Mahendo

Mahendo

¹ Kwa Muhilwa Tofilo: Kuzimuni mwa chuo changu cha d̯ura nyora dzuu ya mambo yonse ya Yesu ahendeyeyo na kuyongweeza, hangu nsiku aḍabviyeyo kaziye ² hat̯a nsiku adzeyoakihwajwa dzuu mbinguni. Asidzahwajwa dzuu mbinguni, kawaḍama kwa nguvu za Ruhu Mudheru hawa wantu atsaniyeo dza ntumi wakwe. ³ Kwa nsiku miyongo mine ḅaad̯a ya kupfatsikwakwe, Yesu kawat̯upukia ntumiwe mweedha kwa mweedha kwa namuna isiyokajeleka kwamba ka mojo. Wamuona na kanena nao dzuu ya Uhaju wa Muungu. ⁴ Epfokuwa pfamodza nao amaale, kawaamuru kawamba, “Namutsenuka Yerusalemi, ela indani t̯ola ya Baba amuahid̯iyeyo, niyomwambia. ⁵ Yohana kat̯opya wantu na madzi, kenge nywinywi mudzat̯opyegwa na Ruhu Mudheru ḅaad̯a ya nsiku kachuchu.” ⁶ Hawa ntumi wepfot̯ut̯aa pfamodza na Yesu, wamuuza wamwamba, “Ḅwana, munamba ujwakuwagalichia uhaju wantu wa Isiraeli mahafufini?” ⁷ Yesu kawambukuya kawamba, “Ngera na nsiku vinawekwa ni Baba jeje heket̯u, ela si dzuu yenu kumanya ya kwamba vinawa ari. ⁸ Ela Ruhu Mudheru adzepfomusukia, munadzazwa nguvu. Munawa mashaahiḍi wangu hangu Yerusalemi na nsi yonse ya Yud̯aya, Samaria, na hat̯a yukungo jwa lumwengu.” ⁹ Epfokwisa kunena hivi, huku wakiwa kumuyowani, kahwajwa kwenda mbinguni. Kwa dzambo ḍya wingu ḍimufinikiziyeḍyo ntawakumuona kawii. ¹⁰ Yesu epfoakipfaa mbinguni, hawa ntumi wewa kumakiani gu yuwinguni. Iyo saa, wantu wawii wavwaiyeo nguo nyeupe wasumama hafufi nao. ¹¹ Wawauza wawamba, “Wantu wa Galilaya, kut̯i musumama hapfa mukwakuḍabvani nd̯ulu yuwinguni dzuu? Huyu Yesu ahwaijwe kwenu kwenda mbinguni, anauja dza viviḍe mumuoneyevyo akiwa kwendani mbinguni.” ¹² Makisa hawa ntumi wauja Yerusalemi kuyawa Murima wa mihi ya Mizeituni, wiwokuwa hat̯uwa mfufi nze ya hu mudzi. ¹³ Wanjia Yerusalemi na wenda hat̯a chumba cha d̯arini dzuu wemowakikaa. Wewa ni Pet̯ero, Yohana, Yakobo na And̯erea, Filipo na Tomasi, Bat̯olomayo na Matayo, Yakobo mwana jwa Alifayo, Simioni Muziloti na Yud̯a mwana jwa Yakobo. ¹⁴ Wekit̯ut̯aa kuyombani mweedha kwa mweedha pfamodza na wake wangine, na Maria mamajwe Yesu, na wanduguzwe Yesu. ¹⁵ Hizihiziḍe nsiku, kwiit̯ut̯aa wantu wamuhikiziyeo Kirist̯o chima cha gana modza na miyongo miwii. Pet̯ero kasumama kunena kahi yao. ¹⁶ Kamba, “Wandugu zangu, haya yorejweyo kuzimuni mwa haya matsoro madheru yewa ni had̯i yat̯imiye. Ruhu Mudheru kamuhendeza D̯aud̯i kunena dzuu ya Yud̯a. Kayavya unabii wa haya ya Yud̯a andeyohenda, huyu ayongoweyee wantu wadzeowakimugija Yesu. ¹⁷ Kwa kwamba Yud̯a ewa katsanwa kumuhumikia Muungu pfamodza naswi, ewa mumodza jwa kit̯aro chehu.” ¹⁸ Yud̯a kaguya nkonde na hizi fwedha aipfijwezo kwa hendo ḍyakwe zuka. Nae kagwa pfapfaḍe, kaḅaika na kahi na ntumboze zonse ziyawa nze. ¹⁹ Kula muntu jwa Yerusalemi kasikia haya yamuhendekeeyo Yud̯a. Ndookomu kwa lugha yao wenye waihana hiḍe nkonde “Hakelidama,” yani “Nkonde ihikiyeyo mwazi.” ²⁰ Pet̯ero kongeza kunena kamba, “Koro vyoregwa chuoni mwa Zaburi, ‘Nyumbaye naiwe ntupfu, nakutseewa yuḍejwonse jwa kuishi humo humo.’ Na kawii vyoregwa, ‘Pfantupfe pfa uhumisi napfahwajwe ni muntu yungine.’ ²¹ D̯ubva ni had̯i hutsane muntu mumodza jwa kuungana naswi kuwambia wantu kwamba Ḅwana Yesu kafufuka kuyawa kwa wafu. Ni awe mumodza jwa hichi kit̯aro chehu chichochikigijana na Ḅwana Yesu ngera zonse, hangu ngera at̯opyejweyo ni Yohana hat̯a nsiku adzeyoakihwajwa kwenda mbinguni.” ²³ Ndookomu wahadza wantu wawii: Yusufu, eyehanwa Barisaba (pia ekihanwa Yust̯o) na Matia. ²⁴ Makisa wayomba wamba, “Ḅwana, kumanya myojo ya wantu wonse. D̯ubva, huyange huyu umutsaniyee kahi ya hawa wantu wowii, ²⁵ ahwae pfantu pfa uhumisi dza ntumi. Hu ni uhumisi wa Yud̯a ayatsiyeo kwenda ekonamala kuwa.” ²⁶ Makisa wabiga kura, na kura imugwiya Matia. Nae wamungiza hichi kit̯aro cha hawa ntumi kumi na mumodza.

¹ Nsiku ya Pentekost̯e ipfofika, hawaḍe wonse wamuhikiziyeo Kirist̯o wat̯ut̯aa pfantu pfamodza. ² Ḅwikira, wadzawasikia saut̯i kuyawa yuwinguni iyokuwa dza saut̯i ya vut̯o kali, na idzaa humu nyumbani mwonse wemokaa chihako. ³ Makisa waona vija vivyo dza viḅiliḅili vya moho vikwakud̯achaani na kuhama dzuu ya kula mumodza jwao. ⁴ Wonse wadzajwa ni Ruhu Mudheru na waḍabva kunena na lugha garagara, dza vya Ruhu awapfiyevyo kunena. ⁵ Kwiwa Wayahud̯i weowakikaa Yerusalemi. Wewa wantu wamuhiliyeo Muungu, wayawiyeo kula nsi ya lumwengu. ⁶ Wepfosikia hiyo hoisa, t̯ut̯a nkuu ya wantu idziana hapfaḍe. Wamaka, koro kula mumodza kawasikia hawa wamuhikiziyeo Kirist̯o wakiwa kunenani na hi lugha yakwe mwenye ⁷ Wamaka muno hat̯a wamba, “Dzaambia awa weokunenani na lugha garagara si Wagalilaya tswee? ⁸ Viiwadze d̯ubva, kwamba hwonse hwakuwasikiani wakiwa kunenani na lugha zehu wenye? ⁹ Huyawa Pathia, Midia na Elami, na wangine wayawa Mesopotamia, Yud̯aya, Kapadokia, Ponto, Asia, ¹⁰ Furugia, Pamufilia, Rumi, Misiri na ḍanda za nsi ya Libiya ziizo hafufi na Ukirene, ¹¹ hangu Wayahud̯i na hat̯a wantu wa vyeet̯i vingine wauḅiyeo ḍini ya Kiyahud̯i. Na wangine wehu wayawa Kirete na Araḅuni. Ela hwonse hwakuwasikiani wakiwa kunenani na lugha zehu wenye dzuu ya haya mambo makuu ya Muungu ahendeeyo!” ¹² Kwa dzambo ḍya kimako na kipapo wechokuwa nacho, waḍabva kuuzana wao na wao wakyamba, “Hivihivi maanaye ni?” ¹³ Ela wantu wangine wawabaladhaiya hawa wahikiza wawamba, “Hawa waruma nawe!” ¹⁴ Pet̯ero eyekuwa pfamodza na hawa ntumi kumi na mumodza, kasumama wima. Kaḍabva kunena ne t̯ut̯a ya wantu na idzwi kuu kamba, “Wenzangu Wayahud̯i nanywi nyonse mwiwokukaani Yerusalemi, pfindiiyani muno hivi vyuuwo vyangu. ¹⁵ Hawa wantu ntawakuruma dzevi vyenu mwivyokut̯arani hat̯a. Koro amaale ni saa ntahu t̯u za magura. ¹⁶ Ela haya ndiyo yanenejweyo ni nabii Yoeli akyamba, ‘Muungu kamba: ¹⁷ Haya ndiyo nidzeyohenda nsiku za mwiso. Wantu wonse nidzawakakanyia Ruhu jwangu. Wanawayume na wanawake wenu wadzayavya unabii. Orani wenu wadzaona nzozi, na wazee wenu wadzayoheswa ndoho. ¹⁸ Ndivyo, hat̯a wahumisi wangu, wake kwa wayume, nsiku hizo nidzawakakanyia Ruhu jwangu, nao wadzayavya unabii. ¹⁹ Nidzahenda mafara ya kumakisa yuwinguni dzuu, na kuyanga vihambwiizo lumwenguni. Kudzahika mwazi, na kudzawa moho na mosi muziho. ²⁰ Hiḍi dzuwa ḍidzagijwa ḍinjie kiza, na hu mwezi nao udzagijwa na unapfyehuka ranji ya moho dza mwazi. Haya yadzahendeka kaḅila hi Nsiku ya Ḅwana ya kujuhukumu lumwengu ntaidzafika. ²¹ Makisa, yuḍejwonse adzeemuiya Ḅwana, huyo kadzapfonywa.’ ” ²² Kawii Pet̯ero kamba, “Wantu wa Isiraeli, pfindiiyani hivi vyuuwo! Yesu jwa Nazareti ewa muntu atsanijwe kuhenda kazi ya Muungu. Nanywi mwiiyangwa tswee na mambo ya mafara, mambo ya kumakisa, na vihambwiizo vya Muungu ahendeevyo kuchiiya kwakwe. Nywinywi wenye muyamanya haya, koro yahendeka hapfa, kahi yenu. ²³ Muungu ewa kesakuhuna kwamba Yesu angizwe mikononi mwenu. Koro iwa miroye mwenye, na evimanya vyonse hat̯a visidzahendeka. Nanywi mumuyaga, kwa kuhendeza wantu wanabvise wamupfatsike muhini mwa mpatsa. ²⁴ Ela Muungu kamufufuya kuyawa kwa wafu. Kamunwiiya tsungu wa kufwa, kwa dzambo ḍya kwamba kifo ntachindeweza kumuweka mufungwa. ²⁵ Koro D̯aud̯i kanena dzuuye, kamba, ‘Nimuona Ḅwana usoni yangu kut̯wa, jeje anami, ndookomu sit̯osukusika. ²⁶ Ndookomu mojo wangu una tsekea, nami nanena na tsaiko. Na hat̯a ninkiwa muntu jwa kudzafwa, nagija kuwa na madzikwat̯yo kut̯wa. ²⁷ Kwa kwamba wewe Muungu nkunaniyatsa lumwengu jwa wafu, nolawe nkunamuyatsa muhumisi jwako mwema kufwa awowe. ²⁸ Kuniyanga njia za maisha, na kwa dzambo ḍya kwamba kwaa pfamodza nami nina tsekea nkuu muno.’ ²⁹ Ndugu zangu, ni had̯i ninene wekeani tswee, dzuu ya bibi jwehu D̯aud̯i. Kafwa na kazikwa, na mbeeraye ya hapfa pfehu hat̯a yeo. ³⁰ D̯aud̯i ewa nabii, ndookomu emanya ahad̯i ya Muungu eyomuyapfia kwamba kadzamuhenda mumodza jwa kivyaziche kuwa haju, dzeviḍe vyakwe evyokuwa haju. ³¹ D̯aud̯i ewa kaona mambo ya Muungu adzeyohenda. Ndookomu kanena dzuu ya kufufuka kwa Kirist̯o, epfokwamba, ‘Nkakuyatswa lumwengu jwa wafu, nolawe kivimbache ntachikuwowa.’ ³² D̯ubva Muungu kamufufuya yuyo Yesu kuyawa kwa wafu, naswi hwonse humuona na matso yehu wenye. ³³ Kapfazwa dzuu hat̯a ḍanda ya mukono kuyume wa Muungu, na kapfokea Ruhu Mudheru dza vya Babajwe evyomuahid̯i. Ndookomu, mwichokuonani na kusikia hi hii saasambi ni huyu Ruhu Mudheru ayehejwe kwehu ni Yesu. ³⁴ Koro D̯aud̯i mwenye nkakwenda mumpaka mbinguni, ela kamba, ‘Ḅwana kamwambia Ḅwana jwangu, “Ikaa mukono wangu wa kuyume, ³⁵ hat̯a nidzepfowangiza nyabvao mikononi mwako.” ’ ” ³⁶ Pet̯ero kongeza kunena kamba, “D̯ubva wantu wonse wa Isiraeli, nawamanye hakika kwamba huyu Yesu, mumupfatsikiye nywinywi muhini mwa mpatsa, ndiye jwa Muungu amuhendeye Ḅwana na Masiya!” ³⁷ Hawa wantu wepfosikia hivi, wanjijwa ni muhangaiko mukuu wa myojo. Ndookomu wamuuza Pet̯ero na hawa ntumi wangine, wawamba, “Ndugu zehu, huhendedze?” ³⁸ Pet̯ero kawambukuya kamba, “Pfyehuzani mama, kula mumodza jwenu, na mut̯opyegwe kwa sari ḍya Yesu Kirist̯o ili mupate kuyatsijwa nabvise zenu. Nae Muungu anamumpa t̯olaye ya Ruhu Mudheru. ³⁹ Koro ahad̯i ya Muungu iwa iwekwa kwenu na kwa vivyazi vyenu, na kwa wonse weo kuye, na kwa wonse wa Ḅwana Muungu jwehu ahaniyeo kwakwe.” ⁴⁰ Pet̯ero kawafunda na kuwangiza nguvu hawa wantu na vyuuwo vingine vinji akiwamba, “Dzipfonyeni, mutsekudzahukumigwa dza hawa wantu wazuka wa hizi hizi nsiku!” ⁴¹ Wenji wao wahikiza vyuuwovye na wat̯opyegwa. Kit̯aro cha wahikiza chongezeka na wantu chima cha elefu ntahu hiyo hiyo nsiku. ⁴² Hawa wonse wagija kuyongweezwa ni hawa ntumi, wakikaa pfamodza dza ndugu, wakihariana chakuḍyani na kumuyomba Muungu pfamodza. ⁴³ Hawa ntumi wahenda mambo ya kumakisa na vihambwiizo vinji, hat̯a kula muntu kanjijwa ni oga. ⁴⁴ Hawa wamuhikiziyeo Kirist̯o wonse wakaa pfamodza dza ndugu, na kutumia kula wechokuwa nacho pfamodza. ⁴⁵ Koro wekiguza makonde yao na vija vyao, na kugawana hizi fwedha kahi yao wonse, kula muntu kwa chima cha haḍya yakwe. ⁴⁶ Kula nsiku wekitsanganika pfamodza Hekaluni. Ela wekikaa na kuḍya pfamodza madzumbani mwao. Wetsakana, na wekiḍya hicho chakuḍya na tsekea. ⁴⁷ Wekikaa na kumushad̯a Muungu, na weetsakwa ni wantu wonse. Ḅwana kagija kuchongeza hichi kit̯aro cha hawa wahikiza nsiku kwa nsiku, koro kula nsiku kwiwa wantu wangine weowakimuhikiza Ḅwana.

¹ Nsiku modza Pet̯ero na Yohana wenda Hekaluni saa kenda za musikahi, saa za mayombo. ² Hapfaḍe pfa hu muḍyango wa Hekalu wiwoukihanwa Muḍyango Mwema, kwiwa muntu eyekuwa kihewi hangu kuvyajwani kwakwe. Kula nsiku ekitsukujwa akawekwa hapfa muḍyangoni, ili ayombe fwedha kwa hawaḍe wantu weowakikaa na kunjia Hekaluni. ³ Epfomuona Pet̯ero na Yohana wakwakunjiani Hekaluni, kawayomba wamumpe fwedha. ⁴ Wamud̯eḍea gu huyu kihewi, makisa Pet̯ero kamwamba, “T̯ahuyowe!” ⁵ D̯ubva kawaperukia akiyoweeya kupata kintu kuyawa kwao. ⁶ Ela Pet̯ero kamwamba, “Si fwedha wala dhahaḅu za kukupfa. Ela nakupfa hikiḍe nichonacho: Kwa sari ḍya Yesu Kirist̯o jwa Nazareti nyakukwambiani, nuka wenende!” ⁷ Makisa kamugija mukonowe wa kuyume, kamusumamisa wima. Iyo saa maguuye na ngolokolaze zikumiiya. ⁸ Katsumpiiya dzuu, kasumama, kaḍabva kudzyenendea. Makisa kagijana nao wanjia Hekaluni, akyenda na kutsumpa-tsumpa huku akimushad̯a Muungu. ⁹ T̯ut̯a yonse ya wantu wamuona akiwa kwenendani na kumushad̯a Muungu. ¹⁰ Wepfohambuya kwamba ni huyuḍe muntu eyeakikaa hapfaḍe pfa hu Muḍyango Mwema wa Hekalu akiyomba-yomba, wamaka na kut̯aḅanka kwa haya yamuhendekeeyo. ¹¹ Huyu kihewi kamumat̯ana gu Pet̯ero na Yohana akwakwenendani. Na wantu wonse wamaka, na wawad̯aramia hat̯a uani kwikonahanwa Ua ḍya Sulemani. ¹² Pet̯ero epfowaona hawa wantu, kawamba, “Wantu wa Isiraeli, kut̯i mumakiswa ni hiḍi dzambo? Munahud̯eḍea muna? Mwakut̯arani kwamba nguvu zehu wenye ambu udheru wehu ndiwo uhuwezeseyeo kumuhendeza ayu muntu enende? ¹³ Huyu Muungu jwa wabibi zehu aḍe Iburahimu, Isaka na Yakobo, kamurembosa Yesu, eye muhumisijwe. Mumungiza mikononi mwa wakuu wehu, nanywi mumudziza usoni ya Pilato, hat̯a Pilato epfohuna kumuyatsa huru. ¹⁴ Yesu ewa kayawa kwa Muungu na ewa muhachi, ela nywinywi mumudziza. Ishinu mumuyomba Pilato amumufungwiiye muntu eyekuwa muyaji. ¹⁵ Ndookomu mumuyaga huyu jwa kuyanga wantu maisha kindindi. Ela Muungu kamufufuya kuyawa kwa wafu. Naswi haya huyaona na matso yehu wenye. ¹⁶ Nguvu za sariḍye ndizo zimumpiyezo huyu kihewi mumanyiyee na mwiyekuonani, kukumiiya maguuye. Faro yehu kwa Yesu ndiyo imumpiyeyo kuwa na matsea, dzevihivi mwivyokumuonani nyonse. ¹⁷ D̯ubva wandugu zanguni, nimanya ya kwamba haya mumuhendeeyo Yesu nywinywi na wakuu wenu, muyahenda pfasipfo kuimuka mwiyomukihenda. ¹⁸ Koro Muungu ewa kavilalabva kae na manwa ya manabii wakwe wonse kwamba huyu Mutsanwa jwakwe adzeyemuyeha, ni had̯i aoneswe tsungu. Nae Muungu kayat̯imiza haya aneneyeyo kwa hivi vyenu muhendeyevyo. ¹⁹ D̯ubva pfyehuzani mama, na mumuujie Muungu, ili apate kumuyatsia nabvise zenu. ²⁰ Hendani hivyo ili Ḅwana amumpe ngera za kuyavya hara myojoni mwenu na pia amumuhumiye kawii Yesu, eye Masiya amumutsaniyee hangu d̯ura. ²¹ Ni had̯i ahafe mbinguni hat̯a ngera ya mambo yonse ya kuhendwa mapfya idzepfofika, dza vya Muungu evyonena kuchiiya na kwa manabii wakwe, hangu kae na kae. ²² Koro Musa kamba, ‘Ḅwana Muungu jwenu kadzamuhumia nabii dzami, jwa kyeet̯i chenu wenye. Ni musikiiye kula adzechonena. ²³ Yuḍejwonse asisikia vyuuwo vya huyo nabii anat̯anywa na wantu wa Muungu na kunangwa.’ ²⁴ Manabii wonse, hangu Samweli hat̯a hawa wamuuḅiyeo nyuma, wewa na hi hii ḍaamisa na walalabva haya mambo yadzeyohendeka hizi hizi nsiku. ²⁵ Mu wana wa hawa manabii na waḍala wa ḍamano ḍya Muungu ahendeeḍyo na wabibi zenu. Dza evyonena na Iburahimu akimwamba, ‘Kuchiiya na kwa yuvyeejo, navivodhya vyeet̯i vyonse vya humu lumwenguni.’ ²⁶ Ndookomu Muungu kamutsana na kumuhuma nguzi muhumisijwe kwenu Amuvodhye kwa kumuhendeza nyonse mupfyehuze njia zenu nzuka.”

¹ Pet̯ero na Yohana wepfowakinena na hawa wantu amaale, wadzijwa ni wakohani, Mukuu jwa wamia Hekalu na Masad̯ukayo. ² Wewarejea hawa ntumi wowii kwa dzambo ḍya kwamba wekiyongweeza wantu kwamba Yesu ewa kafufuka kuyawa wafuni, dzambo ḍiyangiyeḍyo kwamba wafu wadzafufuka. ³ Ndookomu wamugija Pet̯ero na Yohana, ela kwa dzambo ḍya kwamba iwa imaawa kioro muno, wawangiza gerenzani hat̯a chamukoche. ⁴ Kenge wantu wenji wasikiiyeo haya ya Pet̯ero na Yohana wasumwiiyeyo, wayahikiza. Ndookomu wayume wamuhikiziyeo Kirist̯o wenjipfa hat̯a wafika chima cha elefu nsano. ⁵ Chamukoche, hawa Wakuu wa Wayahud̯i, wazee na waalimu wa Sharia wadziana pfamodza Yerusalemi. ⁶ Wat̯ut̯aa pfamodza na Mukohani Mukuu Anasi, pfamodza na Kayafa, Yohana, Alekizanda na wangine weokuwa wa sindo wa Mukohani Mukuu. ⁷ Wawaweka hawa ntumi usoni yao na wawakora wawamba, “Ayu kihewi mumuhendadze hat̯a aweze kwenenda? Muvihenda na nguvu za ga, ambu na sari ḍya ga?” ⁸ D̯ubva Pet̯ero, akiwa kadzaa Ruhu Mudheru, kawambukuya kamba, “Wakuu na wazee wehu, ⁹ kwa kwamba mwakuhukorani yeo dzuu ya hendo dzema ahendeejweḍyo huyu kihewi na namuna apfozejwevyo, ¹⁰ d̯ubva ni mumanye na wantu wonse wa Isiraeli wamanye kwamba huyu muntu kasumama usoni yenu hapfa. Nka untu uḍewonse kwa nguvu za Yesu Kirist̯o jwa Nazareti, huyu mumupfatsikiye na Muungu akimufufuya kuyawa wafuni. ¹¹ Yesu ndiye jwa haya matsoro yambiyee, ‘Hiḍi iwe muḍidziziyeḍyo nywinywi wambaka, ndiḍyo ḍigaliyeḍyo iwe muhimu ḍya kumbakia.’ ¹² Mupfonyo ntaupatikane kwa yuḍejwonse yungine lamud̯a kwakwe jeje heket̯u. Koro lumwengu yuzima, ntaku yuḍejwonse yungine jwa Muungu ayavize sariḍye kuwa Mupfonyo wehu.” ¹³ Hawa wazee we bokoli wepfomusikia Pet̯ero na Yohana wakwakunenani pfasipfo oga na wepfororot̯a kwamba wewa wantu wasiosoma muno, wamaka. Wahambuya kwamba katsi wekikaa na kugijana na Yesu. ¹⁴ Ela weewa watsowa cha kunena, koro wamuona huyu muntu apfozejwe akiwa kasumama hapfaḍe pfamodza nao wowii. ¹⁵ Ndookomu wamuamuru Pet̯ero na Yohana wanuke hapfaḍe gasani, makisa waḍabva kuuzanya wao na wao. ¹⁶ Wauzana wamba, “Awa wantu awa huwahendedze? Kula muntu eyekuishini Yerusalemi kamanya ya kwamba haya mafara makuu ya kumakisa wayahenda wao. Naloo naswi ntahunaweza kuvikana. ¹⁷ Kenge nahuwakanye watseenena kawii meshi na yuḍejwonse, kwa sari ḍya Yesu. Na kwehii njia hunaḍid̯angara hiḍi dzambo ḍitsed̯achaa zaid̯i wantuni.” ¹⁸ Ndookomu wawahana gasani kawii, na wawamba watseenena ambu kuyongweeza kawii meshi kwa sari ḍya Yesu. ¹⁹ Ela Pet̯ero na Yohana wawambukuya wawamba, “Hunani nywinywi wenye, vivyo hachi kuhenda usoni kwa Muungu, kahi ya kumut̯ii nywinywi na kumut̯ii Muungu. ²⁰ Koro ikwaakwamba ndiswi, ntahut̯oweza kuyatsa kunena haya huoneyeyo na kusikia swiswi wenye.” ²¹ Hi gasa iwakanya vyumuni, makisa iwayatsa wende. Ntawakuweza kuwahukumu, koro wantu wonse wewa kumushad̯ani Muungu kwa haya yahendekeeyo. ²² Huyu muntu eyepfonywa ewa na zaid̯i ya myaka miyongo mine. ²³ Pet̯ero na Yohana wepfoyatsigwa huru t̯u, wauja kit̯aroni mwao wenda wayavya maagu dzuu ya hayaḍe wambiijweyo ni hawa wakohani wakuu na wazee. ²⁴ Wepfosikia haya maagu, watsanganika pfamodza kumuyomba Muungu na umodza wakyamba, “Ḅwana na Muumba jwa mbingu na nsi, rukanga na vyonse vivyo kuzimuye! ²⁵ Kwa njia ya Ruhu Mudheru, kunena na kanwa ka bibi jwehu D̯aud̯i eye muhumisiwo, epfokwamba, ‘Kut̯i wantu wa vyeet̯i wana ngoro? Na kut̯i wanapanga mambo yasiyowa? ²⁶ Mahaju ya lumwengu yadziweka t̯ayari, na wat̯awala wadziyana pfamodza, kujwana na Ḅwana Muungu na Masiya jwakwe.’ ²⁷ Ndivyo ḍugha, koro Herod̯e, Pontio Pilato, wantu wa vyeet̯i na wantu wa Isiraeli wekudziana pfamodza humu mudzini, kumupfinga huyu muhumisi jwako mudheru, Yesu Masiya. ²⁸ Wet̯ut̯aa kuhenda kula kintu uhuniyecho hangu d̯ura kwa nguvuzo na miroyo mwenye kwamba vinawa. ²⁹ Ne saasambi Ḅwana, t̯ayowa oga weokuhungizani. D̯ubva hupfe swiswi wahumisiwo, kusumwiiya chuuwocho pfasipfo oga. ³⁰ Gonzowa mukonowo kupfonya wajwazi. Henda vihambwiizo na mambo ya kumakisa kuchiiya kwa muhumisiwo mudheru, Yesu.” ³¹ Wepfokwisa kuyomba, hapfa pfantu wat̯ut̯aiyepfo pfasukusika. Wonse wadzajwa ni Ruhu Mudheru na waḍabva kusumwiiya chuuwo cha Muungu pfasipfo oga. ³² Hichi kit̯aro cha hawa wahikiza kiiwa dza muntu mumodza mat̯aroni na myojoni mwao. Ntaku afalamiye kijache kuwa chakwe jeje heket̯u. Kula mumodza katumia na mwenziwe hichi echokuwa nacho. ³³ Hawa ntumi wasumwiiya na nguvu nyinji dzuu ya kufufuka kwa Ḅwana Yesu. Na Muungu kawavodhya wonse muno. ³⁴ Ntaku eyekuwa na t̯uri wa kiḍechonse. Koro hawaḍe weokuwa na makonde ambu madzumba, wekiyaguza, na hizi fwedha ³⁵ wakawapfa hawa ntumi, zikagawijwa kula mumodza, chima cha haḍya yakwe. ³⁶ Kwiwa na Mulawi jwa kuyawa Kupuro eyeakihanwa Yusufu. Hawa ntumi wekimuhana Baranaba. (Maana ya Baranaba ni muntu eyenangiza mojo.) ³⁷ Nae ewa na nkonde, na zizo ngera kaiguza, makisa hizi fwedha kaziwapfa hawa ntumi.

¹ Ela kwiwa muntu sariḍye ndiye Anania. Ewa na muke eyeakihanwa Sifira. Nao waguza nkonde yao. ² Kenge Anania kadziwekea sehemu ya hizi fwedha, huku mukaziwe akiwa kavimanya tswee, makisa hizi zingine ndizo apfiyezo hawa ntumi. ³ Pet̯ero kamuuza kamwamba, “Anania, kut̯i kumuyatsa Shaat̯ani auheke mojowo na akuhendeze umukulekule Ruhu Mudheru kwa kudziwekea sehemu ya hizi fwedha upatiyezo wipfoiguza hi nkondeyo? ⁴ E nkonde usidzaiguza, ntaiwa yako? Na hat̯a wipfoiguza, hizi fwedha undezihendea viḍevyonse utsakiyevyo. Kut̯i d̯ubva, kuhuna mojoni mwako kuhenda dzambo dza hiḍi? Nkukukulakula mwanaad̯amu, ela kumukulakula Muungu!” ⁵ Anania epfosikia haya t̯u, kagwa kafwa. Makisa kudza worani waulinga-linga hu mwiiwe, wanuka nao wenda wauzika. Wantu wonse wasikiiyeo hiḍi dzambo wanjijwa ni oga muno. ⁷ Kwipfochia kit̯emo cha chima cha masaa mahahu, mukaziwe kanjia humuḍe kuzimu pfasipfo kumanya haya yamuhendekeeyo muumewe. ⁸ Pet̯ero kamuuza kamwamba, “T̯anyambia, achi ndicho chima mupatiyecho, mwipfoiguza e nkonde yenu?” Ae kamwambukuya kamwamba, “Ee, ni hiyo mala.” ⁹ D̯ubva Pet̯ero kamwamba, “Kut̯i wewe na mumeo muhuna kumuḍema Ruhu jwa Ḅwana? Hawa wantu wamuzikiyeo mumeo hivi wa hapfo muḍyangoni, na wadzakuhwaa nawe.” ¹⁰ Iyo saa, Sifira kagwa hafufi na maguu ya Pet̯ero kafwa. Hawaḍe worani wepfonjia, wamut̯onga kamaafwa. Ndookomu wayawa nae nze, wenda wamuzika hafufi na muumewe. ¹¹ Tsanganiko ḍyonse pfamodza na wantu wonse wasikiiyeo haya mambo wanjijwa ni oga mukuu. ¹² Hawa ntumi wahenda mafara ya kumakisa na vihambwiizo kahi ya hawa wantu. Hawa wahikiza wonse wekitsanganika pfamodza uani mwa Sulemani. ¹³ Ntaku yuḍejwonse asikwaa muhikiza, eyeweza kugijana nao. Hat̯a vivyo, wantu wangine wasiokuwa wahikiza wekiwahila muno. ¹⁴ Wake na wayume zaid̯i wamuhikiza Ḅwana, na hichi kit̯aro cha wahikiza chikuya. ¹⁵ Kwa dzambo ḍya haya mambo ya hawa ntumi weyowakihenda, wantu wekitsukuya wajwazi na kuwayavya majiani na kuwat̯ambaarya mat̯at̯ani na misalani ili nangaa hichi kivwii cha Pet̯ero chiwafinikize wangine wao, akiwa kuchiani. ¹⁶ Na vit̯aro vya wantu wadza kuyawa midzi iizingiyeyo Yerusalemi. Wayeha wajwazi wao na hawaḍe weokuwa na mpepfo nzuka, na wonse wapfozwa. ¹⁷ Kenge huyu Mukohani Mukuu na wenziwe wonse, wa kit̯aro cha hapfahapfaḍe cha Masad̯ukayo, wawafwiya ḍea muno hawa ntumi. ¹⁸ D̯ubva wawagija hawa ntumi na wawangiza gerenzani. ¹⁹ Ela huḍe sikuwe, malaika jwa Ḅwana kawafungwiiya miḍyango ya gerenza, kawayongowa hat̯a nze. Kisa kawamba, ²⁰ “Endani mukasumame Hekaluni, muwasumwiiye hawa wantu kula kintu dzuu ya haya maisha yenu mapfya.” ²¹ Hawa ntumi wauḅa haya wambiijweyo ni huyu malaika. D̯ubva magura mapfema, wanjia humu Hekaluni waḍabva kuwayongweeza hawa wantu. Huyu Mukohani Mukuu na hawa wenziwe wahana gasa yonse ya wakuu wa Kiyahud̯i. Makisa wahuma wantu kwendawahwaa hawa ntumi gerenzani, wawapfiike gasani. ²² Ela wepfofika, ntawakuwaona hawa ntumi humuḍe gerenzani. Ndookomu wauja wenda waipfa maagu hi gasa, ²³ wamba, “Hwipfofika hukuḍe gerenzani, huit̯onga hi miḍyango ifungwa gu na huwat̯onga na hawa wamia wakiwa kwamiani miḍyango. Ela hwipfofunguya hi miḍyango ntahukuona muntu humuḍe kuzimu!” ²⁴ Huyu mukuu jwa wamia wa Hekalu na hawa wakohani wakuu wepfosikia hivi, waḍabva kumamat̯a haya yawahendekeeyo hawa ntumi. ²⁵ Makisa kudza muntu, kawamba, “Mumanya! Hawa wantu mungiziyeo gerenzani, waa Hekaluni wakuwayongweezani hawa wantu.” ²⁶ D̯ubva huyu mukuu jwa wamia wa Hekalu na wantuwe wenda wawahwaa hawa ntumi. Ela ntawakuwahwaa na nguvu koro wekiwashooga hawa wantu watsewabiga na mawe. ²⁷ Wawayeha hawa ntumi usoni ya hi gasa, na huyu Mukohani Mukuu kaḍabva kuwauza vyuuwo. ²⁸ Kawamba, “Ntahukumuseresa kwamba mutseyongweeza kwa sari ḍya Yesu? Ela t̯ayowani haya muhendeyeyo! Ishinu muidzaza Yerusalemi nzima na mayongweezo yenu. Na mwakutsakani kuhufwariza kwamba ndiswi humuyagiyeo!” ²⁹ Pet̯ero na hawa ntumi wangine wambukuya wamba, “Ni had̯i humut̯ii Muungu, ela si wanaad̯amu. ³⁰ Muungu jwa wabibi zehu kamufufuya kuyawa wafuni huyu Yesu muyagie kwa kumupfatsika muhini mwa mpatsa. ³¹ Huyu ndiye apfazijwe hat̯a mukono kuyume wa hila wa Muungu, dza haju na mupfonya, ili awawezese wantu wa Isiraeli wapfyehuze mama na wayatsijwe nabvise zao. ³² Swiswi na huyu Ruhu Mudheru, jwa Muungu eyenapfa hawaḍe weonamut̯ii, hu mashaahiḍi wa haya mambo.” ³³ Hawa wazee wa hi gasa wepfosikia hivi, wareja muno hat̯a wahuna kuwayaga hawa ntumi. ³⁴ Ela Mufarisayo mumodza ahanijwe Gamalieli, eyekuwa mwaalimu jwa Sharia eyeakihilwa muno ni wantu kasumama hapfaḍe gasani. Kayomba hawa ntumi wanujwe kachuchu hapfaḍe gasani. ³⁵ Makisa kayambia hi gasa, “Wantu wa Isiraeli, manyani, haya mwiyokutsakani kuwahendea hawa wantu. ³⁶ Kakae kachuchu kwiit̯upuka muntu eyeakihanwa Theuda. Kadzihana muntu mukuu, na wantu chima cha magana mane wamuuḅa. Ela kayagwa, na wonse wamuuḅiyeo wat̯amisaa-t̯amisaa, na kit̯aroche chaara. ³⁷ Nyumae, huyu Yud̯a jwa Galilaya kat̯upuka ngera ya kut̯alwa kwa wantu. Nae kapata kit̯aro cha wantu wamuuḅiyeo. Ela nae kayagwa, na wantu wonse wamuuḅiyeo wat̯amisaa-t̯amisaa. ³⁸ D̯ubva, dzuu ya hiḍi dzambo ḍya hi saasambi, namutsewahenda kiḍechonse hawa wantu. Wayatseni na shuuli zao. Koro ikiwa kwamba haya ni mat̯aro na kazi ya mwanaad̯amu inakwaara yenye. ³⁹ Ela ikiwa kwamba ni kazi ya Muungu, ntamut̯oweza kuinanga. Mudzarorot̯a kwamba mwakujwanani na Muungu!” Hi gasa ihwaa haya maghaghisa ya Gamalieli. ⁴⁰ Ndookomu wawahana hawa ntumi hapfaḍe gasani, wayavya amuri kwamba wabigwe na lucha, na wawaseresa kutsanena kawii meshi kwa sari ḍya Yesu. Makisa wawayatsa huru. ⁴¹ Hawa ntumi wanuka hapfaḍe gasani wakiwa na tsekea nkuu, ya kwamba Muungu kawatsana wakuntiswe d̯ina kwa dzambo ḍya sari ḍya Yesu. ⁴² Na kula nsiku, wekyenda madzumbani mwa wantu na Hekaluni, kuyongweeza na kusumwiiya Maagu Mema dzuu ya Yesu kwamba ndiye Masiya.

¹ Hichi kit̯aro cha wahikiza chipfogija kukuya, nyumae kujumuka matsowano kahi ya hawaḍe weowakinena Kiyunani na hawaḍe weowakinena Kieburania. Hawa Wayahud̯i weowakinena Kiyunani wamba kwamba wake wachiwa wao ntawekimuud̯amijwa kwa haḍya zao za kula nansiku. ² Ndookomu hawa ntumi kumi na wawii wakihana pfamodza kit̯aro chonse cha wahikiza na wawamba, “Si hachi kwehu kuyatsa kusumwiiya chuuwo cha Muungu hukaiye kuyowa haḍya za wantu. ³ D̯ubva wandugu zehu, tsanani wantu wafungahe weonahikizika kahi yenu, wadzazijweo Ruhu Mudheru na karo. Naswi hunawapfa hi hii kazi. ⁴ D̯ubva aswi, hunamuud̯amiya mayombo na kazi ya kusumwiiya.” ⁵ Kit̯aro chonse cha wahikiza kitsakizwa ni hiḍi t̯aro. Ndookomu wamutsana Sit̯efano, muntu eyekuwa na faro nkuu na adzaiye Ruhu Mudheru. Wamutsana na Filipo, Porokoro, Nikanora, Timona, Paramena na Nikolao jwa kuyawa Antiokia eyenjia ḍini ya Kiyahud̯i. ⁶ Wawaweka hawa wantu usoni kwa hawa ntumi, nao wawayombea na kuwapfaza mikono. ⁷ Ndookomu chuuwo cha Muungu kigija kud̯achaa kula pfantu. Chima cha wahikiza huko Yerusalemi chongezeka muno, na wakohani wenji wayahikiza haya Maagu Mema. ⁸ Sit̯efano, muntu eyekuwa na winji wa t̯ei ya Muungu na adzaiye nguvu, kahenda mafara makuu ya kumakisa na vihambwiizo kahi ya hawa wantu. ⁹ Ela wantu wangine washindana nae. Wewa wantu wa sunagogi ḍihanijweḍyo “Sunagogi ḍya wantu huru,” ḍiḍyokuwa na Wayahud̯i wa Ukirene na Alekizandaria. Wao na Wayahud̯i wangine kuyawa Kilikia na Asia waḍabva kuḍaat̯iana na Sit̯efano. ¹⁰ Ela ntawakumuweza kwa yuḍaat̯o, koro Ruhu Mudheru kamumpa karo wa kunenea. ¹¹ Ndookomu wawangiza wantu nsunziirya wambe, “Humusikia Sit̯efano akiwa kunenani mambo mazuka dzuu ya Musa na dzuu ya Muungu!” ¹² Kwa hi hii njia wawatsunziirya hawa wantu, wazee na waalimu wa Sharia. D̯ubva wadza wamugija Sit̯efano, wamupfiika usoni ye gasa. ¹³ Makisa wahwaa wantu wendeyeo wakiyavya ushaahiḍi wa nsuwe wakyamba, “Huyu muntu huyu, meshi kakuneneani mazuka dzuu ya Hekalu yehu nd̯eru na dzuu ya Sharia ya Musa. ¹⁴ Humusikia akyamba huyu Yesu jwa Nazareti anainanga hi Hekalu na kuperuya maad̯a yonse huyongweezejweyo ni Musa!” ¹⁵ Hawa wonse wakaiyeo hapfaḍe gasani wamud̯eḍea Sit̯efano gu, na wauona hu usowe ugala dza wa malaika.

¹ Huyu Mukohani Mukuu kamuuza Sit̯efano kamwamba, “Ndivyo, avi vya hawa wantu wevyokukuḍiani navyo?” ² Sit̯efano kambukuya kamwamba, “Wababa zangu na wandugu zangu, nipfindiiyani! Huyu Muungu mwenye nguvu kamut̯upukia bibi jwehu Iburahimu epfokuwa Mesopotamia, asidzakwenda kuishini Harani. ³ Kamwamba, ‘Nuka nsini mwenu, uwayatse wantu wa sindoni mwenu, na balabala ya babajo, wende hat̯a nsi nidzeyokuyanga.’ ⁴ Ndookomu Iburahimu kanuka nsi ya Wakalidayo, kenda kanjia kuishini Harani. Babajwe epfofwa, Muungu kamunuya Iburahimu na Harani, kamuyeha hi hii nsi mwiyokukaani hi hii saasambi. ⁵ Muungu nkakumumpa Iburahimu hat̯a kaḍinku ka hi nsi kawe kakwe mwenye. Ela kamuahid̯i kwamba anaimumpa, iwe yakwe na vit̯ukut̯ukuvye, hat̯a ingawa Iburahimu ewa nkadzawa na mwana. ⁶ Muungu emwamba, ‘Yuvyeejo judzaishi nsi ya genini, wadzekowa wahumwa. Wanahendegwa mambo ya kinyaya kwa myaka magana mane. ⁷ Ela nachihukumu hichi kyeet̯i kiwahendezeyecho wahumwa. Kisa nidzawayavya na humo nsini nao wadzaniyomba hapfa hapfa.’ ⁸ Makisa Muungu kaweka ntinye iwe kihambwiizo cha hiḍi ḍamano. Ndookomu Iburahimu kamuhinya mwanawe Isaka, nsiku ya nane ḅaad̯a ya kuvyajwa. Nae Isaka kadza kamuhinya Yakobo. Yakobo nae kadza kawahinya hawaḍe wabibi zehu kumi na wawii. ⁹ Hawaḍe wabibi wamufwiya ḍea ndugu yao Yusufu, na wamuguza akawe muhumwa Misiri. Ela Muungu ewa nae. ¹⁰ Kamuyavyanya na d̯inaze zonse. Usoni kwa Farao, haju jwa Misiri, Muungu kamumpa Yusufu kutsakwa na kamumpa na karo. Hat̯a Farao kamuweka kuwa mukuu jwa nsi na jwa nyumba ya kihaju. ¹¹ Makisa kunjia nzaa nsi yonse ya Misiri na Kanaani, iyeheyeo d̯ina nkuu. Wabibi zehu ntawakuweza kudhumburya chakuḍya kiḍechonse. ¹² Ndookomu Yakobo epfosikia kwamba Misiri kwiwa chakuḍya, kawahuma hawa wanawe, yani wabibi zehu, wende mweedha wa d̯ura. ¹³ Wepfokwenda charo cha pfii, Yusufu kadzimanyisa kwa hawa wanduguzwe, na ndipfo pfa Farao adzepfoakiumanya sindo wa Yusufu. ¹⁴ D̯ubva Yusufu kamupfiikia ḍaamisa babajwe, na sindowe wonse, wantu miyongo mifungahe na watsano, kawamba wende Misiri. ¹⁵ Makisa Yakobo kenda Misiri, endeekoakifwa jeje na wabibi zehu wangine. ¹⁶ Mii yao itsukujwa hat̯a Shekemu, ipfozikwa mbeera ya Iburahimu agwiiyeyo kwa chima cha fwedha kuyawa kwa kyeet̯i cha Hamori. ¹⁷ Ngera ya Muungu ya kut̯imiza hiḍi ḍamano ḍyakwe na Iburahimu ipfofika hafufi, wantu wehu weokuwa Misiri wenjipfa. ¹⁸ Hat̯a mwisowe, Misiri iḍabva kut̯awaligwa ni haju yungine asiyemumanya Yusufu wala kumufwanya kwamba ewa ga. ¹⁹ Kawakulakula wantu wehu na kuwahendea uyaji wabibi zehu kwa kuwasharut̯isa wawayatse wana wao nze ya madzumba yao ili wafwe. ²⁰ Ndiyo ngera ya Musa, mwana ḅora muno usoni kwa Muungu, avyaijweyo. Kayejwa nyumbani mwa ise kwa myezi mihahu. ²¹ Wepfodhimwa kumufitsa amaale, wamuyatsa nze ye nyumba yao. Ela mwanamuke jwa Farao kamuhwaa na kamuyeya dza mwanawe. ²² Musa kayongweezwa mambo yonse ya ukaro wa Wamisiri, hat̯a kahenda d̯ubat̯a jwa vyuuwo na mahendo.” ²³ Sit̯efano kongeza kunena kamba, “Musa epfokuwa na myaka miyongo mine, kahuna kwendawad̯oya Waisiraeli wenziwe. ²⁴ Kenda kamuona Muisiraeli akwakubigwani ni Mumisiri. D̯ubva katsumpa kumuvonea na kamuyaviza halo kwa kumuyaga huyu Mumisiri. ²⁵ Echamba wantuwe wenye mbwakuimuka kwamba Muungu njwakumutumia jeje kuwayavya uhumwani. Kenge ntawakuimuka. ²⁶ Chamukoche kaona Waisiraeli wawii wakiwa kujwanani, na kaḍema kuwakanya, kawamba, ‘T̯asikiani, ntamukwaa wantu wamodza? Munajwana nywinywi na nywinywi muna?’ ²⁷ Ela huyuḍe eyeakimubiga huyu mwenziwe kamud̯araba Musa geri, kamwamba, ‘Ni ga akuwekeye mukuu na t̯oibi jwehu? ²⁸ Unatsaka kuniyaga nami, dzeviḍe umuyagiyevyo huyuḍe Mumisiri dzana?’ ²⁹ Musa epfosikia hivi, kad̯arama, kenda kanjia kuishini nsi ya Wamidiani, adzeekoakivyaa wanawayume wawii. ³⁰ Musa epfoishi hukuḍe kwa myaka miyongo mine, kat̯upukijwa ni malaika. Huyu malaika kamut̯upukia kitsoryani chichochikiguuka maḅiliḅili hukuḍe yuwandani, hafufi na Murima wa Sinai. ³¹ Musa kamakiswa ni haya aoneyeyo, hat̯a kadzikuntia hafufi na hiki kitsorya kukichimiza urembo. Ela kasikia idzwi ḍya Ḅwana ³² ḍikimwamba, ‘Mimi ndimi Muungu jwa wabibizo, aḍe Iburahimu, Isaka na Yakobo.’ Musa kahehema na oga hat̯a nkakuḍema kuchimiza kawii. ³³ Makisa Ḅwana kamwamba, ‘Vuya viyahuvyo, koro hapfa usumamiyepfo ni pfantu pfadheru. ³⁴ Niyaona mazuka ya wantu wangu weyokuhendejwani hukuḍe Misiri. Nisikia chiiyo chao, nami nidzia kuwapfonya. D̯ubva nzoo nikuhume Misiri.’ ” ³⁵ Sit̯efano kongeza kunena amaale kamba, “Huyu Musa, ni yuyuḍe jwa wantu wa Isiraeli wadziziyee, wepfokwamba, ‘Ni ga akuwekeye mukuu na t̯oibi jwehu?’ Huyu ndiye jwa Muungu ahumie dza mukuu na mupfonya, kwa ugijo wa huyuḍe malaika amut̯upukiiye humuḍe mwa hiki kitsorya chichochikipfya. ³⁶ Kawayongowa wantu kuyawa Misiri, akihenda mafara ya kumakisa na vihambwiizo. Hivi kavihenda Misiri, ḅahari ya Shamu na hukuḍe yuwandani kwa myaka miyongo mine. ³⁷ Musa ndiye awambiiye wantu wa Isiraeli, ‘Muungu kadzamuhumia nabii dzami, jwa kyeet̯i chenu wenye.’ ³⁸ Musa ndiye eyekuwa pfamodza na wantu wa Isiraeli, wepfot̯ut̯aa pfamodza hukuḍe yuwandani. Ewapfo hukuḍe pfamodza na wabibi zehu na pfamodza na huyuḍe malaika aneneye nae murima wa Sinai. Ndiye apfegejwe vyuuwo vya Muungu vya mojo, ahuyeheye. ³⁹ Kenge ndiye jwa wabibi zehu wadziziyee kumut̯ii. Ishinu wamud̯araba geri na wat̯amani kuuja Misiri. ⁴⁰ D̯ubva wamwambia Haroni, ‘Hwelekanyize miungu, idzeyohuyongowa usoni kwehu. Koro huyu Musa ahuyavyie na Misiri, ntahudzi kwamba kapatwa ni ya.’ ⁴¹ Ndiyo ngera wadzihendeeyeo yuumbo jwa mwana ngombe. Wajuvugiiya huju yuumbo, na wahenda jila, kutsekea kwa kazi wahendeeyo wenye. ⁴² Ela Muungu kanuka kahi yao, na kawayatsa wavunzie nkuhi nyoha za yuwinguni, dza vyorejwevyo chuoni mwa Manabii kwamba, ‘Wantu wa Isiraeli, simi hat̯a mwiyemukinitsinzia waḍondo na kuniyavia mvuugiya, kwa myaka miyongo mine hukuḍe yuwandani! ⁴³ Ela mwiitsukuya hema ḍya muungu jwenu Moloki, na yuumbo jwa nyoha ya muungu jwenu Refani. Yewa maumbo mwelekanyiyeyo ili muyavunzie nkuhi. Na kwa dzambo hiḍyo namuhendeza munad̯aramiswa mumpaka usoni ya Babeli.’ ⁴⁴ Hukuḍe yuwandani, wabibi zehu wewa na hiḍi hema ḍiyangiyeḍyo kuwapfo kwa Muungu. Ḍielekanywa dzeviḍe vya Muungu amuḍamiyevyo Musa, kwamba aḍielekanye na yuumbo ayangijwejo. ⁴⁵ Nyumae, wabibi zehu wapfegejweo hiḍi hema ni wababa zao, weḍihwaa, wepfokwenda pfamodza na Yoswa na kuheka nsi ya vyeet̯i vya Muungu ad̯aramisiyevyo wasidzaifika. Ḍikaa hapfo hat̯a ngera za D̯aud̯i. ⁴⁶ D̯aud̯i ewa kamutsakiza Muungu. D̯ubva kamuyomba amuruhusu kumumbakia kao Muungu jwa Yakobo. ⁴⁷ Kenge Sulemani ndiye adzeyeakimumbakia nyumba. ⁴⁸ Ela Muungu awee dzuu nkanaishi nyumba zimbakijwezo ni wantu. Dza vya nabii aneneyevyo akyamba, ⁴⁹ ‘Ḅwana kamba, yuwingu ndijo kiti changu cha kihaju, na lumwengu ndijo kibago cha maguu yangu. D̯ubva ni nyumba ya namuna ga, mudzeyonimbakia mimi? Ni pfantu ga, pfangu nidzepfoyavya hara? ⁵⁰ Dzaambia haya haya yonse, si kazi ya mikono yangu?’ ⁵¹ Nywinywi mwiwo na kimenudzi! Myojo yenu na masikio yenu ya dza ya hawa walumwengu. Mwa dza wabibi zenu; meshi munamudziza Ruhu Mudheru. ⁵² Ni nabii ga, asiyekuntiswa d̯ina ni wabibi zehu? Wawayaga hawa manabii wa Muungu weolalabva kae kudza kwa muhumisijwe muhachi. Kadza, na hi saasambi mumuḍawanya na mumuyaga. ⁵³ Ndinywi mupfegejweo Sharia ya Muungu, muiyeheejweyo ni malaika, ela ntamukuigija!” ⁵⁴ Hawa wazee we gasa wepfosikia hivi, wareja na wamurhighia magego na ngoro. ⁵⁵ Ela Sit̯efano, akiwa kadzaa Ruhu Mudheru, kayowa yuwinguni dzuu na kaona marembo ya Muungu yakiwa kuyangaani. Kamuona na Yesu akiwa kwamba kasumama mukono kuyume wa Muungu. ⁵⁶ Kawamba, “T̯ayowani! Nyakuonani mbingu zipfenuka na Mwana jwa Ad̯amu kasumama mukono kuyume wa Muungu.” ⁵⁷ Gasa yonse ipfosikia haya, wayad̯ucha haya masikio yao na maganza huku wakibiga vilele. Makisa dza muntu mumodza wamuguukia iyo saa, ⁵⁸ wamugija, wayawa nae nze ya mudzi na wamubiga na mawe. Hawa mashaahiḍi waziyatsa nkanzu zao na muurani ahanijwe Sauli. ⁵⁹ Wagija kumubiga na mawe huku akiwa kuyombani, akyamba, “Ḅwana Yesu, ipfokeye ruhu yangu.” ⁶⁰ Makisa kavunza nkuhi na kaḅaa idzwi kuu kamba, “Ḅwana, nkudzoiwat̯alie nabvise yao hi!” Epfokwisa kunena haya kahuna nsoho.

¹ Ae Sauli katsakizwa ni hiḍi hendo ḍya kumuyaga Sit̯efano. Wantu weonamuhila Muungu, wenda wamuzika Sit̯efano, na wamwiiya muno. Iyo nsiku, tsanganiko ḍya Yerusalemi, ḍiḍabva kukuntiswa d̯ina nkuu. Sauli kagija kuḍema kuḍinanga hiḍi tsanganiko. Kenda nyumba kwa nyumba, akiwaḅaa mafururyo na kuwayavya nze hawa wahikiza, hangu wake hat̯a wayume na kuwangiza gerenzani. Hawa wahikiziyeo wonse wat̯amisaa ḍanda zonse za Yud̯aya na Samaria, lamud̯a hawa ntumi. ⁴ Hawa wahikiza wat̯amisaiyeo, wenda kula pfantu wakisumwiiya hichi chuuwo. ⁵ Filipo kenda mudzi wa Samaria na kawasumwiiya hawa wantu dzuu ya Masiya. ⁶ Hivi vit̯aro vya wantu wamupfindiiya urembo. Wonse wamusikiiya na waona haya mafara makuu ahendeyeyo. ⁷ Mpepfo nzuka ziwayawa wantu wenji huku zikiḅaa madzwi. Wantu wenji wahinamfiyeo na virema, nao wapfozwa. ⁸ Ndookomu kwiwa tsekea nkuu mudzini Samaria. ⁹ Humuḍe mudzini kwiwa muntu eyeakihanwa Simioni, eyeakimakisa wantu wa Samaria na tsawiwe kwa muḍa. Kadzihwaa kuwa muntu jwa maana, ¹⁰ na kula mumodza, hangu mukuu hat̯a muchuchu wekimupfindiiya muno. Wamba, “Huyu ndiye nguvu ya Muungu iyonahanwa, ‘Nguvu Nkuu.’ ” ¹¹ Kamakisa wantu na tsawiwe kwa kit̯emo kiyeya mumpaka kula muntu ekikaa na kumupfindiiya muno. ¹² Ela wepfohikiza nsumwiizi za Filipo dzuu ya Maagu Mema ya Uhaju wa Muungu na sari ḍya Yesu Kirist̯o, wat̯opyegwa hangu wake hat̯a wayume. ¹³ Simioni mwenye nae kahikiza. Epfot̯opyegwa ekigijana na Filipo kula pfantu na kamakiswa ni vihambwiizo na mafara makuu yahendejweyo ni Filipo. ¹⁴ Hawa ntumi weokuwa Yerusalemi wepfosikia kwamba wantu wa Samaria wahikiza chuuwo cha Muungu, wamuhuma Pet̯ero na Yohana kwao. ¹⁵ Wepfofika, wawayombea hawa wahikiziyeo ili wamupfokeye Ruhu Mudheru. ¹⁶ Koro Ruhu Mudheru ewa nkadzasukia hat̯a mumodza jwa hawa wahikiziyeo. Wewa wat̯opyegwa t̯u kwa sari ḍya Ḅwana Yesu. ¹⁷ Makisa Pet̯ero na Yohana wawapfaza mikono hawa wahikiza, nao wamupfokea Ruhu Mudheru. ¹⁸ Simioni ewa kaona ya kwamba hawa wahikiza wepfopfazwa mikono ni hawa ntumi, wamupfokea Ruhu Mudheru. D̯ubva ekitsaka kuwapfa fwedha Pet̯ero na Yohana, ¹⁹ na kawamba, “Nimpani nami hizi nguvu, ili yuḍejwonse nidzeyemupfaza mikono amupfokeye Ruhu Mudheru.” ²⁰ Kenge Pet̯ero kamwambukuya kamwamba, “Awe na fwedhazo namunjie mananzini, kwa kut̯ara ya kwamba unaweza kuiguya t̯ola ya Muungu na fwedha. ²¹ Nku fungu wala hachi kwa hi hii kazi, kwa dzambo ḍya kwamba mojowo si murongaaro usoni kwa Muungu. ²² D̯ubva, pfyehuza mamazo nzuka, na umuyombe Ḅwana, akuyatsie kwa kuwa na mat̯aro dzayohayo. ²³ Koro nikuona una wivu mwinji muno, na kuhenda mufungwa jwa nabvise!” ²⁴ Simioni kambukuya kamba, “Namuyomba muniyombeye kwa Ḅwana, ili nitsefikwa ni hat̯a dzambo modza, ḍya haya mwambiiyeyo kwamba yananifika.” ²⁵ Wepfokwisa kuyavya ushuhuḍa dzuu ya Yesu Kirist̯o na kusumwiiya maagu ya Ḅwana, Pet̯ero na Yohana wauja Yerusalemi. Wepfowakiuja wenda na kusumwiiya Maagu Mema midzi minji ya Wasamaria. ²⁶ Makisa malaika jwa Ḅwana kanena na Filipo kamwamba, “Dzielekanye, wende nsini hat̯a njia ya yuwandani iyawiyeyo Yerusalemi kwenda Gaza.” ²⁷ Ndookomu Filipo kadzielekanya, kachia. Iiḍe saa kwiwa muntu mukuu Muithiopia, eyekuwa kuujani nyumbani. Huyu ewa muntu at̯umijwe, muntu mukuu jwa kut̯unza nkandi ya malikia jwa Ithiopia. Ewa kayawa Yerusalemi kumuyombani Muungu, na ekiuja akiwa dzuu ya gari ḍyakwe ḍya kunuhwa. ²⁸ Humu njiani, kakaa humuḍe garini huku akiwa kudzisomeani chuo cha nabii Isaya. ²⁹ D̯ubva Ruhu Mudheru kamwambia Filipo, “Enda hafufi na hiḍiḍe gari ukagijane naḍyo.” ³⁰ Filipo kaḍid̯aramia hafufi hiḍiḍe gari na kenda kamusikia huyuḍe muntu kakusomani chuo cha nabii Isaya. D̯ubva kamuuza kamwamba, “Amevihivi kwakuimukani maana ya haya wiyokusomani?” ³¹ Huyuḍe muntu kamwambukuya kamba, “Nawezadze kuimuka, ninkitsaawa na muntu jwa kunipfenwiiya?” Na kamuyomba Filipo apfae hapfaḍe garini dzuu, akae nae. ³² Hichi kiḍinku cha haya matsoro echoakisoma chamba hidzaa: “Ewa dza mbuzi ya hako iyokupfiikwani kutsinzwani. Ewa dza mwanambuzi jwa hako asiyeiya akwakupfeejwani d̯abasa ḍyakwe, na wala nkakwambukuya chuuwo. ³³ Kagizwa yutswa na kunyimwa hachiye. Na ntaku yuḍejwonse adzeyeweza kunena dzuu ya kivyaziche, kwa kwamba maishaye ya hapfa lumwenguni yasiya.” ³⁴ Huyu mukuu jwa Kiithiopia kamuuza Filipo kamwamba, “T̯anyambia, ayu nabii ekinena dzuu ya ga? Ekidzinenea jeje ambu ekinena dzuu ya muntu yungine?” ³⁵ D̯ubva Filipo epfoḅaa kanwa kunena, kaḍabva na chichiḍe kiḍinku cha matsoro na kamusumwiiya Maagu Mema dzuu ya Yesu. ³⁶ Wepfokuwa charoni amaale, wenda wakumpwiiya pfantu pfepfo na kibwola cha madzi. Na huyuḍe mukuu kamba, “Hayano madzi. Ni kintu ga cha kunit̯iidhya nitset̯opyegwa?” ³⁸ Makisa huyu mukuu kaamuru hiḍi gari ḍisumamiswe, na wowii wasuka humu madzini, na Filipo kamut̯opya. ³⁹ Wepfoyawa nomu madzini, Ruhu jwa Ḅwana kamuhwaa Filipo. Huyuḍe mukuu nkakumuona kawii, ela kagija charoche akiwa na tsekea. ⁴⁰ Filipo kadza kadziona ka Azoto. Na kenda akichia na midzi yonse na kusumwiiya Maagu Mema, hat̯a kafika Kaisaria.

¹ Zizo ngera, Sauli kadzaa voku wa kuwalacha wanafund̯i wa Ḅwana akitsaka kuwayaga. Kenda kwa Mukohani Mukuu ² na kayomba ḅaruwa za umanyizo kwa masunagogi yeyo Damasiko. Kahenda hivi ili kwamba akiona muhikiza yuḍejwonse jwa Njia ya Ḅwana hukuḍe, akiwa muke ambu muyume, amugije na auje nae Yerusalemi. ³ Kenge humu njiani, epfokuwa hafufi na Damasiko, ḅwikira kumwala muyanga na yuwinguni, umuyangaiyeo ḍanda zonse. ⁴ Kagwa mutsangani na kasikia idzwi ḍimwambiyeḍyo, “Sauli, Sauli! Kut̯i kwakunionesani tsungu?” ⁵ Sauli kauza kamba, “Ndiwe ga, Ḅwana?” Hiḍi idzwi ḍimwamba, “Ndimi Yesu wiyekunionesani tsungu. ⁶ Ela nuka wima, wende huko mudzini udzekokwambijwa haya yakumaliyeyo kuhenda.” ⁷ Hawa wantu weokuwa charoni pfamodza na Sauli, wahuka na wasumama, watsowa hat̯a cha kunena. Koro weḍisikia hiḍi idzwi, kenge ntawakuona yuḍejwonse. ⁸ Sauli kanuka wima na hapfa mutsangani, na kapfenuya matso ela nkakuweza kuona kiḍechonse. D̯ubva hawaḍe wantu wangine wamugija yuroi hat̯a Damasiko. ⁹ Kwa nsiku ntahu nkakuweza kuona. Nae ngera yonse hiyo, nkakuḍya nolawe kunwa kiḍechonse. ¹⁰ Hukuḍe Damasiko kwiwa mwanafund̯i mumodza eyeakihanwa Anania. Ḅwana kamuhana nzozini kamwamba, “Anania!” Anania kamwambukuya kamba, “Ndimi huyu Ḅwana.” ¹¹ Nae Ḅwana kamwamba, “Dzielekanye wende hat̯a njia iyonahanwa ‘Njia Ndongaaro,’ na hapfaḍe nyumbani pfa Yud̯a mulache muntu jwa T̯ariso eyenahanwa Sauli. Hi hii saasambi kakuyombani ¹² na kaona nzozi. Humu nzozini kamuona muntu eyenahanwa Anania kanjia humuḍe kuzimu, na kamuwekea mikono ili aweze kuona kawii.” ¹³ Ela Anania kamwambukuya kamba, “Ḅwana, wantu wenji wesakunisumwiiya dzuu ya huyu huyu muntu na dzuu ya mambo mazuka yonse awahendeeyeo wantuwo hukuḍe Yerusalemi. ¹⁴ Na kadza hapfa Damasiko, na ruhusa ya wakohani wakuu, awagije wonse weonakuvunzia nkuhi wewe.” ¹⁵ Kenge Ḅwana kamwambia Anania, “Enda t̯u koro nimutsana kwa kazi ya mud̯a, aḍihendeze sari ḍyangu ḍimanyikane kwa wantu wa vyeet̯i na kwa mahaju, na kwa wantu wa Isiraeli. ¹⁶ Na mimi mwenye namuyanga menji yadzeyomumala kukuntiswa d̯ina kwa dzambo ḍyangu.” ¹⁷ D̯ubva, Anania kenda kanjia humuḍe nyumbani, na kamuwekea mikono Sauli. Kamwamba, “Ndugu Sauli, Ḅwana kanihuma, Yesu mwenye akut̯upukiyee humu njiani wipfokuwa kudzani hapfa. Kanihuma ili upate kuona kawii na kudzazwa Ruhu Mudheru.” ¹⁸ Iyo saa, kugwa vija dza magamba nomu matsoni mwa Sauli na kaweza kuona kawii. D̯ubva kanuka wima na kat̯opyegwa. ¹⁹ Epfoḍya chakuḍya, nguvu zimuujia. Sauli kakaa kwa nsiku kachuchu na hawa wanafund̯i hukuḍe Damasiko. ²⁰ Nkakukawa, kaḍabva kusumwiiya masunagogini akyamba, “Yesu ni Mwana jwa Muungu.” ²¹ Wantu wonse wamusikiiyeo wamaka hat̯a waḍabva kuuzana wao na wao wakyamba, “Huyu huyu si ayu muntu eyeakiwahenga awa wantu weowakiyomba kwa sari ḍya Yesu hukuḍe Yerusalemi? Siye eyekudza awagije wantu dzao awapfiike kwa wakohani wakuu?” ²² Kenge Sauli, kwa nsumwiizi zakwe, kagija kuheka mama za wantu zaid̯i na zaid̯i. Kawayanga tswee hawa Wayahud̯i wa Damasiko, kwamba Yesu ndiye huyu Masiya, hat̯a waḍanganika. ²³ Kwipfochia kit̯emo kiyeya, hawa Wayahud̯i wahenda shauri ya kumuyaga Sauli. ²⁴ Siku na musikahi wayamia hi miḍyango ya hu mudzi, wakimuindiiya wamuyage. Ela kapata mfunyenye ya haya wahuniyeyo kuhenda. ²⁵ Na wanafund̯i wa Sauli wamuhwaa nasiku, wamuyavya na angani ḍiḍyokuwa jwedzini, na wamususya nsii na chikapfu. ²⁶ Sauli epfokwenda Yerusalemi kaḍema kudzigijanisa na hawaḍe wanafund̯i. Ela wonse wekimushooga, koro wewa ntawadzahikiza kwamba kagala mwanafund̯i. ²⁷ Kenge Baranaba, kamuhwaa kenda nae kwa hawa ntumi. Kawambia namuna ya Sauli amuoneyevyo Ḅwana humu njiani, na kwamba Ḅwana kanena nae. Kawambia na namuna ya Sauli asumwiiyevyo pfasipfo oga kwa sari ḍya Yesu, hukuḍe Damasiko. ²⁸ D̯ubva Sauli kakaa pfamodza nao na kwenda Yerusalemi nzima akisumwiiya pfasipfo oga kwa sari ḍya Ḅwana Yesu. ²⁹ Kanena na kuḍaat̯iana na Wayahud̯i weonanena Kiyunani, ela kut̯wa wekitsaka kumuyaga. ³⁰ Hawa wandugu wepfoḍimanya hiḍi dzambo, wamuhwaa Sauli, wamupfiika hat̯a Kaisaria na wamugonzoza ende T̯ariso. ³¹ D̯ubva tsanganiko ḍiwa na ngera ya naghea Yud̯aya, Galilaya na Samaria yonse. Chima cha tsanganiko ḍimuhiliyevyo Ḅwana, ndiyo mala ḍikwiiyevyo na kwongezeka kwa kungizwa mojo ni Ruhu Mudheru. ³² Iwa kwamba Pet̯ero epfoakichia huku na huku, ngera modza kenda hat̯a kwa wantu wa Muungu weowakikaa mudzi wa Lida. ³³ Hukuḍe kat̯ongana na muntu ahinamfiye eyeakihanwa Aneya. Nkakuweza kunanuka na hapfa t̯at̯ani kwa myaka minane. ³⁴ Pet̯ero kamwamba, “Aneya, Yesu Kirist̯o kakukupfozani. Nuka wima uḍihandike hiḍi t̯at̯aḍyo.” Mweedha Aneya kanuka wima. ³⁵ Wantu weowakikaa Lida na Sharoni wepfomuona Aneya kapfozwa, wamuhikiza Ḅwana. ³⁶ Hukuḍe Yopa kwiwa na mwanafund̯i muke ahanijwe Tabita (Sariḍye kwa Kiyunani ndiye Dokasi, maanaye ni nkuyungu). Huyu muke meshi ekihenda mema na kuwagija masikini. ³⁷ Hizo ngera, kahenda mujwazi na kafwa. Wantu waukosa hu mwiiwe na wauweka chumbani d̯arini dzuu. ³⁸ Mudzi wa Yopa ntawiiwa kuye na Lida. D̯ubva hawa wanafund̯i weokuwa Yopa wepfosikia kwamba Pet̯ero ka Lida, wamupfiikia ḍaamisa na wantu wawii wamwamba, “Rebva udze huku.” ³⁹ Ndookomu Pet̯ero kadzielekanya na kagijana nao. Epfofika, kahwajwa kapfiikwa humuḍe chumbani d̯arini dzuu. Hukuḍe, Pet̯ero karingwa ni wake wachiwa wenji wakiwa kuiyani na kumuyanga nkanzu welekanyijwezo ni Dokasi epfokuwa mojo. ⁴⁰ Pet̯ero kawayavya nomu chumbani wonse, makisa kavunza nkuhi kayomba. Kisa kachiperukia hichi kivimba na kamba, “Tabita, nuka wima!” Kapfenuya haya matsoye, na epfomuona Pet̯ero, kanuka chihako. ⁴¹ Pet̯ero kamunyopezea mukono na kamugija asumame wima. Makisa kawahana hawa wantu wa Muungu na hawaḍe wake wachiwa, na kamuwapfa huyu muke akiwa mojo. ⁴² Haya maagu ya hiḍi dzambo yad̯achaa mudzi muzima wa Yopa, na wantu wenji wamuhikiza Ḅwana. ⁴³ Pet̯ero kakaa nsiku nyinji Yopa na muelekanya nchingo ahanijwee Simioni.

¹ Hukuḍe Kaisaria, kwiwa muntu mumodza eyeakihanwa Koronelio. Jeje ewa ni mura jwa kit̯aro cha asikari wa Kirumi kihanijwecho, “Kit̯aro cha Ut̯aliano.” ² Ewa muntu muchuuwo. Jeje na sindowe wonse wewa wantu weowakimuhila Muungu. Kahenda menji ya kuwasaiḍia Wayahud̯i masikini na kut̯wa ekimuyomba Muungu. ³ Ndookomu nsiku modza, chima cha saa kenda za musikahi, Koronelio kaona nzozi. Humu nzozini, kamuona tswee malaika jwa Muungu kamudzia na kumuḍankuwa sari kamwamba, “Koronelio!” ⁴ Ae kamud̯eḍea huyu malaika akiwa na oga na kamuuza kamwamba, “Kunaa Ḅwana?” Huyu malaika kamwambukuya kamwamba, “Muungu kapfokea mayombo yako na mvuugiyazo kwa masikini. Na huku ndiko kwambukuyakwe. ⁵ D̯ubva huma wantu Yopa, wende wakamuhane muntu mumodza eyenahanwa Simioni Pet̯ero. ⁶ Kakukaani dza mugeni nyumbani mwa muelekanya nchingo mumodza eyenahanwa Simioni. Nyumbaye ya geri ya ḅahari.” ⁷ Makisa huyu malaika eyeakinena nae kagonzowa. Ndookomu Koronelio kahana wahumisiwe wawii na asikari muchuuwo, eyekuwa mumodza jwa hawaḍe wamuhumikiiyeo jeje mwenye. ⁸ Kawambia haya yonse yahendekeeyo, makisa kawahuma Yopa. ⁹ Hat̯a chamukoche, hawaḍe wantu wohahu wewa wa charoni amaale. Wepfofika hafufi na Yopa, Pet̯ero ewa kapfaa d̯arini dzuu, chima cha saa ntandahu za musikahi akayombe. ¹⁰ Kagijwa ni nzaa na ekitsaka kintu cha kuḍya. Hichi chakuḍya chipfochikimbikwa Pet̯ero kaona nzozi. ¹¹ Humu nzozini, kaona mbingu zipfenuka na kaona kintu chichochikisuka nsi kikaiyecho dza nguo nkuu igijijweyo na mitse mine, ikiwa kususwani hat̯a hapfa epfokuwa. ¹² Humu mwa hi nguo kaona kula aina ya muḍondo: wa maguu mane, weonahambaa na nyuni weonaguuka. ¹³ Kasikia idzwi ḍikimwamba, “Pet̯ero! Nuka wima. Tsinza hawa waḍondo uḍye!” ¹⁴ Ela Pet̯ero kamba, “Hat̯a Ḅwana! Sidzat̯at̯a meshi kiḍechonse chicho kichafu ambu kisichomala kuḍigwa.” ¹⁵ Pet̯ero kaḍisikia hiḍi idzwi kawii ḍikimwamba, “Kiḍechonse cha Muungu adhereseecho, nkudzokihwae dza kintu kisichomala kuḍigwa.” ¹⁶ Hivi vihendeka myeedha mihahu. Makisa hichi kintu kihwajwa yuwinguni dzuu iyo saa. ¹⁷ Pet̯ero epfokuwa kumamat̯ani amaale maana ya hi nzozi aoneyeyo, hawaḍe wantu wahumijweo ni Koronelio, wewa wauza na wambijwa nyumba ya Simioni aiyo na wewa wasumama hapfaḍe muḍyangoni. ¹⁸ Wahana na wauza wamba, “Humu humu nyumbani kuna mugeni eyenahanwa Simioni Pet̯ero?” ¹⁹ Pet̯ero ewa kakuḍemani amaale kuimuka maana ya hi nzozi, Ruhu Mudheru epfomwamba, “T̯ayowa! Kuna wantu wahahu weokukulachani. ²⁰ D̯ubva, dzielekanye usuke huko nsii. Na nkudzoḍaḍamae kugijana nao mwende pfamodza koro ndimi niwahumiye.” ²¹ Ndookomu Pet̯ero kasuka hukuḍe nsi na kawambia hawaḍe wantu, “Huyu muntu mwiyekulachani, ndimi. Muniḍabvat̯ia?” ²² Wao wamwambukuya wamwamba, “Mura Koronelio kahuhuma kwako. Jeje ni muntu mwema eyenamuyomba Muungu, na Wayahud̯i wonse wanamuhila muno. Kambijwa ni malaika jwa Muungu akuhane nyumbani kwakwe, akakusikiiye haya udzeyomwambia.” ²³ D̯ubva Pet̯ero kawakaraḅisha hawaḍe wantu wayae pfapfaḍe. Chamukoche Pet̯ero kagijana na wandugu wangine wa Yopa, wanjia charoni pfamodza na hawaḍe wantu wahumijweo. ²⁴ Nsiku ya pfii yakwe wafika Kaisaria, wekowakiindwa ni Koronelio na wantu wa sindoni mwakwe pfamodza na waḅamuzwe ahaniyeo. ²⁵ Pet̯ero epfoakinjia humu nyumbani, Koronelio kamut̯angera, kenama na kamuvunzia nkuhi. ²⁶ Ela Pet̯ero kamunuya kamwamba, “Sumama wima, koro hat̯a nami ni mwanaad̯amu dzawe.” ²⁷ Pet̯ero kagija kunena na Koronelio epfoakinjia humu nyumbani, endeekoakiona wantu wenji wat̯ut̯aiyeo. ²⁸ Kawamba, “Nywinywi wenye mumanya tswee kwamba ni sera kwa Muyahud̯i kunjiiyana na wantu wa vyeet̯i vingine. Ela Muungu kaniyanga kwamba nitsemuhwaa muntu yuḍejwonse dza muntu asiyedhereswa ambu dza muntu asiyemala kunjiiyana na Wayahud̯i. ²⁹ Ndiyo maana mwipfonihumia wantu, sikudziza kudza. D̯ubva, nyakumuuzani, munihania?” ³⁰ Koronelio kamwambukuya kamba, “Nsiku ntahu zichiiyezo niwa kuyombani humu nyumbani mwangu, saa dzezi, saa kenda za musikahi. Iyo saa kut̯upuka muntu avwaiye nguo nkundu tswee. Kasumama usoni yangu ³¹ na kanyamba, ‘Koronelio, Muungu kasikia mayombo yako, na kapfokea mvuugiyazo kwa masikini. ³² Huma muntu Yopa akamukuhanie muntu eyenahanwa Simioni Pet̯ero. Kakukaani nyumbani mwa muelekanya nchingo eyenahanwa Simioni, eyenaishi geri ya ḅahari.’ ³³ Nami nikuhumia muntu mweedha mumodza. Nawe kuhenda urembo kudza. D̯ubva Muungu anaswi hwonse hapfa. Hwakuindani kupfindiiya kiḍechonse cha Ḅwana akupfiyecho uhwambiye.” ³⁴ Pet̯ero kaḅaa kanwa kamba, “Sasa nihambuya kwamba ni ḍugha kwamba Muungu anawahwaa wantu wonse kuwa ḍa. ³⁵ Muntu jwa kyeet̯i kiḍechonse eyenamuhila Muungu na kuhenda yeyo ya hachi Muungu anamupfokea. ³⁶ Hii ndiyo ḍaamisa ya Muungu apfiikiiyeyo wantu wa Isiraeli, akisumwiiya Maagu Mema ya naghea kuchiiya kwa Yesu Kirist̯o, eye Ḅwana jwa wantu wonse. ³⁷ Nywinywi wenye mumanya hiḍi dzambo kuu ḍihendekeyeḍyo nsi yonse ya Wayahud̯i, ḍikiḍabva na Galilaya, ḅaad̯a ya Yohana kusumwiiya kwamba wantu wapfyehuze mama na wat̯opyegwe. ³⁸ Musikia dzuu ya Yesu jwa Nazareti, na namuna ya Muungu amutsaniyevyo kwa kumumpa Ruhu Mudheru na uwezo. Kwa dzambo ḍya kwamba Muungu ewa nae, Yesu kenda kula pfantu akihenda mambo mema na kupfonya wantu wonse wa Shaat̯ani angiziyeo mikononi. ³⁹ Swiswi hu mashaahiḍi wa mambo yonse ahendeyeyo Yerusalemi na ḍanda zingine za nsi ya Wayahud̯i. Wamuyaga kwa kumupfatsika muhini mwa mpatsa. ⁴⁰ Ela nsiku ya hahu Muungu kamufufuya kuyawa wafuni. Na kamuhendeza at̯upuke, ⁴¹ si kwa wantu wonse, ela kwehu t̯u swiswi hwiwo mashaahiḍi wa Muungu eotsana hangu d̯ura. Swiswi huḍiyeo na kunwa pfamodza nae epfofufuka kuyawa wafuni. ⁴² Na kahwaamuru huwasumwiiye wantu haya Maagu Mema na huwayange kwamba ndiye huyu jwa Muungu atsaniyee kuwa muhukumu jwa wafu na weo mojo. ⁴³ Manabii wonse wanena dzuuye, kwamba kula muntu amuserefat̯iye anayatsijwa nabviseze kwa nguvu za sariḍye.” ⁴⁴ Pet̯ero epfoakinena amaale, Ruhu Mudheru kawasukia hawaḍe wonse weowakimusikiiya. ⁴⁵ Hawaḍe wahikiza wa Kiyahud̯i wadziyeo pfamodza na Pet̯ero kuyawa Yopa wamaka, wepfoona kwamba hat̯a wantu wa vyeet̯i vingine nao, Muungu kawapfa t̯ola ya Ruhu Mudheru. ⁴⁶ Koro wawasikia wakwakunenani na lugha garagara wakimushad̯a Muungu. D̯ubva Pet̯ero kamba, ⁴⁷ “Wantu hawa wamupfokea Ruhu Mudheru dza viviḍe humupfokeeyevyo swiswi. D̯ubva, kuna yuḍejwonse jwa kuwavingira kut̯opyegwa na madzi?” ⁴⁸ Makisa kaamuru wat̯opyegwe kwa sari ḍya Yesu Kirist̯o. Kisa wamuyomba akae nao kwa nsiku kachuchu.

¹ Hawa ntumi na wandugu weokuwa ḍyimbo ḍya Yud̯aya, wonse wasikia kwamba wangine wa hawa wantu wa vyeet̯i vingine nao wakipfokea chuuwo cha Muungu. ² Pet̯ero epfokwenda Yerusalemi, hawaḍe wahikiza wa Kiyahud̯i wamualat̯a, wamwamba, ³ “Wewe kwenda kukaa na wantu wasiohinywa na hat̯a kunjia kuḍyani nao!” ⁴ D̯ubva Pet̯ero kawasumwiiya hangu ḍabvu, hayaḍe yonse yahendekeeyo, kawamba, ⁵ “Nsiku modza niwa kuyombani mudzini Yopa, nipfoona nzozi. Niona kintu dza nguo nkuu igijijweyo na mitse mine, ikiwa kususwani kuyawa mbinguni, hat̯a idza hafufi nami. ⁶ Niichimiza urembo humuḍe kuzimu na niona waḍondo wa maguu mane, waḍondo weonahambaa na nyuni weonaguuka. ⁷ Makisa nisikia idzwi ḍikwakunyambani, ‘Pet̯ero, nuka wima, tsinza hawa waḍondo uḍye.’ ⁸ Ela mimi nyamba, ‘Hat̯a, Ḅwana! Sidzat̯at̯a meshi kiḍechonse chicho kichafu ambu kisichomala kuḍigwa.’ ⁹ Hiḍi idzwi ḍinena kawii kuyawa mbinguni ḍyamba, ‘Kiḍechonse cha Muungu adhereseecho, nkudzokihwae dza kintu kisichomala kuḍigwa.’ ¹⁰ Hivi vihendeka myeedha mihahu. Kisa hichi kintu kihwajwa yuwinguni dzuu. ¹¹ Na iyo saa, hapfa nyumbani nipfonikikaa, kwojeka wantu wahahu wahumijweo kwangu kuyawa Kaisaria. ¹² Ruhu Mudheru kanyamba nigijane nao pfasipfo kuḍaḍamaa. Hawa wandugu wohandahu hawa, kuyawa Yopa, nao pia wagijana nami hwenda Kaisaria, na hwonse hwenda hunjia nyumbani mwa Koronelio. ¹³ Nae kahusumwiiya namuna aoneyevyo malaika akisumama nyumbani mwakwe na akimwamba, ‘Huma muntu Yopa, ende akamuhane muntu eyenahanwa Simioni Pet̯ero. ¹⁴ Kadzanena nawe vyuuwo vidzevyokupfonya wewe na nyumbayo.’ ¹⁵ Nami nipfoḍabva kunena t̯u, Ruhu Mudheru kawasukia dza viviḍe evyohusukia swiswi nsiku ya d̯ura. ¹⁶ Ndipfo nidzepfonikikumbuka hivi vya Ḅwana evyonena, ‘Yohana kat̯opya wantu na madzi, kenge nywinywi munat̯opyegwa na Ruhu Mudheru.’ ¹⁷ Ikiwa kwamba Muungu kawapfa wantu wa vyeet̯i iiḍe t̯ola ahupfiyeyo swiswi hwipfomuserefat̯a Ḅwana Yesu Kirist̯o, d̯ubva ami ni ga hat̯a nimukaiye Muungu machingama?” ¹⁸ Wepfosikia hivi, wayatsa hizi alano zao na wamushad̯a Muungu wakyamba, “D̯ubva Muungu kawapfa kupfyehuza mama hat̯a na wantu wa vyeet̯i vingine wapate kukaa mojo!” ¹⁹ Hawa wahikiza wat̯amisaa kwa dzambo ḍya d̯ina wakuntiyezo ngera ya Sit̯efano epfoyagwa. Wangine wao wenda hat̯a Foinike, kilulu cha Kupuro na Antiokia, wakisumwiiya haya maagu kwa Wayahud̯i t̯u. ²⁰ Ela wangine wa hawa wahikiza, wayawiyeo Kupuro na Ukirene, wenda Antiokia na wawasumwiiya na hawa wantu wa vyeet̯i vingine dzuu ya Ḅwana Yesu. ²¹ Ḅwana ewa nao, na kit̯aro chikuu cha wantu wahikiza na wamuperukia Ḅwana Yesu. ²² Haya maagu ya hiḍi dzambo yaḍifikia tsanganiko ḍya Yerusalemi. Ndookomu wamuhuma Baranaba ende Antiokia. ²³ Epfokwenda akiona hiviḍe vya Muungu awahendeeyevyo mema hawa wantu, katsekea na kawafunda wonse wagije kumuserefat̯a Ḅwana na mojo mumodza. ²⁴ Baranaba ewa muntu mwema, adzaiye faro na Ruhu Mudheru. D̯ubva wantu wenji wamuhikiza Ḅwana. ²⁵ Makisa Baranaba kenda T̯ariso kumulacha Sauli. ²⁶ Epfomuona, kenda nae Antiokia. Nao wowii wakaa na hiḍiḍe tsanganiko kwa mwaka muzima. Na wayongweeza kit̯aro kikuu cha wantu. Hukuḍe Antiokia ndiko kwa d̯ura kwa hawa wamuhikiziyeo Yesu wahanijweko Wakirist̯o. ²⁷ Hiziḍe ngera manabii wangine wanuka na Yerusalemi wenda Antiokia. ²⁸ Ndookomu, mumodza jwao eyeakihanwa Agabo kasumama, na kwa nguvu za Ruhu Mudheru kayavya unabii kwamba lumwengu yuzima njwakunjia nzaa nkuu si hat̯a kae. (Hii nzaa injia ngera ya uhaju wa Kilaudio.) ²⁹ Hawa wahikiza wahuna kwamba kula mumodza jwao ayavye chima awezeecho wawasaiḍie hawa wandugu weowakiishi Yud̯aya. ³⁰ D̯ubva wakimaahenda dzavyo, Baranaba na Sauli wapfiika hu ugijo kwa hawa wazee wa tsanganiko ḍya Yerusalemi.

¹ Hafufi ziziḍe ngera, haju Herod̯e kaḍabva kuwakuntisa d̯ina wantu wangine wa hiḍi tsanganiko. ² Kaamuru kwamba Yakobo ndugujwe Yohana akentwe na mundu ayagwe. ³ Epfoona ya kwamba hiḍi hendo ḍiwatsakiza hawa Wayahud̯i, kapfaa mwori, kamugija na Pet̯ero. (Hivi vihendeka ngera ya jila ya mikahe isiyongizwa bwoka.) ⁴ Pet̯ero epfogijwa, kangizwa gerenzani. Kawekwa kwamijwani ni vit̯aro vine vya asikari wane wane. Herod̯e ekitsaka kumuhukumu Pet̯ero kacha ya wantu ḅaad̯a ye Pasaka. ⁵ Ndookomu asikari wagija kumwamia Pet̯ero gerenzani, kenge wantu wa hiḍi tsanganiko wagija kumuyombea muno kwa Muungu. ⁶ Kaḅila nsiku ya Herod̯e ya kumuyavya Pet̯ero kwa hawa wantu, huḍe sikuwe Pet̯ero ewa ekiyaa kahi ya wamia wawii. Ewa kafungwa na minyoro miwii, na kwiwa asikari weowakyamia hu muḍyango wa hi gerenza. ⁷ Iyo saa malaika jwa Ḅwana kasumama hapfaḍe, na humuḍe gerenzani kuyangaa muyanga. Huyu malaika kamubiga-biga Pet̯ero humu mbavuni amuyamuse na kamwamba, “Yamuka haraka!” Na mweedha mumodza hi minyoro imont̯oka nomu mikononi mwa Pet̯ero. ⁸ Makisa huyu malaika kamwamba, “Dzifunge mulao wako na uvwae viyahuvyo.” Pet̯ero kahenda hivyo, na huyu malaika kamwamba, “Vwaa na hi nkanzuyo, uniuḅe.” ⁹ Pet̯ero kamuuḅa wayawa nomu gerenzani. Ela nkakuimuka kwamba haya mambo ya huyu malaika eyoakihenda yewa nza ḍugha. Ae kat̯ara ya kwamba ekiona nzozi. ¹⁰ Wakichia hichi kit̯aro cha d̯ura cha wamia ne cha pfii, na mwiso waufika hu muḍyango wa chuma wa kunjiiya mudzini. Hu muḍyango ufunguka uo wenye, nao wayawa huku nze. Wagija njia waḍabva kwenda, na wepfoifika mwiso ḅwikira huyu malaika kamwaaria Pet̯ero. ¹¹ Ndipfo pfa Pet̯ero adzepfoakiimuka haya yamuhendekeeyo, na kamba, “Sasa nimanya kwamba katsi iwa ni ḍugha, kwamba Ḅwana emuhuma malaikajwe. Na kanipfonya kuyawa mikononi mwa Herod̯e na kuyawa kwa mambo yonse ya Wayahud̯i weyowakitsaka kunihendea.” ¹² Epfohambuya hivi, kenda hat̯a nyumbani kwa Maria, mamajwe Yohana Marko. Wantu wenji wet̯ut̯aa kuyombani humuḍe nyumbani. ¹³ Pet̯ero kahana na hapfa muḍyangoni, na kudza muhumisi mwanamuke eyenahanwa Roda, amufungwiiye hu muḍyango. ¹⁴ Epfoḍihambuya hiḍi idzwi ḍya Pet̯ero, katsekea hat̯a kad̯arama kauja humuḍe kuzimu, pfasipfo kufunguya hu muḍyango. Kenda kawambia kwamba Pet̯ero ewa ka hapfaḍe nze. ¹⁵ Wamwambukuya wamwamba, “Munamba wewe una mat̯are?” Kenge jeje kasindiiya kuwamba ni ḍugha. D̯ubva wamwambukuya wamwamba, “Kuona huyu malaikajwe.” ¹⁶ Huku ae Pet̯ero ewa kagija kuhana hapfa muḍyangoni. Mwiso wafunguya hu muḍyango, na wepfomuona wamaka muno. ¹⁷ Kawanyamaza na mukonowe, na kawasumwiiya namuna ya hivi vya Ḅwana amuyaviyevyo na gerenzani. Na kongeza kamba, “Musumwiiyeni na Yakobo na hawa wandugu wangine.” Makisa kanuka kenda kuntu kungine. ¹⁸ Ipfofika magurani, wamia wanjia kipapo kikuu. Waḍabva kuuzana wao na wao, wamba, “Ayu Pet̯ero kenda ku?” ¹⁹ Herod̯e kayavya amuri alachwe, ela ntawakumuona. Ndookomu Herod̯e kawakora hawa wamia na kaamuru wayagwe. Makisa Herod̯e kanuka na Yud̯aya kenda Kaisaria, endeekoakikaa kwa muḍa. ²⁰ Herod̯e ewa kawarejea muno wantu wa Turo na Sidoni. Ndookomu kwenda kit̯aro cha wantu kwa Herod̯e. Nguzi d̯ura wamanyana na Bulasto awe yupfande jwao. Bulasto ewa musumamizi jwa nyumba ya haju. Makisa wanuka wamwendea Herod̯e wakamuyombe kuwe na naghea. Koro chakuḍya cha hi nsi yao chikiyawa nsi ya haju Herod̯e. ²¹ Hat̯a nsiku dzayo itsanijweyo, Herod̯e kavwaa mavwaziye ya kihaju, kakaa kitiche cha kihaju, na kaḍabva kunena na hawa wantu. ²² Hawaḍe wantu wabiga madzwi wamba, “Huyu eyekunenani si muntu hat̯a, ni muungu haswa!” ²³ Iyo saa malaika jwa Ḅwana kamubiga na nd̯wari Herod̯e, kwa dzambo nkakumumpa Muungu hilaze. Kaḍigwa ni mvunyo kafwa. ²⁴ Ela chuuwo cha Muungu kigija kud̯achaa na tsanganiko ḍikuya. ²⁵ Baranaba na Sauli wepfokwisa kazi zao wanuka na Yerusalemi wauja Antiokia. Wakwakuujani wamuhwaa na Yohana Marko.

¹ Humu mwa hiḍi tsanganiko ḍya wantu wa Antiokia kwiwa manabii na waalimu. Wewa Baranaba, Simioni eyeakihanwa Mweusi, Lukio jwa kuyawa Ukirene, Manaeni ayeyejwee pfamodza na haju Herod̯e, na Sauli. ² Wepfowakimuyomba Ḅwana na kufunga, Ruhu Mudheru kawamba, “Munitsaniyeni Baranaba na Sauli, kuhenda hi kazi niwahaniiyeyo.” ³ Wafunga na kuyomba. Wawapfaza mikono, makisa wawagonzoza. ⁴ D̯ubva Baranaba na Sauli wepfohumwa ni huyu Ruhu Mudheru, wenda hat̯a Selukia wendeekowakinjia chomboni wakyenda kilulu cha Kupuro. ⁵ Wepfokwojeka mudzi wa Salami waḍabva kusumwiiya chuuwo cha Muungu humu masunagogini mwa Wayahud̯i. Wewa pfamodza na Yohana Marko, eyeakiwagijiija na hi kazi. ⁶ Wenda kula pfantu humuḍe kiluluni hat̯a wafika mudzi wa Pafo. Hapfa wat̯ongana na muntu mumodza mutsawi eyenahanwa Bariyesu. Ewa Muyahud̯i adzifwarizie kwamba ni nabii. ⁷ Ewa ḅamujwe huyu mukuu jwa hichi kilulu eyeakihanwa Sagio Paulo, eyekuwa muntu karo. Sagio Paulo kamuhana Baranaba na Sauli kwakwe, kwa dzambo ḍya kwamba ekitsaka kusikiiya hichi chuuwo cha Muungu. ⁸ Kenge huyu mutsawi Elima (Elima maanaye ni mutsawi Kiyunani), kawakaiya machingama. Kaḍema kumuhendeza huyu mukuu jwa hichi kilulu atsehikiza faro ya Wakirist̯o. ⁹ D̯ubva Sauli, amanyikaniye pia na sari ḍya Paulo, kadzajwa ni Ruhu Mudheru. Kamud̯eḍea gu huyuḍe mutsawi ¹⁰ na kamwamba, “Wewe mwana jwa Shaat̯ani! Kazi yako ni kupfinga kula kintu chicho chema! Una kula namuna ya makulekule, na meshi kwakuḍemani kuzipfohowa njia za Ḅwana zirongaariyezo! ¹¹ Ḅwana anakuhukumu saambi. Nawe unawa ntumbu matso, nkut̯oweza kuuona hu muyanga wa hiḍi dzuwa kwa muḍa.” Iyo saa matso yamuhenda mawizawiza na yanjia kiza. Kenda akipfapfasa huku na huku akilacha muntu jwa kumugija yuroi. ¹² Huyu mukuu jwa hichiḍe kilulu epfoona haya yahendekeeyo kahikiza, koro ewa kamakiswa muno ni haya mayongweezo dzuu ya Ḅwana. ¹³ Paulo na hawa wenziwe wanjia chomboni na Pafo, wenda hat̯a mudzi wa Paga, wiwo Pamufilia. Ela hapfo Yohana Marko kat̯ana nao, kauja Yerusalemi. ¹⁴ Ae Baranaba na Paulo wanuka na Paga na wenda mudzi wa Antiokia wiwo Pisidia. Nsiku ya Sabato, wenda wanjia sunagogini wakaa chihako. ¹⁵ Hawa wakuu wa hiḍi sunagogi wepfokwisa kusoma chuoni mwa Sharia za Musa na matsoro ya manabii, wawahumia muntu Paulo na Baranaba wawamba, “Wandugu, hunatsaka munene na hawa wantu ikiwa kwamba muna vyuuwo vya kuwafunda.” ¹⁶ Ndookomu Paulo kasumama, kawanwiiya mukono, na kanena nao kamba, “Waisiraeli wenzangu, nanywi nyonse musiokuwa Wayahud̯i mwiwonamuvunzia nkuhi Muungu, nisikiiyani! ¹⁷ Huyu Muungu jwa wantu wa Isiraeli kawatsana wabibi zehu, na kawahendeza hawa wantu wawe kyeet̯i kikuu ngera wezowakikaa dza wageni Misiri. Muungu kawayavya Misiri na uwezowe mukuu. ¹⁸ Na kwa myaka miyongo mine kawait̯isia myendo yao hukuḍe yuwandani. ¹⁹ Kavinanga vyeet̯i vifungahe vya nsi ya Kanaani na kaihendeza hi nsi kuwa ya wantuwe ²⁰ kwa chima cha myaka magana mane na miyongo mitsano. Nyumae kawapfa mat̯oibi wawayongozeyeo hat̯a ngera ya nabii Samweli. ²¹ Na wepfolacha kuwa na haju, Muungu kamuwapfa Sauli mwana jwa Kishi, kuyawa kyeet̯i cha Benyamini awe haju jwao kwa myaka miyongo mine. ²² Muungu epfomunuya Sauli uhajuni, kamuweka D̯aud̯i kuwa haju jwao. Muungu kanena dzuuye kamba, ‘Niona kwamba D̯aud̯i mwana jwa Yese ndiye muntu nitsakiyee. Ndiye muntu adzeyehenda hayaḍe yonse niyonatsaka ahende.’ ²³ Muungu kamuhendeza Yesu, jwa yuvyee jwa D̯aud̯i, kuwa mupfonya jwa wantu wa Isiraeli, dza viviḍe evyoahid̯i. ²⁴ Yesu asidzaḍabva kaziye, Yohana kasumwiiya wantu wonse wa Isiraeli akiwamba wapfyehuze mama na wat̯opyegwe. ²⁵ Na Yohana epfokuwa hafufi kwisa kazi zakwe, kawambia hawa wantu, ‘Nywinywi mwakut̯arani ya kwamba mimi ni ga? Sikwaa huyu mwiyekuindiiyani hat̯a. Jeje kakudzani nyuma yangu, na sinamala hat̯a kumuvuya viyahuvye.’ ” ²⁶ Paulo kongeza kunena kamba, “Ndugu zangu wa yuvyee jwa Iburahimu, na wantu wonse wasiokuwa Wayahud̯i weonamuvunzia nkuhi Muungu; haya maagu ya mupfonyo huyayehejwa swiswi. ²⁷ Hawa wantu wa Yerusalemi na wakuu wao ntawakumanya ya kwamba Yesu ndiye huyu Mupfonya. Nolawe ntawakuimuka hivi vyuuwo vya hawa manabii vivyonasomwa kula nsiku ya Sabato. Ela wavihendeza hivi vyuuwo vya hawa manabii vit̯imiya wepfomuhukumu. ²⁸ Hat̯a wepfotsowa untu wa kumuyagia, wamuyomba Pilato amuhukumu kuyagwa. ²⁹ Na wepfokwisa kuhenda haya yonse ya matsoro yaneneyevyo dzuuye, wamususya napfa muhini mwa mpatsa, na wamungiza mbeerani. ³⁰ Kenge Muungu kamufufuya kuyawa kwa wafu. ³¹ Na kwa nsiku nyinji, kenda na kuwat̯upukia-t̯upukia hawa eoakigijana nao hangu Galilaya hat̯a Yerusalemi. Na sasa ndiwo mashaahiḍi wakwe kwa hawa wantu wehu. ³² Naswi hudzia kumuyehea haya Maagu Mema: haya ya Muungu aahid̯iyeyo kwamba anawahendea wabibi zehu, ³³ sasa kesakuhuhendeya swiswi hwiwo yuvyee jwao, epfomufufuya Yesu kuyawa kwa wafu. Dza vyorejwevyo chuoni mwa Zaburi dhango ḍya pfii kwamba, ‘Wewe u Mwanangu, yeo nikuvyaa.’ ³⁴ Na dzuu ya kumufufuya kuyawa kwa wafu, na kutsauja kufwani kawii, Muungu kamba, ‘Hakika nakuvodhya dza viviḍe nivyomuahid̯i D̯aud̯i.’ ³⁵ Dza aneneyevyo kungine humu matsoroni akyamba, ‘Nkunamuyatsa muhumisi jwako mwema kufwa awowe.’ ³⁶ Ngeraze, D̯aud̯i kahenda miro ya Muungu. Makisa kafwa na kazikwa hafufi na wabibizwe, ela mwiiwe uwowa. ³⁷ Kenge huyu jwa Muungu amufufwiiye kuyawa kwa wafu, mwiiwe ntaukuwowa. ³⁸ Wandugu zangu, ni mumanye tswee kwamba mwakusumwiijwani haya maagu ya mayatsiyo ya nabvise kwa njia ya Yesu. Ni mumanye ya kwamba kula muntu amuhikiziyee anayatsijwa nabviseze zonse na anawa muhachi usoni kwa Muungu. Dzambo ḍya kwamba hi Sharia ya Musa ntaindeweza kuḍihenda. ⁴⁰ D̯ubva manyani, haya ya hawa manabii waneneyeyo, yatsekudzamupata nywinywi wepfokwamba, ⁴¹ ‘Pfindiiyani, nywinywi wabalifit̯u! Makani mubad̯e! Koro hichi nichokuhendani mukiwa mojo, ni kintu cha kwamba ntamut̯okihikiza, hat̯a muntu akikimusumwiiya!’ ” ⁴² Paulo na Baranaba wepfowakiyawa nomu sunagogini, hawa wantu wawayomba wauje kawii Sabato ya nyuma, wadze wawasumwiiye zaid̯i dzuu ya haya mambo. ⁴³ Wantu wepfoyawa nomu sunagogini, Wayahud̯i wenji na wantu wa vyeet̯i wenji wauḅiyeo ḍini ya Kiyahud̯i, wamuuḅa Paulo na Baranaba. Hawa ntumi wanena nao na kuwangiza mojo wagije kuserefat̯a t̯ei ya Muungu. ⁴⁴ Hi Sabato ingine ipfofika, hafufi wantu wa mudzi muzima wadza kusikiiya chuuwo cha Ḅwana. ⁴⁵ Kenge hawa Wayahud̯i wepfokiona hichi kit̯aro cha hawa wantu, wanjijwa ni wivu. Wamushindana na kumutsola Paulo. ⁴⁶ Ela Paulo na Baranaba wagija kunena pfasipfo oga, wawamba, “Iwa ni had̯i chuuwo cha Muungu kisumwiijwe kwenu nguzi. Kenge kwa dzambo ḍya kwamba muchidziza, na mudziona ntamunamala kuwa na maisha ya kuunga na yuungo, hunamuyatsa na hunawendea hawa wantu wa vyeet̯i vingine. ⁴⁷ Koro Ḅwana kahuamuru kahwamba, ‘Nikutsana wewe uwe muyanga wa wantu wa vyeet̯i vingine, na uwe njia ya mupfonyo kwa lumwengu yuzima.’ ” ⁴⁸ Hawa wantu wa vyeet̯i vingine wepfosikia hichi chuuwo watsekea na wamushad̯a Ḅwana kwa maaguye. Na hawaḍe wa Muungu atsaniyeo kuwa na maisha ya kuunga na yuungo, wagala wahikiza. ⁴⁹ Chuuwo cha Ḅwana kid̯achaa kula pfantu hiḍe ḍanda. ⁵⁰ Ela hawa Wayahud̯i wawangiza nsunziirya hawa wakuu wa hu mudzi na hawa wake majabva wasiokuwa Wayahud̯i, weowakimuvunzia nkuhi Muungu. Wawakuntisa d̯ina aḍe Paulo na Baranaba makisa wawayavya humu nsini mwao. ⁵¹ Ndookomu hawa ntumi wawakukuntiya vumbi ḍya maguuni mwao kuwaseresa, makisa wagija njia wenda Ikonio. ⁵² Hawa Wanafund̯i weokuwa Antiokia wewa wadzajwa ni Ruhu Mudheru na wewa na tsekea nkuu.

¹ Paulo na Baranaba wepfokwenda Ikonio, wahenda dza viviḍe wahendeyevyo Antiokia. Wenda wanjia sunagogini mwa Wayahud̯i. Wasumwiiya urembo, hat̯a kit̯aro chikuu cha Wayahud̯i na wantu wa vyeet̯i vingine nao wahikiza. ² Kenge hawa Wayahud̯i wasiotsaka kuhikiza, wawangiza nsunziirya hawa wantu wa vyeet̯i vingine na wawahendeza wawarejeye hawa wahikiza. ³ Hawa ntumi wakaa hukuḍe kwa muḍa muyeya wakisumwiiya dzuu ya Ḅwana pfasipfo oga. Nae Ḅwana kayanga ya kwamba haya weyowakinena dzuu ya t̯eiye nza ḍugha. Kaviyanga kwa kuwapfa nguvu za kuhenda mambo ya kumakisa na vihambwiizo. ⁴ Hawa wantu wa humu mudzini waḅaikana vit̯aro viwii. Wangine wewa ḍanda ya hawa Wayahud̯i na hawa wangine wewa ḍanda ya hawa ntumi. ⁵ Makisa wangine wa hawa wantu wa vyeet̯i na Wayahud̯i, pfamodza na wakuu wao, wahuna kuwahendea mambo mazuka hawa ntumi na kuwabiga na mawe. ⁶ Hawa ntumi wepfoyamanya haya, wad̯arama wenda Lusitira makisa wenda Dabe, midzi iyokuwa Lukonia. Wenda na nsi iizingiyeyo hi midzi. ⁷ Nako wenda wasumwiiya haya Maagu Mema. ⁸ Kwiwa muntu kihewi eyeakikaa Lusitira. Maguuye yemuhinamfa hangu kuvyajwani kwakwe na nkeweza kwenenda. ⁹ Huyu muntu ekimupfindiiya Paulo akwakusumwiiyani. Paulo kamuona ya kwamba kahikiza na andeweza kupfonywa. Ndookomu kamud̯eḍea gu humu usoni ¹⁰ na kanena nae na idzwi kuu kamwamba, “Sumama wima!” Huyu kihewi katsumpiiya dzuu na kaḍabva kudzyenendea. ¹¹ Hi t̯ut̯a ya hawa wantu wepfoona haya ya Paulo ahendeyeyo waḍabva kuḅaa madzwi kwa lugha ya Kilukonia wakyamba, “Hi miungu ihudzia na yuumbo jwa kibenaad̯amu!” ¹² Baranaba wamumpa sari ḍya Ziusi na Paulo wamumpa sari ḍya Hame, kwa kwamba ndiye eyeakinena muno. ¹³ Huyu mukohani jwa hekalu ya muungu Ziusi, iyokuwa nze ya hu mudzi, kadza na masanga ya ngombe na malele hat̯a hapfa muḍyangoni. Jeje na hi t̯ut̯a ya hawa wantu wekitsaka kuwayavia mvuugiya hawa ntumi. ¹⁴ Baranaba na Paulo wepfoona haya ya hawa wantu weyowakitsaka kuhenda, waziḅaa hizi nguo zao na wad̯aramia humu mwa hi t̯ut̯a wakiḅaa madzwi wakyamba, ¹⁵ “Nywinywi wantu, kut̯i mwakuhendani hivi? Naswi hu wanaad̯amu dzanywi! Hudzia kumusumwiiya Maagu Mema, muiyatse hi miungu yenu isiyo maana, mumuperukiye Muungu eye mojo, aumbiye yuwingu na nsi, rukanga na vyonse vivyo kuzimuye. ¹⁶ Kae eyatsa kula kyeet̯i kihende dza hiviḍe kitsakievyo. ¹⁷ Hat̯a vivyo Muungu nkakuyatsa kudziyanganya na haya mambo mema eyonamuhendea. Anamunyesea mvuya na yuwinguni na kumumpa mavuno ngera za mavuno. Anamumpa chakuḍya na kumungiza tsekea myojoni mwenu.” ¹⁸ Hat̯a hawa ntumi wepfonena hivi vyuuwo, ntaviiwa vivodho kuivingira hi t̯ut̯a ya hawa wantu itsewayaviza mvuugiya. ¹⁹ Makisa kudza Wayahud̯i wangine kuyawa Antiokia ya ḍyimbo ḍya Pisidia na wangine kuyawa Ikonio. Wawahendeza hawa wantu wawapfyehukie hawa ntumi wowii. D̯ubva wamubiga Paulo na mawe na wamukururya wamuyavya nze ya hu mudzi, wakit̯ara kwamba ewa kamaafwa. ²⁰ Ela hawa wahikiza wepfot̯ut̯aa wakimuringa, kanuka wima na kauja humuḍe mudzini. Chamukoche ae na Baranaba wenda Dabe. ²¹ Paulo na Baranaba wasumwiiya haya Maagu Mema hukuḍe Dabe, na wantu wenji wahikiza. Wauja Lusitira, makisa wenda Ikonio na Antiokia ya ḍyimbo ḍya Pisidia. ²² Wawangiza mojo hawa wahikiziyeo na kuwafunda waigije muno hi faro yao. Wawamba, “Husidzanjia uhajuni mwa Muungu, ni had̯i hukunte d̯ina nyinji.” ²³ Kula tsanganiko waḍitsania wazee wa tsanganiko. Na kwa mayombo na kufunga, wawaweka mikononi mwa Ḅwana wamuhikiziyee. ²⁴ Wepfoyawa nsi ya Pisidia, wenda nsi ya Pamufilia, ²⁵ wendeekowakisumwiiya haya maagu hukuḍe Paga, na Atalia. ²⁶ Wepfonuka na hapfo wanjia chomboni wauja hat̯a Antiokia ya ḍyimbo ḍya Siria, hapfa wepfowekwa mikononi mwa Muungu ni tsanganiko, kwa dzambo ḍya hi kazi wesiyeo kuihenda. ²⁷ Wepfofika Antiokia, waḍit̯ut̯aisa tsanganiko ḍyonse pfamodza, na wawasumwiiya hawa wantu hayaḍe yonse ya Muungu ahendeyeyo pfamodza nao, na namuna awapfiyevyo namfasi wantu wa vyeet̯i vingine kuwa wahikiza. ²⁸ Hawa ntumi wakaa hapfaḍe pfamodza na hawa wahikiza kwa kit̯emo kiyeya.

¹ Kenge wantu wangine wayawiyeo Yud̯aya wadza Antiokia waḍabva kuwayongweeza hawa wandugu wamba, “Mukitsahinywa dza vya Sharia ya Musa imumalievyo, ntamut̯oweza kupfonywa.” ² Paulo na Baranaba waḍaat̯iana nao vyumuni dzuu ya hiḍi dzambo. Ndookomu ihunikana kwamba Paulo na Baranaba pfamodza na wantu wangine wa hiḍi tsanganiko ḍya Antiokia, wende Yerusalemi wakaḍikaiye chihako hiḍi dzambo na hawa ntumi na wazee. ³ D̯ubva tsanganiko ḍiwagonzoza. Na wepfowakichia na Foinike na Samaria wawapfa maagu hawa wantu dzuu ya namuna ya hawa wantu wa vyeet̯i vingine wamuhikiziyevyo Muungu. Haya maagu yawapfa tsekea nkuu hawa wandugu wonse. ⁴ Wepfofika Yerusalemi, wapfokejwa ni hiḍi tsanganiko, hawa ntumi na hawa wazee. Nao wawasumwiiya hayaḍe yonse ya Muungu ahendeyeyo pfamodza nao. ⁵ Ela wangine wa hawa wahikiza weokuwa wa kit̯aro cha Mafarisayo wasumama, wamba, “Ni had̯i hawa wantu wasiokuwa Wayahud̯i wahinywe na wayongweezwe kuiuḅa Sharia ya Musa.” ⁶ Ndookomu hawa ntumi na hawa wazee wadziana pfamodza kuḍikaiya chihako hiḍi dzambo. ⁷ Ḅaad̯a ya yuḍaat̯o yuyeya, Pet̯ero kasumama kamba, “Ndugu zangu, mumanya ya kwamba Muungu kanitsana kae kuyawa kahi yenu niwasumwiiye hawa wantu wa vyeet̯i vingine haya Maagu Mema wapate kuyasikia na kuyahikiza. ⁸ Na Muungu, amanyiye myojo ya wantu kayanga matsakoye kwa hawa wantu wa vyeet̯i vingine kwa kuwapfa Ruhu Mudheru dzaswi. ⁹ Nkakuyanga ugaragara kahi yehu Wayahud̯i na wantu wa vyeet̯i vingine. Kaidheresa myojo yao kwa dzambo wahikiza. ¹⁰ D̯ubva, kut̯i anywi mwakutsakani kumuḍema Muungu kwa kuwapfaza hawa wanafund̯i mizigo ambayo swiswi nolawe wabibi zehu ntawakuiweza? ¹¹ Sivyo hat̯a! Huhikiza ya kwamba hunapfonywa dzao ni t̯ei ya Ḅwana Yesu.” ¹² Kit̯aro chonse kiḍunda mya. Wamupfindiiya Baranaba na Paulo wakwakusumwiiyani hivi vihambwiizo na mafara makuu ya Muungu awapfiyeyo kuhenda kahi ya hawa wantu wa vyeet̯i. ¹³ Wepfokwisa kunena, Yakobo kaḅaa kanwa kamba, “T̯anisikiiyani wandugu zangu! ¹⁴ Simioni kasumwiiya hivi vya Muungu evyowamuud̯amia wantu wa vyeet̯i kwa kutsana wangine wao wawe wantuwe. ¹⁵ Hivi vyuuwo vya hawa Manabii viingana ḍa na haya. Dza vya matsoro yaneneyevyo yakyamba, ¹⁶ ‘Ḅwana kamba, ḅaad̯a ya haya mambo nidzauja, na nausumamisa uhaju wa D̯aud̯i kawii. Nauelekanya na kuumbaka uhajuwe kawii. ¹⁷ Ndookomu wantu wangine wonse, wa vyeet̯i vingine vyonse niwahaniyeo kuwa wangu, wadzamulacha Ḅwana. ¹⁸ Hivi ndivyo vya Ḅwana aneneyevyo. Jeje aihendeye hi ahad̯i ikimanyikana hangu kae.’ ” ¹⁹ Yakobo kongeza kunena kamba, “D̯ubva, ami mat̯aro yangu ni kwamba, nahutsewasumbuwa hawa wantu wa vyeet̯i vingine wamuhikiziyeo Muungu. ²⁰ Ishinu, nahuworeye ḅaruwa ya kuwamba wakwiye chakuḍya kiḍechonse kisichomala kuḍigwa kwa dzambo kiyavigwa mvuugiya kwa miungu; watseevunza ukwe, watseeḍya muḍondo ayagijwe kwa kuhuḍwa, na wala kunwa mwazi. ²¹ Koro Sharia ya Musa iḍabva kusomwa masunagogini hangu kae kula Sabato, na hivi aneneyevyo vinakaa vikisumwiijwa kula mudzi.” ²² D̯ubva, hawa ntumi na wazee, pfamodza na tsanganiko ḍyonse, wahuna kutsana wantu kahi yao wa kuwahuma Antiokia pfamodza na Paulo na Baranaba. Ndookomu wamutsana Sila na Yud̯a ahanijwe Barisaba. Hawa wantu wowii wewa wayongozi kahi ya hawa wandugu. ²³ Wawahuma na hii ḅaruwa: “Swiswi ndugu zenu ntumi na wazee, humukedhya nto nywinywi wandugu nyonse musiokuwa Wayahud̯i, mwiwokukaani Antiokia, Siria na Kilikia. ²⁴ Husikia kwamba mudzijwa ni wantu wangine wa hichi kit̯aro chehu, wadziyeo wakimwambia vyuuwo vimungizievyo chengeo na kuḍanganika. Ela swiswi ntahukuwaḍama kudzahenda dzavyo. ²⁵ Ndookomu hudziana pfamodza na hwonse huhuna kutsana wantu wa kuhuma kwenu, wagijane na waḅamu wehu watsakwa, Baranaba na Paulo, ²⁶ wadzingiziyeo hat̯arini ya kufwa kwa dzambo ḍya Ḅwana jwehu Yesu Kirist̯o. ²⁷ D̯ubva, hwakumuhumiani Yud̯a na Sila, wadzeomwambia na kanwa haya mambo hwiyokworani. ²⁸ Huyu Ruhu Mudheru naswi hwaa chuuwo kimodza cha kutsamupfaza muzigo uḍewonse zaid̯i ya haya mambo muhimu ya kwamba: ²⁹ Mutseeḍya chakuḍya kiyavijwecho mvuugiya kwa miungu, mutseeḍya muḍondo ayagijwe kwa kulikidhwa ot̯i, wala namutseenwa mwazi. Na manyani mutsenjia rangani. Munawa muhenda dzambo dzema mukidzikanya na haya mambo. Ikaani naghea.” ³⁰ Hawa wantu woone wahumijweo wagonzozwa na Yerusalemi wenda Antiokia, wendeepfowakikit̯ut̯aisa hichi kit̯aro chonse cha wahikiza, wakiwapfa hi ḅaruwa. ³¹ Hawa wantu wepfoisoma hi ḅaruwa watsekea, kwa dzambo ḍya hivi vyuuwovye vya kungiza mojo. ³² Yud̯a na Sila, weokuwa manabii, wanena na hawa wandugu kwa muḍa muyeya, wakiwafunda na kuwangiza mojo. ³³ Wepfokaa hukuḍe kwa nsiku kachuchu, wagonzozwa ni hawa wandugu wakiwayombeya naghea. Nao wauja hukuḍe kwa hawa wawahumiyeo. [ ³⁴ Ae Sila kahuna kuhangat̯a pfapfaḍe.] ³⁵ Paulo na Baranaba wakaa Antiokia kwa muḍa. Wao pfamodza na wantu wangine wenji, wayongweeza na kusumwiiya chuuwo cha Ḅwana. ³⁶ Zipfochia nsiku kadha, Paulo kamwamba Baranaba, “Nahuuje hwende hukawad̯oye wandugu zehu kula mudzi hwendeewohukisumwiiya chuuwo cha Ḅwana, huwamanye waivyo.” ³⁷ Baranaba etsaka wamuhwae na Yohana ahanijwe Marko. ³⁸ Ela Paulo nkakuona urembo wamuhwae, koro hapfaḍe kad̯ura nkakukaa nao hat̯a wese hi kazi yao, ishinu kauja na Pamufilia. ³⁹ Ndookomu waḍaat̯iana vyumuni, makisa wat̯ana. Baranaba kamuhwaa Marko, wanjia chomboni wenda Kupuro. ⁴⁰ Nae Paulo kamutsana Sila. Na wakimayombejwa t̯ei ya Ḅwana ni hawa wandugu, wagonzowa. ⁴¹ Wachia na Siria na Kilikia, wakyenda na kuyangiza nguvu haya matsanganiko.

¹ Paulo kenda Dabe makisa kenda Lusitira, kwikokukikaa mwanafund̯i ahanijwe Timoteo. Ewa mwana jwa muke Muyahud̯i muhikiza, kenge ise ewa Muyunani. ² Hawa wandugu wa Lusitira na Ikonio wamunenea wema Timoteo. ³ Paulo ekitsaka kumuhwaa Timoteo agijane nae, ndookomu kamuhinya. Kahenda hivi kwa dzambo ḍya kwamba Wayahud̯i wonse weowakiishi hiziḍe ḍanda wemanya kwamba babajwe Timoteo ni Muyunani. ⁴ Wepfowakichia nomu midzini wawambia hawa wahikiza haya mambo ya hawa ntumi na wazee wahuniyeyo hukuḍe Yerusalemi na wawamba wayagije. ⁵ Ndookomu haya matsanganiko yangizwa nguvu faroni, na yagija kukuya kula nsiku. ⁶ Wachia na ḍanda za Furugia na Galatia kwa dzambo ḍya kwamba Ruhu Mudheru nkakuwayatsa wasumwiiye hichi chuuwo hukuḍe Asia. ⁷ Wepfofika mumpaka wa Musia, waḍema kwenda ḍyimbo ḍya Bitinia, kenge Ruhu jwa Yesu nkakuwayatsa wende. ⁸ Ndookomu wachia na Musia wenda hat̯a Tiroa. ⁹ Huhuuḍe siku Paulo kaona nzozi. Humu nzozini kaona muntu jwa Makedonia asumamiye, akwakumuyombani akimwamba, “Vuka huku Makedonia udze uhupfe ugijo!” ¹⁰ Paulo epfoona hi nzozi, ntahukukawa, hunjia kudzielekanyani kwenda Makedonia. Koro huona ya kwamba Muungu kakuhuyangani kwamba hwende hukawasumwiiye hawa wantu wa hukuḍe haya Maagu Mema. ¹¹ Kuyawa Tiroa, hunjia chomboni hwenda hat̯a kilulu cha Samotirake, na chamukoche hwenda Niapoli. ¹² Hukinuka na hapfo hwenda Filipi, mudzi wa d̯ura wa ḍyimbo ḍya Makedonia, na ḍiiwa ḍikit̯awaligwa ni Warumi. Hukaa humuḍe mudzini kwa nsiku kachuchu. ¹³ Nsiku ya Sabato huuyawa hu mudzi hwenda geri ya tsana, hwipfot̯ara ya kwamba hunaona pfantu pfa mayombo pfa Wayahud̯i. Huona wake wahupfu wat̯ut̯aiyeo hapfaḍe, naswi hukaa chihako hunena nao. ¹⁴ Mumodza jwa hawa wake weowakihusikiiya ewa Lidia kuyawa Thiatira, muguzi jwa nguo ghali za zambarau. Ewa muke muyomba Muungu, na Ḅwana kamupfenuya mojowe apate kupfindiiya vyuuwo vya Paulo. ¹⁵ Jeje na wantu wa nyumbaye wat̯opyegwa. Makisa kahuhana nyumbani kwakwe, kahwamba, “Ikiwa kwamba muona ya kwamba nimuhikiza Ḅwana hachi, nzoni mukae nyumbani mwangu.” Na kanjia kuhusosobvani hwende kwakwe, hat̯a mwiso hwenda. ¹⁶ Nsiku modza, hwipfohukyenda hukuḍe kuntu kwa mayombo, hut̯ongana na mwanamuke muhumwa. Ewa na mpepfo nzuka imumpiyeo kut̯aḅiri mambo yadzeyohendeka. Hawa wenye wekipata fwedha nyinji kwa dzambo ḍya kut̯aḅiri kwa huyu mwanamuke. ¹⁷ Ekimuuḅa Paulo naswi na kuḅaa madzwi akyamba, “Hawa wantu ni wahumisi wa Muungu awee dzuu! Wadzia kumulalabvia hivi mudzevyopfonywa.” ¹⁸ Kahenda dza hivi kwa nsiku nyinji hat̯a vimut̯ut̯usa Paulo muno. Ndookomu Paulo kaiperukia hi mpepfo nzuka kayamba, “Nyakukuamuruni, kwa sari ḍya Yesu Kirist̯o umuyawe huyu mwanamuke!” Iyo saa, hiḍe mpepfo nzuka imuyawa. ¹⁹ Hawa wenye wepfoona ya kwamba madzikwat̯yo yao ya kupata fwedha yasiya, wamugija Paulo na Sila wawaḅaa fururyo hat̯a gasani, kwa hawa wakuu wa mudzi. ²⁰ Wawapfiika usoni ya hawa wakuu wa Kirumi na wamba, “Hawa wantu ni Wayahud̯i na wakuyehani fuḍyo humu mudzini mwehu. ²¹ Wakuyongweezani maadha ya kwamba swiswi Warumi ntahunamala kuyahikiza wala kuyauḅa.” ²² Hi t̯ut̯a ya wantu nayo injia kuwabigani. Hawa wakuu wazihararuya nguo za Paulo na Sila, na wayavya amuri wabigwe nyambahi. ²³ Wepfowabiga vyumuni wakisa wawangiza gerenzani, na huyu mwamia kapfegwa amuri ya kuwafungia gu. ²⁴ Huyu mwamia epfopfegwa hi hii amuri, kawangiza chumba cha kuzimu humu gerenzani makisa kawafunga haya maguu yao na vikwelo. ²⁵ Hafufi na siku kahi, Paulo na Sila wewa kuyombani na kumushad̯a Muungu na meya. Ao hawa wafungwa wangine wekiwasikiiya. ²⁶ Iyo saa kugunga muhehemo mukuu wa nsi, hat̯a hu musinji we gerenza usukusika. Mweedha mumodza, miḍyango yonse ifunguka na minyoro ya kula mufungwa igwa mutsangani. ²⁷ Huyu mwamia jwe gerenza kayamuka. Na epfoona ya kwamba miḍyango yonse ye gerenza ifunguka, kat̯ara ya kwamba wafungwa wonse wesakud̯arama. Ndookomu katsoowa munduwe akitsaka kudziyaga. ²⁸ Kenge Paulo kamukelelea kamwamba, “Nkudzodzikukamise! Hupfo hwonse.” ²⁹ Huyu mwamia epfohuma muntu amuyeheye tsaa, kad̯aramia humuḍe kuzimu, na kamugwiya Paulo na Sila maguuni huku akikuka kuhehema. ³⁰ Makisa kawayavya huku nze na kawauza kawamba, “Maḅwana, nihendedze nipate kupfonywa?” ³¹ Ao wamwambukuya wamwamba, “Muserefat̯e Ḅwana Yesu, na unapfonywa wewe na nyumbayo.” ³² Makisa wamusumwiiya chuuwo cha Ḅwana jeje na wantu wa nyumbani mwakwe. ³³ Huyu mwamia kamuhwaa Paulo na Sila iiḍe saa ya uo siku, kenda kawosa mad̯a zao. Na iyo saa jeje na nyumbaye yonse wat̯opyegwa. ³⁴ Makisa kamuhwaa Paulo na Sila kenda nao nyumbani kwakwe na kawapfa chakuḍya waḍye. Jeje na nyumbaye wanjijwa ni tsekea kwa dzambo ḍya kwamba sasa ewa kamuhikiza Muungu. ³⁵ Chamukoche magurani, hawa wakuu wa Kirumi wahuma asikari na chuuwo cha kumwamba huyu mwamia awafunguye hawaḍe wantu. ³⁶ Ndookomu huyu mwamia kavimufisya Paulo kamwamba, “Hawa wakuu wayeha chuuwo cha kwamba wewe na Sila mufungujwe. D̯ubva endani na naghea.” ³⁷ Kenge Paulo kawambukuya hawa asikari kawamba, “Swiswi ntahwiiwa na tsowa ḍiḍeḍyonse, ela hubigwa nyambahi kacha ya wantu, naswi hu wanansi wa Kirumi. Makisa hungizwa gerenzani. Ne saasambi wakutsakani kuhugonzoza na mfitso. Ntaviwe! Ni had̯i hawa wakuu wadze wahufunguye wao wenye.” ³⁸ Hawa asikari wenda wawambia hawa wakuu wa Kirumi hivi vyuuwo. Nao wepfosikia ya kwamba Paulo na Sila wewa wanansi wa Kirumi, wanjijwa ni oga. ³⁹ D̯ubva wenda wawagwiya matsowa, makisa wawayavya nomu gerenzani na wawayomba wauyawe hu mudzi. ⁴⁰ Paulo na Sila wayawa nomu gerenzani na wenda nyumbani mwa Lidia. Wenda wat̯ongana na hawa wandugu hapfaḍe, wawambia vyuuwo vya kuwangiza mojo, makisa wagonzowa.

¹ Wagija kwenda na charo chao wachia na Amfipoli na Apolonia hat̯a wafika Tesalonike, kwipfokuwa na sunagogi ḍya Wayahud̯i. ² Paulo kenda humuḍe sunagogini dza abarat̯iyevyo kuhenda. Kwa nsiku ntahu za Sabato kaḍaat̯iana na hawa wantu, akitumia haya matsoro madheru. ³ Kawaimusya haya matsoro na kawayanga tswee ya kwamba iwa imumala Kirist̯o kuoneswa tsungu, na kufufuka kuyawa kwa wafu. Kawamba, “Huyu Yesu niyekumusumwiiyani dzuuye, ndiye huyu Masiya.” ⁴ Wangine wao wahikiza vyuuwo vya Paulo na wadziunga nae ae na Sila. Vivyo, na kit̯aro chikuu cha Wayunani weonamuyomba Muungu, pfamodza na wake wayongozi wenji nao wadziunga nao. ⁵ Kenge Wayahud̯i wangine wanjijwa ni wivu na wahwaa wantu weonahenda mazuka, weonazinga humu majiani hat̯a wahenda kit̯aro. Wenda waungiza fuḍyo mudzi muzima. Waibiga hi nyumba ya Yasoni wakit̯ara ya kwamba wanamudhumburya Paulo na Sila na kuwayavya kwa hawa wantu. ⁶ Ela wakitsawaona, wamuḅaa fururyo Yasoni na wandugu wangine hat̯a kwa wakuu wa mudzi na waḅaa madzwi wamba, “Hawa wantu wajumuya fuḍyo kula pfantu! Nevihivi wamaakudza nomu mudzini mwehu. ⁷ Na Yasoni kakuwawekani nyumbani mwakwe. Wonse wakuzivunzani sharia za Kaisari, wakyamba kuna haju yungine eyenahanwa Yesu.” ⁸ Hivi vyuuwo viwahendeza hawa wakuu wa mudzi na hi t̯ut̯a ya wantu wareja. ⁹ Hawa wakuu wamuhendeza Yasoni na hawa wangine waipfa dhamana ya kuwahendeza wayatswe, makisa wawayatsa wagonzowa. ¹⁰ Ipfofika siku t̯u, hawa wandugu wamugonzoza Paulo na Sila kwenda Beroya. Wepfofika, wenda sunagogini mwa Wayahud̯i. ¹¹ Hawa Wayahud̯i wa Beroya wewa t̯ayari kuwasikiiya kuliko hawa wantu wa Tesalonike. Wakisikiiya hichi chuuwo na hamu nyinji, na kula nsiku wekiyayowa haya matsoro waone ya kwamba haya ya Paulo eyoakiwambia nza hachi ambu hat̯a. ¹² Wenji wa hawa Wayahud̯i wahikiza. Na Wayunani wenji, wake majabva na wayume, nao pia wahikiza. ¹³ Ela hawa Wayahud̯i wa Tesalonike wepfosikia ya kwamba Paulo kasumwiiya chuuwo cha Muungu na Beroya nako, wenda wajumuya fuḍyo nkuu kahi ya hawa wantu. ¹⁴ Iyo saa hawa ndugu wamugonzoza Paulo hat̯a geri ya ḅahari, ela Sila na Timoteo wahafa Beroya. ¹⁵ Hawa wantu weowakimusindikiza Paulo wenda nae hat̯a Atene. Makisa wauja Beroya na ḍaamisa ya Paulo ya kumutsaka Sila na Timoteo warebve wende wakagijane nae. ¹⁶ Paulo epfoakimuinda Sila na Timoteo hukuḍe Atene, mojowe umunangika epfoona namuna ya hu mudzi udzaiyevyo masanamu ya miungu. ¹⁷ Ndookomu kaḍaat̯iana na hawa Wayahud̯i na hawa wantu wa vyeet̯i vingine weonamuyomba Muungu, humuḍe sunagogini na wantu waḍewonse weowakyenda hapfaḍe gasani. ¹⁸ Waalimu wangine weonahanwa Waepikuro na Wasitoiko nao pia waḍaat̯iana nae. Wangine wamba, “Ḍyakunenani, aḍi karachacha aḍi?” Wangine wamba, “Kaa dza kwamba kakunenani dzuu ya miungu migeni.” Wanena dza hivi kwa dzambo ḍya kwamba Paulo ekisumwiiya dzuu ya Yesu na ufufuo. ¹⁹ Ndookomu wamuhwaa Paulo, wenda nae kwa gasa iyonahanwa gasa ya Arepago, na wamwamba, “Hunatsaka uhwambiye haya mayongweezo mapfya wiyoukisumwiiya. ²⁰ Haya mambo yangine hwiyonakusikia ukanena, ni mageni kwehu. D̯ubva hundetsaka uhuimusye maanaye.” ²¹ Koro wantu wa Atene na wageni weowakikaa hukuḍe, wewa wantu watsakiyeo kusumwiiyana na kusikiiya mambo mapfya kut̯wa. ²² Ndookomu Paulo kasumama usoni ya gasa ya Arepago na kamba, “Wantu wa Atene! Kwa kula namuna, nimuona mu wantu mutsakiyeo ḍini muno. ²³ Koro nipfonikyenenda nomu mudzini mwenu ninkiyowa huku kuntu mwikonayomba, niona na madhabahu yorejweyo hivi vyuuwo hivi: ‘Kwa Muungu Asimanyikana.’ D̯ubva huyu mwiyenamuyomba pfasipfo kumumanya, ndiye huyu Muungu niyekumusumwiiyani. ²⁴ Huyu Muungu, aumbiye lumwengu na kula chicho kuzimuye, ni Ḅwana jwa yuwingu na nsi. Nkanakaa mahekaluni yambakijweyo ni wantu. ²⁵ Na wala nka haḍya ya kiḍechonse cha wantu wechonamumpa kwa kumuhendea kazi. Koro ndiye eyenapfa wantu wonse maisha na nsoho za kupfaza na kususya na kingine kiḍechonse. ²⁶ Kuyawana na muntu mumodza, kaumba vyeet̯i vyonse na kawahendeza waishi lumwengu yuzima. Jeje mwenye katsana d̯ura hizi ngera na huku kuntu wadzekokaa. ²⁷ Kahenda hivi ili kwamba vyeet̯i wamulache, na wakimulacha pfangine wanapata kumuona. Hat̯a vivyo Muungu nka kwa kuye na yuḍejwonse kahi yehu. ²⁸ Dza vya muntu mumodza aneneyevyo akyamba, ‘Ndiye eyenahuhendeza huishi, hudzinuye na kuwa na maisha hapfa lumwenguni.’ Ni dza hivi vya hawa wantu wenu wa meya waneneyevyo wakyamba, ‘Naswi pia hu wanawe.’ ²⁹ Kwa dzambo ḍya kwamba hu wana wa Muungu, nahutsehwaiya ya kwamba Muungu ana yuumbo jwa dhahaḅu, fwedha ambu iwe, juelekanyijwejo na ubyeka wa wanaad̯amu. ³⁰ Ngera za wantu wasizomumanya, Muungu kawayatsia. Ela sasa kakuamuruni wantu wonse, kula pfantu, wapfyehuze myendo yao mizuka. ³¹ Koro kesakutsana nsiku ya kujuhukumu lumwengu jwonse na hachi kuchiiya na kwa muntu amutsaniye. Hivi kaviyanga kwa kula muntu epfomufufuya huyu muntu kuyawa wafuni!” ³² Wepfomusikia Paulo akihadza mambo ya kufufuka kwa wafu, wangine wamubaladhaiya, ela wangine wao wamba, “Hunatsaka uhusumwiiye haya mambo kawii.” ³³ Ndookomu Paulo kanuka hapfa gasani. ³⁴ Wantu wangine wagijana nae na wahikiza. Kahi yao kwiwapfo Dioniso, eyekuwa muntu jwa gasa ya Arepago, na muke eyenahanwa Damari na wantu wangine.

¹ Makisa Paulo kanuka na Atene kenda Korint̯o. ² Hukuḍe kenda kat̯ongana na Muyahud̯i avyaijwe Ponto eyenahanwa Akwila. Jeje na mukaziwe Pirisila wewa ndiko kudza kuyawa Ut̯aliano, kwa dzambo ḍya kwamba Kaisari Kilaudio ewa kaamuru kwamba Wayahud̯i wonse wauyawe mudzi wa Rumi. Paulo kendea kuwad̯oya, ³ na kakaa na kuhenda kazi nao, koro njiaye ya kupatia kantu iwa ni kuelekanya mahema. Nao pia wewa neyo hiyo kazi. ⁴ Kula Sabato kaḍaat̯iana na hawa wantu humuḍe sunagogini, akiḍema kuwahendeza hangu Wayahud̯i hat̯a Wayunani waserefat̯e hivi evyoakinena. ⁵ Sila na Timoteo wepfokudza kuyawa Makedonia, d̯ubva Paulo kagija kazi ya kusumwiiya chuuwo t̯u, akiwayanga hawa Wayahud̯i ya kwamba Yesu ndiye huyu Masiya. ⁶ Wepfomupfinga na kumwambia vyuuwo vizuka vizuka, Paulo kawambukuya kwa kukukunta ḍukuu ḍya nguoze na kuwamba, “Mukidzamukihukumigwa, ni dzuu yenu! Ami le sialat̯ike. Hangu hi saasambi nawendea wantu wa vyeet̯i vingine.” ⁷ Ndookomu kanuka na hapfo kenda kanjia kukaani nyumbani kwa muntu asikwaa Muyahud̯i eyeakihanwa Tito Yust̯o. Huyu ewa ni muntu eyeakimuyomba Muungu. Nyumbaye iwa it̯ura neḍi sunagogi. ⁸ Huyu mukuu jwa sunagogi ahanijwe Kirisipo na nyumbaye yonse wamuhikiza Ḅwana. Na wantu wangine wenji wa Korint̯o wakisikia hichi chuuwo, wahikiza na wat̯opyegwa. ⁹ Nsiku modza nasiku, Ḅwana kanena na Paulo nzozini kamwamba, “Nkudzoshooge! Gija kusumwiiya pfasipfo kufwa mojo, ¹⁰ koro nya pfamodza nawe. Ntaku yuḍejwonse jwa kukuhenda mazuka, koro wantu wenji wa humu mudzini ni wantu wangu.” ¹¹ Ndookomu Paulo kakaa Korint̯o kwa mwaka na nusu, akiwayongweeza hawa wantu chuuwo cha Muungu. ¹² Ngera za Galio epfowekwa haju jwa ḍyimbo ḍya Akaya, Wayahud̯i wangine wadziana pfamodza, wamugija Paulo na wamupfiika hukumuni usoni ya huyu haju. ¹³ Wamwamba Galio, “Huyu muntu kakuḍemani kuwahendeza hawa wantu wamuyombe Muungu na njia isiyonjiiyana na hi Sharia yehu!” ¹⁴ Paulo epfotsaka kuḅaa kanwa, Galio kawamba hawa Wayahud̯i, “T̯ambere hiḍi ḍindeewa tsowa zuka ambu hendo ḍya uyaji, indeewa hachi kwangu kumusikiiya. ¹⁵ Kenge kwa dzambo ḍya kwamba ni yuḍaat̯o jwa vyuuwo na masari na maadha yenu wenye, yaelekanyeni nywinywi. Mimi sit̯oweza kuwa muhukumu jwa mambo dza hayo!” ¹⁶ Ndookomu kawamba wanuke na hapfa pfantu pfa hukumu. ¹⁷ Wonse wamugija Sositene, mukuu mupfya jwa sunagogi na wamubiga pfapfaḍe pfantu pfa hukumu. Naloo ntavikumumud̯a Galio hat̯a kachuchu. ¹⁸ Paulo kakaa Korint̯o na hawa wandugu kwa nsiku nyinji. Makisa kanuka kunjia chomboni ende Siria. Pirisila na Akwila nao wagijana nae. Asidzanjia chomboni agonzowe ewa kapfeejwa hizi nywiize hukuḍe Kenkerea kuyanga ya kwamba ewa kaweka ahad̯i kwa Muungu. ¹⁹ Wepfokwojeka Efeso, Paulo kamuyatsa Pirisila na Akwila. Kenda kanjia sunagogini na kaḍabva kunena na hawa Wayahud̯i. ²⁰ Wamuyomba akae nao kwa nsiku zingine ela kadziza. ²¹ Ishinu akwakunukani kawamba, “Muungu akitsaka, namuujia kawii.” Makisa kanjia chomboni kanuka Efeso. ²² Epfofika Kaisaria kenda Yerusalemi kuḍikedhya hiḍi tsanganiko, makisa kenda Antiokia. ²³ Epfokaa hukuḍe kwa nsiku kachuchu kagonzowa kawii. Kachia ḍanda za Galatia na Furugia akiwangiza mojo hawa wahikiza. ²⁴ Zizo ngera, Muyahud̯i mumodza eyeakihanwa Apolo, avyaijwe Alekizandaria, kadza Efeso. Ewa d̯ubat̯a jwa kunena na muntu ayamanyiye haya matsoro urembo muno. ²⁵ Ewa kayongweezwa Njia ya Ḅwana na kanena na muvuku na kuyongweeza hachi dzuu ya Yesu na huku ewa kamanya mayongweezo na mat̯opyo ya Yohana t̯u. ²⁶ Kaḍabva kunena humuḍe sunagogini pfasipfo oga. Pirisila na Akwila wepfomusikia, wamuhwaa wenda nae nyumbani kwao na wamuimusya Njia ya Ḅwana urembo zaid̯i. ²⁷ Apolo epfohuna kwenda Akaya, hawa wandugu wa Efeso wamungiza mojo kwa kwora ḅaruwa ya kuwambia hawa wandugu wa Akaya wamupfokeye. Epfokwenda hukuḍe, kawagija muno hawaḍe wantu wahikiziyeo kwa dzambo ḍya t̯ei ya Muungu. ²⁸ Koro kwa dzambo ḍya yuḍaat̯o jwakwe yukali, kawashinda hawa Wayahud̯i kula wakinjia kuḍaat̯ianani wekeani, akiwayanga kuyawana na matsoro madheru kwamba Yesu ndiye huyu Masiya.

¹ Apolo epfokuwa Korint̯o, Paulo ekichia na ḍyimbo ḍya Asia. Kenda na gubani hat̯a kafika Efeso. Hukuḍe kenda kakumpwiiya wahikiza, ² na kawauza kawamba, “Mwipfohikiza, mumupfokea Ruhu Mudheru?” Ao wamwambukuya wamwamba, “Ntahudzasikia hat̯a ya kwamba kuna Ruhu Mudheru.” ³ Paulo kawauza kawamba, “Mani d̯ubva mut̯opyegwa mat̯opyo yeyodze?” Wamwambukuya wamwamba, “Ni haya mat̯opyo ya Yohana.” ⁴ Paulo kawamba, “Haya mat̯opyo ya Yohana yewa nza kuyanga kwamba wantu wapfyehuza mama. Ela Yohana kawambia hawa wantu wa Isiraeli wamuhikize na huyu awee kudzani nyumae, yani Yesu.” ⁵ Hawa wahikiza wepfosikia hivi, wat̯opyegwa kwa sari ḍya Ḅwana Yesu. ⁶ Paulo kawapfaza mikono, na Ruhu Mudheru kawasukia, nao wanena na lugha garagara na kusumwiiya maagu ya Muungu. ⁷ Wonse wewa wantu hafufi kumi na wawii. ⁸ Kwa muḍa wa myezi mihahu, Paulo ekyenda sunagogini na kunena na hawa wantu pfasipfo oga. Kaḍaat̯iana nao na kuḍema kuwahenda waserefat̯e kwamba haya eyoakinena dzuu ya Uhaju wa Muungu nza ḍugha. ⁹ Ela wangine wao wewa na musindiiyo na ntawakuhikiza. Wainenea mazuka Njia ya Ḅwana wekeani. Ndookomu Paulo kawayatsa na kanuka na hawa wanafund̯i. Na kula nsiku ekinena na hawa wantu nyumba ya mayongweezo ya muntu eyeakihanwa Turano. ¹⁰ Paulo kahenda hivi kwa myaka miwii, hat̯a wantu wonse weowakikaa ḍyimbo ḍya Asia, hangu Wayahud̯i hat̯a Wayunani, wakisikia hichi chuuwo cha Ḅwana. ¹¹ Kuchiiya kwa Paulo, Muungu ekihenda mambo makuu ya mafara. ¹² Hat̯a viyemba na vit̯ambaa evyoakidzifunga vikihwajwa na kupfiikijwa wajwazi, na nd̯wari zao zikapfowa na mpepfo nzuka zikawayawa. ¹³ Wayahud̯i wangine weowakid̯and̯a na kuyavya mpepfo nzuka nao waḍema kutumia sari ḍya Ḅwana kuyavya wantu mpepfo nzuka. Wekyamba, “Nyakukuamuruni kwa sari ḍya Yesu, huyu jwa Paulo eyenasumwiiya, umuyawe muntu huyu.” ¹⁴ Kwiwa na wanawayume wafungahe wa Mukohani Mukuu jwa Kiyahud̯i eyeakihanwa Sikewa, weowakiamuru mpepfo nzuka ziwayawe wantu. ¹⁵ Kenge hi mpepfo nzuka iwamba, “Yesu le nimumanya. Paulo nae nimumanya, ela evi nanywi ndinywi aḍe ga?” ¹⁶ Makisa huyu muntu eyekuwa na mpepfo nzuka kawatsumpia na kajwana nao hat̯a kawashinda nguvu. Kawamad̯aisa na kuzihararuya-hararuya nguo zao, nao wad̯arama vivi tswee waiyawa hi nyumbaye. ¹⁷ Haya yahendekeeyo yad̯achaa Efeso nzima, hangu kwa Wayahud̯i hat̯a kwa Wayunani. Wonse wanjijwa ni oga, na waḍishad̯a muno sari ḍya Ḅwana Yesu. ¹⁸ Wenji wa hawa wahikiza wadza wagwa matsowa wekeani tswee kwa dzambo ḍya haya mazuka wahendeyeyo. ¹⁹ Wenji wa hawaḍe wantu weokuwa waganga na watsawi, waviundukiza pfamodza vyuo vyao wevyowakitumia kwa uganga na tsawi wao. Wavitsoma, kula muntu akiwa kuonani. Wepfohenda hesaḅu ya thamani ya hivi vyuo, idza chima cha fwedha elefu miyongo mitsano. ²⁰ Ndookomu, kwa nguvu za Ḅwana hichi chuuwoche chigija kud̯achaa na kuwa na nguvu. ²¹ Haya mambo yonse yepfokwisa kuhendeka, Paulo kahuna kuchia na Makedonia na Akaya kwenda Yerusalemi. Kamba, “Nikimakwenda hukuḍe, ni had̯i nyende na Rumi.” ²² D̯ubva kahuma wasaiḍizi wakwe wawii, Timoteo na Erasto kwenda Makedonia. Ae kongeza nsiku za kukaa ḍyimbo ḍya Asia. ²³ Hiyo ndiyo ngera kwipfojumuka fuḍyo nkuu Efeso kwa dzambo ḍya hi Njia ya Ḅwana. ²⁴ Iḍabva na mufuya fwedha mumodza eyeakihanwa Demetirio. Jeje ekiumba vihekalu vya fwedha vya muungu muke Atemi, na hi bit̯i yakwe ikimumpa pato kuu jeje na wahenda kazi wakwe. ²⁵ Ndookomu Demetirio kawahana wahendakaziwe, pfamodza na wangine weowakihenda kazi dze yao, na kawamba, “Wenzangu, mumanya tswee ya kwamba ujabva wehu unayawana na hi kazi. ²⁶ Nanywi wenye mwakudzioneyani na kusikia haya ya Paulo eyokuhendani. Anakwamba hi miungu iyonaumbwa ni wantu si miungu meshi. Na wantu wenji wesakuhikiza ya kwamba haya eyokunenani ni ḍugha. Paulo nkakuhenda hivi hapfa Efeso t̯u, ela hat̯a na hafufi ḍyimbo zima ḍya Asia. ²⁷ D̯ubva, kudzakudza d̯ina ya kwamba wantu wanainenea mazuka hi bit̯i yehu. Si hivyo t̯u ela kuna na hat̯ari ya kwamba hekalu ya muungu muke mukuu Atemi idzatsowa maana kwa wantu, na ntawat̯okudzamuyomba kawii huyu muungu jwehu eyenayombegwa ni kula muntu jwa Asia na hat̯a lumwengu jwonse!” ²⁸ Hichiḍe kit̯aro cha hawa wantu wepfosikia vyuuwo vya Demetirio aneneyevyo wapfajwa ni ngoro, na waḍabva kuḅaa madzwi wakyamba, “Atemi jwa Efeso ndiye mukuu!” ²⁹ Mudzi wonse unjia chuluwanyiko. Hawa wantu wamugija Gayo na Arisitako, Wamakedonia wawii weokuwa charoni pfamodza na Paulo na wenda nao kivuro cha mitsezo kwa uwamba. ³⁰ Paulo ekitsaka kwendasumama usoni ya hichi kit̯ut̯u cha hawa wantu anene nao, ela hawa wahikiza wamuvingira atsekwenda. ³¹ Hat̯a wayongozi wangine wa hiḍi ḍyimbo weokuwa waḅamuzwe, nao wamupfiikia ḍaamisa ya kumusosobva atsekwenda hukuḍe kwa hichi kivuro cha mitsezo. ³² Huku gumi yonse ikuya hoisa. Wantu hawa wanaholoka hivi, na wangine wakaholoka vingine, koro wenji wao hat̯a ntaweimuka maana weyokudziana pfamodza. ³³ Wayahud̯i wamusindika muntu eyeakihanwa Alekizanda asumame usoni ya hawa wantu. Wantu wangine wepfowaona wamba ana chuuwo cha kunena. Ndookomu Alekizanda kawapfungia mukono hawa wantu wanyamae na kaḍema kuwayanga ya kwamba jeje na wantuwe ntawakuhusika na haya yahendekeeyo. ³⁴ Kenge hi t̯ut̯a ya wantu wepfomuhambuya ya kwamba ni Muyahud̯i, wonse waholoka kwa uwamba chicho chuuwo kimodza kwa masaa mawii wakyamba, “Atemi jwa Efeso ndiye mukuu!” ³⁵ Mwiso huyu mwora jwa mudzi kaweza kuinyamaza hi t̯ut̯a ya wantu. Na kawamba, “Wantu wa Efeso, kula muntu kamanya ya kwamba mudzi wa Efeso ndiwo wiwo na kazi ya kut̯unza hi hekalu ya muungu Atemi na hiḍi iwe dheru ḍigwiyeḍyo kuyawa mbinguni. ³⁶ Ntaku muntu jwa kuyakana haya mambo. D̯ubva, ni had̯i mutuwe na mutsehenda kiḍechonse na jajara. ³⁷ Hawa wantu muwayeha hapfa na huku ntawakukwiwa mahekaluni wala kumunenea mazuka muungu jwehu. ³⁸ D̯ubva, ikiwa kwamba Demetirio na wahendakaziwe wana d̯ubi na muntu, kuna nsiku za gasa na wakuu wapfo, nawende wakasit̯akiane hukuhukuḍe. ³⁹ Kenge ikiwa kwamba muna kintu zaid̯i mwichokutsakani ni had̯i kihunikane usoni ya kikao halisi cha wantu wahanijweo ni hawa wakuu. ⁴⁰ Koro kwa haya yahendekeeyo yeo hunaweza kusit̯akigwa ya kwamba hunuya fuḍyo. Naswi hunawa ntahu chuuwo cha kudzivoneeya.” ⁴¹ Akimakwisa kunena hivi, kawamba hawa wantu wavarikane.

¹ Hi fuḍyo ya Efeso ipfotuwa, Paulo kawahana pfantu pfamodza hawa wahikiza. Kanena nao kuwangiza mojo makisa kaḍamana nao na kagonzowa kwenda Makedonia. ² Kachia na hiziḍe ḍanda akyenda na kuwangiza mojo muno hawa wantu. Makisa kenda hat̯a Uyunani, ³ endeekoakikaa myezi mihahu. Epfoakidzielekanya kunjia chomboni kwenda Siria, kasikia ya kwamba hawa Wayahud̯i wekilacha njia ya kumuyaga. Ndookomu kahuna kuuja kuchia na Makedonia. ⁴ Kagijana na Sopata mwana jwa Piro, kuyawa Beroya, Arisitako na Sekundo kuyawa Tesalonike, Gayo kuyawa Dabe, na Tukiko na Tirofimo kuyawa ḍyimbo ḍya Asia, na Timoteo. ⁵ Hawa wahuyongowa na wenda wahuinda na Tiroa. ⁶ Ḅaad̯a ya jila ya mikahe isiyongizwa bwoka hunjia chomboni na Filipi, hwenda kwa nsiku nsano hat̯a hufika Tiroa. Ndiko hwendeekohukit̯ongana na hawa wangine na hukikaa ḍyuma nzima. ⁷ Ipfofika mioro ya nsiku ya d̯ura ya ḍyuma, hutsanganika kuḍyani pfamodza. Na kwa kwamba Paulo ewa njwakugonzowa chamukoche, kanena na hawa wantu, na kagija kuwasumwiiya hat̯a siku kahi. ⁸ Kwiwa kugizwa tsaa nyinji humu mwa hichi chumba cha d̯arini dzuu hwimotsanganika. ⁹ Hapfa ḍyaarishani kwikaa chihako muurani ahanijwe Etuko. Na Paulo epfogija kunena amaale, Etuko kanjia kusinziani hat̯a epfongora sinzizini kanguka hangu d̯ari ḍya hahu mumpaka mutsangani. Wepfomunuya ewa kamaafwa. ¹⁰ Kenge Paulo kasuka hat̯a nsi kenda kadziheya mwiini mwa huyu muurani na kamurhampika na kamba, “Namutseewa na wasiwasi, amaale ka mojo!” ¹¹ Makisa kauja d̯arini dzuu, kahwaa hu mukahe kauvunza kaḍya. Epfonena nao kwa kit̯emo kiyeya hat̯a nsi kucha, Paulo kagonzowa. ¹² Yayaḍe magura wamuhwaa huyu muurani wenda nae nyumbani akiwa mojo, na myojo iwaingamaa muno. ¹³ Huyongowa na chombo hwenda hat̯a Asosi, hapfa pfakwenda hukamuhwae napfo Paulo. Kahwamba huhende dza hivi kwa kwamba ewa kwendani hukuḍe na maguu. ¹⁴ Hwipfot̯ongana nae Asosi, kanjia humu chomboni na hwenda hat̯a Mitulene. ¹⁵ Hwipfonuka na hapfo hwenda hat̯a chamukoche hufika Kio. Nsiku ya hahu yakwe hufika Samo, na chamukoche hufika Mileto. ¹⁶ Paulo kahuna kuchia na charoche pfasipfo kunjia Efeso ili atsekawa muno Asia. Ekirebva ili kwamba ikiwezekana afike Yerusalemi kufikia nsikunkuu ya Pentekost̯e. ¹⁷ Akiwa Mileto, Paulo kapfiika ḍaamisa Efeso, kwa hawa wazee wa tsanganiko akiwayomba wende wakanene nae. ¹⁸ Wepfokudza, kawamba, “Mumanya namuna niishiyeo muḍa wonse niwokuwa pfamodza nanywi, hangu nsiku ya d̯ura nirangiyeyo hiḍi ḍyimbo ḍya Asia. ¹⁹ Nikimuhumikia Ḅwana na ununu, na nipfonikihenda kazi yangu dza muhumisi jwa Ḅwana nikihendezwa nikaiya. Niikunta d̯ina kwa dzambo ḍya njama nzuka za Wayahud̯i wangine wahendeyezo. ²⁰ Mumanya ya kwamba sikumufitsa kiḍechonse cha kwamba chindeewa na maana kwenu nipfonikimusumwiiya na kumuyongweeza wekeani na madzumbani mwenu. ²¹ Hangu Wayahud̯i hat̯a Wayunani ninena nao muno kwamba wayatse nabvise, wamuperukie Muungu na wamuhikize Ḅwana jwehu Yesu. ²² D̯ubva hi saasambi, kwa kumut̯ii Ruhu Mudheru, nyakwendani Yerusalemi pfasipfo kumanya haya yadzeyonipata hukuḍe. ²³ Changu nimanyiecho t̯u ni kwamba, kula mudzi Ruhu Mudheru kakuniyangani kwamba, nangizwa gerenzani na kukuntiswa d̯ina. ²⁴ Kenge hat̯a vivyo haya maisha yangu sikwakuyaonani na maana muno kwangu. Cha mud̯a kwangu ni kwisa hi kazi ya Ḅwana Yesu animpiyeyo kuhenda. Yani kazi ya kulalabva Maagu Mema ya t̯ei ya Muungu.” ²⁵ Paulo kongeza kunena kamba, “Nisakuzinga kahi yenu nyonse ninkisumwiiya mambo ya Uhaju wa Muungu. Na hi saasambi nimanya ya kwamba ntaku hat̯a mumodza jwenu adzeyeniona kawii. ²⁶ D̯ubva yeo nyakumwambiani tswee, kwamba, ikiwa kwamba mumodza jwenu kadza kaara, mimi sinaalat̯ika, ²⁷ koro sikuḍaḍamaa kumusumwiiya miro yonse ya Muungu. ²⁸ Dzit̯unzeni wenye na kuwat̯unza wahikiza wonse wayatsijweo mikononi mwenu ni Ruhu Mudheru. Wani wat̯ikisa wa tsanganiko ḍya Muungu, aḍidzigwiiyeḍyo kwa mwazi wa Mwanawe. ²⁹ Nimanya ya kwamba nikimagonzowa, kudzanjia wantu weo dza mahiyeye makali kahi yenu. Nao ntawakwakudzaweza kuḍisaza hiḍi tsanganiko. ³⁰ Ngera zidzakudza za wantu wangine wa kit̯aro chenu wenye kunena nsuwe ili wawahendeze hawa wahikiza wawauḅe. ³¹ Manyani d̯ubva, na mukumbuke kwamba nikimufunda na tsungu mwinji, kula mumodza jwenu, siku na musikahi kwa myaka mihahu.” ³² Paulo kagija kunena kamba, “D̯ubva nyakumuyatsani na Muungu na Maagu ya t̯eiye. Anaweza kumumbaka na kumumpa mvonize ezonawekea wantuwe wonse. ³³ Nipfokuwa pfamodza nanywi, sikut̯amani fwedha, dhahaḅu ambu nguo za yuḍejwonse. ³⁴ Nywinywi wenye mumanya ya kwamba nihenda kazi na hi mikono yangu na kudzilachia kula kintu changu na vya wenzangu hwivyohukit̯uriirwa. ³⁵ Nimuyanga na kula njia, kwamba, kwa kuhenda kazi na hiḍu dza hivi nihendeyevyo, ihumala kuwagija hawa wasiodziweza, hukikumbuka hivi vyuuwo vya Ḅwana Yesu mwenye aneneyevyo akyamba, ‘Kuna tsekea zaid̯i kuyavyani kuliko kupfokeani.’ ” ³⁶ Paulo epfokwisa kunena, kavunza nkuhi pfamodza nao wonse na kayomba. ³⁷ Wonse wagwa viiyoni wepfowakimurhampika na kumunonea kuḍamana nae. ³⁸ Wewa wasikit̯iswa haswa ni vyuuwo awambiiyevyo, akiwamba kwamba ntawat̯oweza kumuona kawii meshi. Ndookomu wamusindikiza hat̯a chomboni.

¹ Hwipfoḍamana nao, hunjia chomboni na hugonzowa. Hwenda hat̯a kilulu cha Kosi. Chamukoche hufika kilulu cha Rodo, na kuyawa hapfo hwenda hat̯a Patara. ² Hwenda hut̯onga chombo chichokuwa kwendani Foinike. Ndookomu hunjia na hugonzowa. ³ Hwenda hat̯a hwendeepfohukikiona kilulu cha Kupuro na kuye, hukichia na ḍanda ya nsini hwenda Siria. Hwenda hwojeka Turo, hapfa pfa hichi chombo pfa kuyavigwa hi mizigo kitsukuiyeyo. ⁴ Hwenda huwaona hawa wahikiza wangine hapfaḍe, na hukaa nao kwa ḍyuma modza. Wakiyongojwa ni Ruhu Mudheru, wamwamba Paulo atsekwenda Yerusalemi. ⁵ Kenge muḍa wehu wa kukaa nao wipfosia hugija kwenda na charo chehu. Wahikiza wonse, na wakazao na wana wao, wahusindikiza hat̯a nze ya mudzi. Hwonse huvunza nkuhi hapfa geri ye ḅahari na huyomba. ⁶ Makisa huḍamana na kula mumodza jwao, na hunjia chomboni ao wauja makwao. ⁷ Hugija charo chehu, hunuka na Turo hwenda hat̯a Tolemai, hwendeepfohukiwakedhya hawa wahikiza na hukikaa nao kwa nsiku modza. ⁸ Chamukoche hugonzowa na hufika Kaisaria. Hukuḍe hwenda hunjia nyumbani mwa Filipo, eyekuwa musumwiiya jwa Maagu Mema, hwendeekohukikaa pfamodza nae. Ewa mumodza jwa hawaḍe wantu wafungahe watsanijweo Yerusalemi. ⁹ Ewa na wanawake wane wasiodzahwajwa weokuwa manabii. ¹⁰ Hwipfokaa hukuḍe kwa nsiku kachuchu, kudza nabii eyeakihanwa Agabo kuyawa Yud̯aya. ¹¹ Kahudzia, kauhwaa hu mulao wa Paulo, kaudzifunga nao maguuye na mikonoye, makisa kamba, “Ruhu Mudheru kamba, ‘Mwenye hu mulao hu anafungwa dzevi ni Wayahud̯i wa Yerusalemi, makisa wanamungiza mikononi mwa wantu wa vyeet̯i vingine.’ ” ¹² Hwipfosikia hivi, swiswi na hawa wantu weokuwa hapfaḍe, humuyomba Paulo atsekwenda Yerusalemi. ¹³ Kenge jeje kambukuya kamba, “Maana ya kuiya na kuniyaga mojo dzevihivi ni? Sikwaa t̯ayari t̯u kufungwa-fungwa Yerusalemi ela hat̯a kufwa kwa dzambo ḍya Ḅwana Yesu.” ¹⁴ Hwipfodhimwa kumuyomba atsekwenda, hwamba, “Hunayomba ya kwamba miro ya Ḅwana ihendeke.” ¹⁵ Ḅaad̯a ya kukaa hapfaḍe kwa muḍa huelekanya vija vyehu na hufunga charo cha kwenda Yerusalemi. ¹⁶ Wangine wa hawa wahikiza kuyawa Kaisaria nao pia wagijana naswi. Wahuhwaa hat̯a nyumbani mwa Munasoni jwa kuyawa Kupuro, huyu muntu hwiyekuwa jwa kukaa nae. Ewa muhikiza kwa muḍa muyeya. ¹⁷ Hwipfofika Yerusalemi hawa wandugu wahupfokea na tsekea. ¹⁸ Chamukoche, Paulo naswi hwenda kumud̯oyani Yakobo. Na wazee wonse wa tsanganiko wewapfo. ¹⁹ Paulo kawakedhya makisa kawapfa maagu chorora dzuu ya kula kintu cha Muungu ahendeyecho kahi ya wantu wa vyeet̯i vingine kuchiiya na kwa kaziye. ²⁰ Wepfosumwiijwa hayo maagu, wonse wamushad̯a Muungu. Makisa wamwamba Paulo, “Kwakuonani ndugu, kwamba maelefu ya Wayahud̯i wagala wahikiza, na wakuigijani muno hi Sharia yehu. ²¹ Ela wambijwa dzuuyo, kwamba, wikiwayongweeza Wayahud̯i wonse weokuishini nsi za wantu wa vyeet̯i vingine watseiuḅa hi Sharia ya Musa, ukiwamba watsewahinya wana wao wala kuuḅa maad̯a yangine ya Kiyahud̯i. ²² Huna hakika kwamba wanavisikia ya kwamba kudza. D̯ubva hunavikiza-kizadze? ²³ Ni hidzaa: Henda hivi hudzevyokwambia. Kuna wantu wane waḍiyeo kiyapfo. ²⁴ Gijana nao mukadzidherese pfamodza na uipfe haya maipfo ya huku kudzidheresa. Makisa wanapfeejwa hizi nywii zao. Kwa hi hii njia, kula mumodza anamanya ya kwamba haya mambo yeyoyakinenwa dzuuyo nza nsuwe. Na ya kwamba wewe mwenye amaale kwakuiuḅani hi Sharia ya Musa. ²⁵ Ela huwapfiikia ḅaruwa hawa wahikiza wasiokuwa Wayahud̯i, ya kuwambia kwamba, huhuna kwamba watseeḍya chakuḍya kiḍechonse kiyavijwecho mvuugiya kwa masanamu, ambu muḍondo yuḍejwonse ayagijwe kwa kulikidhwa ot̯i, na wala watseenwa mwazi. Na kwamba wadzit̯unze na ranga.” ²⁶ Ndookomu, chamukoche, Paulo kagijana na hawaḍe wantu woone kuhenda hi jila ya kudzidheresa. Makisa kanjia humu Hekaluni kumumanyisa huyu Mukohani dzuu ya hi nsiku ya mwiso ya kudzidheresa, wadzepfoyavya mvuugiya kwa dzambo ḍya kula mumodza jwao. ²⁷ Hizi nsiku mfungahe za kudzidheresa zipfokuwa hafufi kusia, Wayahud̯i wangine kuyawa ḍyimbo ḍya Asia wamuona Paulo humuḍe Hekaluni. Waitsunziirya hi t̯ut̯a yonse na wamugija Paulo. ²⁸ Waḅaa madzwi wamba, “Wantu wa Isiraeli, hugijiijeni! Huyu ndiye huyu muntu eyekwendani kula pfantu na kuyongweeza wantu mambo ya kuhupfinga swiswi Waisiraeli, Sharia ya Musa, na hi Hekalu. Na kadza hat̯a na wantu wa vyeet̯i vingine humu Hekaluni, na kapfahendeza hapfa pfantu pfadheru kutsaawa pfadheru kawii!” ²⁹ Weenena hivi kwa dzambo ḍya kwamba wemuona Tirofimo jwa kuyawa Efeso pfamodza na Paulo humuḍe mudzini, nao weet̯ara ya kwamba Paulo kamuhwaa kanjia nae humu Hekaluni. ³⁰ Mudzi wonse unjia chuluwanyiko, na wantu wonse wad̯arama kwa uwamba, wenda wamugija Paulo na wamukururya wamuyavya nze ya Hekalu. Iyo saa waifunga hi miḍyango ye Hekalu. ³¹ Wepfowakiḍema kumuyaga Paulo, huyu mura jwa hawa asikari wa Kirumi kapata maagu ya kwamba Yerusalemi nzima yakuhendani fuḍyo. ³² Iyo saa huyu mura kahwaa asikari na wakuu wao wangine, karebva kwenda huku kwe t̯ut̯a. Hawa wantu wepfomuona jeje na asikariwe, wayatsa kumubiga Paulo. ³³ Huyu mura kamwendea Paulo, kamugija na kaamuru afungwe na minyoro miwii. Makisa kawauza hawa wantu, kamba, “Ayu ni muntu ga, na kahenda kintu ga?” ³⁴ Ela wantu wangine humu kit̯aroni wagija kuholoka hivi wangine wakaholoka vingine. Ndookomu, kwa dzambo ḍya hi hoisa ya hawa wantu, huyu mura nkakuweza kumanya haya yahendekeeyo haswa. D̯ubva nae kaamuru wantuwe wamuhwae Paulo wanjie nae humu nkambini. ³⁵ Wepfofika hapfa pfa hivi vyombe vye ngazi ya kupfaiya, hawa asikari wanjia kumutsukuyani Paulo kwa dzambo hi fuḍyo ye t̯ut̯a iwa ihamat̯a. ³⁶ Hi t̯ut̯a ya wantu wonse wekimudzia huku wakiḅaa madzwi wakyamba, “Nahumuyageni!” ³⁷ Hawa asikari wepfotsaka kumungiza Paulo humu nkambini, kamwamba huyu mura, “Naweza kunena nawe chuuwo?” Huyu mura kamuuza kamwamba, “Katsi unanena Kiyunani? ³⁸ Siwe huyuḍe Mumisiri ajumwiiye fuḍyo za kuipfinga hi sirikali yehu nsiku kachuchu zichiiyezo hat̯a? Huyo huyo muntu kayongowa wayaji elefu nee weokuwa na vyeera hat̯a yuwandani!” ³⁹ Paulo kamwambukuya kamwamba, “Mimi ni Muyahud̯i, muntu jwa mudzi umanyikaniyeo. Nivyajwa T̯ariso, mudzi wa Kilikia. Nyakukuyombani unimpe ruhusa ninene na hawa wantu.” ⁴⁰ Huyu mura kamumpa ruhusa. Ndookomu Paulo kasumama na hapfa pfa hivi vyombe vye ngazi ya kupfaiya na kawanyamaza hawa wantu na mukonowe. Wepfonyamaa mya, Paulo kanena nao Kieburania.

¹ Kamba, “Wandugu na wababa zangu, nipfindiiyani nikwakudziheheani usoni yenu!” ² Wepfomusikia akwakunenani nao Kieburania, ndipfo wakiḍunda mya zaid̯i. Nae Paulo kagija kunena kamba, ³ “Mimi ni Muyahud̯i. Nivyajwa T̯ariso, mudzi wa Kilikia. Ela niyejwa hapfa hapfa Yerusalemi dza mwanafund̯i jwa Gamalieli. Niiyongweezwa muno kuit̯ii hi Sharia ya hawa wabibi zehu weyowakiuḅa. Na niidziyavya muno kumuhumikia Muungu dza hivi vyenu mwivyokuhendani yeo. ⁴ Niiwakuntisa d̯ina na kuwayaga hawa wantu weowakiuḅa hi Njia ya Ḅwana. Nikiwagija hangu wayume hat̯a wake na kuwangiza magerenzani. ⁵ Hat̯a hawa wakohani wakuu na gasa nzima ya wazee wanaweza kunena kwamba haya niyokunenani nza hachi. Koro weenimpa ḅaruwa zyorejwezo kwa wandugu wa Kiyahud̯i weokuwa Damasiko. Ndookomu nyenda kuwagija hawa wantu niuje nao Yerusalemi dza wafungwa, wakahukumigwe.” ⁶ Paulo kongeza kunena kamba, “Nipfokuwa charoni na nipfofika hafufi na Damasiko chima cha musikahi, iyo saa kumwala muyanga na yuwinguni uniyangaiyeo kula ḍanda. ⁷ Nigwa mutsangani na nisikia idzwi ḍikwakunyambani, ‘Sauli, Sauli, kut̯i kwakunionesani tsungu?’ ⁸ Ami nyambukuya nyamba, ‘Awe ndiwe ga, Ḅwana?’ Ae kanyamba, ‘Mimi ni Yesu jwa Nazareti wiyekunionesani tsungu.’ ⁹ Hawa wantu weogijana nami wauona hu muyanga ela ntawakuimuka hivi vyuuwo vya huyu eyeakinena nami. ¹⁰ Nimuuza nimwamba, ‘Nihendedze Ḅwana?’ nae Ḅwana kanyamba, ‘Nuka wende Damasiko, wendekokwambijwa kula kintu cha Muungu echonatsaka uhende.’ ¹¹ Kwa dzambo ḍya hu muyanga mukali sikuweza kuona kawii. Ndookomu hawa wenzangu wanigija yuroi hwenda hat̯a Damasiko. ¹² Hukuḍe kwiwa muntu muchuuwo eyeakihanwa Anania. Ewa muntu eyeakiuḅa hi Sharia yehu, na hawa Wayahud̯i wonse weowakiishi Damasiko wekimuhila muno. ¹³ Kanidzia, kasumama hafufi nami na kanyamba, ‘Ndugu Sauli, ona kawii!’ Iyo saa niweza kuona kawii nami nimuyowa. ¹⁴ Kisa Anania kanyamba, ‘Huyu Muungu jwa wabibi zehu kakutsana upate kumanya miroye na umuone muhumisijwe muhachi na umusikiye akwakunenani nawe jeje mwenye. ¹⁵ Koro unawa shaahiḍi jwakwe kwa wantu wonse, jwa kuwasumwiiya haya uoneyeyo na kusikia. ¹⁶ D̯ubva, kwakuindani? Nawe nuka umuyombe Ḅwana akuyatsie nabvisezo upate kut̯opyegwa!’ ” ¹⁷ Paulo kagija kunena kamba, “D̯ubva niuja Yerusalemi, na nipfokuwa kuyombani humuḍe Hekaluni niona nzozi. ¹⁸ Humu nzozini nimuona Ḅwana akwakunyambani, ‘Rebva unuke Yerusalemi haraka koro hawa wantu wa hapfa ntawat̯ohikiza haya udzeyowambia dzuu yangu.’ ¹⁹ Ami nimwambukuya nimwamba, ‘Ḅwana, ao wao wenye ntawakumanya ya kwamba nikyenda humu masunagogini ninkiwabiga na kuwangiza magerenzani hawa wakuhikiziyeo wewe! ²⁰ Na shaahiḍijo Sit̯efano epfoakiyagwa, mimi mwenye niiwapfo, na niḍikuḅali hiḍi hendo ḍya kumuyaga na nizyamia hizi nkanzu za hawa weowakimuyaga.’ ²¹ Ela Ḅwana kanyamba, ‘Enda, nyakukuhumani kuye kwa hawa wantu wa vyeet̯i vingine.’ ” ²² Hawa wantu wamupfindiiya Paulo hat̯a epfonena hivi wanjia kuḅaani madzwi na nguvu wakyamba, “Muyageni, nkanamala kuishi!” ²³ Wekiḅaa madzwi na kupfunga nkanzu zao na ngoro na kwangukia mutsanga dzuu. ²⁴ Huyu mura kawaamuru hawa asikariwe wamungize Paulo humu nkambini. Na kawamba wamubige na lucha apate kut̯ima maana ya hawa Wayahud̯i weyokumubigiani madzwi. ²⁵ Kenge wepfomufunga-funga ili abigwe, Paulo kamuuza huyu mukuu eyekuwapfo hapfaḍe kamwamba, “E sharia inamuruhusu kumubiga na lucha mwanansi jwa Kirumi asiyedzapatikana na tsowa ḍiḍeḍyonse?” ²⁶ Huyu mukuu epfovisikia hivi, kamwendea huyu mura na kamuuza kamwamba, “Kwakutsakani kuhenda kintu ga? Huyuḍe muntu ni mwanansi jwa Kirumi!” ²⁷ D̯ubva huyu mura kamwendea Paulo na kamuuza kamwamba, “T̯anyambia, wewe u mwanansi jwa Kirumi?” Paulo kamwambukuya kamwamba, “Ee, mimi ni mwanansi jwa Kirumi.” ²⁸ Huyu mura kamwamba, “Ami nihenda muntu jwa Rumi kwa kuipfa chima chikuu cha fwedha.” Paulo kamwambukuya kamwamba, “Ela mimi nivyajwa Murumi.” ²⁹ Mweedha mumodza hawa wantu weowakitsaka kumukorofat̯a Paulo wadziuja na nyuma. Huyu mura mwenye kanjia oga epfohambuya ya kwamba Paulo ewa Murumi, na huku ewa kamamufunga na minyoro. ³⁰ Huyu mura ekitsaka kumanya ya kwamba achi cha awa Wayahud̯i haswa wechowakimusit̯aki nacho Paulo ni chi. Ndookomu chamukoche, kamufunguya Paulo hi minyoro na kawaamuru hawa wakohani wakuu na gasa yonse ya wakuu wa Kiyahud̯i ikae chihako. Makisa kamupfiika Paulo usoni kwao.

¹ Paulo kaid̯eḍea gu hi gasa na kawamba, “Wandugu zangu! Mojo wangu ntau kajela na maisha yangu yonse usoni kwa Muungu hat̯a hiḍi hiḍi yeo.” ² Huyu Mukohani Mukuu Anania epfovisikia hivi, kawaamuru hawaḍe weosumama hafufi na Paulo wamubige mapfi ya miyomu. ³ Paulo kamwamba, “Hakika Muungu nae anakubiga, wewe wiye dza yukuta jupfakazijwejo nt̯okaa! Kukaa hapfo kunihukumu kuuḅana na hi Sharia, na huku wewe mwenye kwakuivunzani hi Sharia kwa kuwaamuru wanibige!” ⁴ Hawa wantu weokuwa hafufi na Paulo wamwamba, “Kwakumutsolani Mukohani Mukuu jwa Muungu!” ⁵ Paulo kambukuya kamba, “Sikuvimanya hat̯a wandugu zanguni, kwamba huyu ndiye huyu Mukohani Mukuu. Koro haya matsoro yamba, ‘Nkudzomuneneye mazuka haju jwa wantu wenu.’ ” ⁶ Paulo epfoona ya kwamba wangine wa hi gasa wewa Masad̯ukayo na wangine wewa Mafarisayo, kanena na idzwi kuu kamba, “Wandugu zangu, mimi ni Mufarisayo, mwana jwa Mafarisayo. Maana niyehejweyo hapfa d̯ubini ni kwa dzambo ḍya kwamba nina madzikwat̯yo kwamba hawa wafwiyeo wadzafufujwa!” ⁷ Epfokwisa kunena hivi t̯u, hawa Mafarisayo na Masad̯ukayo wanjia kuhehani, na hichi kit̯aro kigawika. ⁸ (Koro hawa Masad̯ukayo wanakaa wakyamba ntaku kufufuka kwa hawa wafwiyeo, na kwamba ntaku malaika nolawe ruhu. Kenge hawa Mafarisayo wahikiza vyonse vyohahu.) ⁹ Kuholoka chara nkuu, na wangine wa hawa waalimu wa Sharia weokuwa kit̯aro cha Mafarisayo wasumama na wapfinga na nguvu, wamba, “Swiswi ntahukwakuonani tsowa ḍiḍeḍyonse ḍya huyu muntu ahendeyeḍyo! Pfangine kuna ruhu ambu malaika aneneye nae ḍugha!” ¹⁰ Huku kuheha kuhenda kukali hat̯a huyu mura kanjia oga wa kwamba Paulo andehararujwa na kahi. Ndookomu kawaamuru hawa asikariwe wende wakamuhwae na nguvu Paulo na humuḍe kit̯aroni na wanjie nae humu nkambini. ¹¹ Huḍe sikuwe Ḅwana kasumama hafufi na Paulo na kamwamba, “Dzipfe mojo! Dzevi usumwiiyevyo dzuu yangu hapfa Yerusalemi, ni had̯i Rumi nako wende ukahende dzevi.” ¹² Chamukoche magurani, Wayahud̯i wangine wat̯ut̯aa pfamodza na wahenda mupango wa kumuyaga Paulo. Waḍya muma wa kutsaaḍya ambu kunwa kiḍechonse hat̯a wadzepfomuyaga Paulo. ¹³ Kwiwa wantu zaid̯i ya miyongo mine weopanga hivi pfamodza. ¹⁴ Makisa wawaḍaabvat̯a hawa wakohani wakuu na wazee wa Kiyahud̯i wenda wawamba, “Huḍya muma pfamodza wa kutsaaḍya kiḍechonse hat̯a hudzepfomuyaga Paulo. ¹⁵ D̯ubva nywinywi na hi gasa, humani muntu akamuyombe mura jwa Kirumi amuyehe Paulo kwenu. Dzihendezeni dza kwamba munatsaka kumuchona urembo, mumanye hi ya hachi dzuuye. Kenge swiswi hunawa hwaa t̯ayari kumuyaga hat̯a asidzafika hapfa.” ¹⁶ Ela mwihwawe Paulo kasikia dzuu ya hu mupango. Ndookomu kenda kanjia humu nkambini na kavimusumwiiya Paulo. ¹⁷ Makisa Paulo kahana mumodza jwa hawa wakuu wa asikari kamwamba, “Muhwae huyu muurani wende nae kwa huyu mura. Ana kintu cha kumwambia.” ¹⁸ D̯ubva huyu mukuu jwa asikari kamuhwaa kenda nae kwa huyu mura, kamwamba, “Huyu mufungwa Paulo kanihana na kaniyomba nimuyehe kwako huyu muurani kwa dzambo ana kintu cha kukwambia.” ¹⁹ Huyu mura kamugija mukono huyu muurani, kamukuntia geri, makisa kamuuza kamwamba, “Wikitsaka kunyambia kintu ga?” ²⁰ Jeje kamwamba, “Hawa wakuu wa Wayahud̯i wakuḅaliana kukuyomba keso umupfiike Paulo gasani, wakidzihendeza dza kwamba wanatsaka kumanya hiḍe ya hachi dzuuye. ²¹ Ela nkudzowafwanye, kwa dzambo ḍya kwamba kuna zaid̯i ya wantu miyongo mine wadzeodzimufitsia kumuinda jeje. Waḍya muma wa kutsaaḍya ambu kunwa hat̯a wadzepfomuyaga Paulo. Hivi wa t̯ayari kuvihenda, wakuindiiyani chuuwocho t̯u.” ²² Huyu Mura kamwamba huyu muurani, “Nkudzomwambie yuḍejwonse ya kwamba kuyanyambia haya mambo.” Makisa kamugonzoza huyu muurani. ²³ Makisa huyu mura kahana wakuu wa asikari wawii kawamba, “Wekani t̯ayari asikari magana mawii wa kwenda Kaisaria, pfamodza na wapfaa farasi miyongo mifungahe na asikari magana mawii wa kujwana na mafumo, na muwe t̯ayari kufikia saa ntahu za nasiku yeo. ²⁴ Mumpeni na Paulo mafarasi ya kupfaa na muhakikishe kwamba kafika salama kwa liwali Feliki.” ²⁵ Makisa huyu mura kora hi ḅaruwa hi: ²⁶ “Mimi Kilaudio Lusia nyakukworeani wewe Muhilwa Feliki, liwali jwa ḍyimbo, nikukedhya nto. ²⁷ Hawa Wayahud̯i wemugija huyu na wesaa kumuyaga. Ela nipfomanya ya kwamba ni mwanansi jwa Kirumi, nyenda mimi na asikari wangu hwenda humuhwaa. ²⁸ Nikitsaka kumanya masit̯aki yao dzuu yakwe, ndookomu nimuhwaa nyenda nae gasani kwao. ²⁹ Niona ya kwamba nkakuhenda kiḍechonse cha kumuhendeza ayagwe ambu angizwe gerenzani. Wekimusit̯aki na mambo yeyonahusu Sharia yao wenye. ³⁰ Na nipfomanyiswa ya kwamba Wayahud̯i wangine wakuhendani mipango ya kumuyaga, nihuna kumuyeha kwako. Niwamba hawa weokumusit̯akini Paulo, wayayehe haya masit̯aki yao kwako.” ³¹ D̯ubva hawa asikari wamuhwaa Paulo dzeviḍe waamurijwevyo wenda nae uuḍe siku hat̯a Antipatiri. ³² Chamukoche, hawa asikari weowakyenenda na maguu wauja nkambini. Wamuyatsa Paulo ende na hawa asikari wapfaiyeo mafarasi. ³³ Wepfofika Kaisaria, waimumpa hi ḅaruwa huyu liwali, na wamumumpa na Paulo. ³⁴ Huyu liwali kaisoma hi ḅaruwa makisa kamuuza Paulo ya kwamba kayawa ḍyimbo ga. Epfomanyiswa ya kwamba Paulo kayawa Kilikia, ³⁵ kamwamba, “Nainena hi d̯ubiyo hawa wasit̯aki wako wadzepfokudza.” Makisa kayavya amuri kwa asikari wamwamiye Paulo mpaanzeni mwa Herod̯e.

¹ Kwipfosia nsiku nsano, Mukohani Mukuu Anania kenda Kaisaria pfamodza na wazee wangine Wayahud̯i na wakili ahanijwe Tatulo. Wapfiika masit̯aki yao dzuu ya Paulo kwa liwali Feliki. ² Paulo epfohanwa humu kuzimu, Tatulo kaḍabva kumusit̯aki kwa Feliki kamba, “Muhilwa Feliki, uyongozi wako mwema uhupfa naghea kwa kit̯emo kiyeya, na maperuko menji yakuhendwani kwa faiḍa ye hi nsi yehu. ³ Haya hunayapfokea kula pfantu na saa zonse na mojo wa ḍuḍa kwako. ⁴ Sit̯aki kukuweka muno, d̯ubva nakuyomba uwe munanso jwa kusikiiya haya hudzeyonena kwa ufufi. ⁵ Huona ya kwamba huyu muntu ni hat̯ari. Anakaa akijumuya fuḍyo lumwengu yuzima kahi ya hawa Wayahud̯i. Na jeje ni muyongozi jwa hichi kit̯aro cha Wanazarayo. ⁶ Na kaḍema hat̯a kuihendeza hi Hekalu itseewa nd̯eru, naswi humugija. [Hwiipanga kumuhukumu kuuḅana na Sharia yehu wenye, ⁷ kenge huyu Mura Lusia kavinjiiya na kahi, na hawa asikariwe wamuhudhara na nguvu mbitsi. ⁸ Makisa Lusia kayavya amuri ya kwamba hawa wasit̯aki wakwe wadze kwako.] Wewe mwenye ukimukora-kora huyu muntu unamanya ya kwamba haya mambo yonse hwiyokumusit̯akini nayo ni ḍugha.” ⁹ Hawa Wayahud̯i wamugijia hachi Tatulo, nao wamba haya masit̯aki yonse ni ḍugha. ¹⁰ Huyu liwali epfomubigia peni Paulo anene, nae kamba, “Nina tsekea ya kudzihehea usoni kwako, koro nimanya ya kwamba kwisakuwa t̯oibi jwa wantu wa hi hii nsi kwa myaka minji. ¹¹ Unaweza kuuza udzioneye mwenye ya kwamba, hangu nipfokwenda Yerusalemi kuyombani, ntazidzachia hat̯a zaid̯i ya nsiku kumi na mbii. ¹² Hawa wasit̯aki wangu ntawakunit̯onga niwe kuḍaat̯ianani na yuḍejwonse Hekaluni, nolawe ntawakuniona niwe kujumuyani fuḍyo kahi ya wantu masunagogini ambu pfantu pfangine pfaḍepfonse humu mudzini. ¹³ Na wala ntawawezi kuyavya ushaahiḍi kwa haya weyokunisit̯akini nayo. ¹⁴ Nisichoweza kukana usoni yako ni kwamba, mimi namuvunzia nkuhi Muungu jwa wabibi zehu kwa kuuḅa hi Njia ya Ḅwana ya hawa weyokwambani nza nsuwe. Nihikiza vyonse vyorejwevyo Shariani mwa Musa na kwa vyuo vya manabii. ¹⁵ Nina madzikwat̯yo kwa Muungu, dzao, ya kwamba wantu wonse, wema na wazuka, wadzafufuka kuyawa kwa wafu. ¹⁶ Ndookomu nahenda kula nichonaweza kut̯wa, ili niweze kuwa na mojo mwema usoni kwa Muungu na kwa wantu.” ¹⁷ Paulo kongeza kunena kamba, “Ḅaad̯a ya kut̯ana na Yerusalemi kwa myaka, niikwenda hukuḍe kupfiika nt̯unu ya fwedha za kuut̯ubva Wayahud̯i wangine weokuwa na t̯uri na niyavye na mvuugiya. ¹⁸ Nipfonikihenda hivi ndipfo pfa hawa wadzepfowakinit̯onga humu Hekaluni. Iwa ḅaad̯a ya kwamba nisakwisa kudzidheresa. Ntakwiwa kit̯aro cha wantu pfamodza nami wala fuḍyo iḍeyonse. ¹⁹ Ela kuna Wayahud̯i kuyawa ḍyimbo ḍya Asia weokuwapfo hapfaḍe. T̯ambere wandeewa na kintu nami, ndiwo wa kwamba wandekudza kunisit̯akini kwako. ²⁰ Ambu hawa wantu hawa nawanene kwamba waniona na tsowa ga wepfonihana gasani kwao. ²¹ Lamud̯a tsowa ḍya kwamba nipfokuwa gasani kwao nilalabva nyamba: ‘Mwakunihukumuni yeo kwa dzambo ḍya kwamba nihikiza ya kwamba wafu wadzafufuka.’ ” ²² D̯ubva Feliki, eyeimuka urembo dzuu ya hi Njia ya Ḅwana, kaisumamisa hi d̯ubi. Kawamba, “Nainena hi d̯ubi yenu hapfaḍe pfa mura Lusia adzepfokudza.” ²³ Makisa kamuamuru huyu mukuu jwa asikari kwamba Paulo amijwe, ela apfegwe uhuru kachuchu, na hawa waḅamuzwe watsevingirwa kumusaiḍia Paulo kwa njia iḍeyonse watsakiyeo kumusaiḍia nayo. ²⁴ Ḅaad̯a ya nsiku kachuchu, Feliki kadza ae na mukaziwe Durusila, eyekuwa Muyahud̯i. Kamuhumia muntu Paulo akamuhane, na kamusikiiya akwakunenani dzuu ya kuwa na faro kwa Kirist̯o Yesu. ²⁵ Kenge Paulo epfogija kunena dzuu ya kuwa muhachi, dzuu ya kudzimiza, na dzuu ya nsiku ya hukumu iyokudzani, Feliki kanjia oga na kamwamba, “Kwe saasambi le unaweza kwenda. Nalacha namfasi ya kukuhumia muntu ḅaad̯aye akuhane.” ²⁶ Ekimuhana Paulo na kunena nae kut̯wa akidzikwat̯ya ya kwamba Paulo andemumpa murunguura. ²⁷ Ḅaad̯a ya myaka miwii kuchia, Pokio Festo kahenda liwali pfantu pfa Feliki. Feliki ekitsaka kudzitsakiza kwa hawa wayahud̯i, ndookomu kamuyatsa Paulo gerenzani.

¹ Epfokwisa nsiku ntahu hangu epfoḍabva kaziye, Festo kanuka na Kaisaria kenda Yerusalemi. ² Hukuḍe, hawa wakohani wakuu na wakuu wa Wayahud̯i wamusit̯aki Paulo kwakwe. Wamulaiyalaiya Festo ³ muno awakuḅalie kumupfiika Paulo Yerusalemi, koro wewa wesakumupangia kumuyaga humu njiani. ⁴ Kenge Festo kawambukuya kamba, “Paulo ka gerenzani Kaisaria, nami mwenye nijwakuuja kuko si hat̯a kae. ⁵ D̯ubva ikiwa kwamba muona ya kwamba kahenda tsowa ḍiḍeḍyonse, hawa wayongozi wenu nawagijane nami hwende Kaisaria wende wakamusit̯aki hukuhukuḍe.” ⁶ Festo kakaa nao nsiku zingine nane ambu kumi, makisa kauja Kaisaria. Chamukoche kanjia kuinenani hi d̯ubi gasani, na kaamuru Paulo ayehegwe gasani. ⁷ Paulo epfoyehegwa, hawa Wayahud̯i weokudza kuyawa Yerusalemi, wamuringa na waḍabva kuyavya masit̯aki menji na menji maziho maziho. Ela ntawakuweza kuyavya ushaahiḍi uḍewonse. ⁸ Na Paulo kadzihehea kamba, “Sikuhenda tsowa ḍiḍeḍyonse ḍya kuivunza Sharia ya Wayahud̯i ambu kuihendea mazuka Hekalu nolawe kumutsowea Kaisari.” ⁹ Festo ekitsaka kudzitsakiza kwa hawa Wayahud̯i, ndookomu kamuuza Paulo kamwamba, “Undetsaka kwenda Yerusalemi, nyende nikainene hi d̯ubi hukuhukuḍe?” ¹⁰ Paulo kamwambukuya kamwamba, “Hapfa nya d̯ubini gasani kwa Kaisari, na ndipfo nipfonamala kuhukumigwa. Wewe mwenye kumanya urembo, kwamba mimi sikuwatsowea hawa Wayahud̯i na kiḍechonse. ¹¹ Na ikiwa kwamba nivunza hi Sharia na nihenda dzambo ḍya kunimala kuhukumigwa kufwa, sikwakuyombani niyatsijwe. Kenge ikiwa kwamba haya masit̯aki ya hawa Wayahud̯i nza nsuwe ntaku muntu eye na hachi ya kuningiza mikononi mwao. Natsaka hi d̯ubi ipfiikwe kwa Kaisari.” ¹² D̯ubva Festo kaumana masikio na hawa washauri wakwe, makisa kamwambukuya Paulo kamwamba, “Kwa dzambo ḍya kwamba kuyomba hi d̯ubiyo ipfiikwe kwa Kaisari, d̯ubva unakwenda kwa Kaisari.” ¹³ Ḅaad̯a ya muḍa mufufi, haju Agiripa na Banike wenda Kaisaria kumut̯embeeya Festo na wamukaraḅishe. ¹⁴ Wakimakaa hukuḍe kwa muḍa, Festo kaimusumwiiya huyu haju hi d̯ubi ya Paulo, kamwamba, “Kuna muntu hapfa ayatsijwe gerenzani ni Feliki. ¹⁵ Na nipfokwenda Yerusalemi, hawa wakohani wakuu na wazee wa Wayahud̯i wamusit̯aki kwangu na waniyomba nimuhukumu. ¹⁶ Ela niwambia kwamba si kawaiḍa kwa Warumi kumuhukumu muntu asit̯akijwe, asidzasumamiana d̯ubini na hawa wamusit̯akiyeo, ili apate namfasi ya kudzihehea. ¹⁷ D̯ubva wepfokudza hapfa hi d̯ubi sikuikawisa. Ipfofika chamukoche t̯u, niiweka hi d̯ubi na niamuru huyu muntu ayehegwe gasani. ¹⁸ Ela hawa wasit̯aki wakwe wepfosumama kunena, ntawakumusit̯aki na dzambo ḍiḍeḍyonse zuka nit̯ariyeḍyo kwamba wandemusit̯aki naḍyo. ¹⁹ Ishinu wechokuwa nacho chonse ni ugaragara nae wa mat̯aro dzuu ya ḍini yao na dzuu ya muntu afwiye eyenahanwa Yesu. Ela Paulo kagija kunena kwamba huyu muntu ka mojo. ²⁰ Niwa niḍanganika ya kwamba nihendedze nipate kuiimuka urembo hi d̯ubi. Ndookomu nimuuza Paulo ikiwa kwamba andeewa radhi ya kwamba hi d̯ubi ikanenegwe Yerusalemi. ²¹ Ela Paulo kayomba ya kwamba amijwe na hi d̯ubiye inenegwe ni Kaisari. Ndookomu niamuru kwamba amijwe hat̯a nidzepfoweza kumupfiika kwa Kaisari.” ²² D̯ubva Agiripa kamwamba Festo, “Natsaka kumusikiiya huyu muntu mimi mwenye.” Festo kamwambukuya kamwamba, “Unamusikiiya keso.” ²³ D̯ubva chamukoche, Agiripa na Banike wadza na rembo ḍyonse, wadza wanjia hi nyumba ya kunenea d̯ubi pfamodza na wakuu wa asikari na wayongozi wa mudzi. Na kwa amuri ya Festo, Paulo kayehegwa humu kuzimu. ²⁴ Makisa Festo kamba, “Haju Agiripa, pfamodza na nyonse mwiwo hapfa pfamodza naswi: Mwakumuonani ayu muntu ayu? Ndiye jwa hawa Wayahud̯i wonse, hangu hapfa hat̯a Yerusalemi wamusit̯akiyee kwangu wakibiga madzwi kwamba nkanamala kuyatswa aishi. ²⁵ Kenge sikuona tsowa ḍiḍeḍyonse ahendeyeḍyo, ḍimumaliyeḍyo kuhukumigwa kufwa. Na kwa kwamba jeje mwenye kayomba ya kwamba hi d̯ubiye yende ikanenwe ni Kaisari, nihuna kumupfiika kwa Kaisari. ²⁶ Ela si kintu cha maana dzuuye, cha kwamba namworea Kaisari. Ndiyo maana nimuyeheyeo usoni yenu, na haswa usoni yako wewe haju Agiripa! Ili kwamba ḅaad̯a ya kumukora, niweze kupata kintu cha kumworea Kaisari. ²⁷ Koro ntavikunikaiya dza kwamba ni sawa kupfiika mufungwa kwa Kaisari pfasipfo kuyanga tswee haya masit̯aki dzuuye.”

¹ D̯ubva Agiripa kamwamba Paulo, “Una ruhusa ya kudzivonea.” Na Paulo kagonzowa mukonowe na kaḍabva kudzihehea kamba, ² “Haju Agiripa, nyakudzionani muntu niye na ḅahat̯i hiḍi hiḍi yeo ya kudzihehea usoni kwako dzuu ya haya mambo yonse ya hawa Wayahud̯i weyokunisit̯akini nayo. ³ Haswa kwa kwamba wewe u mumanyi jwa mila zonse za Wayahud̯i na mambo yeyonawahendeza kutsaimukana. D̯ubva nyakukuyombani uit̯ise kunipfindiiya. ⁴ Hawa Wayahud̯i wonse wamanya namuna niishiyevyo hangu uḍyanani mwangu. Wamanya hangu ḍabvu namuna nikaiyeo maisha yangu yonse, nsini kwehu na Yerusalemi. ⁵ Wesakunimanya kwa kit̯emo kiyeya, na wakitsaka kuyavya ushaahiḍi, wanayavya, kwamba hangu ḍabvu niishi dza mumodza jwa kit̯aro chichonamuud̯amia Sharia muno cha ḍini yehu, yani kit̯aro cha Mafarisayo. ⁶ Na hi saasambi nya hapfa kuhukumigwa kwa dzambo ḍya kwamba nidzikwat̯ya ahad̯i ya Muungu aiwawekeeyo wabibi zehu. ⁷ Iiḍe ahad̯i ya vyeet̯i kumi na viwii vya wantu wehu weokudzikwat̯yani kupfokea, wakiwa kumuyombani Muungu siku na musikahi. Muhilwa, hawa Wayahud̯i wakunisit̯akini kwa dzambo ḍya haya haya madzikwat̯yo! ⁸ Kut̯i nywinywi wantu mwakuvionani vyumu kuhikiza kwamba Muungu anafufuya wafu?” ⁹ Paulo kagija kunena kamba, “Mimi mwenye niit̯ara ya kwamba ni had̯i nihende kula nivyonaweza kumupfinga huyu Yesu jwa Nazareti. ¹⁰ Ndivyo nihendeyevyo Yerusalemi. Hawa wakohani wakuu wanimpa uwezo wa kuwangiza gerenzani wanafund̯i wenji wa Yesu. Na wepfohukumigwa kufwa, ami nikuḅaliana navyo. ¹¹ Myeedha minji niiwahendeza wahukumigwe masunagogini mwonse, na niḍema kuwahendeza waikane faro yao. Niwa na ngoro nao muno, hat̯a ninkiwalacha na midzi ya genini ili niwakuntise d̯ina. ¹² Iwa kwa shuuli dzayo, niyokwendea Damasiko kwa amuri na mamulaka ya wakohani wakuu. ¹³ Muhilwa, nipfokuwa humu njiani chima cha dzuwa ḍya musikahi, niona muyanga kuyawa yuwinguni, wiwokuwa mukali kuchia hu muyanga wa hiḍi dzuwa unizingiyeo mimi na wantu hwiwokuwa charoni pfamodza. ¹⁴ Hwonse hugwa mutsangani, na nisikia idzwi ḍikinena nami Kieburania, ḍikyamba, ‘Sauli, Sauli! Kut̯i kwakunionesani tsungu? Ukishindana nami unadzikukamisa mwenye.’ ¹⁵ Nami niuza nyamba, ‘Awe ndiwe ga, Ḅwana?’ Na Ḅwana kambukuya kamba, ‘Mimi ndimi Yesu wiyekunionesani tsungu. ¹⁶ Ela nuka usumame wima. Nikut̯upukia kwa dzambo ḍya kwamba nikutsana kuwa muhumisi jwangu. Ni uwasumwiiye wantu haya mambo uyaoneyeo na hayaḍe nidzeyokuyanga. ¹⁷ Nidzakupfonya na hawa wantu wa Isiraeli na wantu wa vyeet̯i vingine, nidzeokuhuma kwao. ¹⁸ Ni uwapfenuye matso yao na uwaperuye kuyawa kizani wauje muyangani, na wayawe ut̯awalani mwa Shaat̯ani wamuujie Muungu. Ili kwamba, kwa dzambo wanihikiza, Muungu anawayatsia nabvise zao na wadzakaa kuntu kwao kahi ya watsanwa wa Muungu.’ ¹⁹ D̯ubva haju Agiripa, sikuweza kutsait̯ii hi nzozi kuyawa mbinguni nioneyeo. ²⁰ Nguzi d̯ura nyenda nisumwiiya Damasiko na Yerusalemi, makisa nidzanyenda kusumwiiyani na ḍanda zingine za ḍyimbo ḍya Yud̯aya na kahi ya wantu wa vyeet̯i vingine. Nisumwiiya kwamba wapfyehuze mama na wamuujie Muungu, na wahende mahendo ya kuyanga kwamba wapfyehuza mama. ²¹ Hi ndiyo maana ya hawa Wayahud̯i wanigijiyeo wakitsaka kuniyaga, nipfokuwa humu Hekaluni. ²² Kenge Muungu kanigija hat̯a hiḍi hiḍi yeo, ndookomu nami nisumama hapfa, kuyavya ushaahiḍi wangu kwa wantu wonse, kwa hangu wantu wakuu hat̯a waḍoḍo. Haya niyokunenani ni yayaḍe ya Musa na manabii waneneyeyo kwamba nzakudzahendeka: ²³ Ya kwamba huyu Masiya ni had̯i akuntiswe d̯ina na awe jwa d̯ura jwa kufufuka kuyawa kwa wafu, kuyeha muyanga wa mupfonyo kwa Wayahud̯i na kwa wantu wa vyeet̯i vingine.” ²⁴ Paulo kadzihehea dza hivi hat̯a ikifika pfantu Festo kamukelelea kamwamba, “Paulo, una mat̯are wewe? Huko kusoma kwako kwinji t̯o kwakukuyavyani kitswa!” ²⁵ Ela Paulo kamwambukuya kamwamba, “Muhilwa Festo, mimi si mat̯are hat̯a! Hivi vyuuwo nivyokunenani mvya hachi, na nyakuvinenani nikiwa na mama zangu nzima. ²⁶ Haju Agiripa, nanena nae pfasipfo kumufitsa chuuwo, kwa dzambo ḍya kwamba haya ni mambo amanyiyeyo. Nina hakika ya kwamba haya mambo kayamanya modza kwa modza, koro ntayakuhendeka mfitsoni. ²⁷ Haju Agiripa, awa manabii nkukuwahikiza? Nimanya ya kwamba kuwahikiza.” ²⁸ Agiripa kamwambukuya Paulo kamwamba, “Kwakut̯arani ya kwamba unaweza kunihendeza Mukirist̯o kwa hichi hichi kit̯emo kifufi?” ²⁹ Ae Paulo kamwamba, “Kiwe kit̯emo kifufi ambu kit̯emo kiyeya, mayombo yangu ni kwamba, wewe na hawa wangine wonse weokunipfindiiyani yeo, muwe dzami, isipfokwamba mutseewa wafungwa dzami!” ³⁰ Makisa huyu haju, liwali, Banike, na hawa wangine wonse wanuka. ³¹ Na wepfonuka, wanenezana wamba, “Huyu muntu nkakuhenda tsowa ḍiḍeḍyonse ḍiḍyonamumala kuyagwa ambu kungizwa gerenzani.” ³² Na Agiripa kamwamba Festo, “T̯ambere huyu muntu nkakuyomba hi d̯ubiye ikanenwe ni Kaisari, andeewa jwa kufungujwa na gerenzani.”

¹ Ipfohunikana kwamba hunjie charoni cha kwenda Ut̯aliano na chombo, Paulo na wafungwa wangine wayatswa mikononi mwa Yuliusi, mukuu jwa kit̯aro cha asikari wa Kirumi chichochikihanwa “Kit̯aro cha asikari wa Kaisari.” ² Hunjia chombo chiyawiyecho Adiramito, chichokuwa kuchiani na geri ya ḅand̯ari za ḍyimbo ḍya Asia, na hugonzowa. Pfamodza naswi kwiwa Mumakedonia jwa Tesalonike eyeakihanwa Arisitako. ³ Chamukoche hwojeka ḅand̯ari ya Sidoni. Yuliusi ewa munanso kwa Paulo, kamuruhusu kwendad̯oya waḅamuzwe, wamumpe kiḍechonse echokuwa na t̯uri nacho. ⁴ Hukinuka na hapfo, hugija kwenda, ela kwa dzambo hichi chombo chikibigwa ni mpepfo nkali, huchia na huju yupfande jwa Kupuro juvingikiyejo na hi mpepfo. ⁵ Makisa huvuka ḅahari ya Kilikia na Pamufilia, hudza hukojeka Mura, mudzi wiwo Lukia. ⁶ Hapfaḍe huyu mukuu jwa asikari kenda kaona chombo cha kuyawa Alekizandaria, chichokuwa kwendani Ut̯aliano, ndookomu kahungiza humuhumuḍe. ⁷ Hwenda mpompowe kwa nsiku nyinji, na hat̯a hufika hafufi na Nido na d̯ina muno. Kwa dzambo ḍya hi mpepfo, ntahukuweza kwenda usoni na hujuḍe yupfande. Ndookomu huchia na hi ḍanda ya kilulu cha Kirete ivingikiyeyo ne mpepfo, hukichia na Salimoni. ⁸ Huchia na geri geri ya hi ḅahari na d̯ina muno hat̯a hufika pfantu pfepfonahanwa “Ḅand̯ari ya Naghea,” hafufi na mudzi wa Lesea. ⁹ Hwiiwa hwisakuhwaa muḍa muyeya charoni, hat̯a nsiku ya jila ya kuyatsijwa nabvise iwa isakusia. Ndookomu iwa ngera ya hat̯ari ya kwenda charoni na chombo. D̯ubva Paulo kawakanya kawamba, ¹⁰ “Wenzangu, nyakuonani ya kwamba hichi charo chehu kuyawa hapfa chinawa kizuka muno. Hi mizigo na hichi chombo vinanangika viwi, na kunafwa wantu.” ¹¹ Kenge huyu mukuu jwa asikari kauḅa hivi vyuuwo vya huyu nahudha na vya huyu mwenye hichi chombo kuliko kumusikiiya Paulo. ¹² Hi ḅand̯ari ntaiwa ḅand̯ari nyema ya kukaa ngera ya mpepfo. Ndookomu wenji wa hawa wantu wekitsaka hugije kwenda, huḍeme kufika Foinikisi ikiwezekana, ili huikae hi ngera ya mpepfo hukuhukuḍe. Hi iwa ḅand̯ari ya Kirete ipfandukiiyeyo moongo ya ḍanda ya nsini na moongo ya ḍanda ya dzuu. ¹³ Kuḍabva kubiga kapfepfo kuyawa ḍanda ya nsini, na hawa wantu wat̯ara ya kwamba wandeweza kwenda usoni dza wapangiyevyo. Ndookomu wanjia chomboni, wakuya nanga na waḍabva kwenda na huku geri geri ya ḅahari ya Kirete. ¹⁴ Ela kapfachu, kubiga vut̯o kuu ḍiḍyonahanwa “Vut̯o ḍya kuyawa ḍanda ya mbo ya dzuu,” kuyawa hapfa kiluluni. ¹⁵ Hiḍi vut̯o ḍikibiga hichi chombo, na hwipfoshindwa kuchipfandukiza huku kwa hi mpepfo, huchiyatsa kipfiikwe ni hi mpepfo. ¹⁶ Huchia na ḍanda ya nsini ya kilulu kiḍoḍo chichonahanwa Kauda, hwendeekohukivingika na hi mpepfo. Hukifunga hiki kingalawa cha hichi chombo na d̯ina, ili kitsevunzika. ¹⁷ Hawa wantu wepfokinuha hichi kingalawa wakikingiza humu chomboni, wakifunga hichi chombo gu na miriji. Wekishooga ya kwamba hichi chombo chinaweza kupfaa watsani geri ya ḅahari ya Libiya kivunzike-vunzike. D̯ubva wasusya hiḍi hanga na wachiyatsa hichi chombo chende loola. ¹⁸ Haya mawimbi makali yagija kuchibiga hichi chombo. Ndookomu chamukoche waḍabva kwangukia madzini hi mizigo ingine iyokuwa humu chomboni. ¹⁹ Nsiku ya hahu yakwe hawa wantu wavyangukia madzini na mikono yao wenye sehemu ya hivi vija vya kwendesea hichi chombo. ²⁰ Ntahukuweza kuḍiona hiḍi dzuwa wala hizi nyoha kwa nsiku nyinji, na huku kugija kubiga mpepfo nkali. Hat̯a mwiso huyavya t̯amaa ya kwamba hundeweza kupfona. ²¹ Hawa wantu wepfokaa kwa muḍa muyeya pfasipfo kuḍya chakuḍya, Paulo kasumama kahi yao na kawamba, “Wenzangu, vindeewa urembo t̯ambere mundeewa munisikia na kutsanuka na Kirete. T̯ambere mundenisikia, ntahundepata d̯ina na hansara dza hi. ²² Kenge nyakumuyombani mutseefwa mojo! Ntaku hat̯a mumodza jwenu adzeyefwa. Hichi chombo t̯u ndicho kidzechonangika. ²³ Koro siku nidzijwa ni malaika jwa Muungu, huyu Muungu niye jwakwe na niyenamuyomba. ²⁴ Huyu malaika kanyamba, ‘Paulo, nkudzoshooge! Ni had̯i ukasumame usoni kwa Kaisari. Na Muungu kwa t̯eiye, njwakuyapfonya maisha ya hawa wonse weo charoni pfamodza nawe.’ ²⁵ D̯ubva wenzangu, dzipfeni mojo! Koro nihikiza ya kwamba haya ya Muungu anyambiiyeyo yanawa hachi. ²⁶ Ela hichi chombo kijwakupfaa watsani mwa kilulu kisiku.” ²⁷ Iwa nasiku, maḍyuma mawii hangu haya mawimbi yaḍabve, na hi mpepfo ikichipfiika hichi chombo huku na huku humu mwa hi ḅahari ya Adiria. Hafufi na siku kahi hawa maḅaharia waona dza kwamba hwiiwa kufikani hafufi na nsi guba. ²⁸ D̯ubva wasusya muriji humu madzini ufungijweo gaga na waona ya kwamba haya madzi yenda nsii mpima miyongo miwii. Nyumae wepfopima kawii waona haya madzi yendansi mpima kumi na nsano. ²⁹ Wekishooga ya kwamba hichi chombo kitsekwenda chikagonge myamba, ndookomu wasusya nanga nee na huku nsezi na wekiyomba ya kwamba nsi iche haraka. ³⁰ Hawa maḅaharia wekitsaka kud̯arama na humu chomboni, d̯ubva waḍabva kukisusya madzini hiki kingalawa na wakidzihendeza dza kwamba wakwendani wakagise nanga na hukuḍe usoni ya hichi chombo. ³¹ Ela Paulo kamwambia huyu mukuu jwa asikari na hawa asikari, kawamba, “Ikiwa kwamba hawa maḅaharia ntawakukaa humu chomboni ntamuwezi kupfona.” ³² Ndookomu hawa asikari wazihuna hizi nkamba zizofungijwa hiki kingalawa na wakiyatsa kigwa madzini. ³³ Hafufi na nsi kucha, Paulo kawayomba wonse waḍye chakuḍya, kawamba, “Mumakaa kwa nsiku kumi na nee sasa, na muḍa huo wonse ntamudzaḍya kiḍechonse. ³⁴ D̯ubva nyakumuyombani muḍye chakuḍya. Munamala kuḍya hichi chakuḍya ili muweze kukaa mojo. Koro ntakuwezi kwaara hat̯a yunywii yumodza jwa vitswa vyenu.” ³⁵ Epfokwisa kunena hivi Paulo kahwaa mukahe, kamuyaviza asant̯a Muungu usoni kwao wonse, makisa kauvunza na kaḍabva kuḍya. ³⁶ Wadzingiza mojo, na kula mumodza jwao nae kaḍya chakuḍya. ³⁷ Hwonse pfamodza, hwiwokuwa humu chomboni, hwiiwa wantu magana mawii na miyongo mifungahe na wahandahu. ³⁸ Kula muntu epfoḍya chakuḍya cha kumut̯osa, wayangukia hi bvaro ḅaharini kukivodhesa hichi chombo. ³⁹ Nsi ipfocha, hawa maḅaharia ntawakuihambuya hiḍe nsi. Ela waona pfantu pfapfaziyepfo watsa geri ya hiḍe nsi, na wahuna kuḍema kuchipfaza hichi chombo hapfa watsani. ⁴⁰ Ndookomu wazihuna hizi nkamba zifungijwezo na hizi nanga na waziyatsa hizi nanga zizame ḅaharini. Wazifunguya na hizi nkamba zifungijwezo na haya mapae yeyoyakitumika dza sukani. Makisa wafunga hiḍi hanga dzuu na huku usoni ya hichi chombo ili hi mpepfo ichipfiike usoni hichi chombo na waḍabva kwenda geri ya ḅahari. ⁴¹ Ela hichi chombo kipfaa yugongo jwa nsanga na kigijika hapfa yugongoni. Hi nkomu ya hichi chombo igijika na ntaikuweza kutsegeeya. Ako huku nyuma kwa hichi chombo kuḍabva kuvunzwa viḍinku-viḍinku ni haya mawimbi. ⁴² Hawa asikari wekitsaka kuwayaga hawa wafungwa wonse, ili kutseewa hat̯a mumodza jwao jwa kukogeeya ende geri ya ḅahari na ad̯arame. ⁴³ Ela kwa dzambo ḍya kwamba huyu mukuu jwa hawa asikari ekitsaka kumupfonya Paulo, d̯ubva kawavingira hawa asikari watsewayaga hawa wafungwa. Ishinu, kaamuru kwamba hawaḍe wonse weonaweza kukogeeya watsumpe madzini d̯ura na wakogeeye kwenda geri. ⁴⁴ Hawa wangine wewa ni kwenda geri wakiwa wadzigija na mbao ambu viḍinku vya hichi chombo kivunzikiyecho. Hi ndiyo namuna yehu hwonse hwendeyeo geri salama.

¹ Hwipfofika gubani salama, husikia ya kwamba hapfa pfantu pfanahanwa Malita. ² Hawa wenye hichi kilulu wahuhendea wema mwinji muno. Kwiwa kumaḍabva kunya mvuya na kwiwa na mpepfo, ndookomu wahukozea moho na wahukaraḅisha hwonse. ³ Paulo kaundukiza yuwavu jwa nsanzu na ewa kuzingizani humu mohoni. Kwa dzambo ḍya hiḍi pwikopwiko ḍya hu moho kuyawa nyoka na humu nsanzuni, imuuma na ilelewa hapfa mukononi. ⁴ Hawa wenye hichi kilulu wepfoiona hi nyoka ikwakulelewani na hapfa mukononi mwa Paulo, wambana, “Jibaḍi, huyu muntu huyu ni muyaji. Na ingawa kapfona na humu ḅaharini, sasa huyu muungu hachi nkakwakumuyatsa aishi kawii.” ⁵ Kenge Paulo kaikukunta hi nyoka humu mohoni pfasipfo kuhendeka kiḍechonse. ⁶ Wekit̯aria ya kwamba njwakuvimba-vimba ambu agwe iyo saa afwe. Ela wepfokaa kit̯emo kiyeya na wakitsamuona ahendeke kiḍechonse, waperuya mat̯aro yao na wamba, “Huyu ni muungu!” ⁷ Hafufi na hapfa hwipfokuwa, kwiwa makonde yeyokuwa ya haju jwa hichi kilulu ahanijwe Pabulio. Kahukaraḅisha urembo na hwiiwa wageniwe kwa nsiku ntahu. ⁸ Ise Pabulio ewa mujwazi jwa kanat̯a na humbo ḍya mwazi na ewa kat̯ambaara t̯at̯ani. Paulo kanjia humu chumbani mwakwe, kamuyombea, makisa kamuwekea mikono kamupfoza. ⁹ Kwipfohendeka hivi, nao hawa wajwazi wangine wonse humu kiluluni wadza na wapfonywa nd̯wari zao. ¹⁰ Wahupfa nt̯unu nyinji, na hwipfokuwa t̯ayari kunjia charoni wahungizia na waryegha humu chomboni. ¹¹ Hukaa hapfa kiluluni kwa myezi mihahu, kisa hugonzowa na chombo cha kuyawa Alekizandaria, chichochikihanwa, “Miungu Mpatsa,” chichokaa hapfa kiluluni hi ngera ya mpepfo. ¹² Hwojeka mudzi wa Sirakuze, hwendeekohukikaa nsiku ntahu. ¹³ Hwipfonuka na hapfo, hwenda hat̯a mudzi wa Regume. Chamukoche kuḍabva kubiga mpepfo na ḍanda ya nsini, na hufika ḅand̯ari ya Putoli kwa nsiku mbii. ¹⁴ Hukuḍe hwenda hut̯onga wahikiza, wahuyombeyeo hukae pfamodza nao kwa ḍyuma modza. Makisa hwenda Rumi. ¹⁵ Hawa wandugu wa Rumi wepfohupata maagu, wangine wadza wahut̯angera na hapfa pfa hu mudzi wiwonahanwa Marikiti ya Apiyo na wangine wadza wahut̯angera na hapfa pfa hu mudzi wiwonahanwa Nyumba ntahu za wageni. Paulo epfowaona, kamuyaviza asant̯a Muungu, na kanjia mojo. ¹⁶ Hwipfofika Rumi, Paulo kayatsigwa adzikaiye pfaḍepfonse atsakiyepfo ela awe na asikari mumodza jwa kumwamia. ¹⁷ Kwipfochia nsiku ntahu, Paulo kawahana mukutanoni hawa wakuu wa Kiyahud̯i wa hukuḍe. Wepfokudziana kawamba, “Ndugu zangu, mimi sikuwahendea uzuka uḍewonse wantu wehu ambu kudziza mila za wabibi zehu. Ela nihendezwa mufungwa Yerusalemi na ningizwa mikononi mwa Warumi. ¹⁸ Wanikora-kora na wekitsaka kuniyatsa huru, koro ntawakuona zuka ḍiḍeḍyonse nihendeyeḍyo ḍya kuniyagia. ¹⁹ Kenge wantu wangu wadziza niyatswe huru. Nami vinihendeza niyombe kwamba hi d̯ubi yangu ikanenegwe ni Kaisari, hat̯a nipfokuwa si kintu cha kuwaḍia nacho wantu wangu. ²⁰ Ndiyo maana nitsakiyeyo kuonana nanywi na ninene nanywi. Koro mimi ni mufungwa kwa dzambo ḍya huyu Masiya eye madzikwat̯yo ya wantu wa Isiraeli.” ²¹ Ao wamwambukuya wamwamba, “Ntahudzapata ḅaruwa ziḍezonse dzuuyo kuyawa Yud̯aya, nolawe ntaku Muyahud̯i mwenzehu yuḍejwonse adziye na maagu yaḍeyonse ambu kunena kiḍechonse kizuka dzuuyo. ²² Ela hundetsaka kusikiiya mat̯aroyo. Koro humanya ya kwamba kula pfantu wantu ntawakit̯aki hichi kit̯aro uicho.” ²³ D̯ubva wahuniyana nsiku ya kut̯ongana na Paulo, na hiyo hiyo nsiku kwenda wantu wenji hapfa pfa Paulo epfoakikaa. Hangu magura hat̯a mioro kanena nao na kuwaimusya dzuu ya Uhaju wa Muungu. Kaḍema kuwahendeza wahikize maagu dzuu ya Yesu akitumia Sharia ya Musa na matsoro ya manabii, kuyanga ya kwamba haya eyokunenani nza hachi. ²⁴ Wangine wao wahikiza hivi vyuuwovye, ela wangine ntawakuhikiza. ²⁵ Kwa kwamba wasidzanuka wagawikana haya mat̯aro, Paulo kawamba, “Huyu Ruhu Mudheru kanena hachi, epfonena na kanwa ka nabii Isaya kwa wabibi zenu. ²⁶ Ewa kamba, ‘Enda kwa hawa wantu, uwambe: Munapfindiiya na kupfindiiya, ela ntamut̯oimuka kintu. Munachimiza na kuchimiza, ela ntamut̯oona kintu. ²⁷ Koro vitswa vyenu vihenda vyumu, masikio yenu yahenda maziho, na mufinya matso yenu. Ela t̯ambere si hivyo, matso yenu yandeona, masikio yenu yandesikia, akili zenu zindeimuka. Nanywi mundemuujiya Muungu, nae andemupfonya.’ ” ²⁸ Paulo kesa na kuwamba, “D̯ubva mumanye ya kwamba, maagu ya mupfonyo yapfiikijwa wantu wa vyeet̯i vingine. Wao wanayasikiiya!” ³⁰ Paulo kakaa hukuḍe kwa myaka miwii, akiwa kuishini nyumba adzikoḍishiiyeyo mwenye. Na ekimukaraḅisha kula muntu endeye na kumuyowa. ³¹ Kasumwiiya dzuu ya Uhaju wa Muungu na kuyongweeza dzuu ya Ḅwana Yesu Kirist̯o, akinena pfasipfo oga wala kuvingirwa ni muntu.