He parau pāpaꞌi e

Tanatiako

Te kī ꞌa ⌊Tanatiako⌋, kope pāpaꞌi i te parau nei: a ia he tāvini o te ꞌAtua ꞌe o Ietū Kiritō. Te Tanatiako nei, ki te meꞌe rahi nuꞌu, ko te Tanatiako kī era e Pauro «he taina o Ietū» (Karatia 1.19). I pāpaꞌi ai i tāꞌana parau nei ki te nūnaꞌa taina taꞌatoꞌa ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a Ietū o te ao (1.1), ꞌe taꞌe ꞌō ki te kope e tahi ꞌo ki te nūnaꞌa taina o te kona e tahi, pa he ŋā parau pāpaꞌi era e te ꞌāpōtoro era ko Pauro.

Te hāpī o ruŋa i te parau nei taꞌe he hāpī hōhonu o ruŋa i te meꞌe i aŋa e te ꞌAtua mo tātou. He hāpī o ruŋa i te noho iŋa tano ki te mata o te ꞌAtua. Te meꞌe haka ꞌite mai e Tanatiako: te ⌊kiritiano⌋ ꞌina ko haꞌataꞌa i te taŋata hai manaꞌu taŋata, te auraꞌa: te ꞌono e hauhaꞌa rō ꞌā ꞌe te veve ꞌina. Te meꞌe mo aŋa he haꞌatura ki te roŋo hopeꞌa o te hauhaꞌa vaꞌai mai e te ꞌAtua: «e haŋa koe ki te rua taŋata pa he haŋa iŋa ena ꞌā ōꞌou ki a koe» (2.8). Ki oti he haka aŋi-aŋi mai pē nei ē: te kope kī e haka moe rō ꞌana i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua ꞌe ꞌina he aŋa i te meꞌe haŋa o te ꞌAtua, ꞌina e tahi hauhaꞌa o tōꞌona haka moe iŋa era i te manaꞌu. Taꞌe, paꞌi, pē ⌊ꞌAparahama⌋. E takeꞌa ena te hauhaꞌa o tōꞌona haka moe iŋa i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua hai aŋa i te meꞌe haŋa o te ꞌAtua (2.22).

Te ꞌarero he meꞌe e maꞌu nō i te taŋata ki roto i te ꞌati. ꞌO ira a Tanatiako i pāpaꞌi i hatu ai ki te nuꞌu kiritiano pē nei ē: e ꞌite mo haka noho i te ꞌarero ꞌo hara (3.2–12). He haka manaꞌu takoꞌa: te moto ꞌe te tamaꞌi e ai ena mai te ꞌino ꞌe mai te mākota. ꞌO ira i haka haŋu i te taina mo taꞌe manaꞌu i hau rō atu a rāua ki te rua ꞌe mo haŋa ki te ꞌAtua (4.1–10). He hatu ia ki te nuꞌu ꞌono mo taꞌe haꞌaputu i te hauhaꞌa mo rāua hai moni i toꞌo mai te moni haꞌaꞌau mo ꞌauhau ki te nuꞌu aŋa, ꞌo tuhi i te rāua hape ꞌi muꞌa o te ꞌAtua e rā moni mau ꞌā (5.1–4).

ꞌI te hopeꞌa o te parau nei, e haka haŋu ena ki te nuꞌu kiritiano hai vānaŋa nei: «ꞌI roto i a kōrua, e kī i te kōrua hara ꞌe e pure te taina nei mo te taina era, ki haka ora atu ai e te ꞌAtua i te kōrua hakari ꞌe i te kōrua vārua. Te pure o te kope aŋa i te meꞌe tī-tika ki te mata o te ꞌAtua e ai rō ꞌana te mana» (5.16).

1

He ꞌaroha

1A au, a ⌊Tanatiako⌋, tāvini o te ꞌAtua ꞌe o te Pūꞌoko Haka Tere ko Ietū Kiritō, he ꞌaroha atu ki a kōrua ki te taina ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a Ietū o te hoꞌe ꞌahuru mā piti mata o te itaraera noho ꞌi te henua taꞌatoꞌa.

E haꞌaoromaꞌi i te ꞌati hai pūai

2E te taina, ka topa atu ena rauhuru ꞌati, e koa kōrua. 3Ko ꞌite ꞌana, paꞌi, kōrua: ꞌi te hora haꞌatiꞌa e te ꞌAtua mo topa atu o te ꞌati, e haka ꞌatu ꞌana i te kōrua haka moe iŋa i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia. ꞌE mo hio-hio mo oho nō o te kōrua manaꞌu ꞌi rā hora, he ꞌite kōrua mo haꞌaoromaꞌi i te ꞌati hai pūai. 4E haꞌaoromaꞌi e oho kōrua hai pūai ꞌi te ꞌati, ki ai ai kōrua he nuꞌu haka moe parautiꞌa i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua ꞌe nuꞌu aŋa i te meꞌe tī-tika ki tōꞌona mata ki te roa ꞌina e tahi hape mo tuhi iŋa atu.

5ꞌE mo ai ꞌi roto i a kōrua te kope kai ꞌite pē hē ana haka tere i a ia hai manaꞌu o te ꞌAtua ꞌi te hora o te ꞌati, e no-noꞌi ki te ꞌAtua, ꞌe māꞌana e haka ꞌite. Te ꞌAtua ki te taꞌatoꞌa nō kope no-noꞌi e hāꞌūꞌū ena ꞌina he hāito ꞌe ꞌina he haka ꞌati. 6ꞌE ana no-noꞌi, e haka moe te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia ꞌe ꞌina ko ꞌaka-ꞌaka. Te kope ꞌaka-ꞌaka o te manaꞌu pa he vave ꞌā ꞌi te hora haka makenu e te tokerau ki te pāꞌiŋa ki te pāꞌiŋa. 7Te taŋata tuꞌu pē ira ꞌina ko manaꞌu he ravaꞌa e ia te meꞌe mai te ꞌAtua 8ꞌi te meꞌe era ꞌi ꞌaŋarīnā ꞌi ruŋa i te ꞌAtua tōꞌona manaꞌu, ꞌe āpō ꞌi ruŋa i te meꞌe o te ao nei. ꞌIna he haka tano i te manaꞌu ki te meꞌe e tahi, ꞌe te taŋata nei mo te meꞌe taꞌatoꞌa pē ira.

9Te taina veve haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a Ietū e koa ꞌo te ai i a ia te hauhaꞌa parautiꞌa o te ꞌAtua. 10ꞌE te taina ꞌono e koa ꞌo te aŋi-aŋi he nuꞌu hara a rāua ꞌe ꞌo te haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a Ietū, taꞌe ꞌi ruŋa i te rāua hauhaꞌa. Te taŋata ꞌono, paꞌi, pa he tiare mauku ꞌā, e ko roa he ŋaro. 11Hora ena o te raꞌā e ꞌata pūai ena he paka-paka te mauku, he vī-viri tōꞌona tiare, he kore te nehe-nehe. Pē ira takoꞌa ꞌā te taŋata ꞌono ka ŋaro ena. ꞌI te mahana e tahi, e riva-riva nō ꞌā; ꞌe ꞌi te rua mahana, ko mate ko oti ꞌā.

12Ko te koa i te taŋata haꞌaoromaꞌi hai pūai i te ꞌati taꞌatoꞌa topa ꞌi ruŋa i a ia. ꞌI te haka moe nō i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a Ietū ꞌi roto i te ꞌati, he tano rā taŋata ki te mata o te ꞌAtua, ꞌe he vaꞌai ki a ia i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa, he hei kī e te ꞌAtua mo vaꞌai ki te nuꞌu haŋa ki a ia.

13Mo ŋaroꞌa e te kope e tahi i te meꞌe e kī ꞌana ꞌi roto i a ia mo aŋa i te meꞌe taꞌe tano, ꞌina ko manaꞌu o te ꞌAtua i kī. Te ꞌAtua, paꞌi, ꞌina he ŋaroꞌa ꞌi roto i a ia i te meꞌe era ꞌe, takoꞌa, ꞌina he haka ꞌatu i te taŋata mo aŋa i te meꞌe taꞌe tano. 14Te meꞌe haka ꞌatu i te taŋata mo hara he manaꞌu taꞌe tano o rāua. O rā manaꞌu mau ꞌā te haka pohe te oho mo aŋa i te meꞌe taꞌe tano. 15Mai roto i te manaꞌu taꞌe tano e poreko ena te hara, ꞌe te meꞌe hopeꞌa mo poreko mai roto i te hara he mate.

16E te mau taina haŋa rahi ōꞌoku ē, e ꞌite kōrua pē nei ē: 17taꞌatoꞌa meꞌe riva-riva ai o tātou mai te ꞌAtua e ai mai ena. ꞌĀꞌana, paꞌi, i aŋa i te meꞌe taꞌatoꞌa māꞌeha o te raŋi. Te ŋā meꞌe nei e huri rō ꞌana ꞌi tōꞌona hora: e pōꞌuri rō ꞌā ꞌe e māꞌeha rō ꞌana. ꞌE te huru o te ꞌAtua ꞌina he huri. 18Te ꞌAtua, ꞌi te ai ko haŋa ꞌā, i vaꞌai rō mai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa hai haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i tāꞌana roŋo o ruŋa i te parautiꞌa, ki ai ai a tātou he raꞌe o roto i tāꞌana meꞌe aŋa taꞌatoꞌa.

Te meꞌe haŋa he haka roŋo ꞌe he haꞌatura

19E te taina haŋa rahi ē, e uꞌi ꞌo rehu: a kōrua taꞌatoꞌa e ꞌite mo haka roŋo i te vānaŋa. ꞌE, ana vānaŋa, ꞌi raꞌe ana manaꞌu riva-riva te kōrua meꞌe mo kī, ꞌe ꞌina ko riri tahaŋa. 20Te taŋata riri, paꞌi, e ko tano mo aŋa i te meꞌe tī-tika ki te mata o te ꞌAtua. 21ꞌO ira, ka haka rē te kōrua hara hano-hano ꞌe te meꞌe rake-rake taꞌatoꞌa rava aŋa e kōrua. Te roŋo parautiꞌa haka ꞌite atu e toꞌo mo kōrua. E ai rō ꞌana, paꞌi, te pūai o rā roŋo mo haka eꞌa i a kōrua mai roto i te ūtuꞌa o te hara ꞌe mo vaꞌai atu i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa.

22ꞌE taꞌe nō e haka roŋo i rā roŋo; e aŋa takoꞌa i te meꞌe era e kī atu era. Mo taꞌe aŋa pē ira, e reo-reo ꞌana kōrua ki a kōrua ꞌā. 23Te kope haka roŋo nō i rā roŋo ꞌe ꞌina he aŋa i tāꞌana meꞌe kī, pa he taŋata uꞌi a roto i te hiꞌo: 24he takeꞌa i a ia, ꞌe i taha era, he rehu rō ꞌai pē hē tōꞌona huru. 25ꞌE te kope taꞌe rehu te meꞌe ŋaroꞌa, hāpī mo ꞌata ꞌite ōꞌona o ruŋa i te haka tere iŋa hopeꞌa o te tī-tika haka eꞌa i te taŋata mai roto i te hara, haka tano tahi i te meꞌe aŋa ki te meꞌe kī e rā roŋo, he haꞌamaitai e te ꞌAtua ꞌi tāꞌana meꞌe taꞌatoꞌa aŋa.

26Te taŋata kī he taŋata pure ꞌAtua a ia ꞌe ꞌina he haka rehe i tōꞌona ꞌarero, e reo-reo ꞌana ki a ia ꞌā, ꞌe te meꞌe aŋa ꞌāꞌana mo te ꞌAtua ꞌina e tahi hauhaꞌa. 27Te haꞌamuri iŋa parautiꞌa ꞌe tano ki te mata o te ꞌAtua Matuꞌa ko te meꞌe ena: he hāꞌūꞌū ki te ŋā poki matuꞌa kore ꞌe ki te ŋā viꞌe hove ai o te rāua ꞌati, ꞌe, takoꞌa, he taꞌe hara hai meꞌe o te ao nei.

2

ꞌIna ko haꞌataꞌa te taŋata hai manaꞌu taꞌe tano

1E te taina ōꞌoku ē, a kōrua, te nuꞌu ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i te tātou Pūꞌoko Haka Tere hōnui ko Ietū Kiritō, e uꞌi ꞌo haꞌataꞌa rō i te taŋata hai manaꞌu taŋata. 2-3Pē nei te haꞌaauraꞌa: mo ai e taka-taka rō ꞌana kōrua, he tuꞌu atu e tahi kope ꞌono, e huki rō ꞌā ꞌi tōꞌona rima i te tāpeꞌa piru ꞌe e uru rō ꞌana i te kahu nehe-nehe, he haka koa e kōrua koia ko kī: «Ka noho koe a te kona nei, kona riva-riva», ꞌe, ꞌi tū hora ꞌā, he tuꞌu atu e tahi kope veve, e uru rō ꞌana i te kahu ko rūꞌau ꞌā, ꞌe ki rā kope he kī e kōrua: «Ka māroa koe a rā; ana taꞌe haŋa, ka noho atu ki raro». 4Mo aŋa o kōrua pē ira, e haꞌataꞌa ꞌā i te taŋata ꞌe e uꞌi ꞌana hai manaꞌu taꞌe tano.

5Ka haka roŋo mai, e te taina haŋa rahi ē: te ꞌAtua ko haꞌataꞌa ꞌana i te nuꞌu veve mo ꞌono ꞌi te haka moe iŋa i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia, ꞌe, takoꞌa, mo ai i a rāua te hōrea kī e ia mo te nuꞌu haŋa ki a ia: he oꞌo o rāua ki roto i te nūnaꞌa taŋata haka tere e ia. 6ꞌE nā kōrua e taꞌe haka au ꞌā i te nuꞌu veve. ¿Taꞌe ꞌō o te ꞌono te tōtōā atu hai aŋa ꞌe te horo i a kōrua ki te pūꞌoko haka tere o te hare ture? 7¿Taꞌe ꞌō ko rāua takoꞌa te nuꞌu kī i te vānaŋa taꞌe tano mo te ꞌīŋoa nehe-nehe o te kope ko ia te tātou Pūꞌoko Haka Tere ko Ietū Kiritō?

8Mo haka tano tahi o kōrua ki te roŋo hopeꞌa o te nui-nui hāꞌaki ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋ pē nei ē: «E haŋa koe ki te rua taŋata pa he haŋa iŋa ena ꞌā ōꞌou ki a koe», e aŋa ꞌana kōrua i te meꞌe riva-riva. 9ꞌE mo haꞌataꞌa o kōrua i te taŋata hai manaꞌu taꞌe tano, e hara ꞌana, ꞌe ki te haka tere iŋa o te ꞌAtua ko hape ꞌā.

10Te kope haꞌatura oho ia ki te haka tere iŋa o te ꞌAtua, mo hape ꞌi te meꞌe nō e tahi, ko hape ꞌā ki te haka tere iŋa taꞌatoꞌa o te ꞌAtua. 11Ko kī ꞌana, paꞌi, e te ꞌAtua: «ꞌIna ko taiꞌata», ꞌe ko kī takoꞌa ꞌā: «ꞌIna ko tiŋaꞌi ko haka mate i te taŋata». ꞌO ira, ka ai atu ꞌina koe kai taiꞌata, ꞌe i tiŋaꞌi nō i te taŋata mo mate, ko hape ꞌā a koe ki te haka tere iŋa o te ꞌAtua.

12ꞌE a kōrua, e te taina ē, e vānaŋa ꞌe e haka tere i a kōrua pa he nuꞌu ꞌite pē nei ē: te ꞌAtua ka kī ena i te kōrua meꞌe tano ꞌe taꞌe tano hai haka tere iŋa ꞌāꞌana haka eꞌa i te taŋata mai roto i te hara. 13Te nuꞌu taꞌe haka ꞌaroha i te rua taŋata, pē ira takoꞌa ka taꞌe haka ꞌaroha ena i a rāua e te ꞌAtua ꞌi te hora o te ture hopeꞌa, ꞌe te nuꞌu haka ꞌaroha i te rua taŋata, e ko riꞌa-riꞌa ꞌi rā hora.

Hai meꞌe aŋa e takeꞌa ena

14E te taina ōꞌoku ē, ka haka topa rā te manaꞌu: ¿e hauhaꞌa rō ꞌā te kī iŋa o te kope e tahi e haka moe rō ꞌā a ia i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua, ꞌe ꞌina ꞌāꞌana meꞌe riva-riva aŋa mo haka takeꞌa he aŋi ꞌā tāꞌana meꞌe kī era? Te haka moe iŋa o te manaꞌu pē rā, ¿e toꞌo mau rō i a ia mai roto i te hara?

15Pē nei te auraꞌa: mo ai o te taina haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a Ietū ꞌina he kahu mo uru ꞌe ꞌina he meꞌe mo kai, 16ꞌe he kī e tahi o kōrua: «Ka oho riva-riva; e haka mahana koe, e kai ki te mākona», ꞌe ꞌina e tahi ꞌāꞌana meꞌe i vaꞌai mo te ꞌati o rā kope, ¿e hauhaꞌa rō ꞌā hō tāꞌana meꞌe kī era? 17Pē ira te haka moe iŋa o te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua, mo taꞌe haka takeꞌa hai meꞌe riva-riva aŋa, ꞌina ōꞌona hauhaꞌa, pa he meꞌe mate ꞌā.

18Nā e kī rō atu e te kope e tahi: «Tuꞌu meꞌe he haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua, ꞌe tōꞌoku, he meꞌe riva-riva aŋa». ꞌĪ a au he kī atu: «Ka haka takeꞌa mai rā tuꞌu haka moe iŋa ena i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua ꞌina he meꞌe riva-riva aŋa, ꞌe māꞌaku e haka takeꞌa atu, hai meꞌe riva-riva aŋa, i tōꞌoku haka moe iŋa i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua». 19A koe e manaꞌu ena: te ꞌAtua e tahi mau nō, ꞌe he aŋi ꞌā. Ka ai atu pē ira, taꞌe hai ꞌite i rā meꞌe ana tano kōrua ki tōꞌona mata. Te tātane, paꞌi, e ꞌite takoꞌa rō ꞌā ꞌe e rurū rō ꞌana ꞌi te riꞌa-riꞌa.

20E te maꞌa-maꞌa ē, ka haka topa te manaꞌu: te haka moe iŋa i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua mo taꞌe haka takeꞌa hai meꞌe riva-riva aŋa, ꞌina e tahi hauhaꞌa. 21Mo te ꞌAtua, te tātou hakaara ko ⌊ꞌAparahama⌋ he taŋata tano ki tōꞌona mata hai oho mo tūtia i tāꞌana poki ko Itaꞌata. 22Te haka moe iŋa o ꞌAparahama i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua i takeꞌa ai hai tāꞌana meꞌe aŋa, ꞌe hai rā meꞌe e ꞌite ena he parautiꞌa mau ꞌā tōꞌona haka moe iŋa i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua. 23Pē ira i tano ai te meꞌe kī ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa: «A ꞌAparahama i haka moe rō i tōꞌona manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua. ꞌO ira te ꞌAtua i kī ai he taŋata tano ꞌi muꞌa i a ia, ꞌe he repahoa ōꞌona».

24Hora ena ko ꞌite ꞌā e kōrua: te ꞌAtua e kī rō ꞌana: te taŋata e tano rō ꞌā ki tōꞌona mata taꞌe nō hai haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia, e ai takoꞌa te meꞌe riva-riva aŋa. 25I kī rō e te ꞌAtua pē ira mo Rāhava, he taiꞌo o Herikō ꞌo te haka piko i te ŋāŋata uŋa e ⌊Kosuē⌋ mo ra-rama i te henua ꞌe o te haka tē-tere i rā nuꞌu a te ara kē, he haka moe ōꞌona i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua.

26Mo haka mao o te vānaŋa: te hakari mo kore rō o te vārua o roto he meꞌe mate. Pē ira takoꞌa ꞌana te haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua he meꞌe mate mo taꞌe haka takeꞌa hai meꞌe riva-riva aŋa.

3

Te ꞌarero

1E te taina, taꞌe taꞌatoꞌa o kōrua mo maꞌori hāpī. E ꞌite rō ꞌā, paꞌi, kōrua: ꞌata hau te paŋahaꞌa o te ture o te ꞌAtua mo mātou mo te nuꞌu haka ꞌite i tāꞌana vānaŋa ki te tētahi nuꞌu. 2A tātou, te taŋata taꞌatoꞌa e hape rahi rō ꞌā. ꞌE mo ai tāꞌue o te kope taꞌe hape ꞌi tāꞌana meꞌe kī, he taŋata ꞌina e tahi hape ia ꞌi muꞌa o te ꞌAtua ꞌe he taŋata ꞌite mo haka noho i a ia ꞌo hara.

3E manaꞌu rā kōrua ki te tāvaha: ka ai atu he meꞌe ꞌiti-ꞌiti e tahi, e ravaꞌa nō e tātou mo haka oho i te nui-nui ena o te hoi a te kona o tātou i haŋa. 4Pē ira takoꞌa ꞌā te pahī: ka ai atu he pahī hopeꞌa o te nui-nui ꞌe te tokerau haka makenu i a ia he tokerau hopeꞌa o te pūai, hai huira ꞌiti-ꞌiti e tahi e haka oho ena e te kope haka tere a te kona ꞌāꞌana i haŋa.

5Pē ira te ꞌarero; he meꞌe ꞌiti-ꞌiti e tahi o te hakari, ꞌe, ka ai atu pē ira, e ravaꞌa nō mo aŋa i te meꞌe hopeꞌa o te nui-nui. Te kona rahi o te tumu e vera tahi nō ꞌi te ahi hopeꞌa o te ꞌiti-ꞌiti. 6ꞌE te ꞌarero pa he ahi ꞌā. He kona o te tātou hakari mai ira e poreko ena te meꞌe rake-rake haka ꞌōꞌone tahi i a tātou hai hara. Te ꞌarero e ura ena hai ahi mau era ꞌā o te pōꞌauahi koia ko te tutu ko te oho i te tātou noho iŋa ꞌi te ao nei.

7Taꞌatoꞌa huru o te manu e haka māŋaro nō e te taŋata, ka ai he manu vaꞌe e hā, he manu rere, he kōreha, ꞌe he manu o roto i te vaikava; ꞌe ko māŋaro ꞌana ꞌi te taŋata. 8ꞌE te ꞌarero, kai ravaꞌa ꞌā e te taŋata mo haka māŋaro ꞌo te ai he meꞌe hopeꞌa o te rake-rake taꞌe ravaꞌa mo haka noho, ꞌātā e tuꞌu rō ꞌana pa he meꞌe ꞌī e te veneno. 9Hai ꞌarero a tātou e haꞌahana-hana ena i te ꞌAtua Matuꞌa ꞌe e tohu ena i te taŋata, ka ai atu i aŋa ai e te ꞌAtua hai huru ōꞌona. 10Mai roto i tū haha ꞌana e eꞌa ena te vānaŋa mo haꞌahana-hana i te ꞌAtua ꞌe pē ira ꞌā te vānaŋa taꞌe tano mo te rua taŋata. Te meꞌe nei ꞌina ko ai pē ira, e te taina ē. 11ꞌIna, paꞌi, he tehe mai tū kona ꞌā te vai māŋaro ꞌe te vai maŋeo. 12ꞌIna takoꞌa he hua mai ruŋa i te tumu pika te aceituna ꞌe mai ruŋa i te tumu vino te pika. Pē ira ꞌana, e te taina ē, ꞌina he eꞌa te vai maŋeo mai te kona eꞌa o te vai māŋaro.

Te huru tano ki te mata o te ꞌAtua

13Mo ai ꞌi roto o kōrua te kope manaꞌu ko ꞌite ꞌā he aha te meꞌe tī-tika mo aŋa ꞌi te hora taꞌatoꞌa, e haka takeꞌa hai meꞌe riva-riva aŋa ꞌe hai taꞌe manaꞌu e hau rō atu a ia ki te rua, he huru o te nuꞌu haka tere i a rāua hai manaꞌu o te ꞌAtua. 14ꞌE mo ai e nou-nou rō ꞌana ki te meꞌe o te rua ꞌe e haŋa rō ꞌana mo ai ko ia mau nō te raꞌe ꞌi te meꞌe taꞌatoꞌa, ꞌina ko kī pē nei ē: e ꞌite rō ꞌana ꞌō mo aŋa i te meꞌe tī-tika ꞌi te hora taꞌatoꞌa. He reo-reo. E hape ꞌā ki te parautiꞌa. 15Taꞌe o te ꞌAtua te huru ena; he meꞌe o te ao nei, o te taŋata ꞌe o Rukifero. 16Te kona ai o te nou-nou, ꞌe o te haŋa mo raꞌe ꞌi te meꞌe taꞌatoꞌa, ꞌi ira e ai ena te mira-mira ꞌe rauhuru atu meꞌe taꞌe tano.

17ꞌE te nuꞌu mai te ꞌAtua te rāua ꞌite, te meꞌe raꞌe he noho iŋa taꞌe hara, ꞌe te rāua huru: haumārū, riva ꞌe ꞌite i te moꞌa. A rāua takoꞌa nuꞌu māhatu ꞌaroha, uꞌi i te taꞌatoꞌa pē tū huru tahi ꞌā, kī i te parautiꞌa, ꞌe aŋa i te meꞌe riva-riva.

18Te nuꞌu aŋa mo ai o te haumārū ꞌi ruŋa i te henua te meꞌe ꞌoka he haumārū. ꞌE ꞌi te hora hopeꞌa te meꞌe ravaꞌa he meꞌe tano ki te mata o te ꞌAtua.

4

Te haŋa ki te meꞌe o te ao nei

1E te taina, ¿ko ꞌite ꞌā a kōrua mai hē te ture ꞌe te tātake e ai ena ꞌi roto i a kōrua? Mai te haŋa ki te meꞌe taꞌe tano haka tātake oho i te manaꞌu. 2Pē nei te auraꞌa: e ai rō ꞌana te kōrua meꞌe haŋa ꞌe ꞌina he ravaꞌa. ꞌE ꞌi te haŋa mo ravaꞌa i rā meꞌe, e tiŋaꞌi e haka mate nō i te taŋata. Te moto ꞌe te tamaꞌi e ai ena he mākota ꞌi te rua.

E taꞌe ravaꞌa ena e kōrua i te meꞌe, he taꞌe no-noꞌi ki te ꞌAtua. 3ꞌE mo ai ko no-noꞌi ꞌā ꞌe ꞌina he vaꞌai atu, he taꞌe tano o te kōrua manaꞌu i no-noꞌi ai. E haŋa ena kōrua mo te meꞌe pohe nō o te hakari. 4¡E te nuꞌu haka rehu i te ꞌAtua ē! ¿Kai ꞌite ꞌana ꞌō kōrua: te taŋata haŋa ki te haka tere iŋa o te ao nei he taŋata taꞌe haŋa ki te ꞌAtua? Te kope he repahoa o te ao nei he taŋata riri mo te ꞌAtua. 5Taꞌe i hāꞌaki tahaŋa nō ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋: «Te ⌊Vārua Maitai⌋ uŋa mai e te ꞌAtua ki roto i te tātou māhatu e haŋa rō ꞌana mo ai o tātou o te ꞌAtua mau nō». 6ꞌE te ꞌAtua, ꞌi tōꞌona riva rahi, e hāꞌūꞌū rō mai ꞌā. E kī rō ꞌana, paꞌi, ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa:

«Te ꞌAtua ꞌina he haka tano i te manaꞌu o te nuꞌu manaꞌu i hau rō atu rāua ki te tētahi,

ꞌe ki te nuꞌu taꞌe manaꞌu pē ira, e hāꞌūꞌū ena hai riva rahi ōꞌona».

7ꞌO ira, e haka rē kōrua mo haka tere atu e te ꞌAtua; ꞌina ko haka rē ki a Rukifero, ki tere ai mai muri i a kōrua. 8E haka hāhine ki te ꞌAtua, ki haka hāhine atu ai.

E te nuꞌu hara ē, ¡ka haka maꞌitaki te kōrua māhatu! E te nuꞌu haŋa ki te ꞌAtua ꞌe ki te haka tere iŋa o te ao nei ē, ¡ka toꞌo te meꞌe rake-rake mai roto i te kōrua māhatu! 9¡E taŋi ꞌe e haꞌamā ꞌi te kōrua meꞌe taꞌe tano aŋa! ¡E huri te kōrua kata ki te matavai ꞌe te kōrua koa ki te taŋi! 10E riro kōrua he nuꞌu ꞌite pē nei ē: mo kore o te ꞌAtua ꞌina e tahi kōrua auraꞌa, ki haka hōnui atu ai kōrua e ia.

11E te taina, ꞌina ko vānaŋa ꞌino mo te rua. Te kope vānaŋa ꞌino mo te rua e vānaŋa ꞌino takoꞌa ꞌā mo te haka tere iŋa o te ꞌAtua. Pē nei te auraꞌa: te kope vānaŋa ꞌino mo te rua e haꞌariro ꞌā i a ia he pūꞌoko haka tere o te hare ture mo kī i te hape ꞌe i te taꞌe hape o te tētahi ꞌe, takoꞌa, o te haka tere iŋa o te ꞌAtua haka ꞌite mai pē nei ē: e haŋa tātou ki te rua. ꞌE ꞌi te vānaŋa ꞌino e takeꞌa ena: kope taꞌe haꞌatura ki te haka tere iŋa o te ꞌAtua. 12Te haka tere iŋa nei o te ꞌAtua i vaꞌai mai, ꞌe i a ia nō te parau mo ture. Tuꞌu ora ꞌe tuꞌu mate i a ia mau nō. ꞌE, ¿ko ai ia a koe mo kī i te hape o te rua?

ꞌI raꞌe ana manaꞌu ki te ꞌAtua

13Ka haka roŋo mai e te nuꞌu kī pē nei ē: «ꞌArīnā ꞌo āpō he oho tātou ki te kona e tahi, ꞌi ira ka noho ka hoꞌo ena e tahi matahiti ka ꞌī rō te moni». 14¡Kai ꞌite hia he aha te meꞌe ka topa atu ena āpō! A kōrua, paꞌi, pa he kapua ꞌā: he topa ꞌe ꞌina he roa ia e ŋaro rō ena. 15Te meꞌe mau o kōrua mo kī: «Ana haŋa te ꞌAtua he ora tātou, ꞌe ana haŋa takoꞌa a ia he aŋa tātou i te meꞌe nei ꞌo i te meꞌe era». 16ꞌE a kōrua ko te haka paka iŋa ꞌana ꞌi te kōrua meꞌe aŋa. Te vānaŋa iŋa pē nā vānaŋa iŋa taꞌe tano. 17Te kope ꞌite i te meꞌe riva-riva mo aŋa ꞌe ꞌina he aŋa, e hara ꞌā.

5

He vānaŋa mo te nuꞌu ꞌono

1¡E haka roŋo te vānaŋa nei, e te nuꞌu ꞌono ē! ¡E ki-kiu kōrua e taŋi ꞌi te ꞌati ka topa atu ena, he ture hopeꞌa o te ꞌAtua! 2Te meꞌe haꞌaputu e kōrua ꞌina e tahi hauhaꞌa toe; te kōrua kahu ko momo-momo ꞌā ꞌi te manu. 3Te kōrua meꞌe piru ko para tahi ꞌana, ꞌe he mataꞌite te para o te kōrua nou-nou. ꞌE ꞌi te nou-nou o kōrua ka haka ūtuꞌa atu ena e te ꞌAtua, pa he kai iŋa ena e te para i te ꞌaurī, ꞌe pa he vera iŋa ena o te meꞌe ꞌi te ahi. Ko haꞌaputu ꞌana, paꞌi, kōrua i te taoꞌa ꞌi te ŋā mahana nei, he mahana hopeꞌa.

4Te nuꞌu kato i te kōrua kai ꞌe te moni taꞌe ꞌauhau ki a rāua ꞌī e tuhi ꞌana i te kōrua hape, ꞌe te ꞌAtua, i a ia te pūai taꞌatoꞌa, ko ŋaroꞌa ꞌana i te rāua ture. 5E noho ena kōrua ꞌi te ao nei ꞌi roto i te hauhaꞌa ꞌe ꞌi roto i te reka. E haka porio ꞌā pa he puaꞌa, ¡ꞌe nā e tuꞌu rō te mahana he tiŋaꞌi! 6Te nuꞌu ꞌina he hape ko haka ūtuꞌa ꞌā ꞌe ko tiŋaꞌi ꞌana e kōrua, ꞌe kai taꞌe haka rē atu i a rāua mo tiŋaꞌi.

E tiaki hai haumārū

7E te taina, e ꞌite kōrua mo tiaki hai haumārū ꞌātā ki te tuꞌu iŋa mai o te tātou Pūꞌoko Haka Tere ko Ietū Kiritō. Te taŋata ꞌoka kai e ꞌite rō ꞌana mo tiaki ki te ꞌāvaꞌe ꞌua mo taiko o tāꞌana haꞌaꞌapu, ꞌe ꞌai ka kato iho. 8Pē ira takoꞌa ꞌana kōrua, e ꞌite mo tiaki ki tōꞌona tuꞌu iŋa mai e haka hio-hio rō ꞌana i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia. E ko roa, paꞌi, ka tuꞌu haka ꞌou rō mai ena te tātou Pūꞌoko Haka Tere.

9E te taina, ꞌi roto i a kōrua e ꞌite mo haꞌaoromaꞌi, ꞌe ꞌina ko haꞌaꞌino ꞌo haka ūtuꞌa atu i a kōrua. Nā, paꞌi, ꞌi te ꞌōpani, te kope i a ia te parau mo ture ꞌe mo haka ūtuꞌa i te taŋata. 10Ka manaꞌu rā kōrua ki te ŋā perofeta era o muꞌa ꞌā: i haꞌaoromaꞌi i oho nō e tōtōā era e te taŋata ꞌo te vānaŋa hai ꞌīŋoa o te ꞌAtua. E haꞌaoromaꞌi kōrua, e te taina ē, pē ira. 11Ko ꞌite ꞌana a tātou: te nuꞌu haꞌaoromaꞌi i te ꞌati e hio-hio rō ꞌā te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua e haꞌamaitai rō ꞌā e ia. Ko ꞌite ꞌana, paꞌi, e kōrua pē hē a Hope, ꞌi muꞌa ꞌā, i haꞌaoromaꞌi ai i tōꞌona ꞌati, ꞌe pē hē te ꞌAtua i haꞌamaitai ai i a ia ꞌi te hora hopeꞌa. Te ꞌAtua meꞌe māhatu ꞌaroha.

12E te taina ōꞌoku ē, tāꞌaku meꞌe haka ꞌou mo kī atu: ꞌIna kōrua ko hōrea ki te raŋi, ki te henua ꞌe ki te tētahi atu meꞌe. Mo kī o kōrua «ꞌē-ē», e ai ꞌē-ē mau ꞌā; ꞌe mo kī o kōrua «ꞌina», e ai ꞌina mau ꞌā, ꞌo haka ūtuꞌa kōrua e te ꞌAtua.

Te pure

13Mo ꞌati o te kope e tahi o roto i a kōrua, e pure. ꞌE mo koa, e hīmene e haꞌahana-hana ki te ꞌAtua. 14Mo māui-ui, e hāꞌaki ki te nuꞌu ko rāua te pūꞌoko haka tere o te kōrua nūnaꞌa taŋata ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a Ietū mo pure mōꞌona koia ko paru ꞌiti-ꞌiti hai mōrī hai ꞌīŋoa o Ietū, he Pūꞌoko Haka Tere o tātou. 15ꞌE ka pure era e haka moe rō ꞌana i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a Ietū, he haka ora e Ietū i tōꞌona māui-ui, ꞌe mo ai ko hara ꞌā, he haka kore i tōꞌona hara.

16ꞌO ira, ꞌi roto i a kōrua e kī i te kōrua hara ꞌe e pure te taina nei mo te taina era, ki haka ora atu ai e te ꞌAtua i te kōrua hakari ꞌe i te kōrua vārua. Te pure o te kope aŋa i te meꞌe tī-tika ki te mata o te ꞌAtua e ai rō ꞌana te mana. 17Te perofeta era ko ⌊ꞌĒria⌋ he taŋata pē tātou ꞌā. I pure era hai māhatu mo taꞌe hoa o te ꞌua, kai hoa te ꞌua e toru matahiti ꞌe te ꞌafa. 18I pure haka ꞌou era mo hoa o te ꞌua, he hoa te ꞌua, ꞌe he tupu haka ꞌou te meꞌe ꞌi ruŋa i te henua.

He huri iŋa haka ꞌou o te manaꞌu ki te ꞌAtua

19E te taina, mo oho kē o te kope e tahi o roto i a kōrua mai te ara o te parautiꞌa ꞌe o te rua i haka hoki mai, 20e ꞌite pē nei ē: te taŋata haka hoki i tōꞌona taina mai te ara taꞌe tano e mātaki ꞌā i te ara mo eꞌa o tōꞌona taina mai te ūtuꞌa o te pōꞌauahi ꞌe mo haka kore e te ꞌAtua meꞌe rahi hara.