HEBREOS
Hebreosbi kallari parluguna
Kai libroda maijin escribishkadaga na yacharinchu. Ashtanbish Alli Shimida uyusha crij israelgunamumi escribishka yuyachin. Kaibiga Jesusta crinaga ñauba crishkagunadash yalli gashkada rikuchin.
Shuj yachanagunaga kaibi tiyan: Diosbuj Churiga angelgunadash yallimi (1.1-24), Jesús Dioslladi gashash kai pachamu shamushaga genteguna shinami tukuga (2.5-18), Diosbuj samanamu waigungaj Pai ima nishkada uyasha kazuchun (3.7-19), ñukuchi imabi jawalla urmakish Jatun Mandaj Curaga llakirijmi (4.14-16), shuyana yuyimi ñukuchij almada ashtan jinchi charirigun (6.13-20), kunun p’unllagunaga Jesús jawa pachabi ñukuchimunda mañagun (7.25), Cristo ñukuchimunda kushka yaurllami yalli valin (9.11-28), crishkamundami ñauba taitagunaga Dios <Alli> nishkaguna gaga (11.1-40), Mandajka ñukuchidaga na shaikurishalla katichunmi riman (12.1-13).
1Dios Paibuj Churida parlachun kachushkamunda
1Sarungunaga ñukuchij ñauba taitagunamu tauga kutin tuki laya ninagunan parlachunga Dios Pai nishkada parlujkunamumi parlachishka, 2ashtan kunun kai tukuri p’unllagunabi ñukuchimu parlachunga Paibuj Churidami kachashka. Paimundami kai pachabish jawa pachabish tuki ima tiyashkada rurashka, shinaidi Paimumi tuki japinada kuga. 3Dios k’uilla p’alaniguj Pai ima shina gashkadash Paibuj Churilladimi rikuchin. Shinaidi Pai tukida ruri pudijlla parlarishkanmi tukida charirigun. Ñukuchij juchagunada p’ichashka k’ipaga jawa pachabi Dios tiyana alli ladubimi tiyariga.
Churiga angelgunadash yalli gashkamunda
4Angelgunaj shutigunadash yalli k’uilla kushka shutida japishkamunda Diosbuj Churiga paigunadash yallimi tukuga.
5Diosga ima urash maijin angel-lladash,
“Kanmi Ñukaj Churi gangui.
Kununmi Ñuka Kambuj Taita tukugani,”1.5 Sal 2.7
nishaga na nigachu. Shinalladi maijin angel-llamundash,
“Ñukami Paibuj Taita gasha, shinaidi Paimi Ñukaj Churi ganga,”1.5 2Sa 7.14; 1Cr 17.13
nishaga na nigachu.
6Ashtanbish Diosga Paibuj shujlla ligítimu Churida kai pachamu rijsichishaga,
“Tuki Diosbuj angelguna Paida <Allimi gangui> nichun,”1.6 Dt 32.43 nishkami.
7Diosga angelgunamundaga,
“Paibuj angelgunadaga waira shinada shinaidi kutin Paibujllada rurajkunadaga
rupaguj nina shinadami ruran,”1.7 Sal 104.4 ninmi.
8Paibuj Churimundaga,
“Kanga na tukuribuj ima urash na tukuringama Mandaj Diosmi gangui,
shinalladi chi Kambuj mandana varan mandushkaga kabishkada rurujmi gan.
9Kabishka ruranada k’uyusha milligunada p’iñashkanguimi.
Shinushami Diosga, Kambuj Diosga, Kanmu umabi asha aceiteda churasha agllasha
Kangun igulda purijkunamu kushka kushida yalli jatun kushida kushka,”1.9 Sal 45.6-7 ninmi.
10Kutin ninmi,
“Kan, Mandujllami, kallarimunda tuki kai pachada alli allida ruragangui.
Kambuj makillandimi jawa pachadash ruragangui.
11Tuki kaiguna tukuringami, shinash Kanga kausagunguillami.
Tuki chigunaga churana shinami tukuringa.
12Chigunadaga churanada patarij shinash ruranguimi;
shuj churanada cambiasha churaj shinash ruranguimi.
Shinash Kanga shinalladimi katigungui.
Kambuj kausana watagunash na tukuringachu.”1.12 Sal 102.25-27
13Diosga maijin angelgunalladash,
“Kanda na rikunachijkunada kambuj chaki sarunabi
Ñuka churungagama Ñukaj alli ladubi tiyari,”1.13 Sal 110.1
nishaga manalladi nigachu. 14¿Nachu tuki angelgunaga Dios nishkada ruruj, shinaidi kishpichinada japinagunada ayudachun kachashkaguna gan?
2Kishpichinaga alli alli gashkamunda
1Chimunda ñanda chingachij shina ama pandaringajmi Alli Shimimunda ima uyashkadaga chi yuyillami gana ganchi. 2Angelguna Dios mandashkamunda parlashkaga kabishkadi gashkadami rikuchiga. Chida na kazujkunaga juchada rurajkunash kabishkadami llakichishka gagaguna. 3Kai jatun kishpichina gashkada ñukuchi chingachishaga ¿ima layashi mitikushunshi? Mandujlladimi kishpichinadaga kallarimu parluga. K’ipaga kaida uyujkunami shinadi gashkada rikuchisha ñukuchimush parlashka. 4Diosbish tuki kai rurashkagunaga kabishka gashkada ashtan laruda rikuchingu, pi na ruri pudishkagunada, k’uilla mancharinagunada, pish na rikuchishkagunada Diosbuj Espíritu kumbidashkadash Pai munushka shina kuga.
Jesusga kishpichingu genteguna shinami tukushkamunda
5Diosga kai ñukuchi parlagushka shamuj pachadaga angelguna mandachunga na churashkachu. 6Ashtangarin maijinchari Diosbuj Shimibiga shuj pushtubiga ninmi,
“¿Imadijkun k’ariga? ¿Imadijkun gentega? ¿Imashadi paida yuyaringui, shinaidi llakiringui?
7Paidaga ashalladami angelgunada yalli yangallada rurushkangui.
Diosbuj k’uilla p’alaniguj gashkabi shinaidi tukiguna <Alli> nichun churashkangui.
Kambuj makin rurashkagunaj jawabi churagangui.2.7 Kai frasega Reina Valerallabi tiyan.
8Tukidami paibuj chaki sarunabi churagangui,”2.8 Sal 8.4 ninmi.
Diosga Churi tukida mandachun churashami, kacharishka shina gachunga imadash na sakigachu. Shina gakish tukida mandaguj gashkadaga chairijtij narij rikunchichu. 9Shina gakish Jesustaga rikunchi. Asha p’unllagunaidami angelgunadash ashalla yalli yangallada Paida rurushka. Diosga alli gashkamunda tukigunaj allibuj Jesús wañuchun munuga. Llakichishka gasha wañushkamundami Diosga k’uilla p’alaniguj gashkabi shinaidi tukiguna <Alli> nichun Jesustaga churaga.
10Tuki imalla tiyashkaga Diosbujmi, Paillamundadimi shamun. Paibuj k’uilladi gashkamu tauga agllushkagunada pushungu munusha paigunada Kishpichij Jesustaga llakida apasha wañushkan tukida alli p’aktachijta Dios ruraga. Chidaga ruranaidimiga. 11Linshuyachijkish linshuyashkagunash tukiguna chi Taitabujlladi gashkamundaga Jesusga <Wauki paniguna> ninadaga na pinganachinchu. 12Diosbuj Shimibiga,
“Ñukaj wauki panigunamu Kanmunda parlashami,
shinalladi tukiguna tandanukushkaj chaubibi Kandaga <Allimi gangui> nishami,”2.12 Sal 22.22
nishkashmi tiyan. 13Kutinlladimi kai nishkash tiyan,
“Ñukaga Paibi tuki yuyidami churasha,”2.13 Is 8.17
shinalladi,
“Dios kushka wawagunan kaibimi gani.”2.13 Is 8.18
14Ima layami shuj taita mamaj maragunaga chi aichallamundadi chi yaurlladadi charin, shinaidimi Jesusbish aichayuj yauryuj gaga. Chimundami wañuchi pudijta chingachingujka wañuga. Wañuchi pudijka diablomiga. 15Shinami tuki kausibi mashnalla wañunada manchusha watushka shina kausujkunada Jesusga kacharichiga. 16Angelgunada ayudangujtijka na shamugachu. Ashtanbish ñauba taita Abrahambuj wawagunaj wawagunada ayudangujmi shamuga. 17Chibujmi tukibi genteguna laya tukuna gaga. Shinushami ñukuchij juchagunada kishpichingu nisha tukigunamunda wañuga. Chimundami Diosmu rurusha tukida p’aktachij, shinaidi llakij Jatun Mandaj Cura shina tukushka. 18Pailladikish tentashka gasha llakida apushkamundaga, tentashka gajkunadaga ayudi pudinmi.
3Jesusga Moisesta yallishkamunda
1Shinakiga Dios Paibuj gachun agllusha linshuyachishka wauki paniguna, Jesustaga agllasha kachushka gashkada shinaidi ñukuchi crisha parlashka Jatun Mandaj Cura gashkadash yuyarisha katinguichi. 2Ima layami Moisés Diosbuj wasibi ima ruranadash alli kazusha ruraga, shinaidimi Jesusbish Pai ruranada rurachun agllujtaga kazuj gaga. 3Ima layami shuj wasichijka pai rurashka wasida <Yalli alli> nishka gan, shinaidi Jesusga Moisestash ashtandi <Yalli alli> nishka gan. 4Tuki wasimi shuj rurajta charin. Shina gakish Diosmi tuki imalla tiyashkadaga ruraj gan. 5Moisesga Diosbujta rurajlla gashkamundami tuki Diosbuj wasibi ima ruranadash alli p’aktachiga. Pai ruranaga Dios imalla parlana gashkada yachi chayachisha shujkunamu parlajmi gaga. 6Ashtan Cristoga Diosbuj Churi gashkamundaga Diosbuj wasida mandusha tukidami alli p’aktachin. Ñukuchiga na mancharisha, manchanai kushiyachij shuyanada alli alli chapasha katishaga chi Diosbuj wasimi ganchi.
“Ama jinchi shungu tukichichu,” nishkamunda
7Chimunda Diosbuj Espirituga,
“Dios ima nishkada kunun kanguna uyashaga,
8shitashka pushtubi Diosta, ‘Kan, imada rurajta rikushun,’ nisha Diosta na kazush nijkuna shina ama jinchi shungu tukichichu.
9Chibimi kangunaj ñauba taitagunaga chusku chunga (40) watada
Ñuka rurashkagunada rikushash na kazusha kutin rikuchichun munugaguna.
10Chimundami paigunan p’iñarisha kashna nigani:
‘Paigunaj shungu yuyashkada maidash gachun rurusha puringuna.
Ñuka mandushka shina kausungu na munangunachu.’
11Chimunda p’iñarishami, ‘¡Ñukaj samanamunga manalladi waigungagunachu!’ p’aktachishaidimi nigani,”3.11 Sal 95.7 nin.
12Yuyin gaichi, k’uyashka wauki paniguna. P’akta kangunapuramunda shungubi millida rurush nishalla, na crij tukusha, kausuj Diosmunda karuyanguichimu. 13Chibuj randiga maijinllash juchabi pandachishka gasha ama jinchi shungush tukuchun, kunun kausagushaidi p’unllandijta kaishuj chaishuj ñaubujmu katinada yuyachinukichi. 14Kallarimunda pacha kai alli crishkada jinchida charirisha tukuringagama ñaubujmu purishaga Criston tandanukushka rurajkunami ganchi. 15Diosbuj Shimibish,
“Dios ima nishkada kunun kanguna uyashaga
Diosta na kazush nijkuna shina
ama jinchi shungu tukichichu,”3.15 Sal 95.7 nishka tiyan.
16¿Maijingunadi Dios nishkada uyashka k’ipash na kazuga? Egipto llaktamunda Moisés llujshichishka tukigunami na kazugaguna. 17¿Shinaidi maijingunandi chusku chunga (40) watada Paiga p’iñarishka gaga? Juchada rurasha shitashka pushtubi wañujkunanmi shina gaga. 18¿Shinaidi maijingunadadi Diosga “¡Ñukaj samanamunga manalladi waigungagunachu! P’aktachishaidimi” niga? Na kazujkunadami shinaga niga. 19Shina nishkada na crishkamundami chimuga na waigushkada rikunchi.
4Diosbujkunaga samarinashkamunda
1Chimunda, yuyin gashunchi. <Diosbuj samanamu waigunguichi> p’aktachina chairijtij tiyakish, kangunamunda maijingunaga chimu na chayushalla p’akta chingarinmu. 2Chi kishpichinamundaga paigunamu layaidimi ñukuchimush parluga. Shinash paigunaga chida na crishkamunda chi parlashka shimiga imakish na valij gashka shina sakiriga. 3Shinash ñukuchi crijkuna chi samanamu waigunchimi. Diosga,
“Chimunda p’iñarishami, ‘¡Ñukaj samanamunga manalladi waigungagunachu!’ p’aktachishaidimi nigani,”4.3 Sal 95.11 niga.
Diosga kai pachada ruribi Paibuj samanada rurusha tukuchishka gakish shina niga. 4Shinaidi Dios escribichishkabiga mai pushtubichari kanchis p’unllamundaga kashnami nin, “Diosga kai pachada rurungu kallarishkamunda kanchis p’unllabiga samugami.” 5Shinalladi, “¡Ñukaj samanamunga manalladi waigungagunachu!”4.5 Sal 95.11 nishkashmi kutin kaibish tiyan.
6Ashtangarin ñaubamu alli shimida uyashash na kazushkamundami samarinamunga na waigushkaguna. Shina gakish shujkuna chi samanamu waiguna chairijtij jualtanmi. 7Shinusha Diosga samarinamu waiguchun shuj mushuj p’unllada churan; chi p’unllaga Kununmi. David kausaki paida parlachiki ñuka ña nishka shina Davidga,
“Dios ima nishkada kunun kanguna uyashaga,
ama jinchi shungu tukichichu,”4.7 Sal 95.7-8 nishka tiyan.
8Israelgunamu Josué samarinada kushkakiga, Diosga k’ipamu shuj mushuj p’unllamundaga na parlunmuchuga. 9Shinushami Diosbujkunabujka chairijtij k’uilla ch’ikunyachishka samana tiyanlla. 10Ima layami Diosbish Pai rurashkamunda samuga, shinaidimi Diosbuj samanamu waigujka imalla rurashkada sakisha samunga. 11Shinakiga ñauba na kazujkuna shina katisha pish ama urmachun, jinchi jinchida katishunchi samanamu waigungujka.
12Diosbuj Shimiga kausidash ruri pudinadashmi charin. Ishki jiluyuj espadadash yalli jilumi. Shinushami almadash espiritudash, mukugunadash tullu ñut’kudash chaubirijta waigujmi. Chimundami imalla shungu rurasha nigushkada ima yuyagushkagunash alli gashkada na alli gashkadash rikuchin. 13Dios tuki imalla rurashkagunaga Paibuj ñawimunda shujllash na mitikushka gai pudinchu. Ima ura ñukuchi tuki rurushkada parlanabuj Diosbuj ñaubukiga llatanasha paskushka shinami laru tukida rikuchishka tiyan.
Jesusga Jatun Mandaj Curami
14Diosbuj Churi Jesusga Jatun Mandaj Curami jawa pachamu chayuga. Shinusha ñukuchi crisha parlushkabi jinchi jinchi charirij shina gashunchi. 15Ñukuchiga, Jatun Mandaj Curadaga, ñukuchi imabish jawalla urmakish na llakirijmadaga na charinchichu. Ashtangarin ñukuchida layaidi tukibi pandachingu munushka gaga, shinash juchada na rurushalla. 16Shinakiga alli gaj Dios mandusha tiyanamu na manchushalla kuchuyashunchilla; chibimi ñukuchi ministishka urasbi ayudachun Paibuj kushka allidash llakishkadash japishun.
51Tuki jatun mandaj curagunadaga gentegunapurallamundadimi agllan. Chi agllashkaidimi tukigunaj randi Diosbujta rurachunbish Paimu ofrendagunada shinaidi sacrificiogunadash5.1 Sacrificio nishaga juchagunamunda animalgunada wañuchisha rupachisha Diosmu kunadami nisha nigun. Israelgunaga ñaubamundadimi Dios linshuyachichunga shina rurujkunakishka. juchagunamunda kuchunbishmi churashka gan. 2Shinaidi chi curash imabish jawalla urmanalla gashkamunda na yachajkunadash chingarishka shinagunadash llaki pudin. 3Shina gashkamunda paimundash shujkunaj juchagunamundash Diosmu sacrificiogunada kunalladimi gan.
4Pish kikinlladijka jatun mandaj curaga na tuki pudinchu. Ima layami Diosga Aaronda kayaga, shinaidimi jatun mandaj cura gachun agllun. 5Shinami Cristolladi <Tukida yalli allimi gasha Jatun Mandaj Cura tukugani> nishaga na nishkachu. Ashtangarin Diosmi Paidaga,
“Kanmi Ñukaj Churi gangui.
Kununmi Ñuka Kambuj Taita tukugani,”5.5 Sal 2.7 niga.
6Shinaidi Dios escribichishkabi shuj pushtubiga,
“Kanmi Melquisedec layaidi ima urash na tukuringama
Cura gangui,”5.6 Sal 110.4 ninmi.
7Cristo aichayuj purigushaga wañunamunda kishpichi pudij Diostaga llakinaida kaparisha wakusha imada mañushash mañuga. Shina manchusha kazushkamunda Diosga Paida uyaga. 8Shinami Diosbuj Churi gashash llakida apasha kazunaga ima laya gashkada yachaga. 9Shina kazusha tukida p’aktachishami na tukurij kishpichinada tuki Paida kazujkunamu kuj tukuga. 10Chimundami Diosga Jesustaga Melquisedec layaidi Jatun Mandaj Curada ruraga.
“Diosta crishkadaga na sakinachu,” nishkamunda
11Kaimunda parlanukunadaga manchanaidimi charinchi. Shinakish na intindish nijkuna gashkamunda kangunada yachachinaga jinchimi. 12Kai tuki watagunagamadijka kangunaga ñami yachachijkuna gananguichi. Ashtangarin Dios yachachishka jawalla yachanagunada kutin kutin yachachichun ministijkunami ganguichi. Chakishka mikunada mikuna randiga lechellada ubyi pudij mara shinami ganguichi. 13Lechellan kausujkunaga chuchuguj uchilla maraguna shina, ima alli na alli gashkadash narij yachujkunami. 14Ashtan chakishka mikunaga alli yachujkunajmi; p’unllandijta alli alli yuyashkamunda ima allishkadash na alli gashkadash yachujkunami.
61-2Chimunda kallaribi Cristomunda yachashkagunamunda ñaubujmu katisha alli alli yachuj tukungagama katishunchi. Diosmu vueltasha wañimu pushaj ruranagunada sakisha Diosta crinada, bautizarinamunda yachachishkagunada, crijkunaj jawabi makida churanada, wañushkaguna kausarinada, shinaidi kauzayujkunada na tukurij llakimu kachanadash kutin chilladadijka yachachisha ama katigushunchi. 3Dios ñukuchi katichun munukiga shina ruragushunllami.
4Crinada sakijkunaga ima layash Diosmu kutin kuchuyangujka na pudingachu. Shuj p’unlla Diosbuj p’alaniguj yuyigunada japijkuna, jawa pachamunda kushkada munusha, Diosbuj Espiritun gasha, 5Diosbuj k’uilla shimibi parlashkada kushilla uyasha k’ipa shamuj kausi Dios tukida ruri pudinagunada yachajkuna 6kutin washamu urmakiga Diosmu vueltachingajka kutinga na pudingachu. ¿Imasha? Paigunaga Diosbuj Churida kutin cruzbi wañuchisha genteguna ñaubuki asisha rikuchijkuna shina gan.
7Achpaga kutin kutin tamiaki yakuda tsungasha, tarbujkunamu alli k’uilla granuda kujka Diosbuj alligunada japin. 8Ashtangarin kashagunada mapa k’iwagunadash kuj achpaga imakish na valijchu. Ñallami Diosga <Millimi gangui> ninga; chi k’ipaga rupachisha chingachingami.
9K’uyashka wauki paniguna, kashna nigushash kanguna kishpichishka gashkamundaga alligunada ruranadaga ña alli allimi yachanchi. 10Diosga kabishkada Ruraj gashkamundami kanguna imalla alli rurashkadash shinaidi kunungamash crijkunamu allida ruragusha k’uyida Paimu rikuchishkadash na kungaringachu. 11Shinash ima laya kunungama katigushka shina, tuki shungun rurashkadaga tukuringagama rikuchish katisha kanguna shuyagushkada illijta japichun munanchi. 12Killanachijkuna tukuchunga na munanchichu, ashtangarin tuki yuyin crisha gushtulla shuyasha Dios <Kusha> nishkada maijin japigujkunada rikusha chi sarushkadadi katichunmi munanchi.
<Kusha> nishkada chapagushkamunda
13Pish Paida yalli alli jatun illashkamundami Paibuj shutillabidi, Diosga Abraham-mu <Ñuka <Kushami> nishkadaga p’aktachishaidimi> nishka. 14Chi p’aktachinaga, “Ari, Ñukami kanmunga alligunada manchanaidi kusha, shinaidi kambuj wawagunaj wawagunamundash taugagunadami mirachisha,”6.14 Gn 22.17 nishkamiga. 15Abrahamga na shaikushalla shuyashka k’ipa Dios <Kushami> nishkadaga japiga. 16Gentegunaga <Ña shinadimi ganga> nishaga paigunada yalli jatunbuj shutibimi shina rurunguna. Shina jurashka k’ipaga rimanukibi ña imada ninash illanmi. 17Shinaidi Diosga imabish na ch’ikunyachishalla ashtan p’aktachinallada rikuchingu munushami <Kushami> nishkada japingu gajkunamunga <Ñukaj shimindi shinaidimi ganga> nisha alli rikuchiga. 18Kai ishki nigushkadaga6.18 Kaigunaga Dios <Kushami> nishka shinaidi <P’aktachishaidimi> nishkami gan. Dios na llullaj gashkamunda na ch’ikunyachishalla p’aktangallami. Diosga ñukuchimu kushka shuyana yuyida japingu Paimu rijkuna jinchiyachishka gachun shinada ruraga.
19Kai shuyana yuyimi ñukuchij almada ashtan jinchi charirigun; jatun barcoda yakubi jinchida chaririguj jirru rurushka ancla shinami. Kaimi Diosmu ch’ikanyachishka ukubi tiyaj velo nishka linsoda pasasha Diosbuj ñaubujmu pushi pudin. 20Ñukuchi chimu waiguchun nishami Jesusga ñukuchida ñaubusha waiguga. Chimunda Paiga ima urash na tukuringama Melquisedec layaidi Jatun Mandaj Cura tukuga.
7Jesusga Melquisedec shina gashkamunda
1Kai Melquisedecga Salem llaktadash mandaj, jawa pacha Jatun Manduj Diosbuj curashmi gaga. Ñukuchij taita Abraham chaishuj llaktada mandujkunan takanukusha vincisha shamuguki Melquisedecga tupungu llujshisha paida bendiciaga. 2Chimunda Abrahamga imalla japishkagunada chungagunamunda shujta paimu kuga. Melquisedec shutiga, “Kabishkada rurasha tukida manduj,” nishami nin, shinaidi Salem llaktada manduj gashkamundaga, “K’uilladi kausida kusha mandaj,” nishashmi nin. 3Melquisedecbuj taita mama shinaidi paibuj ñauba taitaguna pi gashkash na yacharinchu. Shinaidi pai wacharishkadash wañushkadash na parlanchu. Shina gashkamundaga Diosbuj Churi laya ima urash na tukuringagama cura tukushka.
4Taita Abraham takanukusha vincisha kichumushkamunda chungagunamunda shujta paimu kushkamundaga, Melquisedec ima shina yalli valij gashkada alli yuyichi. 5Moisés mandashkabiga Levimunda curagunami israelgunamundash Abrahambuj wawagunaj wawaguna gakish imalla charishkamunda chungamunda shujta japinadimi gaga. 6Ashtangarin Melquisedecga na Levij churi gashash Abraham imalla charishkamunda chungagunamunda shujta japisha Dios <Kushami> nishkada japijta bendiciaga. 7<Dios bendiciachun> nijka, japijtaga yallimi; pish <Na shinachu> ningujka na pudinchu. 8Kai kausibiga chungagunamunda shujta japijkunaga ima uraga wañungagunami. Shinash Dios escribichishkabiga, Melquisedecga chairijtij kausaguj gashkadami parlan. 9Melquisedecmu Abraham chungamunda shujta kukiga kunun chungamunda shujta japiguj Levimundagunash kushkadami rikuchin. 10Melquisedec Abrahamda tupungu rikiga Leviga taita Abrahambuj aicha ukubi ña tiyashkamundami Melquisedecmu kushka shina gaga.
Ishki laya curamunda
11Israelgunamu kushka mandashkaga Levimunda curagunamundamiga. Kai curaguna mandashkada katijkunaga tukida p’aktachichun ruri pudishkakiga Aaronmunda na shamushaga ashtan Melquisedecmunda mushuj cura shamunaga na ministirinmuchuga. 12Mushuj cura tiyarikiga mushuj mandashkagunashmi tiyarina gan. 13Kai escribishkagunabi parlagushka ñukuchij Mandujka Israel shuj tribumundami gaga. Paibuj tribupuragunamunda ni pish na cura laya sirvigachu. 14Ñukuchij Mandajka Judá tribumunda gashkadash alli yachashkami gan. Moisesbish piguna cura ganashkada parlashaga chi tribumundaga imadash na nigachu.
15Kai mushuj shamuj cura Melquisedec laya gakidijka kai tuki parlashkaga jawalla intindinallami gan. 16Chi mushuj curaga maijin familiamunda shamushkada rikusha agllashka curaga na gagachu, ashtangarin na tukuchibuj kausana poderda charishkamundami cura tukushka. 17Diosga Paida parlashaga,
“Kanga Melquisedec layadi ima urash na tukuringama curami gangui,”7.17 Sal 110.4b ninmi.
18Shinakiga ñauba mandashkaga na valishka yanga gashkamunda ña anchuchishkami gan. 19Moisés mandashkaga pidash jucha illuj gajta na ruragachu. Kaibuj randiga shuj yalli alli gajta shuyanada charishami Diosmu ashtan kuchuyagunchi.
Jesús cura tukushkaga tukida yalli vali gashkamunda
20Shina rurungu <Shinaidimi ganga> nisha juraga. Chaishujkuna curaguna tukukiga <Shinaidimi ganga> nisha na juragachu. 21Ashtan <Shinadimi ganga> nigushkan Jesusga curami tukuga. Diosbuj Shimibiga,
“Mandaj Diosga Paimu, ‘Kanga ima urash na tukuringama curami gangui,’ nisha,
‘Shinadimi ganga,’ nigushkadaga ña na shuj yuyi tukungachu,”7.21 Sal 110.4a ninmi.
22Kai nigushkamunda Jesusga sarun ari ninukushkadash yalli kabishka gashkada p’aktachijmi.
23Chaishuj curagunaga wañushami paiguna ruranada rurasha na kati pudishkamunda taugaguna tukushka. 24Jesús na wañuna gashkamunda cura ruranada rurush katigushkaga na shujmu pasangachu. 25Chimundami Paida crisha Diosmu kuchuyajkunadaga tuki kausigama kishpichi pudin. Paigunamunda Diosta mañungu Paiga tuki ratugama kausan.
26Pai shina Jatun Manduj Curada charinaga kabigaidimi. Paiga ima juchash illuj, pish na juchachibuj, ima mapash illuj, juchayujkunamundash laduyachishka, jawa pachadash yalli jawabi churashka gan. 27Na chaishuj jatun mandaj curaguna laya cada p’unlla kallaringujka kikinbuj juchagunamunda chi k’ipaga shujkunajmunda Diosmu sacrificiogunada kujchu gan. Ashtangarin Jesusga Kikinlladadi kushami shuj sacrificioda shuj kutinlla na tukuribuj rurariga. 28Moisés mandashkabiga pandarijlla k’arigunamundami jatun mandaj curadaga agllan. Ashtan kai mandashkagunada rurashka k’ipami Diosga <Shinadimi ganga> nishaga Paibuj Churidami na tukuribuj tukida p’aktachij Jatun Mandaj Cura gachun agllasha churan.
8Ñauba sacrificio na alli gashkamunda
1Shinakiga kununga kashna nigushkamundaga tukimunda yalliga kaimigun: Ña parlamushka shina jawa pachabi Diosbuj mandana alli ladubi tiyashka Jatun Manduj Curadaga charinchimi. 2Paiga na genteguna rurashka wasibichu, ashtangarin Manduj Dios rurashka kabishka Paibujlla wasi ukubimi jatun mandaj curaguna ruranada rurusha sirvigun.
3Tuki jatun mandaj curagunaga ofrendagunada, sacrificiogunadash Diosmu kuchunmi churashka gan. Chimundami Jesucristosh imaidash kuna gan. 4Moisés mandashkabi ofrendada Diosmu kuj curaguna ña tiyashkamunda, Pai kai pachabi gashkashaga ch’ikun curallash na ganmuchuga. 5Kai curagunaga Diosmu ch’ikanyachishka ukubimi ruragunguna. Chi ukuga jawa pachabi imalla tiyashka layallada rurashka, llandu layallami. Diosbujlla tuldushka wasida rurungu kallariguki Diosga Moisesmu, “Alli riki, urkubi rikuchishka layadami tukida rurana gangui,”8.5 Ex 25.40 niga. 6Ima laya Jesús mañusha kushka mushuj ari ninukushkaga ñauba ari ninukushkadash yalli valijmi, shinaidi Jesús rurungu japishkaga curagunaj ruranada yallimi. K’uilla alli <P’aktachisha> nigushkagunabi churashkamundami ashtan yalli valin.
Ñauba ari ninukushkaga na alli gashkamunda
7Ñauba ari ninukushka alli gashkakiga kutin shuj ari ninukunaga na ministirinmuchuga. 8Shinash Diosga chiguna na alli gashkada rikusha takush nishami,
“Jatun Mandujka, ‘Israelgun, Judanbish shuj mushuj ari ninukida rurana p’unlla shamungami.
9Kai ari ninukiga paigunaj ñauba taitagunada
Egiptomunda llujshichingaj makimunda japisha nishka layaga na gangachu.
Ari ninukushkada na p’aktachigukimi Ñukaga paigunada sakigani,’ Mandujka ninmi.
10Jatun Mandujka, ‘Chi p’unllaguna k’ipa
Israelgunan rurungu ari ninukunaga kaimi ganga,’ ninmi:
‘Ñuka mandashkagunada paigunaj yuyibi churashami, shinaidi paigunaj shungubish escribishami.
Ñukami paigunaj Dios gasha.
Paigunaga Ñukaj gentemi ganga.
11Chi llaktallamundadi gajkunadash waukigunadash maijinbish,
“Mandaj Diosta rijsinami gangui,” nisha parlanaga ña na ministiringachu.
Uchillamunda jatungama tukigunami Ñukadaga rijsinga.
12Ñukami paiguna na alli rurashkagunada perdonasha,
shinalladi paigunaj juchagunadaga nalladi yuyarishachu,’ ”8.12 Jer 31.31 ninmi.
13Kai ari ninukushkamunda mushuj nishaga Diosga ñaubadaga ña paya shina na validami rurashka. Shina ña na valichishkaga ñallami illujta chingachishka ganga.
9Ñauba sacrificio na vali gashkamunda
1Shinakiga ñauba ari ninukushkabiga Diosbujlla ch’ikanyachishka kai pachabi kausujkuna rurashka ukush ima laya Diosta adoranada mandashkagunashmi tiyaga. 2Diosbujlla tuldushka wasiga kashnami rurashka gaga. Kallari ukuga Diosbujlla Uku nishkamiga. Chi ukubiga candelabrosh mezash Diosmu kushka tandashmi tiyaga. 3Kutin shuj velo nishka linson chaubishka katij ukuga Diosbujti Uku nishkamiga. 4Chi ukubiga inciensoda rupachina kurin rurashka altarbish shinaidi ñauba ari ninukushkada rikuchij tuki laduda kurin rurashka arca nishka cajonbishmi tiyaga. Kai cajón ukubiga <maná> nishka tandada churana kurin rurashka mangash, Aaronbuj verdilla tukuj taunash, Dios chunga mandashkagunada rumi tablabi rurashkash tiyagami. 5Dios chibi gashkada rikuchij alisyujkuna9.5 Alisyujkuna nishaga querubineskunada parlan. Chida yachash nishaga Éxodo 25.17-22da rikungui. chi cajón jawabi tiyasha juchagunada kishpichishka gachun yaurda p’itsilkina pushtuda aliskun tapajkunaga. Shinash kunun ratu kaigunamunda tukida parlanaga na ministirinchu.
6Tukida ña shina rurashkabiga curagunaga paiguna ruranada rurangujka chi Diosbujlla tuldushka wasibi tiyaj kallari ukumuga p’unllandijta waigujkuna. 7Ashtanbish katij ukumunga jatun mandaj curallami watabi shuj kutinlla waigun. Chi ukumuga animalgunada wañuchishka yaurda paibuj juchallamundadi chi k’ipaga shujkuna na cuenta kushalla rurashka juchagunamundashmi Diosmu kungu apan. 8Shinushaga Diosbujlla tuldushka wasibi tiyaj kallari uku tiyagujllabiga Diosbujti Ukumu pushaj ñanga narij paskashkadami Diosbuj Espirituga rikuchin. 9Tuki kaigunaga kunun p’unllagunabujka kashnadami yuyachin: Diosmu imalla kushkash animalgunada wañuchisha kushkash Paida shina adorajkunadaga linshu shungu ima juchachina illujta mana ruri pudinchu. 10Kai kushkagunaga mikuna ubiana shinaidi linshu gangu nisha ruranagunash allibi rikuringullami gan. Kai p’aktachinagunaga ashtan allida Dios tukida shujta rurangamallami sirvin.
Cristo rurashka sacrificiolla vali gashkamunda
11Cristoga ña shamugami; Paiga na makin rurashka, na kai pachakish, ashtanbish pandarishkash illuj yalli alli Diosbujlla tuldushka wasibimi, kunun tiyaguj alligunada9.11 Chi alligunamundaga ñauba escribishkagunabiga maijingunaga <Shamuj> nin, maijinguna <Ña tiyaguj> nishami nin. apamuj Jatun Mandaj Cura gan. 12Cristoga Diosbujti Ukumuga chitagunaj, billigunaj yaurda kungajka na waigushkachu, ashtanbish Paibuj yaurdadimi kushka. Ima urash na tukurij kishpichinada ñukuchimu kungajmi shuj kutinlla tuki ratuj waiguga. 13Torogunaj chitagunaj yaurgun shinaidi altarbi malta warmi wagrada rupachishka uchpan mapallagunaj jawabi p’itsilkiki, Diosbujllagunada rurushka linshuyashkami washallaga sakiringuna.9.13 Linshuyachishka k’ipaga Diosbujkunan kutin tandanukushka gai pudinallamiga.14Kashna gakiga ¡Cristoj yaurgarin kaidash yalli poderdami charinga! Na tukurij Espiritumundami Cristoga Pailladi Diosmu ima juchash illuj sacrificio tukuga. Shinaidi kausuj Diosta ñukuchi sirvi pudichun Paibuj yaurga wañimu pushaj juchagunada rurachij yuyigunadami p’ichan.
Mushuj ari ninukimunda
15Chimundami Jesucristoga ñaubamu Dioskun ari ninukushkada na kazujkunada juchamunda llujshichingu, shinaidi Dios kayashkagunamu <Na tukurij japinada kushami> nigushkada japichun wañushami mushuj ari ninukida mañush kuj gan.
16Shuj testamento valichishka gachunga chida ruraj wañushka gashkada rikuchinami gan. 17Imadash <Kusha> nisha testamentoda ruraj narij wañukiga chi rurashkaga imakish na valinchu. Ashtangarin ña wañukimi chiga valin. 18Shinushami ñauba ari ninukibi <Kusha> nishkaga yaur jichashkallan valichishka gaga.9.18 Kaibi yaurda nishaga sacrificiomunda wañunamundash nin.19Moisesga tukigunamumi Leybi imalla mandashkagunada parlashka k’ipaga puka millmada hisopo yura raman japisha billigunaj shinaidi chitagunaj yaurda yakun chagrushkabi zutuyachisha Dios mandasha escribishka librobi shinaidi tuki gentegunaj jawabi chida p’itsilkiga. 20Chimunda, “Dios mandusha kangunan ari ninukushkada p’aktachichij kai yaurmi gan,”9.20 Ex 24.8 niga. 21Shinalladi Moisesga Diosbujlla tuldushka wasidash chi ukubi Diosbujta rurungu imalla tiyashkadash yaurgun p’itsilkiga. 22Mandashkabi nishka shinaga kazi tukimi yaurgun linshashka gana gan. Yaur jichashka illakiga ima juchash na perdonashka gangachu.
23Jawa pachabi tiyaj layagunadash linshungaj kashna sacrificiogunada ministikidijka jawa pachabi tiyaj cozagunagarin kaidash yalli sacrificiogunadami ministin. 24Cristoga Diosmu ch’ikanyachishka kabishka uku ima laya gajta rikuchijlla genteguna rurashka ukumunga na waigugachu, ashtangarin jawa pachamundimi waiguga. Chibimi kununga ñukuchimunda Diosbuj ñaubuki rikuringu riga. 25Jatun manduj cura shujkunaj yaurda kungaj Diosbujti Ukumu watandijta waigushka shina tauga kutin jawa pachamu gentegunamunda wañungajka Cristoga na waigugachu. 26Shina gashkakiga kai pachada rurashka pachamundadijka Cristoga tauga kutinmi wañunmuga. Ashtangarin kai tukuri p’unllagunabi Cristoga shuj kutinlla tuki ratugama rikurishami juchagunada anchuchingaj Pailladadij Diosmu kusha wañuga. 27Tukigunami shuj kutinlla wañuna gan. Chi k’ipaga kauzayuj na kauzayuj gashkadami Diosga rikuchinga. 28Cristobish shinaidimi taugagunaj juchada linshangaj shuj kutinlla sacrificio tukuga. Chi k’ipaga kutinlladimi rikurisha ña na juchagunada anchuchingajka ashtangarin Paida chapagujkunada kishpichingajmi shamunga.
10Ñauba mandashka na vali gashkamunda
1Moisés mandashkagunaga shamuj alligunada chi ratu na rikuchijchuga, ashtangarin k’ipa p’unlla imalla tukunaj llandu shinallamiga. Chimunda chi mandashkagunaga watandijta chi sacrificiogunallandi10.1 Hebreos 5.1 ura chakibi yachachishkada rikungui. Diosta adorangu kuchuyajkunadaga tukibi ashtan allidaga nalladij ruri pudinchu. 2Mandashkaguna divirti juchagunada p’ichaj gashkakiga kauzayuj gashkada ña na sintirishaga, sacrificioda kunagunadash sakinmumiga. 3Ashtanbish kai sacrificiogunaga paiguna juchayuj gashkada watandijta yuyachingajmi sirvin. 4Torogunaj shinaidi chitagunaj yaurgunaga juchagunadaga na anchuchi pudinchu.
Cristoj sacrificiomunda
5Chimundami Cristoga kai pachabi waigusha Diosmu niga,
“Sacrificiogunadash ofrendagunadash na munaganguichu,
ashtangarin shuj cuerpodami Ñukamu kugangui.
6Diosmu kusha rupachishkagunash10.6 Rupachishka nishaga animalgunadash granogunadash altarbi Diosmu kushka gan.
juchagunada anchuchingaj tuki laya rurushkagunash
Kanda na kushiyachigagunachu.
7Shinushami, ‘Dioslla, kururashka librobi Ñukamunda escribishka shina kaibi gani;
Kan munushkada rurangajmi shamuni,’ nigani.”10.7 Sal 40.6
8Kallarimunga kaida niga, “Dioslla, sacrificiogunada, ofrendagunada, Diosmu kusha rupachishkagunada, juchagunada anchuchingaj tuki laya rurushkagunadash na munaganguichu. Chiguna Kanda na kushiyachigagunachu.” Shinash mandashkabi nishka shina chigunadaga kunamiga. 9Chi k’ipaga, “Kaibi gani; Kan munushkada rurangajmi shamuni,” niga. Kashna nishaga ñaubamu ima rurana gashkada anchuchisha chibuj randi mushujta churashkada nishami nin. 10Jesucristo Dios munashka shina Paibuj cuerpoidadi shuj kutinlla na tukuribujta sacrificioda rurashkamundami Diosga ñukuchida juchagunamunda linshuyachiga.
11Tuki israel curagunami p’unllandijta Diosbujta ruran. Juchagunada nalladi anchuchi pudijkuna gakish chi sacrificiogunalladadimi tauga kutin ruran. 12Ashtanbish Jesucristoga juchagunamunda shuj kutinlla na tukuribujta sacrificioda kuga. Chi k’ipaga Diosbuj alli ladubi tiyariga. 13Chibimi Paida na rikunachijkunada Paibuj chaki sarunabi Dios churangagama shuyagun. 14Shuj kutinlla sacrificioda kushami na tukuribujta Diosbujlla gajkunada ima juchachinash illujta ruruga.
15Kai nishkadaga Diosbuj Espiritumi kaida nisha rikuchin:
16“Chi p’unllaguna k’ipa
israelgunan rurungu ari ninukunaga kaimi ganga:
paigunaj shungubish Ñuka mandashkagunada churashami;
paigunaj yuyibish kaigunada escribishami,” Mandujka ninmi.
17Shinaidi, “Paigunaj juchagunada ima milli rurashkagunadash
ña na kutinga yuyarishachu,” nin.10.17 Jer 31.33-34
18Juchagunada perdonashka gakiga kutin shuj sacrificioda kunaga ña na ministirinchu.
Diosmu kuchuyanaminchi
19Shinushaga, wauki paniguna, Diosbujti Ukumuga Jesusbuj yaurmundami imadash na manchushalla waigui pudinchi. 20Paibuj cuerpoda kushami jarkashka velo nishka linsoda llikisha kausimu pushaj shinaidi mushuj ñanda paskaga. 21Diosbuj wasida mandaj Jatun Curadaga Jesustami charinchi. 22Chimunda Diosmunga kaida chaida na yuyushalla, tuki shungun crisha, ñukuchij shungubi milli yuyiguna tiyashkadash linshuyachishka, shinaidi chuya yakun maillashkaguna, kuchuyashunchilla. 23Ñukuchimu <Kushami> Nijka P’aktachij gashkamundaga, ñukuchi crisha parlushka shuyagushkadaga jinchi jinchi charirisha na yuyarik’ichashalla katishunchi. 24Tukiguna ashtan k’uyanukungu alligunada rurangu kaishujkun chaishujkun ima layash ayudanukunada mashkashunchi. 25Ñukuchi tandanukunagunamu rinadash shujkuna ruragushka shina ama sakishunchi. Manduj shamuna p’unlla ña kuchuyamushkada rikushkamunda yuyachinukusha ashtandij kushiyashunchi.
26Kabishkada alli yachashka jawash, juchada rurasha katigujllabiga juchagunamunda kutin shuj sacrificiogunaga illanmi, 27ashtangarin manchanaidi llakichina p’unlladash shinaidi pachun nina rupagujbi Diosta na rikunachijkunada tukuchinadash manchanaidi manchusha chapanallami tiyan. 28Moisés mandashkada maijinsh na kazujtaga ishki na gashaga kinsa ima rikushkada yachi chayachijkuna tiyakiga na llakirishalla wañuchishkadimi gana gan. 29Shinakiga Diosbuj Churida saru saru rurusha shitajtaga, paigunada linshuyachij shinaidi <Kushami> nishkada p’aktachij yaurdash na valichijtaga, alligunada kuj Espiritudash rimajtaga ¿mashna milgadadi llakichishka ganada yuyanguichi? 30Mandajka, “Paiguna na alli rurashkamunda paigunada llakichinaga Ñukajmi kabin; paigunamu kuna gashkada kushami,”10.30 Dt 32.35 nisha nijtash yachanchimi. Shinaidi kashnash nishka, “Mandajmi Paibujkunada kauzayuj na kauzayuj gashkada rikunga.”10.30 Dt 32.3631¡Kausuj Diosbuj makibi urmanaga manchanai llakimi!
32Ñauba p’unllagunadaga kanguna Diosbuj luzta japishka k’ipa manchanaidi takanukuj shina llakigunada apashash jinchi shayarishkada yuyarichi. 33Kangunamunda gentegunaj ñaubuki maijinga rimashka, shinaidi takashkami gaganguichi. Shujkunaga llakibi gajkunanmi shuj yuyillan tandanukuganguichi. 34Carcelbi tiyajkunada llakiganguichi. Jawa cielobi yalli na tukurij japinashkada yachushkamunda kanguna imalla charishkagunada mandajkuna kichukish kushillami sakiganguichi.
35Shinakiga kanguna na manchushalla katigushkada ama chingachinguichichu. Chiga k’uilla jatun kumbidanadami apamunga. 36Dios munashkada rurashaga Pai <Kusha> nishkada japingajka kangunaga na shaikurishalla ñaubujmu katinami ganguichi. 37Dios escribichishkabiga:
“Shamuna gajka ñallami shamunga; na uniyangachu.
38Ñukaj kabishkada rurajka crishkamundami kausunga.
Shinash washamu vueltakiga paigunga na kushilla gashachu,”10.38 Hab 2.3-4 ninmi.
39Ñukuchiga washamu vueltasha na tukurij llakimu chingarisha rijkunaga na ganchichu, ashtangarin crishkamunda kishpichishkagunami ganchi.
11Ñaubaguna alli crij gashkamunda
1Crinaga ima shuyagushkadash divirti japina yuyin ganami, na rikushkagunadash <Shinadimi ganga> nisha crinami gan. 2Ñukuchij ñauba taitagunaga crishkamundami Dios <Alli> nishkaguna gaga.
3Crishkallamundami Diosbish Paibuj rimashkallan kai tuki pachagunada rurushkada yachanchi. Shinashami kunun imalla rikugushkaga na rikuribujkunanmi rurushka gaga.
Abel
4Crishkallamundami Abelbish Diosmunga Cainbuj sacrificiodash yalli valida kuga. Chimundami Diosga Abeldaga <Kabishkada ruruj> niga, shinaidi pai kushka ofrendagunadash japiga. Abelga wañushka gakish pai crishkaga parlarigunllami.
Enoc
5Crishkallamundami Enocbish ama wañuchun nisha kausagujllabidi apashka gaga. Dios apashkamundami paidaga ña na japigaguna. Dios escribichishkabiga, “Enocga narij apushka gashaidimi Diosta kushiyachij gaga,” nin. 6Na crishaga Diosta nalladi kushiyachi pudinchu. Paimu kuchuyajka Dios tiyashkadash Paida kutin kutin mashkagujkunamu allida kuj gashkadash crinami.
Noé
7Crishkallamundami Noega narij p’aktajllabidi ima tukunadash Dios parlaki Paida kazusha paibuj familiada kishpichingaj shuj jatun barcoda ruruga. Noega shina crishami chaishujkuna juchayujkuna gashkadash rikuchiga. Crishkallamundami <Kabishkada ruruj> nishkada japiga.
Abraham Sarandi
8Crishkallamundami Abrahamga Dios kayaki kazusha paimu <Kusha> nigushka llaktamu riga. Maimu rigushkadash na yachushalla paibuj llaktamunda llujshiga. 9Crishkallamundami Abrahamga Dios <Kusha> nishka achpamu risha, karumunda shamuj shinalla kausuga. Paiga Dios <Kushami> nishkalladadi japij Isaac Jacob shinami karagunan rurashka carpagunabi kausaga. 10Shuj alli jinchi rurushka pueblodami Abrahamga chapaga. Chi pueblo ima laya ganashkada yachajka shinaidi rurujka Diosmi gan.
11Crishkallamundadi Abrahamga paibuj warmi Sara marada na chari pudij ña yuyijkuna gashash <Kusha> nij Diosga <P’aktachingami> nisha crishkamunda Diosga marada charichun jursada kuga. 12Shinakiga Abrahambuj p’unllaguna ña tukurigukish jawa pachabi tiyuj luzeroguna laya shinaidi jatun yaku manyagunabi tiyuj yugzi achpa laya maida na cuentibuj wawagunaj wawagunadami chariga.
13Chi tukigunaga Dios <Kusha> nishkagunada narikish japishaidimi wañuga. Shinash crishkamundaga karumunda shamusha pasujkuna shina kai pachabi kausushkada paigunaidi parlasha chi tukida karumunda rikusha saludaj shinallami kushiyagaguna. 14Kashna nigujkunaga paiguna kausana llaktada chairijtij mashkagushkadaga larumi rikuchin. 15Mai pushtumunda shamushka llaktada yuyarigushkashallaga, ñami chillamundi vueltanmugunaga. 16Shinakish paigunaga jawa pachabi tiyuj shuj yalli alli llaktadami munagugaguna. Diosga, paigunaj Dios gashkada ninadaga na pinganachinchu. Paigunamu shuj puebloda ña rurashkami.
17Crishkallamundami Abrahamga ima laya crishkada Diosmu rikuchina gakiga Dios <Kusha> nishkagunada japijka shujlla churida charishash sacrificioda Diosmu kungaj churi Isaacta japiga. 18“Kambuj wawagunadijka Isaacmundami shamunga,”11.18 Gn 21.12 nishka gakish shina ruraga. 19Wañushkagunadash Diosga kausachi pudij gashkada yuyushami Abrahamga churidaga wañusha kausarishkamada layada kutin japiga.
Isaac
20Crishkallamundami Isaacga Jacobmush Esaúmush shamuj p’unllagunaj alligunada kuchun nisha kuga.
Jacob
21Crishkallamundami Jacob-bish ña wañugusha Jozibuj cada churimu alligunada kuchun nisha paibuj taunabi charirisha Diosta <Allimi gangui> niga.
Jozi
22Crishkallamundami Joziga <Israelgunaga shuj p’unlla Egipto llaktamunda llujshingami> nisha wañugusha paibuj cuerpoda imada ruranadash manduga.
Moisés
23Crishkallamundami Moisés wachariki paibuj mama taitash k’uilla marashkada rikusha shinaidi tuki k’ari maragunada wañuchichun nisha jatun manduj mandushkada na manchushalla kinsa killada pakusha charigaguna.
24Crishkallamundadimi Moisesga ña iñushka k’ipaga jatun mandaj faraonbuj ushij churi nishka ganada rijsichun na munuga. 25Juchagunada rurusha ashawajlla kushiyana randiga Diosbujkunan igulda p’iñasha takushka gangabujmi agllaga. 26Dios tukimunda yalli alli kumbidanada rikuriashkamunda Cristomunda llaki apanaga tuki Egiptobuj charishka kuridash yalli gashkada yuyariga.
27Crishkallamundami Moisesga Egiptobi mandajbuj p’iñarinadash na manchushalla chi llaktamunda llujshiga. Na rikurij Diosta rikuj shina p’aktachisha katina yuyilla gashka. 28Crishkallamundami Moisesga Pascua pishtada ruruga, shinaidi ligítimu churigunada tukuchishtujka israelgunajtaga ama wañuchichun nishami pungugunabi yaurda p’itsilkichun manduga.
Israelguna
29Crishkallamundami israelgunaga Jatun Puka Yaku chaubida chakishka achpada riguj shina pasugaguna. Chi k’ipa paigunada katiguj egiptomundagunash paiguna laya pasungu munushash yaku millpuki wañugaguna.
30Crishkallamundami israelguna kanchis p’unllada Jericó pirkagunada muyundijta vueltaguki chi pirkagunaga urmuga.
Rahab
31Crishkallamundami k’arigunamu k’aturij Rahab warmibish Israelmunda pakalla alli rikungu shamujkunada kushilla japishkamunda Diosta na kazujkunan iguldaga na wañuga.
Shujkunash
32¿Imadi kutin nisha? Gedeón, Barac, Sansón, Jefté, David, Samuel shinaidi Dios nishkada parlujkunamundash parlusha nikiga tiempomi faltunga. 33Crishkallamundami vincisha shuj llaktagunada japigaguna. Tukimu kabishkada ruragaguna. Dios <Kusha> nishkadash japigaguna. Leongunaj shimidash ichkagaguna.11.33 P’iñalladi animalbuj ñaubuki tiyakiga Diosga crijkunada ayudasha llakimunda llujshichiga.34Milga rupaj ninagunadash wañuchigaguna, espadan wañuchishka ganamundash mitikush rigaguna, jursa illaj gashash mushuj jursada japigaguna, guerragunabish manchanaidi ruri pudijkuna tukusha na rikunachij soldado kanllagunadash vincigaguna. 35Maijin warmigunaga, wañushka k’ipa kutin kausarishka familiagunadash japigami.
Llaki tukushkaguna
Kutin shujkunaga <Kacharishun> nigukish na uyasha, kausarina p’unllabi k’uilla kausida japingajmi, manchanaidi takusha llakichishka wañugaguna. 36Maijingunaga maidadikish nisha asishka, dalishka, shinaidi cadenagunan watashka, carcelgunabi churushka, llakibi gagaguna. 37Shinaidi shujkunaga rumin pigushka, chaubida p’itishka, espadan wañuchishkami gaga. Oveja karada chita karada churashkaguna kaida chaida purigaguna. Imadash na charisha llakillaguna maidadikish rurashkagunami gaga. 38Tuki ladumu risha shitashka pushtugunada, urkugunada, ut’kugunada, k’akagunada purijkunaga; shina gentegunaga kai pachabi kausanaga na kabigachu.
39Kai tukigunaga shina crishkamundash Dios alli nishkaguna gashash shujllash Dios <Kusha> nishkadaga na japigagunachu. 40Paiguna ñukuchindi tandachishkalla jucha illuj ganamu chayachunga Dios ñami ashtan yalli alligunada ñukuchimu ch’ikunyachishkaga.
12Llaki japiki jinchi tukunamunda
1Chimundami ima laya crishkada rikuchij taugalladijkunada muyundijbi charishtijka ñukuchiga tuki imalla llashij aparishkada shinaidi pandachij juchabi tsagnarinadash shuj ladumu sakisha mishanukibi laya na shaikushalla ñaubujmu rishunchi. 2Ñukuchibi crinadash churaj, shinaidi alli alli crij gachun pushaj Jesusta rikuguj shina katishunchi. Llakida apushka k’ipa manchanaidi kushida japina gashkada yachushkamundami cruzbi pinganaibi churushka wañunadabish yangallabi churasha wañuga. Chi k’ipaga Diosbuj mandana alli ladubi tiyaringu riga. 3Shinakiga Jesusta na rikunachij juchayujkuna na valichisha Paida imalla rurusha llakichishkada apaj Jesusta rikusha yuyarichi. Chimunda <Na katishun> nisha ama shaikuringuichichu.
4Kangunaga juchada vincisha nisha yaurda jichungagamaga narij llakida apashkanguichichu. 5Churigunamada laya ñaubujmu katina yuyida kusha yachachishkadaga kungarishkanguichimi. Dios escribichishkabiga,
“Ñukaj churi, kan alli tukuchun Manduj llakichikiga ama na valichinguichu.
Rimakish ashtan ama shaikuringuichu.
6Mandajka Paibuj k’uyashkagunadami allida rurachun nisha riman, shinalladi
Paibuj churigunada shina japishkagunadami,
na allida ruraki llakichij gan,”12.6 Pr 3.11-12 ninmi.
7Dios kangunada Paibuj churigunada shina imadash rurashkamundaga alli tukungulladimi llakida apanguichi. ¿Maijin taitadi churi na allida rurakiga na llakichingari? 8Dios Paibuj tuki maragunada llakichishka shina kangunada na llakichikiga, shujkunan wainayasha charishka maraguna shina, na Paibuj maragunadi ganguichimuchu. 9Shinaidimi kai pachabi tiyaj taitagunaga imadash allida rurachun ñukuchida rimaki kazujkunami gaganchi. Na tukurij kausida japingujka jawa pachabi tiyaj Taita mandushkadagarin ¡¿imashadij na kazushun?! 10Ñukuchij taitagunash kai pachabi asha p’unllagunalladami paigunamu alli rikurishkada allida rurachun rimajkunami gaga. Ashtangarin Diosga ñukuchij allibuj gachun shinaidi Pai laya linshuyachishka gachunmi riman. 11Imadash llakichishkaga chi ratu k’uilladijka na ganchu, nananlladimi. Shinash maijin alli alli yuyida tukujkunamu k’ipamuga tukida kabishkada rurasha purinadash k’uilla kausidashmi kun.
12Shinashaga kangunaj shaikushka makigunabish jawalla kungurigunabish mushuj jursada churichi. 13Shinaidi chi k’iwirishka chaki alliyasha, kutinga ama k’iwirichun, “Alli ñanda mashkichi.”12.13 Pr 4.26
“Diosta p’akta na kazunguichimu”
14Tukigunan k’uilla kausanada shinaidi jucha illuj linshu ganada mashkichi. Maijinsh shina na gashaga Mandajta na rikungachu. 15Dios k’uyashkamunda kushka alliguna pimush ama faltachun rikichi. P’akta ñadij jayuj anguyuj yura shina na allida rurasha shinaidi genteda pandachisha mapayachij shina ruranguichimu. 16Kangunamunda maijinsh p’akta kaishuj chaishujkun siriringuichimu shinaidi Dios mandashkada na rikunachinguichimu: Esaúga kaida rurashami shuj mikunallamunda pai ligítimu churi gasha imalla japinagunada k’atuga. 17Shina rurushka k’ipaga kanguna yachushka shina, paibuj taitaj bendicionda japingu munakish na valichishkamundaga, manchanaidi wakasha mañagushash alli tukungu na pudigachu.
18Kangunaga, tupanallama na gashaga nina katiriguj urkumamu shinaidi chibi tiyaj yanamangamamu na gashaga tamiasha wairasha relampa shitashkamamunga na kuchuyaganguichichu. 19Trompeta tukashkadash Dios rimarishkadash na uyuganguichichu. Chi rimashkada uyajkunaga <Ama parlash katichun> nisha rugagami. 20“Maijinbish, shuj animal-lla gakish kai urkubi chakilladash churakiga rumin pigusha wañuchinami,”12.20 Ex 19.12-13 mandashkada naidi api pudishkamunda shinaga rugaga. 21Kai rikushka mancharinaidi gakimi Moisesbish, “Manchin ch’ujchurigunimi,”12.21 Dt 9.19 niga.
22Ashtangarin kangunaga Sión urkumu, kausaj Diosbuj jawa pachabi tiyaj Jerusalén pueblomu, waranga waranga angelguna kushilla tandanukushkamumi kuchuyashkanguichi. 23Shinaidi jawa pachabi shutida apuntashkaguna, Diosbuj kallari churiguna tandanukushkamumi waigushkanguichi. Tukigunada kauzayuj na kauzayuj gashkada rikuj Diosbujmu, yalli allida linshuyachishka tukuj kabishkada ruruj almagunamu, 24mushuj ari ninukushkada mañusha kuj Jesusmu, shinaidi Abelbuj yaurdash yalli valij ñukuchij juchagunada perdonaj Mandujbuj jichashka yaurmumi12.24 Mandajbuj yaurga perdonajmi; Abelbuj yaurga juchachinajmi. Gn 4.1-16 kuchuyashkanguichi.
25Shinusha ñukuchimu Parlujta p’akta na kazunguichimu. Kai pachabi Dios kayashka Moisesta na kazujkunaga na mitiki pudigachu. Ñukuchigarin jawa pachamunda kayusha Rimajta na kazusha washamu vueltashaga naidi mitiki pudishunchu. 26Chi tiempobi Dios rimashkaga achpada ch’ujchuchiga; kununga, “Shuj kutinga na achpalladash ch’ujchuchishachu, ashtan jawa pachadashmi ch’ujchuchisha,”12.26 Hag 2.6 ninmi. 27“Shuj kutin,” nishaga naidi ch’ujchurijkunalla sakirichun imalla rurushka ch’ujchuchinallagunadaga anchuchishka ganadami yachachin.
28Dios kushka na ch’ujchuchi pudina mandanada japigushkamundaga Dios munushka shina tuki shungun manchusha kazusha <Allimi gangui> nisha <Diosolopai> nishunchi. 29“Ñukuchij Diosga tukida rupachij nina shinami gan.”12.29 Dt 4.24
13Crijkuna ima laya ganamunda
1Crijkunapura kaishuj chaishujkun k’uyanukunada ama sakichichu. 2Kangunaj wasimu shamujkunada, kushilla japinada ama kungarichichu. Shinami partigunaga angelguna gashkada na yachushalla paigunaj wasibi japiga. 3Prezu tiyajkunadash kanguna paigunan prezu tiyashka shina yuyarichi. Ima layadikish rurasha takashkagunadash kangunada takushka shina yuyarichi.
4Kazaranadaga tukiguna valichichi, shinaidi kazarashka jawa shujkunan ama mapayanguichichu. Piyunbish siririjkunadash wainayajkunadash Diosga llakichingami. 5Ima charishkallan kushiyichi; ama kuchki yuyillan gaichichu. Diosga,
“Kanllada nalladi sakishachu; na shitashachu,”13.5 Dt 31.6
nishkami.
6Shinakiga na manchashallami,
“Mandujmi ñukada ayudaj gan.
Chimundami maijinbish ñukada ima ruranada na manchanichu,”13.6 Sal 118.6-7 ni pudinchi.
7Diosbuj Shimida parlasha kangunada pushajkunada yuyarichi. Paigunaj kausi ima laya gashkadash alli yuyarichi, shinaidi paiguna crishkadash rikusha katichi. 8Jesucristoga kainash kununbish tuki ratush Pailladimi gan.
9Shuj laya shinaidi shujta yachachijkunada p’akta katinguichimu. Mikuchun mandashkagunaga mikujkunada imakish na jinchiyachingu valishkachu, ashtangarin Dios kushka alliguna ñukuchij shunguda jinchiyachingumi alli gan. 10Ñukuchiga shuj altardami13.10 Altar nishaga gentegunaj juchamunda Cristo wañushka layalladadimi rikuchin. Diosbuj wasibi ñauba curagunaga Diosmu kushka animalgunaj aichada miki pudijllagunamiga. Lv 7.6; Nm 18.9 charinchi; Diosbuj tuldushka wasibi sirvij curagunaga chi altarmunda mikunaga na kabinchu.13.10 Chi curagunaga perdonashka gangu, Cristoj sacrificiobi yuyida na churashkamundami ashtangarin animalgunada wañuchinallabi yuyida churashkaguna; shinushami Cristomundaga ima alligunada na japi pudijkunachuga.
11Jatun mandaj curaga juchagunada anchuchichun nisha animalgunaj yaurda ofrendada rurusha Diosbujti Ukumu apan. Chi animalgunaj cuerpodaga carpaguna tiyashkamunda llujshichisha washabimi rupachijkunaga. 12Jesusbish pueblomunda llujshichisha washabimi llakinaida wañuchishka gaga; shinami Paibujti yaurgun gentegunaj juchagunada linshaga. 13Shinakiga Jesús llakinaida pinganachinada apashka shina ñukuchikish apangajka Paigun chi pueblomunda llujshisha washamu rishunchi. 14Tuki ratugama tiyaj puebloda kai pachabiga na charinchichu, ashtangarin k’ipa japina pueblodami mashkanchi.
15Shinusha Diostaga Jesucristomunda <Allimi gangui> nigunallami ganchi. Chimi Diosmu sacrificioda kushka shina gan. ¡Shinakiga ñukuchij shimin, Diosbuj shutida <Alli> nishunchi! 16Alli ruranada shinaidi imalla charishkada shujkunamu kunada ama kungarichichu. Kashna sacrificiogunami Diosta kushiyachin.
17Pushujkunada kazichi, shinaidi paiguna mandashkada rurichi. Paigunaga shuj p’unlla Diosmu imalla rurushkada rikuchina gashkada yachushami, na samushalla kangunada chapagun. Paiguna ruranashkadaga kushiyashalla na imash nishalla rurachungunaga ayudichi. Na shina rurukiga ima rurashkash imakish kangunamu na valinchu.
18Ñukuchimunda Diosta mañichi. Ñukuchij yuyibi pish na juchachibuj kabishkada rurashkada yachushami imadash na manchanchi; ñukuchiga tukida alli rurungajmi munanchi. 19Ñuka kangunan kutin ñalla gachunmi Diosta ashtan mañachun munani.
“Dios bendiciachun,” nishkamunda
20Ovejagunada jatun Michij, Paibuj yaurgun na tukurij ari ninukida P’aktachij, ñukuchibuj Manduj Jesusta wañimunda Kausachij, alli k’uilla kausida kuj Dios, 21kangunada Pai munashka shina rurasha tukida alli rurajta rurachun, ñukuchidash Jesucristomunda Pai munashka shina rurachun. ¡Ima urash na tukuringama Cristoga jatun, k’uilla nishkash gachun! Chashna gachun.
22K’uyashka crij wauki paniguna, kanguna ñaubujmu katichun nisha, ashalla escribishkagunada alli japichunmi rugani.
23Ñukuchij wauki Timoteosh carcelmunda llujshishkadash yachachun munani. Ñalla chayamukiga kangunada rikungu rigushaga paida pushushami risha.
24Tuki kangunada pushajkunada shinaidi crijkunadash saludichi. Italiamundaguna kangunada saludashami kachan.
25Dios kushka alligunada tuki kangunamu kuchun.