SANTIAGO

Santiagobi kallari parluguna

Jesusbuj wauki Santiago, Jesusmunda parluj gasha, tuki llaktagunabi kaida chaida risha maibish gaj crijkunamu, Cristo nishkada p’aktachisha ñaubujmu alli katisha kausachun escribiga.

Shuj yachanagunaga kaibi tiyan: Diosga pidash juchabiga na urmachinchu, ashtan imalla kushka alligunaga Paimundami shamun (1.12-18), Alli Shimida uyujkunalla ama gachun, rurusha p’aktachijkunadij gachun (1.22-25), shujkunadaga “Paimi alligun, paiga na allichugun” nishaga ama ch’ikunyachichun (2.1-13), maijinsh kikinbuj k’alluda jarkarichingu munashash na kazuchi pudishkachu (3.1-12), crijkunapura na juchachinukunamunda (4.11-12), ñukuchi ratuwaida rikurisha ratubiga chingarijlla p’uyu layami ganchi (4.13-17), llakida apagushash Manduj shamungagama gushtulla chapachun (5.7-11), crisha mañukiga unguimunda alliyachisha Manduj Diosga jatarichingami (5.13-16).

1

Santiago saludashkamunda

1Dios shinaidi Manduj Jesucristobujta ruruj Santiagomi gani; mashnalla tauga llaktagunamu kaida chaida rishka Israelmunda chunga ishki (12) tribugunada <¿Allillachu ganguichi?> ninimi.1.1 Israelmunda chunga ishki tribugunada nishaga, paigunada p’iñushkamunda Jesusta crijkuna kaida chaida tsiraparish rishkagunadami nin.

Llakigunabi jinchida shayarinamunda

2K’uyashka wauki paniguna, kangunaga imadikish llakigunabi gashash,1.2 Imadikish llakigunada nishaga, juchada rurana yuyigunash shamushkadami nin. allibuj gashkada yuyasha pachundi kushiyichi. 3Kanguna yachushka shina llakibi gasha ima shina crishkada rikuchinaga jinchi shayarij ganamu pushanga. 4Alligunaida ruraj, alli crij, imash na jualtuj ganamu chayangajka shina jinchida shayarina yuyilla gagushami tukibi ashtan allidi tukushka ganguichi.

5Kangunapuramunda maijinbish ashtan yachana jualtakiga, Diosta mañi; Paiga kungami. Pimush na mitsushalla imadash na rimashalla tuki mañujkunamunga kujmi gan. 6<Japishachuma imanashachari> nisha na yuyashalla ashtanbish crishami mañanagun. Maijin <Na japishamachu> nisha yuyujka jatun mama kuchabi waira p’ukuki kaimu chaimu yakuda piguik’ichushka shinami gan. 7Maijin shina gajka, Manduj Diosmunda imadash japinadaga ama yuyachun, 8kikinbuj yuyushkaidash na shuj yuyilla gasha tuki ruranagunabish kaida chaida rurik’ichuj gashkamunda.

9Maijin crij imash na charij gashaga Dios jatunyachishkamundaga kushiyarichun; 10shinalladi charijkish imash na gaj shinada Dios rurukish kushiyarichun; charijka kanis sisa laya chingaringami. 11Indi llujshisha pachun rupakiga kaniska chakirinllami, sisa urmushash paibuj k’uilladi gashkash chingunllami. Shinami charijbish tuki paibuj ruranagunallabidi chingaringa.

Dios alligunaida kushkamunda

12Llakiguna juchada rurana yuyigunash shamuki jinchi shayarijka kushiyachishkami ganga. Shina alli nishka gashkamundami Dios Paida k’uyujkunamu <Kusha> nishka na tukurij kausi coronada japinga.1.12 1Co 9.25; Ap 2.1013Maijinmush jucha rurana yuyiguna shamukiga, “Diosmi juchabi urmachin,” nishaga ama yuyachun; Diosga pidash juchabiga na urmachinchu, Paibish juchabi urmachishkaga na ganchu. 14Ashtanbish kikinbuj na alli munigunalladimi juchabi urmachij shina na alli ruranagunamuga pushun. 15Kai na alli munigunamundami juchaga wacharij shina shamun; chi jucha iñusha mirarishkamundami wañunamunga chayachin.

16Ñuka k’uyashka wauki panigunalla, amalladi llagmashkabiga pandaringuichichu: 17imalla kushka alligunaga Taita Diosmundami shamun; Paimi jawa cielobi tiyuj imalla p’unllayachijkunadash rurushka. Paiga na shujti laya tukunchu, na ansayanchu; Diosga tuki ratu Pailladimi gan. 18Tuki Pai rurushkagunamunda ñukuchi kallari granoguna laya gachun, Pai shina munushkamundami kabishka Alli Shimida parlusha ñukuchimuga mushuj kausida kuga.

Alli parluda uyusha p’aktachinashkamunda

19Ñuka k’uyashka wauki panigunalla, kaida yuyarichi: tuki kangunaga ña uyanallagunami gananguichi; ashtanbish gushtulla parlujkuna, gushtulla p’iñarijkuna gaichi. 20Maijin p’iñarishkaga Dios munushka alli ruranagunadaga na rurunchu. 21Shinushaga tuki imalla mapa kausimundash shinaidi manchanaidi na alliguna tiyashkamundash anchurichi. Ashtanbish kangunaj shungubi tarbushka Alli Shimidaga ama jatun tukushalla alli japichi; chi k’uilla parlumi kangunadaga kishpichi pudin.

22Kai alli parludaga uyujkunallaga ama gaichichu, rurujkunadijmi gananguichi; na shina rurushaga kangunalladimi llulla tukunguichi. 23Chi alli parluda uyida uyusha na p’aktachijka, shuj espejobi ñawida alli rikuj shinallami gan; 24kikinbuj ñawida rikushash shuj ladumu rishaga pai ima laya gashkadash ratulladi kungarin. 25Ashtangarin maijinbish juchamunda kacharichij allilladij mandushkada rikuriasha, shinaidi chi yuyilla gasha uyushkada na kungarishalla, ashtan p’aktachisha katijka, imada ruranabish Dios kushiyachishkami ganga.

26Maijinbish <Diosta kazujmi gani> nisha yuyushash, kikinbuj k’alluda na jarkushalla rimujka, pailladimi llulla tukun; <Diosta kazujmini> nisha yuyushkash imakish na valinchu. 27Taita Diosbuj rikibiga na jucha rurushalla Paida kazusha crijka kashnami ruruj gan: Taita mama illuj maraguna shinaidi kusa wañushkamunda sakirij warmiguna llakibi gaki rikungu rijmi gan. Shinalladi kai pachabi tiyuj juchagunan na mapayashalla wakichirijmi gan.

2

Maijindash <Paiga yallimi> nisha na ch’ikunyachinamunda

1Ñukaj wauki paniguna, ñukuchij k’uilla Manduj Jesucristoda crishkamundaga shujkunadaga <Paimi alligun, paiga na allichugun> nishaga na ch’ikunyachinachunguichi. 2-3Kaida yuyarisha nishunchilla: kanguna tandanukushkabi shuj charijlladi kuri surtijista churashka k’uilla churanan chayamuki alli japishaga, “K’uilla tiyarinabi kaibi tiyari,” ninguichi; shinaidi imadash na charij mapalladi mauga churanada churashka chayuki, “Kanga chaillabi shayaringui,” na gashaga “Ñuka chaki samana pambabi tiyaringui,” ninguichi; 4ñami kangunapuralladi “Paiga allimigun, paiga na allichugun” nisha ch’ikunyachisha na alli yuyigunan juchachij shina ruranguichi.

5Ñuka k’uyashka wauki panigunalla, kaida uyichi: kai pachabi imadash na charijkunadaga Diosta crishkabi charijkuna laya tukuchun, Paida k’uyujkunamu <Kusha> nishka Diosbuj mandanada2.5 Diosbuj Mandanada japinga nishaga Jesusta crishkamunda kikinbuj shungubi mandachun sakijkunada kishpichinashkadami nin. japichunbish Diosmi agllushka. 6Ashtangarin kangunaga imadash na charijkunadaga yangabimi churunguichi. ¿Nachu charijkuna imabish shuwasha llakichisha kangunadaga mandujkunaj ñaubujmu uyi na uyi aisanguna? 7¿Nachu paigunaga chi k’uilla shutidash imakish na valichisha rimajkunaga? Paibuj shutimundami kangunaga crij nishkaguna ganguichi.

8Diosbuj Shimibi ima laya tukimunda yalli mandushkada escribishka shina,

“Shujkunadash kikinda layaidi k’uyungui,”2.8 Lv 19.18; Mt 22.39-40

kanguna shina kabishkadi p’aktachishaga allidami rurunguichi. 9Ashtanbish kaishujtaga <Paimi alligun> chaishujtaga <Paiga na allichugun> nishaga juchadami ruranguichi, Diosbuj mandushkabish kauzayujmi ganguichi. 10Maijinbish tuki mandushkagunada p’aktachishash, shuj mandushkallabish pandarishaga tuki mandushkagunabimi kauzayuj tukun. 11“Ama wainayanguichu,” nij Dioslladimi, “Ama wañuchinguichu,” nishash niga. Kununga na wainayashash ashtanbish wañuchishaga ña mandushkagunada p’akijmi tukushkangui. 12Juchamunda kacharichij mandushkabi shina,2.12 Juchamunda kacharichij mandushka nishaga, Jesús kishpichina Alli Shimidami nin. Chida crikiga juchamunda kacharichin. Stg 1.25 kanguna imalla rurushkagunadaga Diosmi rikuchinga; chida yachushaga alli rurichi shinaidi alli parlichi. 13Maijinsh shujkunamunda na llakirijtaga na llakirishami juchachishka ganga. Shina shujkunamunda llakirishkami juchachinada vincin.2.13 Mt 5.7

Alligunada na rurushaga crishkash na valinchu

14Ñuka wauki panigunalla, maijinbish, “Alli crijmi gani,” nishash alligunada rurusha na rikuchigushaga, imakish na valinchu. ¿Shina crishkanga kishpichishka gai pudingacha? 15Kaida yuyarisha nishunchilla: wauki na gashaga pani, ima churarinadash shuj p’unlla mikunaidash na charikiga, 16kangunapuramunda shujka, “Alli ringuichi; alli churarisha kunujyanguichi; sajsungama mikunguichi,” nishash cuerpobuj ima ministishkadash na kushaga ¿imadi valingari? 17Diosta crishkanbish shinaidimi tukun; crishash alligunada rurusha na rikuchishaga, chi crishkash wañushka shinami gan.

18Maijinga, “Kan crijmi gangui, ñukaga alligunaidami ruruj gani,” ningachari. Pudishaga kan crishkada ima allida na rurushalla rikuchiri. Ñukash allida rurushkanmi crishkada rikuchisha. 19Shujlla Dios tiyashkada kan crishkamundaga allidami rurangui. Shinaidi ayagunash cringunami, manchinbish ch’ujchuringunami. 20Yuyi illuj shinami gashkangui. Crishash alligunada na rurushaga crishkaga wañushkama layami gan. Shinash ¿ashtanchu yachush ningui? 21Ñauba ñukuchij taita Abrahamga paibuj churi Isaacta altar jawabi wañuchingaj Diosmu kuki, Diosga shina allida rurushkada rikushalla ¿nachu ima juchachinash illujmada shina japiga? 22Pai alli rurushkaga crishkan igul rurarishkadaga ¿nachu rikungui? Shinaidi alli rurushkagunamundami pai crishkaga ashtandi yalli alli tukuga. 23Shinami kashna nisha Dios escribishkabiga p’aktuga: “Abrahamga Diosta crigami, shinushami Diosga ima juchachinash illujmada shina japiga,”2.23 Gn 15.6 Shinami Diosga Abrahamdaga, “Ñukan alli apanukujmi,”2.23 Is 41.8 niga.

24Shinushaga kangunash ña riki pudinguichimi: shuj gentega imadash allida rurushkanbish, ima juchachinash illujta rurushka gai pudinmi; na crishkallamundash ganchu. 25Shinaidimi k’arigunamu k’aturisha purij Rahab warminbish tukuga; chi warmiga llaktada pakalla rikungu shamujkunada mitikuchingu wasibi japisha, shuj ñanda kachuga. Shina alli rurashkamunda ¿nachu ima juchachinash illujmada shina japishka gaga?

26Shinushaga ima layami sami2.26 Sami nisha espiritudashmi nin. illuj cuerpoga wañushka gan, shinaidimi crishkash alligunada rurushka illujka wañushka shinagun.

3

K’allumunda

1Ñukaj wauki panigunalla, ñukuchi yachachijkuna gasha na allida ruraki chaishujkunada yalli juchachishka ganada yachushkamundaga, kangunapurabi tauga yachachijkuna ama tiyachun. 2Tukigunami tauga kutin imabish pandarinchi; maijin ima parlanabish na pandarij gashaga pish na juchachibuj alli k’arimi ganmu; paibuj tuki aicha munigunamundash jarkari pudinmi. 3Shinaidimi caballoguna kazuchunbish shimibi frenoda churanchi; shina rurushaga illujta cuerpodash kazuchi pudinchi. 4Shinaidi barcogunadash rikunguichimungandi: jatundijkuna gakish pachundi wairaguna t’angakish, barcoda pushajka uchilladij kaspillan pai munashkamu pushanllami. 5K’allush shinaidimigun; cuerpobi tiyuj uchilladi gashash ima jatungunadash rurujllami. Shinaidi p’ichilla nina japirishkamundash manchanaidi jatun sachadash illujta rupachinmunllami. 6K’alluga nina shinamigun, ñukuchij cuerpobi churushka k’alluga tuki laya milligunada rurachijmi; shinushami tuki ñukuchij cuerpoda mapayachin. K’alluga uku pacha ninallandimi katichishka gan, shinaidi tuki kausibi na allida rurachisha rupachij shinami.

7Gentegunaga, tuki laya animalgunada, alisyujkunada, llukusha purijkunada, yakubi tiyuj tuki laya animalgunadash kazuchish nishaga kazuchinllami. 8Shina gashash maijinsh kikinbuj k’alludaga na kazuchi pudishkachu. Chi k’alluga pish jarkachunbish na sakij milli gashami wañuchij veneno junda shina gan. 9Chi k’allullandimi ñukuchij Manduj Taita Diosta <Allimi gangui> ninchi, shinaidi Paimu rijchujta Dios rurushka gentegunadash <Ima llakish tukushkanmu> nishash ninchi. 10Chi shimillamundadimi <Alli gachun> nishkash <Ima llakish tukushkanmu> nishkash llujshin. Ñuka k’uyashka wauki panigunalla, ¡kaiga naidi shina ganachu gan! 11Chi p’ugyullamundadijka ¿maidadi jayuj yakuma mishki yakumash llujshingari? 12Ñukaj wauki panigunalla, ¿jigus yura aceitunada apari pudingari? ¿uva yuramash jigustaga apari pudingari? Shinaidi kachiyuj yaku llujshina p’ugyullamundadijka mishki yakuga na llujshinchu.

Kabishka yachanada Dios kushkamunda

13Maijinbish kangunapuramunda alli yachuj tukida intindij tiyashaga pai alli gashkan alligunada rurusha, na jatun tukushalla yachuj gashkada rikuchichun. 14Ashtanbish kanguna shujkunajta munusha wañurigusha jayuj shungu tukushaga shinaidi imadash p’iñanukuna yuyigunan rurushaga, imallamundash na jatun tukunachunguichi; shinaidi <Kabishkadami nini> nishash ama llagmanguichichu. 15Chi yachushkagunaga na Diosmundachu; ashtanbish kai pachamunda, gentegunaj yuyimunda, shinaidi diablollamundadimi shamushkaguna gan. 16Maibimi genteguna imabish shujkunajta munusha wañurishaidi p’iñanuki tiyashkabiga, maidash gachun ruranguna, tuki laya na alligunadashmi ruranguna. 17Ashtanbish Diosmunda shamushka yachanagunaga, tukimunda yalliga, juchada na ruruj, chimundash na p’iñarij, k’uyaj, jawalla shungu, shinaidi shujkunamunda pachundi llakirisha alli granogunada aparij shina, pibuj partish na tukuj, na nij tukushalla parluj ganadami yachachin. 18P’iñanukigunada na mashkujkunaga k’uilla kausida tarbuj shinamigun; kabishkada rurushkamunda granuda japij laya tukigunan alli kausanada japijkunami.

4

Kai pachabi kausujkunan ima shina apanukunamunda

1Kangunapurabi takanukigunama, rimanukigunama, ¿maimundadi shamun? Kangunaj ukumunda milli muniguna takanukuchigukimi chigunadaga rurunguichi. 2Kanguna imada japingu munushash na japishaga wañuchinguichi; imabish shujkunajta munusha wañurigushash ima munushkada na japi pudishaga, rimanukunguichi shinaidi takanukunguichi. Ashtanbish Diosta na mañushkamundami kanguna munushkadaga na charinguichi. 3Shinaidi imada mañushash na alli mañushkamunda, kangunaj aicha munushkallada rurusha katingu mañushkamundami na japinguichi. 4¡Wainayaj layaguna! Kai pachaj yuyigunan alli apanukujkunaga Diosta na rikunachij gashkadaga ¿nachu yachunguichi? Shinushaga maijinbish kai pachan apanukungu munajka Taita Diosta na rikunachijmi tukun.4.4 Kai pachan apanukuj nishaga kai pachabi tiyaj gentegunama, yuyigunama, ima tiyashkagunamadash Diostash yalli k’uyajkunadami nigun. Ro 8.7; 1Jn 2.15-165“Ñukuchibi kausachun kushka Diosbuj Espiritudaga Paibujlla gachun nishami Diosga manchanaidi k’uyan,” nisha Diosbuj Shimibi parlushkadaga ¿yangamunda nishkadachu yuyunguichi? 6Shina gakish Paiga na kuna gakish ñukuchimu ashtandijmi alligunada kushka; shinusha, “Jatun tukushkagunanga Diosga jinchi tukunmi, ashtanbish <Imash na ganichu> nijkunamunga Diosga alligunada kujmi,” nishami Diosbuj Shimibiga parlan.4.6 Pr 3.347Shinakiga Diosta kazichi; diablomundaga jinchi gaichi; paiga kangunamunda mitikusha ringami. 8Diosmu kuchuyichi; Paish kangunamu kuchuyangami. Juchayujkuna, makida maillichi. Kanguna, Diostash kai pachadash yuyarik’ichujkuna, shungugunada linsharichi. 9<¡Na allida rurushkaniga> nichi, llakirichi, wakichi! ¡Kanguna asishkash wakana tukuchun, shinaidi kushish llaki tukuchun! 10Manduj Diosbuj ñaubuki imash na gaj shina gaichi; chibimi Paiga kangunada jatunyachinga.

Crijkunapura na juchachinukunamunda

11Crij wauki paniguna, ama kaishuj chaishujta maidash rimanguichichu. Maijinbish kikinbuj waukida juchachisha na allida rimushaga, <Dios mandushkaga4.11 Stg 2.8; Mt 22.39-40 na allichu> nisha rimushka shinami tukun. Shina <Dios mandushkaga na allichu> nisha rimushaga kazuna randiga ashtanbish juezmi tukungui. 12Mandushkada Kujka shujllami gan; Pailladimi Juez gan. Paimi kishpichingukish, llakimu kachangukish pudin. Ashtanbish kanga shujta na allida rimusha juchachingujka ¿pidi ganguiri?

Kayundij p’unlla ima tukunada na yachushkamunda

13Kununga mashnalla, “Kunun gasha kaya gashash mai llaktamush rishunmi, chibimi shuj watada randisha k’atusha kuchkida rurashun,” nijkuna kaida uyichi: 14Kaya ima tukuna gashkadaga yachish na yachunguichichu. Kangunaj kausi ¿ima layadi gan? Ratuwaida rikurisha ratubiga chingarijlla p’uyu layami ganguichi. 15Ashtangarin, “Mandaj Dios munukiga kausashun, ima ruranadash rurashunmi,” ninami ganguichi. 16Chida nina randiga kangunaga jatun tukusha imadash atirishaidi parlunguichi; tuki shina jatun tukush parlanaga na allichu. 17Shinushaga maijinbish allida ruranada yachushash na rurushaga juchadami ruran.

5

Charijkunamu parlashkamunda

1Kununga charijkuna, kaida uyichi: ¡kangunada jatun llakiguna japina gashkamundaga kaparisha wakichi! 2Kanguna charishka pachun valigunaga ñami maugusha tukurishka; churanagunash gurguju mikushkami gan. 3Kangunaj kurish kuchkish ñami wakushkaidi tukun, chi wakushkami kanguna na alli gashkada rikuchinga. Chilladimi kangunadaga rupachij nina shina tukuchishtanga. Kai tukuri p’unllagunabimi charinagunadash ashtan tandachishkanguichi. 4Rikichi, kangunaj achpabi granuda tandusha trabajajkunamu kuna gashka kuchkiga na kushkamundami kaparisha wakagun. Pai trabajajkuna kuchun rugushkash tukida Manduj jatun Diosbuj rinrinbimi uyarishka. 5Kangunaga kai pachabi kausashaga tuki layada randisha kanguna munushka shina kausashaga wagraguna shinami wañuchina p’unllajka sibuyashkanguichi. 6Imada rurakish na k’arinij kabishkada rurujkunadami kangunaga juchachisha wañuchishkanguichi.

Mandujta gushtulla chapanamunda

7Shinushaga wauki paniguna, Manduj shamungagama gushtulla chapichi. Ima layami shuj achpabi tarbuj k’uilla granoda japingaj tamia killagunada gushtulla chapun, 8shina layaidi kangunash gushtulla chapichi, shinaidi chi yuyillan alli katichi; ñallami Mandajka kutin shamunga. 9Wauki paniguna, ama juchachishka gangujka, kaishujkun chaishujkun ama shujkunamunda yangabi churasha parlanukunguichichu; Juchachij Juezka ñami pungubigun.

10Ñuka wauki panigunalla, ima layami Mandujbuj shutibi parlusha Dios nishkada parlujkuna llakigunada apashash gushtulla chapugaguna, shina layaidi gaichi. 11Llakiguna shamukish jinchi jinchi katijkunadami ñukuchiga <Kushillaguna> ninchi. Job llakigunabi ima laya jinchi katishkada, shinaidi k’ipamu ima laya Manduj Dios paigun rurushkadash kangunaga uyushkanguichimi; Mandujka manchanaidi shungundijta k’uyusha llakirijlla gashami shina rurushka.

12Ñukaj wauki paniguna, tukimunda yalliga, jawa pachamundash kai pachamundash ima tiyashkamundash <P’aktachishaidimi> nisha ama juranguichichu. Kangunaga ama Dios juchachishka gangujka <Ari> nishkaga shina gachun <Mana> nishkash shina gachun.

Diosta mañanamunda

13Kangunapuramunda maijinbish llakilla gashaga Diosta mañichi. Kushilla gashaga Diosta <Allimi gangui> nisha cantichi. 14Maijinbish ungushka gashaga kikinmunda Manduj Jesusbuj shutibi aceiteda k’akusha Diosta mañachun tandanukushka crijkunaj yuyijkunada kayachun. 15Crisha mañukiga unguimunda alliyachisha Manduj Diosga jatarichingami. Juchagunada rurushkakish perdonashkami ganga. 16Shinushaga kaishujkun chaishujkun jucha rurushkagunada parlanukichi; shinaidi alliyachishka gangujka mañanukichi. Kabishkada ruruj mañushkaga p’aktunmi shinaidi milgalladadimi ruri pudin. 17Dios nishkada parluj Eliasbish ñukuchima layadimiga. Tuki shungumunda ama tamiachun mañukiga kinsa wata chaubida kai pachada na tamiugachu. 18Chi k’ipa kutin mañukiga jawa cielomunda kutinmi tamiuga, shinami achpaga granuda kuga.

19Ñuka wauki panigunalla, kangunamunda shujka kabishka parluda sakisha pandarisha puriki, maijinbish rimasha Diosmu vueltachikiga, 20chi juchayujta pandashka ñanmunda vueltachijka, kaida yachachun: paibuj almada wañimundami kishpichin, shinaidi tauga juchagunamundami perdonashka gachun shina rurun.