Pangngulu
Pemasiä’na
Inde suha’ Pangngulunna to Israel ma’tula’ diona wattunna sanaka-naka pangngulu mendadi to pebabanna to Israel, indo anna tä’pi mendadi mesa kahajaam. Iam too mesa wattu kalando illaam alla’na wattunna diokko’i Kanaan anna ke’de’na kahajaam Israel. Ma’tula’ toi duka’ diona kaha-kaha to napogau’ ingganna pangngulunna to Israel.
Inde suha’ Pangngulunna to Israel dituli’ anna diissanni diona buana umpesi’ kamatappasanna to Israel lako DEBATA anna la umpa’patandaam kasuhunganna anna la pahallui deem tomahaja to mengkahea’ lako DEBATA la umbaba sule to Israel lako DEBATA. Illaam katampasanna suha’ Yosua ma’tula’ diona to Israel mato-mato manuhu’ lako DEBATA. Sapo’ situhu’ issinna inde suha’ Pangngulunna to Israel mannassa tä’ untuhu’i Puang Allataala sola ponno penaba to Israel wattunna napangngului ingganna pangngulunna to Israel susi siam wattunna napungngu’ Yosua. Tontä liu tä’ manuhu’ to Israel anna tuttuam tama kakajuanna tappana pangngulunna to Israel ma’takka’. Napa’sule-sulei to Israel umpemboko’i DEBATA anna umpenombai debatanna to Kanaan anna natuhu’i panggauanna. Inde suha’ Pangngulunna to Israel kamala tä’ deem umpa’patandaam indo ingganna pangngulunna to Israel mendadi pepungngu’ to umbaba to Israel lako katihokongam si’da sia anna la muäläi lao ingganna debatanna pa’botto.
Too’na ditula’ illaam inde suha’ tä’ angga mandi diona pa’palakoanna indo sanaka-naka pangngulunna to Israel, sapo’ handam too’na ditula’ illaam diona Puang Allataala to muundu’ lollä, to manontom, anna pa’häntängam bua lako umma’Na. Indo pa’palakoanna pangngulunna to Israel naongei DEBATA umpalako pattujunNa. Tontä ia sule lako pattujunNa tä’ susi hupatau tä’ ia sule lako pattujunna.
Deem sanaka-naka baheam illaam inde suha’ susinna:
1 Tä’ mahapa’ nasi’dim to Israel dio indo botto litä’ to nadandiam DEBATA natumä tontä liu umpesi’ kamatappasanna lako DEBATA. Tä’pi nataloi asam anna naokko’i to Israel botto ia too (hond. 1) aka tä’ manontom lako DEBATA (Pang. 2:1-3, 20-22). Nasuhum, la sule wattunna ditaloi to Israel anna kamala dipasola asam dio mai botto litä’na (Pang. 18:30).
2 Dipi’di’ dipakamase-mase, mahukka, anna ingganna kadadiam ditula’ illaam inde suha’ kamala tä’ deem mapia napobua’ napa’sule-sulei liu to Israel umpogau’ dosa. Pembu’dä’ untekka pa’dandiam to Israel, menomba lako debatanna to Kanaan anna kamala sangngim umpogau’ kakadakeam (Pang. 2:3, 11-13, 17, 19; 3:6, 7, 12; 4:1; 6:1, 10; 8:24-27, 33; 10:6; 13:1; 17:6; 21:25). Kakendesanna ia too, silele nalambi’ liu pa’dallena.
3 Kamanontonganna DEBATA sibali umpesi’ kamatappasanna to Israel. Moinna anna napa’sule-sulei to Israel umpesi’ kamatappasanna, tontä liu ia DEBATA ullangnga’i umma’Na. Ia too taia kahana buana pa’pogausanna to Israel battu haka tihokom anna ma’pasulei lako DEBATA, sapo’ kahana häntä buana Puang Allataala lako to Israel (Pang. 2:16, 18) anna indo toi pa’dandianNa lako Abraham sola pessubunna (Disl. 6:10-11; petua’i Kad. 12:7; 15:7, 18-21; 26:2-3; 35:12).
4 Ingganna indo pangngulunna to Israel tä’ deem naondai umpesi’ kamatappasanna lako DEBATA. Mala diua tuttuam napatampanni mandi. Pangngulunna to Israel to kaissangam susinna: Gideon (Pang. 8:24-27), Yefta (Pang. 11:30-31, 34-40), anna Simson (hond. 14-16) sangngim umpogau’ kasalaam anna dosa kasalle.
5 Umpahalluam mesa tomahaja to manuhu’ lako DEBATA to Israel la mendadi pepungngu’na umpalako kamaloloam dio oloNa DEBATA la sisala mesa pepungngu’ to <<ma’palako situhu’ napehuaanna nasi’dim>> (petua’i 17:6; 21:25). Inna puham ma’dandi DEBATA mengkalao dio mai naua la deem tomahaja (Kad. 17:6, 16; 35:11; 49:10), anna puham umpassubum pahenta nabatotäi diona la maaka susi sipa’na mesa tomahaja to meada’ (Disl. 17:14-20). Illaam inde suha’ Pangngulunna to Israel umpa’patandaam diona kahukkaam natammu to Israel anna umpesi’ kamatappasanna tä’pi deem mesa tomahaja meada’ umpungngu’i.
Tono’ Issinna
Pa’pahandusanna umpesi’ kamatappasanna to Israel dio Kanaan, 1:1–3:6
Tuttuam tama kakajuanna umpesi’ kamatappasanna to Israel 3:7–16:31
Tuttuam mepakahea’ umpesi’ kamatappasanna to Israel 17:1–21:25
1Pa’palakoanna to Israel tappana puha mate Yosua
1:1-36
1Puhai mate Yosua, iya mekutanam to Israel lako DEBATA naua: <<Mennangki kabam la dio olo lao ma’bundu’ untingngajo to Kanaan?>>
2Natimba’ DEBATA naua: <<Pessubunna Yehuda la mendadi pangngumbaba. Pennassai, puham kupadokkoam lisu pala’na pa’lembängam ia too.>>
3Iya ma’kadam pessubunna Yehuda lako pessubunna Simeon indo solasubunna naua: <<Maikoa’ baliikam anna solakia’ lao umbundu’ to Kanaan, yabo indo botto to mendadi tabaki tappana diundi. Puhai too, iya kami’ opi lao umbaliikoa’ lako indo botto to mendadi tabamua’ tappana diundi.>> Iya laom duka’ nabalii pessubunna Simeon. 4Iya le’ba’um ma’bundu’ pessubunna Yehuda, iya nabehom DEBATA to Kanaan anna to Feris dokko lisu pala’na. Sapulo sa’bu indo balinna napatei dio Bezek. 5Dio Bezek anna silambi’i Adoni-Bezek, iya sibundu’um eta, anna untaloi to Kanaan anna to Feris. 6Sapo’ le’ba’ lumumpa’ Adoni-Bezek muäläi kalena, iya le’ba’im napadondo anna nasakkai, mane napoloianni tahuno-huno kasallena limanna sola bitti’na. 7Iya ma’kadam Adoni-Bezek naua: <<Deem pitu pulo tomahaja kupopepoloiam tahuno-huno kasallena limanna sola bitti’na anna si uhhuhu’i kinande honno’ dio ibi’ mejaku. Umba susi indo pa’pogausangku, susim too duka’ napabala’i Puang Allataala tama kaleku.>> Iya dipasolam lako Yerusalem anna matei dio.
8Puhai ia too, umbundu’um Yerusalem to Yehuda, nakatama sola naokko’i anna natepa pa’dam issinna, anna nasobe indo kota lambi’ pa’de. 9Masäe-säei, le’ba’um umbundu’ to Kanaan to tohho yabo tipatanetena, lembäna Negeb, anna lako tanete-nete si mahempo.
10Le’ba’pi pessubunna Yehuda umbundu’ to Kanaan to tohho dio Hebron indo to disangai yolona Kiryat-Arba, iya umpateim pehapuanna Sesai, Ahiman anna Talmai. 11Mengkalao etaim too pessubunna Yehuda le’ba umbundu’ to Debir. Indo kota Debir, yolona si diuaam Kiryat-Sefer.
12Iya ma’kadam Kaleb naua: <<Menna-menna ungkatama anna muokko’i Kiryat-Sefer, la kubeem Akhsa, änä’ku napobaine.>> 13Iya Otniel änä’na Kenas muokko’i indo kota. Indo Kenas adinna Kaleb. Iya nabeemmi Kaleb Akhsa, änä’na napobaine Otniel. 14Tappana siala Akhsa anna Otniel, iya ussasungammi bainena Otniel anna umpelaui sangngenam bela’ lako ambena. Iya tappana tuhum yabo mai keledainna Akhsa, iya ma’kadam Kaleb lako naua: <<Aka umpahalluam?>>
15Natimba’im naua: <<Hängänniam polepä’ kao mana’ku. Aka puhamä’ umbeem litä’ dio Negeb, iya la umbeempä’ kao duka’ sanaka-naka kabuttuam uwai.>> Iya nabeemmi Kaleb kabuttuam uwai yabo tandai ulunna anna tandai pollo’na attasa’na.
16Pessubunna pasananna Musa battu diua to Keni, le’ba sola-sola pessubunna Yehuda mengkalao dio kota Korma1:16 kota Korma: Kota Yerikho nauaam. le’ba’ lako pädä kukku’ Yehuda dio lembäna Negeb sikahuku’ Arad, iya ma’ohoammi dio illaam alla’-alla’na issinna botto ia too. 17Mane le’ba’i pessubunna Yehuda sola pessubunna Simeon solasubunna umbundu’ anna untaloi to Kanaan to tohho dio kota Zefat. Nakahäppusanni1:17 Nakahäppusanni: Disalim dio mai basa Ibrani kalembasanna, sakalebunna indo kota dipehumalasam lako DEBATA, nasuhum tä’um deem illaam indo kota la mala dipake anna tä’ mala tala dipempa’deam. indo kota, iam too anna nasangaim Horma.1:17 Horma: Kalembasanna kahäppusam.18Ungkatamapi duka’ anna muokko’i Gaza sola botto lako siampe’na, Askelon sola botto lako siampe’na, anna Ekron sola botto lako siampe’na indo pessubunna Yehuda. 19Naundu’ anna naolaam DEBATA pessubunna Yehuda, nasuhum mala muokko’i indo tipatanetena, sapo’ tä’ ia mala uhhambai lao to dio tipahantena, aka tau eta too muampuam bendi pa’bundusam bassi dipapia. 20Hebron ia dibeem Kaleb, umba susi tula’na Musa yolona. Etam too naongei Kaleb uhhambai lao indo tallu änä’na Enak. 21Sapo’ indo to Yebus issi litä’ dio Yerusalem, tä’ nahambai lao pessubunna Benyamin. Dadi indo to Yebus tohho liupi sola pessubunna Benyamin dio Yerusalem sule lako temo.
22Indo dua pehapuam kasalle änä’na Yusuf le’ba’ duka’ umbundu’ Betel, anna naundu’ napatette DEBATA. 23Indo dua pehapuam kasalle, uhuna ussua tau le’ba’ ummata-matai Betel (yolona indo kota Betel disangai Lus). 24Tappana naita indo to mammata-matai deem mesa muane messubum illaam mai indo kota, iya napa’kadaim naua: <<Kamaseikam, patuhoikam lalam tama inde kota, anna la kipa’patandaam pangkaha’ pa’kamaseki lako kalemu.>>
25Iya napatuhoim duka’ indo tau lalam tama indo kota. Sulei tama, iya napateim issinna indo kota natepa pa’dam, anggam indo tau sola sahapunna napabäi le’ba’. 26Le’ba’ indo tau lako bottona to Het, anna umbukkai mesa kota dio nasangai Lus. Ia lium too sanganna indo kota sule lako temo.
27Tä’ ia nahambai lao pessubunna Manasye issinna kota Bet-Sean sola ingganna tondä’ lako ampe’na, Taanakh sola ingganna tondä’ lako ampe’na, Dor sola ingganna tondä’ lako ampe’na, Yibleam sola ingganna tondä’ lako ampe’na, anna Megido sola ingganna tondä’ lako ampe’na. Aka mempi’dim indo to Kanaan la tohho liu dio indo botto. 28Tappana tuttuam matoho to Israel, iya umpepi’um to Kanaan napopengkähä, sapo’ tä’ ohi nahambai pissam lao.
29Pessubunna Efraim duka’ tä’ uhhambai lao to Kanaan to tohho dio Gezer, nasuhum tohho liu to Kanaan illaam alla’-alla’na dio Gezer.
30Pessubunna Zebulon duka tä’ uhhambai lao issinna kota Kitron anna Nahalol, nasuhum tohho liu to Kanaan illaam alla’-alla’na moinna anna dipopengkähä dipepi’.
31Pessubunna Asyer duka’ tä’ uhhambai lao issinna kota Ako, Sidon, Ahlab, Akhzib, Helba, Afek, anna Rehob, 32nasuhum tohho liu to Asyer illaam alla’-alla’na to Kanaan, issi litä’ illaam indo botto, aka tä’ nahambai lao indo issinna sanaka-naka kota.
33Pessubunna Naftali duka’ tä’ uhhambai lao issinna Bet-Semes anna issinna Bet-Anat, nasuhum tohho liu illaam alla’-alla’na to Kanaan, issi litä’ illaam indo botto. Sapo’ indo issinna Bet-Semes anna Bet-Anat napopengkähä dipepi’ ia.
34To Amori umpassa pessubunna Dan le’ba’ längäm tipatanetena anna tä’ napabäi le’ba’ dokko tipahantena. 35Indo to Amori mempi’dim liu tohho yabo Tanete Heres, dio Ayalon anna Saalbim. Sapo’ tuttuam matoho indo pehapuam kasalle änä’na Yusuf muepe’i anna napopengkähä dipepi’. 36Katonam litä’na to Amori mengkalao dio petukasam Akrabim, mengkalao dio Sela tahhu’ liu längäm tipatanetena.
2Malaika’Na DEBATA dio Bokhim
1Pissam wattu mengkalao Malaika’Na DEBATA dio Gilgal le’ba’ längäm Bokhim anna ma’kadai naua: <<Puhangkoa’ kulappasam illaam mai lembäna Mesir, anna kupasolakoa’ lako botto to puha kudandi lako nene to umponenea’. Puham duka’ ma’kadaä’ kuua: <Tä deem la kupodo’ pa’dandiangKu lako ikoa’ sule lako salako-lakona, 2sapo’ angga hia, tä’koa’ mala umpadeem pa’dandiam lako issinna indo botto. Pahallu la untaleanna’ dapo’ pehumalasanna. Sapo’ tä’ dia’ untuhu’i kadangKu. Akanna ma’pateengkoa’? 3Dadi, kuuaangkoa’ tentomai: Tä’ la kuhambai lao issinna indo botto dio mai olomua’, sapo’ la mendadi balimmua’, anna ingganna to si napa’debatai la mendadi poja bendo’mu samelum buajamu.> >> 4Tappana napalanda’ indo Malaika’Na DEBATA tula’ ia too lako to Israel, iya sikauhhu’um sumahho to Israel. 5Iam too anna disangaim indo ongeam Bokhim.2:5 Bokhim: Illaam basa Ibrani kalembasanna sumahho. Etam too naongei to Israel umpehumalasam tunuam längäm DEBATA.
To Israel umpenombai debata senga’ wattunna nalumbäi pangngulu
6Tappana napabäim Yosua la le’ba’ to Israel, iya le’ba’im duka’ anna pantam untadongkonnii botto litä’na to napomana’ simesa-mesa. 7Menomba liu lako DEBATA to Israel pada masäena tubo Yosua anna pada masäena tubo ingganna matua ulunna to Israel to mahendem puha ia anna la Yosua, anna to muita ingganna kaha-kaha memängä-mängä napogau’ DEBATA lako to Israel. 8Sahatu’ sapulo taunna dadinna Yosua änä’na Nun, indo sabua’na DEBATA, mane matei. 9Dilamum dio Timnat-Heres, dio botto litä’na to napomana’, yabo tipatanetena Efraim, tandai utarana Tanete Gaas.
10Tappana mate asam indo pada dadinna Yosua, iya kende’um lapi’ ahena pole to tamuissam DEBATA anna tä’ toi muissam indo pa’palakoam to napogau’ lako to Israel. 11Wattu eta too umpogau’ kakadakeam to Israel dio oloNa DEBATA anna menomba lako ingganna Baal. 12Sangngim umpemboko’i DEBATA, Puang Allataala to napenombai nene to naponene to puha ullappasanni illaam mai lembäna Mesir, anna menomba lakoi debata senga’, indo debata to si napenombai pa’botto to umpali’i. Menomba lako indo debata senga’ nasuhum umpakende’ aha’Na DEBATA. 13Sangngim umpemboko’i DEBATA anna umpenombai Baal sola ingganna Asytoret.2:13 Asytoret: Mesa debata baine si napenombai to Kanaan, anna situhu’ tau wattu eta too indo Asytoret bainena Baal, indo debata to si napenombai botto sikahuku’na to Israel (petua’i Pang. 2:13; 1Raj. 11:33; 2Raj. 23:13).14Iya hede-hedem aha’Na DEBATA lako to Israel. Nabeho tama pala’ limanna to pahappa, anna nabalu’i lako balinna to umpali’i, nasuhum tä’um nabela mueba ingganna balinna. 15Le’ba’ oi too ma’bundu’, iya katea’ bassinna oom DEBATA umbalii, anna napasuleam katilakaam, umba susi nadandi DEBATA wattu anna napakainga’ loppo’i. Iam too nasuhum illaam kamasippisam to Israel. 16Iya naäkäsammi DEBATA sanaka-naka pangngulu, to la ullangnga’i dio mai pala’ limanna indo to pahappa.
17Sapo’ tä’ di duka’ umpehingngii indo pangngulu aka ullullu’ di DEBATA untuhu’i debata senga’ anna ia napenombai. Masimpam sugali’ lempä dio mai ulalanna nene to naponene to manuhu’ ia lako pahentaNa DEBATA. Sangngim umpogau’ ia tala sihatanna dipogau’. 18Maka’ too naäkäsam oom DEBATA pangngulu, iya si nasalokko’ DEBATA indo pangngulu, anna si nalangnga’i dio mai pala’ limanna balinna pada masäena tubo indo pangngulu, aka si häntä buana DEBATA uhhingngi pengkaloa’na to Israel aka naepe’ anna napasippi’ balinna. 19Sapo’ maka’ too matem indo pangngulu, iya ussulei oom sule gau’ kadakena, kadake puha ia anna la nene to naponene untuhu’i debata senga’, napenombai anna mehumala’ lako. Tä’um deem nalappa’ indo gau’na anna sipa’ kahha’ ulunna. 20Ia hede-hedem aha’Na DEBATA lako to Israel, anna ma’kadai naua: <<Aka untekka pa’dandiangKu inde to Israel indo to puha kupadeengam nene to naponene, anna tä’ umpehingngii kadangKu, 21iya tä’ duka’ kuaku la kuhambai dio mai olona indo ingganna kahajaam senga’ tihäntänapi tappana mate Yosua. 22Dadi, muolai indo ingganna kahajaam senga’ la kuongei umpangngitai to Israel, battu la tontä hi untuhu’i indo ulalam to kupandam, umba susi napogau’ nene to naponene, battu la tä’ di.>>
23Iam too napolalam anna napabäim DEBATA indo ingganna kahajaam senga’ to tohho liupi anna tä’ tappa nahambai lao. Tä’ nabeho tama pala’ limanna Yosua.
3Issi litä’ to dipabäipi tohho dio lembäna Kanaan
1Indem ia la ditula’ indo ingganna kahajaam senga’ to napabäipi DEBATA tohho la napake umpangngitai to Israel, indo to Israel to tä’pi ullalam pa’bundusam dio Kanaan. 2Ia anna napateenni DEBATA anna mala indo to Israel lapi’ mane kende’ to tä’pi deem ullalam pa’bundusam nasi’dim duka’ anna me’guhu diona pa’bundusam. 3Indem ia mai indo ingganna kahajaam senga’ to dipabäipi tohho: to Filistin to napahenta lima to ma’kuasa illaam botto, ingganna to Kanaan, to Sidon, anna to Hewi to untadongkonni tipatanetena Libanon, mengkalao yabo Tanete Baal-Hermon sule lako lalam lako Hamat. 4Dipabäipi dio anna mala dipake umpangngitai to Israel, battu la naaku hi umpehingngii pahenta to napa’pahentaam DEBATA lako nene to naponene muolai Musa.
5Iam too anna tohhom to Israel illaam alla’-alla’na to Kanaan, to Het, to Amori, to Feris, to Hewi, anna to Yebus. 6Napobaine to Israel änä’na baine indo pa’botto anna umpebeem duka’ änä’na baine to Israel napobaine indo pa’botto, anna napenombai debatanna indo pa’botto.
Otniel
7Iya umpogau’ oom kakadakeam to Israel dio oloNa DEBATA, umpa’kalembei DEBATA, Puang Allataala to umpasähä’i mendadi umma’Na, anna menomba lakoi ingganna Baal anna ingganna Asyera. 8Nasuhum hede-hede aha’na DEBATA lako to Israel, lambi’ napebeem lako Kusyan-Risyataim, tomahaja Aram-Mesopotamia. Kahua taunna naolaam to Israel nadakka’ Kusyan-Risyataim. 9Iya mengkaalam to Israel lako DEBATA, lambi’ naäkäsam DEBATA mesa tau to la ullangnga’i, isanga Otniel änä’na Kenas. Indo Kenas adinna Kaleb. 10Nasalokko’i PenabanNa DEBATA Otniel, nasuhum mendadi pangngulunna to Israel. Iya le’ba’um ma’bundu’, lambi’ nabehom DEBATA Kusyan-Risyataim, tomahajanna Aram, dokko lisu pala’na nasuhum nataloi. 11Iya malino indo pa’bottoam appa’ pulo taunna, mane matei Otniel änä’na Kenas.
Ehud
12Iya umpogau’ pole oom kakadakeam to Israel dio oloNa DEBATA, iya umbeemmi kuasa Eglon tomahaja Moab DEBATA la untaloi to Israel aka umpogau’ kakadakeam dio oloNa DEBATA. 13Iya muambemmi pessubunna Amon anna pessubunna Amalek Eglon anna umpamesai buku, mane le’ba’i umbundu’ to Israel. Iya kota Korma nakatama anna naokko’i. 14Sapulo kahua taunna naolaam to Israel nadakka’ Eglon, tomahaja Moab. 15Iya mengkaalam to Israel lako DEBATA, iya naäkäsammi mesa tau to la ullangnga’i isanga Ehud änä’na Gera, pessubunna Benyamin, mesa to kaihi. Iya Ehud-um too si umbabaam simanna to Israel lako Eglon, tomahaja Moab. 16Inna puham untampa pa’dam pataham patomali Ehud, saidi’ tasasingkum kalandona. Iya natakimmi dio äbä’ tandai kananna napaluäi bajunna. 17Mane le’ba’i umbaba sima lako Eglon, tomahaja Moab. Indo Eglon tä’ deem pada samalompo. 18Tappana puha nabaja’ Ehud indo sima, iya nasuam ma’pasule indo to napasola umbaba sima, 19sapo’ Ehud ia tohho tappana ullambi’ indo sanaka-naka batu pa’pasusiam dipaa’ dio sikahuku’ Gilgal, anna ma’pasulei sule lako tomahaja. Sulei lako, ma’kadam naua: <<O tomahaja, deem pepasam kada ditambim la kutulasangko.>> Iya nauam Eglon: <<Dako’pa yolo!>> Iya messubunnim indo to mengkähäna le’ba’ napellei. 20Iya umpengkahuku’im tomahaja Eglon Ehud mahassam muokko’ mesa-mesanna illaam tambim yabo papana banua kahajaam ongeam ma’pesäkke-säkke. Mane nauaanni: <<Deem pepasanNa Puang Allataala la kupalandasangko!>> Iya ke’de’um indo tomahaja dio mai kohosinna. 21Iya ussintä’ kaihim pa’danna Ehud dio mai äbä’ kananna, anna untobo’i tambu’na indo tomahaja, 22lambi’ lämmä’ sola pangngulu indo pa’dam. Iya nasapu’ lompo indo pa’dam aka tä’ nahuntu’i Ehud indo pa’dam illaam mai tambu’na tomahaja. Iya lemba’ dio boko’ kadakena tomahaja. 23Mane messubunni Ehud tama sulibam. Natutu’i anna nakädo’ indo tambim yabo papa. 24Tappana le’ba’ muäläi kalena Ehud, iya sulem sanaka-sanaka sabua’na tomahaja. Pissananna napengkalesoi, iya tikädo’ di indo ba’ba. Iya nauaim penabanna: <<Umbai’ mahassam ma’kadake tomahaja illaam tambim yabo papa.>> 25Tappana masäe-säe naampai, iya husa’um aka tä’ liu siam natungka’i tomahaja indo ba’bana tambim yabo papa. Iya mualam pebukkana indo pekädo’ anna natungka’i indo ba’ba, iya muitam puäna lentem-lentem dio sali mate. 26Indo mahassannipi mangngampa dio sulibam ba’ba indo to mengkähäna tomahaja, iya lessu’ ia Ehud muäläi kalena. Ullebammi indo batu pa’pasusiam dipaa’, tahhu’ liu muäläi kalena lako Seira. 27Tappana sule lako, iya umponim sangkakala yabo tipatanetena Efraim, mane muyoloanganni to Israel tuhum yabo mai indo tipatanetena Efraim. 28Mane ma’kadai naua: <<Tuhu’ä’ aka puham nabeho DEBATA tama pala’ limammua’ to Moab, balimmu.>> Iya tahhu’ lium tuhum to Israel untuhu’ Ehud, mane muokko’i ingganna kalambangam lako Moab dio Salu Yordan. Tä’ deem moi podo la mesa tau napabäi lambam. 29Wattu eta too umbai’ deem la sapulo sa’bu to Moab napatei, sangngim to matoho anna bahani, tä’um deem moi podo la mesa mala untässu’i kalena. 30Susim too to Moab napopa’bukku’ to Israel allo eta too, iya malino bottona to Israel kahua pulo taunna.
Samgar
31Lessu’i Ehud, iya diäkä’um Samgar änä’na Anat. Umpatei annam hatu’ to Filistin umpake bose pa’kambi’ sapim. Ullangnga’ipi duka’ to Israel.
4Debora anna Barak
1Tappana mate Ehud, iya umpogau’ oom kakadakeam to Israel dio oloNa DEBATA. 2Iya nabehom DEBATA to Israel tama pala’ limanna Yabin tomahajanna Kanaan, mentomahaja dio Hazor. Pangngulunna tentahana isanga Sisera ma’tadongkongam dio Haroset-Hagoyim. 3Iya mengkaalam to Israel längäm DEBATA, aka kaseha hatu’ bendi pa’bundusam naampuam Sisera sangngim bassi dipapia, anna dua pulo taunna naolaam undahha tubo to Israel.
4Wattu eta too, Debora bainena Lapidot, mesa nabi baine mendadi pangngulunna to Israel. 5Biasa si muokko’ dio ibi’na tanangam korma (dipakonaim diua korma Debora) illaam alla’na Rama anna Betel yabo tipatanetena Efraim, anna si sulei to Israel umpellambi’i Debora la nahottosam kaha-kahana. 6Pissam wattu umpopetambai Barak änä’na Abinoam Debora, to si tohho dio Kedesh attasa’na Naftali anna nauaanni: <<Tä’ daka tia napa’pahentaam DEBATA, Puang Allataala to napenombai to Israel naua: <Pengkalaokoa’, le’ba’koa’ längäm Tanete Tabor! Pasolai sapulo sa’bu tau pessubunna Naftali anna pessubunna Zebulon. 7La kupatigaha’ Sisera, pangngulunna tentaha Yabin, sola bendinna anna tentahana lako Salu Kison napellambi’iko anna kubehoi dokko lisu pala’mu.> >>
8Iya natimba’im Barak naua: <<Maka’ laoki’ sola, iya la laoä’, sapo’ maka’ tä’ki’ lao sola, iya tä’ duka’ la laoä’.>> 9Iya nauam Debora: <<Abana la laoki’ sola! Sapo’ angga hia, la pa’de hapangko too illaam inde pellaoammu aka la nabeho DEBATA Sisera tama pala’ limanna mesa baine.>> Mane ke’de’i anna le’ba’i sola Barak lako Kedesh. 10Iya uhhempummi pessubunna Zebulon anna pessubunna Naftali Barak la lako Kedesh, iya sapulo sa’bu muane untuhu’i boko’na. Le’ba’ duka’ Debora sola.
11Wattu eta too, deem mesa to Keni isanga Heber puham umpasähä’ kalena dio mai solana to Keni, pessubunna Hobab. Indo Hobab ipa’na Musa. Umpake’de’ kemana dio sikahuku’ too’ kaju tumalumbum dio Zaanaim sikahuku’ Kedesh.
12Tappana nakaheba Sisera naua le’ba’um längäm Tanete Tabor Barak änä’na Abinoam, 13iya uhhempum asammi bendi pa’bundusanna, kaseha hatu’ bendi bassi dipapia, anna ingganna tentaha to napasola mengkalao dio Haroset-Hagoyim le’ba’ lako Salu Kison.
14Iya ma’kadam Debora lako Barak naua: <<Pengke’de’ko, aka allo temom wattunna nabeho DEBATA Sisera tama pala’ limammu. Tä’ daka too napendioloammoko DEBATA?>> Iya tuhummi Barak yabo mai Tanete Tabor natuhu’ sapulo sa’bu tau. 15Iya napahukkam napagege’ DEBATA Sisera sola bendinna anna ingganna tentahana, natepa pa’dam dio olona Barak, lambi’ mekkattibe yabo mai bendinna Sisera anna kumondäi lao. 16Iya napadondom Barak-a’ indo bendinna sola tentahana Sisera sule lako Haroset-Hagoyim. Iya mate asam tentahana ditepa pa’dam, tä’um deem napabäi tubo moi podo la mesam.
17Sapo’ Sisera ia le’ba’ muäläi kalena mellao bitti’ lako kemana Yael, bainena Heber indo to Keni, aka mapia kasilombunganna Yabin tomahaja Hazor anna kasahapuanna Heber indo to Keni. 18Iya messubummi Yael untammui Sisera, anna nauaanni: <<Lempäko puäku, lempäko mai. Daa ummahea’.>> Iya lempäm duka’ tama kemana indo baine. Sulei tama nasamboim sampim. 19Puhai, ma’kadam Sisera lako indo baine naua: <<Mala haka umbeennä’ uwai saidi’ kuihu’ aka mabähhännä’?>> Iya umbukkaim pa’pongngeam uwai lollo’ dipapia keissi susu, anna nabeenni naihu’ anna mane nasamboi sule. 20Mane ma’kada polei Sisera lako indo baine naua: <<Ke’de’ko dio ba’ba kema, anna maka’ too deem tau sule anna nakutanaiko naua: <Deem tau sule inde?> Iya uaanni: <Tä’ deem.> >>
21Iya dako’-dako’i, mualam tana’-tana’na kema Yael bainena Heber, anna mualapi palu, mane napaela’-ela’i umpenandai Sisera mahassam limpe’ mamma’ aka malupu’, anna napasilatta’i pili’na sampe lemba’ dokko litä’, iya mate indo tau. 22Iya sule sia ham duka’ Barak umpadondo Sisera. Iya messubummi Yael natammui anna nauaanni: <<Maiko anna kupatuhoiko indo to umpeä.>> Tappana le’ba’ tama Barak, iya muitam Sisera lentem-lentem mate, siotto’ tana’-tana’ kema pili’na.
23Susim too DEBATA untaloi Yabin tomahaja Kanaan dio olona to Israel allo eta too. 24Iya tuttuam matohom kuasanna to Israel muepe’ Yabin tomahaja Kanaan, sampe napempa’deam.
5Penanianna Debora sola Barak
1Iya menanim Debora sola Barak änä’na Abinoam allo eta too naua:
2<<Tappana umpungngu’ to Israel mentu’na to pepungngu’,
tappana umbaba kalena sola unä’ penabanna mentu’na pakka’,
pujiko DEBATA!
3Pehingngii, oa’ tomahaja!
Patanannii talinga, oa’ to ma’kuasa!
Lu längäm DEBATA,
la kuongei menggamaha;
la kuongei umpakende’ pampujiam lako
DEBATA, Puang Allataala to napenombai to Israel.
4O DEBATA, tappana mengkalaoKo dio Seir,
tappana mentekkaKo dio mai lembäna Edom,
pahodo lino,
ma’tutu-tutu uham yabo mai langi’,
titollo uham yabo mai gabum.
5Pahundam tanete dio oloNa DEBATA,
Tanete Sinai, dio oloNa DEBATA, Puang Allataala to napenombai to Israel.
6Illaam paluäna wattunna Samgar änä’na Anat,
illaam paluäna wattunna Yael, tä’um deem lengkoanna patteke’,
ingganna to ullingkai pa’laoam sangngim mallia’i.
7Tohho asammi pengngoloam illaam tondä’ dio Israel,
tohho asammi pengngoloam,
lambi’ kende’ko, Debora, kende’ mendadi indona to Israel.
8Wattunna umpaaha puha debata senga’ to Israel,
iya sulem to ma’bundu’ dio ba’ba kota.
Tä’um deem diita unta’ anna doke
illaam alla’-alla’na appa’ pulo sa’bu tau dio Israel.
9Häntä buaku lako pangngulunna tentaha to Israel,
to umbaba kalena sola unä’ penabanna illaam alla’-alla’na to Israel.
Pujiko DEBATA!
10O inggammua’ to ussäkei keledai bihä mabusa,
inggammua’ to muokko’ yabo lapi’,
inggammua’ to lumingka illaam pa’laoam,
pasalui penaba kaha-kaha ia too!
11Dihingngi gamahanna mentu’na to menani dio bujum diongei tumimba.
Etam too naongei umpengkadaam pa’pogausam maloloNa DEBATA,
pa’pogausam maloloNa illaam tondä’ dio Israel.
Iya le’ba’im dokko ba’bana kota umma’Na DEBATA.
12Pengke’de’ko, pengke’de’ko, Debora!
pengke’de’ko, pengke’de’ko, penggamahanni penaniam.
Pengke’de’ko, Barak! Tähänni pantähämmu,
o, änä’na Abinoam!
13Iya le’ba’im dokko indo to pepungngu’ da’da’napi,
le’ba’ dokko umma’Na DEBATA napellambi’iä’ umbali pa’bahani.
14Mengkalao dio attasa’na pessubunna Efraim, tadongkonganna to Amalek yolona,
sule umpellambi’ikoa’ o, pessubunna Benyamin, solakoa’ tentahamu.
Mengkalao dio attasa’na pehapuam Makhir naongei mentuhum ingganna pangngulunna tentaha,
anna mengkalao dio attasa’na pessubunna Zebulon, ingganna punggabana tentaha sule umbaba tekkem petuhona.
15Ingganna to pepungngu’na pessubunna Isakhar le’ba’ sola Debora,
susi siam duka’ pessubunna Isakhar le’ba’ umbalii Barak.
Sangngim le’ba’ natuhu’ ma’bundu’ dio tipalembäna.
Sapo’ ma’lutama lu subum mandi ia penabanna tentaha pessubunna Ruben.
16Akanna anggakoa’ iko sikaoko’ illaam alla’na bala domba?
Umpehingngii sulim to ma’kambi’ olo’-olo’?
Ma’lutama lu subum mandi ia penabanna tentaha pessubunna Ruben.
17To Gilead mengkahapa’ dipe lambam libanna Salu Yordan,
anna pessubunna ia Dan, akanna mengkaosä’i dio ampe’ kappala’ buda?
Pessubunna Asyer ma’ohoam dio bihim le’bo’,
dio katisoheam kappala’ naongei hapa’.
18Sapo’ tentaha pa’bahani ia pessubunna Zebulon si umbotoham sungnga’na,
susi siam duka’ pessubunna Naftali, si längäm ongeam malangka’ pädä kalua’ naongei ma’bundu’.
19Iya sasuleammi tomahaja ma’bundu’,
sule ma’bundu’ mentu’na tomahaja Kanaan
dio Taanakh, sikahuku’ kabuttuam uwai dio Megido,
sapo’ tä’ di deem peha’ mala napamuhu.
20Mangngala taba duka’ bintä buttu yabo langi’ ma’bundu’,
uhhuttu’ lalanna yabo langi’ umbundu’ Sisera.
21Salu Kison muanusam bali,
Salu Kison, salu kaissangam pempom dio mai.
O penabangku, patahhu’i pellaommu sitonda kabahaniam!
22Wattu eta too ma’lappa-lappam kalumpä daham,
aka makkahiaku dahanna Sisera.
23Ma’kada Malaika’Na DEBATA naua:
<Tädoi kota Meros! Tädo kahha’i issinna.
Aka tä’ naaku sule ma’bundu’ sola DEBATA,
umbalii ingganna pa’bahani.>
24Katambasam Yael, bainena Heber to Keni,
mentondom puha ia anna la ingganna baine senga’,
mentandolängäm puha ia anna ingganna baine to tohho illaam kema.
25Umpelau uwai Sisera, sapo’ susu hi dibeem,
disohäi bumbungam makko dio tubum punggaba.
26Umpengkandoam lima kaihinna muala tana’-tana’na kema,
lima kananna ungkandoi palu tukam,
la untuttu’ Sisera, nahamu-hamuam ulunna,
nahäppu’-häppu’ anna napasilatta’ sampe lemba’ pili’na.
27Tilika’ illaam alla’ bitti’na Yael, bengka-bengka, anna lentem-lentem,
tilika’ illaam alla’ bitti’na, anna lentem-lentem,
indo naongei tilika’, etam too duka’ naongei bengka-bengka, bo’do’-bo’do’.
28Illaam mai suleba’,
mengngollä,
ma’petua’ indona Sisera
illaam mai kisi-kisi suleba’na naua:
<Akanna tä’ liui sule bendinna?
Akanna tä’ liui deem dihingngi pellaona bendinna?>
29Mentimba’ sambainena to keaka’,
untimba’i kalena naua:
30<Tä’ daka tia uhhempum pamuhunna anna nabahe-bahei?
Mesa battu dua hi änä’ daha napasola mesa oi,
sampim diwante’ dipamuhu tabana Sisera,
mesa battu dua hi salendam disumma’ sanda dio hupanna la kupaillaam bahokoku.>
31La dipempa’deam asam di too to umpobaliKo, DEBATA!
Sapo’ to umpake pangkaha’ pa’kamase lako kaleMu la sihhapam pallanta’na bihha’na allo mebengngi’.>>
Iya malino indo pa’bottoam appa’ pulo taum masäena.
6Gideon diäkä’ mendadi pangngulu
1Iya umpogau’ pole oom kakadakeam to Israel dio oloNa DEBATA, nasuhum nabeho DEBATA tama pala’ limanna to Midian pitu taunna. 2Tä’ deem pada samabanda’ pangngepe’na to Midian undi’dim to Israel. Nasuhum umpapia ongeam pembuniam to Israel yabo tanete, tama leä, anna ongeam deem la umbettennii. 3Maka’ too puha oom mangngambo’ to Israel, iya sule oom to Midian, to Amalek anna tau senga’ to buttu illaam mai tandai mata allo anna umbundu’i to Israel. 4Si ma’kema illaam bottona to Israel anna napempa’deam bua pengkähäna sule lako sikahuku’na Gaza, anna tä’um deem alaam kinande nahäntäam to Israel, susi toi duka’ domba, sapim anna keledai. 5Ma’lulum sule anggasanna bati’ buda sitonda olo’-olo’na anna kemana. Tä’ dibela dihekem indo tau susi toi duka’ untana. Sulei la umpempa’deam bottona to Israel, 6lambi’ mehio-hio to Israel napobua’ to Midian. Iya mengkaalaim längäm DEBATA.
7Tappana mengkaala to Israel längäm DEBATA aka indo pa’pobua’na to Midian, 8iya ussuam mesa nabi DEBATA tama alla’-alla’na to Israel anna nauaanni: <<Susi inde battakadanNa DEBATA, Puang Allataala to napenombai to Israel: Kaom too inde umpatettekoa’ messubum illaam mai Mesir, anna Kaom too inde umpasolakoa’ le’ba’ illaam mai ongeam kasabuasam. 9Kulappasangkoa’ dio mai pala’ limanna to Mesir, anna kutässu’ikoa’ dio mai lisu pala’na to umpi’di’koa’ napakamase-mase. Kuhambai dio mai olomua’, anna kupadokkoangkoa’ lisu pala’mu botto litä’na. 10Puhangkoa’ kuuaam: <Kaom too inde DEBATA, Puang Allataala to umpenombai. Dadi tä’koa’ mala mengkahea’ lako debatanna to Amori, to untadongkonnia’ botto litä’na tentomai.> Sapo’ tä’ dakoa’ umpehingngii kadangKu.>>
11Puhai ia too, sulem Malaika’Na DEBATA dio Ofra anna muokko’i dio ibi’na kaju tumalumbum naampuam Yoas to Abiezer. Wattu eta too mahassam ia untämbä’ gandum Gideon, änä’na Yoas dio ongeam pallulusam anggur anna mala tä’ naita to Midian. 12Mane umpa’patandaanni kalena indo Malaika’Na DEBATA lako Gideon anna ma’kadai naua: <<O, pa’bahani matege, naundu’ko DEBATA!>>
13Natimba’ Gideon naua: <<O tuam, maka’ naundu’kam DEBATA, iya akanna nahua ohakam ingganna inde mai? Umbangka indo ingganna pa’pogausam memängä-mängä to puha napogau’ indo natulasangkam nene to kiponene si naua: <Tä’ daka tia puhangkia’ napatette DEBATA messubum illaam mai Mesir?> Sapo’ tentomai natibengkam anna nabehokam tama pala’ limanna to Midian.>>
14Iya napenggihi’im DEBATA Gideon anna ma’kadai naua: <<Le’ba’ungko sitonda kamatohoam illaam kalemu anna langnga’iko to Israel dio mai pala’ limanna to Midian. Takao haka too ussuako?>>
15Sapo’ natimba’i Gideon naua: <<O tuam, akam too la kupake ullangnga’i to Israel? Muissam daka muua, pehapuangki handam malamma padakam pessubunna Manasye? Anna kao handam tä’ dihekem sahapukam.>>
16Iya ma’kadam DEBATA naua: <<Kao la muundu’ko, nasuhum la ungkahäppusanniko to Midian anggasanna anggam mesa tau untingngajo.>>
17Iya natimba’im Gideon naua: <<Maka’ la mala masannam penabamMu lako kaleku, iya beennä’ mesa tanda anna mala kuissam kuua, Iko si’da ma’kale ma’kada lako kaleku. 18Kupelau tä’ la umpellei eta inde ongeam sampe suleä’ umbaba bua pemala’ku anna kupadioangKo oloMu.>>
Iya nauaam DEBATA: <<La inde liuä’ sampe suleko.>>
19Iya le’ba’um tama Gideon untunu mesa beke lundaha anna muala tappum mesa efa6:19 mesa efa: Kiha-kiha sapulo kilo mabanda’na. napapia hoti tä’ diboloi bibi’ hoti. Mane napatamai baka indo balena anna napaillaam kuhim indo uwainna, anna nababai lako too’na indo kaju tumalumbum anna napessohänganni.
20Iya ma’kadam indo Malaika’Na DEBATA naua: <<Alai itim bale sola hoti tä’ diboloi bibi’ hoti, paokko’ yaboi inde batu anna untolloi yabona itim uwainna.>> Iya napateemmi duka’. 21Anna mane napentuhoam indo tekkem dio limanna indo Malaika’Na DEBATA napatu’doi indo bale sola hoti tämpä’na. Iya melliäkä’um api illaam mai indo batu, anna muandei indo bale sola hoti sampe tappu’. Pissananna pa’de bäbäm naita Gideon indo Malaika’Na DEBATA.
22Iya naissam pole’ Gideon naua Malaika’Na hia päläe’ DEBATA. Iya ma’kadam naua: <<Tilakaä’ PUANG ALLATAALA Debata to kupenombai! Mannassa silindokam Malaika’Na DEBATA!>>
23Sapo’ ma’kada DEBATA lako Gideon naua: <<Tä’ko la maaka! Daa ummahea’ aka tä’ siako la mate.>> 24Iya napake’de’um Gideon eta too mesa dapo’ pehumalasam lako DEBATA anna nasangai: <<DEBATA kabuttuanna kamalinoam.>> Indo dapo’ pehumalasam da’da’ liupi sule lako temo dio Ofra, kotanapi duka’ to Abiezer.
25Bengi eta siam too duka’ anna ma’kadai DEBATA lako Gideon naua: <<Alai sapim lakinna ambemu, indo sapim änä’ kaduanna, pitu taummi dadinna. Mane uhhenggäi indo dapo’ pehumalasam lako Baal to naampuam ambemu anna ullellenni indo debata Asyera to anggasanna andihi dio ampe’na indo dapo’. 26Puhai too, umpapiam äto’na umpake’de’ dapo’ pehumalasam lako DEBATA, Puang Allataala to umpenombai yabo inde ongeam mentanete-nete. Anna mane muala indo sapim laki änä’ kaduanna ingngena’, anna untunu mampu’i mendadi bua pemala’, indo kaju to dipapia debata Asyera to ullellem la umpantunui.>> 27Iya umpasolam sapulo sabua’na Gideon anna napalakoi umba susi napahentaam DEBATA. Sapo’ aka mahea’ lako kasahapuanna anna lako issinna indo kota la napalako masiä, iya napalako bengi.
28Tappana bangom mebengngi’-bengngi’ issinna indo kota, iya naitam indo dapo’ pehumalasam lako Baal puham dihenggäi, anna puham dilellem indo debata Asyera to anggasanna andihi dio ampe’na indo dapo’, anna puham dipehumalasam sapim laki änä’ kaduanna yabona indo dapo’ pehumalasam to dipake’de’.
29Iya sikakutanam naua: <<Menna hia inde umpateenni?>> Tappana nahuttu’ anna napelalam, iya natulasammi tau naua: <<Gideon änä’na Yoas umpateenni.>>
30Iya ma’kadam tau illaam indo kota lako Yoas naua: <<Passubunni mai itim änä’mu. La dipatei, aka puha uhhenggäi dapo’ pehumalasam lako Baal anna puha ullellem debata Asyera to anggasanna andihi dio sa’dena.>>
31Sapo’ natimba’ Yoas lako indo to ulleboi naua: <<La umpekkalundangangkoa’ isanga Baal? La ullangnga’ia’ isanga? Menna-menna napeä lalanna la umpekkalundangam Baal, tä’um la lambam lako mebengngi’ anna dipateim. Maka’ la debata si’da sia Baal, iya ma’kale ham ia duka umpekkalundangam kalena aka puham nahenggäi tau indo dapo’ pehumalasam lako.>> 32Iya allo etam too anna disangai Gideon Yerubaal aka naua tau: <<Ma’kale ham ia duka’ Baal umpekkalundangam kalena lako Gideon aka ia uhhenggänganni indo dapo’ pehumalasam lako kalena.>>
33Masäe-säei, ma’mesam to Midian, to Amalek anna tau senga’ to buttu illaam mai tandai mata allo, mane ullambanni Salu Yordan anna ma’kemai dio lembäna Yizreel. 34Iya nasalokko’um PenabanNa DEBATA Gideon. Umponi sangkakala uhhempum to Abiezer anna mala sule natuhu’. 35Umpake’de’pi sanaka-naka tau nasua le’ba’ ullelei attasa’na pessubunna Manasye anna mala sule natuhu’. Anna umpake’de’ toi duka’ sanaka-naka tau nasua lako pessubunna Asyer, Zebulon, anna Naftali. Iya sule asammi duka’ mentappa lako Gideon.
36Anna mane ma’kada Gideon lako Puang Allataala naua: <<Maka’ kao la umpake ullangnga’i to Israel umba susi puha umpokada, 37iya susi inde: la kupaokko’ inde panggontingam bulu domba dio ongeam pallullusam gandum. Ianaanna nabossi’i langullo inde panggontingam bulu domba, anna tontä ia mabangi inde litä’, iya la kuissammi too kuua abana kao si’da la umpake ullangnga’i to Israel umba susi puha umpokada.>> 38Iya dadi si’da susi. Aka makale’na mebengngi’-bengngi’, iya bangommi Gideon anna nakahesse’i indo panggontingam bulu domba anna napahhai indo langullo dio indo panggontingam bulu domba, iya ponno mesa tubum uwainna.
39Puhai, ma’kada oom Gideon lako Puang Allataala naua: <<Daa ungkeaha’iä’ le, ke ma’kada poleä’. Mala haka ke kusändä’ polei kupateem inde panggontingam bulu domba? La inde opi panggontingam bulu domba mabangi anna la deem ia langullo yabona inde litä’.>> 40Iya susi si’da napogau’ Puang Allataala bengi eta too. Mabangi ia indo panggontingam bulu domba, anna nabossi’i langullo indo litä’.
7Gideon untaloi balinna
1Masiänai, mebengngi’-bengngi’um bangom Yerubaal battu diua Gideon sola ingganna tentahana, anna ma’kemai dio sikahuku’ kalimbuä Harod. Dio ia tandai utarana ongeam ia too naongei to Midian ma’kema dio lembä, siampe’ Tanete More.
2Iya ma’kadam DEBATA lako Gideon naua: <<Buda sugali’ itim tentaha umpasola tä’ pada indo to la kupake umbeho to Midian dokko pala’ limammua’, aka mase manii ussanga-sanga kalena to Israel dio oloKu naua: <Kamatohoam kaleki ullangnga’ikam.> 3Dadi tentomai, pengkadaanni lako itim matim tentahamu muua: <Menna-menna mahea’ anna tinggi’gi’, dotam ma’pasulem ia le’ba’ umpellei inde Tanete Gilead.> >> Iya ma’pasulem dua pulo dua sa’bu indo tentaha, iya angga ham sapulo sa’bu tohho.
4Iya ma’kada pole oom DEBATA lako Gideon naua: <<Buda sugali’pi itim tentahamu. Pasolai lao umpenandai uwai, anna kuse’laangko ke diom. Iai too kuuaangko: <Indem ia la umpasola,> iya iam too la umpasola. Anna iai too kuuaangko: <Indem ia tä mala umpasola,> iya iam too tä’ mala umpasola.>> 5Iya napasola asammi Gideon indo tentahana umpenandai uwai. Mane ma’kadai DEBATA lako Gideon naua: <<Iai too naseo’ yolo mane nalepa’i susi asu, palao senga’i. Anna iai too ma’balinguntu’ muihu’, palao senga’i duka’.>> 6Iya tallu hatu’ tau budanna to naseo’ yolo mane nalepa’i dio mai pala’na. Sapo’ senga’na sangngim ma’balinguntu’ ia muihu’. 7Iya ma’kadam DEBATA lako Gideon naua: <<Iam too itim to tallu hatu’ to ullepa’i uwai la kupake ullangnga’ikoa’, anna la kubeho to Midian dokko pala’ limammu. Sapo’ ingganna senga’na pabäim tia ma’pasule lako ongeanna simesa-mesa.>> 8Iya naalanna’ Gideon tinallona anna sangkakalana ingganna indo Israel to la ma’pasule, anna nasuai le’ba’ lako kemana simesa-mesa, sapo’ indo to tallu hatu’ napatohho ia. Kemana ia to Midian dio lembä ahena kemana tentahana Gideon.
9Bengi eta siam too duka’ anna ma’kadai DEBATA lako Gideon naua: <<Pengke’de’ko, dokkoko katama kemana to Midian, aka puham kubeho dokko lisu pala’mu. 10Sapo’ maka’ mahea’ko dokko ungkatamai, iya dokkokoa’ yolo itim dio kema sola Pura, passappi’mu, 11anna uhhingngiia’ tula’na. Iya la kende’um too pole’ kabahaniammu la dokko ungkatamai indo kemana.>> Iya le’ba’um dokko Gideon sola Pura, passappi’na, meangga pahhondaam handam sulibam dio indo kema. 12Anna to Midian ia, to Amalek anna tau senga’ to buttu illaam mai tandai mata allo ponno bäbä dio indo lembä, anggasanna bati’ buda, anna tä’ dibela dihekem untana, susi budanna bungim dio bihim le’bo’.
13Tappana landa’ Gideon lako, iya uhhingngi hi mesa tentaha untula’ pangngimpinna lako solana naua: <<Pehingngii siai too pangngimpingku. Pehingngii le, kuita kahi’ sapeppä’ hoti jelai tilegem tama ongeantaa’ ma’kema. Nalambi’na inde kema, nalelu’um, iya songka anna tibali’ lambi’ huppu’-huppu’ kahi’.>> 14Iya natimba’im indo solana naua: <<Tä’um tia sala bittuinna itim pangngimpimmu diona pa’danna Gideon änä’na Yoas, indo to Israel. Puham nabeho Puang Allataala dokko lisu pala’na Gideon inggantaa’ to Midian anna mentu’na tau illaam inde ongeantaa’ ma’kema.>>
15Tappana nahingngi Gideon indo pangngimpi sola bittuinna, iya ma’balinguntu’ siaham menomba. Mane ma’pasulei längäm ongeanna to Israel ma’kema, anna ma’kada kasallei naua: <<Pengke’de’koa’! Napadokkoammakia’ lisu pala’ta DEBATA indo tentahana to Midian!>> 16Anna mane nabahe indo tentahana tallu hatu’ napatallu laoam, anna napasandai sangkakala sola kuhim litä’ bahinni’ lo’bä napa’pongngei obor. 17Anna nauaanni: <<Petua’ manappaä’, anna umpasusiia’ indo la kupogau’. Maka’ too landa’mä’ lako indo bihim kemana to Midian, iai too kupogau’ ianna’ duka’ umpogau’. 18Maka’ too umponingkam sangkakalaki sola ingganna indo to kupasola, iya tä’ mala tala umponikoa’ duka’ sangkakalamu pali’ lao ingganna indo kema, anna sikaolikoa’ muua: <KapataloanNa DEBATA anna kapataloanna Gideon!> >>
19Wattunna dibala’i to mahhonda tängä bengi, ia sia sulena pahhonda bakahu, wattu etam too duka’ anna landa’i Gideon sola indo to sahatu’ tentahana lako bihim kemana to Midian. Iya sangngim umponim sangkakalana anna mane nahuppu’ indo kuhim litä’ bahinni’ dio limanna. 20Susim too indo tallu laoam tentaha pada-pada umponi sangkakalana, anna nahäppu’ indo kuhim litä’ bahinni’. Muanda’i obor lima kaihinna anna muanda’i sangkakala lima kananna naponi mane sikaolii naua: <<Pa’danNa DEBATA anna pa’danna Gideon!>> 21Tungga’ ke’de’ ia dio ongeanna indo tentaha umpali’ lao indo ingganna kema, anna ingganna ia tentahana balinna titantam bäbä, sikaoli mahea’ napasindum sikalumpa’ lao. 22Wattunna umponi sangkakalana indo tallu hatu’ tentaha, iya napasibatta paka iam DEBATA indo issinna kema pa’dam napake. Indo tubonapi tentahana bali le’ba’ sikalumpa’ sule lako Bet-Sita menanda lako Zerera anna sule lako bihinna Abel-Mehola sikahuku’ Tabat.
23Iya untambaim to Israel Gideon to buttu dio mai pessubunna Naftali, pessubunna Asyer, anna ingganna pessubunna Manasye, la lao ma’padondo mueba indo to Midian. 24Anna mane ussua sanaka-naka tau Gideon längäm tipatanetena Efraim anna napakahi’dii naua: <<Dokkokoa’ bali to Midian, anna pendioloia’ untaganni ingganna kalambangam salu sule lako Bet-Bara anna duka’ dio Salu Yordan.>> Iya dipopa’mesam ingganna to Efraim, anna laoi untaganni ingganna kalambangam salu sule lako Bet-Bara, susi siam duka’ dio Salu Yordan. 25Iya ussakka dua pangngulunna to Midian isanga Oreb anna Zeeb.7:25 Oreb anna Zeeb: Oreb illaam basa Ibrani naua ia ke basa Bambanni kadoaja. Zeeb illaam basa Ibrani naua ia ke basa Bambanni asu pangngala’. Indo Oreb dipatei yabo tanete batu, iya dipakonaim sanganna diua batu Oreb. Anna Zeeb ia dipatei dio pallulusam anggur, iya dipakonaim sanganna diua pallullusam anggur Zeeb. Ullempo’i ulunna Oreb sola Zeeb mane umpadondo liui to Midian, mane nababaanni lako Gideon indo ulunna dipe lambam libanna Salu Yordan.
81Iya ma’kadam pessubunna Efraim lako Gideon naua: <<Akanna umpateem dakam kami’? Akanna tä’kam kami’ muambem indo anna laokoa’ umbundu’ to Midian?>> Sangngim liba’ ussossona Gideon.
2Natimba’ Gideon naua: <<Aka tä’ too kao pada umba inde kupogau’ ke dipasibandinni indo to puha umpogau’a’. Aka tä’ daka tia pekaletona anggur pessubunna Efraim mentondom puha ia anna la tumbangana pamuppusam anggurna to Abiezer? 3Ikoa’ napopangkakka’ Puang Allataala umpatei dua pangngulunna tentaha Midian isanga Oreb anna Zeeb, tä’ pada umba indo kupogau’ ke dipasibandinni indo to umpogau’a’.>> Tappana uhhingngi tula’na Gideon iya sangngim mehe pole’ aha’na.
Ditaloi to Midian anna dipatei tomahajanna
8:4-21
4Tappana lambi’ Gideon lako Salu Yordan, iya lambammi sola indo to tallu hatu’ tentaha to napasola moinna anna malupu’ punalapi, sapo’ tontä liu siam ma’padondo. 5Tappana landa’ lako Sukot iya ma’kadam lako issinna kota ia too naua: <<Kamaseiä’, beenni hoti inde lako tentaha pentuhu’ku, aka malupu’ punalam anna mahassampä’ umpadondo tomahajanna to Midian isanga Zebah anna Salmuna.>>
6Sapo’ natimba’ matua ulunna to Sukot naua: <<Ussakkam isanga Zebah anna Salmuna nasuhum la kibeem hoti tentahamu?>>
7Natimba’ Gideon naua: <<Maka’ susi, iya napadokkoannä’ too pala’ limangku DEBATA Zebah anna Salmuna, iya la kutembe’ talukungkoa’ duhi pädä kukku’ sola loäjä’.>> 8Anna mane umpatahhu’ pa’laoanna lu lako Pnuel. Landa’i lako, umpelauam oom duka’ hoti tentahana umba susi tula’na dio Sukot. Sapo’ indo tau dio susi siam duka’ pentimba’na to Sukot. 9Iya ma’kada oom duka’ lako to Pnuel naua: <<Maka’ masakke-sakke mammä’ ma’pasule, iya la kuhuppu’-huppu’ inde lempo pahhondaam.8:9 lempo pahhondaam: Inde nauaam lempo pahhondaam, iya ongeam malangka’ batu dipapia si naongei tau unjagai kotana.>>
10Wattu eta too diom Karkor Zebah anna Salmuna sola ingganna tentahana, kiha-kiha sapulo lima sa’bu budanna indo tubonapi tentahana to buttu dio mai tandai mata allo aka sahatu’ dua pulo sa’bu mate indo tentaha ma’pa’dam. 11Iya tahhu’ lium Gideonna’ uhhuttu’ lalanna to si tohho illaam kema dio tandai mata allona Nobah anna Yogbeha, anna umpasosso’i tentahana balinna, wattunna sangngim lembe. 12Bassim lumumpa’ lao muäläi kalena Zebah anna Salmuna indo tomahajanna Midian, sapo’ napadondoa’ Gideon anna nasakka duai, anna napatiseham ke’de’ indo ingganna tentahana.
13Puhai ia too, ma’pasulem Gideon änä’na Yoas dio mai pa’bundusam muola längäm petukasam Heres. 14Muolai lalam ussakkam mesa to mangnguha muane, to Sukot. Iya nakutanaim sanganna ingganna to pebaba sola matua ulunna indo kota Sukot. Iya natuli’um indo to mangnguha sanganna ingganna tau ia too, iya pitu pulo pitu budanna. 15Mane le’ba’i Gideonna’ umpellambi’i to Sukot anna nauaanni: <<Pennassaia’, inde Zebah anna Salmuna to umpakea’ untelleä’ muua: <Ussakkangko isanga Zebah anna Salmuna nasuhum la kibeem hoti itim matim tentahamu to liba’ malupu’na?> >> 16Anna mane uhhempum ingganna matua ulunna kota Sukot, anna mualai duhi pädä kukku’ sola loäjä’ anna napakei untembe’ talukum indo matua ulunna kota Sukot. 17Mane tahhu’i Gideon lako Pnuel uhhuppu’-huppu’ lempo pahhondaam dio anna umpatei ingganna muane illaam kota ia too.
18Mane mekutanai Gideon lako Zebah anna Salmuna naua: <<Maaka susi hupanna indo tau to umpateia’ yabo Tanete Tabor?>>
Natimba’ Zebah anna Salmuna naua: <<Susi liukoa’, sangngim anggasanna änä’ tomahaja diita.>>
19Iya nauam Gideon: <<Sangngim solasubungku itim matim, mesa tambu’ kiongei messubum! Indo kela tä’koa’ umpatei solasubungku, naitaä’ DEBATA tubo ke la kupateikoa’.>> 20Iya muuaammi Yeter, änä’ uluana: <<Pengke’de’ko, bassim pateii.>> Sapo’ tä’ di ussintä’ pa’danna indo änä’ muane, anu’ mahea’ aka mesa to mangnguha.
21Iya ma’kadam Zebah sola Salmuna naua: <<Ke’de’ko, pa’kaleko battakam. Aka mesa muane matege diita dio hi tia kamatohoanna.>> Iya ke’de’um duka’ Gideon anna umpatei Zebah sola Salmuna, mane naalai indo mani’ masuli’ susi bulam mengkandao illaam bahoko untana.
Kasitahhusanna pa’palakoanna Gideon anna kamateanna
8:22-35
22Puhai ia too, ma’kadaim pekutu’na to Israel lako Gideon naua: <<Kipelau anna mendadikoa’ to mampahe’ki, mengkalao iko, änä’mu, anna duka’ ampomu aka puhangko ullangnga’ikam dio mai pala’ limanna to Midian.>> 23Sapo’ natimba’ Gideon naua: <<Takao la mendadi to mampahe’mua’, anna taia toi duka’ peänäsangku la mendadi to mampahe’mua’. Anggam DEBATA la mendadi to mampahe’mua’.>> 24Anna naua polepi Gideon: <<Anggam mesa pelauangkua’ matim: Mesa okoa’ too umbeem omä’ antim-antim pamuhummua’.>> (Anu’ indo balinna si ma’antim-antim bulabam aka pessubunna Ismael.)
25Iya mentimba’im naua: <<Masannam penabangki la kibeengko.>> Anna mane muampa’ salamba’ sampim dio litä’, anna tungga’ napa’padokkoi indo antim-antim pamuhunna. 26Indo antim-antim bulabam to napelau sasa’bu pitu hatu’ syikal8:26 sasa’bu pitu hatu’ syikal: Kiha-kiha 20 kilo mabanda’na. mabanda’na, tä’pi dihekem mani’ susi bulam mengkandao, antim-antim melliko, anna poheba mellolo pao si napake tomahajanna to Midian, anna mani’ hante illaam bahoko untana. 27Ingganna ia too napapia baju efod Gideon anna napadioi kotana, dio Ofra. Etam too naongei to Israel ullullu’ DEBATA umpenombai indo baju efod. Iam too inde ussambe’ Gideon sola ingganna pehapuanna.
28Susim too to Midian napopa’bukku to Israel lambi’ tä’um nabela pabali pole. Iya malinom pa’bottoam ia too appa’ pulo taunna masäena wattunna tubo Gideon.
29Lessu’i ia too, ma’pasulem Yerubaal battu diua Gideon änä’na Yoas lako banuanna anna tohhoi dio. 30Pitu pulo änä’ dadianna Gideon muane mandipi, aka buda bainena. 31Deem duka’ bainena tä’ nababaam somba si tohho dio Sikhem undadiangam Gideon mesa änä’ muane-ane, nasangai Abimelekh.
32Indo Gideon änä’na Yoas mabusa ham ulunna mane matei, iya dipalutamam ku’bu’na Yoas ambena, dio Ofra, kotana to Abiezer.
33Tappana mate Gideon, iya ullullu’ oom sule DEBATA to Israel menomba lako ingganna Baal. Baal-Berit ia napa’debatai. 34Indo to Israel umpa’kalembei DEBATA, Puang Allataala to umpasähä’i mendadi umma’Na to puha untässu’i dio mai pala’ limanna ingganna balinna to umpali’-pali’i lao, 35anna sangngim tä’ toi umpa’patandaam pangkaha’ pa’kamasena lako pehapuanna Yerubaal battu diua Gideon la sibandinna indo ingganna pa’palakoam mapia to puha napogau’ lako to Israel.
9Abimelekh mendadi tomahaja dio Sikhem
1Pissam wattu le’ba’ lako Sikhem Abimelekh änä’na Yerubaal9:1 Yerubaal: Sanga senga’na Gideon. umpellambi’i muhena tandai indona anna ingganna kasahapuanna tandai indona, anna napa’tula’i naua: 2<<Kupelaua’ matim, la ungkutanai ingganna issinna9:2 issinna: Inde kada issinna naua illaam basa Ibrani, ba’al. Inde kada ba’al mala duka’ kalembasanna pepungngu’, anna duka’ sikona sanganna debata lino si napenombai to Israel wattu eta too (petua’i 8:33). kota Sikhem muua: <Umbanna handam la mapia ussi’dinna’: Napahentakoa’ indo to pitu pulo änä’na Yerubaal battu haka napahentakoa’ mesa tau?> Anna pahallua’ duka’ ungkilalai, kao inde mesa tabonikia’.>>
3Iya napalanda’um ingganna siundu’na indona indo kadanna Abimelekh lako ingganna issinna kota Sikhem, iya tiundu lako asam Abimelekh ingganna tau ia too, aka silele naua: <<Abana solasubunta punalapia’ tia.>> 4Puha ia too, iya sikaumbeemmi Abimelekh pitu pulo doi’ peha’ to naala dio mai ongeam pehumalasam lako Baal-Berit. Iya napakem Abimelekh indo doi’ peha’ ussahoi to kalamba-lamba bäbä sola to kallä’bä anna mala mendadi pentuhu’na. 5Anna mane le’ba’a’ Abimelekh lako banuanna ambena dio Ofra, anna umpatei asanni indo pitu pulo solasubunna sangngim änä’na Yerubaal yabo mesa batu. Sapo’ tä’ ia mate Yotam, änä’ tämpä’na Yerubaal aka le’ba’ membuni. 6Puhai ia too, iya ma’hempummi ingganna issinna kota Sikhem anna Bet-Milo, mane le’ba’i ullanti’ Abimelekh mendadi tomahaja lako ampe’na kaju tumalumbum dio ampe’na batu diosä’ dio Sikhem.
7Tappana napekaheba Yotam kaha-kaha ia too, iya le’ba’um längäm Tanete Gerizim anna ke’de’i yabo, mane kaoli-olii metamba naua: <<Pehingngiia’ tula’ku, o inggannakoa’ to Sikhem, umba-umba aka nahingngiangkoa’ duka’ Puang Allataala! 8Pissam wattu, le’ba’ buda kaju la ullanti’ tomahajanna. Iya ma’kadaim lako kaju zaitun naua: <Pendadiko tomahajangki!> 9Sapo’ natimba’ indo kaju zaitun naua: <La maakam ia susi la umpatohhoä’ minnä’ku to dipake umpa’kasallei Puang Allataala anna hupatau, angku lao kaimbä’-imbä’ yabo lolona ingganna kaju senga’?> 10Iya ma’kada lako opi kaju ara indo kaju buda ingngena’ naua: <Maiko, pendadiko tomahajangki!> 11Sapo’ natimba’ indo kaju ara naua: <La maakam ia susi la umpatohhoä’ bua mapiangku anna matannim, angku lao kaimbä’-imbä’ yabo lolona ingganna kaju senga’?> 12Iya ma’kada lako opi satoo’ anggur indo ingganna kaju ingngena’ naua: <Maiko, pendadiko tomahajangki!> 13Sapo’ natimba’ indo too’ anggur naua: <La maakam ia susi la umpatohhoä’ uwainna buaku, to umpomasannam penabanNa Puang Allataala anna hupatau, angku lao kaimbä’-imbä’ yabo lolona ingganna kaju senga’?> 14Katampasanna, ma’kada lako opi kuhha keduhi indo kaju buda naua: <Maiko, pendadiko tomahajangki!> 15Iya natimba’ indo kuhha keduhi lako indo kaju buda naua: <Ianaanna mengkalao illaannia’ unä’ penabammu maelo’koa’ la ullanti’ä’ mendadi tomahajammu, iya sulekoa’ pentuhehum dio ibi’ku. Sapo’ ianaanna tä’i, iya la sundällä’ too api illaam mai alla’ kuhha keduhi anna muä’bäi ingganna kaju aras yabo tanete Libanon.> >>
16Anna mane umpatahhu’ tula’na Yotam naua: <<Mengkalao illaam si’da haka unä’ penabammua’ anna malängngo’ penabammua’ ullanti’ Abimelekh mendadi tomahaja? Ma’pogau’ malolo hakoka’ lako Yerubaal anna kasahapuanna? Puhangka umbeenna’ ambeku la sipäto’na situhu’ lupu’ hesona? 17Aka puhangkoa’ napa’bundusam ambeku, dio olo umbotoham sungnga’na anna nalappasangkoa’ dio mai pala’ limanna to Midian. 18Sapo’ mengke’de’ dakoa’ tentomai umbali pessubunna ambeku anna umpateia’ pitu pulo änä’na yabo mesa batu, mane ullanti’koa’ Abimelekh, änä’na ambeku nasibalii sabua’na mendadi tomahaja dio kota Sikhem aka muuaa’ solasubungki. 19Dadi, ianaanna ma’palakokoa’ sola unä’ penabammu anna malängngo’a’ penabammu lako Yerubaal anna kasahapuanna inde tentomai, iya sihatammi too umpakende’koa’ katilallasam aka Abimelekh, anna Abimelekh duka’ umpakende’ katilallasam aka ikoa’. 20Sapo’ ianaanna tä’i susi, iya la sundällä’ too api dio mai kalena Abimelekh anna muä’bäi issinna kota Sikhem anna duka’ Bet-Milo, anna la sundällä’ di too api illaam mai alla’-alla’na to Sikhem anna to Bet-Milo, anna muä’bäi Abimelekh!>> 21Puhai ia too, le’ba’um Yotam muäläi kalena lako Beer, anna tohhoi dio aka ungkahea’ Abimelekh indo solasubunna.
22Tappana tallu taum umpahenta to Israel Abimelekh, 23iya napakendesammi Puang Allataala penaba kadake illaam alla’na Abimelekh anna issinna kota Sikhem, nasuhum umpobalim Abimelekh indo issinna kota Sikhem. 24Ia anna napateenni anna mala indo undappo’i pitu pulo änä’na Yerubaal la dipabala’i, anna indo hahana to pitu pulo solasubunna to puha napatei la napendudum Abimelekh, anna duka’ to Sikhem to umbalii umpatei solasubunna. 25Namaja-maja indo to Sikhem ussua tau längäm pusu’ tanete mangngabum la pahappa lako to liu lalam yabo indo pusu’ tanete. Iya deem tau umpaissanni Abimelekh kaha-kaha ia too.
26Pissam wattu, sule anna la tohho diom Sikhem Gaal änä’na Ebed sola ingganna solasubunna. Iya nakatappa’i issinna kota Sikhem. 27Matäsä’i bua anggur, iya le’ba’im to Sikhem lako bela’na anna umpuppu’i bua anggurna, anna nalullu’i lambi’ tipahha uwainna, mane ma’hame-hamei. Anna mane le’ba’i tama ongeam si naongei menomba lako debatanna anna mangngande mangngihu’i napasindum untädo Abimelekh. 28Iya ma’kadam Gaal änä’na Ebed, naua: <<Menna lelem dia itim diuaam Abimelekh anna mennakia’ kita to Sikhem, nasuhum la tapepuäia’? Taia haka tia änä’na Yerubaal, anna Zebul to naäkä’ umpalako kapahentaam? Tapepuäia’ pessubunna Hemor, aka indo Hemor pentoosam inde Sikhem! Akanna la Abimelekh-i tapepuäia’? 29Hapanna kao la untakka’ hupatau illaam inde kota, tä’ mala tala kulässi’ lao Abimelekh.>> Mane ma’kadai mato-mato umpa’tula’i Abimelekh naua: <<Popa’mesai tentahamu, ammu mai bundu’kam.>>
30Tappana nahingngi Zebul to pepungngu’ illaam kota Sikhem indo tula’na Gaal änä’na Ebed, iya hede-hede aha’na. 31Iya ussuam tau Zebul lao umpellambi’i Abimelekh lako Aruma nauaam: <<Majagako le, indo Gaal änä’na Ebed sola ingganna solasubunna sulem dio Sikhem. Majagako, aka umpakendesam aha’na issinna kota la nabaliko. 32Dadi tentomai, pengkalao bengikoa’ sola ingganna pentuhu’mu, anna mangngampakoa’ lako alla’ kaliane. 33Makale’na too mebengngi’-bengngi’ ke buttum allo iya umpassihha’unna’ lao umbundu’ indo kota. Anna maka’ messubummi Gaal sola ingganna pentuhu’na la umbaliko, iya pogau’i indo maelo’ la umpogau’ lako.>>
34Nasuhum mengkalao bengi duka’ Abimelekh sola ingganna pentuhu’na, mane tibahe appa’i laoanna tentahana anna pada-padai kumappam la umbundu’ kota Sikhem. 35Tappana messubum Gaal änä’na Ebed anna ke’de’i dio olona ba’bana kota, iya sipatu duka’ ke’de’ Abimelekh sola ingganna pentuhu’na dio mai ongeam pangngabunganna.
36Tappana naita Gaal indo tau buda, iya ma’kadam lako Zebul naua: <<Petua’ siai too, buda tau tuhum yabo mai pusu’ tanete.>> Natimba’ Zebul naua: <<Kalibajona hi tia tanete muita ussanga tau.>>
37Iya ma’kada pole oom Gaal naua: <<Petua’ siai too, buda tau buttu yabo mai tanete, anna sallaoam buttu dio mai too’ Kaju Tumalumbum si naongei to ma’issam-issam.>>
38Iya natimba’im Zebul naua: <<Salle-salle kada ohako muua: <Menna hia itim diuaam Abimelekh nasuhum la tapepuäia’?> Iam too inde lako indo to puha umpetuna. Pessubungko tentomai ammu bundu’i!>> 39Iya messubummi Gaal muyoloangam issinna kota Sikhem, anna umbundu’i Abimelekh. 40Sapo’ napadondo Abimelekh-a’, iya le’ba’ sikalumpa’ Gaal-a’ dio mai olona Abimelekh. Iya buda tau dipatei sule lako ba’bana kota. 41Puhai ia too, ma’pasulem Abimelekh lako Aruma, anna Zebul ia uhhambai lao Gaal sola ingganna solasubunna lambi’ tä’um mala tohho dio Sikhem.
42Makale’nai, le’ba’im issinna indo kota lako bela’na. Tappana ditulasam Abimelekh kaha-kaha ia too, 43iya umpasolam pentuhu’na, anna napatallu laoanni, mane laoi mangngabum lako alla’ kaliane. Tappana naita messubunni illaam mai kota indo issinna kota, iya mengke’de’im nahomai anna napatei. 44Abimelekh ia sola indo sallaoam pentuhu’na to napasola napasihha’ lao umbundu’ anna untagannii ba’bana kota. Anna indo ia to dua laoampi pentuhu’na umbundu’ ia anna umpatei asam indo tau to lako bela’na. 45Napepusanni allo Abimelekh umbundu’ indo kota Sikhem. Nakatama anna naokko’i indo kota anna umpatei asam ingganna tau illaam, mane nahuppu’-huppu’i indo kota anna mane natantanni sia.9:45 natantanni sia: Indo natantanni sia indo kota kalembasanna indo kota nahuam tädo, battu diua tä’um deem tanangam la mala tubo dio mai.
46Nahingnginna issinna indo lempo pahhondaam dio kota Sikhem kaha-kaha ia too, iya le’ba’i siaham membuni dokko indo ongeam dibo’bä’ dokko litä’ si diongei menomba lako El-Berit. 47Iya ditulasammi Abimelekh diua ma’mesaim indo issinna lempo pahhondaam dio kota Sikhem dio indo ongeam dibo’bä’. 48Iya le’ba’unna’ Abimelekh längäm Tanete Zalmon sola ingganna pentuhu’na. Yaboi, mualam wase Abimelekh anna umpolo-poloi täke kaju, mane napassanni napasindum ma’kada lako indo pentuhu’na to napasola naua: <<Pasihha’ia’ umpasusii inde to muitaa’ kupogau’.>> 49Iya tungga’ umpolo-polom duka’ täke kaju indo pentuhu’na, mane mellaoi untuhu’ Abimelekh, anna natombonni indo täke kaju yabona indo ongeam dibo’bä’ dokko litä’, mane natunu mampu’i yabo tondom ulunna issinna indo lempo pahhondaam dio kota Sikhem, nasuhum matei indo tau kiha-kiha sasa’bu ia asanna muane anna baine.
Abimelekh mate natappai batu
9:50-57
50Puhai ia too, le’ba’unna’ Abimelekh lako Tebes. Dioi, ma’kemam pali’ lao indo kota mane ungkatamai Tebes anna naokko’i. 51Sapo’ deem mesa lempo pahhondaam matoto’ illaam tängäna indo kota, iya sikalumpa’im tama issinna indo kota susi muane teem baine. Natutu’i ba’bana, mane le’ba’i längäm papana indo lempo pahhondaam. 52Iya landa’ia’ Abimelekh lako indo lempo pahhondaam, iya nakatamam, mane tahhu’ liu tama ba’bana indo lempo pahhondaam la nasobe. 53Sapo’ deem mesa baine umpatappai batu pegilim9:53 batu pegilim: Indo batu tando längäm indo dua batu dipasitodo’ si dipake unggilim gandum mendadi tappum. ulunna Abimelekh lambi’ häkkä kahohä’ ulunna. 54Iya napasihha’ siaham Abimelekh untambai passappi’na to si umbabaanni paha’bunona anna nauaanni: <<Sintä’i pa’dammu ammu pateiä’, indana nauaannä’ tau: <Napatei mesa baine.> >> Iya natobo’um duka’ indo passappi’na, lambi’ mate. 55Tappana naissam to Israel naua: <<Matem Abimelekh,>> iya pantam le’ba’im lako ongeanna simesa-mesa.
56Napateemmi too Puang Allataala umpabala’i gau’ kadakena Abimelekh lako ambena, indo umpatei pitu pulo solasubunna. 57Anna ingganna gau’ kadakena to Sikhem napalambi’i buana Puang Allataala, anna natama tädona Yotam änä’na Yerubaal.
10Tola
1Tappana puha mate Abimelekh, iya napessullem Tola änä’na Pua ampona Dodo, pessubunna Isakhar, la ullappasam to Israel. Si tohho dio Samir Tola, yabo tipatanetena Efraim. 2Dua pulo tallu taunna umpangngului to Israel. Tappana mate, iya dilamum dio Samir.
Yair
3Tappana puha mate Tola, iya napessullem Yair, to Gilead, dua pulo dua taunna umpangngului to Israel. 4Indo Yair muampuam tallu pulo änä’ muane mandipi, umposanda keledai säkeam. Indo to tallu pulo umpahenta tallu pulo kota dio lembäna Gilead. Indo botto to naongei ingganna kota ia too nasangai liu tau Hawot-Yair sule lako temo. 5Tappana mate Yair iya dilamum dio Kamon.
To Amon umpakamase-mase anna undahha to Israel
6Tä’ masäe lessu’na ia too, iya umpogau’ pole oham kakadakeam to Israel dio oloNa DEBATA. Umpenombai ingganna Baal anna ingganna Asytoret. Anna umpenombaipi duka’ ingganna debatanna to Aram, ingganna debatanna to Sidon, ingganna debatanna to Moab, ingganna debatanna to Amon, anna ingganna debatanna to Filistin. Sangngim umpemboko’i DEBATA anna tä’ menomba dio oloNa. 7Napolalam kende’ aha’ kasalleNa DEBATA lako to Israel, nasuhum nabeho tama pala’ limanna to Filistin anna to Amon. 8Iya taum etam too anna napahandu’i indo dua kahajaam umpakamase-mase anna undahha to Israel. Sapulo kahua taunna naolaam umpakamase-mase anna undahha to Israel to tohho dio tandai mata allona Salu Yordan, dio lembäna Gilead bottona to Amori yolona. 9Anna ullambam polepi Salu Yordan to Amon lao umbundu’ pessubunna Yehuda, pessubunna Benyamin anna pessubunna Efraim, nasuhum tä’ deem pada samasussa to Israel.
10Iya mengkaalam to Israel lako DEBATA naua: <<Madosakam dio oloMu, aka umpemboko’ikam Puang Allataala Debatangki, anna menomba lakokam Baal.>>
11Sapo’ ma’battakada DEBATA lako to Israel naua: <<Tä’ daka too Kao puha ullappasangkoa’ dio mai pala’ limanna to Mesir, to Amori, to Amon, to Filistin, 12to Sidon, to Amalek anna to Maon indo to undahhakoa’, lambi’ mengkaalakoa’ lako kaleKu? 13Sapo’ moi anna susi, umpemboko’i hä’ anna laokoa’ umpenombai debata senga’. Iam too kasuhunganna anna tä’ungkoa’ la kulappasam pole. 14Laongkoa’ pengkaala lako indo ingganna debata senga’ to umpaaha puhaa’. Ia ham ullappasangkoa’ illaam wattu kamasussaammua’.>>
15Iya ma’kadam to Israel lako DEBATA naua: <<Madosakam dio oloMu. Pogau’i lako kaleki indo la mapianna ussi’dim. Anggam ia, kipelau anna ullappasangkam inde allo temo.>> 16Anna mane naäläi illaam mai alla’-alla’na indo ingganna debata si napenombai issi litä’, anna menomba lakoi DEBATA. Iya häntäm buaNa DEBATA muita kamasussaanna to Israel.
17Wattu eta too, dipopa’mesa to Amon la ma’bundu’ anna ma’kemai dio Gilead, anna to Israel ia ma’mesa anna ma’kemai dio Mizpa. 18Ingganna indo to pepungngu’ dio Gilead sipa’tula’-tula’ naua: <<Iai too bahani umpahandu’ pa’bundusam mueba to Amon, iam too la mendadi pekutu’na issinna Gilead.>>
11Yefta umpangngului to Israel
1Deem mesa tau to Gilead isanga Yefta, mesa pa’bahani matege anna matitta, sapo’ anggam ia aka änä’na mesa baine passunda’. Indo Yefta änä’na Gilead. 2Indo Gilead deempi sanaka-naka änä’na muane nasibalii inna bainena. Tappana kasallei indo änä’ nasibalii inna bainena, iya uhhambaim lao Yefta, anna nauaanni: <<Tä’ko iko sipäto’ la untahima mana’ dio mai ambeki, aka änä’ buleko iko.>> 3Iya le’ba’um muäläi kalena Yefta umpellei solasubunna anna tohho dioi lembäna Tob. Eta too napentappai sanaka-naka to kallä’bä anna si le’ba’i sola-sola pahappa.
4Masäe-säei lessu’na ia too, iya ma’bundu’um to Amon umbali to Israel. 5Tappana mahassam ma’bundu’ to Amon umbali to Israel, iya le’ba’um matua ulunna to Gilead muala Yefta dio lembäna Tob. 6Anna ma’kadai lako Yefta naua: <<Kipelau matim, iko la umpangnguluikam illaam pa’bundusam umbali to Amon.>>
7Sapo’ natimba’i Yefta lako indo matua ulunna to Gilead naua: <<Tä’ daka tia ungkabassiä’ anna uhhambaiä’ illaam mai banuanna ambeku? Akanna temo ham tappana ussi’dingkoa’ kamasussaam mane sulekoa’ umpellambi’iä’?>>
8Iya ma’kadam indo matua ulunna to Gilead lako Yefta naua: <<Tappa’, sapo’ tentomai sulekam kipellambi’iko anna laokia’ sola anta balia’ to Amon, lambi’ iko la umpungngu’kam, inggannakam issinna Gilead.>>
9Iya nauam Yefta lako indo matua ulunna to Gilead: <<Maka’ ma’pasulekia’ sola la umbali to Amon, anna nabehoi DEBATA dokko lisu pala’ku, iya mannassaka kao la mendadi to pepungngu’mua’?>>
10Iya ma’kada oom indo matua ulunna to Gilead lako Yefta naua: <<Ma’ganna DEBATA uhhingngii mendadi sa’bintaa’ ke tä’i la kipogau’ susi itim tula’mu.>> 11Iya le’ba’um Yefta sola indo matua ulunna to Gilead, anna mane naäkä’ ingganna to Gilead mendadi to pepungngu’na anna pangngumbabanna. Dioi Mizpa, iya nasuleim Yefta dio oloNa DEBATA indo tula’na lako to Gilead.
Yefta anna to Amon
12Puhai ia too, ussuam sanaka-naka tau Yefta lao umpellambi’i tomahajanna to Amon la nauaam: <<Aka hiko umpolalam anna la suleko umbundu’ bottoku?>>
13Natimba’i indo tomahajanna to Amon naua: <<Aka wattunna anna messubunni to Israel dio mai Mesir, iya nahappaiä’ litä’ku, mengkalao dio Salu Arnon sule lako Salu Yabok, anna sule lako Salu Yordan. Dadi tentomai, pasuleam manappaä’ sule ingganna ia too.>>
14Iya ussua pole oom sanaka-naka tau Yefta lako tomahajanna to Amon 15napakahi’di naua: <<Susi inde tula’na Yefta: Tä’ uhhappai litä’na to Moab battu haka litä’na to Amon to Israel. 16Aka wattunna messubum to Israel illaam mai lembäna Mesir, muola dio pädä kukku’ tinanda lako Le’bo’ Teberau tihubä’ dio Kadesh. 17Wattu eta too, ussua tau to Israel lao umpellambi’i tomahaja Edom la nauaam: <Kipelau kela mala muola indekam bottomu.> Sapo’ tä’ napabäi tomahaja Edom. Anna ussua toi duka’ tau lako tomahaja Moab, sapo’ tä’ duka’ napabäi. Iya tohho diom Kadesh to Israel. 18Puhai ia too, iya umpatahhu’um pellaoanna muola pädä kukku’ menggulilim ullia’i lembäna Edom anna Moab, iya landa’ lako tandai mata allona lembäna Moab. Iya ma’kemaim dipe lambam libanna Salu Arnon, tä’ mentama attasa’na to Moab, aka ma’bala Salu Arnon attasa’na to Moab. 19Anna mane ussua sanaka-naka tau to Israel lao umpellambi’i Sihon, tomahaja Amori ma’tadongkongam dio Hesybon, anna napakahi’dii naua: <Kipelau kela mala muola indekam bottomu le’ba’ lako ongeam la kiongei tohho.> 20Sapo’ tä’ napabäi Sihon aka tä’ ungkannangam to Israel naua la liu lalam bäbä naolai bottona. Lambi’ uhhempum ingganna tentahana Sihon, anna ma’kemai dio Yahas, anna mane umbundu’ to Israel. 21Sapo’ DEBATA, Puang Allataala to napenombai to Israel umbeho Sihon sola ingganna pakketauanna tama pala’ limanna to Israel. Sangngim nataloi anna muokko’i ingganna attasa’na to Amori, to umpangngissi botto ia too. 22Susim too lalanna anna naokko’i to Israel ingganna litä’na to Amori, mengkalao dio Salu Arnon sule lako Salu Yabok, anna mengkalao dio pädä kukku’ sule lako Salu Yordan. 23Dadi pennassai, DEBATA, Puang Allataala to napenombai to Israel puham muala tangngelo’na botto litä’na to Amori nabeem to Israel umma’Na. Iya maelo’ko isanga la umpessullekam sule? 24Tä’ daka tia la muokko’i indo to nabeengko Kamos, debatammu? Susi siam kami’ duka’ indo ingganna to nabeengkam DEBATA, Puang Allataala to kipenombai iam too kiokko’i. 25Mane deenni, ussanga haka’ iko mentondom puhakoa’ iko anna la Balak änä’na Zipor, tomahaja Moab? Deem daka umbali-bali battu haka umbundu’ to Israel Balak? 26Akanna tä’ia’ muala sule Hesybon sola ingganna tondä’ lako ampe’na, Aro’er sola ingganna tondä’ lako ampe’na, anna ingganna kota muundu’ bihim Salu Arnon wattunna anna natadongkonnii to Israel tallu hatu’ taunna masäena? 27Dadi, tä’ deem kasalaangku matim, sapo’ iko hia umpogau’ kakadakeam lako kaleku aka umbundu’ä’. DEBATA, to disa’bu’ To Mahhotto’, iam too la mahhotto’ allo temo illaam alla’na to Israel anna to Amon.>>
28Sapo’ tä’ napehingngii indo tomahajanna to Amon indo tula’ napalandasam pesuana Yefta.
Pa’dandinna Yefta
29Puhai ia too, nasalokko’um PenabanNa DEBATA Yefta. Iya le’ba’um muola lembäna Gilead anna lembäna Manasye, mane muola Mizpa dio lembäna Gilead, anna mengkalao dio Mizpa le’ba’ lako attasa’na to Amon. 30Anna mane ma’dandi mate-mateam Yefta lako DEBATA naua: <<Ianaanna umbeho tonganni to Amon tama pala’ limangku, 31iya iai too messubum illaam mai ba’ba banuangku untammuiä’ wattunna ma’pasuleä’ sola masakke dio mai pa’bundusam umbali to Amon, iya iam too la ampuamMu DEBATA, anna la kupehumalasam mendadi tunuam ditunu mampu’.>>
32Anna mane mellao tahhu’ liu Yefta la umbundu’ to Amon, iya nabehom DEBATA tama pala’ limanna. 33Undappo’i to Amon Yeftaa’, mengkalao dio Aro’er sule lako sikahuku’ Minit (dua pulo kota ia asanna), anna sulepi lako Abel-Keramim. Susim too to Amon napopa’bukku DEBATA dio olona to Israel.
34Tappana ma’pasule Yefta lako banuanna dio Mizpa, iya tappa änä’na hi baine messubum untammui napasindum umponi rebana anna sumajo-majo. Indo änä’na, änä’ mesa. Sulibanna ia too, tä’um deem änä’ senga’na tala muane tala baine. 35Muitanna änä’na Yefta, iya umpessepäsam siaham bajunna napasindum ma’kada naua: <<Tilakaä’ änä’ku! Tilälä’ ateku! Umpomasussako penabangku, aka puhamä’ ma’dandi dio oloNa DEBATA anna tä’um mala kupodo’ sule.>>
36Sapo’ natimba’ indo änä’na naua: <<O ambe’, maka’ puham lendu’ dio pudu’mu ma’dandi dio oloNa DEBATA, iya palakom too situhu’ indo pa’dandimmu, aka puham napembalasangko DEBATA lako balimmu, to Amon.>> 37Mane naua polei lako ambena: <<Anggam ia la umpabäi siapä’ kupogau’ inde kaha-kaha: la umbeennä’ wattu dua bulam, aka la laoä’ untumpu tipatanetena sola ingganna solaku, la laoä’ ussahhoi kaleku aka tä’mä’ deem la mandapo’.>>
38Iya nauam Yefta: <<Io, laoko.>> Anna mane nauaam: <<Le’ba’ko dua bulam.>> Iya le’ba’um sola ingganna solana lao ussahhoi kalena yabo tipatanetena aka tä’um la mala mandapo’. 39Tappana ganna’ dua bulam, iya ma’pasulem lako ambena, iya napogau’um ambena situhu’ indo puha nadandi, iya tä’um deem siisso muane indo baine. Dadi, iam too pahandu’na kabiasaam dio Israel, 40si taum-taum ingganna änä’ daha dio Israel si le’ba’ umpengkilalai indo änä’na Yefta baine indo to Gilead, appa’ allona naolaam illaam sataum.
12Yefta anna Efraim
1Masäe-säei lessu’na ia too, iya ma’mesam pehapuam kasallena Efraim la ma’bundu’, mane le’ba’i lako Zafon. Tappana silambi’ Yefta, iya nauaammi: <<Akanna tä’kam kami’ muambem indo umbundu’koa’ to Amon anna laokia’ sola? Dadi tentomai, la kisumpum banuammua’ anna la kipasisumpum kalemua’.>>
2Sapo’ natimba’ Yefta naua: <<Puhangkam muoloi pa’bundusam kasalle umbali to Amon solakam pentuhu’ku. Kuambengkoa’ eta too, sapo’ tä’ dakoa’ sule mepesäkäi dio mai pala’ limanna to Amon. 3Tappana kusi’dim tä’koa’ deem sule umpesäkäiä’, iya umbotohammä’ sungnga’ku le’ba’ umbali to Amon, iya nabehom DEBATA tama pala’ limangku. Aka lalanna anna sulekoa’ inde allo temo la umbundu’ä’?>> 4Anna mane uhhempum ingganna to Gilead Yefta anna umbundu’i pessubunna Efraim. Iya untaloi pessubunna Efraim indo to Gilead aka naua indo pessubunna Efraim: <<Ikoa’ sangngim to malahi dio mai pessubunna Efraim! Tohho bäbäkoa’ dio bottona pessubunna Efraim anna pessubunna Manasye.>> 5Wattunna mueba pessubunna Efraim indo to Gilead, iya untaganni ingganna kalambangam dio Salu Yordan. Maka’ too deem pessubunna Efraim si malahi anna ma’kadai naua: <<Pabäiä’ lambam!>> Iya si nauaam to Gilead: <<Pessubunnako Efraim?>> Iya maka’ natimba’i naua: <<Taia,>> 6iya si nauaam: <<Uai yolo: Syibolet.>> Maka’ too naua: <<Sibolet,>> aka tä’ naissam untula’ indo inna si diuaanna, iya si nasakka anna napatei dio indo ongeam kalambangam dio Salu Yordan. Iya wattu eta too mate appa’ pulo dua sa’bu pessubunna Efraim.
7Annam taunna umpangngului to Israel Yefta. Tappana mate Yefta, indo to Gilead, iya dilamummi dio mesa kota illaam paluäna Gilead.
Ebzan
8Lessu’i Yefta, iya nabala’um Ebzan to buttu dio mai Betlehem umpangngului to Israel. 9Indo Ebzan tallu pulo änä’na muane, anna tallu pulo änä’na baine. Indo änä’na baine napakemuane lako sulibam taia pehapuanna, anna indo tallu pulo änä’na muane napeäam baine lako sulibam taia pehapuanna. Pitu taunna umpangngului to Israel Ebzan. 10Tappana mate Ebzan, iya dilamummi dio Betlehem.
Elon
11Lessu’i Ebzan, iya nabala’um Elon to buttu dio mai pessubunna Zebulon umpangngului to Israel. Sapulo taum masäena umpangngului to Israel. 12Tappana mate Elon, iya dilamummi dio Ayalon lembäna Zebulon.
Abdon
13Lessu’i Elon, iya nabala’um Abdon änä’na Hilel to Piraton umpangngului to Israel. 14Indo Abdon appa’ pulo änä’na muane, anna tallu pulo ampona muane, umposanda simesa pitu pulo keledai säkeam. Indo Abdon umpangngului to Israel kahua taum masäena. 15Tappana mate Abdon änä’na Hilel, indo to Piraton, iya dilamummi dio Piraton, dio lembäna Efraim, yabo tipatanetena to Amalek.
13Kadadianna Simson
1Iya umpogau’ pole oom kakadakeam to Israel dio oloNa DEBATA, lambi’ nabeho DEBATA tama pala’ limanna to Filistin appa’ pulo taum masäena.
2Wattu eta too deem mesa muane to Zora, buttu dio mai pessubunna Dan isanga Manoah. Tämänä bainena, tä’ keänä’. 3Iya pissam wattu umpa’paitaam kalena Malaika’Na DEBATA lako bainena anna ma’kadai naua: <<Abana tämänäko, tä’ keänä’, sapo tä’um la masäe la kebättäko anna undadiangko mesa änä’ la muane-ane. 4Dadi, la unjagai si’da-si’dako kalemu. Tä’ko la mala muihu’ anggur battu haka uwai ihu’ mepamäbo’ anna tä’ko la muande kinande dipemalii diande. 5Aka la kebättäko anna la undadiangko mesa änä’ la muane-ane. Tä’ la mala siisso gontim beluä’na, aka illaampi tambu’ anna napasähä’um Puang Allataala mendadi nazir.13:5 nazir: Kalembasanna, to Israel to umbeho sakalebu kalena tama pengkähänganNa Puang Allataala anna ma’dandi tä’ deem la muihu’ anggur, battu haka uwai ihu’ si mepamäbo’, tä’ ma’gontim anna tä’ mala uhhaka’ to mate. Anna ia la napa’pahandu’i Puang Allataala ullappasam to Israel dio mai pala’ limanna to Filistin.>>
6Puhai, iya le’ba’um indo baine natulasam muanena naua: <<Napellambi’iä’ mesa pesuaNa Puang Allataala, susi hupanna malaika’Na Puang Allataala, tä’ deem pada samepilla’-pilla’. Tä’ deem kukutanai kabuttuanna, anna tä’ duka’ deem natulasannä’ sanganna. 7Sapo’ nauaannä’: <La kebättäko anna la undadiangko mesa änä’ la muane-ane. Dadi, tä’ko la mala muihu’ anggur battu haka uwai ihu’ mepamäbo’ anna tä’ko la muande kinande dipemaliinna, aka indo änä’-änä’ illaampi tambu’ anna napasähä’um Puang Allataala mendadi nazir sule lako matena.> >>
8Iya umpakende’um pelauam Manoah längäm DEBATA naua: <<O Debata, kela mala sule pole indo pesuaMu napellambi’ikam anna napatuhoikam indo la pahallunna kipogau’ umpalobo’ indo änä’-änä’ to la didadiam.>>
9Iya nahingngiam Puang Allataala indo peluanna Manoah, nasuhum sule pole indo malaika’Na Puang Allataala umpellambi’i indo baine, wattunna mahassam ma’oko’-oko’ dio bela’na, sapo’ tä’ ia dio heem Manoah, muanena wattu eta too. 10Iya kumondä siaham indo baine lao natulasam muanena naua: <<Äää, indo tau to umpellambi’iä’ indo lessu’, sule pole oom napellambi’iä’.>>
11Iya ke’de’ siaham Manoah anna le’ba’i untuhu’ bainena. Tappana sule lako indo tau, iya ma’kadam lako naua: <<Iko haka indo puha umpa’tula’i inde baine?>>
Iya natimba’im naua: <<Io tappa’, kado’um too.>>
12Mane ma’kada polei Manoah naua: <<Dadi, maka’ sule lakom itim tula’mu, iya la maaka susi pentingngajoki lako indo änä’-änä’ anna aka la napogau’?>>
13Iya natimba’im indo Malaika’Na DEBATA naua: <<Ingganna indo puha kuuaam inde bainemu, pahallu la napaillaam penaba manappa. 14Tä’ mala muande ingganna buttu diona mai anggur, tä’ mala muihu’ anggur battu haka uwai ihu’ la mepamäbo’, anna tä mala muande kinande dipemaliinna. Pahallu la naanti manda’ natobe matoto’ ingganna indo to kupahentaam.>>
15Iya ma’kadam Manoah lako indo Malaika’Na DEBATA naua: <<Tä’poko la le’ba’, aka la kikähängampoko beke lundaha.>>
16Sapo’ natimba’i indo Malaika’Na DEBATA naua: <<Moi la umpatohhopä’ inde, tä’ siam la kuande indo kinande la ussohäiannä’. Sapo’ maka’ maelo’koa’ ungkähäi la mendadi tunuam ditunu mampu’, iya pehumalasannia’ längäm DEBATA.>> Tä’pi naissam Manoah naua Malaika’Na hia DEBATA indo tau.
17Iya mekutanam Manoah lako indo malaika’Na DEBATA naua: <<Tulasampä’ sangammu, anna mala maka’ too sule lakom indo tula’mu, iya mala kipomatandeko.>>
18Sapo’ natimba’ indo Malaika’Na DEBATA naua: <<Akanna umpekutanaangko sangangKu? Memängä-mängä sangangKu.>> 19Puhai ia too, mualam mesa beke lundaha Manoah sola bua pemala’ tappum gandum, anna mane napehumalasam längäm DEBATA yabo mesa batu. Iya umpadadim tanda memängä-mängä naita Manoah solai bainena. 20Mahassanni mellelo längäm langi’ indo api yabo indo dapo’ pehumalasam, iya le’ba’um längäm indo Malaika’Na DEBATA uhhuttu’ indo lelo api yabo dapo’ pehumalasam. Tappana naita Manoah sola bainena kaha-kaha ia too, iya bassim ma’balinguntu’um mendu’dum dokko litä’ menomba. 21Lessu’i eta too, tä’um deem umpa’paitaam pole kalena Malaika’Na DEBATA lako Manoah sola bainena. Iya naissam pole’ Manoah, naua Malaika’Na hia DEBATA.
22Puhai, iya ma’kadam Manoah lako bainena naua: <<Tä’ mala tala mateki’ aka muitangki’ Puang Allataala.>> 23Sapo’ natimba’ bainena naua: <<Maka’ tia la napateiki’ DEBATA, iya tä’um tia la natahima indo tunuam ditunu mampu’ sola bua pemala’ tappum gandum to tababa dio oloNa. Anna tä’um tia la napaitaiki’ ingganna ia too, anna tä’ toi la napaissanniki’ kaha-kaha ia too inde tentomai.>>
24Masäe-säei, iya keänä’um indo bainena Manoah mesa änä’ muane-ane, iya nasangaim Simson. Tuttuam lobo’ indo änä’-änä’ anna natamba’ DEBATA. 25Iya napahandu’um mengkähä PenabanNa DEBATA illaam kalena Simson tappana dio Mahane-Dan, illaam alla’na Zora anna Esytaol.
14Kakebaineanna Simson anna sangkahumena
1Pissam wattu le’ba’ Simson dokko Timna. Dioi, muitam mesa änä’ daha to Filistin. 2Tappana ma’pasule längäm, iya natulasammi ambena sola indona naua: <<Deem kuita mesa änä’ daha to Filistin dio Timna. Kutanaiannä’ temo indo baine aka la kupobaine.>>
3Sapo’ natimba’ ambena sola indona naua: <<Tä’ siangka tia deem baine muita illaam pehapuantaa’ battu haka illaam alla’-alla’na to Israel senga’, nasuhum la kebaine lakoko Filistin to tadisunna’?>>
Sapo’ untimba’ ambena Simson naua: <<Kutanaiannä’, aka kupohäe sugali’.>> 4Sapo’ tä’ naissam ambena sola indona Simson naua pa’ulalanna hia DEBATA kaha-kaha ia too, aka napeäm lalanna DEBATA la umbali to Filistin. Wattu eta too to Israel nakuasai to Filistin.
5Iya le’ba’um Simson sola ambena anna indona dokko Timna. Tappana landa’ dokko bela’ anggur dio Timna, iya pissananna iko natammui ham mesa singa kabahanianna Simson ma’ehhem. 6Wattu eta too pissananna ham ia nasalokko’ PenabanNa DEBATA, nasuhum napessepäsam indo singa anggasanna ussepä’ mesa änä’ beke tä’ deem napakeam pangkakka’. Sapo’ tä’ deem natulasam ambena sola indona indo to napogau’. 7Puhai, iya le’ba’um Simson umpellambi’i indo baine anna sipa’tula’i. Iya napohäe Simson indo baine.
8Sanaka amoi masäena lessu’na ia too, iya le’ba’ oom Simson dokko Timna la siala indo baine. Tappana muola lalam, iya lempäm napetua’ gähänggäna indo singa, iya naitam sallaoam wani dio gähänggäna indo singa sitonda duhona. 9Iya naalam dokko indo duhona, anna naandei napasindum mellao. Nababaam duka’ ambena sola indona indo duho anna naandei. Sapo’ tä’ natulasam naua diala illaam mai gähänggäna singa inde duho.
10Tappana le’ba’ ambena Simson lako banuanna indo baine, iya umpadeemmi pa’hame-hameam Simson dio aka biasa si napateem änä’ muane. 11Tappana naita to Timna Simson, iya napileiammi tallu pulo änä’ muane la napasola.
12Iya ma’kadam Simson lako indo to napasola naua: <<La kupamatingangkoa’ mesa sangkahume. Ianaanna malaia’ untopa ke umpentopai illaam inde pitu allona diolaam ma’hame-hame, iya la kubeengkoa’ tallu pulo poheba linen14:12 poheba linen: Sahhupa poheba masuli’ dipapia dio mai bätäna tanangam diuaam rami kiha-kiha 1-3 mete’ malangka’na. anna tallu pulo poheba masuli’. 13Sapo’ maka’ tä’ muissanna’ untimba’i, iya ikoa’ la umbeennä’ tallu pulo poheba linen anna tallu pulo poheba masuli’.>>
Iya ma’kadaim naua: <<Tula’i itim sangkahumemu anna mala kihingngi.>>
14Iya nauam Simson:
<<Aka iko aka iko, to mangngande naongei messubum kinande,
to matoho naongei messubum matannim.>>
Tallungngalloi tä’ liu siam naissam napentopai indo sangkahume.
15Tappana allo kapitunna,14:15 allo kapitunna: Naua illaam Septuaginta allo kaappa’na. iya ma’kadaim lako indo bainena Simson naua: <<Se’de’i muanemu anna mala natulasangkam kalembasanna indo sangkahume, indana kitunu mampu’koa’ sola ingganna kasahapuammu. Abana haka too untambaikam aka la umpekulleikam?>>
16Iya sumahhom indo bainena Simson dio sa’dena Simson napasindum naua: <<Abana ungkabassiä’, anna tä’ umpohäe si’da siaä’. Umbeengko sangkahume lako sabottoku, sapo’ tä untulasannä’ kalembasanna.>> Natimba’ Simson naua: <<Ambeku sia duka’ sola indoku anna tä’i kutulasam, iya la mala haka tia kutulasam leko’ko iko?>> 17Iya sumahho lium indo bainena Simson dio sa’dena illaam indo hame-hame pitu allona diolaam. Allo kapitunnai, iya natulasammi kalembasanna indo sangkahumena aka nahahu’ liu indo bainena. Iya le’ba’um natulasam sabottona kalembasanna indo sangkahume.
18Dadi, illaam indo allo kapitunna tä’pi lendu’ allo, ma’kadaim indo änä’ muane to Timna lako Simson naua:
<<Aka hia matannim puha ia anna la duho?
Aka hia matoho puha ia anna la singa?>>
Natimba’ Simson naua: <<Indo kela tä’koa’ umpassa baineku,14:18 kela tä’koa’ umpassa baineku: Illaam basa Ibrani naua ke basa Bambanni: <<Kela tä’koa’ ma’tengko umpake sapim bihäku>> kalembasanna indo to Filistin umpassa anna ungkahha’i bainena Simson. inna tä’ siaa’ la untopa sangkahumeku.>>
19Iya pissananna ham ia nasalokko’ PenabanNa DEBATA Simson. Iya le’ba’um lako Askelon anna umpatei tallu pulo muane dio. Naala asam ingganna aka-akanna anna nabeenni ingganna indo poheba si mapi’dä’ lako indo to ullemba’i sangkahumena. Sapo’ hede-hede liupi aha’na, iya ma’pasulem lako banuanna ambena. 20Iya dipasialam indo sammuanena Simson to umpasolai wattunna kebaine indo bainena Simson.
15Simson umbali to Filistin
1Masäe-säei lessu’na ia too, tappana lambi’ oo wattunna passäesam gandum, iya le’ba’um la umpellambi’i bainena Simson umbaba mesa beke lundaha, anna ma’kadai lako pasananna naua: <<Maelo’ä’ la tama tambim umpellambi’i baineku.>> Sapo’ tä’ napabäi pasananna muane la tama indo tambim.
2Ma’kada indo pasananna muane naua: <<Toko kusanga si’da-si’da ungkahi’di’um, ungkahi’di’um tia. Iam too anna kubeemmi indo sammuanemu napobaine. Sapo’ kusanga mapia puha ia indo adinna? Kamaseiä’, iam pobaine mendadi bala’na.>>
3Natimba’ Simson naua: <<Tentomai, kusi’dim tä’ä’ la kasalaam lako to Filistin, ke kupasuleanni katilakaam.>> 4Iya le’ba’um ussakka tallu hatu’ asu pangngala’ Simson, anna napasisäke’i engko’na sidua-duangam, mane mualai obor anna napadekke’i dio engko’na indo asu pangngala’ to dipasisäke’ sidua-duangam. 5Puhai, napau’um indo obor mane nalappasanni indo asu pangngala’ tama alla’ gandunna to Filistin indo tää’napi deem disäe’, nasuhum mampu’ asam gandum titombommi anna gandum tä’pi deem disäe’, susi toi duka’ bela’ zaitun.
6Iya sikakutanam to Filistin naua: <<Menna hia inde umpateenni?>>
Iya natimba’im solana naua: <<Simson, manintunna indo to Timna, aka indo pasananna umpakemuane pole indo bainena Simson lako sammuanena Simson.>> Iya le’ba’im indo to Filistin lako Timna anna natunu mampu’i indo baine sola ambena. 7Iya ma’kadam Simson lako indo to Filistin naua: <<Tippolo’ susinna’ inde pa’pogausammu, dadi tä’ deem la tohhoä’ ke tä’i puha membala’ä’ matim.>> 8Mane naette’ kombem simesai napatiampa’. Mane le’ba’i anna tohhoi illaam lea yabo tanete batu dio Etam.
9Iya le’ba’im to Filistin lako attasa’na pessubunna Yehuda la ma’bundu’ anna titabai ma’kema dio sikahuku’ Lehi. 10Iya ma’kadam to Yehuda naua: <<Akanna sulekoa’ la umbundu’kam?>>
Iya natimba’im naua: <<Sulekam la umpungo Simson anna kipasusii indo puhakam napogausam.>>
11Iya le’ba’um tallu sa’bu to Yehuda lako leä yabo tanete batu dio Etam anna muuaanni Simson: <<Tä’ daka tiko muissam muua nadakka’kia’ to Filistin? Aka hiko inde umpogausangkam?>>
Sapo’ natimba’ Simson naua: <<Indo puha napogausannä’, iam too duka kupogausam.>>
12Iya nauaim: <<Sulekam la kipungoko anna la kibehoko dokko pala’ limanna to Filistin.>>
Sapo’ natimba’ Simson naua: <<Pa’dandikoa’ lako kaleku keta tä’i la umpateiä’.>>
13Iya nauaim: <<Io, tää’. Anggam la kipungoko anna kibehoko dokko pala’ limanna. Tä’ko deem la kipatei.>> Iya napungom umpake dua uli’ bakahu, mane napasolai yabo mai indo tanete batu. 14Tappana sule lako Lehi, iya natammuim to Filistin sikaahhe. Iya nasalokko’um penabanNa DEBATA Simson, nasuhum indo uli’ dio limanna mengkubalim mendadi anggasanna bännä rami15:14 rami: Sahhupa tanangam dio Israel mala dipapia bännä anna ditannunni poheba, anna si masäkke dipake. Umbai’ susi lelupä ke indei mai bottota. naande api, anna ingganna pesäke’na mahehe asam dio mai limanna. 15Puhai ia too, muitam mesa papam sädä keledai bakahupi. Iya nakandoim naala, anna napopampongkoi lambi’ mate sasa’bu to Filistin.
16Mane ma’kadai Simson naua:
<<Papam sädä keledai kupake,
umpatitombom untombo-tombonganni,
papam sädä keledai kupake,
umpongko sasa’bu tau lambi’ mate.>>
17Puhai ma’kada, iya napellebasammi dio mai limanna indo papam sädä keledai. Iya disangaim indo ongeam Ramat-Lehi.15:17 Ramat-Lehi: basa Ibrani kalembasanna ke basa Bambanni: tanete papam sädä.
18Pissananna tä’ deem pada samabähhäm Simson, iya ma’kadam längäm DEBATA naua: <<Katea’na inde sabua’Mu umpake ullangnga’iä’. Pilla’ä’ ke la toko mate mabähhännä’ tentomai anna mehonno’ dokko pala’ limanna inde lako to tadisunna’!>>
19Iya napahäkkäm Puang Allataala indo batu mengkuhim dio Lehi, lambi’ messubum uwai illaam mai. Iya naihu’um Simson, iya matoho sule anna tubo nasi’dim. Iam too anna nasangaim indo ongeam Kabuttuam Uwai To Mengkaala. Da’da’ liupi sule lako temo dio Lehi.
20Dua pulo taunna masäena umpangngului to Israel Simson wattunna to Filistin undakka’ to Israel.
16Dio Gaza Simson
1Pissam wattu le’ba’ lako Gaza Simson. Dioi, muitam mesa baine passunda’, iya le’ba’um sola metindo. 2Tappana ditulasam to Gaza diua: <<Sule Simson,>> iya suleim napepali’i indo ongeam anna naabunnii puli bengi dio ba’bana kota, sapo’ tä’pi deem aka napogau’ indo puli bengi aka nauai: <<Tibukka’pi baja mane tapateia’.>>
3Sapo’ angga hi satängä bengi metindo Simson. Tängäi bengi bangommi Simson, anna le’ba’i lako ba’ba kota, anna napasisabalianni limanna naanda’i indo tutu’ ba’bana kota napasianda’i indo dua andihi ba’ba anna nahebu’i sitonda pesulu’na. Mane napassanni, anna nababai längäm pusu’ tanete sitingngajo Hebron.
Simson anna Delila
4Masäe-säei lessu’na ia too, iya kende’um elo’ bunga-bunganna Simson lako mesa baine dio Lembä Sorek isanga Delila. 5Iya sulem sanaka-naka to ma’kuasa illaam botto dio Filistin umpellambi’i indo baine anna nauaanni: <<Se’de’i Simson anna mala muissam akanna ma’pateem punalai matohona, anna la kiaka susi anna malai kitaloi, lambi’ kipungo anna kipopa’bukkui. Maka’ mala umpateem, iya la kibeengko sandakam si sasa’bu sahatu’ doi’ peha’.>>
6Iya umpa’tula’im Simson Delila naua: <<Kupelau matim la untulasannä’ akanna ma’pateem punalai matohomu, anna la diaka susi dipungoko anna dipopa’bukku?>>
7Natimba’ Simson naua: <<Maka’ dipungoä’ pitu hambunna uli’na bälä’du’ bakahupi tä’pi mabangi, iya la mäläi kamatohoangku anna la susiä’ tau biasa senga’.>>
8Tappana puha natulasam Delila indo to ma’kuasa illaam botto dio Filistin, iya suleim umbaba pitu hambunna uli’ bälä’du’ bakahupi tä’pi mabangi nabeem Delila, anna napungoanni Simson. 9Wattu eta too mangngampa ia illaam tambim sanaka-naka to Filistin. Mane ma’kada kasallei Delila naua: <<La nasakkako to Filistin, Simson!>> Sapo’ tappa naha’ba’-ha’ba’ Simson indo uli’ bälä’du’ anggasanna bännä kattu naande api. Iya tä’ diissam umba amo ngei naongei kamatohoanna.
10Puhai ia too, iya ma’kadam Delila lako Simson naua: <<Mannassa umpakamaho-mahoä’ anna ungkaägä’-ägä’i. Tentomai, kupelau matim la untulasannä’ tungkaianna aka la dipake umpungoko.>>
11Natimba’ Simson naua: <<Maka’ dipungo manda’ä’ uli’ bakahu tuli tadeempi dipopassäke’ aka-aka senga’, iya la mäläi kamatohoangku anna la susiä’ tau biasa senga’.>>
12Iya mualam uli’ bakahu Delila, anna napungoanni Simson. Wattu eta too deem sanaka-naka to Filistin mangngampa illaam tambim. Mane ma’kada kasallei Delila naua: <<La nasakkako to Filistin, Simson!>> Sapo’ tappa naha’ba’-ha’ba’ Simson indo uli’ bakahu dio limanna anggasanna salamba’ bännä nakattu.
13Iya nauam Delila lako Simson: <<Umpakamaho-maho liupä’ temo anna ungkaägä’-ägä’i. Tulasam manappaä’ aka hiko la dipungoangko.>>
Natimba’ Simson naua: <<Maka’ umpakasepi’i api’ inde pitu ampingngi’na beluä’ku, mane umpaahha’i balida, iya la mäläi kamatohoangku anna la susiä’ tau biasa senga’.>>
14Tappana mamma’ Simson, iya napakasepi’im api’ Delila indo pitu ampingngi’na beluä’na, mane napaahha’i balida. Mane ma’kada kasallei Delila naua: <<La nasakkako to Filistin, Simson!>> Sapo’ tappana tikkedu’ Simson anna umpessintoam beluä’na, iya mäläi lao indo api’ sola balida.
15Iya ma’kadam Delila lako Simson naua: <<Umbangka paha’ indo muua: <Kupohäeko,> inna tä’ siam ia lu mai penabammu? Kapentallunnam umpakamaho-mahoä’ anna tä’ untulasannä’ akanna ma’pateem punalai matohomu.>> 16Tappana allo-allo ma’henge liu Delila lako Simson anna nahahu’ liu, lambi’ la potti’ bäbäm nasi’dim.
17Iya natulasammi indo to nabuniangam naua: <<Tä’pi deem siisso gontim beluä’ku, aka illaampä’ tambu’na indoku anna napasähä’mä’ Puang Allataala mendadi nazir. Maka’ dikalukku’i beluä’ku, iya la mäläi kamatohoangku anna la susiä’ tau biasa senga’.>>
18Tappana naita Delila natula’ si’dam pole’ Simson indo to nabuniangam, iya umpopetambaim ingganna indo to ma’kuasa illaam botto dio Filistin nauaam: <<Maingkoa’ too pole le, aka natulasam asammä’ indo to nabuniangam.>> Iya suleim indo to ma’kuasa illaam botto dio Filistin napasindum nababaam doi’. 19Puhai ia too, umpakamamma’um Simson Delila dio abinganna, mane untambai mesa tau anna nakalukku’i indo pitu ampingngi’na beluä’na. Dadi, napahandu’um Delila umpopa’bukku Simson, anna mäläim kamatohoanna.
20Mane ma’kada kasallei Delila naua: <<La nasakkako to Filistin, Simson!>> Iya tikkedu’um Simson anna ma’kadai naua: <<La lappa’ omä’ tia umba susi lessu’-lessu’na, anna la mengkaliuta’ä’ ullappasam kaleku.>> Sapo’ tä’ naissam naua natampeammi DEBATA.
21Iya nasakkam to Filistin, nakalessu’i dua matanna anna napasolai dokko Gaza. Dihantei limanna hante tembaga anna dipopanggilim gandunni illaam tahungkum. 22Sapo’ napahandu’ oom sule tubo beluä’na tappana puha dikalukku’i.
Kamateanna Simson
23Masäe-säe lessu’na ia too, sitammu-tammum ingganna to ma’kuasa illaam botto dio Filistin la umpehumalasam tunuam buda lako Dagon, to si napa’debatai anna la umpakende’ katilallasam aka nauai:
<<Nabehoangammakia’ debatanta tama pala’ limanta
Simson balintaa’.>>
24Tappana muita Simson indo tau buda, iya umpujim sanganna debatanna naua:
<<Nabehoammakia’ debatanta dokko pala’ limanta,
balintaa’,
to undake-dake litä’taa’,
anna to umpatei buda solataa’.>>
25Tappana mahassanni kassi tilalla’, iya ma’kadaim naua: <<Pasolaangkia’ sule Simson illaam mai tahungkum, anna napopetabakia’.>>
Iya dipopetambaim Simson illaam mai tahungkum, mane napakamaho-mahoi dio olonai, anna mane nasua ke’de’ illaam alla’na dua andihi. 26Deem mesa änä’ muane untettei, iya ma’kadam Simson lako naua: <<Palambi’ipä’ indo dua andihi papana inde banua kapenombaam lako debata anna pabäiä’ kuhama’i anna mala kusussahei.>> 27Wattu eta too ponno muane sola baine indo banua kapenombaam. Ingganna to ma’kuasa illaam botto dio Filistin dio asam heem, anna yabo papana indo banua kapenombaam kiha-kiha deem tallu sa’bu tau muane sola baine umpengkitai Simson dipakamaho-maho.
28Iya mengkaalam Simson längäm DEBATA naua: <<O PUANG ALLATAALA, Debata to kupenombai, kamaseiä’ kilalaiä’. Beem siapä’ kamatohoam la anggannam temo, o Puang Allataala, anna mala pissam liu kupabala’i la kupembalasam indo dua lise’ matangku lako to Filistin.>> 29Anna mane naanda’i Simson dua andihi papana indo banua kapenombaam illaanna tängä, mane nasundemme’i lima kananna mesa indo andihi anna lima kaihinna mesa. 30Anna mane ma’kadai Simson naua: <<Pabäiä’ sipuli inde mai to Filistin.>> Mane napengkatohhäi nabussum, iya hompom indo banua kapenombaam untappai ingganna to ma’kuasa illaam botto dio Filistin anna ingganna indo tau illaam indo banua kapenombaam. Buda puha ia napatei illaam wattu kamateanna anna to napatei illaam wattunna tubopi.
31Puhai ia too, le’ba’im dokko solasubunna Simson anna ingganna kasahapuanna la naalai bakkena anna nababai dio mai, mane nalamunni illaam alla’na Zora anna Esytaol napaillaam ku’bu’na Manoah, ambena. Dua pulo taunna ma’pahenta Simson umpangngului to Israel.
17Pa’pasusiam si napa’debatai Mikha
1Deem mesa muane yabo tipatanetena Efraim, isanga Mikha. 2Ma’kada lako indona naua: <<O Indo’, indo anna naalai tau doi’ peha’mu sasa’bu sahatu’, iya untädo indo tau, anna kuhingngi indo tula’mu. Petua’i, indem ia indo doi’mu aka kao hi too kao mualai.>>
Iya ma’kadam indona naua: <<La natamba’ dako too DEBATA, änä’ku.>>
3Iya napasulem Mikha indo doi’ peha’ sasa’bu sahatu’ lako indona. Iya ma’kadam indona naua: <<Inde doi’ la kupasähä’ la kupalaosengasam DEBATA. La kupalendu’ dokko lisu pala’na änä’ku, anna mala dipapia pa’pasusianna to si dipa’debatai, deem la dipaa’ anna deem la ditollo. Tentomai, la kupasuleangko sule matim inde doi’ änä’ku.>>
4Dadi, tappana puha napasule Mikha indo doi’ lako indona, iya naalam indona dua hatu’ indo doi’ peha’ anna nabeenni pande peha’, anna napapiai pa’pasusianna indo to si napa’debatai deem napaa’ anna deem natollo. Anna mane napadio banuanna Mikha indo pa’pasusiam.
5Inde Mikha muampuam mesa ongeam pehumalasam lako debata. Umpapia baju efod anna sanaka-naka pa’pasusianna to si napa’debatai, mane ussämpäi limanna mesa änä’na muane naposando. 6Illaam paluäna wattu eta too tä’pi deem tomahaja dio Israel. Iya ingganna hupatau si pantam ma’palako situhu’ indo napehuaanna nasi’dim.
7Wattu eta too, deem mesa änä’ muane pessubunna Lewi messihuhu illaam alla’-alla’na pessubunna Yehuda dio Betlehem paluäna Yehuda. 8Pissam wattu le’ba’ umpellei kota Betlehem dio Yehuda la lao umpeä ongeam senga’ la naongei messihuhu. Illaam indo pellaoanna tihubä’ lako tipatanetena Efraim dio banuanna Mikha.
9Iya nakutanaim Mikha naua: <<Buttu umbako ngei?>> Natimba’im naua: <<Kao inde pessubunnaä’ Lewi, mengkalao dioä’ Betlehem paluäna Yehuda. La laoä’ umpeä ongeam la kuongei messihuhu.>>
10Iya nauaammi Mikha: <<Tatohho indem sola anna kupoambeko anna kuposando. Anna sataum oi too kubeem ongko sapulo doi’ peha’, sanda sisapotom poheba, anna kinande la umpokinande. Iya le’ba’um tama indo pessubunna Lewi.>> 11Naioi la tohho sola Mikha, anna naangga’ änä’ ikalena Mikha. 12Iya ussämpäm limanna indo pessubunna Lewi Mikha la umbaba babangam sando, iya mendadi sandonam Mikha anna si tohho dioi banuanna. 13Masäe-säei, ma’kadam Mikha naua: <<Mannassa kuissammi tentomai kuua, tä’ mala tala napogausannä’ kamapiaam DEBATA, aka deem pessubunna Lewi mendadi sandoku.>>
18Pa’pasusianna to si napa’debatai Mikha naala bäbä pessubunna Dan
1Illaam paluäna wattu eta too tä’pi deem tomahaja dio Israel, anna illaam paluäna wattu eta too mahassam ia pessubunna Dan umpameä botto la napomana’ ma’tintingam la naongei tohho, aka sule lako allo eta too tä’pi ia deem muampuam botto la napomana’ ma’tintingam illaam alla’-alla’na ingganna pehapuam kasalle änä’na Israel. 2Iam too kasuhunganna anna umpake’de’um lima tau illaam mai alla’-alla’na pessubunna Dan, sangngim to bahani matege to buttu dio mai Zora anna Esytaol, la lao mammata-matai anna ma’pesi’dim, anna nauaanni: <<Laokoa’ pesi’dinnii botto ia too.>> Tappana landa’i lako tipatanetena Efraim dio banuanna Mikha, iya la ma’bengiim eta.
3Tappana sikahuku’ indo banuanna Mikha, iya naissanni loeam tula’na indo änä’ muane pessubunna Lewi, iya lempäim lako anna nakutanai naua: <<Menna umpasolako sule eta inde? Aka umpogau’ inde? Aka untungka sule inde?>>
4Iya natimba’im naua: <<Susi inde, teem inde napogausannä’ Mikha. Nasahoiä’ anna naposandoä’.>>
5Iya nauaim: <<Kipelau matim la ungkutanaiangkam Puang Allataala, anna mala kiissam battu la sule lako hi inde pa’laoangki.>>
6Iya natimba’im indo sando naua: <<Laongkoa’, naundu’koa’ masakke naapi’ mahuhindim! Mendiolo to lambam DEBATA illaam pellaoammu.>>
7Iya le’ba’im indo to lima, sampe landa’ lako Lais. Iya naitam malino anna masannam nasi’dim indo hupatau to tohho dio, situhu’ ada’ kabiasaanna to Sidon. Tä’ deem to mampi’di’ ma’pakamase-mase illaam botto ia too. Sikambela dio mai to Sidon anna tä’ deem kasilombunganna botto senga’.
8Puhai, iya ma’pasuleim lako solana pessubunna Dan dio Zora anna Esytaol. Iya nakutanaim kasahapuanna naua: <<Maaka pa’laoammua’?>>
9Iya natimba’im naua: <<Pa’kalili’koa’, anta laoa’ bundu’i, aka kiitam sola matangki, abana tä’ deem pada samapia indo botto. Akanna mengkamma’ dakoa’? Akapia’ muampai? Talaonna’ katamai anna taokko’i botto ia too. 10Maka’ too sulengkoa’ lako, iya ullambi’ungkoa’ hupatau malino masannam nasi’dim anna botto malobä lako tandai kaihi anna lako tandai kanam. Setonganna, puham napadokkoangkoa’ lisu pala’mu Puang Allataala mesa tadongkongam tä’ deem dikasepa-sepai yabona inde lino.>>
11Iya mengkalaoim dio Zora anna Esytaol, annam hatu’ tau pessubunna Dan umposanda pangkakka’ pa’bundusam. 12Le’ba’i lako anna ma’kemai dio Kiryat-Yearim attasa’na Yehuda. Iam too anna disangaim indo ongeam Mahane-Dan18:12 Mahane-Dan: Kalembasanna pa’kemaanna pessubunna Dan. sule lako temo, dio tandai katampusanna Kiryat-Yearim. 13Mengkalao etaim too tahhu’ ullambam tipatanetena Efraim lambi’ tihubä’ lako banuanna Mikha.
14Iya ma’kadam lako kasahapuanna indo to lima to puha lao ummata-matai bottona to Lais naua: <<Muissam daka’ muua inde sanaka-naka banua deem mesa keissi baju efod illaam, tau-tau si dipa’debatai, anna pa’pasusianna indo to si dipa’debatai senga’na, deem dipaa’ anna deem ditollo? Iya la taakanna’!>> 15Iya lempäim lako indo sanaka-naka banua, tahhu’ lako indo banua to naongei indo to mangnguha pessubunna Lewi, battu diua banuanna Mikha, anna la nakutanai battu bono’-bono’ mammi. 16Indo to annam hatu’ pessubunna Dan to umposanda pangkakka’ pa’bundusam ke’de’ ia dio ba’ba lalam tama indo sanaka-naka banua. 17Anna indo ia lima tau to puha sule ummmata-matai botto ia too tahhu’ liu ia tama banua, anna naalai indo pa’pasusianna indo si dipa’debatai to dipaa’na, baju efod, tau-tau, anna pa’pasusianna indo si dipa’debatai to ditollona. Anna indo sando ke’de’ ia dio ba’ba lalam tama indo sanaka-naka banua sola indo to annam hatu’ tau to umposanda pangkakka’ pa’bundusam.
18Tappana tama banuanna Mikha indo to lima anna naalai indo pa’pasusianna indo si napa’debatai to dipaa’, baju efod, tau-tau, pa’pasusianna indo si napa’debatai to ditollo, iya ma’kadam indo sando lako naua: <<Akanna ma’pateengkoa’?>>
19Iya natimba’im naua: <<Pengkamma’ko, ammu’iko pudu’mu! Talaoa’ sola anna kipoambeko anna kiposando. Umbannaka umpaaha: Mendadi sandonako mesa tau illaam mesa banua, battu haka mendadi sandona mesa pehapuam kasalle anna pehapuam bahinni’ illaam alla’-alla’na to Israel?>> 20Iya sundede buana indo sando uhhingngii. Naala siaham indo baju efod, tau-tau, anna indo pa’pasusianna to si napa’debatai to dipaa’, mane le’ba’i tama alla’-alla’na indo tau buda. 21Anna mane umpayolo ingganna änä’-änä’, olo’-olo’, anna ingganna pangkakka’na sola baham-bahanna mane le’ba’i napellei indo ongeam.
22Tappana mambela umpellei banuanna Mikha indo pessubunna Dan, iya uhhempummi sambanuanna Mikha anna le’ba’i napadondo anna la nalambi’um. 23Sikaoli umpa’kadai pessubunna Dan, iya menggihi’im natingngajoi anna ma’kadai lako Mikha naua: <<Maaka hako iko anna uhhempunni inde mai tau?>>
24Iya natimba’im naua: <<Mualakoa’ pa’pasusianna to si kupa’debatai to kupopepapia, anna umpasialapia’ sandoku, anna umbabaia’ lao. Iya aka bäbäm kao? Akanna muuaam pole ohä’: <Maaka hako iko?> >>
25Iya ma’kadam indo pessubunna Dan naua: <<Pengkamma’ko, aka deem manii tä’ nabela muoppo’ aha’na inde mai tau anna naette’ kombengko lambi’ matekoa’ sola sahapummu.>> 26Mane umpatahhu’i pellaoanna pessubunna Dan. Tappana naita Mikha matoho puha ia, iya ma’pasulem lako banuanna.
27Susim too indo pessubunna Dan muala indo pa’pasusianna to si napa’debatai to napopepapia Mikha, susi toi duka’ indo sandona to si napasola, mane le’ba’i lako Lais, indo to malino anna masannam nasi’dim hupatau illaam. Natepa pa’dam indo hupatau illaam anna nasobe indo kota. 28Tä’ deem tau sule ullangnga’i aka indo kota ia too sikambela Sidon, anna tä’ deem kasilombunganna botto senga’. Indo kota Lais dio lembä Bet-Rehob. Puhai ia too, iya napake’de’ polem pessubunna Dan indo kota anna tohhoi eta. 29Nasangai Dan indo kota napake’de’, napakonai sanganna nene to naponene isanga Dan änä’na Israel, sapo’ Lais sanga yolona indo kota. 30Mane napake’de’i pessubunna Dan indo pa’pasusianna to si napa’debatai to dipaa’. Anna Yonatan änä’na Gersom, ampona Musa mendadi sandona pessubunna Dan anna nalombungam änä’na sule lako wattunna dipahhim to Israel lako botto senga’. 31Dadi, napenombai liu indo pa’pasusiam dipaa’ to si napa’debatai to napopepapia Mikha, pada masäena dio Silo indo banua kapenombaam längäm Puang Allataala.
19To sässä’ gau’ dio Gibea
1Illaam paluäna wattu eta too, wattunna tä’pi deem tomahaja dio Israel, deem mesa pessubunna Lewi messihuhu dio tipatanetena Efraim handam mambelanna. Umpobaine to buttu dio mai Betlehem paluäna Yehuda sapo’ tä’ nababaam somba. 2Sapo’ ullullu’ muanena indo baine mane le’ba’i napellei lako banuanna ambena dio Betlehem paluäna Yehuda, anna tohhoi dio appa’ bulam masäena. 3Pissananna ma’kalili’um indo muanena anna le’ba’i muula’ bainena la nase’de’ anna napasolai sule. Umpasola mesa passappi’na anna dua keledai. Landa’i lako, iya napasolam indo bainena tama banuanna ambena. Tappana naita ambena, iya tilalla’ untammui. 4Tä’pi napabäi pasananna, ambena indo baine le’ba’, nasuhum tohhopi tallu bengi sola pasananna. Mangngande, mangngihu’ anna ma’bengi dio.
5Pissananna allo kaappa’nai, tappana bangonni mebengngi’-bengngi’, anna ma’kalili’um indo pessubunna Lewi la le’ba’, iya ma’kadam ambena indo baine lako manintunna naua: <<Kassa’ikoa’ yolo kalemu muande hoti, anna mane le’ba’koa’.>> 6Iya bassim muokko’um, anna mangngandei sola mangngihu’ indo pessubunna Lewi sola pasananna. Iya ma’kadam ambena indo baine naua: <<Muaku haka’ ke ma’bengi polepakia’ manii, anna umpatialakoa’ inabammu?>> 7Tappana ma’kalili’ la le’ba’, iya nakekke’um indo pasananna nasuhum ma’bengi polepi dio. 8Allo kalimannai, bangommi mebengngi’-bengngi’ la le’ba’, iya nauaam pole oom ambena indo baine: <<Kassa’ikoa’ yolo kalemu, anna pangngampapokoa’ sampe kahubem.>> Iya bassim mangngandem duka’.
9Tappana ma’kalili’ la le’ba’ indo pessubunna Lewi sola bainena anna passappi’na, iya ma’kada pole oom indo pasananna, ambena indo baine naua: <<Petua’ siaia’ too, kahubemmi. Kamaseiä’, tapa’benginna’ aka la bengim. Pa’bengikoa’ anna umpatialakoa’ inabammu. Makale’pa mane mebengngi’-bengngi’koa’ bangom, anna ma’pasulekoa’ lako ongeam muongeia’ tohho.>> 10Sapo’ tä’um naaku la ma’bengi pole indo pessubunna Lewi. Tappa ma’kalili’um anna le’ba’i, iya sule lako ongeam sitingngajo Yebus, battu diua Yerusalem. Umpasola dua keledai säkeam anna indo bainena to tä’ nababaam somba.
11Mahammom tappana dio sikahuku’ Yebus, iya ma’kadam indo passappi’ lako punggabana naua: <<Mala haka ke lempäkia’ lako kotana to Yebus anna ma’bengikia’ dio?>>
12Sapo’ natimba’ indo punggabana naua: <<Tä’kia’ la lempä lako kota to natadongkonni tau senga’ taia to Israel, sapo’ la tahhu’kia’ lako Gibea.>> 13Anna naua polepi: <<Maikoa’ tatahhu’ liu lako Gibea battu haka Rama anna sala’ iannai taongeia’ ma’bengi.>> 14Iya tahhu’ lium mellao, anna lendu’ toom duka’ allo tappana la landa’ kale lako Gibea mesa kota illaam attasa’na pessubunna Benyamin. 15Iya lempäim lako Gibea, anna le’ba’i tama la ma’bengi eta. Sulei tama, iya sikaoko’um dio pa’hanteam illaam kota. Sapo’ tä’ deem moi podo la mesa tau la umbabai lako banuanna ma’bengi.
16Pissananna, lium mesa tomatua muane mane soho’ mengkähä dio mai bela’na bengi eta too. Indo tomatua, to buttu dio mai tipatanetena Efraim anna sule messihuhu dio Gibea. Indo to umpangngissi Gibea pessubunna Benyamin. 17Tappana mennenne’, iya muitam indo tau to illaam pangngolalalangam dioi pa’hanteam illaam kota. Iya mekutanam indo tomatua naua: <<Buttu umbakoa’ ngei anna la lu umbakoa’ ngei?>>
18Natimba’im indo pessubunna Lewi naua: <<Illaangkam pangngolalalangam mengkalao dio Betlehem paluäna Yehuda la lako tipatanetena Efraim handam mambelanna. Indo sanaka amo benginna lessu’ anna mengkalaoä’ dio le’ba’ lako Betlehem paluäna Yehuda, anna tentomai illaammakam pangngolalalangam la ma’pasule lako banuangki.19:18 banuangki: Inde kada banuangki untuhu’i Septuaginta (basa Ibrani dipalutama basa Yunani) umba susi natuhu’i duka’ TB sola BIMK. Illaam basa Ibrani naua ia ke dipalutamai basa Bambam <<Banua DEBATA>>. Sapo’ tä’ deem tau umbabaikam lako banuanna, 19moinna anna deem siam dalame anna kinandena keledaingki, anna deem toi hoti sola anggur lu lako kaleku, lu lako inde sabua’mu baine, anna lu lako inde passappi’ to umpasolai inde sabua’mu. Dadi, tä’ deem kuhäm lako kaleki.>>
20Iya nauam indo tomatua: <<Pomasannanni penabammu! Ingganna kapahalluammu la kuponnoi. Anggam ia, kupelau tä’koa’ la ma’bengi inde pa’hanteam illaam inde kota.>> 21Anna mane nababai tama banuanna, anna napandeanni keledainna, mane tungga’ nabaseianni bitti’na, mane mangngandei sola mangngihu’.
22Tappana mahassanni umpatiala inabanna, pissananna ham ia sule buda to kallä’bä illaam indo kota ulleboi indo banua. Silele undeko ba’ba napasindum sikatamba lako indo tomatua, puäna indo banua naua: <<Passubunni mai itim muane to sule illaam banuammu, la kipasola metindo.>>
23Iya messubummi indo puäna banua napellambi’i anna nauaanni: <<Daa umpa’pateenna’ solasubum! Daa umpogau’a’ kakadakeam. Inde tau tosabeku. Daaunna’ pa’gau’ maho. 24Susi hia inde ä, deem änä’ku tä’pi deem siisso muane, anna deem bainena inde tau tä’ nababaam somba. La kupassubungangkoa’ illaam mai. Bobo’ia’ anna iai too umpohäea’ iam umpogausam. Sapo’ damom tia umpa’gau’ mahoa’ lako inde tau.>>
25Sapo’ sangngim tä’ deem napehingngii indo tula’na. Iya mualam indo baine to tä’ nababaam somba indo pessubunna Lewi anna nabahesse’i messubum nabeem. Iya napasolaim metindo anna nabobo’ puli bengi sule lako la masiä. Tibukka’ dam baja mane napabäi le’ba’ indo baine. 26La masiäi, iya sulem indo baine sapo’ tissämbä’ dio ba’ba banuanna indo tomatua, to naongei ma’bengi indo puäna. Lentem-lentem eta sule lako masiä.
27Tappana bangom mebengngi’-bengngi’ indo puäna, iya untungka’im ba’ba anna messubunni la umpatahhu’ pa’laoanna, iya muitam indo baine, baine to tä’ nababaam somba, lentem-lentem dio ba’ba anna dio ämpä limanna. 28Iya ma’kadam lako indo baine naua: <<Bangongko, anta lao.>> Sapo’ tä’ deem mentimba’. Iya naäkä’um längäm keledai, mane mengkalaoi le’ba’ lako banuanna. 29Sulei lako banuanna, mualam piso, anna naanda’i indo bakkena bainena, anna nasasa’i situhu’ lesoanna napa’sapulo dua tabaanna, mane ussuai tau nataba napasandai sapulo dua pehapuam kasalle änä’na Israel. 30Ingganna to uhhingngii kadadiam ia too ma’kada naua: <<Tä’pi deem dilalam kadadiam susi inde anna tä’pi deem diita mengkalaona messubum to Israel dio mai lembäna Mesir sule lako temo. Pikki’ia’ kaha-kaha ia too, salui längäm salui dokko, mane ma’kadako!>>
20Sibundu’ to Israel anna pessubunna Benyamin
1Iya sasuleammi ingganna to Israel mengkalao dio Dan sule lako Bersyeba anna susi toi duka’ to dio lembäna Gilead. Ma’hempum ingganna tau ia too la mengngolo längäm DEBATA dio Mizpa. 2Iya sulem mengngolo ingganna pepungngu’na to Israel dio mai ingganna pehapuam kasalle änä’na Israel illaam kakalebuanna umma’Na Puang Allataala. Iya appa’ hatu’ sa’bu ia asanna muane to mellao bitti’ sanda pa’dam. 3Pissananna, napekaheba pessubunna Benyamin naua ma’hempummi to Israel dio Mizpa.
Iya mekutanaim pessubunna Israel naua: <<Tulasangkam maaka hia susi anna dadii inde gau’ sässä’?>>
4Iya natimba’im indo pessubunna Lewi, muanena indo baine to puha dipatei naua: <<Lempäkam dio Gibea attasa’na pessubunna Benyamin sola indo baine tä’ kubabaam somba la ma’bengi dio. 5Iya mengke’de’um pekutu’na kota Gibea wattu bengi anna naleboi indo banua kuongei la nagasa’ä’. Silele ma’pattuju la napateiä’, sapo’ indo bäbäm baine to tä’ kubabaam somba nabobo’ lambi’ mate. 6Iya kualam indo bakkena, kusasa’-sasa’, anna kusuai tau nataba napasandai botto to napomana’ ma’tintingam ingganna pessubunna Israel, aka silele ma’gau’ mehidi’-hidi’ anna ma’gau’ maho illaam alla’-alla’na to Israel. 7Pennassaia’ to Israel, to dio heem. Pa’tula’koa’ anna patamaia’ pikkiham inde tentomai.>>
8Iya pada-padam mengke’de’ indo to Israel napasindum ma’kada naua: <<Tä’kia’ deem moi podo la mesa la le’ba’ lako kemana. Tä’kia’ deem moi podo la mesa la le’ba’ lako banuanna. 9Tentomai, indem ia la tapogau’a’ lako to Gibea: La tabundu’a’, la taundia’ indo to la lao. 10Ingganna pehapuam kasalle änä’na Israel, la tapileia’ sapulo tau dio mai to sahatu’, sahatu’ tau dio mai to sasa’bu, anna sasa’bu tau dio mai to sapulo sa’bu. Iam too inde mai la uhhempungam tinallo ingganna muane to la lako Gibea paluäna Benyamin membala’ la sibandinna indo pa’gau’ mahona illaam alla’-alla’na to Israel.>> 11Susim too ingganna to Israel umpamesa buku la lao umbundu’ kota Gibea.
12Anna mane ingganna pehapuam kasalle änä’na Israel ussua tau lao umpellambi’i ingganna pehapuam bahinni’na Benyamin la nauaam: <<Akanna deem tau illaam alla’-alla’mua’ umpogau’ gau’ sässä’? 13Tentomai, babaia’ mai indo ingganna to kallä’bä illaam Gibea, anna mala kipatei nasuhum la dipempa’deam gau’ sässä’ illaam alla’-alla’na to Israel.>> Sapo’ tä’ napehingngii indo pessubunna Benyamin indo tula’na kasahapuanna pessubunna Israel. 14Tä’ angga ia too, sapo’ sasuleampi pessubunna Benyamin dio mai ingganna kota senga’ illaam attasa’na to Benyamin anna ma’mesai dio Gibea la umbundu’ to Israel. 15Wattu eta too tihempum pessubunna Benyamin to buttu dio mai indo ingganna kota senga’ dua pulo annam sa’bu tau sanda pa’dam, tä’pi dihekem muane dio Gibea pitu hatu’ tau sangngim pampile. 16Indo pitu hatu’ pampile, sangngim to kaihi, anna sangngim nakajattai umpake sambam uli’ sangngim penoto moi pada beluä’ tä’ toi nasala.
17Pissananna dihekem duka’ to Israel sulibanna pessubunna Benyamin, iya appa’ hatu’ sa’bu tau ia asanna sanda pa’dam, sangngim muane to la ma’bundu’.
18Iya mengke’de’um to Israel le’ba’ längäm Betel. Yaboi umpelaum pampahe’Na Puang Allataala naua: <<Mennangki kabam la dio olo lao umbundu’ pessubunna Benyamin?>>
Natimba’i DEBATA naua: <<Pessubunna Yehuda la dio olo.>>
19Iya mebengngi’-bengngi’um bangom to Israel anna le’ba’i, anna ma’kemai pali’ lao kota Gibea tappana landa’. 20Anna mane mengke’de’ to Israel la umbundu’ pessubunna Benyamin. Muäto’ manappa yolo kalena la umbundu’ pessubunna Benyamin dio kota Gibea. 21Iya natammuim duka’ pessubunna Benyamin illaam mai kota Gibea lambi’ sitebesam to Israel dio litä’ dua pulo dua sa’bu wattu eta too. 22Sapo’ sisange’ mesa sola mesa to Israel la lao pole ma’bundu’, lambi’ muäto’ pole kalena dio indo ongeam naongei allo uhuna. 23Aka puham le’ba’i to Israel lako oloNa DEBATA sumahho sule lako mahammo. Mane mekutanai umpelau pampahe’Na DEBATA naua: <<La lao pole hakakam umbundu’ pessubunna Benyamin, solasubungki?>>
Natimba’i DEBATA naua: <<Laokoa’ bundu’i.>>
24Iya le’ba’im indo pessubunna Israel umbundu’ pessubunna Benyamin illaam allo kaduanna. 25Iya messubum oom duka’ pessubunna Benyamin untammui to Israel allo eta too, anna umpasitebesam oo dio litä’ sapulo kahua sa’bu to Israel sangngim sanda pa’dam.
26Iya le’ba’im ingganna to Israel battu diua ingganna to la lao ma’bundu’, sampe landa’i längäm Betel. Yaboi, sikaoko’um sumahho dio oloNa DEBATA napasindum ma’puasa sule lako mahammo allo eta too. Anna umpehumalasam tunuam ditunu mampu’ anna tunuam untilalla’i kasikapiaam dio oloNa DEBATA. 27Anna umpelaui pampahe’Na DEBATA to Israel. Wattu eta too, dio Betel indo Patti Pa’dandianNa Puang Allataala, 28anna Pinehas änä’na Eleazar, ampona Harun mendadi sandoNa Puang Allataala. Naua indo pelauanna: <<Pahallu haka la lao polekam umbundu’ pessubunna Benyamin, solasubungki, iya la kipatohhongka?>>
Natimba’i DEBATA naua: <<Laokoa’ bundu’i, aka makale’i too kubehoammakoa’ dokko pala’ limammu.>>
29Iya umpatadongkommi to mangngabum to Israel umpali’ lao kota Gibea. 30Allo katallunnai, mengke’de’um pessubunna Israel la umbundu’ pessubunna Benyamin. Muäto’ manappa yolo kalena susi lessu’-lessu’na umbali to Gibea. 31Iya messubum oom duka’ pessubunna Benyamin untammui to ma’bundu’na to Israel nasuhum dikeloi umpellei kota. Umba susi lessu’-lessu’na, unggasa’ oo anna umpatei to ma’bundu’na to Israel dio pädä kalua’ anna lalam kasalle, susi lalam lu längäm Betel teem lalam lu lako Gibea. Kiha-kiha tallu pulo to Israel mate. 32Iya nauam pessubunna Benyamin: <<Tapasosso’ onna’ susi indo lessu’.>> Sapo’ inna puham sipattuju-tuju loppo’ to Israel naua: <<Maikoa’ tasikalumpa’ lelem lao anna takeloia’ messubum illaam mai kota le’ba’ lako lalam kasalle.>>
33Mane mengke’de’i to Israel dio indo ongeanna anna muäto’i kalena dio Baal-Tamar, anna tappa messubum ia illaam mai ongeanna indo to mangngabum dio alla’ kaliane sikahuku’ Geba, 34anna le’ba’i ma’bundu’ lako olona Gibea. Sapulo sa’bu indo to Israel lao ma’bundu’ sangngim pampise’. Masambam indo pa’bundusam, sapo’ tä’ naissam pessubunna Benyamin naua nalambi’kam katilakaam. 35DEBATA umpasosso’ pessubunna Benyamin dio olona to Israel, anna wattu eta too dua pulo lima sa’bu sahatu’ tau pessubunna Benyamin sanda pa’dam nadappo’i to Israel. 36Iya nasi’dim pole’ pessubunna Benyamin naua dipasosso’ungkam.
Wattu eta too naägä’i lelemmi soho’ boko’ to Israel dio mai olona pessubunna Benyamin, aka uhhannuam indo to mangngabum to puha napatadongkom la ungkatama Gibea. 37Iya tappa ungkatamam Gibea indo to mangngabum. Silele ma’dälä’ anna untepai pa’dam ingganna tau illaam indo kota. 38Sapo’ puham sipattuju loppo’ to Israel sola ingganna indo to mangngabum naua, maka’ too umpatumbummi hambu indo to mangngabum illaam indo kota, 39iya ma’pasulem sule indo to Israel umbundu’ bali.
Wattu eta too, napahandu’um pessubunna Benyamin unggasa’ anna umpatei to Israel kiha-kiha tallu pulo tau budanna, aka naua inabanna: <<Tä’ mala tala tapasosso’ oa’ susi indo pa’bundusam lessu’-lessu’na.>> 40Sapo’ pissananna ham ia napahandu’um tumbum hambu illaam indo kota mengke’de’ anggasanna andihi. Tappana menggihi’ lako boko’na indo pessubunna Benyamin, iya naitam tumbum hambu illaam paluäna indo kota sondä’ längäm langi’. 41Eta siam too duka’ anna ma’pasulei sule to Israel, lambi’ sangngim lumalla’ mahea’ pessubunna Benyamin, aka nasi’dim naua, nalambi’ungkam katilakaam. 42Nasuhum sikakondä lao muäläi kalena dio mai olona to Israel la le’ba’ lako pädä kukku’. Sapo’ tä’um mala ullappasam kalena illaam mai indo pa’bundusam, iya nadappo’i lako lalam to Israel to messubum illaam mai ingganna kota lako sikahuku’na. 43Silele untalimbum tama pessubunna Benyamin, napadondo mäne’-mäne’, anna napanete käsä sule lako olona Gibea, tandai mata allo. 44Lambi’ sapulo kahua sa’bu pessubunna Benyamin dappo’, sangngim pa’bahani matege. 45Anna indo tihäntänapi le’ba’i muäläi kalena lu lako pädä kukku’, tahhu’ lako tanete batu dio Rimon. Sapo’ didappo’i polepi lima sa’bu tau dio lalam kasalle. Napadondo liu indo tihäntänapi sule lako Gideom anna nadappo’i dua sa’bu tau.
46Dadi indo pessubunna Benyamin mate allo eta too dua pulo lima sa’bu ia asanna to sanda pa’dam, sangngim pa’bahani matege. 47Sapo’ deempi annam hatu’ tau umputa’ kalena anna malahii lako pädä kukku’, tahhu’ lako tanete batu dio Rimon, anna tohhoi dio indo tanete batu appa’ bulam masäena. 48Puhai, umbundu’ polem pessubunna Benyamin to Israel, anna napatei natepa pa’dam, susi hupatau illaam ingganna kota, teem olo’-olo’, anna ingganna aka-aka senga’ illaam. Anna ingganna kota illaam attasa’na pessubunna Benyamin nalambi’na to Israel sangngim nasobe.
21Tä’ leo pessubunna Benyamin
1Wattunna ma’hempum to Israel dio Mizpa inna puham ma’dandi naua: <<Tä’kia’ deem moi podo la mesa la umpebeem änä’ta baine napobaine pessubunna Benyamin.>>
2Tappana sule lako Betel to Israel eta too anna sikaoko’um dio oloNa Puang Allataala sule lako mahammo, iya sikauhhu’um sumahho napekassa’de’i 3napasindum ma’kada naua: <<O DEBATA, Puang Allataala to napenombai to Israel. Akanna dadii inde kaha-kaha illaam alla’-alla’na to Israel? Allo temo pa’dem mesa pehapuam kasalle illaam alla’-alla’na to Israel!>>
4Makale’nai, mebengngi’-bengngi’um bangom to Israel umpake’de’ dapo’ pehumalasam dio Betel, mane umpehumalasanni tunuam ditunu mampu’ anna tunuam untilalla’i kasikapiaam.
5Anna mane ma’kada to Israel naua: <<Menna pehapuam kasalle änä’na Israel tä sule sola ingganna to ma’hempum mengngolo längäm DEBATA?>> Aka puhaim ma’dandi mate-mateam diona to tä’ sule mengngolo längäm DEBATA dio Mizpa naua: <<Tä’ mala tala dipatei.>> 6Sapo’ häntä ohi buana to Israel lako pessubunna Benyamin, solasubunna, iya nauaim: <<Allo temo pa’dem mesa pehapuam kasalle änä’na Israel. 7La taakaa’ susi tapeäam baine indo da’da’napi pessubunna Benyamin, aka puhangkia’ ma’dandi ussa’bu’ sanganNa DEBATA tä’ la tabeenna’ änä’ta baine napobaine pessubunna Benyamin?>> 8Nasuhum sipa’tula’-tula’um naua: <<Pada pehapuam kasalle änä’na Israel, deem daka pehapuam tä’ sule mengngolo längäm DEBATA dio Mizpa?>> Iya nakilalaiim, naua abana tä’ ia deem moi podo la mesam sule ma’hempum issinna kota Yabesh-Gilead dio indo ongeam diongei ma’kema. 9Aka wattunna dihekem indo to sule ma’hempum dio Mizpa lessu’, iya mannassa tä’ deem moi podo la mesam issinna kota Yabesh-Gilead dio heem eta too.
10Iya napake’de’um to Israel sapulo dua sa’bu tau sangngim pa’bahani matege anna napakahi’dii naua: <<Laokoa’, tepai pa’dam issinna kota Yabesh-Gilead, moi baine sola änä’-änä’. 11Sapo’ la susi indee: la undappo’ia’ ingganna muane anna ingganna baine to deemmi siisso muane.>> 12Iya indo issinna kota Yabesh-Gilead nalambi’ appa’ hatu’ änä’ daha tä’pi deem siisso muane. Iya napasolam indo ingganna änä’ daha lako kemana to Israel dio Silo, lembänä Kanaan.
13Puhai ia too, iya umpake’de’um tau to Israel la lao sipa’tula’ pessubunna Benyamin to tohho yabo tanete batu dio Rimon anna la umpalanda’ kada pelauam la sikapiai. 14Lambi’ ma’pasulei indo pessubunna Benyamin wattu eta too, iya dibeennim indo ingganna änä’ daha to Yabesh-Gilead to dipabäi ia tubo, sapo’ tä’pi nalambi’ napasandai indo pessubunna Benyamin.
15Häntä buana to Israel lako pessubunna Benyamin, aka naleoi DEBATA mesa pehapuam kasalle änä’na Israel. 16Puhai, iya ma’kadam ingganna matua ulunna to Israel naua: <<La taakaa’ susi tapeäam baine indo da’da’napi pessubunna Benyamin? Aka didappo’i asammi ingganna baine pessubunna Benyamin.>> 17Anna nauapi: <<Pahallu la deem liu duka’ mana’na indo da’da’napi pessubunna Benyamin anna mala tä’ deem leo mesa pehapuam kasalle änä’na Israel. 18Sapo’ tä’unna’ kita mala tabeem änä’ta baine la napobaine, aka puhangkia’ ma’dandi indo lessu’ taua: <La nahua tädo to umpebeem änä’na baine napobaine pessubunna Benyamin!> >> 19Anna mane naua: <<Pissam illaam sataum si dipalako hame-hame längäm DEBATA dio Silo. Indo Silo dio tandai utarana Betel, tandai mata allona lalam kasalle längäm Betel lu lako Sikhem, anna tandai selatanna Lebona.>>
20Lambi’ ussuaim pessubunna Benyamin naua: <<Laokoa’ pangngabum lako bela’ anggur, 21anna umpeninim liuia’. Maka too messubunnim änä’ daha to Silo sikasajo, iya messubummakoa’ illaam mai indo bela’ anggur anna umposandaia’ indo änä’ daha ungkondongam anna umpasolaia’ lako botto litä’na to Benyamin. 22Maka’ too sule ambena battu haka änä’ muanena nakekadaikam, iya la kiuaam: <Pa’patandaannia’ kamapiaam penabammu lako, kami’ la umpengngitaia’ aka tä’ mala talambisanna’ baine illaam indo pa’bundusam lessu’ la naposanda napobaine. Aka tä’ da muägä’ia’ umbeem änä’mu napobaine. Maka’ la muägä’ia’ umbeem, iya la kasalaangkoa’.> >>
23Iya napateemmi duka’ pessubunna Benyamin. Naposanda indo änä’ daha sikasajo anna le’ba’i nakondongam napobaine. Mane ma’pasulei lako botto litä’na to napomana’ ma’tintingam, anna umpake’de’i polei ingganna kotana anna tohhoi dio.
24Iya ma’pasuleim to Israel wattu eta too dio mai ongeam ia too lako pehapuam kasallena anna pehapuam bahinni’na, lako botto litä’na to napomana’ ma’tintingam simesa-mesa.
25Illaam paluäna wattu eta too tä’pi deem tomahaja dio Israel. Iya ingganna hupatau si pantam ma’palako situhu’ indo napehuaanna nasi’dim.