ROMANOS

Romanosbi kallari parluguna

Pi escribiga: Kai cartadaga Saulo shuti Pablomi Jesusta crij Roma pueblobi kausajkunamu kachashka (Ro 1.6-7).

Ima uradi escribiga: Jesucristo wacharishka k’ipa pichka chunga kanchis (57) wata shinabimi escribishka yuyachin.

Pabloga Cilicia llakta Tarso pueblomundamiga (Hch 21.39), shinaidi Jerusalenbi Gamaliel yachachishkada yallida yachaj fariseomiga (Hch 22.3). Pabloga na israelgunamu Alli Shimida parlachun kachushkamiga (Gl 1.16).

Kai cartabiga Jesús wañushkamunda ñukuchida Dios ima juchachinash illujta rurashkadami rikuchin. Jesusga ñukuchi alli kausachun munusha ayudajmi. Tuki yachanagunamunda ashallami kaibi tiyan: tukiguna jucha mandushka kausagunchi (3.9-20), Jesucristoda crijkunadaga Dios juchachinash illujta japisha kishpichin (4.1-25), Jesús ñukuchi juchayujkunamunda wañuga (5.1-11), Diosbuj Espíritu ñukuchi kabishkada rurachun ayudan (8.1-17), Diosbuj k’uyimundaga pish nalladi ñukuchida karuyachi pudingachu (8.28-39), ima laya ñukuchi kausanadash (12.1-21).

1

Pablo saludashkamunda

1Ñukaga, Jesucristobujta rurujkish, Dios agllusha kachushka gachun kayashkash shinaidi Diosbuj Alli Shimida yachi chayachichun ch’ikunyachishka Pablomi gani. 2Chi Alli Shimidaga Diosga Pai nishkada parlujkunamu ñaubamu escribichisha Paibuj jucha illaj Shimibi <Kushami> nishkaga. 3-4Kai Alli Shimiga ñukuchij Mandaj Jesucristomundami parlan; Paiga aichamunda rikukiga Rey Davidbuj wawagunaj wawagunamundami wachariga; Paiga ima mapash illuj Espiritumundaga, wañushkagunaj chaubimunda kausachikimi poderyuj Diosbuj Churi gashkada rikuchishka gaga.

5Jesucristomundami Paida sirvichun agllushkash kachushkash gasha, jatun kushida japigani. Tuki llaktagunabi Paida crisha kazujkuna tiyachunmi shina ruraga. 6Chigunapuramundaga kangunashmi Jesucristoj gachun kayashkaguna ganguichi. 7Tuki mashnalla Romabi gaj Dios k’uyashkagunalla, Diosbujlla gachun kayashkaguna: ñukuchij Taita Diosbuj shinaidi Mandaj Jesucristoj kushka alligunash k’uilla kausish kangunan gachun.

Pablo rikungu ringu munashkamunda

8Kallaringaudijka ñuka Diostaga, Jesucristoj shutibi tuki kangunamunda <Diosolopai> niguni; illujta kai pachabiga kanguna Diosta crishkadaga alli parlashkagunami. 9Paibuj Churimunda Alli Shimida parlusha ñuka tuki shungumunda sirvishka Diosmi ima urash na kungarishalla kangunamunda Paida mañagushkadash alli yachan. 10Diosta mañagushami Paibuj muni gakiga kunun maidikish kangunada rikungu ringu ñanguna paskarichun p’unllandijta mañagunilla. 11Kanguna jinchi crijkuna gachun, Diosbuj Espiritumunda japishkada yachachingajmi kangunada manchanaidi rikungu munani. 12Ashtan laru ningajka, kangunash ñukash chi Dioslladadi crishkamunda kaishuj chaishujkun ñaubujmu katina yuyin kushiyanukungajmi gan.

13Wauki paniguna, kaida yachachunmi munani, tauga kutinmi kangunada rikungu ringu munagani; shina gakish kunungamami trankaguna rikurigushkalla. Chimu rishaga ima layami shuj llaktagunabi japigani, shina layaidi kangunapurabibish granoda shina tandachingu munani. 14Griegogunamush na griegogunamush,1.14 Griegogunash romanoguna layaidi manchanaidi yachuj gente nisha rijsirishkagunami gaga. Tuki chaishuj llaktamundagunadaga imash na yachuj gashkabimi charijkunaga. yachujkunamush na yachujkunamushmi dibijma laya gani; 15shinushami ñukaga kanguna Romabi kausujkunamush Alli Shimida parlungu manchanaidi munani.

Alli Shimiga poder gashkamunda

16Ñukaga Alli Shimimundaga nalladi pinganachinichu; chi Shimiga Diosbuj poder gashkamundami tuki mashnalla crijkunadaga kishpichingaj gan; kallarimunga israelgunamu, chi k’ipaga na israelgunamushmi gan. 17Ñukuchida ima juchachinash illajta Dios rurashkadami kai Alli Shimiga rikuchin; chiga crishkallamundami gan. Dios escribichishkabi nishka shinaga,

“Juchachinash illujka crishkallamundami kausanga.”1.17 Kai Habacuc 2.4bi nishkaga kashna nishkash gai pudinmi: “Crishkamundaga juchachinash illuj tukusha kausanga.”

Tukiguna juchayuj gashkamunda

18Diosga tuki na alli rurushkadash genteguna milligunada rurushkadash Pai p’iñarishkadaga jawa pachamundami rikuchin; na allida rurushami kabishka shimida jarkusha charinguna. 19Diosmunda ima yachanaga paigunamunga rikunallami gan, Dioslladimi rijsichiga. 20Diosmunda imalla na rikibujkunadash Pai rurashkada rikushaga yachi chayi pudinmi; kai pachada rurushkamunda pacha Paiga ima uragamash Dios gashkadash tukida ruri pudishkadash larulladimi rikunchi. Shinusha paigunaga <Na yachashkanichu> ningumallash na pudinchu. 21Diosta rijsishka jawash <Alli k’uilla Diosmi gangui, Diosolopai> nishamallash na nigagunachu. Ashtangarin imash na vali yuyashkallabi yuyasha, paigunaj naidi uyush nij shungush yanamanga tukuga. 22<Alli yachujkunami ganchi> nigushash, ashtan muspagunami tukuga. 23Shinami ima urash na wañuna Diosta, <Alli k’uillami gangui> nina randiga ashtangarin musrhagunada rurushaga wañujlla gentegunama, pishkugunama, chusku chakiyujkunama shinaidi culebrama layagunada <Allimi gangui> ningu ruragaguna.

24Shinusha milli na alli yuyiguna paigunaj shungubi tiyashkagunan katichunllami Diosga sakiga, shinami paigunapuraidi kikinbuj cuerpolladadi pinganaidigunada ruragaguna. 25Diosbuj kabishka parluda na uyush nisha ashtan llagmashkadami crigaguna; Tukida Rurujta kazuna randiga Pai rurushkagunadami allibi churasha <Allimi gangui> nigaguna. Diosllami tuki ratugama <Alli> nishka gana gan. Shina gachun.

26Shinushami paigunaj pinganaidi munashkagunada rurachun Diosga sakiga; paigunapuramunda warmigunashmi k’arin siririnada na munasha warmipuralladi na rurana gashkada rurugaguna. 27Shinaidimi k’arigunash warmin siririnada ña na munushami paiguna manchanaidi rupaguj shina munigunallada rurusha k’arigunapura pinganaida ruranukujkunaga. Millida rurashkamundaga paigunallabidimi llakida japina gashkadaga japigaguna.

28Paigunalladi Dios tiyashkadash na uyanachikimi, na ruranagunada rurachun milli yuyigunan gachun Diosga sakiga. 29Tuki laya na alli ruranagunan, milligunada ruranan, charij ganaida munanan, na rikunachisha p’iña yuyigunan jundami ganguna. Shujkunajta munusha wañurijkuna, wañuchijkuna, p’iñanukunaida munajkuna, jawalla shimin crichijkuna, shujkunamunda na alli yuyijkuna, washalla rimujkuna, 30p’iñusha shujkunada juchachijkuna, Diosta p’iñajkuna, na kazuj tukushkaidijkuna, alabarijkuna, jatun tukushkaidijkuna, millida rurungu yuyarinukujkuna, taita mamadash na kazush nijkuna, 31uyiti na uyungu munajkuna, ari nishash na p’aktachijkuna, pimundash k’uyida na sintijkuna, pimundash na llakirijkuna, 32shina rurujkunaga Dios llakichisha wañuchishka ganaidimi kabin; paigunaga shina Dios mandashkada alli yachushka jawash na rurushamallash katinllagunachu, ashtangarin shujkuna shinaidi rurukish kushillami rikunguna.

2

Diosga kabishka juchachij gashkamunda

1Shinusha, kan pi gashash shujkunada juchachigushtijka <Jucha illujmi gani> ningujka naidij pudinguichu. Ima layami chaishujkuna ruran shinaidimi kambish rurangui. Chimundami shujkunada juchachishaga kanlladi juchachishka gangujmi shinaga rurangui. 2Ashtangarin shina rurasha kausujkunadaga Dios kabishkadadi juchachij gashkadami yachanchi. 3¿Shujkunada juchachigushash kambish paiguna rurushkalladadi ruragushaga <Dios juchachinamundaga mitikushami> yuyanguichu? 4Dios manchanai alli shunguyuj gashkada, shinaidi na ut’kada p’iñarishalla shuyagushkadaga ¿yangabichu churangui? Juchada sakisha Paimu kuchuyachun nisha kangunga alli shungu gashkadaga ¿nachu yachunguiri? 5Kangarin ima rurashkamunda na llakirij jinchi shungu gashami, Dios p’iñarishkash shinaidi kabishka juchachinash rikurina p’unllagama kanllamundi Pai p’iñarishkada mirachisha tandachigungui. 6Tukigunamumi imalla rurashkamunda Diosga kuna gashkalladadi kunga. 7Dios <Alli> nishka gangu, allibi churashka gangu shinaidi naidi wañunada mashkusha allida ruragujllagunamunga na tukurij kausidami kunga. 8Shina gakish maijinbish kikinbuj munushkaida rurusha, kabishkada kazuna randi na alli ruranallada kazujkunamunga, Pai colerasha p’iñarishkanmi llakichinga. 9Tuki na allida rurujkunadaga israelgunadadij chi k’ipa na israelgunadashmi manchanaidi llakish mancharinash japinga. 10Shinash ashtangarin allida rurujkunamunga israelgunamundij chi k’ipa na israelgunamushmi Dios <Alli> nishka ganada, allibi churashka ganada shinaidi k’uilla kausidash kunga. 11Diosmunga yalli alli nishkagunamaga pish na tiyanchu.

12Moisés mandushkada na yachusha juchada rurajkunaga chi mandashka illukishmi tukiguna juchachishka chingangaguna; shinaidi mandashkada charishka jawash juchada rurujka chi mandashkallandimi juchachishka ganga. 13Mandushkada uyushkallanga Diosbuj ñaubuki <Alli> nishkaga na gai pudinchu, ashtangarin chida kazujkunallami ima juchachinash illujkuna ganga. 14Mandashkagunada na charij na israelgunaga munashkamundadi mandashkabi nishka shina rurashaga mandashkagunada na charishash paigunalladimi mandashkagunama laya tukun. 15Paiguna rurushkanga chi mandashkaguna shungubi escribishka tiyashkadami rikuchinguna;2.15 Dioslladimi chi mandashkagunadaga tukigunaj shungubi escribij shina churan. shungubi ima yuyashkami chidaga yachi chayachin; chilladimi wakinbiga <Na alli rurangui> nisha juchachinga, shuj kutingunaga <Alli rurangui> nishami ninga; 16kashna nishkagunan juchachina p’unllabiga Diosga tukigunaj pakashka yuyigunada Jesucristomundami juchachinga; Alli Shimida ñuka parlushka shinami ganga.

Israelgunamundash Moisesbuj mandushkamundash

17Kan <Israelmi gani> nishami <Moisés mandashkadash charinimi, Dioskunbish allimi gani> nisha jatun tukusha puringui. 18Pai munashkadash yachunguimi, Moisés mandashkada yachushkamunda allida ruranadash agllungakish yachanguimi. 19Na rikujkunadash shinaidi yanamangabi gajkunadash p’unllayachij shina kanlladi pushuj gashkadami yuyangui. 20<Mandashkabiga imalla yachanagunadash kabishka parlushkagunadash illujtami charini> nishami imadash na yachujkunadash mara shinagunadash yachachij gashkada cringui. 21Shina gakish kan shujkunamu yachachishaga ¿nachu kanllamundikish yachachingui? <Na shuwanachugun> nigushtijka ¿imasha shuwangui? 22<Na wainayanachu> nigushtijka ¿imasha wainayangui? Musrhagunada p’iñaj gashadijka ¿imashti chi musrhagunada <Alli> nina wasigunamunda shuwangui? 23Mandashkada charishkamunda jatun tukushtijka ¿imashadi mandashkada na kazusha Diostaga rimachingui? 24Diosbuj Shimibi nishka shinaga, “Na israelgunaga kangunaj kauzamundami Diosbuj shutida imakish na valichisha rimanguna,” nin.2.24 Is 52.5

Circuncidashka gashash mandashkagunada kazunamunda

25Mandashkada kazuj gashtijka, aicha karada p’itichishkaga2.25 Españolbiga circuncisión nin. Israelgunaga Dioskun ari ninukushkada yuyaringajmi shina rurujkunaga. Circuncisionda ruranaga pusuj p’unllayuj marada ullu umaj aicha karada p’itichishkadami nin. valingaidimi; ashtanbish ima urami mandashkada kan na kazushaga kikinbuj aicha karada p’itichishkash na p’itichishkama layami tukungui. 26Ashtangarin aicha karada na p’itichishka gashash mandushkabi kabishka ruranagunada kazujtaga ¿nachu Diosga aicha karada p’itichishka shinalladadi japinga? 27Aicha karada p’itichishka gashash mandashka escribishkagunada charishka jawash kan na p’aktachikiga cuerpobi karada na p’itichishka gashash mandashkada p’aktachijmi kanda juchachinga. 28Israelguna kausashka shina rikuchishkallan, shinaidi aicha karada p’itichishkallanga na israeldijka gai pudinchu. 29Israel ganagarin kikinbuj uku shungumundami gana gan, aicha karada p’itichishkash shungumundami gana gan; na mandusha escribishkallamundachu, chidaga Diosbuj Espiritumi shina rurun. Maijin shina gajka, na genteguna <Alli> nishka ganchu, ashtan Diosmi <Alli> nishka gan.

3

1Shina gakidijka, israel ganash na gashaga circuncidashka ganash ¿ima allibujti gangari? 2Manchanaidi alli, tuki layamundashmi. Kallarimunga, Diosga israelgunamumi Paibuj shimida mingashka. 3Shinakiga ¿ima tukun? ¿maijinguna na crishkallamundachu Diosga <Ari> nishkadaga na p’aktachingari? 4Shinadijka na gangachu; tuki genteguna llagma gakish, ashtangarin Diosga kabishkada rurujmigun, escribichishkabi tiyashka shinaga,

“Kan ima nishkabish kabishkada ruruj gashkadami rijsingaguna,

juchachigukish vincinguimi.”3.4 Sal 51.4

5Ñukuchij na alli rurashkagunan Dios kabishkada ruruj gashkada rikuchin; shina gakidijka ¿imadadi nishunshi? ¿Diosga ñukuchida llakichishaga na kabishkada rurujchu imashi? (Kaidaga gente layallami parlani.) 6¡Nalladij shinachugun! Shinadi gakiga ¿ima layadij Diosga kai pachamundagunadaga <Kauzayujmi, na kauzayujchu> nisha juchachinga?

7Shina gakish nishunchilla, ñuka llagmagushkamunda Diosbuj k’uilla gashkada rikuchun Pai kabishkada parlushkaga laruidi gakidijka ¿imashadi <Juchayujmigun> nisha ñukadaga juchachin? 8Shinadi gakiga “¿na allidaga imashadi na rurusha katigushunllari alliguna shamuchunga?” <Shinami yachachin> ningunami; ñukada na allibi sakichingu munushami maijingunaga shina juchachinguna. Shina rurujkunaga juchachishka ganaga kabinlladimi.

Kabishkada rurujka shujllash na tiyashkamunda

9¿Imada nishun shinakiga? ¿Ñukuchi israelgunaga, chaishujkunada yalli alligunachu ganchi? ¡Naidi shinachugun! Israelgunash na israelgunash tukiguna jucha mandushka kausagushkadaga ña rikuchishkanchimi. 10Escribishkagunabi tiyashka shinaga,

“¡Kabishkada rurujka shujllash na tiyanchu!

11Alli intindijkish pillash na tiyanchu;

Diosta mashkujkish pillash na tiyanchu.

12Tukigunami na alli ñanmu rishkaguna;

tukigunami imash na intindijkuna tukushka;

¡pillash na tiyanchu allida rurungujka!

¡Shujllash na tiyanchu!3.12 Sal 14.1-3; 53.1-3

13Paigunaj tunguriga pantiun ut’ku shina paskushkami gan;

k’alluga llagmashallami parlan.3.13 Sal 5.9

Paigunaj shimibiga culebra venenomi tiyan.3.13 Sal 140.3

14Paigunaj shimiga shujkunada

‘Na alli tukushkanmu’ ningau jundami;

shinaidi jayuj shungugunami gan.3.14 Sal 10.7

15Paigunaj chakigunash pidash wañuchingajka apuruidimi rin;

16paigunaj ñan purishkabiga illujta p’akishtasha llakibimi sakinguna;

17shinaidi shujkunan k’uilla kausana ñandaga na rijsingunachu.3.17 Is 59.7-8

18Diosta manchanadaga paigunaj yuyibiga nalladi charingunachu,”3.18 Sal 36.1 ninmi.

19Shinakiga kununga, ñukuchi yachushka shinaga illujta mandashkabi nishkagunadaga mandashka ukubi kausajkunamumi chidaga nin; tukigunaj shimiguna ichkarichunbish tuki kai pachabi kausajkunada Dios juchachishka gachunbishmi shina nin. 20Mandashkagunada p’aktachishkamundaga maijinlladash ima juchachinash illujtaga Diosga na rurunchu; ashtanbish mandashka tiyashkamundaga juchayuj gashkadami yachi chayanchi.

Crishkallan ima juchachinash illuj tukunamunda

21Kununga shinakiga, mandushkagunada ch’ikunyachisha ima juchachinash illuj tukunadami Diosga rikuchishka, chidaga mandashkagunabish Dios nishkada parlujkunash3.21 Mandashkagunabish Dios nishkada parlujkunash nishaga illujta Ñauba Testamentoda nishami nigun. ñami yachi chayachishkaga. 22Diosga, Jesucristoda crishkamundami, tuki crijkunadaga ima juchachinash illujta ruran. Tukiguna igulmi gan. 23Tukiguna juchada rurushkamundami Dios k’uilla gashka shina ganamunga na chayi pudinguna.3.23 Shujtij yuyin traducishkakiga kashnami ninmu: Diosbuj k’uilla gashka ñaubujmundaga chairijti karullabidimi ganguna.24Shinash Jesucristo randisha kishpichishkanmi Diosga paigunada k’uyushkallamunda ima juchachinash illujta yanga ruran. 25Jesucristodaga Paibuj yaurda jichushkada crikimi juchagunada p’ichushtajta3.25 Cristo p’ichushtajta nishkamunda 1 Juan 2.2 ura chakibi yachachishkadash rikungui. Diosga churaga. Diosga kabishkada ruruj gashkada rikuchingajmi na ut’ka p’iñarishalla ñaubamu ima jucha rurashkagunadash imash na nishalla sakiga. 26Diosga shina rurushkanmi Pailladi kabishkada ruruj gashkada kunun p’unlla rikuchingaj jucha illuj gashkadash, shinaidi Jesusta maijin crijtash ima juchachinash illujta ruruj gashkadash rikuchin.

27Shinakiga, jatun tukusha parlanaga ¿maibidi sakirin? Anchuchishkami sakirin. ¿Imamundashi? ¿Mandashkada p’aktachishkamundachu? Mana. Ashtangarin crishkallamundami gan. 28Tuki kaigunada yuyarishaga gentegunadaga, na mandashkagunada p’aktachishkamundachu, ashtanbish crishkallamundami Dios ima juchachinash illujta rurushkada yachi chayanchi.

29Na gashaga ¿Diosga israelgunabujlla Dioschu gan? ¿Nachu na israelgunabukish gan? Shinadimigun, na israelgunabukishmi. 30Shuj Diosllami tiyan; kikin charishka aicha karada p’itichishka gakish crishkamundami, na p’itichishka gakish crishkallamundami Diosga ima juchachinash illujta ruran. 31Shinakiga ¿crishkamundachu mandashkagunada yangabi churanchi? ¡Nalladi shinachugun! Ashtangarin chi mandashkagunada <Allimigun> ninchi.

4

Abrahamga alli crij gashkamunda

1Shinadijka ¿imada nishun? Aichamunda rikukiga ñukuchij ñauba taita Abrahamga ¿imadadi japiga? 2Abrahamga ima rurashkamunda juchachinash illuj gakiga <Allimini> ninaga kabinlladimumiga. Shinash Diosbuj ñaubukiga na shinachu. 3Shinaidi Dios escribichishkabiga ¿imada nin?

“Abrahamga Diostami criga,

shinushami Diosga ima juchachinash illujmada shina japiga,”4.3 Gn 15.6; Stg 2.23 ninmi.

4Kununga shinakiga, maijin trabajajmunga pagana gashkadaga kumbidagushkama shinaga na yuyanachu, ashtangarin dibishkama layami gan. 5Shina gakish, juchayujkunada ima juchachinash illujta ruruj Diosta maijin crijtaga, ima allidash na ruruj gakish, Paida crikimi Diosga ima juchachinash illujmada shina japin. 6Diosga maijingunadaga ima rurashkagunadash na rurushkama layada japisha juchachinash illujta rurusha kushiyachishkadaga Rey Davidlladikish parlugami, 7kashna nisha:

“Milli rurashkagunada Dios perdonasha juchagunadash tapachishkagunadijka ¡pachun kushiyarinami!

8Maijinbuj juchagunadaga, Manduj na juchachishka gashadijka ¡pachun kushiyachishkami gan!”4.7-8 Sal 32.1-2

9Kai shina kushiyarinaga ¿circuncidashkagunajllachu ganga? Na gashaga ¿na shina rurarishkagunakishchu ganga? Diosga Abrahamdaga crishkallamundami ima juchachinash illujta japishkadaga ña nishkanchimi. 10Shina gakidijka ¿ima uradi shina rurushka? ¿Abraham aicha karada p’itishka k’ipachu, na gashaga ñaubarijtadichu? Ñaubarijtadimiga; na k’ipachuga. 11Crishkallamunda paidaga ima juchachinash illujmada shina Diosga ñami japishkaga; chida rikuchingajmi selloda churashka shina Abrahamga k’ipamu aicha kara p’itishka gaga. Shina rurushami aichada na p’itichishka gakish Abrahamga tuki crijkunaj taita tukushka, shinami paigunadash ima juchachinash illujmada shina Diosga japin. 12Shinaidi Abrahamga tuki mashnalla, aichada p’itichishka gashka jawash, pai crishka shinada rikusha katijkunaj taitami; chi crinadaga narikish aichada p’itishka gashaidimi ñukuchij ñauba taitaga ña chariga.

Crishkan <Kushami> nishkada japinamunda

13Diosga Abraham-mush wawagunaj wawagunamush <Kai pachada japij gachun kushami> nishka. Shinash kai japina gashkaga na mandushkada p’aktachishkamundachuga; ashtangarin criki juchachinash illuj shinada rurashami <Kushami> nishkaga. 14Shinakiga mandashkada p’aktachijkunalla <Kushami> nishkada japina gakidijka, crishkash yangami, shinaidi Dios <Kushami> nishkash, imakish na vali shinami tukunmu. 15Mandashkagunaga Dios p’iñarishkadami apamun. Shina gakish maibimi mandashka na tiyan, mandashkada p’akinamash na tiyanmuchu.

16Shinushaga Abraham-mu <Kushami> nishkaga, tuki paibuj wawagunaj wawagunamu, rurarishkaidi gachunga crishkallamundami gan; shinami Diosga na kuna gakish k’uyushkallamunda kumbidan. Kai <Kushami> nishkaga mandashkada charijkunajllaga na ganchu, ashtangarin Abraham laya crijkunamushmi gan; shina rurukimi tuki ñukuchibujka paiga taita gan. 17Dios escribichishkabi nishka shinaga, “Kandami tuki laya llaktagunamunda gentegunaj taita gachunmi churashkani,”4.17 Gn 17.5 ninmi. Abrahamga Diosbuj ñaubuki shina nikiga wañushkagunada kausachij shinaidi ima narij tiyashkagunadash tiyachun nij Diostami criga.

18Tuki laya llaktagunamunda gentegunaj taita gangujka, tuki shuyagushkash naidi p’aktana laya gakishmi Abrahamga ashtan crish katisha shuyaga, Dios ña kashna nishka shinaga, “Kambuj wawagunaj wawagunaga taugalladijkunami ganga.”4.18 Gn 15.519Abrahamga ña patsuj (100) watada p’aktachimuguj gashkada, yuyijyasha ña wañunalla gashkadash cuenta kusha, shinaidi Sarash marada na chari pudij gaki, paibuj crishkaga jawayaj shina na tukugachu. 20Shinaidi Dios <Kushami> nishkada <¿Kungachu? ¿nachu kunga, imashi?> nishamash na crishkama layaga na yuyugachu. Ashtangarin Diosta <K’uillami gangui> nisha ashtandi jinchi crina yuyidami japiga. 21“ <Kushami> nishkadaga p’aktachingajka ruri pudijmigun,” nisha chi yuyillan criga. 22Shina crishkamundami Diosga ima juchachinash illujmada shina japiga.

23<Juchachinash illujmada shina japiga> nishaga na Abrahamllamundash escribigachu; 24ñukuchimundashmi chibi escribiga. Ñukuchida Mandaj Jesusta wañushkagunapuramunda kausachij Diosta crikiga, ñukuchidash shina layalladadimi japinga. 25Jesustaga ñukuchij juchagunamunda wañuchunmi Diosga kuga, shinaidi ñukuchida ima juchachinash illujta rurangaumi kausachiga.

5

Jesucristomundami Dioskun alli tukushkanchi

1Paida crishkamunda Diosga ñukuchida ima juchachinash illuj shinada ñami japiga; shina gakiga ñukuchida Mandaj Jesucristomundami Dioskun alli tukushka kushi kausanchi. 2Shinushaga Paimundami crishkallamunda kununga Dios k’uyushkamu waigui pudishkanchi, shinami Pai k’uyashkabi gagunchilla. Dios k’uilla gashka shina gangu shuyagushami manchanaidi kushiyanchi.5.2 Romanos 8.18-25bi kai yachimunda ashtallandi yachachisha katin.3Na kaillashchu, ashtangarin llakigunada apashkamundash kushiyanchi, chi llakigunami na shaikurishalla jinchi katijkunada rurashkadash yachanchi. 4Shina jinchi katishkanmi Dios valichishkagunadi gashun; chi valichishkanmi shuyana yuyilla gashun. 5Kai shuyagushkaga na pinganaibi sakingachu. Ñukuchimu kushka Diosbuj Espiritumundami Diosga Paibuj k’uyida ñukuchij shungubi jundachij shina tallishka.

6Cristoga ñukuchilladi naidi kishpiringu pudibuj gakimi, Pai wañuna p’unlla p’aktuki juchayujkunamunda wañuga. 7Kabishkada ruruj gentej randi wañungajka shujmallachari wañush ninmu. Shina gakish allida rurujmundaga shujmallash wañungu na mancharinmushchari. 8Ashtanbish kaibimi Diosga ñukuchida k’uyuj gashkada rikuchin: ima ura chairijtij juchayujkuna gakimi Cristoga ñukuchimunda wañuga. 9Kununga shinakiga, Cristo yaurda jichashkan Dios ima juchachinash illujta rurashka k’ipadijkarin Dios p’iñarisha llakichinamundaga Paimi ñukuchida kishpichinga. 10Diosga chairitij Paida p’iñajkuna gakish, Paibuj Churi wañushkan Paigun ñukuchi alli tukuchunmi shina ruraga; shina gakidijkarin Paigun ña alli tukushka gashkamundaga Pai kausuj gakidimi kishpichishka gashun. 11Na kaillashchu, ashtangarin ñukuchij Manduj Jesucristomundami Dioskun alli tukusha Diosbi manchanaidi kushiyanchi.

Adanmundash Cristomundash

12Shinushaga shuj k’arillamundami kai pachabiga juchaga waiguga, chi juchallamundadimi wañish waiguga; shinusha tukiguna juchada rurushkamundaga wañiga tukigunamumi chayaga. 13Moisés mandashkaguna narij tiyajllabidimi, juchadaga kai pachabi ña ruragaguna; shinash mandashka na tiyakiga jucha rurushkadash imash na nishkami gan. 14Shina gakish, Adanbuj kausimunda kallarisha Moisesgamaga wañiga mandagugallami. Dios mandushkada Adán p’akishka shina na p’akishash paiguna juchada rurushkamundaga wañugagunami. Paiga shamungu Gajta rikuchijmiga.5.14 Shamungu Gajka Jesucristomi. Adán juchada rurashami wañidash apamuga; Jesusgarin juchada anchuchisha mushuj kausida kujmi gan.

15Shinash Adán jucha rurushkan ñukuchimu Dios kumbidashkanga na ch’imbapuribujmi; shuj k’arilla juchada rurushkamundami taugalladijkuna wañuga. Ashtanbish Dios kumbidashka alligunadaga shujlla k’ari Jesucristomundami na kuna gakish kushka; chiga taugalladijkunabujka ashtandi yalli allimi gan. 16Shinaidi Dios kumbidashkaga chi k’ari juchada rurushka shinaga na ganchu. Kabishkada nikiga shuj juchallamundami Dios juchachisha llakichinaga shamuga. Shina gakish Dios kumbidashkagarin taugalladi juchagunamundami ima juchachinash illujta rurungu shamushka. 17Shuj k’arilla juchada rurashkamunda wañi mandagun; shina gakidijka ashtandi yallishmi Dios manchanaidi k’uyasha alligunada kusha ima juchachinash illujmada shina japishkagunagarin, kausibiga shujlla k’ari Jesucristomundami manduj shina kausangaguna.

18Shinushaga ima layami shujlla juchada rurashkamunda tukigunada llakichina tukuga, shinaidi shuj kabishkallada rurushkamundami tukiguna ima juchachina illuj tukusha kausida japinaga tiyan. 19Shinaidi ima layami shuj k’ari na kazushkamunda taugalladijkuna juchayuj tukuga, shina layaidimi shuj k’ari kazushkamundami taugalladijkuna Dioskun alli tukungaguna.

20Jucha rurashkaguna ashtan mirarichunmi mandashkadaga churaga. Jucha ashtan mirarikiga Diosga Pai k’uyasha kushka alligunadaga ashtallandijmi mirachiga. 21Shinushaga ima layami juchaga wañimu pushangaj manduga, shina layaidimi Dios k’uyashkaga mandagun Paigun alli tukujkunada rurusha ñukuchida Mandaj Jesucristomunda na tukurij kausida kungaj.

6

Juchada rurungu ña wañushka gashkamunda

1Shinakiga ¿imadadi nishun? Dios k’uyagushka ashtandij mirarisha katichunga ¿juchada rurusha katigushunllachu? 2¡Nalladi shinaga ruranachu! Ñukuchiga juchada rurungaj ña wañushkaguna gashadijka6.2 Jesucristoda crijkunaga juchada kununmunda pacha ama rurush katingumi ñukuchiga chibujka wañushkama shina tukuganchi. ¿ima layadi chillatijka rurusha kausagushunllari? 3Cristo Jesusbi mashnalla bautizarishkaguna, bautizarishkan Paiyundi wañushkadaga ¿nachu yachanguichi? 4Bautizarishaga Criston tandanukushka gasha ñukuchikish wañusha Paiyun pambushkami gaganchi; ima laya Taita Dios Paibuj k’uilla gashkada rikuchisha Jesusta kausachiga, shinaidi ñukuchish mushuj kausibi purichunmi ruruga.

5Pai wañushka layaidi wañusha Paiyun tandanukushkaguna gashadijka, Cristo kausarishka layaidimi kausachishka gashun. 6Ñukuchij ñauba kausiga Criston cruzbi chakatashka gashkadaga yachanchi. Ñukuchida jucha mandashka shina6.6 Juchabuj watushka shina gashka nin. Ro 6.17 ama ashtan katichunmi juchasapa aicha chingachishtashka gachun rurushka gaga. 7Maijinsh wañushaga ña na jucha mandushka kausanchu. 8Criston ñukuchi wañushka gashadijka, Paigunlladi kausana gashkada crinchimi. 9Cristoga wañushkagunapuramunda kausarishka k’ipa kutinga ña na wañuna gashkada yachanchimi; wañish Paida kutinga ña na mandungachu. 10Ima ura Cristo wañushaga tukigunaj juchamunda tuki ratuj shuj kutinllami wañuga, ashtanbish kausarishaga Diosbujllami kausagun. 11Shina layaidi kangunash juchabujka wañushka shina gashkada yuyichi, ashtanbish Jesucriston tandanukusha Diosbujta rurungu kausuj gashkada yuyichi.

12Shina gakiga, juchadaga kangunaj wañujlla cuerpobiga na alli munigunada rurachisha mandusha katichun ama sakinguichichu. 13Kangunaj cuerpobi imalla charishkagunada millida rurachichunga juchamu ama kuichichu. Chibuj randiga wañushash kutin kausachishka shina kikinlladadi Diosmu kurisha cuerpobi imalla charishkagunada Diosbuj ñaubuki kabishkada ruraj gachun sakichi. 14Kununga Moisés mandashkagunaga ña na kangunaj jawabi ganchu, ashtangarin Diosbuj k’uyibimi kausagunguichi. Shinusha juchaga kangunabi imallada rurachina poderdaga ña na charingachu.

Kabishkada rurungu watashka gashkamunda

15Shinadijka, Moisés mandashkaga ña na ñukuchij jawabi gaki, ashtangarin Diosbuj k’uyibi gashkamundaga ¿juchada ruragushunllachu? ¡Naidi shinadijka ruranachugun! 16Alli yachushka shinaga kanguna sirvingaj shuj mandujmu k’aturishaga paida kazungajmi watushka shina tukunguichi; wañimu apaj juchamu k’aturikish, na gashaga ima juchachina illujta rurachun Diosta kazungu gakish shinaidimi tukun. 17Shina gakish ñaubami kangunaga juchabuj watushka shina gashash, Diosmunda ima laya crinada kangunamu yachachikimi tuki shungun kazushkanguichi. Chimundami Diostaga <Diosolopai> nini. 18Juchada ruranamunda ña kacharichishka gashami, kununga kabishkada ruranaj watushka shina tukushkanguichi. 19Kanguna chairijtij narij ratu japijlla gakimi rijsishka shimigunan nini. Sarun kangunaj cuerpo illujtada k’aturij shina millanaidi na alli tuki laya juchadash rurasha kazungaj kuganguichi. Shina layaidi kununga kabishkada rurasha Diosbujlla pish na juchachibuj kausungau k’aturij shina kikinbuj cuerpo illujtada kuichi.

20Kanguna chairijtij juchabuj watushka shina gashami, kabishkada rurungujka na watashkaguna gaganguichichu. 21Shinadijka, kununga tuki chi rurushkagunamunda pinganachinguichimi; ¿ima allidadi japiganguichiri? Tuki chigunaga wañimumi apan. 22Shinaga juchada ruranamunda ña kacharichiki kununga Diosbujta rurungumi watushkaguna tukushkanguichi; Diosbujlla pish na juchachibuj kausanamu apasha, chibuj jawa, na tukurij kausimu apakimi kaiga manchanaidi kangunaj allibuj gan. 23Juchada rurushkamunda japinaga wañimi, ashtanbish Dios kumbidashkaga ñukuchida Mandaj Cristo Jesusbi na tukurij kausimi gan.

7

Kazarashkagunan ch’imbapurushkamunda

1Wauki paniguna, Moisés mandashkagunada yachunguichimi; shinushaga chi mandushkagunaga kausujkunallada mandi pudij gashkadaga ¿nachu yachunguichi? 2Kazarashka warmiga mandushkabi nishka shina kusa kausushkagama paillamu watushka shinami gan, shinash wañukiga kusan watushka shina gachun mandashkamundaga ña kachachirishkami sakirin. 3Shinushaga kusa kausagujllabidi shuj k’arin gashaga, wainayaj nishkami ganmu. Shina gakish kusa wañukiga, warmiga mandushkabi nishka shinaga ña na kusabuj ganchu, shinusha shuj k’arin kazarashash na wainayaj ganchu.

4Shinaidi k’uyashka wauki paniguna, ima urami Cristoj cuerpo wañukiga kangunash mandashkabujka wañushka shina gaganguichi; wañushka k’ipa kausachishka gajkun tandachishka gangabujmi shina rurushka. Shina gashami Diosmunga alli granuda tandachisha kuj shina kushun. 5Ima urami ñukuchij aicha munushkabi kausaguganchi, mandashkabi nishkagunaga ñukuchibi tiyaj na alli munigunadami rijchachijkunaga, chida kazushaga wañilladami japiganchi. 6Shina gakish mandashkabi watashka shina gasha wañushami kununga mandushkamunda kacharichishka ganchi; shina kacharichikimi ña na ñauba mandushkagunallabidijka ashtanbish Diosbuj Espiritumunda mushuj kausibi Paida sirvinchi.

Ñukabi tiyaj juchamunda

7¿Imada nishun shinadijka? <Mandashkaga juchamigun> ¿nishunchu? ¡Nalladi shinachugun! Shinash mandashka na tiyashkakiga juchaga ima gashkadash na yachanimuchuga; mandashkabi nishka layaga, “Shujbujta ama munangui,”7.7 Ex 20.17; Dt 5.21 na nishkakiga, shujbujta muniidash na munanimuchuga. 8Shina gakish juchami paibuj alli ganaj mandashkaguna tiyashkan ñukamunga tuki laya milli munanagunada rijchachisha munachiga; mandashkaguna illukiga juchash wañushka shinami ganmu. 9Ñauba p’unllaguna ñukaga mandashkaguna illuj kausuganillami; shinash mandushka shamuki juchaga kausarigallami, ñukaga wañugani.7.9 “Ñukaga wañugani” nishkadaga ni pudinchichari: Pabloga, “Ima na allidash na ruranichu” nisha pai k’uilla sintishkaga ña chibi wañushka shina chingarishkadami nisha nigun.10Shinami, kausimu pushanabuj gashash chibuj randiga chi mandushkaguna ñukadaga wañimu pushaj gashkada yachi chayagani. 11Juchami paibuj alli ganaj mandashkaguna tiyashkan pandachisha chigunallandi ñukada wañuchiga.

12Alli alli yuyarikiga, Moisés mandashkash tuki mandushkagunash ima juchash illujmi, kabishkashmi shinaidi allishmi gan. 13Shina gakidijka ¿kai alli gashkachu wañimu ñukada pushuga? ¡Nalladij shinachugun! Ashtangarin juchami juchadi gashkada rikuchingau alli mandashkan wañimu pushaga; kununga mandashkaguna tiyashkamunda juchaga yallimanaidi milli gashkadami rikuchishka gaga.

14Kai mandashkaga Espiritumunda gashkadaga yachanchimi, shinash ñuka aicha munida ruruj gashkamundaga juchada ruranaj k’atushka shinami gani. 15Ñuka imamunda shina rurushkadash na yachanichu; ima rurungu munushkadaga na ruranichu, shinash ashtangarin naidi rurungu munushkadami rurani. 16Ñuka, na rurungu munushkadadi ruragushaga, mandashkadaga <Allimi gashka> ninimi. 17Shinakiga, na allidaga ña na ñukaga ruranichu; ashtangarin ñukabi tiyaj juchami chidaga rurachin. 18Allida ruranaga ñukabi, ñukaj aichabiga na tiyashkadaga allimi yachani; allida rurana muniguna ñukabi tiyakish rurungujka na pudinichu. 19Allida rurungu munushkadaga na ruranichu, ashtangarin na rurungu munushka na allidaga chidadimi rurani. 20Na rurungu munushkadadi rurushtijka, ña na ñukaga ruranichu; ashtangarin ñukabi tiyuj juchami chidaga rurachin.

21Kununmi kashna tukushkada yachi chayani: allida rurungu munuj gakish na allida rurana munigunashmi ñukabiga tiyan. 22Ñukaj shungu ukubiga Diosbuj mandashkagunanmi kushiyani; 23shinash ñukaj cuerpobi charishkagunabiga shujtij mandagushkadami rikuni; ñukaj yuyibi alli mandashkagunan takanukusha ñukaj aicha ukubi gaj juchada rurachij mandashkaga ñukada prezu charij shinami charigun.

24¡Shinapadijka imachari tukusha! Wañimu apaguj ñukaj cuerpomundaga ¿pidij kacharichingari? 25Ñukuchida Manduj Jesucristomundami Diosta <Diosolopai> niguni. Shinusha alli alli yuyarikiga, Dios mandushkadaga ñukaj yuyinga kazujmi gani; ashtanbish ñuka cuerponga jucha rurachun mandashkadami kazuni.

8

Diosbuj Espiritun kausanamunda

1Kununga shinakiga, Jesucriston tandanukushka gajkunamunga ima juchachinash ña na tiyanchu. 2Jesucristobi kausida kuj Espíritu mandashkami ñukadaga juchada rurachij shinaidi wañimu apaj mandashkamunda kacharichiga. 3Shinash genteguna imallabish juchada rurujlla gakimi Moisés mandashka na ruri pudishkadaga Dioslla ruruga. Juchamunda Paibuj Churidadi kushka gachun shinaidi juchada rurachij aichayujmada layada rurushami Paida kachuga; Diosga aichabi tiyaj juchadaga tukuchishtashka gachunlladimi shina ruraga. 4Mandashkabi nishka kabishka ruranaguna ñukuchibi p’aktachunmi shina ruruga; ña na aicha munushka shinaga, ashtangarin Espíritu munushka shina kausanchi. 5Aichallamunda gajkunaga aicha munushkagunaidami rurungu yuyanguna; ashtanbish Diosbuj Espirituj kausujkunaga Espíritu munushkagunaidami yuyanguna. 6Aichabujllada yuyusha kausanaga wañimumi apan, ashtangarin Espiritujllada yuyusha kausanaga k’uilla kausimumi apan. 7Aichabujllada rurana yuyin gajkunaga Diosta p’iñajkunami gan; paigunaga Dios mandashkada na kazungunachu; kazungu munashash na pudingunachu. 8Shinusha, aichabujllada rurusha kausujkunaga Diostaga na kushiyachi pudinchu.

9Shina gakish kangunaga Diosbuj Espíritu kangunabi kausakiga ña na aicha munushka shina kausanguichichu; ashtangarin Espíritu pushashka shina kausanguichi. Maijinbish Cristoj Espirituda na charijka na Cristobujchu. 10Shinash Cristo kangunabi kausakiga Dios ima juchachinash illujta rurashkamunda kangunaj espiritush kausan,8.10 <Kangunaj espiritush kausan> na gashaga <Diosbuj Espiritush kangunaj kausimi gan> nishkaga intindiri pudin. ashtanbish cuerpoga juchada rurashkamunda wañunallami gan. 11Jesusta kausachijbuj Espíritu kangunabi kausakiga, maijinmi wañushkagunapuramunda Cristoda kausachiga, chilladimi kangunaj wañuna cuerpogunamush kausida kunga; kangunabi kausuj Paibuj Espiritumundami shina ruranga.

12Shinakiga wauki paniguna, p’aktachinadadimi charinchi; shinash chi p’aktachinaga aicha munushka shina kausanabiga na ganchu. 13Aicha munushka shina kausushaga, wañunguichimi; ashtanbish Espiritun aicha munushka ruranagunada wañuchishaga, kausunguichimi.

14Diosbuj Espíritu tuki mashnalla pushushka gajkunaga Diosbuj wawagunami gan. 15Kangunaga watushka charij espiritudaga na japishkanguichichu kutin manchin gangujka; ashtangarin Diosbuj wawada ruruj Espiritudami japiganguichi. Pai nichikimi Diostaga wakush nisha, “¡Abba, ñuka Yayalla!”8.15 <Abba> nishkaga arameo shimimunda gan; yayunda k’uyushami shina nijkunaga. Jesús Taita Diosta k’uyusha Paidaga shinami nin. Mc 14.36; Gl 4.6 nisha mañanchi. 16Kai Espiritulladimi ñukuchij espiritun tandanukusha Diosbuj wawagunadi gashkada yachi chayachin. 17Paibuj wawaguna gashami japina gashkada Diosmunda japishun, Cristo layaidi llakida apasha Paigun igulda Diosbuj k’uilla gashkadami japishun.

K’ipamu k’uilla ganamunda

18Kai kausibi apashka llakigunaga, Dios ñukuchida shamuj p’unllabi <K’uilla alli> nishkada rikuchinashkan ch’imbapurakiga imash na ganchu. Kaidaga yachanimi. 19Diosbuj wawaguna ima shina gashkada rikuchina p’unllagama tuki imallada Dios rurashkagunaga ña rikuna yuyillanmi shuyagunguna. 20Shinash Dios rurushkagunaga imash na valij yangabimi sakishka gaga; na paiguna munushkamundachuga, ashtangarin Dioslladimi shina rurushkaga, kashna tukuchun shuyagushami: 21Dios imallada rurushkagunalladimi maugusha tukurinabujti watashkagunaga kacharichiki <K’uilla alli> nishka ganamu Diosbuj wawaguna layaidi, kachachirishka gangu shuyagun. 22Wachanachij warmi shina, imalla Dios rurashkagunaga kunungama chairitij jiguisha nanachigujtash yachunchimi. 23Na paillash llakirinchu, ashtangarin ñukuchi mashnalla ñaubusha Diosbuj Espirituda japijkunash Paibuj wawagunadadi rurangama chi yuyillan shuyagushallami chairitij shungu ukullabidi jiguij shina llakirinchi. Chibimi ñukuchij cuerpomundaga illujtadijka kishpichishka gashun. 24Chi shuyagushkanmi kishpichishka gaganchi, shinash ima shuyagushkada ña rikushaga na shuyagushka tukunchu; ña rikushkadaga ¿pidij shuyangari? 25Ashtanbish narij rikushkada shuyagushaga, na shaikurishalla chi yuyilla shuyagunchilla.

26Shina layaidimi Diosta mañashaga ima laya mañanashkadash na alli yachushkamunda ñukuchi jawalla pandarijllaguna gaki Espíritu ayudan; Pailladimi jiguisha na ni pudishka shimigunan ñukuchimunda Diosta mañagun. 27Diosgarin shungubi ima yuyashkada illujta yachuj gashami Espíritu ima nisha nigushkadash yachun; Dios munushka shinami Espirituga Diosbujllagunamunda mañagujlla gan.

Tukida vincijkuna gashkamunda

28Diosta k’uyajkunabujka imallagunash pasushaga paigunaj allibuj gashkadami yachanchi; kaiga Pai munushkada p’aktachichun kayushkagunamumi gan.

29Diosga ñaubamundadi Pai rijsishkagunadaga Paibuj Churimu rijchujkuna gachun ch’ikunyachiga; tauga waukigunamunda Paiga kallari Churi gachunmi chidaga ruruga. 30Pai ch’ikunyachishkagunadaga kayugashmi; chi kayushkagunadaga ima juchachinash illujta rurugashmi; ima juchachinash illujta rurushkagunadaga k’uilla ganabishmi churaga.

31¿Imada ashtanga kaimunda ni pudinchi? Dios ñukuchin gakiga ¿pidi ñukuchidaga na allida rurungari? 32Diosga kikinbuj Churidadi tuki ñukuchimunda wañuchun, na mitsarishalla kujlla gashadijkarin ¿imashadi Churin igulda tuki imalla tiyashkadash ñukuchimunga na kungari? 33Dios agllashkagunadaga ¿pidij <Kauzayujmi> ni pudingari? Dioslladimi ima juchachinash illujta ruruj gan. 34¿Pidij juchachingari? Jesucristomi wañuga, ashtangarin kausarishaga ñukuchimunda mañusha Diosbuj alli ladubimi tiyan. 35¿Cristoj k’uyimundaga imadij ñukuchida anchuchi pudingari? ¿llakichikichu, ima manchichu, katik’ichushkachu, yarijichu, churana illukichu, imash tukunalla gashachu, espadachu? 36Dios escribichishkabi nishka shinaga,

“¡Maijin p’unllash Kanmundaga wañuchishka gai pudinchi! <Wañuchingabujmi> nishka ovejagunada layami ñukuchida charinguna.”8.36 Sal 44.22

37Shina gakish ñukuchida K’uyujmundami tuki kaigunabiga vincijkunadimi ganchi. 38Kaidaga allimi yachani: wañish kausish, angelgunash ayada mandujkunash poderyujkunash, kunun p’unllash shamuj p’unllash, 39jawabidi gashash ukubidi gashash, shinaidi Dios rurashkagunamunda ima shujtijkunabish, ñukuchida Mandaj Jesucristobi rikuchishka Diosbuj k’uyimundaga nalladi karuyachi pudingachu.

9

Diosga Pai munushkagunada agllan

1Criston gashkamundami kabishkada parlani, na llagmanichu. Diosbuj Espíritu pushaki shungubidi yuyachishkamundash kabishka gashkada yachanimi. 2Manchanaidi llakirishami p’unllandijta ñuka shunguga nanachigunlla. 3Ñukaj waukigunamunda ñukajti llaktallamundagunaj allibuj gakiga ñukalladi Cristomunda laduyachishka <Imash tukushkanmu> nishka gangau munanimuchari. 4Paigunaga israelgunami. Dios Paibuj wawagunadi tukuchun japishkagunami gan; Paibuj k’uilla gashkada, ari ninukushkagunadash, mandashkagunadash, ima laya Diosta adoranadash, Dios <Kushami> nishkagunadash paigunamumi kushkaga. 5Rijsirishkaidi ñauba taitagunamunda shamujkunami gan, shinaidi Cristoga aicha tukushaga paigunapurabimi wachariga; imalla tiyashkadash Pailladimi manduj Dios gan; ima urash na tukuringagama <Alli> nishka gachun. Shina gachun.

6Kununga shinakiga <Dios nishkaga na p’aktushkachu> nishaga na ninichu; ashtangarin Israelbuj wawagunaj wawagunaga na tukiguna israelgunajtika ganchu. 7Shinaidi Abrahambuj wawagunaj wawaguna gashkallamundaga na tukiguna paibujti wawaguna ganchu, ashtanbish Diosmi, “Kambuj wawagunadijka Isaacmundami shamunga,”9.7 Abrahamga shuj churigunadashmi chariga, Ismaeldash shinaidi Génesis 25.1-6bi parlashkagunadash. Shinash Isaacmi warmindij charishka churi, shinaidi <Kushami> nishkadash japij gan. niga. 8Kaida rikusha yuyarikiga, aichallamunda wawagunaga Diosbuj wawaguna na ganchu, ashtangarin Dios <Kushami> nishkamunda shamuj wawagunallami Paibujti wawagunadi tukunguna. 9Diosga Abraham-mu <Kushami> nishkaga kaimi gan: “Shamuj wata kunun shina p’unllagunalladi shamushami. Chigama Saraga shuj churidami charinga.”9.9 Gn 18.10

10Shinash na kaillachugun, Rebecabuj ishki churigunaga chi taitamundalladimi gaga; ñukuchij ñauba taita Isaacbujmiga. 11-12Chi churiguna narij wacharisha shinaidi allidash na allidash narij rurujllabidimi Diosga Pai agllungu munushkaga p’aktushka chibi gaguchunlla Rebecadaga, “Ñauba churiga k’ipa churidami sirvinga,”9.11-12 Gn 25.23 niga. Na paiguna imalla rurashkamundachu, ashtangarin Diosti kayashkamunda shina nishkaga. 13Dios escribichishkabi nishka shinaga, “Jacobdami k’uyagani, ashtanbish Esaúdaga p’iñaganimi,”9.13 Mal 1.2-3 niga.

14¿Imada ni pudinchi? ¿Nash kabishkadachu Diosga ruruj gangari? ¡Na shinachugun! 15Diosga Moisestaga, “Ñukaga llakibi gajta k’uyusha nisha k’uyushallami; maijinmunda llakirisha nishash llakirishallami,”9.15 Ex 33.19 niga. 16Shina gakiga, na maijinsh munashkamundachu, imalladash rurushkamundachu Diosga llakin, ashtangarin Pai k’uyashkallamundami llakin. 17Dios escribichishkabiga Egiptoda mandaj Faraonmu ninmi, “Yallidijka, Ñuka tukida ruri pudishkada rikuchingaj shinaidi kai illujta pachabi Ñuka shutiga yachi chayachishka gachunmi kandaga jatun mandajta rurugani.”9.17 Ex 9.16

18Shinakiga Dios maijindami llakingu munan, chidami llakin; shinaidi maijindami shunguda llumiyachingu munun, chidami llumiyachin.9.18 Ex 7.3

19Shina gakiga ñukadaga, “Paibuj munidaga ¿pidij jarki pudingari? Shina gakidijka ¿imashadi juchachin?” nisha tapungu munanguimuchari. 20Riki, kanga Diosta shina tapungaujka ¿pidi ganguiri? ¿Achpamunda mangada rurujtaga mangaga, “¿Imashadi ñukadaga shinada rurugangui?” ningachu? 21Mangada rurujka achpamunda pai munushkada ruranaga ¿nachu kabin? Chillamundadimi shuj mangadaga allibujkish, shujtaga imallabujkish charingaj ruri pudin.

22Diosga shina layaidi rurusha Pai ruri Pudij gashkadash p’iñarishkadash rikuchish nishash, Pai llakichisha tukuchishtanalla gajkunada na ratu p’iñarishalla gushtulla shuyaga. 23Pai yallimanaidi k’uilla gashkada ñukuchibi rikuchingaujmi, llakingu rurushkagunamu shina ruraga; Pai chigunada shina k’uillada rurungu ñaubamundadi yuyashkaga. 24Shinakiga ñukuchidaga israelgunapurallamundaga na kayagachu; ashtanbish na israelgunapuramundashmi kayaga. 25Oseas librobi nishka shinaga,

“Nash Ñukajkunadami, ‘Ñukajkunalla’ nisha;

Shinaidi nash k’uyashkadami ‘Ñuka k’uyashkalla’ nisha.9.25 Os 2.23

26Maibimi paigunada, ‘Na Ñukajkunachu ganguichi,’ nigani chi pushtullabidimi,

‘Kausuj Diosbuj9.26 <Kausuj Dios> nishaga kabishkadi Diostaga rurushkalla na kausuj dioskuna shinaga na ganchu nishami nin. wawaguna’ nishka gangaguna.”9.26 Os 1.10

27Isaiasga israelgunamundaga,

“Israelbuj wawagunaj wawagunaga jatun yaku kuchabi tiyaj achpa shina taugalladijkuna gakish p’ichillagunami kishpichishka gangaguna.

28Mandajka kai pachabi Pai imalla nishkada ñallami illujta p’aktachinga,”9.27-28 Is 10.22-23 nishkami.

29Shinaidi Isaías ñaubamu nishka shinaga,

“Tukida Manduj jatun Dios ñukuchimu wawagunaj wawagunada na sakishkakiga

Sodoma pueblo shinami ganchimu, Gomorra layashmi rikurinchimuga.”9.29 Is 1.99.29 Dios llakichishtashkamunda chi ishki pueblogunaga uyarishkaidijkuna gaga. Gn 19.1-28

30¿Imada nishun kaimunda? Na israelgunaga jucha illuj ganada na mashkushash ima juchachinash illujmi tukuga; Diosta crishkamundami shina tukushkaguna. 31Ashtanbish israelgunagarin mandashkabi nishkada rurashkan ima juchachinash illuj ganada mashkashash na japigagunachu. 32¿Imasha na japigaguna? Crishkamamundaga na gagachu, ashtangarin rurushkagunallan japisha nishkamundami; trankarina rumibi trankarisha urmugaguna. 33Kashnami Dios escribichishkabiga nigun,

“Rikichi, Sionbiga9.33 Juan 12.15 ura chakibi Sión nishkamunda yachachin. trankarina rumida, urmachichij rukudi rumidami churani,

shinaidi maijinsh Paibi yuyida churajka pinganaibiga naidi sakichishka gangachu.”9.33 Is 28.16

10

1Wauki paniguna, israelguna kishpichishka gachun shungundijta munushkallamundami Diosta mañagunilla. 2Paiguna Diosbujta rurungu munushkadaga <Allimigun> ni pudinimi; shinash paiguna rurushkaga kabishkadadi yachushkamundaga na ganchu. 3Dioslla ima juchachinash illujta rurashkadaga na yachush nisha, shinaidi kikin rurushkagunallan Paiyun alli tukush nishami, juchachina illuj tukuchun Dios yachachishkadaga na kazushkagunachu. 4Mandashkagunada illujta p’aktachijka Cristomi gan, Paiga tuki crijkunada ima juchachinash illujta ruraga.

5Mandashkagunada p’aktachishalla ima juchash illuj tukunamundaga Moisesga kaidami escribiga: “Maijinsh mandushkabi nishkagunada p’aktachijka chigunamundami kausanga.”10.5 Lv 18.5

6Crishkallamunda Dios ima juchachinash illuj tukunamundagarin kaidami nin: “Kambuj shungubi, ‘¿Jawa pachamunga pidij ichiyangari?’ nisha ama yuyanguichu.” (Shina nigushaga Cristoda jawamunda uriyachingu rishka shinami nin). 7Na gashaga, “ ‘¿Pidij jatundi ut’kumunga uriyangari?’ nishash ama nichu,” ninmi. (Shina nigushaga wañushkagunapuramunda Cristoda ichiyachiguj shinami nin.)10.7 Pabloga, Cristoda jawamunda na gashaga uramunda kutin pushanaga na ministirishkadami nisha nigun. Ñukuchi ima juchachinash illuj tukuchunga Cristoga ñami tukida rurushka. Paida crinalla ministirin. Ro 10.9-10; Dt 30.11-13

8Shinadijka ¿imadadi nin? “Diosbuj Shimiga kambuj kuchubi, kambuj shimibi shinaidi kambuj shungubimi gan,” ninmi.10.6-8 Dt 30.12-14 Ñukuchi parlagushka kai alli crina shimiga kaimigun: 9Kambuj shimin, “Jesusga ñukada Mandujmi,” nisha wañushkagunapuramunda Dios Paida jatarichishkada kambuj shungun crishaga, kishpichishkami gangui. 10Ima juchachinash illuj tukungujka shungunmi crinagun, kishpichishka gangujka kikinbuj shiminmi <Crinimi> ninagun.

11Dios escribichishkabiga, “Mashnalla Paibi yuyida churajka pinganaibiga naidi sakichishka gangachu,”10.11 Is 28.16 ninmi. 12Israelgunash na israelgunash shina layagunaidimi gan. Chi Mandujlladi tukigunada Manduj gashami Paida mañujkunamunga milgalladadi kunadami charin. 13Shinami, “Tuki mashnalla Mandujbuj shutibi mañujtaga kishpichishkami ganga,”10.13 Jl 2.32 nin. 14Shinakiga, Paida narij crishaga ¿ima layadi mañungagunari? Paimunda parlushkada narij uyushaidijka ¿ima layadi cringagunari? Paimunda parluj pish na tiyakiga ¿ima layadi uyungagunari? 15Na kachukiga ¿ima layadi parlungagunari? Dios escribichishkabi nishka shinaga, “¡Alli parluda apamujkunaj chakigunaga manchanaidi k’uillami!”10.15 Is 52.7

16Shinash Alli Shimidaga na tukigunachu kazugaguna. Isaiasga, “Mandaj ¿ñukuchi parlashkadaga pidi crishkari?”10.16 Is 53.1 ninmi. 17Shina gakiga crinaga parlushkada uyukimi shamun; chi uyashkaga Cristomunda parlashkami gan.

18Ñuka kaida tapuni: parlushkadaga ¿naidijchu uyushkagunanga? ¡Ari, uyugagunadimi! Dios escribichishkabiga,

“Chigunaj parlarishkagunaga tuki kai pachabimi uyarishka, shinaidi paigunaj shimiguna kai pacha tukuri pushtugunamumi chayashka,”10.18 Sal 19.4 ninmi.

19Kaidashmi tapuni: ¿israelgunaga naidijchu yachi tukushkagunanga? Kallarimumi Moisés escribishkabiga,

“Munachingajmi nash Ñukajkunan shinaidi imadash na yachujkunan kangunada p’iñachisha,”10.19 Dt 32.21 ninmi.

20Chi k’ipa, Isaiasgarin na manchushalla kashnami nishka,

“Nash mashkujkunami Ñukada japigaguna, Ñukamunda nash tapujkunamumi rikurigani.”10.20 Is 65.1

21Shinash Israel pueblomundaga paiga,

“Ñukada na kazuj shinaidi jinchi tukujkunan alli tukungaj tuki p’unllami makida rikuchiguganilla,”10.21 Is 65.2 ninmi.

11

Maijin israelgunallada kishpichinamunda

1Shinushaga kutin tapuni: ¿Diosga Paibujti puebloda shitashkachu ganga? ¡Naidi shinaga ganchu! Ñukaidikish israelmi gani; Abrahambuj wawagunaj wawa, Benjaminbuj tribumundashmi gani.11.1 Ñauba taita Jacob-buj chunga ishki churigunamunda cada churij wawagunaj wawaguna shuj tribu nishka tukuga. Gn 37.23-26; Ap 7.4-82Ñaubamu agllashka Paibujti pueblodaga Diosga na shitashkachu. Dios escribichishkabi Eliasmunda ima nishkadaga ¿nachu yachunguichi? Paiga Diosta mañagusha israelgunada juchachishaga, 3“Mandajlla, Kan ima nishkada parlujkunadash wañuchishkagunami; Kanmu kusha rupachina altargunadash p’akishtashkagunami. Ñukallami kausin sakirini, ñukadash wañuchisha nigungunami,”11.3 1Re 19.10,14 niga. 4Ashtanbish shina niki Diosga ¿imadadi nin? “Baal11.4 Baal musrhaga Israel muyundiki tiyujkunaj diosmiga. Tamiash tarbushkash chi musrha kuj gashkadami yuyusha taugaguna katijkunaga. shuti diosbuj ñaubuki na kungurij kanchis waranga (7.000) gentegunadami Ñukamu ch’ikunyachisha wakichishkani,”11.4 1Re 19.18 niga. 5Shina layaidi kununbish Pai alligunada kusha agllashkagunaga p’ichillagunami tiyan. 6Na kuna gakish alligunada kusha paigunada agllukidijka, imada rurashkamundaga ña na ganchu; allida rurashkamunda gakiga ña na Dios alligunada kumbidashkamunda tukunchu.

7Kununga ¿imada ni pudinchi? Israelgunaga japingu munushkada na japigagunachu; shinash Dios agllashkagunaga japigagunami. Ashtanbish chaishujkunadaga jinchi shungudami ruruga. 8Dios escribichishkabi nishka shinaga,

“Diosga paigunamu muspayachij espirituda kushami kunun p’unllagama ñawigunada na rikujta, rinringunada na uyajta ruruga.”11.8 Dt 29.4; Is 29.10

9Rey Davidbish kashnami nin,

“Paigunaj ima jatun mikigunabiga tsagnarisha tugllabi11.9 Tuglla nishaga shuj trampama layadami nisha nigun; animalda japingumi tuglladaga shuj waska puntabi rinrinda ruranguna. japi tukusha urmushaga llakichishka gachun.

10Paiguna ama rikuchun ñawigunash ansayachun, shinaidi tuki ratugama paigunaj lomogunash tursirichun.”11.9-10 Sal 69.22-23

Na israelgunash kishpichishka gashkamunda

11Kununga tapuni: ¿israelguna trankarishaga ña na jataringauchu urmushkanga? ¡Nalladi shinaga ganchu! Ashtangarin, munachisha p’iñachingajmi israelguna Diosta na kazushkamundaga na israelgunamu kishpichishka gana shamuga. 12Shinaidi paiguna na kazushkamundaga kai pachamundagunabuj manchanaidi allibujmi gashka, paiguna pandarishkaga na israelgunabuj manchanaidi allibujmi gashka; shinakidijka israelgunada illujta kishpichikigarin ¿nachu ashtandij yalli allibuj ganmuri?

13Kununga kanguna na israelgunamu nisha nini: ñukaga na israelgunamumi Diosmunda parlachun agllusha kachushka gani; chimundami ñuka Diosbujta ruranadaga manchanaidi allibi churani. 14Shina rurushkanga ñukajti llaktallamundadigunada ima layash munachisha maijingunalladash kishpichichingu pudishachari. 15Kai pachabi kausujkuna Dioskun alli tukuchun israelgunada llujshichishtashka gakidijka Dios paigunada japishagarin wañushkagunada kausachishka shinami ganga.

16Kallarimu llujshishka tanda Diosmu ch’ikunyachishka gakiga illujta chapushkashmi Diosbujlladi ganga; shinaidi yura sapi Diosmu ch’ikunyachishka gakiga tuki ramagunashmi Diosbujlladi ganga.11.16 Kallarimu llujshishka tandamunda shinaidi yura sapimundash nigushaga israelgunaj ñauba rijsirishkaidi taitagunadami nisha nigun.

17Olivo yuramunda maijin ramagunada rauchushtashka shinami gaga; kangunagarin, sachabi iñashka olivo yuramunda ramada p’itisha chaishujkunaj randi llutachish churashka shinallami ganguichi. Chimundami kangunaga alli olivo yura sapibuj k’uilla ikillamunda kausida charinguichi. 18Shina gakish chaishuj ramagunada <Yallimi gani> nisha ama yuyanguichichu. Shina nigushamaga kaida yuyari: yura sapidaga na charirijchungui, ashtangarin sapimi kandaga charirigun.

19“Ñukada chi yurabi llutachisha churungajllami ramagunadaga rauchushtashka,” ninguimachari. 20Shinaidimi gan. Paiguna na crishkamundami rauchushtashka shina gagaguna; ashtangarin kangunaga crishkallamundami chi yurabi alli tiyarishkanguichi. Shinushaga <Yallimi gani> nisha ama nichu, ashtangarin manchuj gai. 21Diosga chi yurallabidi iñushka ramagunadash na perdonajtijka kandagarin na perdonangachu.

22Shinakiga, Diosga allida ruruj shinaidi jinchi gashkadash yuyarichi; na allibi urmujkunadash llakichingaj jinchimi, shinash kangunanga alligunaida rurujmi gashka. Kanguna Paibuj alli rurigunamunda na karuyashalla kausagüichilla; karuyashaga p’itishtashkami ganguichi. 23Israelgunash na crishkada sakikigarin, Diosga tukida ruri pudij gashkamundaga kutin chillabidi llutachisha churungallami. 24Kangunaga sachabi iñashka olivo yuramunda p’itishka, naidi chimunda gakish alli olivo yurabi llutachisha iñachishka shinami ganguichi; shinakidijka alli olivo yurabujti ramagunadaga kikinbuj yurallabidimi Diosga llutachisha kutin churangallami.

Israelgunada kutin mushujyachisha kishpichinamunda

25Wauki paniguna, kanguna yachuj tukushkaidi ama gachunmi kai pakalla tiyashkada yachachun munani: crij tukuna gaj na israelguna tukiguna crij tukungamallami maijin israelgunaga llumiyashka shungu tukushkagunaga. 26Chi k’ipaga, tuki israelgunadami Diosga kishpichinga, Dios escribichishkabi nishka shinaga,

“Sionmundami Kishpichijka shamunga; Paimi Jacob-buj na alli rurashkagunada11.26 Jacobda nishaga, paibuj wawagunaj wawaguna na gashaga tuki israelgunadami nigun. anchuchinga.11.26 Is 59.20-21

27Ñuka paigunan ari ninukushkadaga paigunaj jucha rurushkagunada chingachishami p’aktachisha.”11.27 Is 27.9

28Kangunaj allibujlladimi israelgunaga Alli Shimida na japishkamunda Dioskun p’iñanukushka shina ganguna, shinash paigunaj ñauba taitagunada agllushkamundaga chairitij Dios k’uyashkagunamigun. 29Diosga imada kushash na kichunchu, agllushkadash naidi anchuchinchu. 30Ñaubamunga Diosta na kazujkunami gaganguichi, shinash israelguna na kazush nishkamundami kanguna kununga Dios llakishka tukushkanguichi. 31Kanguna layaidimi paigunash kunun na kazushkaguna; kanguna Dios llakishka tukushkamunda paigunash chi llakishkalladadi japichunmi shina tukushka. 32Illujta yuyarikiga Diosga tukigunada llakisha igulda k’uyangajmi na kazujkuna gachun tukigunada chibi chaririaga.

33¡Diosga yuyisapa tukida manchanaidi yachujmi! Pai imada yuyashkadash pish na rijsi pudinchu, ruragushkadash pish na yachi tukunchu.

34“Manduj Diosbuj yuyidaga ¿pidij rijsishkari? na gashaga alli yuyigunada kujka ¿pidij tiyagari?11.34 Is 40.13; 1Co 2.1635¿Pidij ñaubushadi Paimu imadash kushkanga, chimunda randi Pai vueltachichunga?”11.35 Job 41.11

36Tuki ima tiyashkagunash Paimundami shamun, Paimundami tiyan, Paimumi tiyan; shinushaga ¡Diostaga ima urash na tukuringama <K’uillami gangui> nishka gachun! Shina gachun.

12

Diosbujlla kausanamunda

1Shinushaga wauki paniguna, Dios manchanaidi llakij gashkamunda kaida rugani: kangunaj cuerpogunadaga k’uilladij, ima juchash illuj, wañuchishkada Diosmu kuj shina Paillamu kausujta kurichunmi mañani. Shina rurushaga Diosta kabishkadi allibi churajkuna ganguichi. 2Kunun p’unlla genteguna layaidijka ama gaichichu, ashtangarin kangunaj yuyida Dios mushujyachishkan uku shungumunda shujti tukichi; chibimi alli, k’uidij, ima pandarishka illuj ruranadaga Dios munushkada yachi chayanguichi.

3Dios ñukamu alligunada kusha mingashkamundami tuki kangunada kaida nini: kikinllamundadijka ama ashtan yalli yuyusha, yuyanashkaida yuyachun; ashtangarin shuj shujmu crina yuyida Dios kushkada alli rikusha ima laya gashkada kikinlladi yuyarichun. 4Ima layami shuj cuerpobiga tauga partigunada charinchi, shinash na tukigunaga chi ruranalladadijka ruranchu, 5shina layaidimi ñukuchikish taugaguna gashash Cristobiga shuj cuerpolla ganchi; shina gashami kaishujkun chaishujkun shuj cuerpobujlla ganchi.

6Na kuna gakish kushka shujtij shujtij ruranagunada Dios kumbidashkagunadami charinchi: Dios nishkada parlachun mingusha kumbidashkakiga, ima layami crin, shina layaidi rurachunlla; 7shujkunada sirvij ganada kumbidashkakiga shina ruraguchunlla, yachachij ganada kumbidashkakiga shina yachachiguchunlla, 8crina yuyida shujkunamu kusha kushiyachinada kumbidashkakiga shina ruraguchunlla, shujkunamu ima ministishkada kuj gashaga na mitsushalla kuchun, mandusha pushaj ganada kushkakiga yuyillandi alli mandachun, ministijkunada llakisha ayudajka kushilla rurachun.

Crijkuna ima laya kausanada mandushkamunda

9Kaishujkun chaishujkun na nij tukushalla k’uyanukichi. Na alli ruranada millasha, llutarij shina allida rurangaj ashtan kuchuyichi. 10Kikinbuj waukindijma shina kaishujkun chaishujkun k’uyanukichi, allibi churanukusha randimunda alli ninukichi.

11Yuyillandi ganabiga ama killanachijkuna gaichichu, ashtangarin Manduj Diosbujta rurungu manchanaidi rupariguj shina rurichi.

12Mandajbi shuyagushkamundaga kushiyichi, llakigunabi gasha apagüichilla, Diosta mañanadaga amalladi sakichichu.

13Diosbujkunapurabi ministijkuna tiyakiga kuinukichi; kambuj wasimu chayujkunada kushilla japijkuna gaichi.

14Kangunada katik’ichujkunada <Alligunada Dios kuchun> nichi; <Llakibi urmushkanmu> nisha ama nichichu.

15Kushilla gajkunanga kushikuichi, wakagujkunanga wakichi.

16Kaishujkun chaishujkun shuj yuyilla gasha kushilla kausichi, ama alli tukushkaidi gasha ashtanbish yanga nishka gentegunan apanukujkuna gaichi. Kikin yuyushkallabi <Yachujmi gani> nisha ama yuyichichu.

17Maijinsh ima na allida rurakiga na allillandijka ama vueltachichichu, tukigunaj ñaubuki allida ruranada mashkichi. 18Kangunallabidi tiyakigarin tukigunan alli gangaujka pudishkada rurichi. 19K’uyashka wauki paniguna, na allida rurukiga chillandijka ama vueltachichichu, ashtanbish Dioslladi llakichichun shuyichi. Escribichishkabiga, “Mandajka ninmi, ‘Na allida rurujkunada llakichinaga Ñukajmi kabin; Ñukami kunashkadaga kusha,’ ” ninmi.12.19 Dt 32.35; Heb 10.3020Ashtanbish, “Kanda p’iñajka yarijin gakiga mikuchun kari, yakunachigukish ubiachun kui; kashna rurushaga rupaguj murugunada paibuj uma jawabi tandachij shina rurangui,”12.20 “Shina nigushaga pinganallabidi sakichishkadami nigun,” nishami, tauga yachajkuna yachachin. ninmi.12.20 Pr 25.21-22

21Na allida rurana yuyiguna vincichun ama sakichu, ashtanbish na allidaga allida rurushkan vinci.

13

1Tukigunami jatun mandujkuna mandushkada kazuna gan; Dios na churushka mandajkunamaga na tiyanchu, ña mandagujkunash Pai churashkagunaidimi gan. 2Shina gakiga mandajkunada maijin k’arinijka Dios churashkagunadami k’arinin. Maijin shina rurujkunaga llakichishka ganadaga japingagunaidimi. 3Mandajkunaga allida rurujkunada manchachingujka na tiyungunachu, ashtangarin na allida rurujkunadami shina rurunga. ¿Mandujkunada na manchushalla kausungu munanguichu? Allida ruri, allidami kanmundaga parlanga. 4Maijin mandujka kambuj allibujmi Diosta sirvij gan. Shinash na allida kan rurashaga mancharinaidimi gangui; espadadaga alliidijmaga na apanchu, paigunaga Diosbujta rurujkuna gashami na allida maijin rurujtaga llakichina gashkada llakichin. 5Shinushaga mandajkunadaga llakichinallamundaga na kazunachu, ashtanbish kikinbuj yuyibi, kazunaga alli gashkamundashmi kazuna gan. 6Chillamundadimi impuestodash pagajkuna ganguichi; mandujkunaga Diosbujta rurujkuna gashami p’unllandijta shina mandagunguna.

7Tukigunamu kunashkadaga kuichi: mandajkunamu pagana gakiga paguichi, impuestoda pagana gashaga impuestomunda kuichi; maijinda kazuna gakish kazichi, <Allimi gangui> nina gakish <Allimi> nichi.

8Imadash ama pimush dibijkuna gaichichu, ashtanbish kaishujkun chaishujkun k’uyanukunaida dibijma shina gaichi; maijinbish shujkunada k’uyujka mandashkabi nishkada tukidami p’aktachishka. 9Mandashkagunabiga, “Ama wainayangui, ama wañuchingui, ama shuwangui, shujbujta ama munangui,”13.9 Ex 20.13-17 nishkagunadash chaishuj mandashkagunadash shujllamu tandachikiga ninmi, “Shujkunadash kikinda layaidi k’uyungui.”13.9 Mt 22.3910K’uyida charijka shujtaga millidaga na rurunchu; shinusha shujkunada k’uyushaga mandashkadaga tukidami p’aktachin.

11Tuki kaigunadaga maijin p’unllagunabi kausagushkada rikusha yuyarichi, puñugushkamundash ña jatarina urasmi gan; crishkalla p’unllagunan rikukiga ñukuchida kishpichinaga ña kuchubimi. 12Tutaga p’unllayamugunmi, p’unllash ña chayamugunlladimi; shinushaga yanamangabi ruranagunamunda anchurisha p’unllabi takanukungu parijarij shina churarishunchiri. 13P’unllabi purij shina allida rurusha kausashunchi. Ama maidash gachun mikushunchiri, ama shingayashunchiri, piyunbish siririjma pinganaida rurujmash ama gashunchiri, p’iñanukibi ama churashunchiri, charij tukuki ama p’iñashunchiri. 14Chibuj randiga Mandaj Jesucristobi churarij shina gashunchi, aicha munushkaida rurungujka yuyimaidash ama yuyajkuna gaichichu.

14

Crijkunapura na pandachinamunda

1Narij alli jinchi crijtaga alli japichi, paigunga rimanukigunamu ama waiguichichu. 2Maijin crijkunaga <Tukida imadash mikunallami> ningunami, ashtanbish narij jinchi crijka granugunaidami mikun. 3Tuki layada mikujka na tukida mikujtaga yangabiga na churanachu; shinaidi na tukida mikujkish tukida mikujtaga na juchachinachu; paidash Diosga japishkami. 4Shujbuj sirvijta rimungujka ¿kanga pidij gangui? Alli purikish urmakish paida mandajbujmi. Shina gakish jinchimi shayaringa, Mandaj Diosllami alli jinchida shayarichi pudin.

5Maijingunaga shuj p’unllami chaishuj p’unlladaga <Yalli allimi> ninguna; shinash maijingunaga tuki p’unllagunami shinaidijkuna gashkada yuyanguna. Tukiguna kikin ima yuyushkadaga alli alli gashkada yuyachun. 6Maijinsh, shuj p’unllada ch’ikunyachijka Mandajmumi shina rurun. Shinaidi tukida mikujkish Mandajta allibi churangajmi Diosta <Diosolopai> nishash mikun; na tukida mikujkish Mandajta allibi churangajlladimi na mikun, Diosta <Diosolopai> nishashmi nin.

7Ñukuchipuramunda shujllash kikinllamundijka na kausanchu, wañushamash paillamundijka na wañunchu. 8Kausushash Mandajmumi kausanchi, wañushash Mandajllamundimi wañunchi; shinushkamundaga kausagushash wañushash Mandajbujmi ganchi. 9Chibujlladimi Cristoga wañushkagunajkish kausujkunajkish Mandaj gangumi wañuga shinaidi kausariga.

10Shinadijka kanga, chaishuj crijtaga ¿imashadi rimangui? Na gashaga kambish ¿imashadi chaishuj crijtaga yangabi churungui? Dios juez gangu tiyarishka ñaubukiga tukigunami shayarishun. 11Escribichishkabiga kashna nishkashmi tiyan:

“Mandajka ‘Ñukaj kausimundadimi nini,’ ninmi,

‘Tukiguna Ñukaj ñaubukiga kunguringaidimi,

paigunaj k’allunbish tukigunami <Kanga Diosmi gangui> ningaguna.’ ”14.11 Is 45.23

12Shina gakiga, tuki ñukuchimi kikin imalla rurashkagunamundaga Diosbuj ñaubuki rikurisha parlashun.

13Shinushaga, kaishujkun chaishujkun juchachinukunadaga ña na ruranachunchi, chibuj randiga kambuj waukida ima trankachinada pandachinamada na churushalla ama shina rurungu yuyarichi. 14Paillamundadijka ima gashash mapallamaga14.14 Mapalla nishaga Diosbuj ñaubukiga manchanaidi milli gashkadami nin. Mapalla nishkadaga maijin tupaj maijin mikujka paibish Diosbuj ñaubuki mapayashka tukunadami crijkunashka. na tiyanchu; Manduj Jesusta crij gashkamundami chida alli yachani. Shinash imalladash mapa gashkada yuyajmunga paillamumi mapa tukun. 15Kununga shinakiga kan ima mikushkamunda shuj crij llakiriki, ña k’uyi illuj purishkadami rikuchingui. Kambuj mikunallamunda p’akta shuj crij chingarinmu; Cristoga paimundashmi wañuga. 16Shinadijka, kanguna alli ruragushkadaga p’aktalladi na alli nichinguichimu. 17Diosbuj mandanaga imada ubiyanama mikunamamundaga na ganchu; ashtanbish Diosbuj Espiritumunda kabishkada rurusha, pigunbish na p’iñanukusha, kushilla kausanamundami gan. 18Shina rurushkan Cristoda sirvijka Diostami kushichin, gentegunash <Allimi gangui> nishka tukun.

19Shinashkakiga, imadash rurushaga tukigunan na p’iñanukungukish crijkunapura randimunda jinchiyanukungukish rurungu munashunchi. 20Dios ruragushkadaga mikunallamundaga ama tukuchishtichu. Tuki mikunami linshudi gan; ashtangarin mikushkan shujkunada urmachishkami na alli gan. 21Aichada mikuki vinoda ubiaki imadash ruruki kambuj wauki urmanalla gakiga chida na ruranami alli ganmu. 22Kaigunamunda kan ima laya crishkadaga Diosbuj ñaubuki kanllamundimi charina gangui. Maijinsh, crishka shina rurasha kikinbuj yuyi na juchachikiga kushiyachishkami gan. 23Ashtanbish shina shinalla yuyusha mikushaga pai crishka shina na rurashkamundaga juchachishka gangumi mikun; imada rurushash crishkallamunda na rurushaga juchadami rurun.

15

Cristo shina ganamunda

1Ñukuchiga kikinlladi kushiyanada na mashkushallami mashnalla jinchigunaga narij jinchi crijkuna imallabish jawalla pandarikiga randimunda apana ganchi. 2Tukigunami chaishujkuna ashtan jinchi gachun paigunaj allibuj imadash rurusha kushiyachinanchi. 3Cristolladikish Pailladi kushiyaringujka na rurugachu; ashtangarin Dios escribichishkabi nishka shinaga,

“Kanda litujkuna rimashkagunaga Ñukamada rimushka layadimi gaga.”15.3 Pabloj rikibiga Salmos 69.9bi kai nishkagunaga Cristobimi p’aktuga, Paibuj Taitan parlarigushkabi rikukiga.

4Ñaubamu Dios tuki escribichishkagunaga, ñukuchida yachachingaj rurashkami; chi escribishkagunaga kushichisha na shaikushalla katina yuyida kusha shuyana yuyilla ganadami yachachin. 5Katina yuyida kushikuidash kuj Dioslladimi, Jesucristo rikuchishka shina kangunapurabi shuj yuyilla ganada tukigunamu kuchun; 6shina kuki tukigunandij tandalla shuj shimillan, Diostaga ñukuchida Mandaj Jesucristoj Taitada <K’uillami gangui> ninguichimi.

7Shinushaga ima layami Cristo kangunada japiga, shina layaidi Diosta jatunyachichun randimunda alli japinukichi. 8Kaidash ninimi, ñauba taitagunamu <Kushami> nishkagunada p’aktachingumi Cristoga israelgunada sirvingu shamuga. Shina rurushami Dios p’aktachijti gashkada rikuchiga. 9Na israelgunabujkishmi paigunada llakishkallamunda Diosta <Allimi gangui> nichun shamuga. Dios escribichishkabiga ninmi,

“Shinushaga na israelgunapurabimi Kandaga alabasha; Kambuj shutidashmi cantasha.”15.9 Sal 18.49

10Shuj pushtubishmi,

“Na israelgunash Diosbujkunan tandanukusha kushiyichi,”15.10 Dt 32.43 ninmi.

11Shinaidi shuj pushtubiga,

“Tuki llaktamundaguna, tuki pueblomundaguna Mandujta <Allimi gangui> nichi,” nin.15.11 Sal 117.1

12Isaiasbish escribishaga,

“Isaíbuj15.12 Isaíga Rey Davidbuj taitami gaga. Davidbuj wawagunaj wawamundami Jesusga wachariga. wawagunaj wawagunamundami shamunga, llaktagunada manduj gangu llujshinga.

Paibimi tuki yuyida churasha na israelgunaga shuyagungaguna,”15.12 Is 11.10 ninmi.

13Na shaikurishalla shuyana yuyida kuj Diosga, Paibi crishkamunda ima llakirinash illuj tukibi kushi kausida kangunamu kusha jundachichun, Diosbuj Espiritubuj ruri pudishkan shuyana yuyillada ashtandi yalli charichunmi mañani.

Na israelgunamu parlachun Pablomu mingashkamunda

14Wauki panigunalla, allida rurungu yuyi junda shinaidi manchanaidi yachujkuna gasha kaishujkun chaishujkun allida rurachun yuyachinukusha kangunaidi ruranashkadaga ñukalladi allimi yachani. 15Shina gakish kangunamu kaibi escribisha imadash na pakushalla maijin yuyigunada yuyachisha rimagani; Dios ñukada k’uyashami shina rurachun mingashkamunda, 16na israelgunaj allibuj Jesucristobujta ruruj gasha Diosbuj Espíritu paigunada ch’ikunyachiki k’uilla ofrendada Diosmu kushka gachun Diosbuj Alli Shimida cura shina alli yachachij gani.

17Shinushaga Cristo Jesusbi gasha Diosbujta ruragushkamunda ñuka <Allimi gani> nina kabinlladimi. 18Na israelguna Diosta kazuj tukuchunga ñukallamundadijka ima parlanada na charisha ashtan ñukabi rurachisha Cristo imada rurashkaidami nisha. Rimarishash rurushashmi, 19pish na ruri pudishkagunada rurusha rikuchishkan shinaidi Diosbuj Espíritu ruri pudishkan tuki kaigunaga rurarishka. Shinami Jerusalenmunda kallarisha Ilírico llaktagama maibi gashash Cristomunda Alli Shimida illujta parlagani. 20Shinami Cristoj shutida na uyushka pushtugunabi Alli Shimida parlana yuyilla gasha parlagani, shujkuna kallarishkallabidijka ama kutin kallaringu, 21chibuj randiga Dios escribichishkabi nishka shinaga,

“Paigunamu ima urash Paimunda na parlashkagunadimi rikungaguna;

shinaidi Paimunda ima urash na uyujkunadimi alli yachi chayungaguna,” ninmi.15.21 Is 52.15

Rikungu ringu munashkamunda

22Kai ruranagunamundami kangunada rikungu ringu tauga kutin munashash na p’aktashkani. 23Shina gakish kununga kai llaktagunabi ruranada ña tukuchishkamunda shinaidi tauga watagunada rikungu ringu munagushkamundaga, 24Españamu rigushaga kangunajta pasungumi munani; shinaidi asha p’unllagunada kangunan tandanukusha kushiyashka k’ipaga, ñuka rigushkamu richun kanguna ayudanadami shuyani. 25Shinash, chairitij kunundijka Jerusalenbi Diosbujlla gajkunamu ayudangabujmi riguni. 26Acayamunda shinaidi Macedoniamunda crijkunami churanukunaga alli gashkada rikusha tandachishaga Jerusalenbi na charij crijkunamu kungu yuyarigaguna. 27Paigunamu shina rurana allimi rikuriga; israelgunamu dibijma laya gashkamundaga shina rurana kabigaidimi; na israelgunaga israelgunajta Diosbuj alligunada japijkunami tukugaguna; chimundami paigunash imalla charishkamunda israelgunamu kunami gan. 28Shinakiga kaida rurusha tukuchisha paigunamu tandachishkada illujta sakish rishka k’ipaga Españamu ña rigushaga kangunadash rikusha pasushami. 29Kangunajmu chayashaga Cristo kangunamu kushka tuki alligunan ñuka chayanada allimi yachani.

30Shinash wauki paniguna, ñukuchida Mandaj Jesucristomundash Espíritu kushka k’uyimundashmi ñukan tandanukusha ñaubujmu katinukungau ñukamunda Diosta mañusha katichun mañabani. 31Judeabi gaj naidi kazush nijkunamunda ñukada Dios wakichichun, Jerusalenbi Diosbujlla gajkunamu kungu apagushkash alli japishka gachun mañabanguichi. 32Shinushaga Diosbuj muni shina gakiga, manchanaidi kushiyasha rikungu chayashaga kangunakimi samarisha. 33K’uilla kausida kuj Diosga tuki kangunan gachun. Shina gachun.

16

Rijsishkagunada saludashkamunda

1Ñukuchij pani Febedash alli gashkamunda japibaichi; paiga Cencreas pueblobi tandanukushka crijkunada ayudajmi. 2Diosbujlla gajkunapura gashka shina, Mandaj Jesusta crij gashkamunda alli japichunmi mañani; paiga taugagunada shinaidi ñukaidadikish allida ruragami. Chimunda imalladash kangunajta ministiki ayudabanguichi.

3Jesucristobujta ñukan igulda ruraj Aquiladash Prisciladash16.3 Hch 18 <Alli gashka gachun> nibanguichi. 4Wañunada na manchushalla ñukamundami paigunaj kungadadi p’itishtashka gangau gagaguna, paigunada <Diosolopai> nishaga na ñukallash ninichu, ashtanbish na israelgunapura tuki iglillagunabishmi <Diosolopai> ninguna. 5Shinaidi paigunaj wasibi tandanukushka crijkunadash <Alli gashka gachun> nibanguichi. Ñuka k’uyashka wauki Epenetodash <Alli gashka gachun> nibanguichi; Asia llaktabiga paimi Cristoda kallari crij gan. 6Mariadash <Alli gashka gachun> nibaichi; paimi kangunamu pachun ruruj gashka. 7Ñukaj llaktallamundadi shinaidi carcelbish ñukan gaj Andronicodash Juniastash <Alli gashka gachun> ninmi, nibanguichi. Paigunaga Dios agllasha kachashkagunapura manchanaidi <Alli> nishkaguna shinaidi ñukadash ñaubushadimi Cristoda crigaguna. 8Manduj Jesusta crij ñuka k’uyashka Ampliatoda <Alli gashka gachun> nibanguichi. 9Cristobujta ñukuchin igulda ruraj Urbanoda, ñuka k’uyashka Estaquistash <Alli gashka gachun> nibanguichi. 10Cristoda alli crij gashkada rikuchimuguj Apelesta shinaidi Aristobuloj familiagunadash <Alli gashka gachun> ninmi nibanguichi. 11Ñukaj llaktallamundadi Herodionda shinaidi Manduj Jesusta crij Narcisoj familiagunadash <Alli gashka gachun> nibanguichi. 12Mandajbujta ruruj Trifenadash Trifosadash shinaidi Mandajmu pachun trabajaj k’uyashka Persida-dash <Alli gashka gachun> nibanguichi. 13Mandaj agllashka <Alli> nishka Rufoda shinaidi paibuj mama ñukakish mama shina gajtash <Alli gashka gachun> nibanguichi. 14Asincritoda, Flegonteda, Hermesta, Patrobasta, Hermasta shinaidi tuki paigunan gaj crij waukigunadash <Alli gashka gachun> nibanguichi. 15Shinaidi Filologoda, Juliadash, Nereoda paibuj panidash, Olimpastash tuki paigunan gaj Diosbujlla gajkunadash <Alli gashka gachun> nibanguichi.

16Kaishujkun chaishujkun ñawi ichibi alli yuyin muchusha <Alli gashka ganguichi> ninukichi. Cristoj tuki iglillagunamundami kangunada <Allilla gashka gachun> ninguna.

17Wauki paniguna, kangunamu yachachishkagunada ch’ikun ch’ikun yuyarinukuchun pandachingu munujkunamunda yuyinlladi gabaichi, paigunamunda laduyachunmi mañani. 18Paigunaga ñukuchij Mandaj Cristobujta na rurujkunachu, ashtangarin kikinbuj iksallabi yuyaringuna. K’uilla uyanaidi shimigunada rimarishami imash na yachujkunada uma pillunguna. 19Kanguna kazujkuna gashkadaga tukigunami yachi chayan; kanguna shina gashkamunda kushiyanimi. Shina gashash allida rurungajka yuyisapaidi gachun, na allida rurungujka imash na yachuj shina gachunmi munani. 20K’uilla kausida kuj Diosga ñalla Satanasta vincishami kangunaj chakibi saruchun churunga. Ñukuchida Mandaj Jesucristo kushka alligunaga kangunan gachun.

21Ñukan igulda ruraguj Timoteosh shinaidi ñukaj llaktallamundadi Lucio, Jasonbish, Sosipaterbish <Allilla gashka gachun> ningunami.

22Ñuka kai cartada escribiguj Terciosh Mandajbuj shutibi kangunada <Allilla gashka gachun> nini.16.22 Pablo imada escribichun nigushkada kai cartabiga Tercioga escribin. Chidami yachachin.

23Shinalladi ñukamush tuki tandanukushka crijkunamush paibuj wasibi sakirichun mañachij Gayosh, kai pueblobuj kuchkida tandachij Erastosh, shinaidi wauki Cuartoshmi <Allilla gashka gachun> ninguna.16.23 Ñauba escribishkagunabiga vs 24 illan. Shinash, k’ipa rurujkunaga churushkamaminga kashna nisha: Ñukuchida Mandaj Jesucristo kushka alligunaga tuki kangunan gachun. Shina gachun.

Tukuchingu Diosta <Allimingui> nishkamunda

25Alli Shimida ñuka parlushka shina, Jesucristomunda yachachishka shina, kai pachada narij rurashkamunda pacha pakalla charigushkada pish na yachushkada rikuchishka shinami Dios kangunada jinchiyachingu pudin; chimunda Paidaga <Allimingui> nishunchi. 26Kununga chi pakashkagunadaga rikuchishkami gan; Dios nishkada parlujkuna escribishka shina, tuki ratugama kausaj Dios mandashka shinami, Diosta crisha kazuchun tuki llaktamundagunamu yachi chayachishka gaga. 27Tukida yachuj shujlla Diostaga Jesucristomundami ima uragamash <K’uilladimi gangui> nishka gachun. Shina gachun.