Selusien koa helamu ten
2 Timoti
?Isei mutis selusien koanik?
Pol mutis selusien koanik en sua 67 AD (sua keil koa katau en avong Iesu avasi) ka vi selusien ekor onen. Navong mutis selusien mulamu va min Timoti ka Taetas, mul sao veah en vangi Kristin keil en taon houlu. Ka navong va en out Rom, avuli kati ka aso risi va en eim takeih.1:0 2Tim 1:8,16 Navong va en kot, alei rahit usite onen ka avit, hervitei tuetin, kei hemat. Navong kur longlongien teni, mutis leta tamun keke va min Timoti vit hekalah hemai helesi. Avaseini keke kilea hemat, tisien ekor koanik onen Pol mul rie lati keke demkatien onen keih,1:0 2Tim 1:3-14 en vati li mok hihiseien keil ten Sios hemal vasi,1:0 2Tim 3:10-17 ka en vati li mok keke moulien onen metai keil ten Sios hetolas lisenges.1:0 2Tim 2:1-26
?Isei vuli selusien koanik mulamu?
Pol mutis selusien koanik va min Timoti,1:0 2Tim 1:2 ka en vati keke koakeil ten sios ten out Efeses avalonge.1:0 2Tim 4:22 Selusien koa helamu ten 1 Timoti vit kilea Timoti vi isei.
?Pol mutis selusien koanik vensa?
Pol en vati valei ris Timoti – Pol kilea keke hervitei tuetin uasi hemat,1:0 2Tim 4:6-8 sakini kei en vat valei ris Timoti helamu en avong hemat en hen me-Rom keil.1:0 2Tim 1:4; 4:9,21
Pol en vati vasel kat Timoti keke avong takeih mul mai – Pol lei kilea keke avong takeih mul mai ven koakeil amusil kat Iesu, sakini en vati keke keil ilomal hekeih en demkatien one.1:0 2Tim 1:8; 2:3
Pol en vati vasel kat Timoti valei kat revi hihiseien keil onen – Pol vis Timoti helei kat revi hihiseien onen navong san selusien onen Ahi,1:0 2Tim 1:14 ka hel hehitehiten selusien onen Ahi.1:0 2Tim 3:14; 4:2
Pol en vati vasel kat Timoti avong tamun usil meatin keil ten luvosien – Meatin ten luvosien keil amul veah ka Pol sel kat ris Timoti nousil kattei keil ka nasel retavoaitei natal min keil.1:0 2Tim 2:16-26
Mari rendemien tai ten selusien koanik mul en 2 Timoti 2:15
Kum hetahos hesakini kokilea kovalomal en meten Ahi suval meatin toumien koa romemoutei ven umen onen. Kihi meteisau navong komul kovisein meatin keil en selusien ten anatinien onen Ahi.
Mari rendemien tamun ten selusien koanik mul en 2 Timoti 3:16-17
Selusien keil vasi koa mul en Tus Votut ka ven Ahi. Selusien keil enek atahos tahihiseien, ten selkatien, ten hit luvat sise koa mal, ka tahisein meatin keil keke anoumontei mun sakien tatisa keil one. Tus Votut mul sak mesein meatin keil onen Ahi keke akilea avoum vasin tounah koa vatahos.
?Asa mul en tus koanik?
1. Hihiseien usil koakeil akur umen onen Ahi. (1:1—2:26)
2. Selkatien min Kristin keil keke avalomal vakeih en demkatien one en avong keil takeih. (3:1—4:22)
1Hitkileaen onen Pol usil leta koanik
1Inau Pol namutis leta ekek. Inau navi eiloheh tai onen Iesu Kristo musil rendemien onen Ahi koa vat kati keke hesan moulien min koakeil aling demkatien one en Iesu Kristo.
2Namutis minuk Timoti, koa kosuval more natkuli. Navisi keke envatien, enmahisien, ka tomat onen Ahi Tamer ka Iesu Kristo, Asuv orer, hel en moulien onom.
Pol sel kat Timoti keke hehuli kat revi umen koa Ahi sani mini
3Timoti, en vongien ka en meneai, ek rovobongentei keik en hisien keil onak, namul namasmas Ahi venuk. Ahi koanik, namusil kati suval avu onak keil telamu amumoni, ka nakilea namusil kati en sise koa mal. 1:3 Plp 3:5; Umen 23:1; 24:164Namundem kat si metom koa motmot navong lorasil, ka ek vati malesuk eris vasakinau mahilelau en sien. 5Namundem kat more demkatien onom koa vi anatin. More demkatien vatinek koa mul en avu onom Loes ka mama onom Iunis, nakilea mul enuk emun. 1:5 Umen 16:16Ven tounah enek, nasel katuk kiles kum hetal min sanien koa Ahi sani minuk navong naling hek enuk, kiles kilihlihi hekeih hesuval vi ahang keke hean hemai hemariso. 1:6 1Tim 4:147Kum hekeih veni Ninin Votut koa Ahi sani min ialu rosakintei ialu lovametau. !Vuo! Ninin onen mul sakin ialu lovoum vatal min keihoen onen, eralu hehat meatin sav, ka lokilea lovalei kat revi sakien keil oralu. 1:7 Rom 8:15
8Sakini, konamemoutei kovahitehiten selusien usil Iesu, Asuv orer. Ka konamemoutei enau mun koa namul en eim takeih veni navi meatin onen Iesu. !Vuo! Hetal min keihoen koa Ahi hesani minuk, kusil sise ten mahien suval inau ven more longlongien usil Iesu. 1:8 Rom 1:169Ahi kulat ir ran tisaen ka san moulien hau min ir. Kei vise lat ir rovahi meatin keil onen. Rovitei ven tounah koa romumoni. !Vuo! Kei mumoni mukonek musil rendemien onen ka ven more envatien onen en ir. Mulamu en avong Ahi mumon out netan, kei vat kati keke hesan Iesu hemai hehi sise keke hesakin more envatien onen hekistal en ir. 1:9 Efes 2:8-9; Taet 3:510Ka kosa, mai vi anatin ka kistal min ir navong Iesu Kristo, koa mutut ir, mita en out netan. Kei vitan en keihoen ten matien, ka more longlongien usili rie lat sise ten moulien hau min ir. 1:10 1Kor 15:55,57; Hib 2:14
11Ka ven Ahi en vati keke more longlongien koanek heka vasi out, kei rie lat nau navi eiloheh onen, navitehiteni min meatin vasi keil, ka navisein keil eni. 1:11 1Tim 2:712Ka ven koanek, namul nakur mahien en eim takeih enek. Ka kovaseini namul en eim takeih, narmundemkotei veni nakilea revi isei koa naling desien onak mul ien. Ka nakilea mok keke kei kur keihoen vinvin vakur koe asa koa kei lingi en hek numoni hetokol keite ten tounah vasi. 13Keik emun kihuli kat selusien ten anatinien koa naviseinuk eni tuai. Sakien keil koa koles nau namumoni ka asa koa kolonge nau naviteni, keik emun kumoni. Ka kihuli kat sakien ten demkatien ka envatien suval koakeil amusil kat Iesu Kristo. 14Kilosil kat revi umen koa Ahi lingi mul en hem, kilei kati hetal min keihoen onen Ninin Votut koa mul en ir. 1:14 1Tim 6:20
15Keik kolong kilea tuai keke tuak vasi keil en provins ten out Esia, suval Fukelas ka Hemongenes, keil vasi arasil ranau. 1:15 2Tim 4:1616Onesiforas, kei sasen mul mai venau en hati avong enek, ka mul vou lat rendemien onak. Ahi hesan enmahisien mini ka min koakeil en teim sen ven kei romemoutei vasao enau en eim takeih koanik. 17Anatin, navong rokol mari meteimal ten out Rom, kei mul lekatnau va vio … votin out koa naro ien. 18Ka navong emun koa namum en out Efeses, kokilea keke kei kataunau houlu. Sakini, navis Asuv Iesu keke en hemahisi en keite ten tounah vasi navong meatin keil heha en Mari Kot onen.1:18 Siud 1:21
2Pol sel kat Timoti keke hehati hekeih en demkatien onen
1Timoti, natkuli, kihatuk hekeih hetal min kataunien koa Iesu Kristo mul sani min ir. 2Hihiseien koa koraengoni naviteni min meatin keil, kikuri ka kihiseini min koakeil desien onom mul en keil. Hesakini, keil emun ilea ihiseini min meatin sav keil.
3Kihatuk hekeih en sakvisien keil onen Ahi. Kisuval meatin tavaeen tetahos onen Iesu Kristo. 4Navong meatin tavaeen mul mum, kei romaen etai tounah ten out netan valeh rendemien onen vaha ran umen onen, veni en vat asuv onen vakur sien ven umen onen. 5Kisuval meatin emun koa mul en lohloh retavoaien tai. Meatin enek heloh housil sakien keil ten lohlohien enek. Munak hermusil vasitei, sakras vakur uite teni. 6Tamun, kisuval meatin ten ah. Veni meatin koa avetin kuri en ah, kei kilea hekur aneite teni helamu en meatin sav keil. 2:6 1Kor 9:7,107Tatavolien keitel ekek koa naviteni minuk, kindem usili. Hemukonek, Ahi houmonuk kilea revi aneite teni.
8Kindem kat Iesu Kristo: koa moul eris ran matien, ka koa kistal ran ara onen asuv houlu Deved. Koanik vi vatte ten more longlongien koa namul navitehiteni. 2:8 1Kor 15:4,20; Rom 1:39Ven more longlongien enek, nakur mahien ka apar kat nau en viau takeih suval navi tarhena tai. Ka asakras avapar kat selusien onen Ahi va mukonek. 2:9 Efes 3:1; Plp 1:12-1410Sakini, namaenau keke makur mahien vasi keil enek. Veni nakilea keke navong navitehiten more longlongien min meatin keil, koakeil Ahi rie lat keil akilea avakur moulien hau koa ka ven Iesu Kristo. Mukonek, akilea avato en muohien hetal mini lisenges. 2:10 Kol 1:2411Usil rendemien koanik, selusien ekek vi anatin koa vit:
Munak romat ral min Iesu Kristo,
rehemoul hetal mini.
12Munak rehehat ir hekeih lises ven isen,
rehelosil kat out netan hetal mini.
Munak rehehit roreingeingeni,
kei mun hehit reingeingen ir.2:12 Mat 10:33; Luk 12:9
13Ka avaseini rehehiles eisilir rani,
kei sakras vahiles eisilin ran ir,
veni kei sakras vahilehiles ran hatkatien keil onen.2:13 Rom 3:3-4; Nam 23:19; Taet 1:2
Selkatien keke rehoum hesuval meatin toumien tetahos keil onen Iesu Kristo
14Tahos keke lises, kiles kihisein meatin keil en hihiseien keil enek. Kisel kat keil en isen Ahi keke anoumontei rea usil aneite ten titi selusien heisav keil. Vati sakien enek sakras voumon etai tounah vatahos. Sakien enek mul purun meatin keil koa amul araengoni. 2:14 1Tim 6:4; Taet 3:915Sakini, keik, Timoti, kum hetahos navong komul kovisein meatin keil en selusien ten anatinien onen Ahi. Hesakini kokilea kovalomal en meten Ahi suval meatin toumien koa romemoutei ven umen onen. 2:15 1Tim 4:6; Taet 2:7-816Ka konapiltei natal koakeil selusien one vi heisavos ka romaltei. Ven koakeil aselus mukok, umai amusil tisaen keil houlu vis avi houlu mok. 2:16 1Tim 4:717Ka hihiseien one mul purun rendemien onen meatin keil suval manu tai koa mul kan vasi aven meatin. Meatin elu koa luvi vati meatin koa lumukonek luvi Haemeneas ka Faelitas. 2:17 1Tim 1:2018Keilu luleras sise ten anatinien veni lumul lupurun demkatien onen meatin sav keil navong luvisein keil luvit avong ten meatin keil onen vahina en out nesa kur out tuai. 19Ka avaseini amul amumoni mukonek, selusien onen Ahi mul vati keih veah suval simen ten eim koa amumoni netan. Veni Ahi viten selusien koanik vit, “Iahova kilea isei keil avi onen.”(Nam 16:5)2:19 Sion 10:14; 1Kor 8:3 Ka viteni mun vit, “Koakeil avit avousil Iahova ilokovein sakien tatisa keil one.”(Aes 52:11)
20Sios onen Ahi suval mari eim tai koa tre ka pelet houlu amul ien. Tre koan, amumoni en tounah koa merendas, suval silva ka gol; ka koan, amumonis en ai ka tanvili. Koan, ten tounah koa tahos, ka koan, ten tounah koa tisa. 21Usil rendemien koanek, munak meatin tai mumon kei mutolas ran sakien tatisa keil, Ahi hekur kati ven umen tetahos koa rie lati veni. Ka ven kei san moulien onen min Ahi ka sak mesein kei tahos, Asuv kilea vakur kati ka voumon more umen vasi keil eni. 2:21 2Tim 3:1722Sakini, keik Timoti, kilokovein sakien tatisa keil koa litetai keil amul amumoni. !Anatin! Keik hetal min koakeil aretengeiril min Ahi ral min rendemien koa mutolas, kami miheloh keke mivakur sakien ten maluen, sakien ten demkatien, sakien ten envatien, ka sakien ten tomat hel en moulien onami. 2:22 1Tim 6:1123Kika seh ran koakeil aselus retavoai houlu en tounah koa vi heisavos, veni kokilea vati selusien koanek mul mumon rea enges. 2:23 1Tim 4:724Ka keik kovi meatin toumien tai onen Ahi. Sakini, konaseltei natal min meatin sav keil. !Vuo! Keik, kitahos min meatin vasi keil, ka kihuli kat tinom. 2:24 1Tim 3:3; Taet 1:725Koakeil aselus karenuk, kihisein keil en sakien ten merauen. Nahi Ahi houmon keil ihiles ran tisaen one ka imai ilea anatinien onen. 2:25 1Tim 2:426Hesakini, keil imai ris en rendemien tetahos ka ilohosai ran ahoung onen Temat koa en vati vahuli kat keil eni. Temat vuli kat keil veni en vati keil avoumon asa kei en vati.
3Selkatien usil asa koa hekistal en Avong Ekor keil
1Timoti, tahos kilea revi keke en Avong Ekor keil, sakvisien keil imai ihi houlu mok. 3:1 1Tim 4:12Veni en avong keil enek, meatin keil indem keil enges: ihi metenan, iselus en hetetamenien one, ka ihi tuvuti. Iselus karen meatin sav, ka irlong kattei tata one keil. Indem maen kataunien koa meatin sav sani min keil, ka indem maen tounah vasi onen Ahi. 3:2 Rom 1:29-313En avong enek, indem heisav en moulien onen meatin sav, enmahisien one hetovuol. Iselus karen meatin sav ka umon rea en keil, tine heatiat lises. Tounah koa tahos, mete hetisa eni. 4Keil ilea avoumon sise koa avapurun meatin sav eni, tine hetamurei, ka ihilelau en rendemien ten hetetamenien. E hehat sakien tatisa keil ten out netan, ka Ahi, keil e hervattei varei. 5Keil iselus en hilive enges ihit amusil Ahi, ka isesein keihoen onen en moulien one. Vati meatin koa mukonek, konahatei vesesal veni! 3:5 Mat 7:15,21; Rom 2:20; Taet 1:166Tei en meatin keil ekek, aka vasi teim keil ka amul asak luvos ahin keil koa rendemien one tamureis keke usil hihiseien keil one. Ahin keil enek, envatien ten tounah keil ten out netan mul leh keil ka rendemien ten tisaen keil one mul muas keil lises. 3:6 Taet 1:11; 2Tim 2:257Avaseini koakeil enek e vati avakur hihiseien hau keil lises, asakras availea anatinien teni. 8Kosa, meatin houlu aselus karen more longlongien onen Ahi. Rendemien one romaltei ka demkatien one vi heisav enges. Avong kosa suval avong mulamu, navong provet taluvosien elu onen asuv houlu ten out Isip lumul luselus karen Mosis, isealu Sanes ka Sampres. 3:8 Eks 7:11,22; 1Tim 6:59Ka suval provet taluvosien keilu enek, meatin keil koa mukonek asakras avoumoni vataveah ven koa meatin vasi keil ilei kilea keke keil avi varu.
Selkatien min Timoti keke housil revi selusien onen Ahi
10Ka keik Timoti, kokilea hihiseien keil onak, sakien keil onak, ka vati rendemien koa namum musili. Kokilea mun demkatien onak, envatien onak ka rendemien onak taveah. Kokilea narmusehtei en umen keil onak, 11avaseini sakvisien keil ka mahien keil houlu umai enau suval sakvisien tatisa keil koa nakuri en out Antiok, Aekoniam ka Listra. !Ka Ahi kulat nau ran keil vasi! 3:11 Umen 13:50; 14:5; 14:19; Sam 34:1912Anatin, meatin vasi keil koa e vati keke avousil sise koa mal onen Ahi ka usil kat Iesu Kristo, keil ikur sakvisien en hen meatin sav keil veni. 3:12 Mat 16:24; Sion 15:20; Umen 14:2213Ka meatin tisa keil ka koakeil taluvosien, keil imai itisa mok. Iluvos meatin sav keil, ka keil emun, meatin sav keil iluvos keil. 14Ka keik Timoti, konasuvaltei keil, kiles kusil hihiseien keil koa kokuri tuetin ka kokilea tuai avi anatin. Kokilea vati hihiseien keil enek koa kokuri ran koakeil desien onom mul en keil. 3:14 2Tim 2:215Ka kokilea vati hihiseien keil enek musil asa kolonge en Tus Votut navong kovi titi ehon mai rokol kosa. Tus Votut kilea voumon meatin keil availea sise koa avaling demkatien one en Iesu Kristo ka avakur moulien hau eni. 3:15 Sion 5:3916Selusien keil vasi koa mul en Tus Votut ka ven Ahi. Selusien keil enek atahos ten hihiseien, ten selkatien, ten hitkileaen sise koa mal, ka ten hisein meatin keil keke anoumontei mun sakien tatisa keil one. 3:16 2Pit 1:21; Rom 15:417Tus Votut mul sak mesein meatin keil onen Ahi keke akilea avoum vasin umen keil koa tetahos.3:17 2Tim 2:21
4Pol sel kat Timoti keke hehuli kat selusien onen Ahi
1Timoti, Iesu Kristo hemai hekistal hehi asuv houlu onen meatin vasi keil. Sakini, en meten Ahi ka meten Iesu Kristo koa helei rahit usite onen koakeil amoul ka koakeil umat, navit masel katuk vamukok: 4:1 Umen 10:42; Rom 14:9-10; 1Pit 4:52kiles kihitehiten more longlongien onen Ahi. En avong tetahos ka avong tatisa, kisak mesein keik veni. Koakeil amul en tisaen, kisel kat keil keke usil sise koa mal. Navong kovasel kat meatin keil en more hihiseien, kumon rendemien onom hetaveah. 4:2 Umen 20:20,313Avong tai koa hemai, meatin keil iseseini avataengon more hihiseien ten anatinien. !Anatin! Keil usil envatien tateisav one, ka ilah ruain tiser keil houlu keke ilea isan hihiseien keil koa e vati avataengoni. 4:3 1Tim 4:14Ihiles ran selusien ten anatinien ka ilong kat hihiseien keil koa usil tunien keil telamu koa rovitei anatin. 4:4 1Tim 4:7; Taet 1:145Ka keik, Timoti, kilei kat revi sakien keil onom lisenges. Kihatuk hekeih en mahien keil onom, kihitehiten more longlongien lises ka kum vasi tounah keil koa Ahi lingi mul en hem.
6Nasel katuk mukok veni inau, vesesal moulien onak vavus vasuval sanien votut ekor tai onak va min Ahi; vesesal malokovein out netan. 4:6 Plp 2:177Nasuval meatin tavaeen onen Asuv Iesu koa nuvae en usite onen. Ka en lohlohien ten demkatien orer, narmusehtei ka narokol keite teni ke. Nakur kat demkatien onak ka narmottei eni. 4:7 1Tim 6:128Sakini, en avong koanik, uite ten lohlohien onak mul rosinau en out nesa veni namul namusil asa koa Asuv Iesu en vati. Kei koa mal vasi hesan uite koanek minau en Avong ten Mari Kot onen Ahi koa helei rahit usite onen meatin keil. Ka hervitei inau nges, hesan uite min meatin keil vasi emun koa e vati mok avales amaien onen. 4:8 1Kor 9:25; Plp 3:14; 2Tim 2:5; Tiem 1:12; 1Pit 5:4; Rev 2:10
Pol vis Timoti keke vakalah vamai valesi
9Timoti, kisak visi keke kovakalah kovamai kovales inau ekok. 10Navisok kovamai veni Kresken va mum en provins ten out Kalesia, ka Taetas emun va mum en provins ten out Dalmesia. Ka Dimas koa en vat tounah ten out netan, kei lohosai ranau ka va en meteimal ten out Tesalonaeka. 4:10 Kol 4:14; Flm 1:24; 2Kor 8:23; Kal 2:3; Taet 1:411Luk enges ro ral minau. Sakini, kikur Mak hetal minuk, veni kei kilea hekataunau en umen keil onak suval mumoni mulamu. 4:11 Kol 4:14; Flm 1:24; Umen 12:12,25; 13:13; 15:37-39; Kol 4:10; Flm 1:2412Ka nasila Taetikas va en taon ten out Efeses. 4:12 Umen 20:4; Efes 6:21-22; Kol 4:7-813Ka navong kimai, tahos kikur eisin omak ten anni koa nalingi mul en hen Karpas koa mul en out Troas. Ka kikur tus keil onak hetal min tisien keil onak emun. 4:13 Umen 20:6
14Aleksanda, koa vi meatin koa mumon tounah keil en aean, kei purunau vareis. Ka Ahi Asuv hesa kesi suk mini. 4:14 Umen 19:33-34; 1Tim 1:20; 2Saml 3:39; Sam 28:4; 62:12; Pro 24:12; Rom 2:615Kilei kat revi keik ven meatin enek, veni kei mul vuhu houlu ral min more longlongien koa rovitehiteni.
16Navong akur nau nuva en kot avong mulamu, meatin tovuol valomal vaselus en usite onak. Keil vasi alohosai ranau, ka navis Ahi herleletei hetisa en keil veni. 4:16 2Tim 1:1517Ka Asuv Iesu ro vesesal venau ka san keihoen minau. Kei sakinau navit revi more longlongien usil Asuv orer min koakeil arvitei Siu araengoni. Vesesal avasan matien minau, ka Ahi kur koe nau. 4:17 Umen 27:23; 23:11; Sam 22:21; Dan 6:2218Ka Ahi hekur koe nau ran tounah tisa keil vasi ka hekur revi nau nihina en out koa kei vi asuv houlu eni en out nesa. !Rehehati lat isen Ahi hehina nesa lises ka lisenges! !Anatin!
Selusien ekor
19Naviten ‘more’ min Prisila ka meatin onen, Akuila. ‘More’ mun min Onesiforas ka min koakeil aro en teim sen. 4:19 Umen 18:2; 2Tim 1:16-1720Erastas mules en out Korin, ka naling Toropimas en out Maelitas veni kei mesai. 4:20 Umen 19:22; Rom 16:23; Umen 20:4; 21:2921Kisak visi kimai kikalah veni avong ten an tisa mul mai. Epulas, Pudens, Laenus ka Klodia, ral min tuer sav keil emun, aviten ‘more’ minuk.
22Navisi keke Ahi heto venuk Timoti, ka more envatien onen hel ven kami vasi.