غزل غزلها

غزل غزلهای سليمان

مقدمه

«غزل‌غزلها» مجموعه‌ای است دلنشين از اشعار عاشقانه‌ای كه به شکل سرودهايی از زبان عاشق و معشوق، در وصف يكديگر سراييده شده‌اند. اين كتاب به «غزلهای سليمان» نيز معروف است، زيرا اعتقاد بر اين است كه اين كتاب را سليمان پادشاه نوشته است.

يهوديان اين سروده‌ها را تصويری می‌دانند از رابطهٔ بين خدا و قوم خود، و مسيحيان آن را گويای رابطهٔ روحانی‌ای به شمار می‌آورند كه بين مسيح و كليسايش وجود دارد.

¹غزل غزلهای سلیمان.

محبوبه

²مرا با لبانت ببوس، زيرا محبت تو دلپذيرتر از شراب است. ³تو خوشبو هستی و نامت رايحهٔ عطرهای دل‌انگيز را به خاطر می‌آورد، و دختران شيفتهٔ تو می‌شوند. ⁴ای سَروَرَم، مرا با خود بِبَر تا از اينجا دور شويم. مرا به خانهٔ خود ببر تا با هم شاد و خوش باشيم. تو دوست داشتنی هستی و محبت تو بهتر از شراب است. ⁵ای دختران اورشليم، من سياه اما زيبا هستم، همچون چادرهای «قيدار» و خيمه‌های سليمان. ⁶به من كه سياه هستم اينچنين خيره مشويد، زيرا آفتاب مرا سوزانيده است. برادرانم بر من خشمگين شده مرا فرستادند تا در زير آفتاب سوزان از تاكستانها نگاهبانی كنم، و من نتوانستم از خود مراقبت نمايم.

⁷ای محبوب من، به من بگو امروز گله‌ات را كجا می‌چرانی؟ هنگام ظهر گوسفندانت را كجا می‌خوابانی؟ چرا برای يافتنت، در ميان گله‌های دوستانت سرگردان شوم؟

محبوب

⁸ای زيباترين زن دنيا، اگر نمی‌دانی، رد گله‌ها را بگير و به سوی خيمهٔ چوپانها بيا و در آنجا بزغاله‌هايت را بچران. ⁹ای محبوبهٔ من، تو همچون ماديانهای عرابهٔ فرعون، زيبا هستی. ¹⁰گيسوان بافتهٔ تو رخسارت را زينت می‌بخشند و همچون جواهر، گردنت را می‌آرايند. ¹¹ما برايت گوشواره‌های طلا با آويزه‌های نقره خواهيم ساخت.

محبوبه

¹²سرور من، سرمست از بوی خوش عطر من، بر بسترش دراز می‌كشد. ¹³محبوب من كه در آغوشم آرميده، رايحه‌ای چون مُر خوشبو دارد. ¹⁴او مانند گلهای وحشی‌ای است كه در باغهای «عين جدی» می‌رويند.

محبوب

¹⁵تو چه زيبايی، ای محبوبهٔ من! چشمانت به زيبايی و لطافت كبوتران است.

محبوبه

¹⁶ای محبوب من، تو چه جذاب و دوست داشتنی هستی! سبزه‌زارها بستر ما هستند ¹⁷و درختان سرو و صنوبر بر ما سايه می‌افكنند.

من گل سرخ «شارون» و سوسن واديها هستم.

محبوب

^1‏-2آری، محبوبهٔ من در ميان زنان همچون سوسنی است در ميان خارها.

محبوبه

³محبوب من در ميان مردان مانند درخت سيبی است در ميان درختان جنگلی. در زير سايه‌اش می‌نشينم، و ميوه‌اش كامم را شيرين می‌سازد. ⁴او مرا به تالار ضيافتش آورد و به همه نشان داد كه چقدر مرا دوست دارد. ⁵مرا با كشمش تقويت دهيد، و جانم را با سيب تازه كنيد، زيرا من از عشق او بيمارم.

⁶دست چپ او زير سر من است و دست راستش مرا در آغوش می‌كشد. ⁷ای دختران اورشليم، شما را به غزالها و آهوان صحرا قسم می‌دهم كه مزاحم عشق ما نشويد.

⁸گوش كنيد! اين محبوب من است كه دوان‌دوان از کوهها و تپه‌ها می‌آيد. ⁹محبوب من همچون غزال و بچه آهو است. او پشت ديوار ما از پنجره نگاه می‌كند.

¹⁰محبوبم به من گفت: «ای محبوبهٔ من، ای زيبای من، برخيز و بيا. ¹¹زمستان گذشته است. فصل باران تمام شده و رفته است. ¹²گلها شكفته و زمان نغمه سرايی فرا رسيده است. صدای پرندگان در ولايت ما به گوش می‌رسد. ¹³برگ درختان سبز شده و هوا از رايحهٔ تاكهای نوشكفته، عطرآگين گشته است. ای محبوبهٔ من، ای زيبای من، برخيز و بيا.»

محبوب

¹⁴ای كبوتر من كه در شكاف صخره‌ها و پشت سنگها پنهان هستی، بگذار صدای شيرين تو را بشنوم و صورت زيبايت را ببينم.

¹⁵روباهان كوچک را كه تاكستانها را خراب می‌كنند بگيريد، چون تاكستان ما شكوفه كرده است.

محبوبه

¹⁶محبوبم از آن من است و من از آن محبوبم. او گلهٔ خود را در ميان سوسنها می‌چراند. ¹⁷ای محبوب من، پيش از آنكه روز تمام شود و سايه‌ها بگريزند، نزد من بيا؛ همچون غزال و بچه آهو بر کوههای «باتر»، به سوی من بشتاب.

محبوبه

¹شب هنگام در بستر خويش او را كه جانم دوستش دارد به خواب ديدم: به دنبال او می‌گشتم، اما او را نمی‌يافتم. ²رفتم و در كوچه‌ها و ميدانهای شهر جستجو كردم، اما بی‌فايده بود. ³شبگردهای شهر مرا ديدند و من از آنان پرسيدم: «آيا او را كه جانم دوستش دارد ديده‌ايد؟» ⁴هنوز از ايشان چندان دور نشده بودم كه محبوبم را يافتم. او را گرفتم و رها نكردم تا به خانهٔ مادرم آوردم. ⁵ای دختران اورشليم، شما را به غزالها و آهوان صحرا قسم می‌دهم كه مزاحم عشق ما نشويد.

⁶اين چيست كه مثل ستون دود از بيابان پيداست و بوی خوش مر و كندر و عطرهايی كه تاجران می‌فروشند به اطراف می‌افشاند؟ ⁷نگاه كنيد! اين تخت روان سليمان است كه شصت نفر از نيرومندترين سپاهيان اسرائيل آن را همراهی می‌كنند. ⁸همهٔ آنان شمشير زنانی ماهر و جنگاورانی كارآزموده‌اند. هر يک شمشيری بر كمر بسته‌اند تا در برابر حمله‌های شبانه از پادشاه دفاع كنند. ⁹تخت روان سليمان پادشاه از چوب لبنان ساخته شده است. ¹⁰ستونهايش از نقره و سايبانش از طلاست. پشتی آن از پارچهٔ ارغوان است كه به دست دختران اورشليم، به نشانهٔ محبتشان دوخته شده است.

¹¹ای دختران اورشليم، بيرون بياييد و سليمان پادشاه را ببينيد، او را با تاجی كه مادرش در روز شاد عروسی‌اش بر سر وی نهاد، تماشا كنيد.

محبوب

¹تو چه زيبايی، ای محبوبهٔ من! چشمانت از پشت روبند به زيبايی و لطافت كبوتران است. گيسوان مواج تو مانند گلهٔ بزها است كه از كوه جلعاد سرازير می‌شوند. ²دندانهای صاف و مرتب تو به سفيدی گوسفندانی هستند كه به تازگی پشمشان را چيده و آنها را شسته باشند. ³لبانت سرخ و دهانت زيباست. گونه‌هايت از پشت روبند همانند دو نيمهٔ انار است. ⁴گردنت به گردی برج داوود است و زينت گردنت مانند هزار سپر سربازانی است كه دور تا دور برج را محاصره كرده‌اند. ⁵سينه‌هايت مثل بچه غزالهای دو قلويی هستند كه در ميان سوسنها می‌چرند.

⁶پيش از آنكه روز تمام شود و سايه‌ها بگريزند، من به كوه مر و تپهٔ كندر خواهم رفت. ⁷تو چه زيبايی، ای محبوبهٔ من! در تو هيچ نقصی نيست.

⁸ای عروس من، با من بيا. از بلنديهای لبنان و اما نه، و از فراز سنير و حرمون، جايی كه شيران و پلنگان لانه دارند، به زير بيا. ⁹ای محبوبهٔ من و ای عروس من، تو با يک نگاهت دلم را ربودی و با يک حلقهٔ گردنبندت مرا در بند كشيدی. ¹⁰ای محبوبهٔ من و ای عروس من، چه گواراست محبت تو! محبت تو دلپذيرتر از شراب است و خوشبوتر از تمامی عطرها. ¹¹از لبان تو عسل می‌چكد و در زير زبانت شير و عسل نهفته است. بوی لباس تو همچون رايحهٔ دل‌انگيز درختان لبنان است.

¹²ای محبوبهٔ من و ای عروس من، تو مانند باغی بسته، و همچون چشمه‌ای دست نيافتنی، تنها از آن من هستی. ^13‏-14تو مثل بوستان زيبای انار هستی كه در آن ميوه‌های خوش طعم به ثمر می‌رسند. در تو سنبل و حنا، زعفران و نيشكر، دارچين و گياهان معطری چون مر و عود می‌رويند.

¹⁵تو مانند چشمه‌ساری هستی كه باغها را سيراب می‌كند و همچون آب روانی هستی كه از کوههای لبنان جاری می‌شود.

محبوبه

¹⁶ای نسيم شمال، و ای باد جنوب، برخيزيد! برخيزيد و بر من كه باغ محبوبم هستم بوزيد تا بوی خوش من همه جا پراكنده شود. بگذاريد او به باغ خود بيايد و از ميوه‌های خوش طعم آن بخورد.

محبوب

¹ای محبوبهٔ من وای عروس من، من به باغ خود آمده‌ام! مُر و عطرهايم را جمع می‌كنم، عسل خود را می‌خورم و شير و شرابم را می‌نوشم.

دختران اورشليم

ای دلدادگان بخوريد و بنوشيد و از محبت سرمست و سرشار شويد.

محبوبه

²می‌خوابم، اما دلم آرام ندارد. صدای محبوبم را می‌شنوم كه بر در كوبيده، می‌گويد: «باز كن ای محبوبهٔ من و ای دلدار من، ای كبوتر من كه در تو عيبی نيست. سرم از ژالهٔ شبانگاهی خيس شده و شبنم بر موهايم نشسته است.»

³ولی من لباسم را از تن درآورده‌ام، چگونه می‌توانم دوباره آن را بپوشم؟ پاهايم را شسته‌ام، چگونه می‌توانم آنها را دوباره كثيف كنم؟

⁴محبوبم دستش را از سوراخ در داخل كرده و می‌كوشد در را باز كند. دلم برای او به شدت می‌تپد. ⁵برمی‌خيزم تا در را به روی او بگشايم. وقتی دست بر قفل می‌نهم، انگشتانم به عطر مُر آغشته می‌گردد. ⁶در را برای محبوبم باز می‌كنم، ولی او رفته است. چقدر دلم می‌خواهد باز صدايش را بشنوم! دنبالش می‌گردم، اما او را در هيچ جا نمی‌يابم. صدايش می‌كنم، ولی جوابی نمی‌شنوم. ⁷شبگردهای شهر مرا می‌يابند و می‌زنند و مجروحم می‌كنند. نگهبانان حصار ردای مرا از من می‌گيرند. ⁸ای دختران اورشليم، شما را قسم می‌دهم كه اگر محبوب مرا يافتيد به او بگوييد كه من از عشق او بيمارم.

دختران اورشليم

⁹ای زيباترين زنان، مگر محبوب تو چه برتری بر ديگران دارد كه ما را اينچنين قسم می‌دهی؟

محبوبه

¹⁰محبوب من سفيدرو و زيباست. او در ميان ده هزار جوان همتايی ندارد. ¹¹سر او با موهای مواج سياه رنگش، با ارزشتر از طلای ناب است. ¹²چشمانش به لطافت كبوترانی است كه كنار نهرهای آب نشسته‌اند و گويی خود را در شير شسته‌اند. ¹³گونه‌هايش مانند گلزارها، معطر است. لبانش مثل سوسنهايی است كه از آن عطر مر می‌چكد. ¹⁴دستهايش همچون طلايی است كه با ياقوت آراسته شده باشد. پيكرش عاج شفاف گوهرنشان است. ¹⁵ساقهايش چون ستونهای مرمر است كه در پايه‌های طلايی نشانده شده باشند. سيمای او همچون سروهای لبنان بی‌همتاست. ¹⁶دهانش شيرين است و وجودش دوست داشتنی. ای دختران اورشليم، اين است محبوب و يار من.

دختران اورشليم

^1‏-2ای زيباترين زنان، محبوب تو كجا رفته است؟ بگو تا با هم برويم و او را پيدا كنيم.

محبوبه

محبوب من به باغ خود نزد درختان معطر بلسان رفته است، تا گله‌اش را بچراند و سوسنها بچيند. ³من از آن محبوب خود هستم و محبوبم از آن من است. او گلهٔ خود را در ميان سوسنها می‌چراند.

محبوب

⁴ای محبوبهٔ من، تو همچون سرزمين ترصه دوست داشتنی هستی. تو مانند اورشليم، زيبا، و همچون لشكری آراسته برای جنگ، پرشكوه هستی. ⁵نگاهت را از من برگردان، زيرا چشمانت بر من غالب آمده‌اند. گيسوان مواج تو مانند گلهٔ بزهايی است كه از كوه جلعاد سرازير می‌شوند. ⁶دندانهای صاف و مرتب تو به سفيدی گوسفندانی هستند كه به تازگی شسته شده باشند. ⁷گونه‌هايت از پشت روبند تو همانند دو نيمهٔ انار است. ^8‏-9در ميان شصت ملكه و هشتاد كنيز و هزاران دوشيزه، كسی را مانند كبوتر خود بی‌عيب نيافتم. او عزيز و يگانهٔ مادرش است. دوشيزگان وقتی او را می‌بينند تحسينش می‌كنند و ملكه‌ها و كنيزان او را می‌ستايند. ¹⁰آنها می‌پرسند: «اين كيست كه مثل سپيدهٔ صبح می‌درخشد و چون ماه زيبا و مثل آفتاب پاک و مانند ستارگان پرشكوه است؟»

¹¹من به ميان درختان گردو رفتم تا دره‌های سرسبز و برگهای تازهٔ تاكها و شكوفه‌های درختان انار را تماشا كنم. ¹²اما نفهميدم چگونه به آنجا رسيدم، زيرا اشتياق من مرا چون كسی كه بر عرابهٔ شاهزادگان سوار است به پيش می‌راند.

دختران اورشليم

¹³برگرد، ای دختر «شولمی» برگرد. برگرد تا تو را تماشا كنيم.

محبوبه

چرا می‌خواهيد مرا تماشا كنيد چنانكه گويی رقص «محنايم» را تماشا می‌كنيد؟

محبوب

¹ای شاهزادهٔ من، خراميدن تو چه زيباست. پاهای تو همچون جواهراتی است كه به دست هنرمندان ماهر تراش داده شده باشند. ²ناف تو مانند جامی است كه پر از شراب گوارا باشد. كمر تو همچون خرمن گندمی است كه سوسنها احاطه‌اش كرده باشند. ³سینه‌هايت مثل بچه غزالهای دوقلو هستند. ⁴گردنت مثل برجی از عاج است و چشمانت مانند آب زلال بركه‌های «حشبون» نزد دروازهٔ «بيت ربيم». بينی تو به زيبايی برج لبنان است كه بر سر راه دمشق می‌باشد. ⁵سرت مانند كوه كَرمَل افراشته است و گيسوانت به لطافت اطلس‌اند. حلقه‌های موهايت پادشاهان را اسير خود می‌سازد.

⁶تو چه زيبايی، ای محبوبهٔ من؛ تو چه شيرين و چه دلپسندی! ⁷مانند درخت نخل، بلند قامتی و سينه‌هايت همچون خوشه‌های خرماست. ⁸به خود گفتم: «از اين درخت نخل بالا خواهم رفت و شاخه‌هايش را خواهم گرفت.» سينه‌هايت مانند خوشه‌های انگور است و نفس تو بوی دل‌انگيز سيب می‌دهد؛ ⁹بوسه‌هايت چون گواراترين شرابها است.

محبوبه

باشد كه اين شراب به محبوبم برسد و بر لبان و دهانش به ملايمت جاری شود. ¹⁰من از آن محبوبم هستم و محبوبم مشتاق من است. ¹¹ای محبوب من، بيا تا به دشتها برويم؛ شب را در دهكده‌ای به سر بريم، ¹²و صبح زود برخاسته، به ميان تاكستانها برويم تا ببينيم كه آيا درختان انگور گل كرده و گلهايش شكفته‌اند؟ ببينيم درختان انار شكوفه كرده‌اند؟ در آنجا من محبت خود را به تو تقديم خواهم كرد. ¹³مهر گياهها رايحهٔ خود را پخش می‌كنند و نزديک درهای ما همه نوع ميوهٔ خوشمزه وجود دارد. من همه نوع لذتهای نو و كهنه برای تو، ای محبوب من، ذخيره كرده‌ام.

محبوبه

¹ای كاش تو برادر من بودی. آنگاه هر جا تو را می‌ديدم می‌توانستم تو را ببوسم، بدون آنكه رسوا شوم. ²تو را به خانهٔ مادرم می‌آوردم تا در آنجا به من محبت را بياموزی. در آنجا شراب خوش طعم و عصارهٔ انار خود را به تو می‌دادم تا بنوشی. ³دست چپ تو زير سر من می‌بود و دست راستت مرا در آغوش می‌كشيد. ⁴ای دختران اورشليم، شما را قسم می‌دهم كه مزاحم عشق ما نشويد.

دختران اورشليم

⁵اين كيست كه بر محبوب خود تكيه كرده و از صحرا می‌آيد؟

محبوب

در زير آن درخت سيب، جايی كه از مادر زاده شدی، من محبت را در دلت بيدار كردم.

محبوبه

⁶محبت مرا در دل خود مهر كن و مرا چون حلقهٔ طلا بر بازويت ببند تا هميشه با تو باشم. محبت مانند مرگ قدرتمند است و شعله‌اش همچون شعله‌های پرقدرت آتش با بی‌رحمی می‌سوزاند و نابود می‌كند. ⁷آبهای بسيار نمی‌توانند شعلهٔ محبت را خاموش كنند و سيلابها قادر نيستند آن را فرو نشانند. هر كه بكوشد با ثروتش محبت را بچنگ آورد، جز خفت و خواری چيزی عايدش نخواهد شد.

دختران اورشليم

⁸خواهر كوچكی داريم كه سينه‌هايش هنوز بزرگ نشده‌اند. اگر كسی به خواستگاری او بيايد چه خواهيم كرد؟ ⁹اگر او ديوار می‌بود بر او برجهای نقره می‌ساختيم و اگر در می‌بود با روكشی از چوب سرو او را می‌پوشانديم.

محبوبه

¹⁰من ديوارم و سينه‌هايم برجهای آن. من دل از محبوب خود ربوده‌ام.

¹¹سليمان در بعل هامون تاكستانی داشت و آن را به كشاورزان اجاره داد كه هر يک، هزار سكه به او بدهند. ¹²اما ای سليمان، من تاكستان خود را به تو می‌دهم، هزار سكهٔ آن مال توست و دويست سكه مال كسانی كه از آن نگهداری می‌كنند.

محبوب

¹³ای محبوبهٔ من، بگذار صدايت را از باغ بشنوم، دوستانم منتظرند تا صدايت را بشنوند.

محبوبه

¹⁴نزد من بيا ای محبوب من، همچون غزال و بچه آهو بر کوههای عطرآگين، به سوی من بيا.