2 Ratahigi

¹Lolo higao gaibitu hi noi Jehu, Joas mo voragi na ratahigi, siu ngeie u leogoro na Jerusalem higao ngavulu gaivesi. Retahine henana i Sibia; ngeie tau lo vanue renge hi Bereseba. ²Joas u vei na gineu rau garea lolo matai HUQE lolo higao ngerehi doluegi Jehoiada u haharae. ³A ute gogona ngerehi ramo tataro taie, hateve rau lei vohogi nire; a sinobu ngerehi ramo hure bonboni me ramo bule na gineu buhoru taie mosigei. ⁴Joas mo hora lawera tangaloi toretore noi HUQE vena, “ Nen vile bumbugi na mane rau bete mwereve a bete bete lawe na tantano gogona noi Huqe, a mane rau vile huri valu velui tangaloi, a mane mo vumai dena tangaloi huri nora waratau me a mane mo vumai lo domiana garea su lawe na tantano gogona. ⁵Nen siregi na tangaloi toretore doluegi ran lai mane dena tangaloi ngerehi ramo leogoro mane, me nen siregi nie na vai huri na havagi hi mo hamqea vena u esi lolo tantano gogona.” ⁶Nge lo higao ngavulu gairue domwagi gaitolu noi Joas tavohe mo ratahigi a tangaloi toretore ngerehi hateve rau vei vurugegi na gineu ngerehi rau esi lo tantano gogona. ⁷Maraga ratahigi Joas mo ware na tangaloi toretore hi Jehoiada mena tangaloi toretore ngerehi lalavasigi vage me mo huire vena, “Huri havai gimiu nehe vai huri na gineu ngerehi tea rau esi lolo tantano gogona? Nei mese lai mane taligu dena tangaloi ngerehi ramo leo goro mane.” ⁸Tangaloi toretore ngerehi ramo daragi vena ngere rain he vile te mane dena sinobu me vage ngere rain he vai huri na tantano gogona lai tea gahera. ⁹A tangaloi toretore hi Jehoiada u lei na gesi me mo ahi durue lolona me a roqoigogogi lune. Mo taue lo mwararai vonda gogona, lo matue tavohe gategale mo soro na tantano gogona noi Huqe. ¹⁰Me tavohe ramo leo hurive a mane u vumai lawoa lolo gesi, a tangaloi revereve lo valei ratahigi me a tangaloi tomtomuegi nora ngere ramo toretore romo vano, romo valu na mane hi rau teu ta lolo tantano gogona noi HUQE me romo taure ta lolo bagi. ¹¹Tavohe romo hamqe na tovogi, romo bete na mane hi lawe na tangaloi hi rau teue vena vin leo goro na tambana lo tantano gogona hi. Romo volire ngerehi rau tambana lo tantano gogona noi Huqe tangaloi rau bulubulu vale mena tangaloi rau vutuvutu vale, ¹²A tangaloi tai vatu ngerehi. Ramo lai buli me ramo vagaminugi vatu huri vaihuri na tantano gogona noi HUQE, me ramo vai na bugui gineu lalavasigi vage huri na tantano gogona hi ramo vai hurie. ¹³A mane u vumai lolo tantano gogona hateve rau voli gieu ngerehi rau veire lo vatu renige, a gineu ramo vai na wigi laiti lune, tantanoi wai huri ramo gaburegi, a tavue sige gineu lavasigi lo vatu meraga sige vatu renige huri na tantano gogona noi HUQE; ¹⁴Ramo lai na mane hi huri ramo volire tangaloi tambana, me huri ramo voli na langoi vale tantano gogona noi HUQE. ¹⁵Me hateve ramo leoleo lure hi ramo bete na mane vena rain volire tangaloi tabanagi, ba huri ngere ramo dori u garea vurugegi. ¹⁶A mane betebete huri ramo sine Huqe me betebete huri doridori esi ngerehi hateve ramo soro lolo tantano gogona noi HUQE; ngerehi a nora tangaloi toretore. ¹⁷Lolo taro hi, Hasael mo ratahigi Aram mo hage aulu me mo qalo meire Kat siu u qaragi nie. Me mo tudori vano mo wehire Jerusalem. ¹⁸Nge i Joas ratahigi tau Juda u lei doluegi na gineu ngerehi rau tabutebu retamara Jehosabat, Jehoram me i Ahasia, ratahigi tu Juda, me a betebete hi ngeie sibona u betera me a vatu meraga doluegi rau haqera lolo tantanoi mane lo tantano gogona noi HUQE me lolo vale lawoa noi ratahigi, me mo horara lawe Hasael ratahigi tau Aram, siu ngeie mo rovo dena Jerusalem. ¹⁹Huri na gineu ngere lavasigi rau veiana lolo taro noi Joas, me a gineu doluegi hi u vei, hateve rau uliana lolo bugu huri valu hurire ratahigi tau Juda? ²⁰Nona tangaloi ramo qalo me ramo ue vagamatea rorongogi nie tahinge Bet Malo, lo turegi mo hivo lo Sila. ²¹A tangaloi tabanagi ngerehi rau wehie. i Josabat netui Simeat me i Jehosabat netui Soma. Ngeie u mate rau tulegi nie mei retamana lolo vanue renge noi Devet. Me i Amasia netune mo lai na tanona mwere na ratahigi.

Ratahigi Vagasigi Tau Israel

¹Lolo higao hangavulu domwa gairue noi Ehas ratahigi tau Juda, Hosea i netui Ela mo vuragi na ratahigi tau Israel lolo vanue renge Samaria, me u ratahigi gorora higao gaisiwo. ²Nge u galegale asi lo nagoi Huqe, ngeie hateve u esi lawuagi mwere na ratahigi ta Israel ngere tomue. ³Salmanesa ratahigi tau Asaria u hamai vena qalo mei Hosea, nge i Hosea mo siregi nie sibona mo vano lo limei ratahigi ngehinge, me vataha higao ratahigi tau Israel mo tuli nona vatu homu mo vano lawe ratahigi tau Asaria. ^4-6I ratahigi tau Israel mo hora na tangaloi mo vano lobei ratahigi So tau Ijib hurive na buluie, me i ratahigi Hosea na mese tuli nona vatu homu mwerehi u tuli tomue. I ratahigi tau Asaria tavohe mo ilo na gineu ngaha mo hamai mo qaragi na vanue Israel, me ram tehi vohivohi Samaria me ram tugoroe higao gaitolu. Lolo higao gaisiwogi noi Hosea, a ratahigi tau Asaria u qaragi na vanue renge Samaria. Siu ratahigi tau Asaria mo wiribibi ratahigi Hosea me mo taue lo garovauveu. Me i ratahigi tau Asaria mo hora vohogi nire tau Israel vano Asaria. U teure ram toga lolo vanue Hala, me lolo vanue Gosan lobei Wai meuri Habo, me lolo vanue renge ngerehi tau Mede.

Ngere Tau Israel Rau Mwelue Dena Tanora huri Na Nora Galegale Asi

⁷Huqe mo vai na gineu doluegi mwere ngaha huri ngere tau Israel rau galegale asi lo nagoi nora Huqe Mauri. U lei vohogi nire den limei ratahigi Vero lo vanue Ijib. Rau ladomavagi nire huqe wagineu, ⁸me ram huri na doridori nora taureure i Huqe u gondo vohogi lo nagora. Ngere tau Israel ram huri na huhuiana hi nora ratahigi rau huhuire ginie. ⁹Ngere tau Israel ram besegoro na bugure deni nora Huqe Mauri, a gineu ngerehi rahi vovohoi tea lo nagona. Mo tavugi lolo togagi venue mo vano mo dadari lolo vanue renge ngere sibora rau tabe na ute gogona lolo nora togagi vanue doluegi. ¹⁰Ram tabe na vatu sao noi Tagaro vurogi ngerehi me beru sao noi Asera vataha na ului vusi me lo vavai gai lalawua. ¹¹Lo ute gogona doluegi ram hure na bulu buhoru, ram huri na huhuiana nora taureure tomue ngehi Huqe u livu vohogi denire beno. Ram vai na gineu esi ngere hi mo vai na Huqe mo lolo gagasi ginire. ¹²Ram huduhudu lawe na huqe vurogi ngerehi, nge i Huqe u veve vena, “Nen mese vai na gineu ngaha.” ¹³I Huqe mo veve siagagi lawera tau Israel me Juda duruhi re nona tangaloi ligoligogi vena, “Nen siregi na nomiu doridori esi. Nen hango bimbi na nongu leohora mena nongu leo tamwata, vin huri na huhuiana nau betea lawe retubumiu ve rain hango bimbire, me nau sere lue lawe gimiu duruhi na nongu tangaloi leo ligoligogi.” ¹⁴Nge ngere tau Israel me Juda rai rorontagi tea me a qature rau siaga mwerei tamara, ngere rai ladohogo tea lo nora Huqe Mauri. ¹⁵Ram rahagi na nona leo tamwata mena nona waratau siaga nge u vei mei retamara mena leo raga hui u bete lawera. Ram huri na huqe vurogi me ngere sibora vage ram voragi na gineu vurogi. Ngere ram lai na doridori tangaloi dalire hate huri i Huqe u veve lawera vena, “Nen mese vai mwere ngere ram vai,” nge ngere ram vai na gineu a Huqe u gato gorora ve rain mese vaie. ¹⁶Ngere ram siregi na leohora noi nora Huqe Mauri me ram vai na nora nunui huqe vurogi gairue mwere na natui bulugi, me berui Asera. Ram huduhudu lawe na visiu me gineu doluegi lolo mahava me ram huduhudu lawei Tagaro vurogi. ¹⁷Ram hure reneture mwera mena vavine voragi na hure bonboni lolo avi. Ngere ram hango mataduru, uviuvi me ram sogagi nire sibora me ram vai gineu esi lo nagoi Huqe, mo vaie mo mero lawagi. ¹⁸Siu i Huqe mo merogi nire tau Israel me mo lai vohogi nire doluegi den nagona. Hogosie babagi lui Juda ram toga, ¹⁹me Juda vage he hango bimbi na leohora tea noi nora Huqe Mauri. Ram huri na doridori wagineu nora tau Israel ram bei huhuire ginie. ²⁰Siu i Huqe mo rahagi nire sinobu doluegi tau Israel; nge mo arahire me mo siregi nire ram vano lo limara nora tavalui vuro vava mo gondo vohogi nire den nagona. ²¹Tavohe mo heve vohogi na Israel dena babagi lui ratahigi Devet, ngere ram tau Jerobom i netui Nebat mo ratahigi nora. Me Jerobom mo vaire Israel ram soi rahe huri na Huqe tea nge mo vaire ram galegale asi u liu. ²²Ngere tau Israel ram dige lo turegi asiana noi Jerobom me rahi tudori tea denire, ²³mo dadari i Huqe mo livusire dena nagona, mwere u veve tau duruhi na nona tangaloi tabanagi ngere tangaloi ligoligogi. Siu ngere Asaria ram lai na sinobu tau Israel dena tanora sibora. Me ram toga tahi Asaria mo dadari bagataha.

Ratahigi Jehoiakim Tau Juda

¹Lo tarogi Jehoiakim mo ratahigi goro na vanue Juda, Nebukadnesa a ratahigi tau Babilon mo vumai Juda me na nona tangaloi vuro, mo tau na ratahigi Jehoiakim mo huri na nona tarani higao gaitolu. Nge lo tagui higao gaitolu Jehoiakim he huri na tarani noi Nebukadnesa tea. ²I Huqe mo hora na tangaloi ngere tau Kaldea, ngere tau Aram, ngere tau Moab, me ngere tau Aman ram vumai ram vai na vuro mei Jehoiakim. Mo hora ra vena ran vai vohogi na vanue Juda, mwerehi a leo noi Huqe u toregiana denire nona tangaloi ligoligogi. ³Hogo, a gineu ngere ngaha mo vai mo huri na leo noi Huqe, vena lai vohogi nire den nagona huri na galegale asi noi ratahigi Manase mena gineu doluegi u veire, ⁴lo ulugi vage nge u ue vagamatera tangaloi rahe vai na gineu esi tea. Huri nge u vaga horongi na vanue renge Jerusalem gena dai tangaloi vovohoi sao, me i Huqe he tarani tea ve vin ladolado goro na bugune. ⁵Me a gineu lavasigi vage ratahigi Jehoiakim u veire, tangaloi u uli na valuhuri na mwasoana nora ratahigi tau Juda. ⁶Jehoiakim mo mate mo eno mei retubune. Me Jehoiajin netune mo voragi na ratahigi sesei tamana. ⁷A ratahigi tau Ijib mena nona tangaloi vuro rahi mwelue tea taligu den tanora ve ra vai na vuro, ba ratahigi tau Babilon u lei vohogi na vanue hi dena limei ratahigi tau Ijib beno. Mo tavuigi lo halai wai Ijib mo dadari lo Wai Meuri Iveretis.

Ratahigi Jehoiajin Tau Juda

⁸Tavohe Jehoiajin mo vuragi na ratahigi ta Juda higaona hangavulu domwa gaiwelu. U ratahigi vule gaitolu lolo vanue renge Jerusalem. Henai retahine Nehusta, netune vavine Elnatan; ngeie tau Jerusalem. ⁹Ratahigi hi u galegale asi lo nagoi Huqe, mo huri na doridori esi noi tamana. ¹⁰Lo taro hi tangaloi vuro noi Nebokadnesa ratahigi tau Babilon, ram tugoro ra dali na arai Jerusalem. Tangaloi ram toga lolona, ¹¹me ratahigi Nebukadnesa sibona u hamai lo vanue renge Jerusalem tavohe nona tangaloi vuro ram labe rarai vuro dalie. ¹²Jehoiajin ratahigi ta Juda, i retahine, nona tangaloi tabanagi, nona tomtomuegi, me nona muei tangaloi lo valena, ram siregi nire lawea. Lo higao gaiwelugi lo tanoi leogoro noi ratahigi tau Babilon, mo lai Jehoiajin mo taue lolo garovauveu. ¹³Mwere i Huqe u veve tau, Nebukadnesa mo lai vohogi na gineu gagarea rau eno lolo valei Huqe me dena valei ratahigi, me mo wali vohogi na gineu rau veire lo vatu homu. Ratahigi Solomon tau Israel u veire huri na vale gogona noi Huqe. ¹⁴Me u weli vohogi na tangaloi doluegi ta Jerusalem: tomtomuegi doluegi me tangaloi huire mena tangaloi hibehibe gineu lo gai mena aean, a tovogi u teri vaga hangavulu. Hogosie mahoi tangaloi ngere saugi vohogi ram toga lolo vanue. ¹⁵Nebukadnesa u lei Jehoiajin su vano Babilon. U lei ratahigi Jehoiajin mei retahine, me retubui lo valena, me nona muei tangaloi lo valena, me ngere tomtomuei tangaloi lolo vanue Juda. Nebukadnesa mo laire dena vanue renge Jerusalem tavano Babilon. ¹⁶A ratahigi ta Babilon mo wali vohogi na tangaloi huire teri vaga bitu, me ngere teri vagategale hi ram hibehibe lo gai mena aean, rau huire vena rai qalo. Nebukadnesa mo laire tavano Babilon. ¹⁷Nebukadnesa mo tau Matania, i tagaruei Jehoiajin, mo vuragi na ratahigi lo tanona me mo sesei na henana Matania mo voragi Sedekia.

Ratahigi Sedekia Tau Juda

¹⁸Sedekia higaona ngavulu gairue domwa gategale mo vuragi na ratahigi, me u ratahigi lolo vanue renge Jerusalem huri na higao hangavulu domwa gategale. Retahine henana Hamutal netui Jeremae; ngeie tau Libna. ¹⁹Nge i Sedekia u galegale asi lo nagoi Huqe, mwere i Jehoiakim. ²⁰Me huri Huqe mo mero lawagi mo vai na gineu ngere ngaha doluegi lawe na vanue renge Jerusalem mena vanue Juda. Nge i Sedekia he huri na tarani noi ratahigi tau Babilon tea.

Ratahigi Tau Babilon Mo Saugi na Jerusalem

¹Siu lolo higao gaisiwogi tavohe Sedekia mo ratahigi, lo rani hangavulugi lo vule hangavulugi, Nebukadnesa ratahigi tau Babilon mo vano suvohi na Jerusalem mena nona tangaloi vuro doluegi. U toga tavala aravatu varea me ram tabe na ara tuegi vage gena langoi vuro mo dali na aravatu. ²Siu rau tugoro na vanue renge u eno mwere ngehi u dadari higao hangavulu domwa gategale noi ratahigi Sedekia. ³Lo rani gaisiwogi lo vule gaivesigi, a maro mo wehi na vanue renge lawuagi siu hate hinaga gai tangaloi ve ran gani. ⁴Siu a tangaloi vuro tau Babilon ram geli turu na aravatu, me i ratahigi Sedekia mena buri tangaloi vuro doluegi rau toa vohogi lolo bongi turu na matai aravatu lo livugei qetuqetu gairue kakarani lo talui ratahigi, hate huri ngere ta Babilon ram dali na vanue renge. Ram toa mo hivo huri na ute tavola vuine. ⁵Nge ngere tangaloi vuro tau Babilon ram livusi ratahigi, vanovano ram wiribibie lolo tavola lawua Jerigo. Nona tangaloi vuro ram toa denie ram mawahewahe. ⁶Me ram wiribibie ram taue lawe ratahigi tau Babilon lo vanue renge Ribla, me taie hi ratahigi Nebukadnesa mo vevegi nie. ⁷Ram ue vagamate renetui ratahigi Sedekia lo nagona. Siu lo tagugi ram lai vohogi na matana, me ram vauhi bimbie gena seni meraga ram laie mo vano Babilon. ⁸Lo rani gaibitugi lo vule gailimegi, lolo higao hangavulu domwa gaisiwogi noi Nebukadnesa ratahigi tau Babilon, Nebusaradan a tomtomuei matagoro, ngeie a tangaloi tabanagi noi ratahigi tau Babilon, mo vomai Jerusalem. ⁹Mo bule na valei noi Huqe, valei ratahigi, me valera nona muei tangaloi mena vale doluegi Jerusalem. ¹⁰A buri tangaloi vuro doluegi tau Babilon lo vavai tomtomuei matagoro, ram dare na aravatu mo dali na vanue renge Jerusalem. ¹¹Nebusaradan tomtomuei matagoro mo wiribibi na sinobu doluegi ram toga tau lo vanue renge, meire hi rau vano ram bulu meire hi tau Babilon lo taroi vuro, me a sinobu vage, ngeie u leire doluegi tavano Babilon.