Waeburania

1

1 Kae Muungu ekinena na wabibi zehu myeedha minji na minji kwa njia garagara, kuchiiya na kwa hawa manabii. 2 Ela hizi hizi nsiku, ziizo nsiku za mwiso, Muungu kakunenani naswi kuchiiya na kwa Mwanawe. Hangu lumwengu ntajudzaumbwa, Muungu kamutsana kudzamumpa kula kintu kiwe chakwe, na kajuumba huju lumwengu kuchiiya na kwa huyu huyu Mwanawe. 3 Huyu Mwana kakuyangaani na marembo ya Muungu, na jeje ka ḍa na Muungu. Jeje ndiye eyekujuwekani lumwengu yuzima kwa nguvu za chuuwoche. Kahudheresa nabvise zehu kisa kakaa mukono kuyume wa Muungu awee mbinguni. 4 Huyu Mwana jwa Muungu kahendezwa kuwa mukuu kuchia hawa malaika, dza vya sariḍye apfegejweḍyo ḍiivyo kuu kuchia haya masari yao. 5 Koro Muungu nkakunena na malaika yuḍejwonse, amwambe, “Wewe u Mwanangu, yeo nikuvyaa.” Na wala nkakunena dzuu ya malaika yuḍejwonse ambe, “Mimi nawa Babajwe, nae anawa Mwanangu.” 6 Na kawii Muungu epfomuyeha Mwanawe hangafa lumwenguni, kamba, “Malaika wangu wonse nawamuvunzie nkuhi.” 7 Na dzuu ya hawa malaika, Muungu kamba, “Nawahendeza hawa malaika wawe dza vut̯o, na wawe wahumisi weo dza maḅiliḅili ya moho.” 8 Ela huyu Mwanawe, Muungu kamwamba, “Uhajuwo e Muungu, unakaa maishi na maishi! Wewe unawat̯awala wantuwo na hachi. 9 Wewe kutsaka hachi na kukeva mazuka. Ndiyo maana mimi Muungujo, nikuhiiya mafuha nikutsana, na nikuhendeza uwe na tsekea ya kuhilwa, tsekea iyo nkuu kuchia hi ya hawa wenziwo.” 10 Na kawii kamwamba, “Wewe Ḅwana, hapfaḍe ḍabvu kujuumba huju lumwengu, na hizi mbingu nazo ni kazi ya mikonoyo. 11 Vyonse ntavikudzawapfo kawii. Koro vidzaḅaika-ḅaika dza vit̯ani. Ela wewe unawapfo maishi na maishi. 12 Kudzavilinga-linga dza vit̯ani, na vidzaperujwa dza nguo zijariyezo. Ela wewe nkuperuke, unaishi maishi na maishi.” 13 Na Muungu nkakwambia malaika jwakwe yuḍejwonse amwambe, “Ikaa mukono wangu wa kuyume, hat̯a nidzepfowangiza nyabvao mikononi mwako.” 14 Mani d̯ubva awa malaika mbwa? Wao ni ruhu zizonamuvunzia nkuhi Muungu na zizonahumwa kuwahumikia hawaḍe wa Muungu adzeopfonya.

2

1 D̯ubva ni had̯i huyagije na nguvu haya maagu ya hachi husikiiyeyo, ili hutsekudzakwaara njia. 2 Hi Sharia ipfegejweyo wabibi zehu kuchiiya na kwa malaika iyanga kwamba iwa na nguvu, koro kula aivunziye na asiyeit̯ii, kaadhiḅigwa dza ivyomumala. 3 D̯ubva hukitsaufwanya mupfonyo mukuu dzohuu, hunapfona kutsahukumigwa? Huyu Ḅwana mwenye ndiye jwa d̯ura aneneye dzuu ya hu huu mupfonyo. Na hawa wamusikiiyeo, wavihuyanga tswee kwamba ni ḍugha. 4 Muungu nae kavihuyanga tswee kwamba ni ḍugha kwa kuhuyanga vihambwiizo, mambo ya mafara na mambo ya kumakisa menji na menji, pfamodza na kupfa wantu t̯ola ya Ruhu Mudheru dza atsakiyevyo mwenye. 5 Muungu nkakuweka malaika wawe wat̯awala wa huju lumwengu yupfya judzejokudza, hwijokuneneani. 6 Koro vyoregwa humu matsoroni kwamba, “E Muungu, mwanaad̯amu nae ni ga, hat̯a ukae na kumut̯aria? Ambu mwanaad̯amu nae ni ga, hat̯a ukae na kumumuud̯amia? 7 Kumuweka nsii ya hawa malaika kwa muḍa, kisa kumumpa marembo na kumuhendeza ahilwe. 8 Kumumpa mamulaka ya kut̯awala kula kintu.” Haya matsoro yakyamba kula kintu, yana maana ya kwamba ntaku kiyatsijwecho. Ela hat̯a vivyo, amaale ntayadzaḍabva kuhendeka. 9 Hwichokuonani ni huyu Yesu, eyewekwa nsii kachu ya hawa malaika, na sasa akipfegwa marembo na hila kwa dzambo ḍya hichi kifo afwiyecho. Iwa ni t̯ei ya Muungu kwehu, kwamba Yesu afwe kwa dzambo ḍya kula muntu. 10 Muungu kaumba kula kintu na ndiye eyekuvihendezani vyonse viwepfo. Jeje kaona urembo kwamba amuhendeze Yesu kuwa mukamilifu kuchiiya na kwa hizi d̯ina akuntiyezo. Kahenda hivi ili aweze kungiza wanawe wenji maremboni mwakwe. Koro Yesu ndiye eyenawayongowa kuwangiza mupfonyoni. 11 Huyu eyenadheresa wantu, yani Yesu, na hawa eonadheresa, wonse Baba jwao ni mumodza. Ndiyo maana jeje Yesu nkaone yutswa kuwahana wanduguzwe. 12 Koro kamwamba Muungu, “Nawasumwiiya wandugu zangu namuna uivyo. Nakushad̯a kuzimuni mwa tsanganiko ḍya wantuwo.” 13 Na kawii kamba, “Mimi serefano yangu niiweka kwa Muungu.” Na kisa kamba, “Ndimi huyu, mimi na wana wa Muungu animpiyeo.” 14 Kwa dzambo ḍya kwamba hawa wana wa Muungu ni wanaad̯amu waumbijweo na mwazi na nyama, Yesu nae kawa dzao. Kahenda hivi ili kwamba, kwa kufwakwe aweze kumunanga-nanga Shaat̯ani eye na nguvu za kuyaga wantu. 15 Na kwa hi hii namuna, Yesu kawaweka huru hawaḍe weowakiishi maisha yao yonse dza wahumwa, kwa dzambo ḍya kushooga kufwa. 16 Koro hangu d̯ura Yesu nkakudzia kuwagijiija malaika, ela kadzia kuwagijiija wantu wa yuvyee jwa Iburahimu. 17 Ndiyo maana iwa imumala kuwa dza wanaad̯amu wangine wonse kwa kula namuna, ili apate kuwa Mukohani Mukuu jwao eye mut̯ei na eyenahikizika kwa uhumisiwe kwa Muungu, ili kwamba hawa wantu wapate kuyatsijwa nabvise zao. 18 Na kwa kwamba jeje mwenye engizwa maḍemoni na kukuntiswa d̯ina, sasa ana uwezo wa kuwagijiija hawaḍe weokungizwani maḍemoni.

3

1 D̯ubva nywinywi wandugu zangu watsakwa, muhanijweo ni Muungu na mwiwo wantuwe, muyoweni Yesu. Jeje ndiye huyu ntumi na Mukohani Mukuu jwa hi faro yehu hwiyonat̯ima. 2 Jeje ewa muhikizika kwa Muungu, amutsaniye kuihenda hi hii kazi, dza vya Musa evyokuwa muhikizika kuihumikia nyumba nzima ya Muungu. 3 Muntu ambakiye nyumba anahilwa zaid̯i kuchia hi nyumba yenye. D̯ubva Yesu nae anamala hila zaid̯i kumuchia Musa. 4 Koro kula nyumba ina muntu aimbakie, ela Muungu ndiye ambakiye kula kintu. 5 Musa ewa muhumisi muhikizika jwa nyumba nzima ya Muungu, na haya ahendeyeyo yayanga haya ya Muungu adzeyoakinena ḅaad̯aye. 6 Ela Kirist̯o ni Mwana muhikizika jwa Muungu eyekuisumamiani nyumba ya Muungu. Naswi hu nyumbaye ikiwa kwamba hugija kuwa na uhakika wa haya madzikwat̯yo hwiyonadzivunia. 7 D̯ubva naviwe dza hivi vya huyu Ruhu Mudheru evyokunenani humu matsoroni akyamba, “Mukiisikia saut̯i yakwe yeo, 8 namutseihendeza myumu hi myojo yenu, dza vya wabibi zenu wevyodziza kumusikia Muungu hukuḍe yuwandani. 9 Wabibi zenu wanjia kuniḍemani, hat̯a ingawa wewa waona hivi niwagijiyevyo kwa myaka miyongo mine. 10 Ndiyo maana niyowarejea hawa wantu nikyamba, ‘Hawa ntawasikiye meshi, na wadziza kuziuḅa hizi amuri zangu.’ 11 Ndookomu nipfowarejea niyapfa nyamba, ‘Ntawawezi kaḅisa, kuinjia hi nsi ya kuyavya hara niyoiwawekea.’ ” 12 D̯ubva wandugu, manyani kutseewa hat̯a mumodza jwenu jwa kuwa na mojo mumu wa kutsahikiza hat̯a adzize kuuḅa njia ya Muungu eye mojo. 13 Ishinu fundanani kula nansiku, chima cha “Nsiku ya yeo” ivyopfo, ili kutseewa hat̯a mumodza jwenu jwa kukulika-kulika na nabvise na auhendeze mojowe kuwa mumu. 14 Koro hukigija kumuhikiza Kirist̯o na nguvu, dza viviḍe hwivyomuhikiza d̯ura, hunapfokea hayaḍe yonse ya Muungu adzeyowapfa hawaḍe weo wantu wa Kirist̯o. 15 Haya matsoro yamba, “Mukiisikia saut̯i yakwe yeo, namutseihendeza myumu myojo yenu, dza vya wabibi zenu wevyodziza kumusikia Muungu.” 16 Awa waisikiiyeo e saut̯i ya Muungu kisa wakidziza kumusikia ni aḍe ga? Ni hawaḍe wantu wonse wa Musa ayawiyeo nao Misiri. 17 Ehe awa wantu wa Muungu eowarejea kwa myaka miyongo mine ni aḍe ga? Ni hawaḍe weohenda nabvise kisa wakidzawakigwa mifumbi yuwandani. 18 Awa wantu wa Muungu awayapfiyeo kwamba ntawawezi kuinjia hi nsi ya kuyavya hara aiwawekeeyo ni wa? Ni hawaḍe wadziziyeo kumusikia. 19 D̯ubva hwakuonani kwamba, ntawakuweza kuinjia hiḍe nsi kwa dzambo ḍya kwamba wadziza kuhikiza.

4

1 Hi ahad̯i ya Muungu ya kuhupfiika hiḍe nsi ya kuyavya hara, amaale ipfo. D̯ubva nahuchimizeni, kutsekudzawa hat̯a mumodza jwenu jwa kuonekana kwamba kashindwa kuinjia hi nsi ya kuyavya hara. 2 Swiswi huyasikia haya Maagu Mema yasumwiijweyo kwehu, dza viviḍe vya hawa weokuwa hukuḍe yuwandani wayasikiiyevyo. Ela wao, haya Maagu Mema ntayakuwafaiḍi kintu, kwa kwamba ntawakuyahikiza. 3 Swiswi huhikiziyeo, hudzakunjia huku kuntu kwa kuyavya hara. Koro Muungu kamba, “Kwa ngoro waningiziyeo, niyapfa kwamba ntawawezi kukunjia meshi huku kuntu kwa kuyavya hara nikowawekea.” Jeje kanena hivi, hat̯a ingawa hi mipango yakwe ya haya adzeyohenda iwa ikamilika hangu epfojuumba huju lumwengu. 4 Huvimanya kwamba ikamilika, kwa kwamba kungine haya matsoro yamba, “Kufikia nsiku ya fungahe, Muungu ewa kesa kuhenda kazize zonse na kayavya hara.” 5 Pfapfo kawii haya matsoro yamba, “Ntawawezi kukunjia meshi huku kuntu kwa kuyavya hara nikowawekea.” 6 Hawaḍe wa d̯ura weoyasumwiijwa haya maagu, ntawakuweza kuinjia hiḍe nsi, kwa kwamba ntawakuhikiza haya ya Muungu aneneyeyo. Nae kakuyatsani wantu wangine wanjie huku kuntu kwa kuyavya hara. 7 D̯ubva Muungu kaweka nsiku yehu ya kunjia kuntukwe kwa kuyavya hara, na hiyo hiyo nsiku ni yeo. Myaka na myaka ḅaad̯aye, Muungu kanena dzuu ya hi hii nsiku kuchiiya na kwa D̯aud̯i aneneye matsoroni akyamba, “Mukiisikia saut̯i yakwe yeo, namutseihendeza myumu myojo yenu.” 8 T̯ambere Yoswa andeewa kawafisya hawa wantu huku kuntu kwa kuyavya hara, Muungu nkandeenena ḅaad̯aye dzuu ya nsiku ingine ya kunjia kuntu kwa kuyavya hara. 9 Ndookomu nsiku ya wantu wa Muungu ya kunjia kuntu kwa kuyavya hara, amaale ipfo. 10 Yuḍejwonse eyenanjia huku kuntu, anayavya hara akiwa kesa kazize, dza viviḍe vya Muungu evyokwisa kazize za kuumba lumwengu kisa akiyavya hara. 11 D̯ubva naswi nahujwaniye kunjia huku kuntu kwa kuyavya hara kwa Muungu ahuwekeeko. Nakutseewa hat̯a mumodza jwehu jwa kutsaat̯ii dza hawaḍe weokuwa hukuḍe yuwandani na wakishindwa kuinjia hi nsi ya kuyavya hara. 12 Chuuwo cha Muungu chaa mojo, kisa kina nguvu nyinji. Kina makai hat̯a kuchia kisu chicho na makai kuwii. Kinahuna-huna kikanjia hat̯a kwiko mojo na ruhu na kwiko mifufa na mbuju. Na kinayanga wema ambu uzuka wa mat̯aro na t̯amaa za mwanaad̯amu. 13 Ntaku chichonaweza kufitsika kwa Muungu. Jeje kula kiumbe kakuchionani tswee. Na ndiye hudzeeyamuparia hayaḍe yonse huhendeyeyo maishani mwehu. 14 Ndookomu nahuigije na nguvu hi faro hwiyonait̯ima. Koro huna Mukohani Mukuu jwa maana endeyeakikaa usoni kwa Muungu. Nae ni Yesu Mwana jwa Muungu. 15 Na huyu Mukohani Mukuu jwehu ni muntu aumanyiye udhaifu wehu. Jeje kaḍemegwa dzaswi na kula njia, ela nkakugwa nabviseni. 16 D̯ubva nahumudzie Muungu mut̯ei pfasipfo oga. Jeje anahuyanga wemawe na t̯eiye hwipfonawa mad̯inani.

5

1 Kula muntu atsanijwee kahi ya wantuwe kuwa Mukohani Mukuu, katsanigwa kumuhumikia Muungu pfantu pfao. Kawekwa kuyavya mat̯ola yao na mvuugiya zao za kuwahendeza wadhereswe nabvise zao. 2 Na kwa kwamba nae ana udhaifu wa kibenaad̯amu, anawahwaiya na umpowe hawaḍe weonahenda mazuka pfasipfo kumanya. 3 Ndiyo maana anamala kuyavya mvuugiya za kudheresa nabvise za wantu na pia ayavye mvuugiya za kudhereswa nabviseze jeje mwenye. 4 Ntaku yuḍejwonse eyenaweza kudzipfa ukuu wa kuwa Mukohani Mukuu. Kuwa Mukohani Mukuu, muntu anatsanwa ni Muungu dza hiviḍe vya Haroni evyotsanwa. 5 Hat̯a Kirist̯o mwenye, nkakudzipfa jeje hu ukuu wa kuwa Mukohani Mukuu. Muungu mwenye ndiye amutsaniye akimwamba, “Wewe u Mwanangu, yeo nikuvyaa.” 6 Na kungine humu matsoroni, Muungu kamwamba, “Wewe unawa Mukohani jwa maishi dza hiviḍe vya Melekized̯eki.” 7 Yesu epfokuwa humu lumwenguni ekimuyomba Muungu na mojo. Ekiyomba na saut̯i nkuu na kuiya kwa huyu mwenye uwezo wa kumupfonya kuyawana na kufwa. Na kwa dzambo ḍya serefanoye na mojowe wa kut̯ii eokuwa nao kwa Muungu, Muungu kamusikia. 8 Na ingawa Yesu ewa ni Mwana jwa Muungu, kadziyongweeza kut̯ii kuyawana na hizi d̯ina akuntisijwezo. 9 Na epfoit̯imiza hi kaziye kawa ndiye muntu jwa kuwapfonya maishi hawaḍe wantu wonse weonamut̯ii jeje. 10 Ndookomu Muungu kamuhana Mukohani Mukuu dza hiviḍe vya Melekized̯eki. 11 Huna menji na menji ya kumwambia dzuu ya ukohani wa Kirist̯o, ela ni vyumu kupata vyuuwo vya kumuimusia, koro mu wampompowe muno wa kuimuka. 12 Ni mala ya kwamba hi hii saasambi muwe mwisakuwa wantu wa kuyongweeza na wangine. Anywi sivyo, amaale had̯i muwe na muntu jwa kumuyongweeza yayaḍe mayongweezo ya kuḍabva kudziyongweeza chuuwo cha Muungu. Amaale mukaiya kunwa maziwa dza wana ḅad̯ala ya kuḍya chakuḍya chumu. 13 Muntu yuḍejwonse jwa kwamba chakuḍyache chonse ni maziwa, huyo amaale ni mwana kalelehea, nkadzi yeyo sawa kuhenda. 14 Wantu wangoreyeo wanaḍya chakuḍya chumu chumu. Wao wakidzizoweza na wamanya ugaragara wa hikiḍe chicho chema na chicho kizuka.

6

1 D̯ubva amaale nahutsekaiya yayaḍe mayongweezo ya ḍabvu ḍabvu hudziyongweezeyeyo dzuu ya Kirist̯o. Ishinu nahwende usoni hupate hayaḍe mayongweezo ya kuhuhendeza hungore kiruhu. Ntahunamala kuyaujia yayaḍe mayongweezo ya ḍabvu, ya kwamba huyatse mazuka humuhikize Muungu. 2 Ntahunamala kukaiya mayongweezo dzuu ya adha za kudzidheresa na mayongweezo dzuu ya kuwekea wantu mikono. Na wala ni kutsakaiya mayongweezo dzuu ya kufufujwa kwa wafu na dzuu ya hukumu isiyo mwiso iyokudzani. 3 Na Muungu akitsaka hunagija kukuya kiruhu. 4 Ntaiwezekane kuwaudzya njiani hawaḍe weoimanya hi hachi kisa wakiiyekeza hi faro yao. Wao weet̯at̯a t̯ubvo ḍya Muungu na kupfokea Ruhu Mudheru pfamodza na wantu wangine. 5 Wedzionea wao wenye hu wema wa chuuwo cha Muungu, na weziona hizi nguvu za ut̯awala wa Muungu. 6 D̯ubva wakiiyekeza faro yao, ntaiwezekane kuwaudzya njiani. Ni sawa na ya kwamba wao wakumupfatsikani na kumuajaisa kawii huyu Mwana jwa Muungu. 7 Mutsanga wiwonanwa madzi ya mvuya kisa ukakuzya mimea iyo na maana kwa hawaḍe weonauima, Muungu anauvodhya. 8 Ela ukikuzya miwa na pfaiya ḍingine, huo unawa ntau maana. Unaḍujwa na mwisowe udzatsomwa. 9 Hat̯a ingawa nyakunenani dza hivi, nywinywi le si shaka nanywi waḅamu zangu watsakwa. Nimanya ya kwamba, muna haya mema yeyonayawana na hu mupfonyo mupatiyeo. 10 Muungu anahendea wantu hiḍe ya hachi. Nkawezi kwaarerwa hi kazi yenu muhendeyeyo ambu matsako mumuyangiyeyo kwa namuna mwivyowagijiija na mwivyokuwagijiijani hawa Wakirist̯o wenzenu. 11 Hamu yangu nkuu ni kwamba mugije kuwa wahiḍu mumpaka mwiso, ili haya mwiyokudzikwat̯yani muweze kuyapata. 12 Sit̯aki muwe wantu wasiotsaka kuhenda kintu, ela natsaka muwe dza hawaḍe weonahikiza na wakait̯isa, kisa wakapfokea hayaḍe ya Muungu aahid̯iyeyo kuwapfa. 13 Muungu epfoakimuwekea ahad̯i Iburahimu, kayapfa kumuhendea hivi amuahid̯iyevyo. Na kwa kwamba ntakwiwa muntu yungine mukuu kumuchia jeje, Muungu kayapfa kwa sariḍye jeje mwenye. 14 Kamwamba, “Hakika nakuvodhya na nakupfa yuvyee yukuu.” 15 Iburahimu kait̯isa, na haya ya Muungu amuahid̯iiyeyo yamuwea. 16 Benaad̯amu wakwakuyapfani wanayapfa kwa sari ḍya muntu eye dzuu yao. Na muntu akisa kuyapfa t̯u, kunawa ntaku yuḍaat̯o kawii. 17 Muungu ekitsaka kuviwawekea wazi hawaḍe awawekeyeo ahad̯i, kwamba, nkawezi kuvunza ahad̯i yakwe meshi, ndookomu nae kawayapfia. 18 D̯ubva haya mambo mowii haya, yani ahad̯i ya Muungu na kuyapfa kwakwe, ntakuwezi kuperuka, koro Muungu nkanene nsuwe. Ndookomu swiswi hud̯aramiyeo kwakwe ili huwe salama, hi ahad̯i yakwe inahungiza mojo muno huyagije haya madzikwat̯yo ahupfiyeyo. 19 Haya haya madzikwat̯yo ni dza nanga nziho ya kuikumiiza hi myojo yehu. Haya madzikwat̯yo yehu, yaa kwa huyuḍe achiiye na humu mwa huju yukangadzi jwa hi Hekalu ya mbinguni, akinjia hapfaḍe pfantu pfadheru pfa mwiso pfe Hekalu. 20 Yesu ndiye hudzimukwat̯iyee, na ndiye anjiiye hapfaḍe pfantu pfadheru pfa mwiso kwa dzambo ḍyehu. Kahenda Mukohani jwehu Mukuu jwa maishi dza hiviḍe vya Melekized̯eki.

7

1 Melekized̯eki ewa haju jwa mudzi wa Salemi na mukohani jwa Muungu awee dzuu. Iburahimu epfoyawa vihani, ashindiyeko mahaju mane, Melekized̯eki kenda kamut̯angera na kamuvodhya. 2 Iburahimu kamumpa Melekized̯eki fungu ḍya kumi ḍya hiviḍe vija vyonse ahekeyevyo vihani. Maana ya Melekized̯eki ni “Haju jwa hachi.” Na pia haju jwa Salemi maanaye ni “Haju jwa Naghea.” 3 Ntaku matsoro yaḍeyonse, yahadziyeyo kiḍechonse, dzuu ya babajwe ambu mamajwe Melekized̯eki, na wala dzuu ya wabibizwe. Nkadzigwi kuvyajwakwe wala kufwakwe. Jeje ka dza huyu Mwana jwa Muungu kwa kwamba anakaa dza mukohani maishi. 4 D̯ubva yowani namuna ya Melekized̯eki aivyo mukuu. Hat̯a bibi jwehu Iburahimu mwenye, kamumpa fungu ḍya kumi ḍya hiviḍe vyonse ahekeyevyo vihani! 5 Hawa wakohani weo kivyazi cha Lawi, waamurigwa ni hi Sharia ya Musa kuhwaa fungu ḍya kumi kuyawa kwa hawa wantu wao wenye, hat̯a ingawa hao wantu nao wewa ni kivyazi cha Iburahimu. 6 Melekized̯eki nkewa jwa yuvyee jwa Lawi, ela kahwaa fungu ḍya kumi kuyawa kwa Iburahimu kisa kamuvodhya. Na Iburahimu ndiye eyewekejwa hizi ahad̯i ni Muungu. 7 D̯ubva ni hakika kwamba huyu eyenamuvodhya muntu ni mukuu kuchia huyu eyenavodhyegwa. 8 Hawa wakohani wa Kilawi weonahwaa hiḍi fungu ḍya kumi, ni wantu wa kwamba mwisowe wanafwa. Ela Melekized̯eki, huyu ahwaiye hiḍi fungu ḍya kumi ḍya Iburahimu, ni muntu eyekuishini, dza vya matsoro yaneneyevyo. 9 D̯ubva muntu anaweza kwamba Iburahimu epfoyavya hiḍi fungu ḍya kumi, Lawi na kivyaziche cha Walawi weonapfokea fungu ḍya kumi, nao pia wayavya fungu ḍya kumi. 10 Koro Melekized̯eki epfot̯ongana na Iburahimu, Lawi ewa amaale nkadzavyajwa sindoni mwa Iburahimu. 11 Hi Sharia ipfegwa hawa wantu wa Isiraeli kuchiiya na kwa hawa wakohani wa Kilawi. D̯ubva t̯ambere hi kazi ya hawa wakohani wa Kilawi indeewa it̯imiza hayaḍe yonse yeyonamala kut̯imizwa, ntakundeewa na haḍya ya kudza mukohani yungine eye dza Melekized̯eki asiyekuwa jwa kivyazi cha Haroni. 12 Hu ukohani wipfonaperuka, ni had̯i hi sharia nayo pia iperuke. 13 Na huyu hwiyekunenani dzuuye, yani Ḅwana jwehu, ni muntu jwa kyeet̯i chingine. Ntaku hat̯a muntu mumodza jwa hicho hicho kyeet̯iche eyekwambigwa ni mukohani. 14 Kula muntu kamanya tswee kwamba, Ḅwana jwehu ewa jwa kyeet̯i cha Yud̯a. Na Musa nkakutsana muntu yuḍejwonse jwa kyeet̯i cha Yud̯a awe mukohani. 15 Hu ukohani wa Kilawi ntaukuweza kut̯imiza hiḍi lengo. Na hiḍi dzambo ḍikaa wazi na hivi vya Muungu awekeyevyo mukohani yungine eye dza Melekized̯eki. 16 Jeje nkakuwa mukohani kwa kut̯imiza masharia ya kuwa muntu jwa kyeet̯i kisiku, ela kawa mukohani kwa kwamba haya maishaye ntaya mwiso. 17 Koro haya matsoro yamba, “Wewe unawa Mukohani jwa maishi dza hiviḍe vya Melekized̯eki.” 18 D̯ubva hi amuri ya kae iyatswa geri, kwa dzambo ntai maana wala ntai nguvu kawii. 19 Hi Sharia ya Musa ntaikuweza kut̯imiza hayaḍe maana iyowekejwa. Na sasa hupfegwa madzikwat̯yo mema zaid̯i, yeyonahuwezesa kumufikia hafufi Muungu. 20 Muungu ewa kayapfa kuyahupfa haya haya madzikwat̯yo. Hawaḍe wangine nkakuyapfa kuwahendeza wakohani. 21 Ela Yesu kawa mukohani kwa kwamba Muungu ewa kayapfa kumuhendeza mukohani epfomwamba, “Mimi Ḅwana Muungu nisakuyapfa, na nineneyecho siwezi kuchiperuya. ‘Wewe unawa mukohani jwa maishi.’ ” 22 D̯ubva hi ina maana kwamba Yesu ndiye huyu jwa kuḍit̯imiza ḍamano ḍya Muungu kwa wantuwe, ḍiḍyo dzema zaid̯i. 23 Hawa wakohani wa Kilawi wewa wenji kwa kwamba, ntaku eyeweza kuihenda hi kazi maishaye yonse atseefwa. 24 Ela Yesu anaishi maishi, na ukohani wakwe mbwa maishi. 25 Ndookomu jeje anaweza kuwapfonya kut̯wa hawaḍe wonse weonamwendea Muungu kuchiiya kwakwe, kwa kwamba jeje anakaa maishi kuwayombea kwa Muungu. 26 Yesu ndiye huyu Mukohani Mukuu haswa hwiyenamala kuwa nae. Jeje ni mudheru, na nka t̯amba zuka wala nabvise. Kat̯engwa na wanabvise na kawekwa pfantu pfa hila nkuu mbinguni dzuu. 27 Yesu nkakwaa dza hawa wakohani wakuu wangine, wa kwamba ni had̯i wayavye mvuugiya nsiku kwa nsiku za kudzidheresa nabvise zao wao nguzi, kisa wayavye na mvuugiya za kudheresa na nabvise za wantu. Jeje kayavya mvuugiya ya kudheresa nabvise za wantu wonse, epfodziyavya mvuugiya kwa Muungu mweedha mumodza t̯u. 28 Hawa wakohani wakuu weonatsanwa kuuḅana na Sharia ya Musa, ni wantu wasioweza kut̯imiza hayaḍe weyonatsanijwa. Ela Muungu kayapfa kumutsana huyu Mwanawe ḅaad̯a ya kuiyavya hi Sharia, na huyu Mwanawe ndiye jwa kut̯imiza yonse maishi.

8

1 D̯ubva hwichokunenani ni kwamba, huna Mukohani Mukuu eye mbinguni, akaiye mukono kuyume wa Muungu jwa marembo. 2 Jeje kakuhumikani dza Mukohani Mukuu hapfa pfantu pfadheru pfa mwiso. Yani, kakuhumikani kuzimu mwa hiḍi hema ḍyenye, ḍimbakijweḍyo ni Ḅwana, wala si hiḍiḍe ḍimbakijweḍyo na mikono ya wanaad̯amu. 3 Kula Mukohani Mukuu kawekwa apate kuyavya mat̯ola na mvuugiya za wantuwe kwa Muungu. D̯ubva iwa ni had̯i huyu Mukohani Mukuu jwehu awe na kintu cha kuyavya. 4 T̯ambere andeewa ka lumwenguni, nkandeewa mukohani haswa, maanaye t̯ayari kuna hawa wakohani weokuyavyani mvuugiya kuuḅana na hi Sharia. 5 Wao wakuhumikani kuzimu ya hema ḍiḍyo mufaano ambu ḍiḍyo dza kivwii cha hiḍiḍe ḍya mbinguni. Ndiyo maana Musa epfofika kuḍimbaka hiḍi hema, Muungu kamwamba, “Hendani dza viviḍe nikuyangiyevyo hapfa murimani.” 6 Ela sasa, Yesu kapfegwa kazi ya ukohani iyo na maana zaid̯i kuchia hiḍe ya hawa wakohani wangine. Jeje kakusumamiani ḍamano ḍiḍyo na maana zaid̯i kuchia hiḍiḍe ḍya kae, maanaye ḍina ahad̯i ziizo na maana zaid̯i. 7 T̯ambere hiḍi ḍamano ḍya d̯ura ḍindeewa ḍinaweza kut̯imiza hayaḍe yonse ḍiyomala kut̯imiza, ntakundeewa na haḍya ya kuwa na ḍamano ḍingine. 8 Koro Muungu kaona kwamba wanaad̯amu wana matsowa. Ndookomu kamba, “Nsiku zakudzani, nidzepfohenda ḍamano ipfya na nyumba ya Isiraeli na nyumba ya Yud̯a. 9 Ntaḍiwe dza hiḍiḍe ḍamano niḍyohenda na wabibi zao, nipfowagija mukono nikiwayavya na Misiri. Wao ntawakuḍigija hiḍi ḍamano ḍyangu ami nao, d̯ubva nami niwayatsa. 10 Hiḍi ḍamano nidzeḍyowekeana na nyumba ya Isiraeli ni hiḍi: Nsiku zizokudzani, nazyora sharia zangu myojoni mwao, na naziweka akilini mwao. Mimi nawa Muungu jwao, nao wanawa wantu wangu. 11 Kudzawa ntaku haḍya ya muntu jwa kumuyongweeza mwenziwe ambu ndugujwe, amwambe amumanye Ḅwana. Koro hangu mukuu hat̯a muḍoḍo, wonse wanawa wanimanya kwamba mimi ndimi Muungu jwao. 12 Nawayatsia nabvise zao, na wala siwat̯aliye mazuka yao kawii.” 13 Muungu epfonenea dzuu ya ḍamano ipfya, hiḍi ḍamano ḍya d̯ura kaḍihwaa kwamba ḍijara. Na kiḍechonse kijariyecho kinatsafurika-tsafurika mumpaka kinasiya.

9

1 Hiḍi ḍamano ḍya d̯ura ḍiwa na masharia ya kuyanga namuna ya kumuyomba Muungu, na ḍiwa na pfantu pfa kuyombea pfaelekanyijwepfo ni wanaad̯amu. 2 Hiḍi hema ḍipfoḍikimbakwa, ḍihunwa vyumba viwii. Hichi cha d̯ura, chichokuwa na hu muhi wa kupfatsikia hizi tsaa pfamodza na hi meza ya kuwekea hi mikahe iyavijweyo mvuugiya kwa Muungu, chikihanwa Pfantu Pfadheru. 3 Kisa kuwekwa yukangadzi. Ukichia huju yukangadzi unanjia hichi chumba cha pfii chichochikihanwa Pfantu Pfadheru pfa Mwiso. 4 Humu chumbani kwiwa haya madhabahu ya kufukizia vumba yapfakazijweyo dhahaḅu pfamodza na hiḍi sand̯uku ḍya ḍamano ḍipfakazijweḍyo dhahaḅu. Humu mwa hiḍi sand̯uku, kwiwa hu mut̯ungi wa dhahaḅu wiwokuwa na hi mana. Kwiwa na hi nsimbo ya Haroni iyomea magomba, pfamodza na hivi viḍyae vyowii vivyokuwa na hizi amuri kumi. 5 Hapfa dzuu ya hiḍi sand̯uku, kwiwa kumiminwa viumbe viwii vya dhahaḅu vivyo dza makeruḅi, kuyanga kuwapfo kwa Muungu. Hizi mbawa zao zigonzokea dzuu kupfavinga hapfa pfantu pfa wantu pfa kuyatsijwa nabvise zao. Ela hapfa si haḍya ya kuhadza kula kintu. 6 Hivyo ndivyo vya kula kintu chivyokaa humuḍe kuzimu. Hawa wakohani wekinjia na kuyawa hapfa pfantu pfadheru kut̯wa, wakihenda hayaḍe yeyowamala kuhenda. 7 Ela eyeakinjia na kuyawa hapfa pfantu pfadheru pfa mwiso, ni huyu Mukohani Mukuu jeje heket̯u. Nae ekinjia na kuyawa mweedha mumodza t̯u kwa mwaka. Ekinjia na mwazi wa waḍondo wayavijweo mvuugiya kwa dzambo ḍya nabviseze na nabvise za hawa wantu wahendeyezo pfasipfo kuvimanya. 8 Na kuyawana na hayo yonse, huyu Ruhu Mudheru kakuyangani kwamba, chima cha hiḍi hema ḍya ḍamano ḍya kae ḍivyokutumikani, ndivyo vya hi njia ya kunjiiya hapfa Pfantu Pfadheru pfa Mwiso ikaiyevyo dza kwamba ifungwa. 9 Hu ni mufaano kwehu hizi hizi nsiku, wiwokuyangani kwamba haya mat̯ola na hizi mvuugiya zizozikiyavigwa, ntazikuweza kuudheresa hu mojo wa huyuḍe muntu eyeakiyomba. 10 Haya haya masharia ni dzuu ya kuḍya na kunwa na maad̯a yangine garagara ya kudzidheresa. Haya ni masharia yawekejweyo, yasiyohora mojo wa muntu. Yakutumikani mumpaka ngera ya Muungu adzepfoperuya mambo yonse kuwa mapfya. 11 Sasa, Kirist̯o kesakuwa Mukohani Mukuu jwa haya mema hwiyokuonani. Jeje kanjia humu mwa hiḍi hema ḍya maana ḍikamilikiyeḍyo na kula kintu. Hiḍi si hema ḍimbakijweḍyo na mikono ya wanaad̯amu na wala si ḍya huju huju lumwengu. 12 Na Kirist̯o kanjia hapfa Pfantu Pfadheru pfa Mwiso mweedha mumodza t̯u. Na nkakunjia na mwazi wa mbuzi wala wa ngombe, jeje kayavya maishaye mwenye na kahuhendeza huwe huru maishi na maishi. 13 Kuuḅana na adha, mwazi wa ngombe na mbuzi pfamodza na ivu ḍya mwana ngombe ayavijwe mvuugiya, vikifwit̯ijwa-fwit̯ijwa wantu, vinaihendeza mii yao kuwa midheru. 14 D̯ubva, mwazi wa Kirist̯o una nguvu zaid̯i za kuidheresa myojo yehu, hutsekaiya kuhenda mazuka, ela hupate kuhenda miro ya Muungu eye mojo. Koro kwa nguvu za huyu Ruhu Mudheru eyenaishi maishi, Kirist̯o kadziyavya kwa Muungu dza mvuugiya isiyo kapet̯a. 15 D̯ubva Kirist̯o kahenda ndiye huyu muntu jwa kahi jwa hiḍi ḍamano ipfya. Kawa muntu jwa kahi ili kwamba hawaḍe wonse wa Muungu ahaniyeo kuwa wantuwe, wapfokeye hi ahad̯i ya Muungu awawekeeyo iwe yao maishi. Kirist̯o kawa mukinakahi kwa kwamba, ndiye afwiye ili awapfonye wantu kuyawana na nabvise zao wahendeyezo ngera ya hiḍi ḍamano ḍya d̯ura. 16 Muntu akiyatsa hat̯i ya kuyanga hawa wa kuḍaliswa hivi vijavye, ntaviḍaliswe mumpaka imanyikane hakika kwamba huyu mwenye kafwa. 17 Maanaye, hat̯i ya kuḍalisa vija ntaiwe na maana yaḍeyonse ikiwa kwamba amaale mwenye ka mojo. Inatumika t̯u hapfaḍe pfa huyu mwenye aiyatsiye, epfonawa kwamba kamaafwa. 18 Ndiyo maana hat̯a hiḍiḍe ḍamano ḍya d̯ura, iwa kwamba ni had̯i ḍiḍabviswe kwa kwiha mwazi wa muḍondo. 19 Cha d̯ura, Musa kawambia hawa wantu haya yonse yorejweyo humu Shariani. Kisa kahwaa mwazi wa wana ngombe na mbuzi utsanganyijweo na madzi, kaufwit̯ia-fwit̯ia hichi chuo che Sharia na hawa wantu wonse. Kaufwit̯a-fwit̯a na mahambi ya muhisopo yalingilijweyo na manyala ya ranji ya zazi iwivwiyeyo. 20 Makisa kawamba, “Hu ndiwo hu mwazi ukaiyeo dza hakikisho ḍya hiḍi ḍamano ḍya Muungu ahendeyeḍyo nanywi, na akimuamuru kwamba muḍigije.” 21 Na pia Musa kaḍifwit̯ia-fwit̯ia mwazi hiḍi hema na vijavye vyonse vivyovikitumika kwa mayombo. 22 D̯ubva ni kunena kwamba, kuuḅana na hi Sharia, hafufi kula kintu kinadhereswa na mwazi. Pfasipfo mwazi kuhika, ntaku kuyatsijwa nabvise. 23 D̯ubva hivi hivi vija, vivyo mufaano wa hiviḍe vya mbinguni, viwa vinamala kudhereswa na mwazi dzeviḍe. Ela hivi vija vya mbinguni vyenye vinatsaka mvuugiya za maana zaid̯i. 24 Koro Kirist̯o nkakunjia pfantu pfadheru pfaelekanyijwepfo ni wanaad̯amu na pfepfo mufaano wa hapfaḍe pfantu pfenye, ela kanjia mbinguni kwenye. Na hukuḍe, kenda kasumama usoni kwa Muungu kwa dzambo ḍyehu. 25 Jeje kadziyavya mvuugiya mweedha mumodza t̯u, si dza huyu Mukohani Mukuu eyenanjia hapfa pfantu pfadheru pfa mwiso kula mwaka, akinjia na mwazi wa waḍondo. 26 T̯ambere si hivyo, Kirist̯o andeewa kwamba kafwa myeedha minji na minji hangu kuumbwa kwa lumwengu. Ela hivi adziyevyo, kadza mweedha mumodza t̯u hizi hizi ngera za nsiku za mwiso hwizokuishini, apate kuhunwiiya nabvise zehu kwa kudziyavya jeje mwenye dza mvuugiya. 27 Mwanaad̯amu korejwa kufwa mweedha mumodza t̯u, kisa adzeasumame hukumuni. 28 Kirist̯o nae kayavigwa dza mvuugiya mweedha mumodza t̯u, ya kunuya nabvise za wenji. Kadzakudza mweedha wa pfii kuwapfonya hawaḍe weokuyoweeyani kudzakwe, nkakwakudza kawii kutsukuya nabvise za wantu.

10

1 Hi Sharia ya Kiyahud̯i ni dza picha iyo mawizawiza ya hayaḍe mambo yenye. Ni mazimbozimbo t̯u ya hayaḍe yeyokudzani. Hawa wantu wekiyavya mvuugiya zizo kwa zizo kut̯wa kula mwaka. Ela hizo hizo mvuugiya ntazikuweza kuwahendeza wagulufu hawaḍe weowakimuyomba Muungu. 2 T̯ambere wandeewa kwamba wadhereswa nabvise zao ḍugha, ntawandedzionea viwi kwa dzambo ḍya nabvise zao, na ntakundeewa na mvuugiya za kuyavya kawii. 3 Amoo hivi viivyo ni kwamba, hizi mvuugiya zakuwakumbusyani hawa wantu kula mwaka dzuu ya nabvise zao. 4 Maanaye, mwazi wa mbuzi na ngombe ntauwezi kumudheresa muntu nabviseze hat̯a kachuchu. 5 Ndiyo maana, Kirist̯o epfoakidza lumwenguni, kamwamba Muungu, “Wewe nkukutsaka mvuugiya wala mat̯ola ya wantu ya kukuyavia. Ela kunimpa mwii wa mwanaad̯amu. 6 Wewe nkutsakizwe ni mvuugiya za waḍondo wa kutsomwa wazima wazima, ambu mvuugiya za kuyavigwa kunwiiya wantu nabvise. 7 D̯ubva nami nyamba, ‘Ndimi huyu, e Muungu jwangu. Nidzia kuhenda miroyo, dza vyorejwevyo dzuu yangu kuzimuni mwa Chuo cha Sharia.’ ” 8 Pfantu pfa d̯ura Kirist̯o kamba, “Wewe Muungu nkukutsaka na wala nkutsakizwe ni mvuugiya na mat̯ola, ambu waḍondo wa kutsomwa wazima wazima, wala mvuugiya za kuyavigwa kunwiiya wantu nabvise.” Kanena hivi hat̯a ingawa hizi ni mvuugiya za hi Sharia yambiyezo kwamba ziyavigwe. 9 Kisa kamba, “Ndimi huyu, e Muungu jwangu, nidzia kuhenda miroyo.” Ndookomu Muungu kazinuya hizi mvuugiya za kae, na pfantupfe kaweka hi mvuugiya ya Kirist̯o. 10 Na kwa kwamba Yesu Kirist̯o kahenda miro ya Muungu, hudhereswa nabvise kwa njia ya hi mvuugiya ya mwiiwe mwenye, ayaviyeyo mweedha mumodza t̯u. 11 Kula mukohani jwa Kiyahud̯i anahenda kazize za kiḍini nsiku kwa nsiku, na kuyavya mvuugiya zizo kwa zizo kut̯wa. Amoo hizi mvuugiya ntaziwezi kumunwiiya muntu nabvise. 12 Ela ae Kirist̯o kadziyavya mweedha mumodza t̯u dza mvuugiya ya kuhunwiiya nabvise zehu ngera zonse, kisa kakaa mukono kuyume wa Muungu. 13 Hukuḍe kakaa kuindiiya mumpaka hapfaḍe pfa nyabvawe wadzepfogiswa nsii ya nyajoze. 14 D̯ubva kwa kudziyavya dza mvuugiya mweedha mumodza t̯u, jeje kawakamilisha maishi hawaḍe eokuwahendezani kuwa wadheru. 15 Huyu Ruhu Mudheru pia, nae kahwambia dzuu ya haya haya mambo. Kamba, 16 “Ḅwana kamba, ‘Hiḍi ndiḍyo ḍamano nidzeḍyowekeana nao nsiku zizokudzani: Nazyora sharia zangu myojoni mwao, na naziweka akilini mwao. 17 Nami siwat̯aliye nabvise zao kawii, wala mazuka yao.’ ” 18 D̯ubva, Muungu epfonayatsia wantu nabvise, ntakuwe na haḍya kawii ya mvuugiya ya kuyavigwa kunwiiya wantu nabvise. 19 D̯ubva wandugu zanguni, kwa dzambo ḍya kufwa kwa Yesu, hupata ujangina wa kunjia hapfa pfantu pfadheru pfa mwiso. 20 Jeje kahufungwiiya njia mpya ya kumwendea Muungu, iyonahupfa maisha. Kaihufungwiiya kwa kuchia na humu mwa huju yukangadzi, yani kwa kudziyavya jeje mwenye dza mvuugiya. 21 Huna Mukohani Mukuu eyekuisumamiani nyumba ya Muungu mbinguni. 22 D̯ubva nahutsegeeye hafufi na Muungu na mojo mumodza pfasipfo kuwa na kajela. Ni huwe na myojo idheresejweyo mazukaye na mii idheresejweyo na madzi masafi. 23 Nahuyagije na nguvu haya madzikwat̯yo hwiyonakwamba hunayo, koro humanya ya kwamba huyu Muungu ayahupfiye nkavunze ahad̯i yakwe. 24 Nahumuud̯amiyane kungizana mojo hupate kutsakana dza ndugu na kuhendeana mema. 25 Nahutseyatsa kukaa na kutsanganika pfamodza kwa mayombo, dza vya wantu wangine wevyokuhendani. Ishinu ni kungizana mojo zaid̯i na zaid̯i, koro humakuonani kwamba Nsiku ya Ḅwana ya kudza imaawa hafufi. 26 Hukikaiya kuhenda nabvise nangere hat̯a ḅaad̯a ya kuimanya hi hachi, ntaku mvuugiya ingine idzeyoweza kuyavigwa ihunwiiye nabvise zehu. 27 Kidzechosaa chonse, inawa ni kuindiiya na oga hukumu ya Muungu na hu moho wa bvibvibvibvi udzeowananga-nanga hawaḍe wonse weonamupfinga Muungu. 28 Muntu adziziye kuit̯ii hi Sharia ya Musa, ekiyagwa pfasipfo kuonejwa t̯ei ikiwa kwamba kuyavigwa ushaahiḍi ni wantu wawii ambu zaid̯i, kwamba hiḍi tsowa kaḍihenda ḍugha. 29 Ehe fat̯i wantu weonamubalifa Mwana jwa Muungu, wanahukumigwa myeedha myengaa zaid̯i? Wantu weonahenda hivi, kisa hu mwazi wa ḍamano ḍya Muungu uwadhereseyeo wakauhwaa dza mwazi usiokuwa mudheru, hakika wantu dzao wanahukumigwa vyumuni! Wao wanamukufuru Ruhu jwa Muungu na hali huyu Ruhu ndiye eyenahuyanga hi t̯ei ya Muungu. Hachi wantu dzao wadzapata hukumu nkali! 30 Koro humanya ya kwamba Ḅwana Muungu ndiye ambiye, “Halo nzangu. Mimi naipfa halo.” Na jeje ndiye ambiye, “Mimi nawahukumu wantu wangu.” 31 Vyaa oga muno kugwa mikononi mwa Muungu eye mojo. 32 Zit̯ariyeni hizi d̯ina nkali mukuntiyezo na namuna mwivyoit̯isa mwipfohikiza na sambi. 33 Myeedha ingine mwitsezejwa kacha ya wantu na kukuntiswa d̯ina, na myeedha ingine mwikigijana na hawaḍe wantu weowakihendegwa mambo dzayo. 34 Nywinywi muwafwiya t̯ei wafungwa. Na hat̯a vija vyenu vipfohwajwa na nguvu nywinywi mudzikaiya na tsekea, maanaye mwimanya kwamba muna nkandi ya maana iyonakaa maishi. 35 D̯ubva namutseefwa mojo, kwa kwamba hi serefano yenu inamuyehea t̯ubvo kuu. 36 Nywinywi munamala kuit̯isa ili mupate kut̯imiza miro ya Muungu makisa mupfokeye haya amuahid̯iyeyo. 37 Koro haya matsoro yamba, “Indani kit̯emo kachuchu t̯u, na huyuḍe eyekudzani, nkakawe anakudza. 38 Wantu wangu, weonahenda miro yangu, wao wananiserefat̯a na wanaishi kwa faro. Ela yuḍejwonse kahi yao adzeyeujia nyuma, huyo sitsakizwe nae.” 39 Aswi le ntahukwaa wantu hwiwonaujia nyuma na hukaara. Humuserefat̯a Muungu nae anahupfonya.

11

1 Kuwa na faro ni kuwa na uhakika wa haya madzikwat̯yo yehu. Hunawa na uhakika wa hayaḍe husiyoona na matso. 2 Wabibi zehu wa kae wamutsakiza Muungu kwa dzambo ḍya faro zao. 3 Faro ndiyo ihupfiyeyo kuimuka kwamba, huju lumwengu juumbwa kwa chuuwo cha Muungu. Ndookomu hivi vivyonaonekana, viumbwa kuyawana na hiviḍe visivyoonekana na matso. 4 Kwa kwamba Habili ewa kamuserefat̯a Muungu, kayavya mvuugiya nyema kuchia mvuugiya ya Kaini. Na kwa dzambo ḍya faro yakwe, Muungu kamuhwaa Habili kuwa muntu muhachi. Muungu katsakizwa nae na kapfokea mvuugiyaze. Na hat̯a ingawa jeje kesakufwa, hi faroye amaale yakuhwambiani menji. 5 Kwa dzambo ḍya kwamba Henoke ewa kamuserefat̯a Muungu, Muungu kamuhwaa akiwa mojo ḅila kufwa na nkakuonekana kawii. Haya matsoro yamba, Henoke asidzahwajwa kwenda mbinguni dzuu, ewa kaishi maisha ya kumutsakiza Muungu. 6 Maanaye ntaku eyenaweza kumutsakiza Muungu pfasipfo kuwa na faro. Yuḍejwonse jwa kumwendea Muungu ni had̯i ahikize kwamba Muungu yupfo na pia ahikize ya kwamba Muungu anayanga wemawe kwa hawaḍe weonamulacha. 7 Kwa kwamba Nuhu ewa kamuserefat̯a Muungu, kauḅa hayaḍe ya Muungu amwambiiyeyo dzuu ya mambo yadzeyohendeka, asiyodzayaona na matso. Kaelekanya safina ya kuipfonyea nyumbaye dza vya Muungu amwambiiyevyo. Kwa faroye, Nuhu kayanga uzuka wa wantu wa huju lumwengu, na Muungu kamuhwaa dza muntu muhachi kwa dzambo ḍya faroye. 8 Kwa kwamba Iburahimu ewa kamuserefat̯a Muungu, Muungu epfomwamba anuke na kwao ende hiḍe nsi aahid̯iyeyo kuimumpa, Iburahimu kat̯ii na kenda, hat̯a ingawa ewa nkaidzi hiḍe nsi. 9 Kwa kumuserefat̯a Muungu, Iburahimu kakaa dza mugeni hiḍe nsi ya Muungu aahid̯iyeyo kuimumpa. Kaishi mahemani pfamodza na aḍe Isaka na Yakobo, weokuwa wa kupfegwa ao nae hiviḍe vya Muungu aahid̯iyevyo. 10 Koro Iburahimu ekiyoweeya kudzaishi huḍe mudzi wiwo na misinji ya kukaa maishi, upangijweo na kumbakwa ni Muungu. 11 Kwa kwamba Iburahimu ewa kamuserefat̯a Muungu, kaweza kuvyaa mwana na Sara, hat̯a ingawa ewa kajara muno na huyo huyo mukaziwe ewa nd̯at̯a. Iburahimu ewa kaserefat̯a kwamba Muungu anait̯imiza hi ahad̯i amuwekeeyo. 12 Ingawa ewa kajara na hat̯a ewa dza muntu afwiye, kuyawana nae jeje muntu mumodza, kuyawa yuvyee jwa wantu wenji na wenji dza nyoha za yuwinguni. Wewa wenji dza mutsanga wa ḅahari. 13 Hawa hawa wantu wonse wafwa wakiwa na serefano kwa Muungu, hat̯a ingawa ntawakuvipata hiviḍe vya Muungu aahid̯iyevyo. Haya ya kudzayahendeke wayaona na kuye na watsekea muno. Wawasumwiiya wantu pfasipfo yutswa kwamba wao ni wageni wa hiḍe nsi na humu lumwenguni wao ni wadzokudza. 14 Na wantu weonanena dza hivyo wakuyangani kwamba wakuiyoweeyani hiḍe nsi idzeyowa yao haswa. 15 T̯ambere hi nsi weyowakit̯aria indeewa ni hiḍe wayawiyeo, ḅasi watsakiye wandeuja. 16 Ela hivi viivyo ni kwamba, wekit̯amani nsi iyo nyema zaid̯i, yani nsi ya mbinguni. Na Muungu nkaone viwi wakimuhana Muungu jwao, koro kesakuwambakia mudzi wao wa kukaa. 17 Muungu epfomuḍema Iburahimu amuyavye mwanawe Isaka mvuugiya, Iburahimu ewa ka t̯ayari kwa kwamba ewa kamuserefat̯a Muungu. Muungu ewa kamuahid̯i kamwamba, “Huju yuvyee nikuahid̯iyejo unajupata kuchiiya na kwa Isaka,” na huku Iburahimu ewa ka t̯ayari kumuyavya dza mvuugiya mwanawe madiani. 19 Iburahimu ewa kahikiza kwamba, Muungu ana uwezo wa kufufuya hat̯a muntu afwiye. D̯ubva hivi vya Iburahimu amupfegejwevyo mwenye huyu mwanawe, ni dza kwamba huyu mwana ewa kafwa kisa kafufujwa kuyawa kwa wafu. 20 Kwa kwamba Isaka ewa kamuserefat̯a Muungu, kamuvodhya Yakobo na Esau, akiwamba Muungu anawahendea mema huko usoni. 21 Na kwa kwamba Yakobo ewa kamuserefat̯a Muungu, epfofika hafufi kufwa kawavodhya hawa wana wowii wa Yusufu. Makisa kenamia hukuḍe kitswani kwa hiḍi t̯at̯aḍye na kayavya ḍuḍa. 22 Na kwa kwamba Yusufu nae ewa kamuserefat̯a Muungu, epfofika hafufi kufwa kanenea dzuu ya kunuka kwa Waisiraeli kuyawa Misiri na kaḍaamat̯a hivi vya kuuhenda hu mwiiwe. 23 Kwa faro weyokuwa nayo, Musa epfovyajwa, hawa wavyaziwe wamufitsa kwa myezi mihahu. Ntawakushooga kuvunza amuri ya huyu haju. Wahenda hivi, koro wewa wamuona kwamba ni mwana ḅora. 24 Musa epfokuya akihenda muntu mukuu, kadziza kuhwajwa dza mwana jwa mwanamuke jwa Farao, kwa kwamba ewa kamuserefat̯a Muungu. 25 Jeje kaona ni heri kukuntiswa d̯ina pfamodza na wantu wa Muungu kuliko kudzitsekeza nabviseni kwa muḍa. 26 Kaona ya kwamba kukuntiswa d̯ina kwa dzambo ḍya huyu Kirist̯o kuna maana zaid̯i kuliko kupata ujabva wonse wa Misiri, koro ekiyoweeya muno t̯ubvoḍye. 27 Kwa kwamba Musa ewa kamuserefat̯a Muungu, kanuka na Misiri pfasipfo kuwa na oga wa ngoro ya huyu haju. Jeje nkakukwira nyuma kawii, kagija kwenda t̯u, dza kwamba ewa kakumuonani huyu Muungu asiyeonekana. 28 Kwa kwamba ewa kamuserefat̯a Muungu, Musa kaweka hi jila ya Pasaka. Kawamba hawa wantu wa Isiraeli waipfakaze mwazi hi miimo ye miḍyango yao, ili huyu malaika jwa mfwisa akwakuchiani atsewayaga hawa wana mahangafa wa Waisiraeli. 29 Kwa kwamba hawa Waisiraeli wewa wamuserefat̯a Muungu, waivuka ḅahari ya Shamu dza kwamba iwa ni mutsanga guba. Ela Wamisiri nao wepfoḍema kuvuka, wafwa madzi tswee. 30 Kwa kwamba wewa wamuserefat̯a Muungu, hawa Waisiraeli wepfouzunguuka mudzi wa Yeriko myeedha mifungahe, hizi nkuta za hu mudzi zigwa. 31 Na kwa kwamba huyuḍe muke shudha jwa mudzi wa Yeriko eyeakihanwa Rahabi ewa kamuserefat̯a Muungu, jeje nkakuyagwa pfamodza na hawaḍe wadziziyeo kumut̯ii Muungu, koro ewa kawangiza nyumbani mwakwe hawaḍe wad̯ozi wa Kiisiraeli. 32 Cha zaid̯i cha kunena ni chi? Si muḍa muyeya wa kunit̯osa kumusumwiiya dzuu ya Gid̯ioni, Ḅaraka, Samusoni, Yefuta, D̯aud̯i, Samweli na manabii wangine. 33 Wao, kwa kwamba wewa wamuserefat̯a Muungu, wajwana na nsi nzima nzima na wazishinda. Wahenda yeyonamutsakiza Muungu nae Muungu kat̯imiza ahad̯ize kwao. Wasumisa manwa ya nsimba, 34 wazimya myoho ya bvibvibvibvi, na wapfona kutsakentwa-kentwa na myundu wayagwe. Ntaweewa wantu weokuwa na nguvu, ela wapfegwa nguvu. Wapfegwa nguvu za kujwania viha na washinda maḍyeshi mazima mazima ya nsi zingine. 35 Wake wangine wafufwiijwa wantu wao. Wangine wakuntiswa d̯ina za kafu kwa dzambo ḍya faro zao. Ela wakilia kufwa ili wapate kudzafufujwa wawe na maisha mema ḅaad̯aye, kuliko kuzikana faro zao na wayatswe huru. 36 Wantu wangine wabigwa na kutsezejwa, na wangine wafungwa na minyoro na kungizwa magerenzani. 37 Wangine wabigwa na mawe wayagwa, wangine waḅajwa mpande mbii mbii na misumeno na wayagwa, na wangine wakentwa-kentwa na myundu wayagwa. Wangine wahangaika huku na huku, nguo zao zikiwa ni nchingo za mbuzi. Wewa na t̯uri muzuka, wakuntiswa d̯ina na kuhendejwa mazuka menji. 38 Huju lumwengu ntajwiwa pfantu pfema pfa kuwaweka wao. Wad̯and̯a mbandani na mirimani, na kuishi mampangoni na masimoni. 39 Hawa hawa wantu wonse hawa, wamutsakiza Muungu hachi kwa faro zao. Ela hat̯a vivyo, ntaku hat̯a mumodza jwao apfegejwe hikiḍe cha Muungu echoahid̯i. 40 Hivi ni kwa kwamba Muungu kahupangia mema makuu zaid̯i. Koro wao ntawawezi kukamilika wao heket̯u pfasipfo kukamilika pfamodza naswi.

12

1 D̯ubva, kwa kwamba hwakuyojwani ni wingu kuu na kuu ḍya mashaahiḍi wayangiyeo faro zao, nahuyekeze kula chichonahugija-gija na huiyatse hi nabvise iyonatsaka kuhuhabvaka. Nahud̯arame na d̯iḍa hizi mbio hungizijwezo. 2 Nahugije kumuyowa Yesu eye muḍabvisa na mut̯imiza jwe faro yehu. Jeje kabea kufwa kwa kinyaya hapfaḍe muhini mwa mpatsa pfasipfo kuviona dza kintu, kwa dzambo ḍya tsekea eyoakiyoweeya kudzawa nayo. Na sasa kakaa mukono kuyume Uhajuni mwa Muungu. 3 T̯ayowani haya akuntananiyeo nayo na namuna ait̯isiiyevyo upinzani mukali wa wantu wanabvise! D̯ubva nanywi namutseefwa mojo muiyekeze hi faro yenu. 4 Maanaye, hivi viha vyenu mwivyokujwanani na nabvise, ntamudzajwana viha vya kumuyaga. 5 Mumavyaarerwa avi vyuuwo vya kungiza mojo vya aya matsoro yaneneyevyo? Haya matsoro yamba, “Mwanangu, Ḅwana epfonakuruḍi sivibusheshe, na epfonakukanya, sifwe mojo. 6 Maanaye Ḅwana anamuruḍi kula amutsakiye, na anamuadhiḅu kula eyenamuhwaa dza mwanawe.” 7 D̯ubva it̯isani hizi d̯ina mwizokukuntani, muzihwae dza adhaḅu mwiyokupfegwani ni baba jwenu. Muungu kakumuhendani dza hiviḍe vya babajwe muntu evyonawahenda wanawe. Ni mwana ga asiyeadhiḅigwa ni babajwe? 8 Mukitsaadhiḅigwa dza hawa wana wangine, ndokwaa nywinywi ntamukwaa wana wa nyumbani, mu wana wa usi. 9 Wababa zehu wa kibenaad̯amu t̯u wanahuadhiḅu kisa vivyo hukawahila. Ehe fat̯i Baba jwehu jwa mbinguni hunamala kumuhila chima ga, ili hupate kuwa na maisha ya kiruhu? 10 Hukiwa amaale hu wana, wababa zehu wanahuadhiḅu dza wevyonatsaka. Muungu jeje anahuadhiḅu kwa faiḍa yehu wenye, hupate kupata hu umuunguwe. 11 Hiḍe saa hwiyonaadhiḅigwa ntahuwe na tsekea, hunanjijwa ni tsungu. Ela hawaḍe weonadziuja na nyuma kuyawana na adhaḅu dzayo, wanapata kuishi maisha ya naghea na ya kumutsakiza Muungu. 12 D̯ubva dzipfeni mojo, namutseyekezeka-yekezeka na matsofu. 13 Ishini maisha yarongaariyeo ili mutsekudzawahendeza hawaḍe weo wadhaifu kiruhu waare, ela muwahendeze wapate matsea. 14 Ḍemani kukaiyana na naghea na wantu wonse na muishi maisha ya udheru, maanaye ntaku adzeyemuona Ḅwana pfasipfo kuishi maisha madheru. 15 Manyani muntu atseuja na nyuma aiyekeze hi t̯ei ya Muungu. Na manyani kutsekudzawa muntu eye dza mbeju ya sumu kahi yenu, atsekudzayeha d̯ina na kunanga wangine wenji. 16 Manyani kutseewa muntu muḅari kahi yenu wala muntu asimuhila Muungu dza Esau, aguziye uhangafawe kwa dzambo ḍya kuḍya kwa mweedha mumodza. 17 Nywinywi wenye mumanya kwamba, nyumae, jeje kadzakatsaka kuvodhyegwa dza mwana hangafa, ela babajwe kamudzizia. Na hat̯a ingawa kalacha kuvodhyegwa huku akiiya, nkakuwa na cha kuhenda apate kuupata uhangafawe kawii. 18 Nywinywi ntamudzafika pfantu pfa kusumamiana uso kwa uso na mambo ya kuhusya dza moho wa bvibvibvibvi, kiza cha go, na vut̯o kali, dza hayaḍe ya hawa Waisiraeli wat̯ongananiyeo nayo hapfaḍe pfa hu Murima wa Sinai. 19 Wao wasikia saut̯i nkuu ya t̯arumbet̯a na saut̯i ya Muungu akwakunenani, na wamuyomba atsenena nao jeje, 20 maanaye ntawakubea kuisikia hi amuri yambiyeyo, “Hat̯a muḍondo adzeuhora hu murima ni kubigwa na mawe ayagwe.” 21 Haya mambo yewa ya kushoogesa muuno, hat̯a Musa nae kamba, “Nyakuhehemani maanaye viningiza oga.” 22 Ela nywinywi muudzia Murima wa Sayuni, kwiko mudzi wa Muungu eye mojo. Yani, muidzia Yerusalemi ya mbinguni, kwiko maelefu na maelefu ya malaika. 23 Mudza kwa tsanganiko ḍya wana mahangafa wa Muungu, weo tsaikoni. Hawa, masari yao yoregwa mbinguni. Mudza kwa Muungu, eye muhukumu jwa wantu wonse. Na mudza kwa ruhu za wantu wema wa kae wapfegejweo kukamilika. 24 Nywinywi mudza kwa Yesu, eye muntu jwa kahi jwa hiḍi ḍamano ipfya. Jeje, mwaziwe uhika na uhuwekea ahad̯i ya mambo mema zaid̯i kuchia mwazi wa Habili. 25 D̯ubva manyani mutsekudzadziza kumusikiiya huyu eyekunenani. Hawaḍe weod̯ucha masikio yao, wakidziza kumusikiiya huyu eyeyeha maagu ya Muungu lumwenguni, ntawakuweza kupfona. D̯ubva fat̯i hukidziza kumusikiiya huyu eyekunenani naswi kuyawa mbinguni, hunapfonadze? 26 Hihiiḍe ngera, hi saut̯iye ihehemesa nsi yonse. Ela sasa kaahid̯i kamba, “Naihehemesa kawii nsi yonse pfamodza na hizi mbingu pia.” 27 Hichi chuuwo cha “kawii,” chakuyangani tswee kwamba, kula kiumbijwecho kidzasukuswa kisa kinujwe. Hiviḍe visivyosukusika t̯u, ndivyo vya kuhafa. 28 D̯ubva swiswi nahumuyavize ḍuḍa Muungu, kwa kwamba hwakupfegwani uhaju usiosukusika. Nahumuyavize ḍuḍa Muungu na humuyombe na njia ya kwamba inamutsakiza, hukimuhila na kumushooga, 29 maanaye Muungu hakika ka dza moho wiwonananga-nanga.

13

1 Gijani kutsakana dza ndugu Wakirist̯o. 2 Namutseyatsa kukaraḅisha wageni madzumbani mwenu. Koro wangine, kwa dzambo ḍya kutsayatsa kukaraḅisha wageni, wakaraḅisha malaika pfasipfo kuvimanya. 3 Wamuud̯amiyeni hawaḍe weo gerenzani, dza kwamba nanywi mufungwa pfamodza nao. Wamuud̯amiyeni na hawaḍe weokukuntiswani d̯ina, dza kwamba hizi d̯ina mwakuzikuntiswani nywinywi. 4 Ndoa naihilwe ni kula muntu! Ntaku ruhusa ya muke ambu muyume kuyawa nze, maanaye Muungu anawahukumu hawaḍe wonse weo waḅari na wantu wa ranga. 5 Nywinywi namutsehekwa ni uhamile wa kutsaka fwedha. Furumani na hivi mwivyonavyo, koro Muungu kamba, “Siwezi kumuyatsa, na wala siwezi kumufat̯ula.” 6 D̯ubva hunaweza kunena pfasipfo oga, hwambe, “Ḅwana ndiye mugijiija jwangu, siwezi kuwa na oga. D̯ubva mwanaad̯amu anaweza kunihenda kintu ga mimi?” 7 Wakumbukeni hawa wayongozi wenu weomusumwiiya chuuwo cha Muungu. Yowani namuna wevyoishi na namuna wadzevyowakifwa, nanywi mut̯aḅe hi faro yao. 8 Koro Yesu Kirist̯o nkadzaperuka. Ni yuyuḍe jwa dzana, yeo, na hat̯a pfasipfosia. 9 D̯ubva namutseyatsa kula aina ya mayongweezo mageni yamwaarye. T̯ei ya Muungu kwehu, ndiyo iyonahungiza nguvu, ela kuuḅa masharia ya kuḍya chakuḍya kisiku ambu kutsaaḍya chakuḍya kisiku ntakusaiḍie yuḍejwonse. 10 Hawaḍe wakohani wa Kiyahud̯i weonahumika humuḍe mwa hiḍi hema, ntawa hachi ya kuḍya hi mvuugiya yehu hwiyonayavya. 11 Kula mwaka, huyu Mukohani Mukuu jwa Kiyahud̯i ekikaa na kutsukuya mwazi wa waḍondo akanjia nao hapfa Pfantu Pfadheru pfa mwiso. Ekinjia nao akauyavya dza mvuugiya ya kuyatsijwa wantu nabvise. Ela hivi vivimba vya hawa waḍondo vikitsomwa nze ya hi nkambi. 12 Ndiyo maana Yesu nae, kafwa nze ya hu mudzi apate kuwadheresa wantu nabvise zao kwa mwaziwe mwenye. 13 D̯ubva naswi, nahuyawe nze ya hi nkambi hwende kwa Yesu, hukabeye hukuajaiswa kwakwe aajaisijweko. 14 Koro huju huju lumwengu siyo makao yehu ya maishi, swiswi hwakuyoweeyani hu mudzi wehu udzeokudza. 15 D̯ubva kuchiiya na kwa Yesu, swiswi nahumuyavize Muungu mvuugiya ya kumushad̯a kut̯wa, iyo mvuugiya ya wantu weonakwamba Yesu ni Ḅwana jwao. 16 Namutseyatsa kuwahendea mema wangine. Gijiijanani na hiviḍe mwivyonavyo, maanaye mukihenda hivyo, ni dza kuyavya mvuugiya zizonamutsakiza Muungu. 17 Wat̯iini wayongozi wenu na muuḅe hivi wevyonamwambia. Wao wakudzitsovyani nsoho kwa dzambo ḍya kumumuud̯amia nywinywi, maanaye ni had̯i wadzewamuyange Muungu hi kazi yao wahendeyeyo. Wat̯iini wapate kuihenda kazi yao na tsekea. Mukitsawat̯ii, kazi yao inawa nyumu na wanaihenda na tsungu, ndookomu hi kazi yao ntaimufaiḍi na kintu. 18 Namutseyatsa kuhuyombea. Myojo yehu ntai wasiwasi, maanaye hunatsaka kuhenda hi ya hachi kut̯wa. 19 Nyakumuyombani muno, mugije kuniyombea ili Muungu anigaliche huko kwenu haraka ivyonawezekana. 20 Muungu ndiye amufufwiiye Ḅwana jwehu Yesu, eye Mut̯ikisa Mukuu jwa hizi mbuzi. Jeje ni mut̯ikisa mukuu kwa dzambo ḍya kudziyavya kwakwe dza mvuugiya akifwa. Hu mwaziwe uwa ndiwo mwazi wa hiḍi ḍamano ḍya maishi kahi ya Muungu na wanaad̯amu. 21 Nyakumuyombeani kwamba, huyu Muungu eyenangiza naghea, amumpe kula kintu chema mwicho na t̯uri nacho mupate kuhenda miroye. Na nyakuyombani kwamba, kuchiiya na kwa Yesu Kirist̯o, Muungu ahende hayaḍe yeyonamutsakiza kuzimuni mwehu. Na Yesu ashad̯we maishi na maishi, Amina. 22 D̯ubva wandugu zangu, nyakumuyombani mutsetsoka kusikiiya hivi vyuuwo vya kungiza mojo nivyokumwambiani. Koro hi hii ḅaruwa nimworeeyo si ndeya ya kwambadze. 23 Natsaka kumumanyisa kwamba, ndugu Timoteo kesakuyavigwa na gerenzani. Na akidza mapfema, nikwakudzani kwenu, hunagijana pfamodza humut̯embeeye. 24 Hukedhyeyeni wayongozi wenu na wantu wonse wa Muungu. Hawa wandugu wa Ut̯aliano nao wamukedhya nto. 25 T̯ei ya Muungu naiwe pfamodza nanywi nyonse.