Uv̱oro Udzo here arizhouora
MATH’AYO
Uthongodhyeri
Chuwo kiki chaorwa ni muhumwi mumwenga wa Jesu ariyeifwa Math’ayo. Math’ayo were ni muthozi wa kodi na hatha ho anaifwa ni Jesu, kidza were a mo ofisi ya kodi. Math’ayo waaorera Ayahudi chuwo kiki. Kit’u kinyesacho kukala waaorera Ayahudi ni viryahu arizho anahendza kuhumira ‘Uthawali wa mulunguni,’ hat’u ha kuamba ‘Uthawali wa Mulungu.’ Ayahudi were k’amathala kuhadza dzina ra Mulungu vivi-vivi.
Lengo bomu ra Math’ayo kuora chuwo kiki ni kunyesa lwazu kukala Jesu ndiye Masihi. Math’ayo anahenda vivi kwa kuambiriza at’u garyahu arigohenda Jesu wakathi arihokala a haha dhuniani. Pia Math’ayo ananyesa viryahu Maoro ga Kilagane cha kare garizhothimizwa ni kudza kwa Jesu.
Mwisho kamare Math’ayo anamarigiza chuwoche na maneno ga Jesu arigoambiriza anafundzie wakathi arihokala k’adzangwe kwenda mulunguni.
“Mimi nagerwa wadimi wosi dzulu mulunguni na ts’i. Kwa vizho endani mukaahendye at’u a makabila gosi makale anafundzi angu. Muabat’ize kahi za dzina ra Baba, na ra Mwana, na ra Roho Mweri. Na muafundishe magagwire maut’u gosi nirigomulagiza. Na lola mimi nindakala hamwenga nanwi siku zosini muhaka mwisho wa dhunia.” (Math’ayo 28:18-20)
Maut’u garigo mumu
At’u a lukolo arilombola Jesu Masihi 1:1-17
Kuzhalwa kwa Jesu 1:18–2:23
Johana Mubat’izaji anahubiri na kubat’iza at’u 3:1-12
Kubat’izwa kwa Jesu 3:13-17
Jesu anajezwa ni Shethani 4:1-11
Maisha ga Jesu kuko Galilaya 4:12–18:35
Jesu anambola Galilaya kwenda Jerusalemu 19:1–20:34
Wiki ya mwisho ya Jesu: Kugwirwakwe na kwalagwakwe 21:1–27:66
Kufufuka kwa Jesu 28:1-20
1At’u a lukolo arilombola Jesu Masihi
11:1 Arum 1:3-4; 2 T’imo 2:8; Math’ 20:30-31Bai aa ndo at’u a lukolo arilombola Jesu Masihi. Jesu Masihi wambola kahi za lukolo lwa Daudi, na Daudi naye akimbola kahi za lukolo lwa Burahemu. 21:2 Mwan 21:2-3; 25:26; 29:32–30:24Burahemu wamuzhala Isaka. Isaka akimuzhala Jakobu. Jakobu akimuzhala Juda na nduguze a kilume. 31:3 Mwan 38:29-30; Ruth’ 4:18-22; Mik 5:2Juda akimuzhala P’erezi na Zera (mameye P’erezi na Zera were anaifwa T’amari). P’erezi, akimuzhala Hezironi. Hezironi, akimuzhala Aramu. 4Aramu, akimuzhala Aminadabu. Aminadabu, akimuzhala Nashoni. Nashoni akimuzhala Salimoni, 51:5 Rahabu: Josh 2:1-24; Ruth’i na Boazi: Ruth’ 1-4Salimoni akimuzhala Boazi (mameye Boazi were anaifwa Rahabu). Boazi, akimuzhala Obedi (mameye Obedi were anaifwa Ruth’u). Obedi, akimuzhala Jese, 61:6 2 Samw 11–12babaye muthawali Daudi. Daudi akimuzhala Selemani, (ho kwandza mameye Selemani wakala ni mukaza Uria). 71:7 1 Nyaka 11:31–12:23Selemani naye akimuzhala Rehoboamu. Rehoboamu akimuzhala Abija. Abija akimuzhala Asafu. 81:8 2 Nyaka 13:23–21:20; 26:1Asafu akimuzhala Jehoshafati. Jehoshafati akimuzhala Joramu. Joramu akimuzhala Uzia. 91:9 1 Nyaka 26:1–28:27Uzia akimuzhala Jothamu. Jothamu akimuzhala Ahazi. Ahazi akimuzhala Hezekia. 101:10 2 Nyaka 29:1–33:25Hezekia akimuzhala Manase. Manase akimuzhala Amoni. Amoni akimuzhala Josia. 111:11 2 Nyaka 34:1–36:21Josia akimuzhala Jekonia na nduguze a kilume makathi Ayahudi marihokala manahalwa mateka kwenda Babiloni.
12Bada ya kuhalwa mateka kwa Ayahudi kugoma, Jekonia akimuzhala Salathieli. Salathieli akimuzhala Zerubabeli. 13Zerubabeli akimuzhala Abiudu. Abiudu akimuzhala Eliakimu. Eliakimu akimuzhala Azori. 14Azori, akimuzhala Zadoki. Zadoki akimuzhala Akimu. Akimu akimuzhala Eliudi. 15Eliudi akimuzhala Eliazari. Eliazari akimuzhala Mathani. Mathani akimuzhala Jakobu. 161:16 Luk 1:27Na Jakobu akimuzhala Josefu. Josefu nde ariyekudzakala mulume wa Maryamu, mameye Jesu. Na Jesu nde iye Masihi.
17Kwa vizho kula Burahemu hatha muthawali Daudi, kwakala na vizhazi kumi na vine. Na kula Daudi hatha kuhalwa mateka kwa Ayahudi kuhirikwa Babiloni, kukikala na vizhazi kumi na vine kaheri. Na kula wakathi wa kuhalwa mateka kwa Ayahudi kuhirikwa Babiloni hatha kuzhalwa kwa iye Masihi, nako kukikala na vizhazi kumi na vine.
Kuzhalwa kwa Jesu
181:18 Luk 1:35Vikara kuzhalwa kwa Jesu Masihi kwakala vivi: Maryamu ariye were andakala mameye Jesu were analolwa ni Josefu, ela kabila k’adzamuhala, akimanywa kukala ana mimba kwa nguvu za Roho Mweri. 19Bai kwa kukala Josefu were ni mut’u muhachi k’ahendzeze kumugwiza aibu muchewe mbere za at’u bule, waona ni baha amuriche kisiri-siri. 20Vikara arihokala achere kuviaza, lola malaika wa Bwana akimwambolera ndosoni akimwamba, “Josefu mwana wa Daudi,1:20 Vivi manaye ni kukala Josefu ni wa lukolo lwa Daudi. sogohe kumuhala mucheo Maryamu, mana yo mimba ariyo nayo be waipata kwa nguvu za Roho Mweri. 211:21 Zabu 130:7; Math’ 1:25; Luk 1:31; Mahe 4:12Naye andazhala mwana mulume, na mwana iye undamwiha Jesu, mana iye nde andeaokola at’ue kula kahi za dambi zao.” 22Bai vivi zhosi zhakala ili ro neno ririronenwa ni Bwana kukira kwa nabii rithimire. Kwani nabii wanena akiamba,
231:23 Isa 7:14“Lolani, bikira andahenda mimba
na andazhala mwana mulume
na dzinare andaifwa Imanueli,
yani Mulungu hamwenga naswi.”
24Vikara Josefu ariholamuka, akihenda vizho arizhokala adzalagizwa ni ye malaika. Wamuhala Maryamu, 251:25 1:21ela k’alalire naye hatha akimuzhala ye mwana wa kilume. Na Josefu akimwiha Jesu.
2At’u alachu manendamulola Jesu
1Jesu wazhalwa mudzi wa Beth’elehemu, uriwo kahi za jimbo ra Judea, makathi ga muthawali Herode. Vikara Jesu arihozhalwa, lola kwakudza at’u alachu2:1 At’u aa were mana ujuzi wa kushoma nyenyezi. kuko mudzi mubomu wa Jerusalemu. At’u aa were madzambola ts’i za mwambolero wa dzuwa. 22:2 Luk 2:4-7; Muthawali wa Ayahudi: Math’ 27:11Bai marihofika Jerusalemu mauza, “Yuno muthawali wa Ayahudi ariyezhalwa a hiko? Kwani fwayona yo nyenyezi ya kwakwe kuko mwambolero wa dzuwa, naswi hudzire humuvoye.” 3Bai muthawali Herode hamwenga na at’u osi a Jerusalemu mabudzyika sana marihosikira uv̱oro uwo. 4Na kwa ut’u uwo, Herode akiaiha alombi abomu na alimu a Sheria a Kiyahudi, akiauza kala Masihi were andazhalwa hiko. 5Makiamba, ni Beth’elehemu, mudzi uriwo Judea. Kwani vizho ndo nabii arizhoora akiamba,
62:6 Mik 5:2; Joh 7:42“Mudzi wa Beth’elehemu kahi za ts’i ya Juda,
si mudzi muthithe kamare kahi za athawali a Juda;
kwani kula kuko kundambola muthawali
andiyekala murisa wa at’u a kwangu, Aiziraeli.”
7Herode arihosikira viryahu, akiavuha k’anda aryahu at’u alachu akiauzat’o wo wakathi irihombolera yo nyenyezi. Nao marihogonya kumwambira, 8akiahuma ko Beth’elehemu, akiamba, “Kauzeni-uzeni hatha mumone. Mukikala mudzamona, ndzoni munambire, ili nami nende nikamuvoye.” 9-10Bai Herode arihogonya kunena nao, o at’u alachu makigwira ngira ya kwenda Beth’elehemu. Na lola mo ngirani, yo nyenyezi mariyoyona ko mwambolero wa dzuwa ikiambolera kaheri, nao makifwahirwa zhomu kuyona kaheri. Bai nyenyezi iyo yaalongoza hatha ichendaima haho arihokala ye mwana mutsanga. 11Bai marihongira mo nyumbani machendamona ye mwana mutsanga na mameye, makimuzamira makimuvoya. Gonya makivugula mikoba yao, makimunosa dhahabu, na uvumba, na manemane. 12Bai marihokala madzagonya kumunosa, Mulungu akiaonya kahi za ndoso kukala masiuye kwa Herode bule. Kwa vizho makiuya kwao na ngira nyingine.
Jesu anachimbizwa Misiri
13Vikara marihokala aryahu at’u alachu madzakwenda, lola malaika wa Bwana akimwambolera Josefu ndosoni akimwamba, “Herode, anamumala ye mwana amwalage. Kwa vizho, uka umuhale ye mutsanga na mameye, muchimbirire Misiri. Kakaleni kuko vivii hatha ho nindihomwamba muuye.” 14Josefu ariholamuka, akimuhala ye mutsanga na mameye, makigwira ngira na usiku, sio, machenda Misiri. 152:15 Hose 11:1Bai makala kuko Misiri hatha Herode akifwa, ndo makiuya. Na vivi zhosi zhakala ili riryahu neno ririronenwa ni Mulungu kukirira kwa nabii rithimire. Kwani nabii wanena akiamba, “Namwiha Mwanangu kula Misiri.”
Herode anahuma shikari makalage ahoho
16Vikara Herode arihoona kukala aryahu at’u alachu mamuv̱urya, watsukirwa zhomu na akihuma shikari Beth’elehemu na midzi iriyo k’anda-k’andaze makalage ahoho osi a kilume a kula miaka miri kwenda ts’ini. Vivi wavihenda kulingana na haho nyenyezi irihombolera, here arizhoambirwa ni o at’u alachu. 17Vivi zhahendeka kwamba ro neno ririronenwa ni nabii Jeremia rithimire. Kwani Jeremia wanena akiamba,
182:18 Jere 31:15-16“Kwasikirwa k’ululu kuko Rama;
mut’u anarira zhomu na kuthapathapa,
Raheli anakakwa ni anae.
Atsosha kunyamazwa k’anyamala,
andanyamaladze bai, naye k’andaaona kaheri?”
Josefu anauya Iziraeli
19Bai Josefu wakala Misiri vivii hatha Herode anafwa, lola malaika wa Bwana akimwambolera ndosoni 20akimwamba, “Uka umuhale ye muhoho na mameye muuye ts’i ya Iziraeli kwani o mariokala manamala roho ya ye muhoho mafwa.” 21Kwa vizho Josefu akiuka akimuhala ye mwana na mameye makiuya Iziraeli. 22Arihofika Iziraeli, Josefu akisikira kukala Arikelao mwana wa Herode nde athawalaye Judea hat’u ha babaye. Kwa vizho akigoha kuuya ko kwao Judea. Bai Mulungu akimwambolera kahi za ndoso akimwamba ende jimbo ra Galilaya, naye akihenda vizho. 232:23 Luk 1:26; 2:39, 51; Joh 1:46Arihofika Galilaya, Josefu wakwendatoa kahi za mudzi uifwao Nazareth’i. Vivi zhakala ili ro neno ririronenwa ni manabii dzulu za iye Jesu, rithimire. Kwani manabii manena makiamba, “Andaifwa Munazareth’i.”
3Johana Mubat’izaji anahubiri na kubat’iza at’u
Mariko 1:1-8; Luka 3:1-20; Johana 1:19-28
1Bai bada ya miaka ya kuthala, kwambola mwanamulume ariyekala anaifwa Johana Mubat’izaji. Johana wahubiri ko nyika ya Judea na kuamba, 23:2 4:17; Luk 3:3“Thubuni, kwani uthawali wa mulunguni udzafika hehi.” 33:3 Isa 40:3Yuyu Johana ndiye ariyeambwa ni nabii Isaya haryahu arihonena akiamba,
“Mut’u analuta mumirowe ko nyika na kuamba,
‘Mutengezereni ngira Bwana,
Mutengezereni ngira ya kugoloka.’ ”
43:4 2 Athaw 1:8Valo ra Johana were ni ra nyoga za ngamira. Na wakala akidzifunga ukanda wa k’ingo chununi mwakwe. Chakuryache were ni kw’eth’eth’e na uchi wa nyuchi. 5K’uzhona zho, at’u osi a Jerusalemu na a midzi mingine yosi ya Judea, na at’u osi mariokala makitoa kahi za midzi iriyo k’anda-k’anda za muho wa Jorodani marihovisikira, bagabaga makimuthuwa. 6Nao maziungama dambi zao, na Johana akiabat’iza kahi za wo muho wa Jorodani. 73:7 Kizhazi cha nyoka: 12:34; 23:33; K’oro: 24:15-25, 37-39Ela arihokala anaenderera kubat’iza, kukidza Mafarisayo na Masadukayo anji, nao makikala madzirebat’izwa. Bai Johana arihoaona, akiadumulira akiamba, “H’enwi kizhazi cha nyoka nwi! Ni h’ani ariyemwambira kukala muzichimbire zo k’oro za Mulungu zidzazo? 8H’aya mahendo genu naganyese kukala mudzathubu dambi jeri. 93:9 Luk 1:54-55; Joh 8:39; Arum 2:28-29; 4:12Na musidzikenge bule mukaamba mu ana a Burahemu. Kwani namwambira kamare kukala, Mulungu anadima kumuumbira ana Burahemu hatha kula kwa gaga mawe! 103:10 7:19Na vivi be tsoka ri ho kolo kare, na kila muhi usiwozhala matunda madzo, undathemwa utsufwe mohoni. 113:11 Luk 3:16Mino ninamubat’iza kwa madzi kamwe, kunyesa kukala mudzathubu dambi zenu, ela ye andiyekudza nyuma zangu ni mubomu kukira mimi. Kwandza mosi sifika hatha mut’u wa kumuvula virahuzhe. Iye andamubat’iza kwa Roho Mweri na kwa moho. 123:12 Jere 13:24; Math’ 13:30Na adzagwirira lungo anahehet’a ngano. Akigonya kuhehet’a andahala yo ngano ayangize lutsagani, gonya ahale wo wiswa autsuhe kahi za moho usiwozima.”
Kubat’izwa kwa Jesu
13Bai makathi garyahu Johana arihokala anabat’iza at’u, Jesu wambola jimbo ra Galilaya achenda Jorodani ili naye akabat’izwe ni Johana. 14Vikara Johana arihoona kukala Jesu naye anamala kubat’izwa akimwamba, “Mino namala nibat’izwe ni uwe, we unadza kwangu?” Kwa vizho akikala anamala kukahala kumubat’iza. 153:15 5:17; 28:19Ela Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Vihende kwa rero, kwani vizho ndo hundakala hunathimiza hachi yosi.” Johana arihosikira viryahu akikubali kumubat’iza Jesu. 163:16 Mulunguni kukigunuka: Isa 63:19; Izik 1:1-3; Joh 1:51; Mahe 7:56Bai, Jesu arihokala adzagonya kubat’izwa wambola mo madzini. Bai arihombola thu, lola ko mulunguni kukigunuka, na akiona Roho wa Mulungu anatharamuka here giya hatha akidzamuthulama. 173:17 Isa 42:1; Zabu 2:7; Math’ 12:18; 17:5Na lola haho henye mumiro uchambola kula ko mulunguni ukiamba, “Yuyu ni Mwanangu muhendzwi, anifwahizaye.”
4Jesu anajezwa ni Shethani
14:1 Aebu 2:18; 4:15Bai Jesu akilongozwa ni Roho na achenda nyika kwendajezwa ni Shethani. 24:2 Kumbo 34:28; Math’ 6:16-17Wafunga kwa siku mirongo mine, usiku na mutsana na badaye akisikira ndzala. 3Shethani akimuthuwa akimwamba, “Chamba u Mwana wa Mulungu jeri, gambire gaga mawe gakale mikahe.” 44:4 Kumbu 8:3Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Zhaorwa kukala, ‘Mudamu k’andakala moyo kwa mukahe thu, ela kwa kila neno rimbolaro kanwani mwa Mulungu.’ ”
5Shethani akimuhala hatha kuko mudzi mueri wa Jerusalemu, akimukweza dzulu za wo munara wa ro Hekalu, 64:6 Zabu 91:11-12akimwamba, “Chamba u Mwana wa Mulungu jeri, dzitsuhe ko ts’i, kwani zhaorwa kukala, ‘Andaalagiza malaikae makurinde, mandakwanula na mikono yao, p’ore ukakwala iwe.’ ” 74:7 Kumbu 6:16Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Zhaorwa kaheri kukala, ‘Usimujeze Bwana Mulunguo bule!’ ” 84:8 5:1K’uzhona anambola haho, Shethani akimuhala Jesu achenda naye hatha dzulu za murima mure zhomu. Akimwanyesa ts’i zosi za urumwengu na ngumaze. 9Akimwamba, “Ukinizamira ukinivoya, vivi zhosi uzhonazho nindakup’a.” 104:10 Kumbu 6:13; 5:9K’ona Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Hauke Shethani, kwani zhaorwa kukala, ‘Muvoye Bwana Mulunguo na umuhumikire iye h’akeye!’ ” 11Ndo Shethani akimuricha, na lola kukidza malaika makidzamuhumikira.
Jesu anaandza kuhubiri jimbo ra Galilaya
124:12 14:3Bai Jesu wakala ko jimbo ra Judea, ela arihosikira kukala Johana Mubat’izaji wagwirwa achangizwa jela, akikumbola kuko, akiuya Galilaya. 134:13 Joh 2:12Arihofika Galilaya, kuko Nazareth’i akikwambola, achendatoa Kaperinaumu. Mudzi uwo, were u k’anda-k’anda ya ziya ra Galilaya, kahi za muhaka wa lalo ra Zabuloni na lalo ra Nafutali. 144:14-16 Isa 8:22–9:1Bai Jesu wakwendatoa kuko, ili riryahu neno ririronenwa ni nabii Isaya rithimire. Kwani Isaya wanena akiamba,
15“Lalo ra Zabuloni na lalo ra Nafutali,
kulaizira k’anda-k’anda za ziya ra Galilaya,
kwenda hatha kuthalala muho wa Jorodani,
na ts’i ya Galilaya, kuriko pia kunatoa at’u mario si Ayahudi,
164:16 Luk 1:79at’u mariokala ma kizani,
vivi madzaona mulangaza munji.
Na at’u mariokala manatoa kahi za lalo ra kivurivuri cha kifwa
mulangaza udzang’ala kahikahi zao.”
174:17 3:2; 4:23; 6:10; 10:7Bai kula haho Jesu akikwatya kuhubiri akiamba, “Thubuni, mana uthawali wa mulunguni udzafika hehi.”
Jesu anaambira avuvi mamuthuwe
18Siku mwenga, Jesu arihokala anatsembera k’anda-k’anda za ziya ra Galilaya, wakwendamuthekeza mut’u na nduguye manatsuha vimia zhao mavuhe makumba, kwani were ni avuhi. Mumwenga were anaifwa Simoni, ariye were pia anaifwa P’et’ero. Ye mungine ye were anaifwa Anderea. 19K’uzhona arihoaona akiambira, “Nithuwani, nami nindamuhendya mukale avuhi a at’u.” 204:20-22 8:21-22Marihosikira vizho thu, Simoni na Anderea makigwaga kare zho vimia zhao makimuthuwa. 21Anala haho achenda hatha anafika ho mbere, achendamuthekeza mut’u na nduguye kaheri. Mumwenga were anaifwa Jakobu, na ye mungine akikala anaifwa Johana. At’u aa were ni ana a Zebedayo. Hatha zho Jesu anendaathekeza, be were manafuma-fuma vimia zhao hamwenga na babiyao mo dauni mwao. Bai Jesu arihoaiha thu, 22Jakobu na Johana makimuricha ye babiyao hamwenga na ro dau makimuthuwa Jesu. 234:23 9:35; 4:17K’uzhona zho Jesu ariholaa haho, wadengereka Galilaya yosi, kuhubiri na kufundisha at’u kahi za masinagogi gao dzulu za Uv̱oro Udzo wa uthawali wa mulunguni. Kidza akihoza at’u anji mariokala na makongo na manyonge ga kila namuna. 24Kwa ut’u uwo wenye bai, Jesu akihenda nguma kahi za ts’i yosi ya Siria. Na lola at’u makimurehera akongo na anyonge a kila namuna. A p’ep’o, a vitsala, na akuholoza, na osi Jesu akiahoza. 25Bai wathuwiwa ni rikundi ribomu ra at’u kila arikokwenda. Kula mumo Galilaya hatha Midzi Kumi. Kula Jerusalemu na Judea yosi na hatha kuvuka muho wa Jorodani.
5Jesu anahubiri murimani
15:1–7:29 Luk 6:20-495:1 4:8; 14:23; 15:29; 17:1; 28:16Lola siku mwenga, at’u anji makala manamudzalira Jesu. Vikara arihoona viryahu, akikwera dzulu za murima akikelesi. Bai anafundzie makimuthuwa kuko. 2Marihofika kuko Jesu wakelesi na akikwatya kuafundisha akiamba,
35:3 Isa 57:15; 61:1“Baha ao akiya kahi za roho,
mana uthawali wa mulunguni ni wao.
45:4 Zabu 126:5Baha ao mario na huzuni,
mana mandafarijiwa.
55:5 Zabu 37:11Baha ao mario ni ap’eho,
mana ts’i indakala yao.
6Baha ao mario na ndzala na k’ihu ya hachi,
mana mandakushwa.
75:7 18:33; Jako 2:13Baha ao maaonerao mbazi andziyao,
mana nao mandaonerwa mbazi.
85:8 Zabu 24:3-5Baha ao mario ni aeri mioyoni mwao,
mana mandamona Mulungu.
95:9 Aebu 12:14Baha ao magwizanyao at’u,
mana mandaifwa ana a Mulungu.
105:10 1 P’et 3:14Baha ao mateswao kwa ut’u wa kuhenda hachi mbere za Mulungu,
mana uthawali wa mulunguni ni wao.
115:11 10:22; Luk 6:22Baha ninwi mundiohukanwa, na kuteswa, na kusingizirwa kila namuna ya maut’u mai kwa ut’u wangu mimi.
125:12 2 Nyaka 36:16; Math’ 23:30; Luk 6:23; Mahe 7:52; Aebu 11:32-38; Jako 5:10Fwahirwani zhomu na kulika, mana zawadi yenu ni bomu kuko mulunguni. Mana vizho ndizho ao at’u marizhoahendera o manabii mariomuthangulia.”
Jesu anaahalanisha anafundzie na munyu na mulangaza
135:13 Mar 9:50“Ninwi be mu munyu wa urumwengu. Vikara munyu ukikala udzauya k’aukoza, undahendwadze hatha ukoze kaheri? Jibu ni k’aufwaha kit’u bule, hatha kazi ni kutsufwa uzhogwe-zhogwe ni at’u. 14Ninwi be mu mulangaza wa urumwengu. Mudzi uriwoakwa hat’u kirimani k’aufitsika bule. 155:15 Mar 4:21; Luk 8:16Kidza mut’u k’adima kugwiza taa gonya akaribiningiza na muvure, ela nikurika nyambaroni, ili riang’alire at’u osi mo nyumbani. 165:16 Aefe 5:8; Afil 2:15; 1 P’et 2:12Kwa vizho ninwi nanwi here mulangaza, ng’alirani kila mut’u, ili at’u magaone mahendo genu madzo na mamulike Babiyenu wa mulunguni.”
Jesu ananena dzulu za Sheria
175:17 3:15; 7:12; 22:40; Arum 3:31“Sioneni kukala nakudzagaluza Sheria ya Musa, na mafundisho ga manabii, hatha! Sidziregagaluza bule, nakudza nigathimize. 185:18-19 Jako 2:10Na jeri wenye, kabila mulunguni na ts’i kukira, k’ahana hatha kadono kamwenga ka yo Sheria kandikokira bila kuthimira. 19Na mut’u yoyosi andiyekoseza yo Sheria th’ith’e ya zosi, na aafundishe andziye mahende dzazho arizhohenda iye, andakala mut’u muthithe sana kahi za uthawali wa mulunguni. Ela mut’u andiyethuwa na kuzigwira sheria zosi, na kuafundisha andziye ili nao mazithuwe na kuzigwira, andakala mut’u mubomu sana kahi za uthawali wa mulunguni. 20Namwambira kamare, kala uhachi wenu k’aundashinda uryahu wa Mafarisayo na alimu a Sheria, uthawali wa mulunguni k’amundawangira bule.”
Jesu anafundisha dzulu za kutsukirwa
215:21 Kumbo 20:13; Alaw 24:17; Kumbu 5:17“Mwasikira kukala haho kapindi at’u maambwa, ‘Usalage’ na ‘Ukilaga undahukumiwa.’ 225:22 1 Joh 3:15Ela mimi ninamwambira kukala, mut’u andemutsukirirwa mwandziwe andahukumiwa. Mut’u andiyemuv̱udhya mwandziwe andashithakiwa kwa ro Baraza ra athumia. Na mut’u andiyemuhukana mwandziwe amwambe, ‘Mut’u u mujinga zhomu uwe!’ andatsufwa kahi za moho wa Jehanamu. 23Kwa vizho ukikala mwenye udzakwendamboza sadaka dzulu za cho kijaja cha kulazhira sadaka kiricho kahi za ro Hekalu, na ukumbukire kukala wamuhendera vii mwandziyo, 245:24 6:14-15iriche haho kijajani yo sadaka, wende ukapatane na iye mwandziyo kwandza ndo udze uyamboze. 255:25-26 Luk 12:58-59Mut’u akikala anakuhirika kotini, baha mugamarigizire mo ngirani, mana usihohenda vizho, andakufisha kwa jaji, na iye jaji andakulazha kwa shikari wangizwe ndani. 265:26 18:34Nami nakwambira ujeri wenye, k’undarichirwa uwe hatha umarigize kuriha p’esa zosi.”
Jesu anakanya at’u dzulu za kuzinga
275:27 Kumbo 20:14; Kumbu 5:18“Mwasikira zhanenwa kukala, ‘Usizinge.’ 285:28 Ayub 31:1; 2 P’et 2:14Ela vivi ninamwambira kukala, mut’u yoyosi andiyemulola mwanamuche na kumumizira mahe, andakala moyoni mwakwe adzagonya kare kuzinga naye. 295:29-30 18:8-9; Mar 9:43-47Dzitsoro ra mukono wa kurya rikikala rinakuhendya uhende dambi, rishukule uritsuhe. Kwani hatha baha kutsowa kilungo kimwenga kuriko mwiriwo wosi utsufwe Jehanamu. 30Mukonowo wa kurya, ukikala unakuhendya uhende dambi utose uutsuhe. Kwani ni baha kutsowa kilungo kimwenga kuriko mwiriwo wosi utsufwe Jehanamu.”
Jesu anakanya dzulu za mut’u kutoka na muchewe
315:31 Kumbu 24:1; Math’ 19:7; Mar 10:3-4“Kahi za Sheria ya Musa zhaambwa kaheri kukala, ‘Mut’u andehendza kumuricha muchewe naamup’e cheti cha kunyesa kukala madzarichana.’
325:32 19:9; Mar 10:11-12; 1 Akor 7:10-11“Ela vivi be namwambira kukala, mut’u andemuricha muchewe kwa sababu yoyosi nyingine, hasihokala uzindzi, anamuhendya ahende dambi ya uzindzi, ahalwaho kaheri. Na kila andiyemuhala ye muche wa kumbola kwa mulume ni muzindzi.”
Jesu anafundisha dzulu za kuapa
335:33-37 23:16-22; Jako 5:125:33 Alaw 19:12; Hesab 30:2“Mwasikira kukala haho kapindi at’u maambwa, ‘Ukiapa mbere za Bwana usilahe ulongo bule, thimiza kila kit’u undichokala udzakiapa.’ 345:34-35 Isa 66:1; Mahe 7:49Ela vivi ninamwambira kukala musiape kamare. Musiape dzulu mulunguni kwa kukala kuko ndo Mulungu ariko, kahi za kihiche cha uthawali. 355:35 Zabu 48:2Na musiape dzulu za ts’i, kwani ndo hat’uhe ha kuika magulu. Musiapire Jerusalemu, mana ni mudzi wa muthawali mubomu. 36Kidza musiape dzulu za kwenu enye kwa kukala k’amudima kuhenda changari ludzere lumwenga lukakala lwiru hedu lwaruhe. 375:37 2 Akor 1:17-19Kwa vizho ukiamba, ‘Ee,’ navikale ndozho jeri. Na ukiamba, ‘Hatha,’ vikale sozho. Zaidhi ya vizho vilaa kwa ye Mui.”
Jesu anakanya dzulu za kurihizana
385:38 Kumbo 21:24“Mwasikira zhaorwa kukala, ‘Mut’u akikubola dzitso nawe mwabole. Akikung’ola dzino nawe mung’ole.’ 395:39 Arum 12:17Ela vivi be namwambira kukala mut’u akikuhendera vii, usimurihize bule. Mut’u akikupiga kofi nyendze ya mukono wa kurya, mugaluzire yo nyendze nyingine nayo apige. 405:40 1 Akor 6:7; Aebu 10:34Mut’u akikushithaki akuhoke k’andzuyo, ro amba naro murichire. 41Mut’u akikulazimisha mwende mwendo wa maili mwenga, enda naye maili mbiri zenye. 42Mwandziyo akidzakuvoya kit’u hedu akidzakumala p’asha, mup’e, usimulashe bule.”
Kuahendza mahadhui
435:43 Alaw 19:18; Math’ 22:39; Mar 12:31; Luk 10:27Bai Jesu akienderera kufundisha akiamba, “Mwasikira zhanenwa kukala, ‘Muhendze mwandziyo, ela hadhuio mumene.’ 445:44 Kumbo 23:4-5; Arum 12:20; 1 P’et 2:20-23; Kuavoyera mahadhui: Luk 6:28; 23:34; Mahe 7:60; Arum 12:14; 1 Akor 4:12; 1 P’et 3:9Ela vivi be ninamwambira kukala ahendzeni mahadhui enu, na muavoyere ao mamutesao, 455:45 Aefe 5:1ili mukale ana a Babiyenu wa mulunguni. Kwani, iye nikurihendya dzuware rikaang’alira adzo na ai na kuarehera v̱ula ahachi hamwenga na athiriri. 46Kwani mukiahendza kare o mamuhendzao ninwi, ni ut’u wani udzo mundokala mudzahenda? Kwani hatha athozi a kodi kidza ndo mahendazho. 47Kwa vizho ukimulamusa ye nduguyo kare, kurya hadhui ye umuzire, undakala k’uhendere ut’u usha bule, kwani hatha at’u masiomumanya Mulungu nao ndo mahendazho. 485:48 Alaw 19:2Kwa vizho kalani akamilifu, dza zho Babiyenu wa mulunguni arizho mukamilifu.”
6Jesu anakanya dzulu za kuhendza kuonewa
16:1 23:5Jesu akienderera kufundisha akiamba, “Ukihenda ut’u udzo, usinyese at’u kukala udzahenda ut’u udzo, kwani ukidzanyesa Babayo wa mulunguni k’andakunosa chochosi. 2Usendemwaviza mukiya, gonya ukapiga gunda, dza vizho at’u a kudzihendya mahendazho mumo ngira-ngira na masinagogini. Vizho zhosi manavihenda kwa manamala kulikwa, nami namwambira ujeri wenye kukala manoso gao gosi magonya kare kugapata. 3Ela uchendamup’a kit’u mut’u mukiya be hatha wo mukonowo wa kumots’o kidza usimanye zho mukonowo wa kurya udzizhohenda. 4Naye Babayo aonaye ga sirini andakunosa.”
Jesu anafundisha dzulu za kuvoya
5“Muvoyaho, musikale here at’u a kudzihendya mahendazho. Kazi yao ni kuima mathanoni hedu masinagogini ili maonewe ni at’u. Bai ujeri wenye at’u dza ao magonya kare kupata mariho gao. 6Ela bai, uvoyaho, ngira nyumbani mwako ufunge muryango na umuvoye Babayo ariye sirini, naye kwa kukala anaona ga sirini, andakup’a zawadiyo. 7Muvoyaho musihaye-haye bule, here at’u masiomumanya Mulungu mahendazho. Kwani o manaona makinena maneno manji ndo Mulungu andaasikira. 86:8 6:32; Luk 12:30Hatha, musihende vizho bule. Kwani ye Babiyenu be anamanya zho mumalazho hatha kabila k’amudzavoya. 96:9 Izik 36:23Bai muvoyaho, voyani vivi:
Babiyehu uriye ko mulunguni,
dzinaro narikale rieri,
106:10 4:17; 7:21; 12:50; 18:14; 21:31; 26:39-42; Mar 3:35; 14:36; Luk 22:42; Joh 4:34; 6:38-40; Mahe 21:14Uthawaliwo naudze.
Mahendzogo nagahendeke kuku ts’i,
here gahendekazho ko mulunguni.
116:11 6:24-34Hup’e vivi rero chakurya chehu cha kuhuthosha.
126:12 6:15Na uhusamehe makosa gehu,
here zho huasamehazho ao mahukoserao.
136:13 10:16-25; 24:3-28; Jako 1:12-15; Joh 17:15; 2 Ath’es 3:3; 2 T’imo 4:18Na usihuhirike majezoni,
ela huokole na ye Mui.
146:14-15 5:24; Luk 6:37; Aefe 4:32“Kwani mukiasamehe at’u mamukosao, na Babiyenu wa mulunguni naye andamusamehe makosa genu. 156:15 18:35Ela kala o at’u mamukoserao k’amundaasamehe, ye Babiyenu wa mulunguni naye k’andamusamehe bule.”
Jesu anafundisha dzulu za kufunga na maut’u mangine-mangine
166:16-17 Isa 58:5; Math’ 4:2; 9:14-15; 17:21; Mar 2:18; 9:29; Luk 2:37; 4:2; 5:33; 18:12; Mahe 13:2-3; 14:23; 2 Akor 6:5; 11:27“Mufungaho musinyese kukala k’amuna furaha dza zho at’u a kudzihendya mahendazho. Kwani o be ni kukundza uso, ili mamanywe kukala madzafunga. Bai namwambira jeri wenye kukala ao mahokera manoso gao kare. 17Ela ufungaho, oga uso, gonya udzihake mafuha, 18ili at’u masimanye kukala udzafunga, isihokala Babayo ariye sirini. Bai kwa kukala iye anaona kahi za siri andakup’a zawadi.”
Jesu anafundisha dzulu za kuika akiba mulunguni
196:19 Jako 5:2-3“Musiike akiba zenu kahi za urumwengu uu, zikariwa ni p’oho, na zikagwira k’anga, hedu aivi makadzaziiya. 206:20 19:21; Mar 10:21; Luk 12:33Hatha bule, ikani akiba zenu mulunguni. Mana kuko k’akuna p’oho a kuzirya, hedu k’anga ya kuzononga-nonga. Kidza k’akuna aivi madimao kubanda na kuziiya. 21Kwani haho handihokala akibayo, ndo handihokala moyowo.”
22Bai Jesu waenderera kufundisha akiamba, “Matso ndo taa ra mwiri. Kwa vizho kala matsogo ni madzo, mwiriwo wosi nikudzala mulangaza. 23Ela kala matsogo ni makongo, mwiriwo wosi nikwadzala kiza. Bai kala wo mulangaza ndani yenu udzagaluka kiza, kiza kicho be hatha k’akina mwandziwe bule. 246:24-34 6:11K’akuna adimaye kuahendera kazi mathajiri airi. Kwani akihenda vizho, andamuhendza mumwenga ela ye mungine andamumena. Mumwenga andamuhendera kaziye t’ot’ot’o, ela ye mungine andamuv̱udhya. K’amudima kumuhumikira Mulungu na kuno munahumikira mali.”
Jesu anaambira anafundzie masihende wasiwasi bule
256:25 Afil 4:6; 1 P’et 5:7“Kwa ut’u uwo wenye bai, ninamwambira kukala musihende wasiwasi dzulu za maisha genu na miri yenu, kala mundaryani, hedu mundanwani, hedu mundavalani. Samba uzima udzakira chakurya, na mwiri nawo udzakira nguwo? 266:26 10:29-31; Luk 12:6-7Munawona wo unyama wa kubururuka? K’aurima, na k’auvuna ukangiza lutsagani bule, kidza Babiyenu wa mulunguni anaurisa. H’e seze ninwi murio muna kima kibomu kuukira uwo? 27Ni h’ani kahi zenu adimaye kuhenda wasiwasi hatha akangeza ngaa saa mwenga kahi za maishage? 28Na ni kwanoni muna wasiwasi dzulu za nguwo? Hedu lolani go maluwa ga vuweni zho gamerazho. K’agahenda kazi, hedu hatha kudzifumira nguwo. 296:29 1 Athaw 10Ela ninamwambira kukala, hatha Selemani na ushahawe wosi, kidza k’avwaliret’o dza gago maluwa. 306:30-31 14:31H’enwi at’u a kuluhiro thithe nwi! Kala Mulungu anadima kuzipamba zo nyasi za vuweni ambazo rero zi haha na machero zinatsufwa mohoni zishe, h’e seze nwi. Samba Mulungu andamuvika zaidhi? 31Kwa vizho bai, musithapethape kuamba mundaryani, mundanwani, hedu mundavalani, 326:32 6:8kwani gago gosi ndo mamalago at’u masiomumanya Mulungu. Ela ninwi musithapethape, kwani Babiyenu wa mulunguni anamanya kare kukala maut’u gago gosi munagamala naye andamup’a. 336:33 1 Athaw 3:11-14; Zabu 37:4-5Ela umaleni uthawali wa kwakwe hamwenga na uhachiwe kwandza, na zho vingine zhosi mundangezezwa. 346:34 Kumbo 16:4, 19-20Bai kwa ut’u uwo wenye, musihende wasiwasi dzulu za maut’u ga machero, kwa kukala siku iyo ya machero be indadzihendera wasiwasi yenye. Kwani kila siku ina thabuze za kuthosha.”
7Jesu anaafundisha anafundzie dzulu za kuhukumu
17:1 Jako 4:11-12; 1 Akor 4:5Bai Jesu waenderera kufundisha akiamba, “Musiahukumu andziyenu, p’ore nanwi mukahukumiwa. 27:2 Mar 4:24; Arum 2:1; 14:10-12Kwani zho mundizhohumira kuahukumira andziyenu, ndo vindizhohumirwa kumuhukumira ninwi. Cho kipimo mupimiracho andziyenu, ndicho mundichopimirwa ninwi. 3Mbona unaona kinyalu kiricho dzitsoni mwa mwandziyo, ela gogo ririro dzitsoni mwako k’urisikira? 4Vidze, unadimadze kumwamba mwandziyo ‘Huma nikwamboze kinyalu,’ na kuno una gogo zima dzitsoni mwako? 5Kudzihendyako we! Andza kuromboza ro gogo ririro mo dzitsoni mwako kwandza, ndo undihoonat’o hatha udime kumboza cho kinyalu kiricho dzitsoni mwa mwandziyo.”
6“Usihale vit’u vieri ukavip’a k’uro, kwani mandakugalukira makutharure-tharure. Kidza usihale lulu be ukazitsuhira nguluwe, kwani mandazizhoga-zhoga.”
Jesu anaafundisha anafundzie mavoye rorosi nao mandagerwa
77:7 Jere 29:12-14; Math’ 18:19; 21:22; Mar 11:24; Joh 14:13-14; 15:7; 16:24; Jako 1:5; 1 Joh 5:14-15“Voyani nanwi mundagerwa, malani nanwi mundaona, bishani nanwi mundasundulirwa. 8Mana kila avoyaye, nikugerwa; kila amalaye, nikuona; na kila abishaye nikusundulirwa. 9Vidze ni h’ani kahi zenu ariye mwanawe akimumala mukahe andamup’a iwe? 10Hedu akimuvoya kumba andamup’a nyoka? 117:11 Jako 1:17Bai kala ninwi at’u ai thu, kidza munamanya kuap’a ana enu vit’u vidzo, h’e seze Babiyenu wa mulunguni, ye si zaidhi? Samba ye andamup’a vit’u vidzo kila andiyemuvoya.”
127:12 5:17; Arum 13:8-10; Agal 5:14“Ahendereni at’u osi dza zho muhendzazho mamuhendere ninwi, kwani gago ndo mafundisho kahi za Sheria ya Musa, na Maoro ga manabii.”
Jesu anafundisha dzulu za ngira mbiri
13“Ngirani na muv̱irya mufufu, kwani muv̱irya wa kwangirira wangamikini ni mwalamu, na ngiraye i rahisi, na at’u anji ndo mangirirawo. 147:14 Mahe 14:22Muv̱irya wa kwangirira uzimani ni mufufu na ngiraye nayo ni k’omu, na ni achache madimao kuyona ngira ii.”
Muhi udimazho kumanyikana
157:15 Kumbu 13:1-3; Math’ 24:11, 24; Mahe 20:29; 2 Akor 11:13-15; 2 P’et 2:1; 1 Joh 4:1Bai Jesu waenderera kuafundisha anafundzie akiamba, “Dzitsundzeni na manabii a ulongo madzihendyao ap’ore here ng’ondzi, kudzi mioyoni mwao ni athiriri here mbawa av̱ara. 167:16-18 12:337:16 Jako 3:12Ela vidze unadima kuhuta zabibu, kula kwa mihi ya miya? Hedu unadima kuhuta t’ini kula kwa mibaruthi? Kwa vizho ao nao mundaamanya kwa matunda gao, 177:17 Agal 5:19-23kwa kukala muhi mudzo nikuzhala matunda madzo, na muhi mui nawo, nikuzhala matunda mai. 18Muhi mudzo k’audima kuzhala matunda mai, hedu muhi mui ukazhala matunda madzo. 197:19 3:10; Luk 3:9; Joh 15:2, 6Bai kila muhi usiwozhala matunda madzo, nikuthemwa-themwa ukakundywa moho. 20Ndosa namwambira kukala mundaamanya kwa mahendo gao.” 217:21 6:10; 7:24-27; 21:28-31; Arum 2:13; Jako 1:22-25; 2:14-26Bai Jesu akienderera kunena akiamba, “Si osi maniambao, ‘Bwana! Bwana!’ mandangira kahi za uthawali wa mulunguni, ela ni kila andiyehenda mahendzo ga Baba ariye dzulu mulunguni. 22Kwani siku iyo ya mwisho anji mandaniamba, ‘Bwana, samba sino fwamboza unabii, na fukimboza p’ep’o kidza fukihenda miujiza minji kwa dzinaro?’ 237:23 25:12; 2 T’imo 2:19Nami nindaadzigidzya niambe, ‘Nihaukirani, simumanya bule ninwi ahendi a mai.’ ”
Muaki muzuzu na muaki mulachu
247:24-27 7:21Jesu akienderera kufundisha akiamba, “Mut’u andiyesirikiza gaga maneno gangu na kugagwira, adzahalana na mut’u mumwenga mulachu ariyeaka nyumbaye iweni. 25Bai makathi ga v̱ula garihofika, v̱ula ikinya gojogojo, muretho ukidza, gonya luv̱utho nalo lukikira na haho, lukiipiga yo nyumba, ela kwa kukala yatsimbirwa musinji iweni k’aigwere bule. 26Ela mut’u andesikira maneno gangu na akale k’andagagwira, adzahalana na mut’u muzuzu ariyeaka nyumbaye dhangadhini. 27Bai makathi ga v̱ula garihofika, v̱ula ikinya gojogojo, na muretho ukidza, gonya luv̱utho nalo lukikira na haho lukiipiga. Bai luv̱utho lurihopiga, iryahu nyumba ikigwa na musindo mubomu.”
287:28-29 Mar 1:22; Luk 4:327:28 11:1; 13:53; 19:1; 26:1; Luk 7:1K’uzhona Jesu arihomarigiza kufundisha maneno gaga, ro kundi ra at’u rangalazwa ni go mafundishoge, 29kwani were k’afundisha dza here alimu a Sheria mafundishazho, ela were anafundisha here mut’u mwenye wadimi.
8Jesu anahoza mukongo wa mahana
1Vikara Jesu arihokala adzagonya kufundisha, watharamuka kula ho dzulu murimani, na go makundi ga at’u gakikwatya kumuthuwa. 2Bai lola hachambola mut’u mumwenga ariyekala ana mahana, akidzapiga mavindi ho mbere za Jesu akiamba, “Bwana, ukihendza unadima ukanihoza!”8:2 Haha ro neno renye ra Kiyunani rinaamba, ‘kunitsusa.’ Enye mahana were manahalirwa kukala ni achafu, kulengana na sheria za Kiyahudi.3Jesu akigoloza mukono akimugut’a akimwamba, “Ninahendza, hola.” Na haho na haho kare, ye mut’u akihola. 48:4 Alaw 14:2-32; Math’ 12:16; Mar 7:36; Luk 17:14Bai Jesu akimwamba, “Vivi be usizhambire mut’u bule, ela enda ukamwanyese mulombi, gonya umboze sadaka ya ko kuholako, iryahu ariyolagiza Musa, ili kila mut’u amanye kukala udzahola jeri.”
Jesu anamuhoza muhumiki wa mubomu wa jeshi
5Vikara, Jesu arihokala anangira mudzini Kaperinaumu, mubomu mumwenga wa jeshi ra Kirumi wamwendera, akimuvoya akimwamba, 6“Bwana, muhumiki wangu ni mukongo sana. Vilungozhe zhaholoza na analumwa k’azhadimikika.” 7Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Nidzasikira, nadza nimuhoze.” 8Ye mubomu wa shikari akimwamba Jesu, “Bwana, mimi siv̱irya kukala udze wangire nyumbani mwangu, ela nena neno thu, na muhumiki wangu andahola. 9Kwani mimi nami ni ts’ini za abomu angu, kidza nina shikari mario ts’ini zangu. Nikimwamba mumwenga, ‘Enda hat’u hasiku,’ anenda. Na yoyosi nindiyemwamba ‘Ndzo,’ anadza. Nikimwamba muhumiki wangu ‘Henda ut’u usiku’ anauhenda.” 10Jesu arihomusikira wangalala, gonya akinena na o at’u mariokala manamuthuwa akiamba, “Ninamwambira ujeri, sidzangwe kuona mut’u mwenye kuluhiro dza riri hatha kahi za ts’i ya Iziraeli. 118:11 Isa 25:6Nami namwambira kukala, at’u anji mandambola mwambolero wa dzuwa, na mutserero wa dzuwa, madze makelesi hamwenga na Burahemu, na Isaka, na Jakobu chakuryani kahi za uthawali wa mulunguni. 128:12 13:42, 50; 22:13; 24:51; 25:30Ela o mariotengezerwa wo uthawali enye, mandatsufwa ko ndze kizani, na kuko kundakala na kurira na kwafuna meno.” 138:13 9:22, 29; 15:28Arihogonya kunena viryahu, Jesu wamugalukira ye mubomu wa shikari akimwamba, “Enda, navikale here udzizhokuluhira.” Na wakathi uwo wenye ye muhumikiwe akihola.
Jesu anahoza at’u anji
148:14 1 Akor 9:5Jesu arihombola haho, wakwenda hatha nyumbani kwa P’et’ero, achendamuthekeza mutsedza wa P’et’ero wa kiche a kitandani, ana homa. 15Bai, Jesu wamugut’a wo mukono, na haho henye ro homa rikimuricha, hatha akiuka akimuhikirahikira. 16K’uzhona dzulo riro, Jesu akireherwa at’u anji mariokala mana p’ep’o. O p’ep’o akiachemera makimbola, na akihoza akongo osi. 178:17 Isa 53:4Bai gaga gahendeka, ili garyahu maneno garigonenwa ni nabii Isaya gathimire. Kwani Isaya waamba, “Wagahala manyonge gehu, na akigahoza makongo gehu.”
Garama za kumuthuwa Jesu
18Jesu arihoona ro kundi ra at’u mariokala madzamudengereka, akiaamurisha anafundzie kukala mavuke ro ziya mende nyangamo nyingine. 19Kabila k’amadzaandza kuvuka, mwalimu mumwenga wa Sheria akidzamwamba kukala, “Mwalimu, mimi nindakuthuwa kila undikokwenda.” 208:20 2 Akor 8:9Ela Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Makala gana p’anga, na unyama una vitsunji zhao, ela Mwana wa Mudamu k’ana hat’u ha kuika mbavu.” 218:21-22 4:20, 22; 9:9; 19:21; Mar 1:18, 20; 2:14; 10:21; Luk 5:11, 28; 18:22; Joh 1:43; 21:19, 22Kumbola iye, mwanafundzi mungine akiamba, “Bwana, niricha nikamuzike baba kwandza be nidze nikuthuwe.” 22Ela Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Nithuwa. Ariche at’u mariofwa mazike nyufu zao.”
Jesu anahuriza luv̱utho
23Bai arihogonya kunena, Jesu akingira dauni na anafundzie makimuthuwa. 24Marihofika kahikahi ya ro ziya, lola kukidza luv̱utho lukali, maimbi gakikala ganamala kuridzaza madzi ro dau. Vinakala vizho, Jesu ye tha were arere. 25Bai o anafundzi marihoona viryahu machendamulamusa Jesu makimwamba, “Huthizhe Bwana, hunahoha!” 268:26 Zabu 89:9; Math’ 14:30-32Jesu akiamba, “H’enwi at’u a kuluhiro thithe mbona mu aoga.” Akirungarara akiluchemera lo luv̱utho na go maimbi, nazho hu vikihurira. 27Bai marihoona vizho, o anafundzi makingalala zhomu makiamba, “Ni mut’u ariyedze yuno! Hatha luv̱utho na maimbi kidza nazho vinamusikira!”
Jesu anahoza at’u airi enye p’ep’o
28Jesu na anafundzie marihothima yo nyangamo nyingine, iriyo kahi za ts’i ya Agadari, wadhanwa ni anaalume airi mariokala na p’ep’o. At’u ao were makala makaburini, kidza were ni av̱ara hatha yo ngira ya kuko were k’aikirirwa kaheri kwa ao. 298:29 Mar 3:11; 1 Akor 15:24Bai marihomona Jesu anadza, lola makipiga k’ululu makimwamba, “Unani naswi h’ewe Mwana wa Mulungu? Hedu udzire uhutese kare, na wakathi k’audzafika?” 30Vikara ho kimberembere, kure nao vichache, were hanarisa ribadhi ra nguluwe. 31Bai, o p’ep’o makimuvoya Jesu makimwamba, “Kala undafwamboza, furiche fukaangire aryahu nguluwe.” 32Jesu akiadzigidzya, akiamba, “H’aya, endani.” Bai o p’ep’o makiambola o at’u na machendaangira o nguluwe. Lola ro badhi rosi ra nguluwe rikitharamuka malo kula ko ngokani, rikivoromoka mo ziyani, rikifwa.
33Kuona vizho, o arisa makichimbira, machangira mumo mudzini, makisema gosi garigokala gadzahendeka kwa o at’u mariokala na p’ep’o. 34Na lola at’u osi kula ko midzini bagabaga makidzamulola Jesu. Bai marihomona makimuvoya kukala akulae kuko kwao.
9Jesu anahoza mut’u wa kuholoza
1Vikara Jesu arihombola kuko, wakwera dau akivuka ro ziya akiuya kwao Kaperinaumu. 29:2 Luk 7:48; Zabu 103:3; Joh 9:2Arihofika kuko lola at’u makimurehera mut’u wa kuholoza ariyekala arere kitandani mwakwe. Bai Jesu arihoona ro kuluhiro rao, akimwamba ye mukongo, “Dzip’e moyo mwanangu, dambizo zidzasamehewa.” 3Jesu arihonena vizho, lola angine kahi za o alimu a Sheria makikwatya kunena kimoyo-moyo na kuamba, “Mut’u yuyu be ananena kufuru.” 4Ela Jesu akimanya maazo gao, na akiamba, “Mbona muna maazo mai zho? 5Kwani, virizho rahisi ni hizho? Ni kumwamba mut’u, ‘Dambizo zidzasamehewa,’ hedu ni kumwamba, ‘Uka wanende?’ 69:6 Joh 5:36H’aya manyani bai, kukala Mwana wa Mudamu ana wadimi wa kusamehe dambi haha dhuniani.” Arihogonya kunena vizho, akimwamba ye mut’u wa kuholoza, “Uka uhale kitandacho wende kwenu.” 7Na ye mut’u akiuka, achenda kwao. 8Vikara aryahu at’u marihomona viryahu makiogoha zhomu, na makimulika Mulungu kwa kuap’a anadamu wadimi dza uwo.
Jesu anamutsagula Math’ayo
99:9 8:21-22Vikara Jesu arihombola haho, wakwendamona mut’u ariyekala anaifwa Math’ayo. Mut’u yuyu were akelesi kahi za ofisi ya kodi. Bai Jesu arihomona, akimwamba, “Nithuwa.” Math’ayo akirungarara akimuthuwa. 109:10 11:19; Mar 2:15; Luk 5:29; 7:34; 15:1-2; 19:7Badaye Jesu na anafundzie, makwendarya chakurya nyumbani kwa Math’ayo. Na lola athozi a kodi anji na at’u angine mariokala manaonewa kukala ni enye dambi, makudzarya hamwenga nao. 11Vikara Mafarisayo marihoona viryahu, makiauza o anafundzie, “Mbona ye mwalimu wenu anarya chakurya na athozi a kodi hamwenga na enye dambi?” 12Jesu arihosikira vizho akiamba, “Mukongo nde mwenye haja na muganga, ela muzima k’ana haja na muganga bule. 139:13 Hose 6:6; Math’ 12:7; Luk 19:10Hedu garya Maoro gaambago, ‘Sadaka zenu sizendzi, nimalazo ni mbazi,’ manaye ni noni? H’aya kagashomeni mugamanye manaye. Mimi nakudzaaiha enye dambi, sidzireaiha enye hachi!”
Anafundzi a Johana manamuza Jesu dzulu za kufunga
149:14 6:16-17; 11:18-19; Luk 7:33-34Siku mwenga, anafundzi a Johana makwenda kwa Jesu, machendamuza makimwamba, “Ni kwanoni sino na Mafarisayo hunafunga, ela anafundzio o k’amafunga?” 159:15 22:2; 25:10; Joh 2:1-12; 3:29; Ugun 19:7Bai Jesu akiadzigidzya akiamba, “Vidze ajeni a harusini nikukala na sumazi wakathi bwana harusi manaye haho? Ela siku zinadza, ambazo ye bwana harusi andauswa kahikahi zao, na haho mandafunga. 16K’ahana mut’u adimaye kuhala nguwo ya kapindi akayangiza kiraka kisha, mana cho kiraka kindayamola yo nguwo chambole, na kindaihendya ikale na t’undu bomu kukira iyo ya chaho. 17Kidza, divai mbisha k’aingizwa kahi za viriba zha kapindi. Kwani ikingizwa, indavipashula zho viriba imwagike. Bai zho viriba vindakala vidzanongeka, na yo divai nayo indakala idzamwagika. Ela divai mbisha ingizwa kahi za viriba visha, na k’ahana kindichonongeka.”
Kufufulwa kwa musichana na kuhozwa kwa mwanamuche
18Bai Jesu arihokala achere kunena, lola mubomu mumwenga wa Kiyahudi, akidzamupigira mavindi akimwamba, “Bwana, musichana wangu ala kufwani, hinde ukamuikire mukono naye andafufuka.” 19Jesu arihosikira vizho, iye hamwenga na anafundzie makiuka makimuthuwa. 20-219:20 Alaw 15:25-27; Math’ 14:36; Mar 5:27; 6:56; Luk 6:19; 8:44Vikara lola, kahi za ro kundi ra at’u mwere muna mwanamuche mumwenga ariyekala adzakala mukongo wa kumbola milatso kwa miaka kumi na miri. Bai mwanamuche yuyahu wamuthuwa Jesu ko nyuma kuno ananena kimoyo-moyo na kuamba, “Nikigut’a ro valore thu, nindahola.” K’ona akigut’a wo mutsa wa ro valore. 229:22 8:13; Mar 5:34; 10:52; Luk 7:50; 8:48; 17:19; 18:42; Mahe 3:16Bai ye mwanamuche arihogut’a ro valo, Jesu akigaluka, na arihomona akimwamba, “Dzip’e moyo mwanangu, kuluhiro ra kwako ridzakuhoza.” Na ye mwanamuche akihola haho na haho.
23Jesu arihofika ko nyumbani kwa ye mubomu wa sinagogi, wakwendathekeza at’u anji. Arya manarira, na arya manapiga vivoti. Bai akiamboza mumo nyumbani akiamba, 249:24 Joh 11:11-13“Mbolani, kwani ye musichana k’afwere bule, arere thu.” Kusikira vizho at’u makimutseka. 259:25 Mar 5:41Bai aryahu at’u marihokala madzagonya kumbola, Jesu achangira ndani, na achendamugwira mukono iye mufwa, naye haho na haho kare akiuka. 26Na lola uv̱oro uwo ukitsamuka lalo zima.
Jesu anahoza vipofu airi
279:27-30 20:29-34Vikara Jesu arihokala anambola kuko, wathuwiwa ni anaalume airi vipofu, makiluta mimiro yao makimwamba, “Mwana wa Daudi, huonere mbazi!” 28Bai Jesu wathuwa kwenda hatha anangira nyumbani, vipofu nao thia. Akiauza akiamba, “Vidze munakuluhira kukala nadima kumuhoza?” Makiamba, “Ee, funakuluhira Bwana.” 299:29 8:13Bai Jesu akiagut’a go matso, gonya akiamba, “H’aya navikale here mukuluhirazho.” 309:30 12:16; Mar 7:36Na lola arihonena vizho thu, matso ga o vipofu gakigunuka na makikwatya kuona. Bai Jesu akiakokot’era zhomu zhenye kukala masizhambire mut’u. 319:31 Mar 7:36Ela marihouka haho, machendavitsamusa kahi za lalo zima.
Jesu anahoza bwibwi
329:32-34 12:22-24Vikara marihokala makuukani, lola Jesu akireherwa mut’u ariyekala wapagawa ni p’ep’o. Mut’u yuyu were ni bwibwi. 33Bai, Jesu akimwamboza ye p’ep’o na ye bwibwi akikwatya kunena. Bai zhaangalaza at’u anji sana hatha makikwatya kunena h’akiyao na kuamba, “Zho zha bwibwi kunena k’ahudzazhona bule kahi za ts’i ya Iziraeli!” 349:34 10:25; 12:24, 27; Mar 3:22; Luk 11:15, 19Ela Mafarisayo makiamba, “Yuyu anamboza p’ep’o kwa kuhumira nguvu za mubomu wa p’ep’o.”
359:35 4:23Bai Jesu wadengereka kurya na kurya, kahi za midzi mibomu na mithithe, kufundisha kahi za masinagogi, na kuhubiri Uv̱oro Udzo wa uthawali wa mulunguni, na kuhoza akongo na anyonge a kila namuna. 369:36 Hesab 27:17; Izik 34:5; Zaka 10:2; Math’ 14:14; 15:32; Mar 8:2Ela arihoona go makundi ga at’u, waalola na akiaonera mbazi, kwa viryahu marizhokala manasirima na k’amamanya mahendedze, here ng’ondzi zisizo na murisa. 37Bai akiagalukira anafundzie akiambira, “Mavuno ni manji, ela ahendzi a kazi ni achache. 38Kwa vizho bai muvoyeni ye Bwana wa mavuno, ahume ahendzi a kazi madze mavune.”
10Jesu anatsagula anafundzi kumi na airi
1Bai Jesu akiaiha aryahu anafundzie kumi na airi na akiap’a wadimi wa kumboza p’ep’o na kuhoza makongo na manyonge ga kila namuna. 210:2-4 Joh 1:40-44; Mahe 1:13Ahumwi ao were ni Simoni ariyekala akiifwa P’et’ero na nduguye aifwaye Anderea. Angine were ni Jakobu na Johana, ambao were ni ana a Zebedayo, 3Filipu, Bath’olomayo, T’omasi, na Math’ayo ariyekala muthozi wa kodi. Angine mere ni Jakobu mwana wa Alifayo, na Th’adayo, 4na Simoni Muhehezi, na Juda Isikariote ariye nde ariyemusaliti Jesu.
Jesu anaahuma anafundzie kumi na airi
510:5-15 Luk 10:4-1210:5 Luk 10:33Vikara Jesu waahuma aa anafundzie kumi na airi akiamba, “Musendeni kwa at’u mario si Ayahudi, hedu hatha kahi za midzi ya Asamaria. 610:6 Jere 50:6; Math’ 15:24; Mahe 13:46Ela endani kwa Aiziraeli, ziryahu ng’ondzi zangu zirizongamika. 710:7 4:17Endani mukihubiri mukiamba, uthawali wa mulunguni udzafika hehi. 8Hozani mahana na makongo mangine, fufulani nyufu, na mbozani p’ep’o. Gaga gosini gahendeni bule renye, mana zo nguvu za kuhendera maut’u gaga hatha ninwi mwazigerwa bule. 9Vikara kala munenda, musitsukule akiba yoyosi ya p’esa mabindoni mwenu. 1010:10 1 Akor 9:14; 1 T’imo 5:18Musitsukule mukoba, hedu k’andzu mbiri, hedu virahu zha kugaluza, hedu mudhath’a mo charoni.”
“Muhendzi wa kazi av̱irya kupata p’oshoye. 11Mundihongira kahi za mudzi wowosi, lolani mut’u mudzo andiyemukaribisha na mukale ho hakwe hatha muuke vizho. 12Na mundihongira kahi za mudzi wowosi, lamusani muambe, ‘Dheri narikale kahi za mudzi uu.’ 1310:13 Luk 2:14Na kala mudzi uwo ni mudzo jeri, dheri renu narikale kahi za mudzi uwo. Ela kala mudzi uwo si mudzo, dheri renu narimuuyire. 1410:14 Mahe 13:51Na mudzi wowosi, hedu mut’u yoyosi andiyekahala kumukaribisha, hedu hatha kusikiza gago mundigokala munamala kuganena, kut’ani-kut’ani nyayo zenu, gonya muhauke. 1510:15 Mwan 18:20; 19:1-29; Math’ 11:24Kwani namwambira kamare kukala yo siku ya hukumu vindakala vii-vii zhomu kwa mudzi uwo, kukira zho vindizhokala kwa midzi ya Sodomu na Gomora.”
Jesu anaambira anafundzie maut’u mandigokirana nago
1610:16 Luk 10:3“Lolani, ninamuhuma here ng’ondzi kahikahi za mbawa. Kwa vizho bai kalani alachu here nyoka, na mukale ap’eho here magiya. 1710:17-22 24:9-14; Mar 13:9-13; Luk 21:12-19; Joh 16:1-410:17 Mahe 5:40; 2 Akor 11:24Dzimanyirireni kwani at’u mandamugwira mamuhirike manenoni na mamupige mo masinagogini mwao. 1810:18 Mahe 24–26Mundagwirwa muhirikwe mbere za maluwali na mbere za athawali kwa ut’u wangu, nanwi mundakwenda mukamboze ushuhuda dzulu zangu mbere zao, na mbere za at’u mario si Ayahudi. 1910:19-20 Luk 12:11-12Mushithakiwaho, musithapethape bule kupanga maneno ga kwendanena, kwani gago mundagagerwa wakathi uwo wa kudzihehera. 20Kwani sinwi mundionena bule, Roho wa Babiyenu ndiye andenena kwa milomo yenu.”
2110:21 Mik 7:6; Math’ 10:35; Luk 12:52-53“Mut’u andamulazha nduguye mwenye hedu mwanawe mwenye alagwe. Ana nao mandaagalukira azhazi ao enye, maalazhe malagwe. 2210:22 5:11; Joh 15:18Nanwi mundamenwa ni at’u osi kwa ut’u wa dzina rangu. Ela andiyevumirira hatha mwisho andaokoka. 2310:23 16:28; Mahe 8:1Mukiteswa kahi za mudzi uu, chimbirani mwende mudzi mungine, kuko nako mukiteswa, chimbirani mwende mungine. Nami namwambira kamare kukala k’amundaigot’ya bule yo midzi ya Iziraeli kabila Mwana wa Mudamu kudza.”
2410:24-25 Luk 6:40; Joh 13:16; 15:20“Mwanafundzi k’adima kumukira mwalimuwe, na mutumwa k’adima kumukira bwanawe. 2510:25 9:34Vinathosha kare zho zha mwanafundzi akale here mwalimuwe, hedu mutumwa akale here bwanawe. Vikikala mwenye nyumba mwenye thu, kisha manamwiha Belizebuli,10:25 Belizebuli ni dzina ringine ra Shethani. h’e seze nwi adamue?”
Jesu anaafundisha anafundzie mamwagohe Mulungu h’akeye
2610:26 Mar 4:22; Luk 8:17“Musiogohe bule, kila kit’u kidzichobiningizwa kindagunulwa, na kila kit’u kidzichofitswa kindaonewa. 27Kila nindiromwambira kizani, rineneni lwazu mulangazani. Na kila mundirosikira njamani, ritangazeni zhomu zhenye.10:27 Haha go maneno genye ga Kiyunani ganaamba, ‘ritangazeni dzulu za madari.’ Ayahudi were makakeresi dzulu za nyumba zao makasumurira.2810:28 Aebu 10:31Musiagohe ao madimao kuwalaga wo mwiri h’akeye, ela roho yo, k’amayadima bule. Mwagoheni iye adimaye kuuhala wo mwiri hamwenga na yo roho, na akavinonga-nonga kahi za Jehanamu. 29Utsongo wiri samba unaguzwa rahisi renye, kidza ko k’ahana hatha kamwenga kadimako kufwa bila Babiyenu kuhendza.10:29 Haha go maneno genye ga Kiyunani ganaamba, ‘utsongo wiri samba unadima kuguzwa peni mwenga.’ Kuko ts’i ya Iziraeli utsongo wiri were ukaguzwa peni mwenga ra kuko.3010:30 Luk 21:18Na hatha zo nyere zenu kidza Mulungu anazimanya isabuye. 31Kwa vizho bai musogohe bule, mana ninwi muna th’amani bomu kukira iho ra utsongo.
3210:32 Ugun 3:5“Kila andiyenikubali mbere za at’u, mimi nami nindamukubali mbere za Baba ariye mulunguni. 3310:33 Mar 8:38; Luk 9:26; 2 T’imo 2:12Ela kila mut’u andiyenikahala mbere za at’u, nami nindamukahala mbere za Baba ariye mulunguni.”
Jesu k’adzire arehe dheri haha dhuniani
3410:34 Luk 2:14“Sioneni kukala nakudzareha dheri haha dhuniani, hatha bule, nakudzareha k’ondo. 3510:35-36 Mik 7:610:35 10:21; 24:10; Mar 13:12; Luk 21:16Kwani nakudzaahendya ana a kilume mathengane na babizao, ana a kiche mathengane na mamizao, na akaza ana mathengane na mizhala zao. 36Mahadhui a mut’u mandakala o at’u a nyumbani mwakwe.”
3710:37 Kumbu 13:6-9; 33:9; Math’ 19:29; Mar 10:29; Luk 18:29“Kila amuhendzaye babaye hedu mameye kunikira mimi, hedu amuhendzaye mwanawe wa kiche hedu wa kilume kunikira mimi, k’av̱irya kukala wangu bule. 3810:38-39 16:24-25; Mar 8:34-35; Luk 9:23-24; Joh 12:25-26Mut’u yoyosi ariye k’andahala musalabawe na kunithuwa, k’av̱irya kukala wangu bule. 39Kwani kila andiyeyona rohoye andayangamiza, na andiyeyangamiza rohoye kwa ut’u wangu, andayona.”
Jesu ananena dzulu za zawadi
4010:40 18:5; Mar 9:37; Luk 9:48; Joh 13:20; Agal 4:14“Kila mut’u amuhokeraye ninwi, ananihokera mimi, na iye anihokeraye mimi, anamuhokera iye ariyenihuma. 41Kila mut’u amuhokeraye nabii kwa kukala ni nabii, andapata zawadi ya nabii, na kila mut’u andiyemuhokera mut’u muhachi, kwa kukala ni muhachi, andapata zawadi ya mut’u muhachi. 42Na kila mut’u andiyemup’a mumwenga wa aa at’u athithe, ngaa kikombe cha madzi ga p’eho kwa kukala ni mwanafundzi wangu, jeri wenye mut’u iye k’andakosa zawadiye bule.”
11Johana Mubat’izaji anaahuma anafundzie kwa Jesu
111:1 7:28Vikara Jesu arihokala adzagonya kualagiza o anafundzie kumi na airi, akihauka haryahu arihokala, achangira kahi za midzi mingine ya Galilaya, kuhubiri na kufundisha kuko.
211:2 14:3Wakathi uryahu, Johana Mubat’izaji were a jela. Bai arihosikira gago maut’u gosi arigokala akigahenda ye Masihi, wahuma anafundzie makamuze Jesu mamwambe, 311:3 Joh 1:15, 27; 3:31; 11:27“Vidze, we ndiwe yuyahu huriyekala hunamuthariza hedu hutharize mungine?” 4K’uzhona marihouza viryahu, Jesu akiadzigidzya akiamba, “Uyani mukamwambire Johana gago musikirago na kugaona. 511:5 Isa 35:5-6; 26:19; 61:1; Luk 4:18At’u masoona manaona, vidende mananenda, akongo a mahana manahozwa, at’u masio na masikiro manasikira, nyufu zinafufulwa, na masikini manahubiriwa Uv̱oro Udzo. 6Na baha iye ariye k’andakala na tashwishi dzulu zangu.”
Jesu ananena dzulu za Johana
7Bai aryahu anafundzi a Johana marihokala makuukani, Jesu akigalukira ro kundi ra at’u akinena dzulu za Johana akiamba, “Harya murihokwenda kurya nyika were mudzakwendalolani? Vidze were mudzakwendalola kirungurungu kinafuswa-fuswa ni lupeho? 8Hedu mwakwendalola mut’u adzevala nguwo mbidzo? Hatha, mavalao nguwo mbidzo k’amakala nyika bule, makala kahi za madzumba ga athawali. 9H’aya nambirani bai cho murichokwendalola ko nyika. Vidze mwakwendamulola nabii? Ee, ni vizho mwakwendamulola nabii. Nami ninamwambira kamare kukala mwakwendamulola mut’u ariye ni zaidhi ya nabii. 1011:10 Mala 3:1; Kumbo 23:20; Mar 1:2; Luk 1:76Kwani iye Johana ndiye ariyenenwa kahi za Maoro kukala, ‘Lola ninahuma mujumbe wangu mberezo, andiyekutengezera ngirayo kimbere.’ 11Nami namwambira kamare kukala haha urumwenguni be k’ahadzazhalwa mut’u mubomu kumukira Johana, ela ye muthithe mwenye kamare kahi za uthawali wa mulunguni be ni mubomu kumukira ye Johana. 12Na hangu Johana aandze kuhubiri na kubat’iza at’u, wo uthawali wa mulunguni be udzakala ukipigwa viha, na ni o masitao ndo mandiowangira kwa nguvu. 13Sheria za Musa na mafundisho ga manabii osi hatha kumufikira Johana ganena dzulu za wo uthawali. 1411:14 1 Athaw 17:1; Mala 4:5; Math’ 17:12-13; Mar 9:13Kwa vizho ahendzaye kukuluhira naakuluhire kukala Johana nde iye Elija ariyekala anatharizwa. 1511:15 13:9, 43; Mar 4:9, 23; 7:16; Luk 8:8; 14:35Mwenye masikiro, naasikire.”
16Bai Jesu akienderera kunena akiamba, “Kizhazi kino be tha ndakihalanisha na noni mino? Kidzahalana na ahoho makeresio sokoni. Asena ao manaamba, 17‘Fudzamupigira vivoti, ela k’amuvinire, hudzamuimbira wira wa hanga, ela k’amuririre kamare.’ 1811:18-19 9:14; Mar 2:18; Luk 5:33Johana wakudza haha, akikala k’arya na k’anwa mukiamba kukala ana p’ep’o. 1911:19 9:10; 11:2Vino Mwana wa Mudamu wakudza, anarya na ananwa munamwamba kukala adzatona, kidza ni murevi na musena wa athozi a kodi, na enye dambi angine. Ela ulachu wa Mulungu unamanywa ni wa ujeri, kukirira kwa mahendo ga ao maukubalio.”
Midzi iriyo k’aikuluhirire
20Vikara Jesu akikwatya kuidumulira iryahu midzi ariyo were wakwendahenda miujiza mibomu-mibomu, ela at’u a kuko hatha bada ya kuona miujiza iyo, makikahala kuthubu vizho. 2111:21 Tiro na Sidoni: Isa 23:1-16Bai waamba, “Shauri yenu ninwi at’u a Korazini na Beth’isaida. Kwani kala yo miujiza niriyoihenda ko kwenu be naihenda kahi za midzi ya Tiro na Sidoni be o andziyenu ngere mavala nguwo za magunia, na kukala ivuni kapindi kunyesa kuthubu kwao. 22Nami vivi namwambira kamare kukala yo siku ya hukumu vindakala baha o at’u a Tiro na Sidoni kaheri kuriko ninwi. 2311:23 Isa 14:13, 15Nwi at’u a Kaperinaumu nanwi, munaona mundanulwa hatha mulunguni? Hatha bule. Ninwi mundatserezwa hatha kuzimu. Kwani kala yo miujiza iriyohendwa mo mudzini mwenu be yahendwa kahi za mudzi wa Sodomu, ngere Sodomu ichereko hatha rero. 2411:24 10:15; Luk 10:12Nanwi vivi namwambira kamare kukala, haho siku ya hukumu be vindakala vii-vii zhomu kwenu ninwi kuriko kwa at’u a Sodomu.”
Jesu anamulazhira muv̱era Mulungu
2511:25 Isa 29:14; 1 Akor 1:18-29K’uzhona wakathi uwo vizho, Jesu akiamba, “Nakulazhira muv̱era h’ewe Baba, Bwana wa dzulu na ts’i, kwa kukala maut’u gaga wagafitsa alachu na enye akili, ukigagunulira madanga ga ana. 26Ni karakara Baba kwa kukala vizho were ndo urizhohendza.” 2711:27 28:18; Joh 1:18; 3:35; 10:15; 13:3; 17:2Bai arihogonya kulazha muv̱era akiagalukira o at’u akiamba, “Maut’u gosini gaikwa mikononi mwangu ni Baba. K’akuna mut’u amumanyaye ye Mwana asihokala ye Baba, na k’akuna mut’u amumanyaye ye Baba asihokala ye Mwana na aryahu ambao ye Mwana anahendza kuang’azira ye Baba.”
Jesu anaaiha enye thabu aaoyeze
2811:28-30 Isa 28:12“Ndzoni kwangu ninwi nyosi musirimao, na murio mudzaremererwa ni mizigo nami nindamuoyeza. 2911:29 Jere 6:16Rivaleni gogo rangu, mudzifundishe kwangu, kwa kukala mimi ni mup’eho na mup’ore, nanwi mundaoya kamare kahi za maroho genu. 30Kwani gogo rangu ni shushu na muzigo wangu k’auremerera.”
12Jesu anaadzigidzya Mafarisayo dzulu za Sabato
112:1 Kumbu 23:24-25Vikara makathi garyahu, Jesu hamwenga na anafundzie makala manakira kahikahi za minda ya ngano siku ya Sabato. Bai marihokala makukirani, o anafundzie makikala manasikira ndzala, kwa vizho makikwatya kuhuta masuche ga ngano na kwafuna. 212:2 Kumbo 20:8-10Mafarisayo marihoona viryahu makimwamba, “Lola! O anafundzio manahenda ut’u uriwo k’auhendwa siku ya Sabato.” 312:3-4 1 Samw 21:2-7; Alaw 24:5-9Bai Jesu arihosikira vizho akiadzigidzya o Mafarisayo akiamba, “Muthawali Daudi wahendadze harya arihokala iye na o at’u ariokala nao mana ndzala? Hedu k’amudzavishoma? 4Samba wangira kahi za nyumba ya Mulungu, na akirya yo mikahe ya sadaka, iriyo kulengana na Sheria, iye hedu hatha ao ariokala nao k’amav̱irya kuirya, hasihokala o alombi thu-thu-thu. 512:5 Hesab 28:9-10H’aya zho mbai, yo Sheria ya Musa samba inaamba kukala alombi manabanda Sheria ya Sabato kila siku ya Sabato kahi za Hekalu, kidza k’amana makosa gogosi. Zho nazho k’amudzavishoma? 6Vivi be manyani kukala haha hana mut’u mubomu kukira riro Hekalu. 712:7 9:13; Hose 6:6Na kala munamanya mana ya go Maoro gaambago kukala, ‘Sadaka zenu sizendzi, nimalazo ni mbazi,’ k’amungaahukumire at’u mario k’amana makosa. 8Kwani Mwana wa Mudamu nde Bwana wa yo siku ya Sabato.”
Jesu anahoza mut’u siku ya Sabato
912:9-14 Mar 2:27-28Bai arihombola haho Jesu wakwendangira kahi za ro sinagogi rao. 10Na lola muryahu sinagogini, were muna mut’u mwenye mukono wa kuholoza. Na kwa kukala o Mafarisayo were manamala chausa cha kumushithakira Jesu, mamuza makimwamba, “Vidze, ni karakara kumuhoza mut’u siku ya Sabato?” 1112:11-12 Luk 13:15-16; 14:5Jesu akiadzigidzya akiamba, “Ni h’ani kahi zenu ariye ng’ondziye ikivoromoka winani siku ya Sabato andairicha mumo kwa kukala ni siku ya Sabato? 12Vidze mudamu anadima kulinganishwa na ng’ondzi? Kwa vizho bai ni karakara kamare kisheria kuhenda madzo siku ya Sabato.” 13Kugonya kunena vizho, akimwambira ye mut’u, “Goloza wo mukonowo hedu.” Naye arihogoloza thu, ukiuyat’o na ukikala dza uwo mungine. 1412:14 Joh 5:16, 18Vikara o Mafarisayo marihoona kukala Jesu adzamuhoza ye mut’u, machambola machendapanga zho mandizhomwalaga Jesu.
Jesu ndiye muhumiki wa Mulungu ariyenenwa ni nabii Isaya
15Bai Jesu arihoipata p’eho yo njama yao, akihauka achenda kungine. Ela hamwenga na vizho, at’u anji mamuthuwa na akiahoza at’u osi mariokala ni akongo. 1612:16 8:4; 9:30; Mar 7:36Ela akiakokot’era kukala masimuhendye akamanywa iye ni h’ani. 1712:17-21 Isa 42:1-4Bai wahenda vivi ili garyahu maneno garigonenwa ni nabii Isaya gathimire. Kwani Isaya waamba,
1812:18 3:17“Lolani ye muhumiki wangu niriyemutsagula.
Ninamuhendza na ananifwahiza.
Nindamwangiza nguvu za Roho wangu
ili atangazire at’u mario si Ayahudi, kukala hukumu indakala ya hachi.
19K’andapigana k’anani na at’u hedu kupiga k’ululu.
Kidza k’andanena zhomu-zhomu bule mo ngira-ngira.
20At’u mario k’amana nguvu
k’andaabanda moyo bule.
Naye andaenderera vizho muhaka ahakikishe
kukala hachi idzashinda.
21Na kukirira na dzinare,
at’u mario si Ayahudi mandahendywa makale na th’amaa ya hakika.”
Jesu ana nguvu kumushinda Belizebuli
Mariko 3:20-30; Luka 11:14-23; 12:10
2212:22-24 9:32-34Vikara kahi za wakathi uwo, Jesu akireherwa mut’u ariyekala wapagawa ni p’ep’o. Mut’u yuyu were ni kipofu, na ni bwibwi. Ela arihorefwa kwa Jesu, Jesu akimuhoza na ye bwibwi akikwatya kuona na kunena. 2312:23 20:30-31Bai aryahu at’u marihoona viryahu osi makingalala zhomu, makiamba, “Yuno ela si iye Mwana wa Daudi?” 2412:24 10:25Ela Mafarisayo marihosikira vizho makiamba, “Hatha bule! Yuyu anamboza p’ep’o kwa kuhumira nguvu za Belizebuli, mubomu wa p’ep’o.”
25Ela Jesu akigamanya go maazo gao na akiambira, “Ts’i yoyosi, o at’ue makidzigazha makundi-makundi, gahehanago, be ts’i iyo indanongeka. Na mudzi wowosi hedu hatha nyumba yoyosi, at’u makikala k’amagwirana milomo, mudzi uwo hedu nyumba iyo, k’aindatoa. 26Na Shethani akimboza Shethani mwandziwe, andakala adzadzigazha. Vidze uthawaliwe undatoa jeri? 27Chamba mino namboza p’ep’o kwa nguvu za Belizebuli, o afuasi enu o manaamboza kwa nguvu za h’ani? Bai ao ndo mandiomuhukumu ninwi. 2812:28 Luk 17:21Ela nikimboza p’ep’o kwa Roho wa Mulungu, be wo uthawali wa Mulungu udzamudzirira. 2912:29 Isa 49:24Kwani k’akuna mut’u adimaye kungira kahi za nyumba ya mut’u mwenye nguvu na kumuhoka vit’uzhe hasiho kumufunga ye mwenye kwandza, ndo adime kumuhoka zho vit’uzhe.”
Dambi isiyosameheka
3012:30 Mar 9:40; Luk 9:50“Kila mut’u ariye k’ahamwenga nami, a kinyume nami. Na iye ariye k’anaviza kukundzumanya hamwenga, kaziye ni kutsamula. 3112:31-32 12:24Kwa ut’u uwo wenye bai, ninamwambira kamare kukala, kila dambi na kila kufuru indasamehewa, ela kufuru dzulu za Roho Mweri, k’aindasamehewa bule. 32Mut’u andiyenena ut’u wowosi kinyume cha Mwana wa Mudamu andasamehewa. Ela kila andiyenena ut’u wowosi kinyume cha Roho Mweri k’andasamehewa ng’o, kahi za urumwengu uu, na hatha kahi za urumwengu udzawo.”
Muhi na matundage
3312:33 7:16-18“Kila muhi umanyikana kwa gago matundage uzhalago. Muhi ukiutengezerat’o undazhala matunda madzo. Ela kala k’aundatengezerwat’o undazhala matunda mai-mai. 3412:34 3:7H’enwi kizhazi cha nyoka! Munadimadze kunena madzo kuno mioyo yenu i thele uthiriri? Mana kanwa ka mut’u kanena garyahu gadzigowadzala moyowe. 35Mut’u mudzo, nikuzhala madzo kula kahi za akibaye mbidzo. Na mut’u mui naye, nikuzhala mai, kula kahi za akibaye mbii. 3612:36-37 Jako 3:6-10Ela mino namwambira kukala, kila neno risirofwaha, andironena mut’u andakudza arisemet’o haho siku ya hukumu. 37Kwani siku iyo, mulomowo mwenye ndo undokuhendya ugerwe hachi, hedu uhukumiwe.”
Mafarisayo manamwamba Jesu aahendere muujiza
3812:38-39 16:1-4; Mar 8:11-1212:38 Joh 6:30; 1 Akor 1:22Vikara Jesu arihogonya kunena vizho, badhi ra Mafarisayo na alimu a Sheria makimwamba, “Mwalimu, funamala fuone muujiza kula kwako.” 39Jesu akiamba, “Kizhazi kithiriri kisokuluhira! Kinamala kwanyeswa muv̱ano, bai k’akindanyeswa muv̱ano wowosi, isihokala uryahu wa nabii Jona h’akeye. 4012:40 Jon 1:17; Math’ 27:63Na here Jona arizhomizwa ni nyangumi, na akikala ndanini mwakwe siku t’ahu, usiku na mutsana, Mwana wa Mudamu naye andakala mitsangani siku t’ahu, usiku na mutsana. 4112:41 Jon 3:5Nami namwambira kukala, siku iryahu ya hukumu at’u a mudzi wa Ninawi mandarungarara mamupige ulongo, kwa kukala marihosikira mahubiri ga Jona, mathubu dambi zao. Na lola vivi thiyuno mut’u mubomu kumukira Jona. 4212:42 1 Athaw 10:1-10H’aya zho mbai, siku iyo ya hukumu vizho, muthawali muche wa ts’i ya kwa Mwaka, andarungarara amupige ulongo ninwi, kwa kukala iye wambola kure sana, akidza ts’i ya Iziraeli kudzasirikiza ulachu wa Selemani. Vino lola thiyuno mut’u mulachu kumukira Selemani, ela k’amumusirikiza.”
P’ep’o adimazho kumuuyira mut’u
43Jesu akienderera kunena akiamba, “P’ep’o amwambolaho mut’u, nikundengereka kut’u kuriko k’akuna madzi ili apate hat’u ha kuoya, ela akikosa, 44nikunena kimoyo-moyo akaamba, ‘Mut’u mimi nindauya iryahu nyumba niriyombola.’ Bai auyaho nikuithekeza yo nyumba ni t’uhu, yasherwat’o na ikipangwat’o. 4512:45 2 P’et 2:20Vikara aonaho vizho nikwendahala p’ep’o angine afungahe, ai kumukira ye mwenye, akadza nao, makadzangira, makatoa mumo. Bai hali ya mut’u iye ni kukala mbii-mbii hatha kukira zho arizhokala chaho. Na vizho ndo vindizhokala kwa kizhazi kiki kithiriri.”
Mameye Jesu na nduguze Jesu
46Vikara Jesu arihokala achere kunena na riryahu kundi ra at’u, lola mameye, na nduguze Jesu a kilume poo! Makiima ko ndze, makikala manamala kunena naye. 47Bai mut’u mumwenga akimwamba Jesu, “Mameyo na nduguzo manakumala ko ndze.” 48Jesu arihosikira vizho akiuza, “M’ama na ndugu zangu ni hio?” 49Arihouza vizho, akienderera kunena kuno anaaloha o anafundzie akiamba, “Aa be ndo m’ama na ndo ndugu zangu. 5012:50 6:10Kwani kila ahendaye mahendzo ga Baba ariye mulunguni, nde m’ama na nde ndugu yangu.”
13Fumbo ra mulayi
1Bai siku iyo vizho, Jesu achambola mumo nyumbani arimokala na achendakelesi k’anda-k’anda ya ro ziya ra Galilaya. 2K’uzhona arihokwendakelesi kuko, rikundi ribomu ra at’u rikimudzalira hatha akiona ni baha akwere dauni akelesi mumo. Bai wakelesi dauni kuno at’u angine osi makiima ko k’anda-k’anda ya ro ziya. 3Akiambira maut’u manji kwa kuhumira mafumbo. Akiamba, “Mut’u mumwenga wauka kwendamwaga-mwaga mbeyu mundani kwakwe. 4Vikara arihokala akuzimwagani-mwagani, mbeyu nyingine zikigwa k’anda-k’anda ya ngira. Unyama ukidzazit’ot’a. 5Nyingine zikigwa kahi za mutsanga wa mawe-mawe, harihokala hana mutsanga muchache. Bai zikimera malo-malo kwa kukala were hana mutsanga muchache. 6Ela zirihopigwa ni dzuwa thu zikinyala kare, kwa kukala were k’azina miziji ya kwenda kure. 7Mbeyu nyingine zikigwa miyani. Zirihomera, miya iryahu ikikula na ikizizia-zia hatha k’azipatire nafasi ya kumbola ndze bule. 8Ela mbeyu nyingine zo zikigwa kahi za mutsanga mudzo, na zikizhalat’o sana. Nyingine zazhala gana-gana, nyingine mirongo mihandahu, na nyingine zo zikizhala mirongo mihahu.” 913:9 11:15Arihogonya kunena viryahu akiamba, “Mwenye masikiro, naasikire.”
Chausa cha Jesu kuhumira mafumbo
10Bai, ariholaa haho, o anafundzie makimuza makimwamba, “Kwanoni unahendza kuhumira mafumbo kala unanena na o at’u?” 11Jesu akiadzigidzya akiamba, “Ninahenda vizho kwa kukala ninwi mwajaliwa kumanya siri za uthawali wa mulunguni, ela aryahu k’amajaliwirwe bule. 1213:12 25:29Kwani kila ariye nacho andangezwa, akale na vinji, ela ariye k’ana kit’u kamare, hatha cho kichache aricho nacho kidza andakihokwa. 13At’u aryahu ninanena nao kwa mafumbo, kwa kukala manalola, ela k’amaona bule, kidza manasikiza, ela k’amasikira hedu kuelewa. 1413:14-15 Isa 6:9-10; Joh 12:40; Mahe 28:26-27Na garyahu maneno garigonenwa ni nabii Isaya haho kapindi vivi gadzathimira kwao. Kwani Isaya wanena akiamba,
‘Mundasirikiza na kusirikiza
ela k’amundang’alirwa bule.
Mundalola na kulola
ela k’amundaona bule.
15Mana mioyo ya at’u aa idzakala mikomu,
masikiro gao madzagagandiza,
matso gao madzagafinya,
masidze makaona na go matso gao,
makasikira na go masikiro gao,
makang’alirwa na yo mioyo yao,
makanigalukira mimi, nikaahoza.’
16Baha ninwi, kwani masikiro genu ganasikira na matso genu ganaona. 1713:17 1 P’et 1:10-12Kwani be namwambira kamare kukala, manabii anji na at’u ahachi angine, mathamani kuona gaga mugaonago, ela k’amagaonere, kidza mathamani masikire gago mugasikirago, ela k’amagasikirire bule.”
Mana ya ro fumbo ra mulayi
18Jesu akienderera kunena na anafundzie akiamba, “Vikara, sirikizani nimwambire mana ya ro fumbo ra mulayi. 19Kila mut’u ariye akisikira neno ra Mulungu k’arielewa, ye Mui nikudza na kurusa ho moyoni ririholaywa. Bai mut’u dza iye nde iryahu mbeyu iriyogwa haryahu k’anda-k’anda ya ngira. 20Ziryahu mbeyu zirizogwa mutsanga wa mawe-mawe, ni mut’u ariye akisikira neno thu, anarihokera kare mara mwenga, kidza anarihokera na raha. 21Ela kwa kukala neno riryahu k’arina miziji moyoni mwakwe, mut’u yuyahu k’atoa naro bule. Kwani thabu, hedu mateso gakimudzirira kwa ut’u wa ro neno, k’avumirira bule, anaviricha kare. 2213:22 1 T’imo 6:9-10Mungine ye ni here iryahu mbeyu iriyogwa miyani. Mut’u iye nikusikira ro neno ra Mulungu, ela v̱ata za urumwengu, na ukengi wa mali, nikurikonya-konya ro neno hatha rikakala k’arindazhala kit’u. 23Ela mut’u mungine ye ni here iryahu mbeyu iriyogwa kahi za mutsanga mudzo. Mut’u yuyu nikurisikira ro neno ra Mulungu, akarielewat’o. Bai at’u mario dza vizho yuyu, nikuzhala matunda. Yuno gana, yuya mirongo mihandahu, na mungine mirongo mihahu.”
Fumbo ra ngano yenye na ngano ya vuweni
24Bai kula haho, Jesu akiambira o at’u fumbo ringine akiamba, “Uthawali wa mulunguni udzahalana na mut’u ariyekwendalaya ngano mundani kwakwe. 25Vikara siku iyo vizho, hadhui wa kwakwe naye, akithariza hatha at’u machangira ndazini, achendamwaga-mwaga ngano ya vuweni kahi za yo ngano yenye. 26Bai, mbeyu zizi zamera na zikikula hatha ngano inaamba inafumula, yo ngano ya vuweni nayo ikifumula. 27K’uzhona aryahu ahumiki marihoona viryahu machendamuza ye mwenye munda makiamba, ‘Bwana, samba walaya ngano yenye we murya mundani mwako! Be mbona vino muna ngano ya vuweni?’ 28Ye mwenye munda akiamba, ‘Hadhui ndiye ariyekudzailaya.’ O ahumiki makimwamba, ‘Vikara vino hukaing’ole hedu huhendedze?’ 29Ye mwenye munda akiadzigidzya akiamba, ‘Hatha, musendeing’ola bule. Kwani muchendaing’ola munadima kung’ola hatha yo ngano yenye nayo. 3013:30 3:12; Ugun 14:14-15Ut’u uwo uricheni ukule hamwenga, hatha wakathi wa kuvuna. Haho nindaambira o avuni kukala, “Ihaleni yo ngano ya vuweni yosi kwandza, muifunge mabutsa-mabutsa mugaike k’anda gaochwe. Mukigonya vizho, halani yo ngano yenye muyangize lutsagani mwangu.” ’ ”
Fumbo ra katembe ka haradali
3113:31 17:20; Luk 17:6Bai Jesu arihogonya kuambira ro fumbo riro, akihamboza fumbo ringine kaheri akiamba, “Uthawali wa mulunguni udzahalana na katembe kathithe ka haradali, kariko mut’u mumwenga wakahala achendakalaya mundani mwakwe. 3213:32 Izik 17:23Katembe kaka ni kathithe kukira t’embe zosi. Ela kakimera, nikukula zhomu hatha kakakira mimera mingine yosi ya mundani. Kidza nikukala muhi mubomu hatha unyama ukadzaaka vitsunji zhao mo vitaini.”
Fumbo ra ts’ats’u
3313:33 1 Akor 5:6; Agal 5:9Jesu akiambozera fumbo ringine, akiamba, “Uthawali wa mulunguni udzahalana na ts’ats’u iriyohalwa ni mwanamuche akivugira p’ishi t’ahu za unga wa ngano na ukikutuka wosi.”
3413:34-35 13:10-17Bai kila kit’u arichokifundisha Jesu kwa o at’u, wakifundisha kwa kuhumira mafumbo, k’akuna kit’u hatha kimwenga arichokifundisha bila kuhumira mafumbo. 3513:35 Zabu 78:2Bai wahenda vivi ili maneno garigonenwa ni nabii mumwenga ho kapindi gathimire. Kwani nabii iye wanena akiamba, “Nindahumira mafumbo kunena maut’u garigofitswa hangu kuumbwa kwa urumwengu.”
Jesu anaaeleza anafundzie mana ya ro fumbo ra ngano ya vuweni
36Vikara Jesu arihogonya kunena akiaricha o at’u na akiuya ko nyumbani arikokala adzambola. Bai arihofika kuko anafundzie makimuthuwa makimwamba, “Bwana, rirya fumbo ra ngano ya vuweni manaye ni noni? Fambire.” 37Jesu akiadzigidzya akiamba, “K’amuona h’e, mulayi wa yo mbeyu mbidzo ni Mwana wa Mudamu. 38Wo munda ni uu urumwengu. Mbeyu mbidzo ni ana a Uthawali, na ngano ya vuweni ni ana a ye Mui. 39Iye nde mulayi wa yo ngano ya vuweni. Wakathi wa kuvuna ni siku ya mwisho, na avuni ni malaika. 4013:40 7:19; Joh 15:6Siku ya mwisho vindakala dza vizho zhenye, zha ngano ya vuweni kung’olwa na kwangizwa mohoni. 4113:41 24:31; Mar 13:27Kwani Mwana wa Mudamu andaalagiza malaikae makundzumanye ahendi a mai osi, hamwenga na aryahu maahendyao andziyao mahende mai, na maamboze ndze ya uthawali wa kwakwe. 4213:42 8:12Makila haho maahale makaatsuhe mohoni. Na kuko mandarira na kufuna meno. 4313:43 Dani 12:3; Alam 5:31; Math’ 11:15Ela ahachi o, mandang’ala here dzuwa kahi za uthawali wa Babiyao. Mwenye masikiro, naasikire.”
Fumbo ra uthajiri uriwokala wafitswa mundani
4413:44 Afil 3:7-14Jesu akienderera kumboza mafumbo mangine akiamba, “Uthawali wa mulunguni udzahalana na ushaha uriwokala wafitswa hat’u mundani vivi. Vikara mut’u mumwenga arihokwendaupesa akikaza kuufitsa. Na kwa ro fwahiro bomu arirokala naro achendaguza vit’uzhe zhosi, akidzagula wo munda.”
Fumbo ra muchuzi wa lulu
45Bai Jesu akihamboza fumbo ringine kaheri akiamba, “Uthawali wa mulunguni udzahalana na mut’u mumwenga, ariyekala kaziye ni kumala lulu na kwendaguza. 46K’ona siku mwenga achendaona lulu ya kima kibomu sana. Bai achendaguza vit’u zhosi arizhokala nazho, akidzaigula.”
Fumbo ra nyavu bomu
47Kidza Jesu akimboza fumbo ringine, akiamba, “Pia uthawali wa mulunguni udzahalana na nyavu bomu sana, iriyogwagwa ziyani na ikigwira makumba ga kila namuna. 48Bai irihokala idzadzala o avuhi makiimboza ndze, gonya makikelesi kutsagula makumba ga kuriwa na gasigoriwa. Garyahu ga kuriwa makigangiza k’ahuni mwao, garya gasoriwa makigatsuha. 49Na siku ya mwisho vindakala dza vizho zhenye. Malaika mandaathenga at’u, ai lwao, na ahachi lwao. 5013:50 8:12Makigonya vizho, mandaahala at’u ai osi maatsuhe mohoni, na kuko mandarira na kufuna meno.”
51Jesu arihogonya kuathalira mafumbo gaga akiauza akiamba, “Vidze mudzagasikira gano nidzigomwambira?” Na anafundzie makimudzigidzya makiamba, “Ee hudzagasikira.” 52Bai marihokala madzadzigidzya, Jesu akiambira, “H’aya bai, kila mwalimu wa sheria adziyefundishwa ujeri dzulu za uthawali wa mulunguni, a karakara na mut’u ariye na akibaze nyumbani mwakwe. Ni kwangira akamboza mbisha na za kapindi.”
Jesu anav̱udhywa ko kwao kwenye
5313:53 7:28Bai arihokala adzagonya kumboza go mafumbo gago, Jesu wauka haho arihokala 5413:54 Joh 7:15achenda kwao. Vikara arihofika kuko, achangira kahi za sinagogi ra at’u a kuko na akikwacha kufundisha. K’uzhona o at’u makingalala zhomu makiamba, “Uno ulachu be tha waupatahi? Na zino nguvu za kutengezera miujiza nazo wazilazhahi? 5513:55 Joh 6:42Yuno si yuyahu mwana wa fundhi wa kutsonga bule yuno? Samba tha mameye ni Maryamu yuno. Hatha nduguze osi a kilume hunaamanya: Jakobu, na Josefu, na Simoni, na Juda. 56H’e o nduguze a kiche, samba osi ma haha! Vikara maut’u gano gosi wagapatahi?” 5713:57 Joh 4:44Bai k’aviafahire. Jesu arihoona viryahu akiamba, “Nabii anaishimiwa kila hat’u isihokala kahi za ts’i ya kwao, na mudzini kwao.” 58Bai kwa ut’u wa ko kutsakuluhira kwao, Jesu k’akuhendere miujiza minji kuko.
14Johana Mubat’izaji anatoswa kitswa
1Vikara makathi garyahu muthawali Herode, ariyekala akiifwa Anitipasi wasikira nguma ya go maut’u mabomu arigokala akigahenda Jesu. 214:2 16:14Akiambira ahumikie, “Iye ni Johana Mubat’izaji iye, wafufuka, ndo hatha ana wadimi wa kuhenda maut’u mabomu-mabomu.”
314:3-4 Alaw 18:16; 20:21; Luk 3:19-20Herode were wamugwira Johana akimufunga minyororo akimwangiza jela. Vivi wavihenda kwa ut’u wa Herodia, mwanamuche ariyekala Herode wamuhoka nduguye ariyekala akiifwa Filipu 4Johana Mubat’izaji akimwambira Herode kukala, “Si hachi bule kumuhala mukaza nduguyo.” 514:5 21:26; Mar 11:32; Luk 20:6Lengo ra Herode were ni amwalage ye Johana, ela k’avihendere kwa ut’u wa kuagoha o Ayahudi, kwani ao were manamona Johana kukala ni nabii.
6Siku mwenga, Herode were anausa sherehe ya kukumbukira siku ariyozhalwa, na musichana wa Herodia akidzaavinira ajeni. Bai Herode wafwahirwa zhomu 7hatha akilaha kukala chochosi andichomala ye musichana andamup’a. 8Bai kwa kufundishwa ni mameye, ye musichana akiamba, “Ningizira kitswa cha Johana Mubat’izaji kahi za riri bunguu.”
9Arihosikira vizho, Herode washononeka zhomu, ela kwa were adzalaha mbere za ajeni kukala kila andichomalwa andalazha, akilagiza kukala agerwe. 10Akilagiza mut’u achenda ko jela, achendamutosa kitswa Johana. 11Bai akichangiza bunguuni akimurehera ye musichana, naye akikihala akimuhirikira mameye. 12Anafundzi a Johana marihovisikira, makidzamuhala machendamuzika, gonya machendamwambira Jesu.
Jesu anarisa at’u zaidhi ya alifu ts’ano
Mariko 6:30-44; Luka 9:10-17; Johana 6:1-14
1314:13-21 15:32-39Vikara Jesu arihousikira wo uv̱oro wa kwalagwa kwa Johana, akikwera dau kwenda kut’u kwa iye h’akeye, kure na at’u. Ela at’u marihovisikira makimbola midzini, makundi-makundi, makimuthuwa na magulu hatha makifika ko arikokala anenda. 1414:14 9:36Bai arihothima mo dauni, akirona ro kundi bomu ra at’u ririrokala ridzamuthuwa, naye akiaonera mbazi na akiahoza akongo ao. 15Vikara kurihokala kunaenderera kutswa, o anafundzie mamwendera makimwamba, “Bwana, hat’u haha be ni nyika zhomu, nako kunakaza kutswa, kwa vizho baha uafumule aa at’u mangire mo midzini makadzigulire zhakurya.” 16Jesu akiadzigidzya akiamba, “Hatha, k’avimala bule, ap’eni chakurya ninwi.” 17Vikara marihosikira vizho o anafundzi makimuza Jesu makiamba, “Fundaarisadze sino naswi funa mikahe mitsano na makumba mairi thu-thu-thu?” 18Jesu akiadzigidzya akiamba, “Vireheni kuno hedu.” 19Akiambira o at’u makeresi ho nyasini. Marihogonya kukelesi, akihala yo mikahe mitsano na go makumba mairi, akilola dzulu mulunguni, akimboza muv̱era kwa Mulungu, gonya akivimogola-mogola akiap’a anafundzie maagazhire o at’u. 2014:20 2 Athaw 4:43-44Nao osi makirya hatha makivilola. Bai marihogonya kurya, o anafundzi makitsola-tsola zho visiku-visiku virizhokala vidzasala na makidzaza k’ahu kumi na mbiri. 21Isabu ya o at’u mariorya were ni here alifu ts’ano, hasiho kuthala ache na ahoho.
Jesu ananenda dzulu za madzi
Mariko 6:45-52; Johana 6:15-21
22Bai o at’u marihogonya kurya thu, Jesu waambira o anafundzie mangire dauni mathangulie kwenda nyangamo ya hiri kuno ye anaafumula o at’u. 2314:23 5:1; Luk 5:16Bai, arihokala adzagonya kuafumula, wakwera dzulu kirimani kwendavoya hatha akitsererwa h’akeye kuko. 24Wakathi uwo ro dau were ridzafika kure zhomu, kidza were rinaheha na maimbi, kwani lupeho lwere lunambola ko mendako.
2514:25 Ayub 9:8Bai urihofika wakathi wa jogolo ra kwandza kuika akiambolera kuno ananenda dzulu za madzi. 2614:26 Luk 24:37Ela o anafundzi marihomona ananenda dzulu za madzi, makihondoka zhomu, makipiga k’ululu kwa woga, kwa kukala were manaona ni p’ep’o. 27Jesu akinena nao haraka akiamba, “Sogoheni, ndimi musihondoke.” 28P’et’ero akiamba, “Kala ndiwe jeri Bwana, nambira nami ninende dzulu za gaga madzi nikuthuwe kuko uriko.” 29Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Ndzo.” K’ona P’et’ero akithima kula mo dauni akinenda dzulu za go madzi kumuthuwa Jesu. 3014:30-32 8:26Ela arihosikira lo luv̱utho zho lupigazho na nguvu achangirwa ni woga na akikwacha kuhoha. Akipiga k’ululu akiamba, “Bwana, nokola!” 3114:31 6:30; 8:26; 16:8; 17:20; Luk 12:28Na haho henye Jesu akigoloza mukono akimugwira gonya akiamba, “Mut’u wa kuluhiro thithe we, kwanoni udzahenda k’ai-k’ai mo moyoni?” 32Arihonena vizho, iye na P’et’ero machangira mo dauni na lo luv̱utho lukihurira. 3314:33 16:16; 27:54; Mar 15:39Na o at’u osi mariokala mo dauni makimuzamira makiamba, “Ujeri wenye uwe u Mwana wa Mulungu.”
Jesu anahoza akongo ko Genezarethi
34Bai Jesu na anafundzie makivuka ro ziya na makifika ts’i ya Genezarethi. 35Vikara at’u a kuko marihomanya kukala ni Jesu, makivitsamusa kare lalo rosi kukala Jesu adzire. K’uzhona makimurehera Jesu akongo osi, 3614:36 9:20na makimuvoya mahende kugut’a ro pindo ra ro valore thu, na osi mariorigut’a mahola.
15Maadha ga Mafarisayo
1Siku mwenga, Mafarisayo na alimu a Sheria, mambola Jerusalemu machenda hatha kuko arikokala Jesu. Manafika kuko makimwamba, 215:2 23:25; Luk 11:38-39“Mbona o anafundzio manaribanda ro adha ra kuoga mikono hurirorichirwa ni akare ehu? Kwani kala manarya k’amaoga mikono.” 3Jesu akiadzigidzya akiamba, “Mbona nwi munabanda malagizo ga Mulungu ili muthuwe maadha genu enye? 415:4 Kumbo 20:12; 21:17; Kumbu 5:16Mulungu walagiza kukala, ‘Muishimu babayo na mameyo.’ Kidza akiamba, ‘Ye andemuhukana babaye hedu mameye, kumala kwalagwa naalagwe.’ 5Ela nwi munafundisha kukala, mut’u akihala kit’u adimacho kumup’a babaye hedu mameye na akakala adzamwaviza, na hat’uhe akilazhe kwa Mulungu, 6andakala k’ana haja ya kuaishimu bule. Mbona munarihenda neno ra Mulungu kutsakala na nguvu, kwa muthuwe maadha genu enye? 715:7-9 Isa 29:13Munadzihendya sana ninwi. Nabii Isaya wanenat’o sana dzulu zenu. Kwani waamba,
8‘At’u aa mananogoha kwa makanwa gao,
ela mioyo yao i kure nami.
9Hatha makanivoya ni bule,
kwa kukala manahala maadha ga anadamu,
na kugafundisha here malagizo gangu.’ ”
Kimuhendyacho mut’u kukala mukolo
10Bai Jesu arihogonya kunena na o Mafarisayo, akiaiha o at’u akiambira, “Nisirikizani na mung’alirwe; 1115:11 Mahe 10:15; 1 T’imo 4:4; Tit 1:15Changiracho kanwani mwa mut’u, k’akimuhendya mukolo. Kimuhendyacho mut’u akakala mukolo, ni kiryahu chambolacho kanwani mwakwe.”
12K’uzhona zho marihombola haho, anafundzi makimwamba kukala, “Unamanya kukala virya udzizhovinena harya vidzaatsukiza o Mafarisayo?” 13Jesu akiadzigidzya akiamba, “Kila mumera uriwo k’aulayirwe ni Baba ariye ko mulunguni, undang’olwa. 1415:14 23:16, 24; Luk 6:39; Arum 2:19Aricheni, ao ni vipofu malongozao vipofu andziyao. Na kipofu akimulongoza kipofu mwandziwe, k’amafikahi bule, osi mandavoromoka winani.”
15Ela P’et’ero akimwamba Jesu, “Fambire mana ya rirya fumbo hedu.” 16Jesu akiadzigidzya akiamba, “Hatha ninwi nanwi k’amung’alirwa bule? 17Samba ukirya kit’u kinenda ndanini mwako, gonya uchenda chandze unenda ukachamboze. 18Ela maut’u mai gambolago kanwani nikukala gala moyoni, na gago ndo gamuhendyago mut’u kukala mukolo. 1915:19 Agal 5:19-21Kwani moyo ndo udimao kumboza maazo mai gamuhendyago mut’u akalaga, akazinga, akaiya, akamboza ushahidhi wa ulongo, na akahukana mut’u. 20Gaga ndo maut’u gamuhendyago mut’u kukala mukolo. Ela kurya bila kuoga mikono dza zho mahendzazho ao, k’avidima kumuhendya mut’u yoyosi akale mukolo.”
Kuluhiro bomu ra mwanamuche
21Bai Jesu akimbola jimbo ra Galilaya na achendakala kahi za eneo ra midzi ya Tiro na Sidoni. 2215:22 20:30-31Arihofika kuko, lola mwanamuche mumwenga Muk’anani ariyekala akitoa p’ande zizo, akimuthuwa na akiluta mumiro akimwamba, “Nionera mbazi h’ewe Bwana, Mwana wa Daudi!15:22 Mwana wa Daudi ni dzina ririrohumirwa kumwihira Masihi. Musichana wangu ana p’ep’o, be a vii-vii zhomu sana.” 23Jesu k’amudzigidzyire kit’u. Bai o anafundzi makimwamba Jesu, “Bwana, mwambe ariche kuhuthuwa-thuwa, kwani be anahupigira londzo.” 2415:24 10:6; Arum 15:8Jesu akiamba, “Mimi nahumwa kwa Aiziraeli h’akeye, ng’ondzi zirizongamika.” 25Ela ye mwanamuche akidzamupigira mavindi akiamba, “Naviza Bwana.” 26Jesu akimwamba, “Si karakara bule nihale chakurya cha ahoho nikitsuhire k’uro.” 27Ye mwanamuche akidzigidzya akiamba, “U mujeri, ela hatha ye k’uro naye nikurya magande gadzigogwagwa ni ye mwenye k’uro.” 2815:28 8:13Jesu akimwamba, “Mwanamuche uwe be una kuluhiro bomu sana. Bai vizho umalazho navikale.” Na wakathi uwo wenye ye musichanawe akihola kare.
Jesu anahoza akongo anji
2915:29 5:1Vikara Jesu arihombola haho, wakira na k’anda-k’anda za ro ziya ra Galilaya, akipanda kuko dzulu virimani, achendakeresi kuko. 30Bai at’u anji makidza na akongo ao, virema, vidende, vipofu, mabwibwi na akongo angine anji. Akongo aa makudzaikwa mbere za Jesu, naye akiahoza osini. 31O at’u marihoona viryahu Jesu ahozazho akongo, machangalala na makimulika Mulungu wa Iziraeli. Maona mabwibwi gananena, at’u enye virema mananenda, vidende manahola na vipofu manaona.
Jesu anarisa at’u zaidhi ya alifu ne
3215:32-39 14:13-2115:32 9:36Vikara Jesu akiaiha anafundzie akiamba, “At’u aa be mananishononesa zhomu. Hangu makale nami haha, rero ni hahu, na vivi k’amana ut’u wowosi wa kurya, nami ts’endzi niafumule na ndzala, p’ore makendagwa na mutsare mo ngirani.” 33K’uzhona o anafundzie makimuza makimwamba, “Bwana, cho chakurya cha kuarisa at’u ano osi hano nyika hundachambozahi?” 34Jesu akiauza akiamba, “Kwani muna mikahe mingahi?” Makiamba, “Mifungahe, na vikumba zha kuthala.” 35Bai Jesu akiambira o at’u makelesi ho ts’i. 36Marihogonya kukelesi, Jesu akihala yo mikahe mifungahe na zho vikumba, akilazha muv̱era gonya akivimogola-mogola akiap’a o anafundzie maagazhire o at’u. 37Lola at’u osini marya vivii hatha makivilola, kidza o anafundzi makidzaza k’ahu fungahe za visiku-visiku virizhokala vidzasala. 38Na murongo wa o at’u mariorya were unafika alume alifu ne, bila kuthala ache na ahoho. 39Bai Jesu arihokala adzagonya kuafumula o at’u, wakwera dau achenda jimbo ra Magadani.
16Mafarisayo na Masadukayo manamwamba Jesu aahendere muujiza
116:1-4 12:38-39; Luk 11:16, 29-3016:1 Joh 6:30Siku mwenga Mafarisayo na Masadukayo makwendamujeza Jesu makimwamba aanyese muujiza wa kula mulunguni. 2Jesu akiadzigidzya akiamba, [“Mukiona dzuwa rinapothoka, na mulunguni ni kuthune, munaamba, ‘Machero kundasindat’o.’ 3Mukiona kudzagit’ana na madzach’a na mulunguni ni kuthune, munaamba ‘Rero kundanya v̱ula ya luv̱utho.’ Munamanya kulola mulunguni na mukamanya kundakalani, ela miv̱ano ya makathi hurigo k’amumanya kuilola?] 4Kizhazi kithiriri kisokuluhira! Kinamala kwanyeswa muv̱ano, bai k’akindanyeswa muv̱ano wowosi, isihokala uryahu wa Jona.” Naye arihogonya kunena vizho, akihauka.
Ts’ats’u ya Mafarisayo na ya Masadukayo
5Vikara marihombola haho Jesu na anafundzie makwera dauni na makivuka kwenda nyangamo ya hiri ya ro ziya ra Galilaya. O anafundzi mere madzasahau kutsukula mikahe kamare. 616:6 Luk 12:1Jesu akinena nao akiamba, “Dzichungeni sana. Dzimanyirireni na ts’ats’u ya Mafarisayo na ya Masadukayo.” 716:7-9 Mar 6:52K’uzhona marihosikira viryahu, o anafundzi makiuzana-uzana makiamba, “Ni zho hurizho k’ahutsukulire mikahe.” 816:8 14:31Ela Jesu ye akivimanya, akiamba, “At’u a kuluhiro thithe nwi! Mbona munauzana-uzana dzulu za kukosa mikahe? 916:9 14:20Vidze muchere k’amudzang’alirwa? Hedu mudzasahau kare zho nirizhoarisa at’u alifu ts’ano na mikahe mitsano hatha mukidzaza k’ahu nyinji zenye za masaza? 1016:10 15:37H’e zho nirizhoarisa at’u alifu ne na mikahe mifungahe. Zho samba mwadzaza k’ahu nyinji zenye za masaza mino! 11Vino mbona k’amung’alirirwe hatha munaamba nanena dzulu za mikahe? Ninanena kaheri, dzimanyirireni na ts’ats’u ya Mafarisayo na ya Masadukayo.” 12Bai charo kiki, o anafundzi makielewa kukala Jesu were k’anena dzulu za ts’ats’u, ela were anaamba madzimanyirire na mafundisho ga Mafarisayo na ga Masadukayo.
P’et’ero ananena kukala Jesu ndiye Masihi
13Vikara Jesu na anafundzie marihofika p’ande za Kaisaria Filipi, Jesu akiauza anafundzie akiamba, “At’u manaamba Mwana wa Mudamu ni h’ani?” 1416:14 14:2; 17:10-13; 21:11Makimudzigidzya makiamba, “Angine manaamba u Johana Mubat’izaji, angine manaamba u Elija, na angine manaamba u Jeremia, hedu mumwenga kahi za o manabii.” 15Jesu akiauza kaheri akiamba, “Nwi enye munaamba ni h’ani?” 1616:16 14:33; Joh 1:49; 11:27Simoni aifwaye P’et’ero akimudzigidzya akiamba, “Uwe u Masihi Mwana wa Mulungu ariye moyo.” 17Jesu akimwamba P’et’ero, “Baha uwe Simoni wa Jona, kwa kukala zho udzizhovinena be k’uzhambirirwe ni mut’u bule, udzazhambirwa ni Baba ariye ko mulunguni. 1816:18 Luk 22:32; Joh 1:42; 21:15-17; Aefe 2:20Nami nakwambira kukala uwe ndiwe P’et’ero,16:18 P’et’ero kahi za luga ya Kiyunani manaye ni iwe. nami nindajenga kanisa rangu dzulu za iwe riri, na hatha miryango ya kuzimu kidza k’aindadima kurishinda. 1916:19 Luk 11:52; Math’ 18:18; Joh 21:15-17Nindakup’a funguo za uthawali wa mulunguni. Na kila undichokifunga haha dhuniani, hatha ko mulunguni nako kindafungwa. Na kila undichokivugula haha dhuniani, hatha ko mulunguni nako kindavugulwa.”
2016:20 17:9Bai arihogonya kunena vizho, Jesu akiakokot’era anafundzie masimwambire mut’u yoyosi kukala iye nde Masihi.
Jesu anathala here andizhofwa
2116:21 17:22-23; 20:17-19; 26:2Vikara kulaiza wakathi uwo, Jesu akikwacha kuambira anafundzie lwazu-lwazu dzulu za maut’u gandigokala. Bai waamba kukala, ni lazima ende Jerusalemu akateswe sana kahi za mikono ya athumia a Kiyahudi, na alombi abomu, na alimu a Sheria, na alagwe, na siku ya hahu afufulwe. 22P’et’ero akimuvuha k’anda akikwacha kumuchemera akimwamba, “Hatha Bwana, vizho uambazho k’avindakala kamare.” 23Jesu akimugalukira P’et’ero akimwamba, “Hauke Shethani, unaniziza ngira, kwani maazogo k’agambolere kwa Mulungu bule, gadzambola kwa mudamu.”
2416:24-25 10:38-39; Luk 14:27; 17:33; Joh 12:25-26; 1 P’et 2:21Bai arihogonya kunena vizho akiagalukira o anafundzi akiamba, “Mut’u akihendza kunithuwa mimi, suthi adzikane mwenye, na adzihike musalabawe anithuwe. 25Kwani kila amalaye kuthizha rohoye andayangamiza, na kila andiyeyangamiza kwa ut’u wangu mimi andaipata. 26Kwani vindamufwahani mut’u akipata vit’u zhosi zha urumwengu, gonya rohoye yangamike? Hedu mut’u anadima kugula rohoye? 2716:27 Zabu 62:12; Ayub 34:11; Math’ 7:23-27; 13:41; 25:31-46; Luk 13:27; Joh 5:29; Arum 2:6; 1 Akor 3:13-15; 1 P’et 1:17; 2 T’imo 4:14; Ugun 22:12Kwani Mwana wa Mudamu andakudza na malaikae kahi za nguma ya Babaye, naye andakudzamuriha kila mut’u kulengana na maut’u arigogahenda mwenye. 2816:28 10:23; 24:34; Mar 9:1; 13:30; Luk 9:27; 21:32Nami ninamwambira ujeri wenye kukala haha hana at’u mario k’amandafwa kabila kumona Mwana wa Mudamu anadza kahi za uthawaliwe.”
17Jesu anang’ala-ng’ala
117:1 5:1Vikara siku t’andahu bada ya kunena dzulu za kudzakwe, Jesu wamuhala P’et’ero, na Jakobu, na Johana nduguye Jakobu, na akikwera nao dzulu za murima mure, kure na at’u. 217:2-8 2 P’et 1:16-18; Ugun 1:16Bai marihokala ma kuko, Jesu akigaluka sura kamare kuno manalolera. Usowe ukikala unang’ala-ng’ala here dzuwa na nguwoze zikikala nyaruhe tse-tse-tse. 3Na lola haho henye, Musa na Elija makiambolera makikala mananena naye. 4Bai P’et’ero arihoona viryahu akimwamba Jesu, “Bwana, ni vidzo zho zha fu haha. Ukihendza nadima kumuakira vibanda vihahu mino. Kimwenga chako, kimwenga cha Musa, na kimwenga cha Elija.” 517:5 3:17Lola P’et’ero were k’adzatosa, kuchambola ingu ra kung’ala rikidzaafinikira. Na sauthi ikimbola mo inguni ikiamba, “Yuyu nde Mwanangu muhendzwi anifwahizaye, musirikizeni iye.” 6K’ona o anafundzi marihosikira vizho machangirwa ni woga zhomu makigwa na moyo. 7Ela Jesu akidzaagut’a akiamba, “Musigohe bule, ukani.” 8Nao marihotsuha matso gao makimona Jesu thu h’akeye, k’amaonere mut’u mungine bule.
917:9 16:20Badaye marihokala manatharamuka kula ko dzulu ya wo murima, Jesu akiakokot’era o anafundzie akiamba, “Viryahu mudzizhozhona kuryahu, be musizhambire mut’u kamare, muhaka haho Mwana wa Mudamu andihofufulwa.” 1017:10-11 Mala 4:5-6; Math’ 16:14O anafundzi makimuza Jesu makiamba, “Mbona o alimu a Sheria manaamba ni lazima Elija adze kwandza?” 11Akiadzigidzya akiamba, “Zho ni vizho, Elija ni lazima athangulie kuthayarisha kila kit’u. 1217:12-13 11:14; Luk 1:17; Joh 1:21Ela namwambira kukala, Elija wakudza kare, ela at’u k’amamanyire ndeye bule, makimuhenda kila marichoona ni karakara. Na vizho zhenye ndizho mandizhomutesa Mwana wa Mudamu.” 13Jesu arihogonya kunena, o anafundzi makimanya kukala were ananena dzulu za Johana Mubat’izaji.
Jesu anamboza muvulana p’ep’o
14Vikara marihouya ko at’u marikokala, mwanamulume mumwenga akimudhana Jesu na akidzapiga mavindi ho mbereze 15akiamba, “Bwana, muthana wangu ana vitsala vikali na vinamup’a thabu sana. Mara nyinji nikumugwaga mohoni na hatha madzini. Kwa vizho muonere mbazi Bwana. 16Nidzaarehera aryahu anafundzio mamuhoze ela k’amazhadimire bule.” 1717:17 Kumbu 32:5, 20K’uzhona Jesu arihosikira viryahu akidzigidzya akiamba, “H’enwi at’u a kizhazi cha kwangamika ngira, musio na kuluhiro, nindakala nanwi hatha rini? Nindamuvumirira hatha rini? Murehe kuno ye muhoho.” 18Naye arihorefwa, Jesu akimuchemera yuyahu p’ep’o wa vitsala akimwambola, na ye muhoho akihola kare. 19Vikara badaye, o anafundzi makimuthuwa Jesu kinjama machendamuza makiamba, “Bwana, kwanoni sino k’ahudimire kumwamboza ye p’ep’o?” 2017:20 13:31; 14:31; 21:21; Mar 11:23; Luk 17:6Jesu akiadzigidzya akiamba, “Kuluhiro renu ni thithe ndosa k’amuzhadimire. Ela namwambira ujeri siku mundihokala na kuluhiro thithe renye here katembe ka haradali, mundadima kuwambira uu murima uhauke wende kut’u kungine, nawo undakwenda. K’akuna kit’u kindichokala k’achadimikika. [ 21Ela p’ep’o dza yuyu k’ambola rahisi-rahisi bule, isihokala kwa kufunga na kuvoya.”]
Jesu anathala kaheri dzulu za kifwache
2217:22-23 16:21Bai siku mwenga, marihokala madzakundzumanyikana hamwenga ko Galilaya, Jesu akiambira o anafundzie akiamba, “Suthi Mwana wa Mudamu alazhwe mikononi mwa at’u. 23Nao mandamwalaga, ela siku ya hahu andafufuka.” Marihosikira vizho, o anafundzi mashononeka sana.
Jesu anariha kodi ra Hekalu
2417:24 Kumbo 30:13Vikara marihofika mudzi wa Kaperinaumu, athozi a kodi ra Hekalu makimuthuwa P’et’ero makimuza, “Yuno mwalimu wenu kisha nikuriha kodi ra Hekalu?” 25P’et’ero akiamba, “Ee nikuriha.” Gonya thiye achenda ko nyumbani kwendamwambira Jesu. Ela kabila P’et’ero k’adzanena, Jesu akimuza swali akiamba, “Simoni kuno dhuniani, athawali nikuthoza kodi at’u a kwao enye, hedu at’u a kula ts’i nyingine?” 26P’et’ero akimudzigidzya akiamba, “Mathoza at’u a ts’i nyingine.” Jesu akiamba, “Kwa vizho at’u a kwao ma huru. 27Ela kwa kukala k’afwendzi kuaudhi, enda vivi hatha ko ziyani ukatsuhe kiloo. Ro kumba ra kwandza undirorigwira rigunule mo kanwani undaona shekeli mwenga, ihale yo shekeli udze nayo urihe kodi rangu na rako.”
18Jesu ananena dzulu za ubomu
118:1 Luk 22:24Vikara wakathi uryahu, anafundzi makimuthuwa Jesu makimwamba, “Kahi za uthawali wa mulunguni mubomu ni hiye?” 2Bai kabila Jesu k’adzadzigidzya, akiiha muhoho muthithe akimuimisha ho mbere zao. 318:3 19:14; Mar 10:15; Luk 18:17Akiamba, “Namwambira ujeri wenye, kala k’amundagaluka na kukala here ahoho athithe, k’amundawangira ng’o wo uthawali wa mulunguni. 418:4 23:12Kila andegaluka na kudzitsereza dza zho zha yuyu muhoho, iye nde mut’u mubomu kukira osi kahi za uthawali wa mulunguni. 518:5 Luk 10:16Na mut’u yoyosi amuhokeraye muhoho dza yuyu kwa dzina rangu ananihokera mimi.”
Maut’u gadimago kumudzya mut’u nyuma
6“Ela mut’u yoyosi andiyemuhendya mumwenga wa aa athithe manikuluhirao ahende dambi, ni baha afungwe lwalwa lwa singo atsufwe ko kahikahi ya bahari kwenye.
7“Shauri yao ao mandioahendya andziyao mahende dambi. Majezo ni hatha gakale mumu dhuniani, ela shauriye iye andiyegareha. 818:8-9 5:29-30Kwa ut’u uwo wenye bai, mukonowo ukikuhendya uhende dambi, utose uutsuhe. Hedu kigulucho kikikuhendya uhende dambi, kitose ukitsuhe. Kwani baha wangire uzimani na mukono mumwenga hedu na kigulu kimwenga, kuriko utsufwe kahi za moho wa kare na kare na mikono miri hedu magulu mairi. 9Na dzitsoro rikikuhendya uhende dambi, rishukule uritsuhe. Kwani baha wangire uzimani na ch’ongo kuriko utsufwe kahi za moho wa Jehanamu.
1018:10-14 Joh 10:11-15“Dzimanyirireni sana p’ore mukaadharau ahoho athithe, kwani malaika a kwao ko mulunguni ma mbere za Baba ariye mulunguni.” [ 11Kwani Mwana wa Mudamu wakudzaokola kirichongamika.]
Fumbo ra ng’ondzi iriyongamika
12Jesu akienderera kunena akiamba, “Mut’u akikala ana ng’ondzi gana mwenga gonya mwenga ikangamike, munaona nikuhendadze? Samba nikuziricha zo mirongo chenda na chenda akendaimala yo idziyongamika hatha akayona? 13Na ninamwambira ujeri, akiyona andakala na raha nayo zhomu hatha kukira zo mirongo chenda na chenda zirizo k’azingamikire. 1418:14 6:10Na vizho ndo virizho hatha kwa Mulungu Babiyehu wa mulunguni. Iye, k’endzi aa ahoho athithe mangamike hatha mumwenga.”
Jesu anaambira anafundzi makale makikanyana
1518:15 Alaw 19:17; Agal 6:1“Ndugu akikukosera, muthuwe wiri wenu, ukamuzhagazhe umwambire makosage. Akigakubali ni vidzo, undakala udzamupata. 1618:16 Kumbu 19:15; Joh 8:17; 2 Akor 13:1; 1 T’imo 5:19Kala k’andagakubali, mala mut’u mumwenga hedu airi mwende nyosini ili kila neno rindironenwa rikale na mashahidhi airi hedu ahahu. 1718:17 Tit 3:10Akikala k’andakubali, enda ukariambire kanisa. Akikubali, vidzo, k’akubalire, muhalire mut’u yuyahu dza ungazhomuhalira mut’u asiyemumanya Mulungu hedu here muthozi wa kodi. 1818:18 16:19; Joh 20:23Nami namwambira ujeri kukala kila mundichokifunga haha dhuniani hatha ko mulunguni nako kindakala kidzafungwa, na kila mundichokivugula haha dhuniani hatha ko mulunguni nako kindakala kidzavugulwa. 1918:19 7:7Kidza at’u airi kahi zenu makikubaliana dzulu za ut’u wowosi mandiwouvoya haha dhuniani, Babiyenu wa mulunguni andaahendera. 2018:20 28:20Kwani at’u airi hedu ahahu mathungananaho kwa dzina rangu nindakala hamwenga nao.”
Jesu anafundisha dzulu za kusameheana
21Jesu arihogonya kunena, P’et’ero akimuza akimwamba, “Bwana, mwandzangu akinikosera kwenda-kwenda, nimusamehe hatha k’ana nyingahi? Vidze nimusamehe k’ana fungahe?” 2218:22 Mwan 4:24Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Hatha bule, simusamehe k’ana fungahe thu, musamehe k’ana mirongo mifungahe mara fungahe.”
Fumbo ra mut’u asiyesamehe andziye
2318:23 25:19Kidza Jesu akiamba, “Ndo hatha uthawali wa mulunguni udzahalana na muthawali mumwenga ariyekala anamala kuhenda isabu za p’esa arizoap’a ahumikie. 24K’ona shuhuli iyo irihoandza thu, akireherwa muhumikiwe mumwenga ariyekala anamwisa t’alant’a alifu kumi. 25Na kwa kukala were k’adima kuziriha, ye muthawali akiamuru kukala aguzwe hamwenga na adamue osi, na vit’uzhe zhosi, ili zo p’esa zindizopatikana zirihe ro dheni. 26Ela ye muhumiki akimugwerera maguluni ye muthawali, akimuvoya akiamba, ‘Bwana, kala radhi nami unip’e muda nami ndakuriha p’esazo zosi.’ 2718:27 Luk 7:42K’uzhona ye muthawali moyo ukimutika madzi hatha ro dheni akimusamehe, na akimuvugula akimurichira. 28Ela kula haho kare, achendamona muhumiki mwandziwe ariyekala anamwisa dinari gana mwenga thu. K’uzhona akimugwavukira kare, gwa, akimugwira mumiro. Cha ‘Niriha p’esa zangu.’ 29Bai ye mwandziwe akimugwerera maguluni akimwamba, ‘Kala radhi nami unip’e muda nami ndakuriha p’esazo,’ 30ela akikahala kamare. Akimuhala akimuhirika jela achendafungwa muhaka ho andihomarigiza kuriha. 31Vikara ahumiki andziye marihoona viryahu mashikithika zhomu hatha machendamusema kwa muthawali. 32Bai, muthawali arihosikira uv̱oro uryahu, wamwiha mara mwenga yuyahu muhumiki ariyekala wamusamehe akimwamba, ‘We kumba u muthiriri vivi we! Waniririra nami nikikusamehe dheniro rosi, 3318:33 5:7ela mbona we ye mwandziyo k’umuonerere mbazi dza vizho nirizhokuonera mbazi?’ 3418:34 5:26K’uzhona ye muthawali akitsukirwa zhomu hatha akiaiha shikari a jela madze mamuhale makamufunge muhaka ho andihomarigiza kuriha ro dhenire. 3518:35 6:12, 15; Aefe 4:32; Akol 3:13; Jako 2:13Na vizho zhenye ndizho andizhohenda Baba wa mulunguni, kala k’amundaasamehe andziyenu na moyo mumwenga.”
19Jesu anaeleza dzulu za mut’u kumuricha muchewe
119:1 7:28; Luk 9:51Vikara Jesu arihogonya kufundisha anafundzie dzulu za kusameheana, wambola Galilaya achenda hatha achangira jimbo ra Judea, kuvuka muho wa Jorodani. 2Bai makundi-makundi ga at’u makimuthuwa kuko, naye akiahoza akongo ao.
3Bai Mafarisayo makidzamujeza makimuza, “Vidze ni hachi mut’u kumuricha muchewe kwa sababu yoyosi?” 419:4 Mwan 1:27Jesu akiadzigidzya akiamba, “Vidze k’amudzashoma kukala ye ariyeaumba ho chaho waaumba muche na mulume. 519:5 Mwan 2:24; 5:2; Aefe 5:31Kidza akiamba, ‘Kwa ut’u uu mut’u andamuricha babaye na mameye agwirane na muchewe, na ao airi mandakala mwiri mumwenga.’ 6Bai, madzauya si airi kaheri, ni mwiri mumwenga. Kwa vizho adzichokigwizanya Mulungu, mudamu asikitose bule.” 719:7 5:31; Kumbu 24:1Marihosikira vizho o Mafarisayo makiamba, “Ni kwanoni Musa walagiza kukala, kala unamala kumuricha mucheo niumup’e cheti cha kurichana gonya umuriche?” 8Jesu akiadzigidzya akiamba, “Musa wamuruhusu muriche ache enu kwa kukala mu at’u a singo nyomu, ela ho kwandza were si vizho bule. 919:9 5:32; Luk 16:18Na vivi ninamwambira kukala mut’u yoyosi amurichaye muchewe, isihokala kwa kosa ra uzindzi, na kuhala muche mungine, anazinga.”
1019:10 1 Akor 7:1Bai o anafundzie marihosikira viryahu makimwamba Jesu, “Kala ni vizho be hatha si baha kuthuwa kukala mudhaka kamare bai.” 11Ela Jesu akiadzigidzya akiamba, “Munaona kila mut’u anadima kukala mudhaka nwi? Hatha, ni aryahu mariojaliwa ni Mulungu makale vizho ndo mazhadimao. 12Kwani kuna at’u mario k’amadima kuhala ache kwa kukala mazhalwa kare k’aviamba kit’u. Angine o k’amadima kuhala kwa kukala mathulwa. Ela angine o, k’amahala kuhendza kwao kare, ili madzilazhe kamare-kamare kahi za uhumiki wa uthawali wa mulunguni. Bai azhadimaye naavihende.”
Jesu anahasa ahoho athithe
Mariko 10:13-16; Luka 18:15-17
13Wakathi mumwenga, at’u mareha ahoho athithe kwa Jesu ili adze aaikire mikono aavoyere, ela anafundzie makiadumulira. 1419:14 18:3Ela Jesu akiamba, “Hatha, musiazizeni bule o ahoho, aricheni madze kwangu, kwa kukala wo uthawali wa mulunguni be ni wa at’u dza vizho ao.” 15Nao marihokudza akiaikira mikono gonya akihauka.
Jesu ananena na mwanamulume thajiri
Mariko 10:17-31; Luka 18:18-30
16Siku mwenga, mwanamulume mumwenga wakwenda kwa Jesu achendamuza akiamba, “Mwalimu, ni ut’u wani udzo nidimao kuuhenda hatha nami nangire uzima wa kare na kare?” 17Bai Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Kwanoni unanuza mimi dzulu za udzo? Kuna mudzo mumwenga thu, ela ukimala kwangira uzimani, gwira malagizo gosi nawe undawangira.” 1819:18-19 Kumbo 20:12-16; Alaw 19:18; Kumbu 5:16-20Iye mwanamulume akimuza Jesu akiamba, “Malagizo higo?” Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Usalage, usizinge, usiiye, usimboze ushahidhi wa ulongo, 1919:19 22:39aishimu babayo na mameyo, na muhendze mwandziyo here udzihendzazho mwenye.” 20Ye muvulana akiamba, “Gago be nagagwira hangu kapindi. Vino nahungukirwa ni noni?” 2119:21 6:20; 8:21-22; Luk 12:33Jesu akimwamba, “Kala unamala ukamilike, kaguze vit’uzho zhosi na zo p’esa uap’e akiya. Nawe undakala na akiba ko mulunguni. Na ukigonya kuhenda vizho, ndzo unithuwe.” 2219:22 Zabu 62:10Ye muvulana arihosikira vizho akihauka k’ana raha, mana were ana mali nyinji zhomu.
23Vikara ye mwanamulume arihouka, Jesu akinena na o anafundzie akiamba, “Namwambira ujeri, vindakala vikomu sana kwa thajiri kwangira kahi za uthawali wa mulunguni. 24Ninanena kaheri, ni rahisi ngamira kukira kahi za t’undu ya shindano kuriko thajiri kwangira kahi za uthawali wa Mulungu.” 25Marihosikira vizho, o anafundzie makingalala zhomu makiamba, “Hatha ni h’ani adimaye kuokoka be zho?” 2619:26 Zaka 8:6; Luk 1:37Marihouza vizho, Jesu akialola gonya akiamba, “Kwa nguvu za mudamu, vizho k’azhadimikika, ela kwa Mulungu, kila kit’u kinadimikika.” 27P’et’ero akimwamba, “Lola, fwaricha zhosi hukikuthuwa uwe, vino hundapatani?” 2819:28 25:31; Luk 22:30; 1 Akor 6:2; Ugun 3:21Jesu akimudzigidzya akiamba, “Namwambira ujeri, haho Mwana wa Mudamu andihokudza kelesi dzulu za kihi cha endzi kahi za wo urumwengu musha, ninwi mundakelesi dzulu ya vihi kumi na viri zha endzi na muhukumu zo kabila kumi na mbiri za Iziraeli. 2919:29 10:37Na kila ariyericha nyumbaze, na azhazie, na nduguze, na adamue, na mundawe, kwa ut’u wa dzina rangu, zho arizhoviricha andarifwa mara gana, kidza andapata uzima wa kare na kare. 3019:30 20:16; Mar 10:31; Luk 13:30Ela anji mario vivi ni a kwandza, mandakala a mwisho, na a mwisho, mandakala a kwandza.”
20Jesu analazha fumbo ra vibaruwa a mundani
1“Kwani uthawali wa mulunguni udzahalana na mwenye nyumba ariyekala na munda wa mizabibu. Mut’u iye warauka madzach’a maitsi genye kwendamala vibaruwa mende makamuhendere kazi mundani kwakwe. 2Bai arihoapata makisikizana kukala andaariha dinari mwenga kutswa. Marihogonya kusikizana akiahirika ko mundani kwakwe. 3Inapiga saa t’ahu achendathekeza at’u angine mariokala makelesi ho sokoni thu na kazi ya kuhenda k’amana. 4Ye mwenye munda akiambira, ‘Hatha ninwi nanwi hindeni mukanihendere kazi kuryahu mundani kwangu, nami nindamurihat’o.’ Nao machenda jeri. 5Bai vivi wavithuwa hatha mara mbiri, murongo wa saa t’andahu na murongo wa saa chenda. 6Saa kumi na mwenga irihokala i hehi achenda ko sokoni kaheri, na achendadulukiza at’u mariokala madzadzikelesira thu. Akiauza, ‘Kwanoni hangu kudzecherera mukelesi thu?’ 7O at’u makimudzigidzya makimwamba, ‘Fundakosadze kukelesi naswi k’ahudzaona mut’u wa kuhup’a kazi?’ Ye mwenye munda akiamba, ‘Andziyenu kinawaka kare ko mundani, kwa vizho endani mukagwirane nao.’
820:8 Alaw 19:13; Kumbu 24:15“Bai, at’u aryahu mahenda kazi vivii hatha kukitswa. K’ona yuyahu mwenye munda akimulagiza munyaparawe akaihe o ahendzi a kazi adze aarihe. Bai, waandza na aryahu arioapata mwisho, hatha akimarigiza na aryahu arioapata kwandza. 9Vikara aryahu at’u mariohirikwa ko mundani saa kumi na mwenga marihokudza, makirifwa dinari mwenga-mwenga. 10Aryahu at’u mariohirikwa ko mundani kwandza marihokudza, makiona here kwamba mandangezwa, ela k’avikalire vizho bule, ao nao makirifwa dinari mwenga-mwenga. 11Vikara marihoona kukala madzarifwa karakara na o angine, machendamulalamikira ye mwenye munda makiamba, 12‘Siswi fudzahenda kazi hangu madzach’a hatha vivi. Dzuwa rosi ridzagomera mwirini mwehu, gonya unafuriha karakara na aa madziohenda kazi kwa saa mwenga thu-thu-thu.’ 13Ye mwenye munda akimudzigidzya mumwenga wao akiamba, ‘Musena, ro kosa nidziromuhendera nwi ni hiro? Samba fudzasikizana kukala nimurihe dinari mwenga kutswa nwi? 14Mimi mwenye nidzaona nimurihe ninwi a kwandza karakara na o a mwisho, kwa vizho halani p’esa zenu mwende. 15Namanya muna wivu kwa wo udzo nidziwouhenda. Ela ni lazima mumanye kukala nina uhuru wa kuhumira p’esa zangu nihendzazho.’ ”
1620:16 19:30Bai Jesu arihogonya kuthala ro fumbo riro akiamba, “Kwa vizho bai a kwandza mandakala a mwisho, na a mwisho mandakala a kwandza.”
Jesu anathala lwa hahu viryahu andizhofwa
Mariko 10:32-34; Luka 18:31-34
1720:17-19 16:21; 27:26-31Vikara Jesu na anafundzie marihokala ma ngirani kwenda Jerusalemu, waavuha k’anda o anafundzie kumi na airi akiamba, 18“Lolani, vivi hunenda Jerusalemu. Na kuko Mwana wa Mudamu andalazhwa kwa alombi abomu na alimu a Sheria, nao mandamuhukumu kwalagwa. 19Kidza ao nao mandamulazha kwa at’u mario si Ayahudi mamusholere, mamupige, gonya mamusulubishe, ela siku ya hahu andafufulwa.”
Mukaza Zebedayo anamuvoya Jesu dzulu za anae
20Vikara kahi za wakathi uryahu, mameye Johana na Jakobu ana a Zebedayo, wakwenda kwa Jesu hamwenga na anae. Anafika kuko, akimupigira mavindi Jesu akimwamba, “Bwana, nifwaha na ut’u umwenga.” 21Jesu akimuza akimwamba, “Nikufwahe na noni?” Ye mwanamuche akimwamba, “Undihokwacha kuthawala, nakuvoya, uruhusu kukala, mwanangu mumwenga akelesi mukonowo wa kurya na mungine akelesi mukonowo wa kumots’o.” 2220:22 26:39; Mar 14:36; Luk 22:42; Joh 18:11Ela Jesu akimugalukira Jakobu na Johana akiamba, “Ninwi be tha k’amukimanya bule cho mukivoyacho. Vidze cho kikombe20:22 Kikombe haha manaye ni mateso. ninwacho munadima kukinwa nwi?” Nao makiamba, “Ee funadima.” 2320:23 Mahe 12:2Bai marihonena vizho Jesu akiamba, “Ee kikombe changu mundakinwa. Ela kumutsagula yuya akelesi mukono wa kurya, yuya mukono wa kumots’o, sina wadimi nazho bule. Kwani kuko, Baba wakutengezera at’ue, na ao ndo mandiokala kuko.” 24Vikara o anafundzi kumi marihovisikira, makiatsukirirwa o ndugu airi. 25Ela Jesu akiaiha osini akiamba, “Munamanya kukala athawali a at’u mario si Ayahudi manahendza kuthawala at’u ao na ukali munji. Na aryahu abomu mario ts’ini zao nao, manahendza kuhumira wadimi wao wosi kuatumisha o at’u. 2620:26-27 23:11; Mar 9:35; Luk 9:48Ela ninwi musikale vizho bule. Iye ahendzaye kukala mubomu suthi akale muhumiki wenu. 27Na kila ahendzaye kukala kitswa kahi zenu, suthi akale mutumwa wenu. 2820:28 Isa 53:12; 1 Akor 6:20; 7:23; Agal 1:4; 1 T’imo 2:5-6; 1 P’et 1:18-19Kwani hatha Mwana wa Mudamu naye k’adzire haha urumwenguni adze ahumikirwe, ela wakudza ahumike na alazhe uzimawe aakombole at’u anji.”
Jesu anahoza vipofu airi
Mariko 10:46-52; Luka 18:35-43
2920:29-34 9:27-30Badaye, Jesu na anafundzie marihokala manambola mudzi wa Jeriko, kundi bomu ra at’u rambola hamwenga nao rikiathuwa. 3020:30-31 1:1; 9:27; 12:23; 15:22; 21:9, 15; 22:41-46; Mar 10:47-48; 11:10; Luk 1:32, 69; 2:11; 18:38-39; Joh 7:42Vikara were kuna vipofu airi mariokala makelesi k’anda za yo barabara. Lola marihosikira kukala Jesu anakira, maluta mimiro makiamba, “Mwana wa Daudi huonere mbazi!” 31O at’u makiadumulira makiamba manyamale, ela o hatha makikaza kuluta mimiro makiamba, “Bwana, mwana wa Daudi huonere mbazi!” 32Jesu akiima, akiaiha akiamba, “H’aya munamala nimuhendereni?” 33O vipofu makiamba, “Bwana, funamala ugunule matso gehu.” 34Bai Jesu akiaonera mbazi akiagut’a go matso gao, na haho henye makikwacha kuona na makimuthuwa.
21Jesu anangira Jerusalemu
Mariko 11:1-11; Luka 19:28-38; Johana 12:12-19
1Vikara Jesu na anafundzie marihokala ma hehi na Jerusalemu, mafika Beth’ifage, kuko Murima wa Mizeituni. Bai marihofika kuko, Jesu akihuma anafundzie airi akiamba, 2“Endani hatha mwangire ko kadzidzi mudzikoerekezana nako. Mukifika thu mundaona ndzowe na mwanawe madzafungwa. Avuguleni munirehere. 3Mut’u yoyosi akimuza mwambireni kukala, ‘Bwana ana haja nao.’ Naye andaarichira mara mwenga.” 4Bai gosi gahendeka ili garyahu maneno garigonenwa ni nabii gathimire. Kwani nabii mumwenga wanena akiamba,
521:5 Isa 62:11; Zaka 9:9“Ambireni at’u a mudzi wa Sayuni kukala,
‘Lolani, muthawali wenu anamudzirira.
Ni mup’ore na adzakwera dzulu za ndzowe,
kidza mwana wa ndzowe.’ ”
6K’uzhona o anafundzi makiuka na machendahenda here marizhokala madzalagizwa ni Jesu. 7Makimureha ye ndzowe na mwanawe, makihala maamba gao makihandika ho dzulu zao na Jesu akikwera. 821:8 2 Athaw 9:13At’u anji makihala maamba gao makigahandika mo ngirani, angine o makithema vitai zha mihi makivihandika mo ngirani. 921:9 Zabu 118:26; 148:1; Math’ 20:30-31Bai go makundi ga at’u mariokala mbere na mariokala nyuma osi makikwacha kuimba kwa nguvu makiamba,
“Naalikwe ye mwana wa Daudi!
Naahaswe iye adzaye kwa dzina ra Bwana!
Naalikwe ye Mulungu ariye dzulu!”
10Jesu arihongira Jerusalemu, mudzi wosi wadudumuka na at’u makiuza, “Ni h’ani ye?” 1121:11 16:14; 21:46; 26:68; Luk 7:16Bai o at’u mariokala na Jesu makidzigidzya makiamba, “Ni Jesu, yuyahu nabii wa kula Nazareth’i kuko Galilaya.”
Jesu anainga at’u kula kahi za ro Hekalu
Mariko 11:15-19; Luka 19:45-48; Johana 2:13-22
12Jesu arihongira kahi za ro Hekalu, waainga at’u osi mariokala makigula na kuguza vit’u mo Hekaluni. Kidza akihala zo meza za abandi a p’esa, na vihi zha aguzi a magiya, akivipetula-petula zhosi. 1321:13 Isa 56:7; Jere 7:11Gonya akiamba, “Zhaorwa kukala, ‘Nyumba yangu indaifwa nyumba ya mavoyo,’ ela ninwi munaihendya p’anga ya kuzama aivi.” 14Bai at’u anji mariokala k’amaona, na vidende makimuthuwa Jesu mo Hekaluni, naye akidzaahoza. 1521:15 20:30-31Ela vikara o alombi abomu na alimu a Sheria marihoona go maut’u mabomu arigokala akigahenda Jesu, na zho ahoho marizhokala manapiga londzo na kuamba, “Mup’eni nguma Mwana wa Daudi!” mo Hekaluni makitsukirwa sana. 1621:16 Zabu 8:2Bai makimuza Jesu makiamba, “Unaasikira o ahoho zho manenazho?” Akiadzigidzya akiamba, “Ee ninaasikira. Ela go Maoro gaambago, ‘Wapata nguma kwa makanwa ga ahoho athithe na ana atsanga’ k’amudzagashoma?”
17Naye arihogonya kunena vizho akimwambola mumo Jerusalemu achendalala mudzi wa Beth’ania.
Jesu analani mutini
18Kunadzacha, Jesu warauka na madzach’a akikwacha kuuya Jerusalemu. Bai mumo ngirani akisikira ndzala. 1921:19 Luk 13:6Akiona mutini ho k’anda-k’anda za ngira. Achendaulola chamba una matunda, ela k’apatire, mana were u gi makodza mahuhu. Jesu akiulani uryahu muhi akiamba, “Nawe k’undazhala matunda kaheri.” Nawo haho na haho kare ukiuma. 20K’uzhona o anafundzi marihoona viryahu machangalala zhomu, makiamba, “Muhi uno be tha udzanyaladze haraka vino?” 2121:21 17:20; Luk 17:6Ela Jesu akiadzigidzya akiamba, “Ninamwambira ujeri kukala, mukikuluhira bila kukala na k’ai-k’ai mundahenda ut’u dza uu nidziwouhenda, na hatha zaidhi. Mundadima hatha kuwambira uu murima, ‘Ng’oka ukagwe baharini.’ Na vindakala vizho zhenye. 2221:22 7:7Mukikala na kuluhiro mundahokera kila mundichokivoya.”
Jesu anauzwa dzulu za wadimi ahumirao
23Bai Jesu akiuya kahi za ro Hekalu na akikwatya kufundisha. Arihokala akufundishani, alombi abomu na athumia a Kiyahudi makidzamuza makimwamba, “Unahenda maut’u gano kwa wadimi wani? Na ni h’ani ariyekup’a wadimi uno?” 24Jesu akiamba, “Hatha mimi nindamuza swali, mukiridzigidzya, nindamwambira ni wadimi wani nihenderao maut’u gaga. 25Wo wadimi ariohumira Johana kubat’izira at’u walahi? Wala kwa Mulungu hedu wala kwa anadamu?” O alombi abomu na o athumia makiojana makiamba, “Fukiamba wala kwa Mulungu, andafuza, ‘Kwanoni k’amumukuluhirire?’ 2621:26 14:5Na hukiamba, ‘Wala kwa mudamu,’ fu hatharini, mana aa at’u osini manakuluhira kukala Johana were ni nabii.” 27Kwa vizho makimwamba Jesu, “K’ahumanya.” Jesu naye akiamba, “Hatha mimi nami sindamwambira wo wadimi nihumirao kuhendera maut’u gaga.”
Fumbo ra athana airi mariohumwa ni babiyao
2821:28-31 7:2121:28 Luk 15:11Jesu arihogonya kuadzigidzya o alombi abomu na o athumia, waambozera mufano akiamba, “Nambirani ut’u umwenga hedu. Kwakala na mut’u mumwenga ariyekala na athana airi. Siku mwenga akimwamba ye muthana mukulu, ‘Rero enda ukarime ko munda wa mizabibu.’ 29Mwana anambola kunena akiamba, ‘Aa sindakwenda mino.’ Ela gonya ye mukulu akigalukwa ni moyo hatha achenda. 30Kula haho, ye bimut’u achenda kwa ye wa hiri achendamwamba, ‘Rero enda ukarime ko munda wa mizabibu.’ Ye mwana akiamba, ‘H’aya ndakwenda.’ Ela k’endere bule. 3121:31 6:10Vikara kahi za ano airi ni hiye ariyehenda malagizo ga babaye?” Makiamba, “Ni iye mukulu.” Jesu akiamba, “H’aya, hatha mimi nami namwambira ujeri wenye kukala athozi a kodi na malaya manangira kahi za uthawali wa Mulungu mbere zenu. 3221:32 Luk 7:29-30Kwani Johana Mubat’izaji wakudzamwanyesa ngira ya hachi, ela k’amumukuluhirire, athozi a kodi na malaya o makimukuluhira. Nwi ng’o kamare, hatha bada ya kuona kukala andziyenu madzamukuluhira kidza nwi k’amugalukirwe ni mioyo.”
Fumbo ra ak’urima athiriri
3321:33 Isa 5:1-2Bai Jesu arihogonya kunena vizho akiamba, “Sirikizani nimwambire fumbo ringine bai. Kwakala na mwenye nyumba mumwenga ariyerima mundawe akiulaya mizabibu, akiudengereshera wiyo, akitsimba wina wa kukamulira zabibu, gonya akiaka uringo wa kurindira. Kugonya vizho, akiukodisha kwa ak’urima, gonya ye mwenye achenda ts’i nyingine. 34Makathi ga mavuno garihofika, waahuma ahumikie mende makagerwe muthalowe wa zabibu ni o ak’urima. 3521:35 22:6Bai o ak’urima marihoaona o ahumiki, mahala mumwenga makimupiga, mumwenga makimukot’a mawe, na mumwenga makimwalaga. 36Bai, ye mwenye munda akihuma ahumiki angine, anji kukira o arioahuma kwandza. Ela hatha ao nao k’amapatire kit’u, kwani mahendwa dza zho zha andziyao. 37Ye mwenye munda arihoona vizho akiamba, ‘Charo kiki huriza nimuhume mwanangu. Bila shaka iye mandamuishimu.’ 38Ela o ak’urima marihomona ye mwana akudzani, makiamba, ‘Yuno be hatha se andiyeuhala ufwa uno munda? Alume nahumwalage yuyu, uu munda ukale wehu.’ 3921:39 Aebu 13:12Makimuhala kare makimwamboza ndze ya wo munda makimwalaga. 40Vikara, munaona ye mwenye munda akidza andaahendadze arya ak’urima?” 4121:41 22:7Makidzigidzya makiamba, “Andaahala o ak’urima aalage, gonya wo munda aap’e ak’urima angine mandiokala makimup’a muthalowe wa zabibu kila mavunaho.” 4221:42 Zabu 118:22-23Jesu akiamba, “Hedu k’amudzangwe kugashoma go Maoro gaambago,
‘Ro iwe ririrokahalwa ni aaki
vivi be ridzagaluka ndo iwe bomu ra p’embeni.
Ut’u uwo wahendwa ni Bwana,
Na fukiulola unafwangalaza?’
4321:43-44 Dani 2:34-35, 44-45Kwa vizho be namwambira kamare kukala, wo uthawali wa Mulungu mundauhokwa na ugerwe at’u mandioishi maisha ga kumufwahiza Mulungu. 44Na iye andiyerigwerera iwe riro andabandika-bandika. Ela mut’u yoyosi rindiyemugwerera, rindamusaga tikitiki.”
45O alombi abomu na o Mafarisayo marihosikira go mafumbo ga Jesu, makimanya kukala manaambwa ao. 4621:46 21:11; 26:4-5Kwa vizho makijeza kumugwira mamushithaki, ela makishindwa kwa kukala were manaagoha o at’u. Kwani o at’u were manamona Jesu ni nabii.
22Fumbo ra at’u mariosungwa harusi
1Bai Jesu akienderera kufundisha at’u kwa kuhumira mafumbo. Akimboza fumbo ringine kaheri akiamba, 222:2 9:15“Uthawali wa mulunguni, udzahalana na muthawali mumwenga ariyekala anamuusira harusi muthanawe. 3Bai arihokala a thayari, waahuma ahumikie makaaihe aryahu at’u ariokala waasunga, ela k’amendere. 4Vikara arihoona viryahu, akihuma ahumikie angine akiamba, ‘Kaambireni kukala nidzatsindza ndzao zangu kare, hamwenga na vidzao zhangu zha kunona, na nidzathayarisha kila kit’u hatha masere ao madze marye harusi.’ 5Marihokwendaambirwa mavihalira madhe-madhe. Kila mut’u akithuwa shuhulize. Mumwenga akigwira ngira achenda mundani, mungine achenda biasharani kwakwe. 622:6 21:35Angine o makiagwira o ahumiki makiahendera makuruhu na makialaga.
722:7 21:41“Muthawali arihosikira vizho akidzalwa ni k’oro, akihuma shikarie machendaalaga osi o alagi, na wo mudzi wao makiuocha.
8“Bai bada ya vizho, ye muthawali akiahuma ahumikie kaheri akiamba, ‘Lolani harusi i thayari ela o nirioasunga tha were k’amav̱irya kamare. 9Kwa vizho endani ko ngira-ngira na kila mut’u mundiyemona musungeni adze. Rehani at’u anji zhadimikikazho.’ 10O ahumiki machenda mo ngira-ngira, makireha kila namuna ya at’u, adzo na ai. Hatha vinatululia, yo nyumba ya harusi ikidzala thele at’u.
1122:11 Ugun 19:8“Vikara wakathi arihokwendaalola o ajeni, akipesa mut’u mumwenga ariyekala k’avalire nguwo ya harusi bule. 12Akimuza akimwamba, ‘Musena, udzangiradze muno bila kuvala nguwo ya harusi?’ Ye mut’u akisala wa kanwa ngh’aa. 1322:13 8:12Bai ye muthawali akialagiza ahumikie akiamba, ‘Muhaleni mumufunge mikono na magulu mumutsuhe ko ndze kizani. Na kuko kundakala na kiriro na kwafuna meno.’
14“Kwani ni anji masungwao, ela o matsagulwao ni achache.”
Jesu anauzwa dzulu za kuriha kodi kwa Kaisari
Mariko 12:13-17; Luka 20:20-26
15Ndo o Mafarisayo machenda njama, ili makapange viryahu mandizhomuhega Jesu na maneno ga kwakwe hatha mapate ut’u wa kumushithakira. 16Bai marihogonya kupanga, makiahuma anafundzi ao, na at’u a Herode. Bai, at’u ao makwenda hatha kwa Jesu machendamwamba, “Mwalimu, hunamanya kukala uwe u mujeri. Unafundisha at’u zho Mulungu ahendzazho maishi, kwa ngira ya ujeri kamare. K’ugoha mut’u yoyosi hatha kala ana cheo chani. Mana k’ulola at’u kwa uso. 17Bai fwambire. Kuriha kodi kwa Kaisari ni karakara hedu si karakara?” 18Jesu arihosikira vizho, akiimanya kare yo njama yao mbii mariyokala madzapanga, akiamba, “H’enwi adzihendyi! Kwanoni munanihega? 19Nanyesani yo p’esa murihirayo kodi hedu.” Makimboza dinari makimup’a. 20Bai Jesu akiauza akiamba, “Ino sura iriyo muno p’esani na ro dzina ni zha h’ani?” 2122:21 Arum 13:7Makiamba, “Ni zha Kaisari.” Jesu akiambira, “Kwa vizho, zha Kaisari mup’eni Kaisari mwenye, na zha Mulungu nazho mup’eni Mulungu.” 22Nao marihosikira vizho, makingalala sana gonya sio, makimuricha haho makihauka.
Masadukayo manamuza Jesu dzulu za kufufuka
Mariko 12:18-27; Luka 20:27-40
2322:23 Luk 20:27Siku iyo vizho, Masadukayo nao makidza kwa Jesu. At’u aa Masadukayo, k’amakuluhira kukala kuna kufufuka. Makimuthuwa Jesu makimwamba, 2422:24 Kumbu 25:5-6; Mwan 38:8“Mwalimu, Musa waamba kukala, mut’u akifwa kabila kupata ahoho, ye muchewe ahalwe ufwa ni nduguye ili amuzhalire ahoho ye mufwadzi. 25Vikara wakathi mumwenga hatoa ndugu afungahe haha. Ye mukulu akihala muche na akinongeka kabila kupata ahoho. Kwa vizho ye muche akihalwa ufwa ni nduguye. 26Iye naye akifwa bila kupata ahoho. Bai zhaenderera vizho hatha o ndugu afungahe osini makigoma kufwa hatha akisala ye muche. 27Iye naye akiathuwa. 28Vikara at’u mandihofufuka, yuno mwanamuche andakala mukaza h’ani na kila ndugu wamuhala?”
29Jesu akiadzigidzya akiamba, “Munahenda makosa kwa kukala k’amumanya Maoro, kidza k’amumanya nguvu za Mulungu zirizho. 30Kwani makathi at’u makifufuka, kundakala k’akuna kuhala hedu kuhalwa. At’u osi mandakala here malaika a mulunguni marizho. 31Na dzulu za at’u kufufulwa, k’amudzahashoma harya hat’u Mulungu arihonena nanwi akiamba, 3222:32 Kumbo 3:6; 3:15‘Ndimi Mulungu wa Burahemu, na Isaka, na Jakobu?’ Mulungu ni Mulungu wa at’u mario moyo, si wa at’u mariofwa!” 33Na o at’u marihosikira zho Jesu afundishazho, makingalala kamare.
Amuri bomu ni hiyo?
Mariko 12:28-34; Luka 10:25-28
34Ela Mafarisayo marihosikira kukala Jesu adzaanyamaza o Masadukayo, makithunganana kaheri. 35Bai mumwenga wao, ariye were ni mwalimu wa Sheria akimuza Jesu swali ra kumujeza. 36Akiamba, “Mwalimu, amuri bomu kukira zosi ni hiyo kahi za Sheria?” 3722:37 Kumbu 6:4-5K’uzhona Jesu akimudzigidzya akimwamba, “ ‘Muhendze Bwana Mulunguo na moyowo wosi, na rohoro rosi, na akilizo zosi.’ 38Ii ndo amuri ya kwandza na bomu kukira zosi. 3922:39 Alaw 19:18; Math’ 5:43; 19:19; Arum 13:9; Agal 5:14; Jako 2:8Na ya hiri yenye mana dza iyo, ni, ‘Muhendze mwandziyo here udzihendzazho mwenye.’ 4022:40 5:17; Arum 13:10Amuri zizi mbiri, ndo musinji wa Sheria zosi za Musa, na mafundisho gosi ga manabii.”
Masihi ni mubomu kuriko Daudi
Mariko 12:35-37; Luka 20:41-44
4122:41-46 20:30-31Vikara o Mafarisayo marihokala machere kahi za wo muthunganano wao, Jesu akiuza swali akiamba, 42“Yuno Masihi nwi, munamona ni mwana wa h’ani?” Makiamba, “Ni mwana wa Daudi.” 43Jesu akiamba, “Kala ni vizho, mbona Daudi arihokala adzadzalwa ni nguvu za Roho Mweri, wamwiha ye Masihi ‘Bwana’? Kwani Daudi waamba,
4422:44 Zabu 110:1; Mahe 2:33-35; 1 Akor 15:27; Aebu 1:13; 8:1‘Bwana Mulungu wamwamba Bwana wangu,
“Kelesi mukono wangu wa kurya,22:44 Mukono wa kurya wa Mulungu, manaye ni hat’u ha ishima, nguvu na nguma.
muhaka mahadhuio niathambaraze kamare
ts’ini za magulugo.” ’
45“Bai kala Daudi wamwiha Masihi, ‘Bwana,’ anadimadze kukala mwanawe?” 4622:46 Mar 12:34; Luk 20:40Swali riri rikiashinda kamare. Na kula siku iyo, k’ahana mut’u hatha mumwenga ariyedzambozeza kumuza swali Jesu kaheri.
23Mafarisayo na Alimu a Sheria marizho
Mariko 12:38-40; Luka 11:37-52; 20:45-47
1Jesu arihogonya kunena vizho, akiambira o anafundzie hamwenga na ro kundi ra at’u akiamba, 2“Alimu a Sheria, na Mafarisayo ndio mariohala hat’u ha Musa. Manamufundisha na kumueleza Sheria ziambazho. 323:3 Arum 2:21-23Kwa vizho gagwirenit’o go mafundisho gao, ela mahendo gao musigathuwe bule. Mana zho mafundishazho si zho mahendazho bule. 4Kazi yao ni kufunga mizigo miziho-miziho isiyotsukulika na kuabagaza at’u angine maitsukule bila hatha kwangiza mukono. 523:5 Kumbo 13:9; Kumbu 6:8; Hesab 15:38-39; Math’ 6:1Kila kit’u mandichokihenda manakihenda ili maonewe. Lolani zho vidude zhenye Maoro maeri mo vidhanguni na mikononi mwao, ni vibomu kukira zha at’u angine. H’e yo mitsa ya zo k’andzu zao, samba ni mire kukira ya andziyao. 6Hat’u hajani manahendza kukelesi kuko mbere-mbere kwenye ajeni a ishima. Kahi za masinagogi ko, undaaona makelesi kuko mbere. 7Makifika masokoni, manahendza kulamuswa-lamuswa na ishima ni at’u na kuifwa ‘Alimu.’ 823:8 Joh 13:13Ela mino ninamwambira kukala, musikubali kuifwa ‘Alimu’ kamare, kwa kukala ninwi mu ndugu na mwalimu wenu ni mumwenga. 9Musihale mut’u yoyosi haha dhuniani mukamwiha ‘Baba’ kwa kukala Babiyenu ni mumwenga thu, naye a dzulu mulunguni. 10Kidza p’ore mukaifwa ‘Abomu’ bule, mana mubomu wenu ninwi ni mumwenga, naye ni Masihi. 1123:11 20:26-27; Mar 9:35; 10:43-44; Luk 9:48; 22:26Ela ye mut’u mubomu kumukira nyosi suthi akale muhumiki wenu. 1223:12 Zabu 75:7; Math’ 18:4; Luk 1:52; 14:11; 18:14Kwani kila andiyedzinula andatharamushwa, ela andiyedzitharamusha andanulwa.”
13“Shauri yenu ninwi Mafarisayo na alimu a Sheria, kudzihendya kwenu nwi! Munaafungira at’u masingire kahi za uthawali wa mulunguni. Ninwi enye k’amwendzi kwangira, na hatha aryahu mamalao kwangira nao munaaziza. [ 14Shauri yenu ninwi alimu a Sheria na Mafarisayo, kudzihendya kwenu nwi! Munaahoka ache magungu vit’u zhao. Gonya mukila haho, munadzihendesha kwa kuvoya mavoyo mare-mare. Adhabu yenu indakala k’ali zaidhi.] 15Shauri yenu ninwi alimu a Sheria na Mafarisayo, kudzihendya kwenu nwi! Mu thayari kuvuka bahari na kwenda ts’i za kure, kwa kumala mwanafundzi mumwenga thu. Ela mukimupata, munamuhendya akale mui zaidhi na zo nafasi za kwangira Jehanamu zikale k’ana mbiri ya zo zenu.”
1623:16-22 5:34-3723:16 15:14“Shauri yenu ninwi vilongozi vipofu. Mut’u akilaha kwa Hekalu munaamba kuko si kulaha, ela munaamba kulaha jeri ni kwa mut’u adziyelaha kwa dhahabu ya Hekalu. 17Vipofu ajinga nwi! Kibomu ni hicho? Ni yo dhahabu hedu ni ro Hekalu? Samba ro Hekalu ndiro rihendyayo yo dhahabu ikale eri! 1823:18 Kumbo 29:37Munaamba kukala mut’u akilaha kwa cho kijaja cha kwambozera sadaka k’alahire kit’u. Ela akilaha kwa yo sadaka iriyo ho kijajani munaamba kuko ndo kulaha jeri. 19Vipofu nwi, cho kijaja na yo sadaka kibomu ni hicho? Samba cho kijaja ndo kihendacho yo sadaka ikale eri! 20Kwa vizho mut’u alahaye kwa cho kijaja, analaha kwa kicho kijaja hamwenga na vit’u zhosi vindizhombozwa haho. 2123:21 1 Athaw 8:13Na mut’u akilaha kwa Hekalu, analaha kwa riro Hekalu na kwa Mulungu ariye anakala mumo. 22Na mut’u akilaha kwa dzulu mulunguni, analaha kwa kihi cha uthawali cha Mulungu na kwa Mulungu ariye ndiye akikeresiraye cho kihi kicho.”
2323:23 Alaw 27:30; Mik 6:8; Luk 18:12“Shauri yenu ninwi alimu a Sheria na Mafarisayo, kudzihendya kwenu nwi! Munamboza fungu ra kumi hatha ra vilungo vithithe-vithithe here makodza ga kunuk’at’o na bizari, ela go maut’u mabomu-mabomu kahi za Sheria go k’amugathuwa bule. K’amuhenda hachi. Mbazi na kuluhiro nazho k’amuna. Munav̱irya mukale na hachi, na mbazi, na kuluhiro, na gago mangine nago musigariche. 2423:24 15:14Vilongozi vipofu nwi! Munatsudza indzi, ela ngamira ye munamumiza.”
2523:25 Mar 7:4“Shauri yenu ninwi alimu a Sheria na Mafarisayo, kudzihendya kwenu nwi! Munahala kikombe na sahani munavigesa ko kwa ndze, ela ko ndani kuthele unyang’anyi na ndani nyalamu. 2623:26 Joh 9:40Mafarisayo vipofu nwi! Vigeseni ko ndani kwandza na ko kwa ndze kundakala kusafi.”
27“Shauri yenu ninwi alimu a Sheria na Mafarisayo, kudzihendya kwenu nwi! Mu here mbira zidzizohakwa ch’ok’aa. Ukizilola ko ndze zinafwahiza, ela ko ndani kuthele misoza ya at’u a kufwa na kila namuna ya ukolo. 2823:28 Luk 16:15Ninwi nanwi mu here zizo mbira. At’u makimulola manamona mu ahachi hatha k’azhadimikika, kudzi mu thele dambi na kudzihendya kunji.”
29“Shauri yenu ninwi alimu a Sheria na Mafarisayo, kudzihendya kwenu nwi! Munahala mbira za manabii na za at’u ahachi, munazijengera na kuzidona 3023:30 5:12; Mahe 7:52na kuamba, ‘Kalaho ndiswi furioishi wakathi uwo wa akare ehu, k’afungaalagire bule o manabii.’ 31Na vizho muhendazho be munadzifunga enye, mana munakubali kukala munambola kahi za lukolo luriloalaga o manabii. 32H’aya imarigizeni iyo kazi iriyoandzwa ni akare enu. 3323:33 3:7Nyoka nwi! Kidza enye munaona mundathia kula kwa hukumu ya Jehanamu, k’amundathia bule. 3423:34 1 Ath’es 2:15Mana hatha ninamurehera manabii, na alimu, na at’u angine alachu. Ela ninwi mundaahala mualage, angine muasulubishe, na angine muapige vikotho kahi za masinagogi genu. Kidza muainge muamboze kahi za kila mudzi mandiwongira. 3523:35 Mwan 4:8-10Kwa ut’u uwo bai, milatso ya at’u ahachi osi mariolagwa haha dhuniani indakala dzulu zenu. Kuandzira iryahu ya Abeli hatha ya Zakaria mwana wa Barakia, muriyemwalaga kahikahi za ho hat’u haeri na cho kijaja cha kwambozera sadaka. 36Nami namwambira ujeri kukala, adhabu ya vifwa vizho zhosi indamugwerera ninwi at’u a kizhazi kiki.”
Jesu anaashikithikira at’u a mudzi wa Jerusalemu
37Bai Jesu arihogonya kunena vizho, akikwatya kuashikithikira at’u a Jerusalemu. Akiamba, “H’enwi at’u a Jerusalemu. Kazi yenu ni kualaga manabii na kuakot’a mawe ahumiki a Mulungu mahumwao kwenu. Ni mara nyingahi nidzizomala kumukundzumanya hamwenga here k’uk’u aafinikirazho anae na mahahage, ela mudzakahala? 3823:38 Izik 10:18-19; 1 Athaw 9:7-8Lolani nyumba yenu idzarichwa ikale gandzo. 3923:39 Zabu 118:26Nami namwambira kamare kukala, k’amundanona kaheri muhaka haho mundihokudzaamba, ‘Naahaswe iye adzaye kwa dzina ra Bwana.’ ”
24Jesu ananena dzulu za kubandwa-bandwa kwa Hekalu
1Vikara Jesu arihokala adzambola kahi za ro Hekalu akwendani, anafundzie mamwanyesa go majengo ga ro Hekalu. 224:2 Luk 19:44Ela Jesu akiambira kukala, “Amba munagaona gano majengo gosi zho? Be namwambira ujeri wenye k’ahana iwe hatha mwenga rindirosala dzulu za mwandziwe, kila kit’u kinadzabandwa-bandwa.”
Jesu ananena dzulu za siku za mwisho
3Bai Jesu arihombola haho, wakwendakelesi kahi za Murima wa Mizeituni. Vikara arihokala akelesi, anafundzie mamuza kinjama makiamba, “Maut’u gano gandahendeka rini? Vidze ni muv̱ano wani undiwonyesa kukala u hehi na kudza na mwisho wa dhunia udzafika?” 4Jesu akiadzigidzya akiamba, “Dzimanyirireni hasidze mut’u akamukenga. 524:5 24:24; 2 Ath’es 2:9-10; 1 Joh 2:18Kwani kuna anji mandiokudza kwa dzina rangu na kuamba ao ndo Masihi, na mandakenga at’u anji. 6Na mundasikira uv̱oro wa viha vihefwazho hehi na vingine mundahenda kuvisikira uvumi, ela sogoheni, kwani ni hatha gakale gago, ela wo mwisho wa urumwengu undakala uchere mbere. 724:7 2 Nyaka 15:6; Isa 19:2Kabila rindauka kwendapigana na kabila ringine. Uthawali undapigana na uthawali mungine. Kundakala na ndzala na ts’i indathethema hat’u-hat’u. 8Ela gago gosi gandakala ni mwandzo wa utsungu thu.”
924:9-14 10:17-22; Joh 16:1-424:9 5:11“Mundagwirwa muteswe na mwalagwe. Kila mut’u andamumena haha urumwenguni kwa ut’u wa dzina rangu. 1024:10 10:35; Luk 12:52-53Kahi za wakathi uwo, at’u anji mandauya nyuma na makwatye kuguzana na kutsukirirwana enye kwa enye. 1124:11 7:15Kundambola manabii anji a ulongo na mandakenga at’u anji. 1224:12 2 T’imo 3:1-5Na kwa kukala uthiriri undakala udzakaza zhomu, at’u mandaricha kuahendza andziyao. 1324:13 Ugun 13:10Ela iye andiyevumirira hatha mwisho ndiye andiyeokoka. 1424:14 28:19Na Uv̱oro uu Udzo wa uthawali wa mulunguni undahubiriwa urumwengu muzima, ili ukale ushahidhi kwa makabila gosi, ndo wo mwisho udze.”
1524:15 Dani 9:27; 11:31; 12:11“Mundaona kit’u cha kutsukiza na cha kwanonga, kirichonenwa ni nabii Danieli kapindi, kiimire kahi za ho hat’u haeri. (H’ewe mushomi, shomat’o ung’alirwe.) 16Bai mundihoona vizho, at’u osi mandiokala Judea namachimbirire ko mirimani. 1724:17-18 Luk 17:31Mut’u andiyekala a dzulu za nyumba ya kwakwe asiuye mo nyumbani kwendahala kit’u chochosi. 18Mut’u andiyekala a mundani asiuye mudzini kwendahala nguwoye. 19Wakathi uwo vindakala vii-vii zaidhi kwa ano m’ama mandiokala mana mimba na mandiokala manaamwisa. 20Na voyani uwo wakathi mundihokala munachimbira, usikale ni wakathi wa p’eho, hedu siku ya Sabato. 2124:21 Dani 12:1; Ugun 7:14Kwani wakathi uwo kundakala na mateso mabomu garigo k’agadzaonewa na k’agandaonewa kaheri haha urumwenguni. 22Siku zizo za mateso Mulungu wazihunguza kwa ut’u wa at’u arioatsagula, ela kala si vizho, k’ahana hatha mut’u mumwenga angayeokoka.”
2324:23-25 Luk 17:23-24“Bai mut’u akimwamba, ‘Lola thiyuno ye Masihi!’ hedu, ‘Thiyuya kurya,’ sikuluhireni bule. 2424:24 24:5; 7:15; Ugun 13:13-14Mana kundambola ano Masihi anji a ulongo, na manabii anji a ulongo. At’u ao osi mandahenda miv̱ano mibomu ili vichadimikika maakenge hatha o at’u mariotsagulwa ni Mulungu. 25Lolani, nidzamwambira maut’u gaga kimbere.”
26“Kwa vizho mut’u yoyosi andiyekudzamwambira kukala, ‘Masihi a nyika bewe!’ hedu ‘Masihi adzazama kuryahu ndani!’ hatha thuwani shuhuli zenu, musimugwire gakwe kamare. 2724:27 24:30, 37; 25:31; 1 Akor 15:23; 1 Ath’es 3:13; 4:15; 2 Ath’es 2:1, 8; Jako 5:7-8; 2 P’et 3:4; 1 Joh 2:28Mana Mwana wa Mudamu andihokudza, andaonewa ni kila mut’u, dza viryahu lumethe lumethazho mwambolero wa dzuwa na lukaonewa hatha mutserero wa dzuwa. 2824:28 Ayub 39:30; Ugun 19:17-18Kwani ‘Hadzihogwa kimba, ndo nderi mathungananaho.’ ”
Kudza kwa Mwana wa Mudamu
Mariko 13:24-37; Luka 21:25-33
2924:29 Isa 13:10; 34:4; Haga 2:6, 21; 2 P’et 3:10, 12; Ugun 6:12-14“Bada ya siku ziryahu za mateso kukira thu, dzuwa rindangira kiza, na mwezi k’aundaala kaheri. Nyenyezi zindagwa ts’i, na nguvu za dzulu mulunguni zindathukuswa. 3024:30 Zaka 12:10-14; Dani 7:13-14; Math’ 24:27; 26:64; Mar 14:62; Ugun 1:7Na vikigoma vizho, ko dzulu kundambola muv̱ano wa kunyesa kukala Mwana wa Mudamu akudzani. At’u a makabila gosi ga urumwengu mandarira, kidza mandamona Mwana wa Mudamu anatharamuka kuno a dzulu za maingu. Naye andatharamuka na nguvu na nguma nyinji. 3124:31 13:41; Gunda: 1 Akor 15:52; 1 Ath’es 4:16Andaahuma malaikae mapige gunda zhomu zhenye, na maakundzumanye o at’u osi mariotsagulwa ni Mulungu kula kila p’embe ya dhunia.”
32“Bai dzifundisheni kula kwa mutini. Mutini t’aize zikikala nyolovu na kukwatya kumboza makodza, munamanya kare wakathi wa mavuno udzafika hehi. 33Kwa vizho ninwi nanwi mukiona maut’u gaga gosi, manyani kukala wakathi wa kudza Mwana wa Mudamu udzafika hehi. 3424:34 16:28Nami namwambira kamare, kizhazi kiki k’akindakira kabila maut’u gaga gosi kuthimira. 35Mulunguni na ts’i, zhosi vindahenda mwisho, ela maneno gangu k’agana mwisho bule.”
3624:36 Mahe 1:7Jesu akienderera kunena akiamba, “Ela k’ahana mut’u amanyaye ni siku yani na saa yani gandihokalira maut’u gaga, hatha o malaika na ye Mwana wa Mudamu k’amaimanya bule, Baba h’akeye nde aimanyaye.”
3724:37-39 Mwan 6:11-13; 7:7-13; 2 P’et 3:6“Kudza kwa Mwana wa Mudamu kundakala dza zho virizhokala wakathi wa Nuhu. 38Kwani siku zizo za Nuhu kabila v̱ula ya muretho k’aidzanya, at’u mathuwa kuishi here kawaida thu. Makala makirya na kunwa, na kuhala na kuhalwa hatha Nuhu achangira safinani. 39At’u ao mathuwa kuishi bila kumanya kundakudzani, hatha muretho ukidzaahala vizho. Na vizho ndo vindizhokala hatha yo siku andihokudza Mwana wa Mudamu. 40Siku iyo alume airi mandakala ma mundani, mumwenga andahalwa na ye mungine arichwe. 41Anaache airi mandakala manasaga, mumwenga andahalwa na ye mungine arichwe. 4224:42 24:44, 50; 25:13; Mar 13:33, 35; Luk 12:40; 21:36Kwa vizho, kalani matso, mana k’amumanya Bwana wenu andakudza siku yani. 4324:43 1 Ath’es 5:1-2; 2 P’et 3:10; Ugun 3:3Sirikizani bai, kala mwenye nyumba ni kumanya mwivi andakudza usiku wa saa nyingahi, k’angakubalire nyumbaye ibandwe bule, angachesa matso kuirinda. 44Kwa vizho ninwi nanwi dziikeni thayari wakathi wosi, kwani Mwana wa Mudamu andakudza wakathi musiwoudhania.”
Ahumiki adzo na ai
4524:45-47 25:21-23Jesu akienderera kunena akiamba, “Muhumiki mwaminifu na mulachu ni yuyahu ariye akirichirwa ahumiki andziye ni bwanawe aatsundze na kuap’a chakurya here vimalikanazho, andahenda vizho. 46Baha iye muhumiki iye ariye bwanawe andakudzamuthekeza anahenda vizho. 47Kwani namwambira jeri wenye kukala, andamuhala na amuhendye akale muimirizi wa zho vit’u zhosi arizho nazho. 4824:48 2 P’et 3:4Ela ye muhumiki mui akiamba kimoyo-moyo, ‘Naona ye bwana wangu k’andauya vikara,’ 49akwache kuapiga o ahumiki andziye, na kurya na kunwa hamwenga na arevi. 5024:50 24:42Bai ye bwana wa muhumiki yuyu andauya siku asiyodhania na saa asiyoimanya. 5124:51 8:12Naye afikaho andakudzamuhala na amutose visiku-visiku, gonya amutsanganye na at’u a kudzihendya. Na kuko at’u mandarira na kwafuna meno kwa utsungu.”
25Fumbo ra asichana kumi
125:1 Luk 12:35-36“Haho siku andihokudzirira Mwana wa Mudamu, uthawali wa mulunguni undahalana na asichana kumi marioasha mataa gao mende makamutsangire bwana harusi. 2Kahi za o asichana kumi, asichana atsano were ni azuzu, na atsano were ni alachu. 3Vikara aryahu asichana azuzu, mamanya ko kutsukula go mataa kare ela k’amatsukulire akiba yoyosi ya mafuha. 4Ela arya alachu o makitsukula mataa hamwenga na mafuha ga akiba. 5Bai kwa kukala ye bwana harusi k’adzire haraka, o asichana osi makunukira na makilala. 6Ela usiku wa manane, makihenda kusikira, ‘Thiye bwana harusi ukani mwende mukamutsangire.’ 7Aryahu asichana osi makivumbuluka kare makikwacha kuthayarisha mataa gao. 8Vikara aryahu asichana azuzu marihoona kukala mataa gao k’agana mafuha, makiavoya o alachu makiamba, ‘Huthanyizeni naswi go mafuha, mana mataa gehu ganazima.’ 9Ela o asichana alachu makidzigidzya makiamba, ‘Go mafuha hurigo nago be k’agadima kuhuthosha hosi bule, kwa vizho kot’ani malo madhukani mukagule genu.’ 1025:10 9:15K’uzhona o asichana azuzu marihokala makwendani ko madhukani, kuno ye bwana harusi akidza. Aryahu asichana atsano mariokala ma thayari, machangira hamwenga naye kahi za yo nyumba ya harusi na muryango ukifungwa.”
1125:11-12 Luk 13:25“Bada ya muda, o asichana angine makidza kula ko mafuhani. Makidzabisha zhomu zhenye makiamba, ‘Bwana, bwana, huvugulire!’ 1225:12 7:23Ela ye bwana harusi akiadzigidzya akiamba, ‘Kunena wo ujeri, simumanya bule ninwi.’ ” 1325:13 24:42Jesu arihomarigiza ro fumbo riro akiamba, “Kwa vizho, kalani thayari wakathi wosi, mana k’amumanya maut’u gaga gandakala siku yani na saa yani.”
Fumbo ra ahumiki ahahu
1425:14-15 Mar 13:34Jesu akienderera kunena akiamba, “Wakathi uwo be udzahalana na mut’u mumwenga ariyekala anamala kufunga charo cha kwenda ts’i za kure. Bai kabila k’adzauka, waaiha ahumikie akiap’a malize mamutsundzire. 1525:15 Arum 12:6Waaiha hamwenga, na kila mut’u akimup’a t’alant’a kulengana na wadimiwe. Wa kwandza wamup’a t’alant’a ts’ano. Wa hiri akimup’a mbiri, na wa hahu akimup’a mwenga. Arihogonya vizho akiuka achenda. 16Vikara arihokala adzakwenda, ye muhumiki ariyegerwa t’alant’a ts’ano, akizihendera kazi na zikizhala ts’ano nyingine. 17Yuya ariyegerwa mbiri naye, akizihendera kazi hatha zikizhala mbiri nyingine. 18Ela ye muhumiki ariyegerwa t’alant’a mwenga, akiihala yo p’esa ya bwanawe achendaitsimbira wina akiizika.”
1925:19 18:23“Vikara bada ya muda mure, ye bwana wa aryahu ahumiki akiuya na akidzapiga hesabu na o ahumikie. 20Bai yuyahu muhumiki ariyegerwa t’alant’a ts’ano, akimboza zo ts’ano nyingine akiamba, ‘Bwana, mut’u uwe wanirichira t’alant’a ts’ano, nami nikizihendera kazi hatha zikizhala zizi ts’ano nyingine, thizi.’ 2125:21-23 24:45-47; Luk 16:10Ye bwanawe akimwamba, ‘U muhumiki mudzo na mwaminifu, uriyehenda kazi ya kunifwaha moyo wangu. Wakala mwaminifu dzulu za maut’u mathithe, na vivi ndakuhendya uimirire maut’u mabomu zaidhi. H’aya ndzo kuno wangire kahi za raha ya bwanao.’
22“Kula iye, akithuwirizwa ni yuyahu wa t’alant’a mbiri. Iye naye akiamba, ‘Bwana, uwe wanip’a t’alant’a mbiri, nami nikizihendera kazi hatha zikizhala zizi t’alant’a mbiri nyingine, thizi.’ 23Ye bwanawe akiamba, ‘U muhumiki mudzo na mwaminifu, uriyehenda kazi ya kunifwaha moyo wangu. Wakala mwaminifu kwa maut’u mathithe nami nindakuhendya uimirire maut’u mabomu. H’aya ndzo kuno wangire kahi raha ya bwanao.’ 24Kula iye, akidza ye wa t’alant’a mwenga. Akiamba, ‘Bwana, uwe be ninakumanyat’o sana mino. U mut’u mwomu. Unahendza kuvuna hat’u uriho k’uhalayire, na kuzola mutsere uriwo k’uuhululire. 25Kwa ut’u uwo wenye bai, yo t’alant’ayo nikigoha kuihendera kazi. Nikiihala nikiitsimbira wina nikiizika. Kwa vizho yo t’alant’ayo thii hala mwenye.’ 26K’ona ye bwanawe anambola kunena akiamba, ‘Muhumiki muthiriri na mukaha we. Be hatha navikale unanimanyat’o sana kukala nivuna hat’u niriho silayire, na kuzola mutsere hat’u niriho sihululire. 27Were k’udima kwendazika bengi zo p’esa zangu changari zikanizhalira faidha? 28H’aya muhokeni kare yo t’alant’a mumup’e ye ariye na kumi. 2925:29 13:12; Mar 4:25; Luk 8:18; 19:26Kwani kila ariye na kit’u andagerwa akale na vinji. Ela ariye k’ana kit’u, andahokwa hatha cho aricho nacho. 3025:30 8:12H’aya muhaleni yuyu muhumiki asiye mana mumutsuhe ko ndze kizani. Na kuko kundakala na kurira na kwafuna meno.’ ”
Mwana wa Mulungu andizhoahukumu at’u siku ya mwisho
3125:31-46 16:2725:31 Kumbu 33:2; Zaka 14:5; Math’ 16:27; 19:28; 1 Ath’es 3:13; Jud 14Jesu akienderera kunena akiamba, “Haho Mwana wa Mudamu andihokudza na malaika osi kahi za nguma ya kwakwe, andakelesi dzulu za kihi cha kwakwe cha kithawali, kihi chenye nguma. 32Bai andihokala yukelesi, at’u a makabila gosi mandakudzaima mbereze, naye andaathanya k’ana mbiri dza viryahu murisa athanyazho mbuzi na ng’ondzi. 33At’u enye hachi andaaika mukono wa kurya. At’u athiriri o andaaika mukono wa kumots’o. 34Gonya ye Muthawali andaambira aryahu mandiokala mukono wa kurya, ‘Ndzoni kuno nwi at’u muriohaswa ni Baba. Ndzoni muhale uthawali muriwothayarishirwa ni Baba hangu urumwengu k’audzaumbwa. 3525:35-36 Isa 58:7Kwani nirihokala nina ndzala, ninwi mwanip’a chakurya nikirya. Nirihokala nina k’ihu, mukinip’a madzi nikinwa. Na nirihokala ni mujeni mukinikaribishat’o. 36Nirihokala nina wira mwanip’a nguwo nikivala. Nirihokala ni mukongo mukidzanilola, na nirihokala ni jela nazho dzazho.’ 37O ahachi mandauza maambe, ‘Bwana, unaamba kukala urihokala una ndzala fwakup’a chakurya ukirya. Urihokala una k’ihu fukikup’a madzi ukinwa. 38Urihokala u mujeni fukikukaribishat’o. Urihokala una wira fukikup’a nguwo ukivala. 39Urihokala u mukongo fukidzakulola, na urihokala u jela nazho dzazho. Be hatha fwakona rini sino hatha fukikuhendera maut’u gano gosi?’ 4025:40-45 Ndhum 19:17; Math’ 10:40, 42; 12:50; 28:10Ye Muthawali andaadzigidzya aambe, ‘Namwambira kamare kukala, zho murizhoahendera aa ndugu zangu athithe be mwanihendera mimi.’
4125:41 Jud 7; Ugun 20:10, 15“Gonya andaambira o at’u mandiokala mukono wa kumots’o, ‘Nihaukirani nwi at’u muriolaniwa. Endani kahi za moho wa kare na kare, kut’u kurikotengezerwa Shethani na malaikae! 42Kwani nirihokala nina ndzala, k’amunip’ere chakurya nikarya. Nirihokala nina k’ihu k’amunip’ere madzi nikanwa. 43Nirihokala ni mujeni k’amunikaribishire. Nirihokala nina wira k’amunip’ere nguwo nikavala. Nirihokala ni mukongo k’amudzire nilola, na nirihokala jela nazho dzazho.’ 44Nao mandamuza mamwambe, ‘Bwana, ni rini ho furihokona una ndzala, hedu una k’ihu, hedu u mujeni, hedu u mukongo, hedu u jela gonya sino k’afukwavizire fukikuricha vizho?’ 45Ye andaadzigidzya aambe, ‘Ninamwambira kamare kukala, zho murizho k’amuahenderere aa ndugu zangu athithe, be hatha mimi nami k’amunihenderere.’ 4625:46 Dani 12:2; Joh 5:29; Jako 2:13Nao mandihoambwa vizho, mandakwendangira kahi za hukumu ya kare na kare, ela ahachi o, mandangira kahi za uzima wa kare na kare.”
26Jesu anapangirwa njama ya kwalagwa
Mariko 14:1-2; Luka 22:1-2; Johana 11:45-53
126:1 7:28Vikara Jesu arihokala adzagonya kunena maneno gaga gosi, waambira anafundzie, 226:2 16:21“Here mumanyazho, muhondo ni sikuk’uu ya P’asaka. Na Mwana wa Mudamu andalazhwa ili asulubiwe.”
3Wakathi uwo, alombi abomu na athumia a Kiyahudi mathunganana nyumbani kwa Kayafa. Mut’u yuyu Kayafa were nde Mulombi mubomu mwenye wakathi uwo. 426:4-5 21:46Bai at’u ao mathunganana kuko ili mamale ngira ya kilachu ya kumugwirira Jesu na mamwalage. 5Ela marihothunganana, mapatana kukala masimugwire Jesu wakathi wa P’asaka bule, p’ore at’u makathinya bugwa.
Jesu anamwagirwa mafuha ga marashi
626:6-7 Luk 7:37-38Bai siku mwenga, Jesu wakwenda nyumbani kwa mwanamulume mumwenga ariyekala akiifwa Simoni Mahana. Mwanamulume yuyu were anatoa kahi za kadzidzi ka Beth’ania. 7Bai arihokala haho, mwanamuche mumwenga akidza na th’up’a iriyokala i thele mafuha ga marashi kidza ga gali sana. Th’up’a ii yere yatengezwa na iwe ra alabasita. Bai arihofika haho, akimumwagira Jesu go mafuha mo kitswani kuno Jesu mwenye anahumira chakurya. 8Bai o anafundzi marihoona viryahu, k’aviafwahire bule, maamba, “Kuno be tha si kwanonga kuno? 9Mafuha gaga kala gadzaguzwa gakambola p’esa nyinji zenye na makagerwa masikini?”
10Jesu arihovimanya akiamba, “Mbona munamubudzya ye mwanamuchengwa? Iye adzanihendera kit’u kidzo. 1126:11 Kumbu 15:11Masikini munao siku zosini, ela mimi k’amundakala nami siku zosini bule. 12Ut’u uu wa kunimwagira mafuha, yuyu mwanamuche adzauhenda ili anithayarishe kwa kuzikwa kwangu. 13Nami namwambira ujeri, zho adzizhohenda mwanamuche yuyu vivi rero, nazho vindathalwa na kukumbukirwa kila undihohubiriwa wo Uv̱oro Udzo kahi za urumwengu muzima.”
Juda Isikariote anapanga kumusaliti Jesu
14Bai wakathi uwo, mumwenga wa aryahu anafundzi kumi na airi a Jesu aifwaye Juda Isikariote, wauka achenda kwa alombi abomu. 1526:15 Kumbo 21:32; Zaka 11:12; Joh 11:57; 13:2Anafika kuko akiamba, “Vidze mut’u yuno nikimulazha kwenu, mundanip’ani?” K’ona arihonena vizho, aryahu alombi abomu makimuthalira visiku mirongo mihahu zha fedha makimup’a. 16Na kulaizira haho, Juda akikala anamala nafasi mbidzo ya kumusalitira Jesu.
Jesu anarya P’asaka na anafundzie
Mariko 14:12-21; Luka 22:7-13; Johana 13:21-30
1726:17-29 Kumbo 12:1-20Vikara siku ya kwandza ya sikuk’uu ya Mikahe Iso Ts’ats’u, anafundzi makwendamuza Jesu makiamba, “P’asaka ino undairyahi, fukakuthayarishire?” 18Jesu akidzigidzya akiamba, “Ngirani wo mudzi wa Jerusalemu mwende hatha kwa yuyu mut’u yuyu. Mukifika kuko mwambeni kukala, ‘Mwalimu anaamba wakathi wangu u hehi, kwa vizho nindarya P’asaka na anafundzi angu kwako nyumbani.’ ” 19Bai o anafundzi makihenda here marizhokala madzalagizwa ni Jesu. Manafika kuko makithayarisha yo P’asaka.
2026:20-25 Joh 13:2, 21-30Kurihofika dziloni, Jesu na anafundzie kumi na airi makelesi marye chakurya. 21Marihokala makuryani Jesu akinena akiamba, “Ninamwambira ujeri wenye kukala mumwenga wenu haha andanisaliti.” 22O anafundzi marihosikira vizho makishikithika sana na makikwacha kumuza Jesu mumwenga-mumwenga makiamba, “Vidze ni mimi, Bwana?” 2326:23 Zabu 41:9Ela Jesu akidzigidzya akiamba, “Iye atsotsaye nami kahi za muvure mumwenga nde andiyenisaliti. 2426:24 Zabu 22:6-7, 15-18; Isa 53:9Mwana wa Mudamu anenda kare kamwe here Maoro gaambazho, ela shauriye iye mut’u amusalitiye! Vingakala baha kala k’azhalirwe.” 25Vikara Jesu arihonena viryahu, ye musaliti wa kwakwe naye akiuza akiamba, “Vidze ni mimi Mwalimu?” Jesu akimudzigidzya akiamba, “Udzanena.”
2626:26-28 1 Akor 10:16Bai marihokala makuryani, Jesu wahala mukahe, akimboza muv̱era kwa Mulungu, gonya akiumogola-mogola akiap’a o anafundzie akiamba, “Halani murye, uu ndo mwiri wangu.” 27Na arihogonya kuap’a wo mukahe, akihala cho kikombe cha divai, akimboza muv̱era kwa Mulungu, gonya akiap’a o anafundzie akiamba, “Halani kikombe kiki mutsumbulirane, 2826:28 Kumbo 24:8; Jere 31:31; Aebu 7:22; 9:15-20kwani ii ndo milatso yangu ya cho kilagane, imwagwayo ili at’u anji madime kusamehewa dambi zao. 29Nami namwambira ujeri, sindanwa divai ii kaheri muhaka siku iyo nindihonwa divai mbisha hamwenga nanwi kahi za uthawali wa Baba.”
3026:30 Luk 22:39; Joh 18:1Gonya makiimba wira na makiuka kwenda Murima wa Mizeituni.
Jesu ananena kimbere dzulu za P’et’ero andizhomukana
Mariko 14:27-31; Luka 22:31-34; Johana 13:36-38
3126:31 Zaka 13:7; Math’ 26:56; Joh 16:32Jesu akiambira kukala, “Usiku wa rero, ninwi nyosi mundaniricha h’akiyangu. Kwani Maoro ganaamba, ‘Nindamupiga ye murisa na zo ng’ondzi zosi zindatsamukana.’ 3226:32 28:7, 16Ela haho nikikala nidzafufulwa, nindamuthangulia kwenda Galilaya.” 33P’et’ero akimudzigidzya akiamba, “Hatha kala osi mandakuricha, mimi sindakuricha ng’o.” 3426:34-35 Luk 22:33-34; Joh 13:36-3826:34 26:75Jesu akimudzigidzya akiamba, “Nakwambira ujeri, usiku wa rero kabila jogolo k’aridzaika, undanikana k’ana t’ahu.” 35P’et’ero akimwamba Jesu, “Hatha kala ni kufwa nanifwe, ela sindakukana ng’o!” Na o anafundzi angine nao makinena dza vizho.
Jesu anavoya ko Geth’isemane
Mariko 14:32-42; Luka 22:39-46
3626:36-46 Luk 5:16; Aebu 5:7-8Gonya Jesu na anafundzie makwenda hat’u haifwaho Geth’isemane. Marihofika kuko, akiambira o anafundzie akiamba, “Kelesini haha munitharize nami nasongera mbere vichache nikavoye.” 37Arihokala akwendani akimuhala P’et’ero na o ana airi a Zebedayo, Jakobu na Johana achenda nao. Naye wakathi uwo washononeka zhomu na kubudzyika moyo. 38Bai makwenda hatha manafika ko mbere, akiambira kukala, “Ninashononeka zhomu moyoni mwangu hatha ni here nindiyefwa. Bai kalani haha muchese nami.”
3926:39 6:10; 20:22; Joh 18:11; Aebu 10:9Gonya Jesu akiaricha ano P’et’ero haho na akisongera mbere vichache. Achendagwa na moyo akivoya akiamba, “Baba, chamba vinadimikika mateso gaga naganiukire, gasinipate bule. Ela navikale here uhendzazho uwe, visikale here nihendzazho mimi bule.” 40Kula haho akiauyira o anafundzie, naye akidzaaona marere. Akimwamba P’et’ero, “Yani k’amudimire kuchesa nami hatha ngaa saa mwenga? 4126:41 Aefe 6:18; Aebu 2:18Chesani na muvoye sidze mukangira majezoni, kwani roho inahendza kamare, ela mwiri ni munyonge.”
42Naye arihogonya kunena, akiaricha haho kaheri na achendavoya dza vizho zha kwandza akiamba, “Baba, chamba vinadimikika, mateso gaga gasinipate bule. Ela visikale here nihendzazho mimi, navikale here uhendzazho uwe.” 43Arihogonya kuvoya vizho, akiauyira o ano P’et’ero. Anafika kuko, achendaathekeza marere kaheri. K’amadimire kukala matso kwa wo uts’indzizi mariwokala nawo.
4426:44 2 Akor 12:8Bai Jesu akiaricha kaheri, na achendavoya mara ya hahu, dza vizho zha mara ya kwandza. 4526:45 Joh 12:23; 13:1; 17:1Arihogonya kuvoya, akiauyira o anafundzie akiambira, “Muchere kulala na kudzioyeza? Lolani wakathi wa Mwana wa Mudamu kusalitiwa kwa enye dambi udzafika. 46Lamukani fwende, kwani ye andiyenisaliti akudzani.”
Jesu anagwirwa
Mariko 14:43-50; Luka 22:47-53; Johana 18:3-12
47Bai arihokala achere kunena, lola Juda mumwenga wa o anafundzie kumi na airi akidza na kundi bomu ra at’u mariokala madzatsukula mishu na njogoma. At’u aa were mala kwa alombi abomu na athumia a Kiyahudi. 48Iye musaliti were waap’a muv̱ano kukala, “Ye nindiyemudonera nde mumumalaye, mugwireni.” 49Juda achenda mara mwenga na akiamba, “Dheri narikale kwako Mwalimu,” gonya akimudonera. 50Jesu arihoona viryahu, akimwamba Juda, “Henda zho vidzizhokufisha musenangu.” Bai o at’u makimwangiza magandzani Jesu. 51Lola mumwenga kahi za o at’u mariokala na Jesu, akitsolola mushuwe na akimuthema muhumiki wa ye Mulombi mubomu mwenye akimutosa sikiro. 5226:52 Mwan 9:6Jesu arihoona viryahu, akimwamba ye mwenye mushu, “Wudzye chowani mwakwe wo mushuwo. Kwani kila ahumiraye mushu, andalagwa kwa mushu. 53K’umanya kukala nikamwambira Baba anirehere maalifu ga malaika madze mafuhehere, ananirehera mara mwenga? 54Ela nikihendazho, go Maoro gaambago kukala ni hatha vivi vikale gandathimiradze?”
5526:55 Luk 19:47Bai Jesu arihogonya kunena vizho, akiagalukira o at’u akiamba, “Mbona mudzambola na mishu na njogoma kudzanigwira dza here mudzaogwira jambazi? Kila siku nidzakala nikikelesi kahi za ro Hekalu kufundisha na k’amunigwirire? 5626:56 Math’ 26:31; Luk 24:46Ela gaga gosi ganakala kwamba garyahu garigoorwa ni manabii gathimire.” Bai o anafundzie osi makimuricha makichimbira.
Jesu a mbere za Baraza ra athumia
Mariko 14:53-65; Luka 22:54-55, 63-71; Johana 18:13-14, 19-24
57Bai aryahu at’u mariomugwira Jesu, mamuhala vivii hatha nyumbani kwa Kayafa, ye Mulombi mubomu mwenye, mana kuko ndo o alimu a Sheria, na athumia marikokala madzathunganana kumuthariza. 58Marihokala makwendani, P’et’ero wamuthuwa Jesu kwa kure. Wakwenda hatha achendangira muhalani ha ye Mulombi mubomu mwenye, akikelesi na o arindzi ili alolere chamba vindakaladze. 59Bai aryahu alombi abomu na ro Baraza ra athumia, majeza zhomu kumala ushahidhi wowosi wa ulongo wa kuthosha kumwalagira Jesu, 60ela k’amaupatire. At’u anji majeza kumboza ushahidhi wao wa ulongo, ela k’aufwahire kit’u. Mwisho kamare, kuchambola anaalume airi 6126:61 27:40; Joh 2:19; Mahe 6:14makiamba, “Mwanamulume yuyu waamba kukala ro Hekalu ra Mulungu anadima kuribanda-banda na akariaka kwa siku t’ahu.” 62Bai ye Mulombi mubomu mwenye akirungarara, na akimuza Jesu akiamba, “Mbona k’udzigidzya kit’u. Zho manenazho ano at’u ni jeri?” 6326:63 Akinyamala zii: Isa 53:7; Math’ 27:12-14; Mwana wa Mulungu: Math’ 14:33; 27:40, 43; Luk 22:70Ela Jesu akinyamala zii. Ye Mulombi mubomu mwenye akinena kaheri akiamba, “Ninakulahiza kahi za dzina ra Mulungu ariye moyo, ufwambire chamba uwe ndiwe Masihi Mwana wa Mulungu.” 6426:64 Dani 7:13; Math’ 22:44; 24:30; Mar 13:26; Luk 21:27; Zabu 110:1Jesu akimwamba, “Udzanena. Nami namwambira ujeri, kula vivi mundamona Mwana wa Mudamu akelesi mukono wa kurya wa Mulungu mwenye nguvu, na anadza kuno a dzulu za maingu.” 6526:65 Kutharura nguwo: Hesab 14:6; Ezra 9:3; Kufuru: Alaw 24:16; Joh 19:7Kusikira vizho thu, ye Mulombi mubomu mwenye akigwira nguwo za kwakwe akizitharura kwa kutsukirwa, kuno ananena na kuamba, “Iyo ni kufuru kamare iyo. K’amudzamusikira zho? Vino funa haja ya mashahidhi angine? 66Hedu munaambadze nwi?” Na osini makiamba, “Anav̱irya kwalagwa.” 6726:67 Isa 50:6; 53:5Ndo makimutsuhira mahe ga uso na kumupiga makonde. Angine makimupiga makofi, 6826:68 21:11kuno manamwamba, “We Masihi, fwambire adzekupiga ni h’ani kala u nabii jeri!”
P’et’ero anamukana Jesu
Mariko 14:66-72; Luka 22:56-62; Johana 18:15-18, 25-27
69Wakathi uu wosi P’et’ero were akelesi ko muhalani. Bai arihokala kuko muhendzi wa kazi wa kiche wa ye Mulombi mubomu mwenye wakudzamwamba P’et’ero, “We nawe samba were u hamwenga na yuyu Jesu wa Galilaya?” 70P’et’ero akikana mbere zao akiamba, “Maneno gago mino sigamanya.”
71Kula haho, P’et’ero akimbola achenda ko muv̱iryani. Anafika kuko, musichana mumwenga akimona na akiambira o at’u mariokala haho kukala, “Yuyu naye were a hamwenga na Jesu wa Nazareth’i benwi.” 72P’et’ero akikanaiza kaheri kwa kuapa akiamba, “Mwanamulume iye simumanya kamare.” 73Ela k’avitoere, o at’u mariokala maimire haho makimwamba P’et’ero, “Uwe be unakana ulongo, ela u mumwenga waho. Hatha yo minenereyo inanyesa t’i.” 74P’et’ero akikwatya kulani na kulaha, akiamba, “Mwanamulume iye be simumanya.” Na haho henye jogolo rikiika. 7526:75 26:34P’et’ero akikumbukira viryahu arizhoambwa ni Jesu kukala, “Kabila jogolo k’aridzaika undanikana k’ana t’ahu.” Bai achambola ko ndze achendarira na utsungu munji.
27Jesu anahirikwa kwa P’ilato
Mariko 15:1; Luka 23:1-2; Johana 18:28-32
1Kurihocha, o alombi abomu na athumia a Kiyahudi mathunganana kaheri makipanga viryahu mandizhohenda hatha mamwalage Jesu. 2Bai mamuhala makimufunga, na makimuhirika kwa luwali P’ilato.
Juda anadzifunga lugwe
327:3 26:15Juda arihoona kukala ro Baraza ratosa kukala mamwalage Jesu, wadziutha sana, hatha akihala zho visiku mirongo mihahu zha fedha achenda nazho kuko kwa alombi abomu na athumia a Kiyahudi ili akaaujire. 4Arihofika kuko waagololeza akiamba, “Nahenda dambi bomu kumusaliti mut’u asiye dambi na mut’u.” O makimwamba, “Gago be ni gako gago, sino k’ahugamanya.” 5Naye kusikira vizho, akihala zho visiku zha fedha akivitsuha mo Hekaluni, achambola achendadzifunga lugwe.
627:6 Kumbu 23:18Vikara o alombi abomu makivitsola-tsola viryahu visiku zha fedha gonya makiamba, “P’esa zizi be zina kilatso, na Sheria yehu k’aihuruhusu kuika p’esa dza zizi kahi za akiba ya mumu Hekaluni.” 7Kwa vizho bada ya kuojana-ojana makivihala machendagula hat’u harihokala hakiifwa Munda wa Muumbi wa Nyungu, hakale hat’u ha kuzikwa ajeni. 8Na kulaiza siku iyo hatha rero munda uwo unaifwa Munda wa Milatso.
927:9-10 Zaka 11:12-13; Jere 32:8-9Kwa ut’u uwo wenye bai, garyahu maneno garigonenwa ni nabii Jeremia gakithimira. Kwani Jeremia wanena akiamba, “Mahala vizho visiku mirongo mihahu zha fedha, iriyo were ndo bei ya kugulira mut’u iriyoikwa ni o ana a Iziraeli, 10makivigula wo Munda wa Muumbi wa Nyungu here Bwana arizhonilagiza.”
Jesu anauzwa-uzwa maswali ni P’ilato
Mariko 15:2-5; Luka 23:3-5; Johana 18:33-38
1127:11 2:2; 27:29, 37, 42; Mar 15:2, 9, 12, 18, 26, 32; Luk 23:3, 37-38; Joh 1:49; 12:13; 18:33, 39; 19:3, 15, 19, 21Vikara Jesu arihohirikwa kwa P’ilato, waimishwa haho mbereze na P’ilato akimuza akiamba, “Vidze we ndiwe muthawali wa Ayahudi?” Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Uwe udzanena.” 1227:12-14 Joh 19:9; Math’ 26:63Ela o alombi abomu na athumia a Kiyahudi marihomushithaki, Jesu wanyamala zii kamare. 13P’ilato arihoona viryahu, akimuza Jesu akiamba, “Go maut’u manji genye madzigoamba wagahenda unagasikira?” 14Ela Jesu ye akithuwa kunyamala vizho bila kudzigidzya hatha ango mwenga, hatha ye P’ilato vikimwangalaza zhomu zhenye.
Jesu anahukumiwa kwalagwa
Mariko 15:6-15; Luka 23:13-26; Johana 18:39–19:16
15Kila sikuk’uu ya P’asaka, P’ilato were ana mazowera ga kuambozera Ayahudi mufungwa mumwenga mandiyemutsagula enye. 16Bai kahi za wakathi uwo, kwere kuna mufungwa ariyekala adzaluta nguma, dzinare ni Baraba. 17Kwa vizho o Ayahudi marihokundzumanyikana hamwenga, P’ilato akiauza akiamba, “Nimwambozere Baraba hedu nimwambozere Jesu aifwaye Masihi?” 18Kwani P’ilato wamanya kukala o athumia a Kiyahudi madzamushithaki Jesu kwa sababu ya wivu thu.
1927:19 Luk 23:47Bai P’ilato arihokala anakeresi kahi za kihiche cha hukumu alamule, muchewe akilagiza uv̱oro akiamba, “Maut’u gago be usigangirire kamare, kwani mut’u yuyu be ni muhachi. Mana usiku nidzaloha ndoso mbii-mbii sana dzulu za kwakwe. Nayo ndoso iyo idzanisirinya.” 2027:20-23 Mahe 3:13-14Ela o alombi abomu na o athumia a Kiyahudi makiangola-ngola o at’u kukala maambe mambozerwe Baraba, ela Jesu ye alagwe. 21Kwa vizho P’ilato arihouza kaheri na kuamba, “Kahi za ano at’u airi munahendza nimwambozere h’ani?” O at’u makiamba, “Baraba.” 22P’ilato akiauza akiamba, “Na yuno Jesu aifwaye Masihi ye nimuhendedze?” Nao makinena kwa umwenga makiamba, “Naasulubiwe!” 23P’ilato akiauza kaheri akiamba, “Kwani adzakosani kibomu?” Ela o hatha makikaza kupiga k’ululu makiamba, “Naasulubiwe!” 2427:24 Kumbu 21:6-9; Zabu 26:6Bai P’ilato arihoona kukala hatha akaenderera kunena nao kidza k’avindafwaha kit’u na kidza o at’u were madzakwacha kuhenda fujo, akihala madzi akioga mikono mbere za ro kundi ra at’u, akiamba, “Milatso ya mut’u yuyu k’aidzulu yangu bule, i dzulu zenu.” 2527:25 Mahe 5:28Na lola o at’u makidzigidzya kwa umwenga makiamba, “Milatsoye naikale dzulu zehu siswi na dzulu za ana ehu.” 2627:26-31 20:19Kwa vizho P’ilato akiambozera Baraba, gonya akiamuru Jesu apigwe vikotho, ndo alazhwe akasulubiwe.
Shikari manamuv̱udhya Jesu
Mariko 15:16-21; Johana 19:2-3
27Jesu arihokala adzalazhwa akasulubiwe, o shikari a luwali P’ilato mamuhala machangira naye mumo nyumbani mwa luwali, na cho kikosi chosi cha shikari kikimudengereka. 2827:28 Luk 23:11Bai mamuhala makimuvula nguwo, gonya makimuvika k’andzu th’une. 2927:29 27:11Manambola haho makitengeza kiremba cha miya makimuvika. Gonya makihala kidhath’a cha mwandzi makimugwiza kahi za wo mukonowe wa kurya. Bai marihogonya vizho makikwacha kupiga mavindi na kumuv̱udhya Jesu na kumwamba, “K’una ut’u muheshimiwa muthawali wa Ayahudi?” 3027:30 26:67Bai mamutsuhira mahe, gonya makimunyagula cho kidhath’a makimupiga nacho mo kitswani. 31Marihokala madzamuv̱udhya zha kuthosha, mamuvula yo k’andzu th’une, makimuvika zo nguwoze kaheri, makimuthongozha kwendamusulubisha.
Jesu anasulubiwa
Mariko 15:21-32; Luka 23:27-43; Johana 19:17-27
32Vikara marihokala madzambola kwa P’ilato makwendani, mumo ngirani mathungana mwanamulume mumwenga Muk’irene aifwaye Simoni. Bai o shikari makimulazimisha autsukule wo musalaba wa Jesu. 33Bai makwenda vivii hatha hat’u haifwaho Gologoth’a, yani Ribeshe ra Kitswa. 34Makimup’a Jesu divai ya kutsanganywa na ut’u wa utsungu sana, ela arihoithatha akikahala kuinwa.
3527:35 Zabu 22:18Marihokala madzagonya kumusulubisha, mahala zo nguwoze makizigazha kwa kuhenda kuzipigira k’ura. 36Gonya makikelesi haho kumurinda. 3727:37 27:11Dzulu za cho kitswa cha Jesu haikwa kibao kirichoorwa kosa mariromushithakira. Nacho chere kinaamba vivi: Yuyu Ni Jesu, Muthawali Wa Ayahudi.
3827:38 Isa 53:12Jesu wasulubiwa hamwenga na aivi airi. Mumwenga mukono wa kurya, na mungine mukono wa kumots’o.
At’u manamuv̱udhya Jesu
3927:39 Zabu 22:7; 109:25At’u mariokira na haho arihosulubiwa Jesu, mamusholera, makithukusa vitswa zhao kikav̱udhye, 4027:40 26:61, 63makiamba, “Kw’aamba undaribanda ro Hekalu na uriake kwa siku t’ahu vino? H’aya dziokole mwenye be vivi. Chamba u Mwana wa Mulungu jeri, thima kula ho musalabani.” 41Na lola o alombi abomu, na alimu a Sheria, na athumia a Kiyahudi nao makimusholera dza vizho zha akizi a ngira. Makiamba, “Waokola at’u angine, ela vino k’adima kudzakola mwenye. 4227:42 27:11Samba ni muthawali wa Iziraeli ye, naathime kula ho musalabani, naswi fundamuamini. 4327:43 Zabu 22:8; Math’ 26:63Amba ye were anamukuluhira Mulungu sana; hatha anaamba kukala ni Mwana wa Mulungu. H’aya kala ye Mulungu anamuhendza jeri, be vivi naamwakole.” 44Hatha aryahu aivi airi mariosulubiwa hamwenga naye kidza nao mamusholera dza vizho zha o angine.
Jesu anamarigizika
Mariko 15:33-41; Luka 23:44-49; Johana 19:28-30
4527:45 Amo 8:9Bada ya Jesu kusulubiwa, ts’i yosi yagit’ana kiza kuandzira saa sitha muhadhi saa chenda. 4627:46 Zabu 22:1Inafika mwendo wa saa chenda Jesu akirira kwa sauthi bomu akiamba, “Eloi Eloi, lama sabakithani?” Yani, “Mulungu wangu, Mulungu wangu, mbona udzaniricha?” 47Kusikira vizho, angine kahi za ao at’u mariokala maimire haho makiamba, “Sirikizani, anamwiha Elija benwi!” 4827:48 Zabu 69:21Na haho na haho, mumwenga wao akikot’a malo achendavwika buwa kahi za siki, akiridunga mudhath’ani akimup’a Jesu anyunye. 49Ela andziye makimwamba, “Richa hulole chamba Elija andakudzamuthizha.” [Na mumwenga wao akihala fumo akimudunga lubavuni, akimbola milatso na madzi.]27:49 Kuna zhuwo vingine virizho k’avina ii sehemu ii ya kifungu.50Bai Jesu akipiga k’ululu kaheri na akitoka roho. 5127:51 Kumbo 26:3; Aebu 10:19-20Na lola yo p’azia kahi za ro Hekalu yapashuka ikigazhika p’ande mbiri, kula dzulu hatha ts’ini. Ts’i ikithethema na mawe gakibandika-bandika. 52Mbira nyinji za at’u a Mulungu zikigunuka na o at’u enye makifufuka, 53na machambola mo mbirani. Na lola Jesu arihofufuka, at’u aa mangira kahi za mudzi mueri wa Jerusalemu na makionewa ni at’u anji enye.
5427:54 14:33; 26:63; Mar 15:39Bai o shikari mariokala manamurinda Jesu, hamwenga na ye mubomu wao marihoona zho ts’i irizhokala inathethema, hamwenga na go maut’u mangine gosi, mangirwa ni woga sana hatha makiamba, “Yuyu were ni Mwana wa Mulungu jeri.”
55Kwere kuna anaache mariomuthuwa Jesu hangu Galilaya. Anaache aa ndo mariokala makimwaviza Jesu na mahitaji ga kwakwe. Bai makala maimire kure vichache kulolera kila kirichokala. 56Kahi zao were hana Maryamu Magidalena, Maryamu mameye Jakobu na Josefu, na mameye Jakobu na Johana, ana a Zebedayo.
Kuzikwa kwa Jesu
Mariko 15:42-47; Luka 23:50-56; Johana 19:38-42
5727:57-58 Kumbu 21:22-23Kurihokala kunakala kidziloni, kukidza mwanamulume mumwenga wa kula Arimath’ea ariyeifwa Josefu. Mwanamulume yuyu were naye ni mwanafundzi wa Jesu na were ni thajiri. 58Bai wakwenda hatha kwa P’ilato achendamuvoya P’ilato amup’e mwiri wa Jesu akauzike. Naye P’ilato akilagiza agerwe. 59Kwa vizho Josefu akiuhala akiulinga-linga ts’andza ya kitani safi, 60na achendauzika kahi za mbiraye mwenye, ariyokala waitsonga iweni. Mbira ii were ni mbisha yenye hatha were k’aidzazikwa mut’u. Bai wamwangiza mumo na akisukuma ro iwe akifunga, gonya akihauka. 61Wakathi uwo Josefu arihokala anamuzika Jesu, Maryamu Magidalena na ye Maryamu mungine were makelesi kulolana na iyo mbira manalolera.
Shikari manahumwa makarinde mbira ya Jesu
62Siku ya hiriye, yani yo siku iriyothuwana na yo Siku ya Mathayarisho, o alombi abomu na Mafarisayo makwendathunganana na P’ilato. 6327:63 12:40Makimwamba, “Muheshimiwa, at’u siswi be fudzakumbukira ut’u umwenga siswi. Yuyahu mulongo arihokala achere moyo, waamba kukala, bada ya siku t’ahu andafufuka. 6427:64 28:13Kwa vizho bai, lagiza shikari makarinde yo mbira muhaka yo siku ya hahu. Kwani kala k’ahundahenda vizho, o anafundzi a kwakwe manadima kudzamwiya gonya makaambira at’u kukala adzafufuka. Na ulongo uwo undakala mui zhomu hatha uwo wa kwandza mbai.”
65P’ilato akiamba, “Shikari munao, kwa vizho hakikishani kukala inarindwa zha kuthosha.” 66Kwa vizho machendahala ro iwe ra ho muryangoni makiripiga muhuri. Gonya makiika shikari marinde.
28Kufufuka kwa Jesu
Mariko 16:1-8; Luka 24:1-12; Johana 20:1-10
1Sabato irihokala idzakira, siku ya kwandza ya wiki na madzach’a maitsi genye, Maryamu Magidalena, na ye Maryamu mungine, marauka kwenda ko mbirani makailole. 2Na lola haho henye ts’i ikithethema zhomu zhenye kwa kukala malaika wa Bwana watharamuka kula dzulu akidzaripingilisa ro iwe ra kusindikira yo mbira, akirikelesira. 3Uso wa malaika iye were unang’ala here lumethe, na nguwo za kwakwe were ni nyaruhe tse-tse-tse. 4Aryahu shikari mariokala manarinda yo mbira makivinwa ni miri kwa woga hatha makikala here at’u madziofwa. 5Ela ye malaika akinena na o anaache akiamba, “Musigohe bule. Ninamanya kukala munamumala ye Jesu ariyesulubiwa, 628:6 16:21bai k’aho bule haha. Adzafufuka here arizhonena. Hatha ndzoni muhalole ho ariholazwa. 728:7 26:32Na mukila haha, yerani malo mukaambire anafundzie kukala, ‘Adzafufuka kula kifwani na lola anamuthangulia kwenda Galilaya nanwi mundakwenda mukamone kuko.’ H’aya nidzamwambira mino.”
8Bai o anaache mahauka haraka haryahu mbirani, kuno mana raha jeri-jeri, idzaho wo woga were k’audzaambola. Mauka malo mende makaambire o anafundzi dzulu za maut’u gago. 9Marihokala makwendani, lola Jesu akiambolera gafula mbere zao, akialamusa akiamba, “Voro.” Na lola o anaache makimusongerera makimugwira go magulu makimuvoya. 1028:10 12:50; Joh 20:17Jesu akinena akiamba, “Musigohe bule. Endani mukaambire o ndugu zangu mende Galilaya, nao mandanona kuko.”
Shikari manendapiga ripoti kwa alombi
11Vikara marihokala o anaache makwendani, lola shikari angine kahi za aryahu mariokala manarinda yo mbira, mangira mumo Jerusalemu machendaambira o alombi abomu kila kit’u kirichokala kidzahendeka. 12Bai aryahu alombi makithunganana na o athumia a Kiyahudi na makipanga kukala maahonge o shikari. Kwa vizho makiap’a p’esa nyinji zenye, 1328:13 27:64gonya makiambira kukala, “Ambani kukala usiku hudzihokala hurere, anafundzie madziremuiya makenda naye. 14Na luwali akivisikira hundanena naye siswi hatha athosheke p’ore mukangira matatani.” 15Bai o shikari makizihala zo p’esa na makihenda here marizholagizwa. Na lola ulongo uu watsamuka kahi za Ayahudi hatha vivi.
Jesu anahuma anafundzie makahubiri kila hat’u
Mariko 16:14-18; Luka 24:36-49; Johana 20:19-23; Mahendo 1:6-8
1628:16 5:1; 26:32; 28:10Badaye aryahu anafundzi kumi na mumwenga a Jesu mauka kwenda Galilaya. Makwenda vivii hatha makifika wo murima ariolagiza Jesu kukala mathunganane. 1728:17 14:31Bai marihomona, madzigwaga mbereze makimuvoya, idzaho angine were machere mana mioyo miri-miri. 1828:18 Dani 7:14; Math’ 11:27Jesu akiasongerera hehi na akinena nao akiamba, “Mimi nagerwa wadimi wosi dzulu mulunguni na ts’i. 1928:19 At’u a makabila gosi: 10:5-6; 24:14; Mar 16:15; Luk 24:47; Ubat’izo: Math’ 3:15; Mar 16:16; Mahe 2:38; 8:36; 1 Akor 1:13-16; Aefe 4:5; Joh 3:22; 4:1-2; Arum 6:3-4; Baba, Mwana na Roho: 2 Akor 13:13Kwa vizho endani mukaahendye at’u a makabila gosi makale anafundzi angu. Muabat’ize kahi za dzina ra Baba, na ra Mwana, na ra Roho Mweri. 2028:20 1:23; 5:2-7, 27; 11:28-30; 18:20Na muafundishe magagwire maut’u gosi nirigomulagiza. Na lola mimi nindakala hamwenga nanwi siku zosini muhaka mwisho wa dhunia.”