Uv̱oro Udzo here arizhouora
LUKA
Uthongodhyeri
Chuwo kiki cha Luka kinasumurira sana dzulu za maut’u mairi. Ra kwandza ni kwamba, mahendzo ga Mulungu ni kwa kila mut’u. Vivi ndo kuamba Mulungu anahendza kila mut’u. Ringine ni kwamba Jesu Masihi wakudza haha urumwenguni kwamba aokole kila mut’u. Kahi za chuwo kiki muna mafumbo garigo ganasumurira dzulu za mahendzo ga Mulungu. Mafumbo gago ni:
(i) Musamaria mudzo (10:25-37)
(ii) Fumbo ra ng’ondzi iriyongamika (15:1-7)
(iii) Fumbo ra mwana mwangamiki (15:11-32)
Kahi za zhuwo zhosi zha Uv̱oro Udzo, ni Luka h’akeye nde ariye anasumurira dzulu za viryahu Jesu arizhokwenda nyumbani kwa mut’u mumwenga ariye were ni muthozi wa kodi. Muthozi wa kodi yuyu were adzamenwa ni at’u jeri-jeri (19:1-10). Kidza Luka anasumurira dzulu za viryahu Jesu arizhomwambira yuyahu mwivi haryahu musalabani kukala kula siku iyo mandakala hamwenga ko p’ehoni (23:39-43).
Kahi za aori osi a Maoro ga kilagane kisha k’ahana ariye anamuhadza Roho Mweri k’ana nyinji kumushinda Luka. Kwa mufano kahi za 1:15 hunaona Roho Mweri anaambwa wakala a hamwenga na Johana Mubat’izaji hatha kabila k’adzazhalwa. Kahi za 1:35 hunaona ye malaika anamulaga Maryamu kukala Roho Mweri andakudza dzuluze. Roho yuyu vizho adzahadzwa kahi za 4:1, 14, 18, 10:21 na 11:13. Jesu wafundisha at’u kukala ye Roho Mweri ndo zawadi bomu kamare ambayo Mulungu nikumup’a mudamu.
Maut’u garigo mumu
Sababu ya Luka kuora chuwo kiki 1:1-4
Kuzhalwa kwa Johana Mubat’izaji kunatabiriwa 1:5-25
Kuzhalwa kwa Jesu kunatabiriwa 1:26-38
Maryamu anendamulamusa Elizabeth’i 1:39-56
Kuzhalwa kwa Johana Mubat’izaji 1:57-66
Kuzhalwa kwa Jesu 2:1-52
Johana anahubiri na kubat’iza at’u 3:1-20
Kubat’izwa kwa Jesu na kujezwakwe 3:21–4:13
Jesu anaandza kuhenda kaziye ko Galilaya 4:14–9:50
Jesu anenda Jerusalemu na anafundzie 9:51–19:27
Wiki ya mwisho ya Jesu: Kugwirwakwe na kwalagwakwe 19:28–23:56
Kufufuka kwa Jesu 24:1-12
Jesu anaambolera anafundzie 24:13-49
Jesu anenda dzulu mulunguni 24:50-53
11Kwa muheshimiwa Th’eofilo. At’u anji majeza here madimazho kundhika garyahu maut’u ambago gahendeka kahikahi zehu. 2At’u ao maora go hurigoambirwa ni ao mashudhia a maut’u gaga na mario pia were ni alimu a wo Uv̱oro. 31:3 Mahe 1:1Kwa vizho muheshimiwa Th’eofilo, kwa kukala mimi mwenye nami navichunguza zhosi na nikivithuwa t’ot’ot’o kula chaho, naona ni vidzo nami nikuorere t’ot’ot’o here maut’u garizhokala, 4kwamba udime kumanya ujeri wosi wa maut’u urigofundishwa.
Kuzhalwa kwa Johana Mubat’izaji kunatabiriwa
51:5 Abija: 1 Nyaka 24:7-19Bai wakathi muthawali Herode anathawala Judea, kwakala na mulombi ariyekala anaifwa Zakaria. Zakaria yuyu were anambola kahi za lukolo lwa kilombi lwa Abija. Muchewe were anaifwa Elizabeth’i kidza naye were anambola kahi za lukolo lwa kilombi lwa Haruni. 6Osi airi, mut’u na muchewe were manaishi maisha ga kumufwahiza Mulungu, kidza were manazigwira amuri zosi na malagizo gosi ga Bwana hasiho kaila. 7Ela ko were k’amana ahoho bule, kwani Elizabeth’i were ni t’asa, kidza visithoshe, osi airi were madzakala athumia jeri-jeri.
8Vikara siku mwenga Zakaria were anaenderera na kaziye ya ulombi mumo kahi za ro Hekalu. Jaore kahi za maut’u ga ulombi were ndo ririro isani kahi za wakathi uwo, 91:9 Kumbo 30:7-8Kwa vizho marihopiga k’ura1:9 Kupiga k’ura kuku ni kuryahu kwa bahathi nasibu, si dza ziryahu k’ura za kutsagula vilongozi. kulengana na adha rao, ikimugwerera Zakaria kwamba angire haryahu hat’u haeri kahi za ro Hekalu ra Bwana na afukize uvumba. 10Vikara wakathi wa kufukiza uvumba urihofika, aryahu at’u angine osi makala manavoya ko ndze ya haryahu hat’u haeri. 11Ndo hachambola malaika na akikala aungerere luhande lwa mukono wa kurya wa cho kijaja cha kufukizira uvumba. 12K’uzhona zho Zakaria arihomona ye malaika wangalala na akikwatya kwadzalwa ni woga. 131:13 1:60, 63Kuona vizho, ye malaika akimwamba Zakaria, “Usogohe Zakaria! Kwani Mulungu adzasikira mavoyogo. Mucheo Elizabeth’i andakuzhalira muthana na undamwiha Johana. 14Mwana yuyu andihozhalwa undahenda raha kidza undanyeth’a, na hatha anji angine mandahenda raha haho akizhalwa. 151:15 Hesab 6:3; Alam 13:4-5; Luk 7:33Kwani mwana yuyu andakala mut’u mubomu mbere za Bwana, kidza bai asinwe divai hedu kinywaji chochosi cha kurezha hatha vichache, na andadzala Roho Mweri hatha kabila k’adzazhalwa. 16Mut’u yuyu andaahendya Aiziraeli anji mamuuyire Bwana Mulungu wao. 171:17 Mala 3:1; 4:5-6; Math’ 17:10-13; Mar 9:13; Joh 1:21Kidza andamuthangulia Mulungu kahi za roho na nguvu here arizhokala Elija. Na lola andaahendya o ano biat’u madziomena ana ao, maahendze, na andaagaluza o at’u masiosikira makale na ulachu dza uryahu wa at’u enye hachi. Mut’u yuyu andamuthayarishira Mulungu at’u.”
181:18 Mwan 17:17; 18:11Zakaria arihosikira vizho, akimuza ye malaika akiamba, “Ut’u uno be nindamanyadze ni wa jeri? Kwani mimi nidzakala muthumia na muchangu naye adzathumika.” 191:19 Dani 8:16Ye malaika akimudzigidzya akiamba, “Mimi ni Gaburieli, nikalaye mbere za Mulungu kumuhumikira, nami nidzahumwa kwako nidze nikwambire uv̱oro uu udzo. 20Ela ko udzawona uu uv̱oro wangu uriwo undathimira kwa wakathiwe kukala si wa jeri, na lola kwa kukala k’ugakuluhirire maneno gangu, be undafungika sauthi muhaka siku gandihothimira gaga nidzigokwambira.”
21Wakathi uu o at’u mariokala manamuthariza Zakaria ambole madangana kwa viryahu arizhokala anatoa zhomu mo Hekaluni. 22Bai arihombola akikala k’adima kunena nao bule, na o at’u marihoona vizho makimanya kare kukala suthi akale adzaona maono mo Hekaluni. Vikara kwa kukala were k’adima kunena wahenda kuap’a miv̱ano na yo mikonoye.
23Zakaria waenderera kukala kahi za ro Hekalu muhaka zamuye ikigoma ndo akidziudzya kwakwe mudzini. 24K’avitoere Elizabeth’i mukaza ye Zakaria akifunga mimba. Bai arihokala adzafunga mimba k’ambolere mo nyumbani hatha miezi mitsano pu. 251:25 Mwan 30:23Kidza akiamba, “Bwana adzanaviza kahi za ngira ii. Lola adzaniusira kusholerwa nirikokala nikisholerwa!”
Kuzhalwa kwa Jesu kunatabiriwa
26Bai kahi za mwezi wa handahu wa mimba ya Elizabeth’i, Mulungu wamuhuma ye malaika Gaburieli muhaka mudzi mumwenga uifwao Nazareth’i kahi za jimbo ra Galilaya. 271:27 Math’ 1:16Mulungu wamuhuma ende kuko akalazhe uv̱oro kwa musichana mumwenga aifwaye Maryamu. Musichana yuyu were analolwa ni mut’u aifwaye Josefu, ariye were anambola kahi za lukolo lwa Daudi. 28Kwa vizho ye malaika achenda kwa Maryamu na akiamba, “K’una ut’u? Mulungu a hamwenga nawe uwe, kidza adzakuhasa zhomu sana!” 29Maryamu arihosikira maneno gago, wabudzyika mo moyoni mwakwe na akidziuza, “Ut’u uno be manaye ni noni?” 30Ye malaika akimwamba, “Usogohe bule Maryamu, kwa kukala udzapata nema kwa Mulungu. 311:31 Isa 7:14; Math’ 1:21; Luk 2:21; Mahe 4:12Na lola undafunga mimba na undazhala mwana mulume. Mwana yuyu undamup’a dzina umwihe Jesu. 321:32 Isa 9:6; 2 Samw 7:16; Math’ 20:30-31Yuyu andakala mut’u mubomu kidza andaifwa Mwana wa Mulungu ariye dzulu ya zhosi. Bwana Mulungu andamup’a kihi cha uthawali cha mukarewe Daudi. 331:33 Dani 7:14Naye andakala muthawali wa Aiziraeli hatha kare na kare. Wo uthawaliwe be k’aundahenda mwisho bule.” 34Kusikira vizho Maryamu akimwamba ye malaika, “Maut’u gano be gandakaladze, nami sidzakala na mulume?” 351:35 Math’ 1:18; Luk 4:18Ye malaika akimudzigidzya akiamba, “Roho Mweri andakudzirira, na kidza nguvu za Mulungu ariye dzulu ya zhosi zindakufinikira dza here kivurivuri. Kwa ut’u uu bai, iye mwana andiyezhalwa andakala mueri, na andaifwa Mwana wa Mulungu. 36Na lola yuyahu mumanyio Elizabeth’i naye andazhala mwana mulume idzaho adzakala muthumia. Ye ariyekala akiambwa ni t’asa, be lola vivi ana mimba ya miezi mihandahu, 371:37 Mwan 18:14; Math’ 19:26; Mar 10:27; Luk 18:27mana k’akuna kisichodimikika kwa Mulungu.” 38Kusikira vizho Maryamu akiamba, “Mimi ni muhumiki wa Mulungu, kwa vizho bai maut’u gaga naganikalire here udzizhoamba uwe.” Gonya ye malaika akimuhaukira ye Maryamu.
Maryamu anendamulamusa Elizabeth’i
39Bada ya gago, k’avitoere Maryamu achenda haraka kahi za kadzidzi kamwenga kariko kahi za mirima ya Judea. 40Naye wakwenda hatha mudzini kwa Zakaria na achendamulamusa Elizabeth’i. 41Iye Elizabeth’i arihosikira wo uvoro wa Maryamu thu, ye mwana mo ndanini akisumba zhomu zhenye na lola ye Elizabeth’i akidzalwa ni Roho Mweri. 42K’uzhona zho Elizabeth’i akinena na sauthi bomu akimwamba Maryamu, “Uwe ndiwe udziyehaswa ni Mulungu kukira anaache osi na kidza adzahaswa iye mwana undiyemuzhala! 43Ela be mino hatha be ni h’ani hatha ye mameye Bwana wangu anitsemberere? 44Kwani lola nidzihosikira wo uvorowo thu, ye mwana mo ndanini mwangu adzasumba zhomu zhenye kwa fwahiro. 45Bai haswa kwa kukala wakuluhira kukala go maneno arigokwambira ye Bwana gandathimira jeri.”
Maryamu anamulika Mulungu
461:46-55 1 Samw 2:1-10Ndo Maryamu akiamba,
“Moyo wangu unamulika Bwana.
47Kidza roho yangu ina raha kwa ut’u wa Mulungu mwokoli wangu,
48mana adzanionera mbazi
mimi muhumikiwe niriye hatha si chochosi!
Kwani lola kula vivi rero
vizhazi zhosi vindaniha mut’u nidziyehaswa,
49kwa ut’u wa go maut’u mabomu ambago ye Mulungu mwadimi adzanihendera.
Dzinare iye ni rieri.
501:50 Zabu 103:13, 17Naye ana mbazi kwa ao mario manamwagoha,
kula kahi za vizhazi zhosi.
511:51 Kumbu 5:15; 26:8Iye waugoloza wo mukonowe wa nguvu
na akiatsamula-tsamula o at’u madzionyao
hamwenga na go maazo gao garigo mo vitswani mwao.
521:52 Zabu 75:7; Math’ 23:12; Jako 4:6, 10Kidza waathinya athawali kula kahi za vihi zhao zha endzi,
na akianula at’u mario hatha k’amaonewa kit’u ni mut’u.
531:53 Zabu 107:9; 34:10Waakusha o enye ndzala na vit’u vidzo-vidzo,
ela o mario ni mashaha akiauja kihuhu chenye.
54-551:54-55 Mik 7:20; Zabu 98:3; Mwan 17:7; 22:17Kidza iye vizho adzathimiza kilaganeche na akare ehu
na adzire aviza Aiziraeli, ahumikie.”
56Maryamu wakala na Elizabeth’i kuko kwa muda wa miezi mihahu vivi, ndo akiuya kwao mudzini.
Kuzhalwa kwa Johana Mubat’izaji
57Vikara wakathi urihofika wa ye Elizabeth’i kudzivugula, wahagwaga muthana. 58Na lola majiranige na amanyie mafwahirwa naye marihosikira kukala Bwana adzamuonera mbazi nyinji na akamujalia Elizabeth’i mwana. 591:59 Mwan 17:12-13K’uzhona zho ye mutsanga arihofisha siku nane hakidza at’u kwamba mamwangize lwembeni, nao o at’u were madzapanga kumup’a dzina ra Zakaria ambaro ndo dzina ra babaye mwenye. 601:60-63 1:13Ela ye mimut’u kusikira vizho akiamba, “Hatha bule! Dzinare yuyu andaifwa Johana.” 61O at’u makimwamba, “Mbona kaheri, samba k’ahana mukwenu yoyosi aifwaye Johana?” 62Ndo makiona baha mamuze ye bimut’u chamba angahendza ye mwana agerwe dzina rani. Kwa vizho makimuza kwa kuhenda kuhumira miv̱ano. 63Bai ye bimut’u akilagiza agerwe kibao cha kuorera, na ye here kitai akiora vivi, “Dzinare nde Johana.” O at’u osi machangalala kamare. 64Na haho henye sauthiye ikirichirwa na akikala anadima kunena kaheri, naye akimulika Mulungu. 65O majirani ao osi makihondoka na lola kahi za mirima yosi ya Judea be were kila mut’u uv̱oro ni uu. 66Kila mut’u ariyesikira uv̱oro uu wadziuza kimoyo-moyo na kuamba, “Muhoho yuno andakala muhoho wa samupuli yani?” Kwani were vi lwazu kamare kukala nguvu za Bwana zi hamwenga naye.
Zakaria anamulika Mulungu
67Gonya Zakaria, babaye Johana wadzalwa ni Roho Mweri na akinena maneno gaga ga Mulungu akiamba,
681:68 Zabu 41:13; 72:18; 111:9; Luk 4:18-21; 7:16; 19:44“Naalikwe Bwana Mulungu wa Iziraeli
kwa kukala iye wakudzaalola at’ue na kuakombola.
691:69 Zabu 132:17; Math’ 20:30-31Kidza wahurehera mwokoli mwenye nguvu
wa kula kahi za lukolo lwa muhumikiwe Daudi.
701:70 Arum 1:2; Isa 9:1-6; Mik 5:2-4Here arizholaga haho kapindi
kukirira na maneno gao o manabii a kwakwe aeri,
711:71 Zabu 106:10kwamba huthie kula kwa mahadhui ehu
na kula kwa at’u osi madziohumena.
721:72 Zabu 106:45; 105:8-9; Alaw 26:42Bai anaaonera mbazi o akare ehu
na kidza anathimiza kilaganeche kieri,
73-741:73 Mwan 22:16-181:74-75 Tit 2:12, 14arichomulahira mukare wehu Burahemu
kukala andahuthizha kula kwa mahadhui ehu
kwamba hudime kumuhumikira hasiho woga.
75Kidza humuhumikire kahi za ngira
ambayo ni ya ueri na ya hachi mbereze
kahi za maisha gehu gosi.
761:76 Mala 3:1; Math’ 11:10; Mar 1:2; Luk 7:27“Na uwe mwanangu, bai undaifwa nabii wa Mulungu ariye dzulu ya zhosi kwani undamuthangulia Bwana kwamba umutengezere ngiraye, 771:77 Jere 31:34na kidza uamanyise o at’u kukala Mulungu andaasamehe dambi zao na kwa ngira ii mandaokolwa. 781:78 Kumbo 34:6; Isa 60:1-2; Mala 4:2Kwani Mulungu wehu ana mbazi nyinji na kukirira kwa zizo mbazize, dzuwa ra wokolwi rindahumbolera kula mulunguni. 791:79 Isa 9:1, 5; 42:6-7; Math’ 4:16Naro dzuwa riro rindaang’alira aryahu mario manaishi kizani na mario kahi za kivurivuri cha kifwa. Naro rindang’ala kwamba rilongoze nyayo zehu zizhoge kahi za ngira yendayo dherini.”
80K’uzhona zho yuyahu muhoho akikula na akikala ana nguvu nyinji za kiroho. Lola mut’u yuyu wakala anatoa nyika muhaka uryahu wakathi wa kuambolera Aiziraeli lwazu-lwazu urihofika.
2Kuzhalwa kwa Jesu
1Kahi za siku zizo Kaisari Augusito ariye were ni muthawali wa Kirumi, wamboza amulo kukala at’u osini matoao kahi za ts’i yosi mathalwe. 2(Kuthala at’u kuku were ndo kwa kwandza kamare kuhendeka. Bai kahi za uwo wakathi, Kurenio were ni luwali wa ts’i ya Siria.) 3Kila mut’u wakwendadzindhikisha kahi za uwo mudzi ambolawo.
42:4-7 Math’ 2:1; Joh 7:42Ndo Josefu naye akiuka kula mudzi wa Nazareth’i uriwo kahi za jimbo ra Galilaya na akimbuka kwenda mudzi wa Beth’elehemu ambawo u kahi za jimbo ra Judea. Kuko Beth’elehemu were ndo kurikozhalwa muthawali Daudi, kwa vizho Josefu wakwenda kuko kwa kukala iye were anambola kahi za mbari iyo na lukolo lulo lwa Daudi. 5Naye wakwendadzindhikisha na Maryamu ariye were andakala muchewe kwani were anamulola, kidza Maryamu wakathi uu were ana mimba. 6Vikara marihokala ma kuko Beth’elehemu, wakathi wa kudzivugulakwe Maryamu ukifika, 7na lola akidzivugula mwanawe wa kwandza, naye were ni muthana. Bai akimuhala ye mwana na akimufunga nguwo za kihoho na akimuhambalaza kahi za kidau cha kuririra ng’ombe. Vivi wavihenda kwa kukala were zo nyumba za kulala ajeni zi thele zosi.
Malaika anaambolera arisa
8Vikara kwereko na arisa kahi za luhande lwa ts’i iyo. Arisa aa were manarinda mifugo yao wakathi wa usiku ko urisani. 9Ndo poo malaika wa Bwana akiambolera na kidza mulangaza wa Bwana ukiang’alira. Kuona vizho o arisa madzalwa ni woga jeri-jeri. 10Ela ye malaika kuona vizho akiambira o arisa, “Musihondoke, lolani nidzamurehera Uv̱oro Udzo undioafwahiza sana at’u osi. 112:11 Math’ 20:30-32; Joh 4:42; Mahe 5:31; 13:23; 2 P’et 1:11Kwani vivi rero kahi za mudzi wa Daudi mudzazhalirwa mwokoli wenu, naye nde Masihi Bwana. 12Nanwi mundihokwenda, mundamumanya kwa muv̱ano uu: Mundamona mwana mutsanga adziyefungwa viguwo zha kihoho na adzalazwa kahi za kidau cha kuririra ng’ombe.”
13Ndo haho henye hachambola kundi bomu ra malaika na makigwirana na yuyahu malaika mungine na makimulika Mulungu na kuamba,
142:14 Isa 57:19; Math’ 10:13, 34; Mar 9:50; Luk 1:79; 10:5-6; 12:51; 19:38, 42; 24:36; Joh 4:27; Mahe 10:36; Aefe 2:14, 17“Nguma nayende kwa Mulungu ko dzulu,
na dheri narikale dhuniani kwa o at’u ario Mulungu anafwahirwa nao!”
15Bai aryahu malaika marihoahaukira aryahu arisa na kuuya mulunguni, o arisa maambirana enye kwa enye makiamba, “At’u siswi nafwende ko Beth’elehemu fukachone cho kit’u fudzichombirwa ni Bwana kukala kidzahendeka.”
16Kwa vizho makihenda haraka na makiuka machenda. Marihofika kuko makidengereka makimona Josefu na Maryamu na ko kadzanake katsanga. Nako were kadzalazwa kahi za kadau ka kuririra ng’ombe. 17O arisa marihomona ye mwana, maambira at’u viryahu marizhokala madzambirizwa ni malaika dzulu za ye mwana. 18Na lola kila ariyesikira zho marizhoamba o arisa wangalazwa ni wo uv̱oro wao. 192:19 2:51Ela Maryamu ye arihosikira maut’u gaga wagaika moyoni na akikala anagaaza kwenda-kwenda. 20Bai aryahu arisa mauya ko urisani, kuno manamup’a nguma Mulungu na kumulika kwa garyahu gosini marigo were magasikira na kugaona, kwani maut’u gago gakala here viryahu marizhokala mambirwa zhenye.
Maryamu na Josefu manamuhirika mwana wao kahi za Hekalu
212:21 1:31Bai yuyahu muhoho arihofisha siku nane, ambawo ndo wakathi wa kumwangiza lwembeni, wagerwa dzina akiifwa Jesu. Dzina riri were ndo ririrolazhwa ni ye malaika hatha kabila ye mimut’u k’adzafunga mimba.
222:22-24 Alaw 12; Hesab 18:15-16Vikara wakathi urihofika wa Maryamu na Josefu kuthimiza adha ra kudzitsusa here Sheria ya Musa ilagizazho, madzitsusa, makimuhala ye mwana machenda naye ko Jerusalemu kwendamwika mbere za Mulungu, 232:23 Kumbo 13:2, 12, 15(kwani zhaorwa kahi za sheria ya Bwana kukala, “Kila mwana mulume wa kwandza suthi aikwe mbere za Bwana.”) 24Kidza makwenda kuko ili makalazhe sadaka ya magiya mairi hedu uthoro wiri uriwo uchere ginda-ginda, here sheria ya Mulungu iambazho.
25Vikara kuko Jerusalemu kwereko na mut’u mumwenga ariyeifwa Simioni. Mut’u yuyu were ni muhachi na amwagohaye Mulungu, naye wakala anauthariza uryahu wakathi ambawo Aiziraeli mandahurizwa. Mut’u yuyu were Roho Mweri a hamwenga naye. 26Bai iye Roho Mweri were wamuhakikishira kukala k’andafwa muhaka amone na dzitso ye Masihi wa Bwana. 27Ndo Roho akimuhendya ende kahi za wo muhala wa ro Hekalu, vikara o azhazi a Jesu marihomureha ye mwana wao ndani ili mamuhendere here adha ra sheria riambazho, 28Simioni wamuhokera ye mwana mikononi mwakwe na akimulika Mulungu na kuamba,
29“Vikara Bwana, muriche muhumikio ende na dheri, here urizholaga.
302:30-31 Isa 52:10Kwani kwa dzitso rangu nidzawona wokolwio,
31Nidzawona wokolwio uriwo udzauthayarisha kwa at’u osi.
322:32 Isa 42:6; 49:6; 46:13Na wokolwi uu ni wo mulangaza undioang’alira at’u mario si Ayahudi,
na kureha nguma kwa at’uo Aiziraeli.”
33Kusikira vizho o azhazi a Jesu mangalala zhomu dzulu za gago garigokala gadzanenwa dzulu za ye mwana. 342:34 Isa 8:14; 1 P’et 2:8Gonya Simioni akiahasa na kidza akimwamba ye Maryamu mameye Jesu, “Lola, mwana yuyu adzaikwa akale chausa cha Aiziraeli anji kwangamika na angine anji kuthia, na andaanyesa at’u mahendzo ga Mulungu, ela ko at’u mandamunena vii. 35Na bai mwana yuyu adzaikwa kwamba maazo ga anji garigo mioyoni gang’azwe ngh’aa. Na lola bai uwe nawe undakala na utsungu zhomu mo moyoni tha vindakala ni here udziyedungwa mushu.”
36Bai mweremo mumo Hekaluni nabii wa kiche aifwaye Ana. Ana were ni mwana wa Fanueli wa mbari ya Asheri. Mwanamuche yuyu were adzakala muthumia sana. Ho kapindi wahalwa na akitoa na mulumewe kwa miaka mifungahe, 372:37 1 T’imo 5:5; Math’ 6:16-17gonya mulumewe akinongeka na akikala gungu muhadhi wakathi uu ambawo were ana miaka mirongo minane na mine. Lola were k’ambola mo kahi za ro Hekalu hatha kaziye were ni kumuvoya Mulungu kwa kufunga na kuvoya usiku na mutsana. 382:38 Isa 52:9Kwa vizho akidza mumo wakathi uwo na akimboza muv̱era kwa Mulungu na akinena dzulu za ye muhoho kwa o at’u mario were manathariza yo siku ambayo Mulungu andakombola Jerusalemu.
39Bai Josefu na Maryamu marihogonya kuhenda kila kit’u kuthuwana na sheria ya Bwana iambazho, mauya kahi za mudzi wao wa Nazareth’i uriwo jimbo ra Galilaya. 40Naye ye muhoho akikula na akikala na nguvu na akikala athele ulachu, na nema ya Mulungu ikikala dzuluze.
Uhoho wa Jesu
412:41 Kumbo 12:1-27; 23:14-17Vikara kila mwaka azhazi a Jesu were ni kwenda Jerusalemu kwa sikuk’uu ya P’asaka. 42Bai Jesu arihokala adzafisha miaka kumi na miri, iye na azhazie mambuka kwenda Jerusalemu kwa yo sikuk’uu here garizhokala mazowera gao. 43Vikara iryahu sikuk’uu irihokira, o azhazie maandza charo cha kuuya mudzini, ela Jesu ye akisala kuko Jerusalemu. Na bai o azhazie k’amavimanyire bule vivi. 44Kwani ao makala manaona iye a kahi za go makundi-makundi ga at’u, kwa vizho makithuwa kubugula kwenda, mutsana muzima, ndo makikwatya kumumala-mala kahi za o amanyi ao na asena ao. 45Marihokala k’amamona, mauya ko Jerusalemu kwendamudengereka kuko. 46Bada ya siku t’ahu hangu aangamike matsoni, machendamona kahi za ro Hekalu akelesi mumo na alimu, naye were anaasirikiza na kuauza-uza maswali. 47Aryahu osini mariomusikira ananena mangalazwa ni wo ulachuwe na go madzigidzyoge. 48Bai o azhazie marihomona mumo mangalala. Ndo mameye achambola kuuza akiamba, “Aa, Mwanangu, mbona udzahuthabisha vino we? Mimi na babayo be were fu wasiwasi jeri kukudengereka uwe.” 492:49 Joh 2:16Jesu akidzigidzya akiamba, “Mudzakala munanimalirani benwi? Fuambe were k’amumanya bule kukala suthi nikale kahi za nyumba ya Baba?” 50Ela o azhazie k’amaelewerwe mana ya zho arizhonena. 512:51 2:19Bai Jesu akitharamuka mudzi wa Nazareth’i hamwenga na azhazie, na akikala mwenye kuasikiza. Ela mameye wagaika maut’u gaga moyoni mwakwe. 522:52 1 Samw 2:26Bai Jesu waenderera kukula kimo na hatha ulachu, naye waenderera kumufwahiza Mulungu na at’u nao.
3Johana Mubat’izaji anahubiri na kubat’iza at’u
Math’ayo 3:1-12; Mariko 1:1-8; Johana 1:19-28
1Vikara kahi za mwaka wa kumi na tsano wa uthawali wa Kaisari Tiberio, ariye were ni muthawali mubomu wa ts’i zosi za Kirumi, P’onitio P’ilato were ni luwali wa jimbo ra Judea, Herode ye, were nde ariye anathawala jimbo ra Galilaya. Nduguye Herode aifwaye Filipu were anathawala majimbo mairi, Iturea na Tirakoniti. Naye Lisania were anathawala jimbo ra Abilene. 2Kahi za wakathi uwo Anasi hamwenga na Kayafa were ndo alombi abomu enye. Bai ndo neno ra Mulungu rikimudzirira Johana wa Zakaria kuko nyika. 33:3 Mahe 13:24; 19:4; Luk 24:37Kwa vizho Johana achenda kahi za sehemu zosi zirizo hehi na muho wa Jorodani na akihubiri na kuamba, “Thubuni mubat’izwe, na Mulungu andamusamehe dambi zenu.” 43:4-6 Isa 40:3-5Johana wakala anahubiri here virizhoorwa kahi za chuwo cha nabii Isaya kukala,
“Mut’u analuta mumirowe ko nyika na kuamba,
‘Mutengezereni ngira Bwana,
Mutengezereni ngira ya kugoloka.
5Kila det’e rindadzazwa,
kila murima na mukole vindatandazwa,
zo ngira zenye mibokw’e-mibokw’e zindalainishwa.
63:6 2:30-31; Mahe 28:28Kidza anadamu osini mandawona wokolwi wa Mulungu!’ ”
73:7 Math’ 3:7; Luk 21:5-36Bai makundi na makundi ga at’u makwenda kwamba mabat’izwe ni Johana. Ela arihoaona akiambira, “H’enwi kizhazi cha nyoka nwi! Ni h’ani ariyemwambira kukala muzichimbire zo k’oro za Mulungu zidzazo? 83:8 1:54-55; Math’ 3:9H’aya mahendo genu naganyese kukala mudzathubu dambi jeri. Na kidza musidziambe mu ana a Burahemu. Kwani namwambira kamare kukala, Mulungu anadima kumuumbira ana Burahemu hatha kula kwa gaga mawe! 93:9 Math’ 7:19Na vivi be tsoka ri ho kolo kare, na kila muhi usiwozhala matunda madzo, undathemwa utsufwe mohoni.” 10Kusikira vizho o at’u makimuza makiamba, “Vikara vino be fuhendedze sino?” 11Johana akiadzigidzya akiamba, “Ariye na k’andzu mbiri na amup’e mwenga ye ariye k’ana, na ariye na chakurya na amugazhizhe mwandziwe.”
12Bai athozi a kodi nao machenda ili makabat’izwe. Makimuza Johana makiamba, “Mwalimu, sino naswi fuhendedze?” 13Akiadzigidzya akiamba, “Musithoze at’u zaidhi ya cho kiwango kirichoikwa.” 14Gonya shikari nao makimuza makiamba, “H’aya sino fuhendedze?” Akiadzigidzya akiamba, “Musihale p’esa za mut’u kwa kibavu, hedu kushithaki mut’u kwa kuhenda kumusingizira, na thoshekani na yo mishahara yenu.”
15Bai o at’u were manathariza na th’amaa na osi were manadziuza mo mioyoni na kuamba, “Yuno be akale nde ye Masihi hedu dze?” 163:16 Mahe 1:5; 11:16; 13:25; 19:2-4; Luk 4:18Johana akinena nao osi akiamba, “Mimi ninamubat’iza na madzi, ela kundakudza mut’u mungine ariye simufika kahi za wadimi, kidza sifika hatha mut’u wa kumuvula virahuzhe. Iye andamubat’iza kwa Roho Mweri na kwa moho. 17Kwani iye adzagwirira lungo kuhehet’a ngano. Akigonya kuhehet’a andahala yo ngano ayangize lutsagani, gonya ahale wo wiswa autsuhe kahi za moho usiwozima.”
18Bai Johana waashauri at’u kwa kuhumira mifano minji mingine arihokala anaambiriza wo Uv̱oro Udzo. 193:19-20 Math’ 14:3-4; Mar 6:17-18Na kidza akimuchemera muthawali Herode kwa kumuhala Herodia mukaza nduguye mwenye na kwa ut’u wa mai mangine arigokala wagahenda. 20Herode arihosikira vizho akikaza kuwangeza wo uthiririwe kwa kuhenda kumwangiza jela kamare ye Johana.
Kubat’izwa kwa Jesu
Math’ayo 3:13-17; Mariko 1:9-11
213:21 5:16Bai o at’u osi marihokala manabat’izwa, Jesu wakwenda naye achendabat’izwa, vikara arihokala akuvoyani, ko mulunguni kwagunuka, 223:22 4:18; Mwanangu: Zabu 2:7; Isa 42:1; Luk 9:35; 20:13na Roho Mweri akitserera dzuluze kwa umbo ra giya. Na kukimbola mumiro kula ko mulunguni ukiamba, “Uwe u Mwanangu muhendzwi, unifwahizaye.”
Akare a Jesu
23Jesu arihoandza kaziye, were ana here miaka mirongo mihahu vivi, na at’u maelelya kukala were ni mwana wa Josefu ariye were babaye ni Heli. 24Heli were ni mwana wa Mathati, Mathati were ni mwana wa Lawi na Lawi were ni mwana wa Meliki na Meliki were ni mwana wa Janai na Janai were ni mwana wa Josefu. 25Josefu were ni mwana wa Matathia, Matathia yuyu were ni mwana wa Amosi, na Amosi were ni mwana wa Nahumu na Nahumu were ni mwana wa Esili na Esili were ni mwana wa Nagai. 26Nagai were ni mwana wa Maathi na Maathi were ni mwana wa Matathia na Matathia were ni mwana wa Semeini na Semeini were ni mwana wa Joseki na Joseki were ni mwana wa Joda, 273:27 Salathieli: 1 Nyaka 3:17; Ezra 3:2na Joda were ni mwana wa Joanani, na Joanani were ni mwana wa Resa na Resa were ni mwana wa Zerubabeli, na Zerubabeli were ni mwana wa Salathieli, na Salathieli were ni mwana wa Eri. 28Eri were ni mwana wa Meliki, na Meliki yuyu were ni mwana wa Adi, na Adi were ni mwana wa Kosamu, na Kosamu were ni mwana wa Elimadamu na Elimadamu were ni mwana wa Eri, 29na Eri were ni mwana wa Joshua, na Joshua were ni mwana wa Eliezeri, na Eliezeri were ni mwana wa Jorimu, na Jorimu were ni mwana wa Matathi na Mathati yuyu were ni mwana wa Lawi. 303:30-33 Ruth’ 4:18-22; 1 Nyaka 2:1-14Lawi yuyu were ni mwana wa Simioni, na Simioni were ni mwana wa Juda, na Juda were ni mwana wa Josefu, na Josefu yuyu were ni mwana wa Jonamu, na Jonamu were ni mwana wa Eliakimu, 313:31 Nath’ani: 2 Samw 5:14na Eliakimu were ni mwana wa Melea, na Melea were ni mwana wa Mena, na Mena were ni mwana wa Matatha, na Matatha were ni mwana wa Nath’ani, na Nath’ani were ni mwana wa Daudi. 32Daudi were ni mwana wa Jese, na Jese were ni mwana wa Obedi, na Obedi were ni mwana wa Boazi, na Boazi were ni mwana wa Salimoni, na Salimoni were ni mwana wa Nashoni. 333:33-38 Mwan 29:35; 25:19-26; 11:10-20; 5:1-32Nashoni were ni mwana wa Aminadabu, na Aminadabu were ni mwana wa Aramu, na Aramu were ni mwana wa Hezironi, na Hezironi were ni mwana wa P’erezi, na P’erezi were ni mwana wa Juda, 34na Juda yuyu were ni mwana wa Jakobu, na Jakobu were ni mwana wa Isaka, na Isaka were ni mwana wa Burahemu, na Burahemu were ni mwana wa T’era, na T’era were ni mwana wa Nahori. 35Nahori were ni mwana wa Serugi, na Serugi were ni mwana wa Reu, na Reu were ni mwana wa P’elegi, na P’elegi were ni mwana wa Eberi, na Eberi were ni mwana wa Sala, 36na Sala were ni mwana wa K’ainani na K’ainani were ni mwana wa Arafakasadi, na Arafakasadi were ni mwana wa Shemu, na Shemu were ni mwana wa Nuhu, na Nuhu were ni mwana wa Lameki. 37Bai Lameki were ni mwana wa Meth’usela, na Meth’usela were ni mwana wa Enok’o na Enok’o were ni mwana wa Jaredi, na Jaredi were ni mwana wa Mahalaleli, na Mahalaleli were ni mwana wa K’ainani, 38na K’ainani yuyu were ni mwana wa Enosi, na Enosi were ni mwana wa Sethi, na Sethi were ni mwana wa Adamu, na Adamu were ni mwana wa Mulungu.
4Jesu anajezwa ni Shethani
Math’ayo 4:1-11; Mariko 1:12-13
14:1-2 Math’ 6:16-17; Luk 4:18; Aebu 4:15Jesu akiuka kula kahi za wo muho wa Jorodani kuno athele Roho Mweri, naye ye Roho wamulongoza ende nyika. 2Kuko nyika Jesu wagonya siku mirongo mine kuno anajezwa ni Shethani. Bai kahi za zo siku mirongo mine k’arirye kit’u bule. Vikara kahi za mwisho wa zo siku zizo akisikira ndzala.
3Ye Shethani akimwamba Jesu, “Chamba u Mwana wa Mulungu jeri, rambire riri iwe riri rikale mukahe.” 44:4 Kumbu 8:3Jesu akimudzigidzya akiamba, “Zhaorwa kukala, ‘Mudamu k’andakala moyo kwa mukahe thu.’ ”
5Gonya ye Shethani akimuhala Jesu na achenda naye hat’u dzulu na akimwanyesa ts’i zosi za urumwengu kwa wakathi mufuti, 64:6 Math’ 28:18; Joh 12:31gonya akimwamba Jesu, “Mimi nindakup’a wadimi wosi dzulu za zizi ts’i, kidza nindakup’a ushaha uu wosi. Kwani maut’u gaga nagagerwa mimi mikononi mwangu na nina wadimi wa kumup’a yoyosi nihendzaye kumup’a. 7Kwa vizho ukinivoya, maut’u gaga gosi gandakala gako.” 84:8 Kumbu 6:13; 5:9Jesu akimudzigidzya akiamba, “Zhaorwa kukala, ‘Muvoye Bwana Mulunguo na umuhumikire iye h’akeye!’ ” 9Gonya ye Shethani akimuhala muhaka mudzi wa Jerusalemu, na akimukweza dzulu za wo munara wa ro Hekalu na akimwamba, “Kala u Mwana wa Mulungu jeri, dzirichire kula haha na udzitsuhe ko ts’i, 104:10-11 Zabu 91:11-12kwani zhaorwa kukala, ‘Mulungu andaalagiza malaikae makurinde t’ot’ot’o.’ 11Kidza, ‘Ao mandakwanula na mikono yao, p’ore ukakwala iwe.’ ” 124:12 Kumbu 6:16Jesu akimudzigidzya akiamba, “Maoro ganaamba, ‘Usimujeze Bwana Mulunguo bule!’ ”
134:13 22:3, 31Bai Shethani arihogonya kumujeza Jesu kahi za ngira zosini, waandza kumuhaukira kwandza kwa muda.
Jesu anaandza kuhenda kaziye ko Galilaya
Math’ayo 4:12-17; Mariko 1:14-15
144:14 4:18Badaye Jesu wauya kahi za jimbo ra Galilaya, na uv̱orowe ukivuma kahi za sehemu zosi zidzizohakana na jimbo riro, na lola nguvu za Roho Mweri zere zi hamwenga naye. 15Bai Jesu akifundisha kahi za go masinagogi kuko na kila mut’u akikala anamulika.
Jesu anav̱udhywa ko kwao kwenye
Math’ayo 13:53-58; Mariko 6:1-6
16Badaye achenda ko Nazareth’i ambawo ndo mudzi ariorerwa. Vikara irihofika siku ya Sabato, achenda kahi za sinagogi here garizhokala mazowerage, na akiungarara kwamba ashome Maoro. 17Bai akigolozerwa chuwo cha nabii Isaya. K’uzhona zho akikihala akikivugula na akipata hat’u harihoorwa vivi:
184:18-21 1:684:18-19 Isa 61:1-2; Math’ 11:5; Luk 7:224:18 1:35; 3:16, 22; 4:1, 14; 10:21; 24:49; Math’ 1:18, 20; 3:11, 16; 4:1; 12:18, 28, 31-32; 28:19; Mar 1:8, 10, 12; 3:29; Mahe 1:2, 5, 8; 2:4, 17, 18“Roho wa Bwana a hamwenga nami,
kwani adzanihaka mafuha
ili nihubiri wo Uv̱oro Udzo kwa akiya.
Iye Bwana adzanihuma niambire o mario jela mavugulwe.
Kidza ao mario ni vipofu madime kuona,
na adzanihuma ili ao mario manaonerwa niaike huru,
194:19 Alaw 25:10na kidza niamanyise at’u
dzulu za uwo mwaka wa Bwana
ambawo ye Bwana andanyesa mbazize.”
20Bai Jesu arihogonya kushoma wahala cho chuwo akikikundza t’ot’ot’o gonya akimugolozeza ye muhumiki na achendakeresi. Bai kila mut’u kahi za ro sinagogi wamuthema dzitso ye Jesu. 21Ndo Jesu akiambira, “Vivi rero be gaga Maoro gaga gadzathimira here mudzizhogasikira nikigashoma.”
224:22 Joh 6:42Bai kila mut’u wanena madzo dzuluze na kidza were manangalazwa ni go maneno madzo garigombola kanwani mwakwe. Na lola makikwatya kuuzana-uzana na kuamba, “Vino akale yuno si mwana wa Josefu bule yuno?” 23Jesu akiambira, “Vivi jeri wenye namanya mundanambira ii ndhumo ii iambayo, ‘Muganga dzihoze mwenye.’ Kidza garyahu hurigosikira wagahenda kuko Kaperinaumu be gahende hatha haha kahi za mudzi wa kwako wenye.”
244:24 Joh 4:44Jesu akienderera kunena akiamba, “Namwambira ujeri wenye, k’akuna nabii ahendzwaye kwao. 254:25 1 Athaw 17:1, 8-16Ko kunena wo ujeri wenye, be kahi za ts’i ya Iziraeli were kuna ache magungu anji enye kahi za uryahu wakathi wa Elija. Kahi za wakathi uwo v̱ula yazuliwa kunya kwa muda wa miaka mihahu na nusu, k’uzhona zho kukihenda ndzala ya kitai kahi za ts’i ndzima. 26Ela ko Elija k’ahumwirwe kwa yoyosi kahi za ao, hat’u ha vizho, akihumwa kwa mwanamuche gungu kuko Sareputa kahi za ts’i ya Sidoni. 274:27 2 Athaw 5:1-14Visithoshe kahi za ts’i ya Iziraeli were kuna at’u anji enye mahana, kahi za wakathi wa nabii Elisha, ela ko k’ahana mungine yoyosi ariyehozwa hasihokala Namani wa kula ts’i ya Siria.”
28Bai o at’u mariokala kahi za ro sinagogi marihosikira maneno gaga, matsukirwa jeri-jeri, 29nao ngh’o makirungarara na makimuchuchuza Jesu muhaka ko muv̱iryani kwa wo mudzi, uriwo were wajengwa kirimani. Nao ndoo naye vivi muhaka hat’u mutharamukoni, ili mamusukume avoromoke ko ts’ini. 30Ela Jesu akikira kahikahi zao na achenda na shuhulize.
Jesu anamboza mut’u p’ep’o
31Gonya Jesu akitharamuka kahi za mudzi wa Kaperinaumu ambawo u kahi za jimbo ra Galilaya. Bai kahi za siku ya Sabato akikwatya kufundisha o at’u. 324:32 Math’ 7:28-29Na lola o at’u mangalazwa zhomu ni go mafundishoge kwa kukala iye were ananena na wadimi.
33Vikara mumo kahi za ro sinagogi were muna mut’u ariyepagawa ni p’ep’o. Bai mut’u yuyu wapiga k’ululu here adimazho, akiamba, 344:34 Mar 3:11“Unani naswi we Jesu wa Nazareth’i? Vidze udzire uhunonge-nonge? Ninamanya uwe u h’ani. Uwe u Mweringwa wa Mulungu!”
35Kusikira vizho Jesu akimuchemera ye p’ep’o, akimwamba, “Hedu nyamala kare na umwambole!” Bai ye p’ep’o akimupiga chavu ye mut’u mbere za o at’u osi na akimwambola hasiho kumulumiza hat’u hohosi.
36O at’u osi marihoona vizho mangalala na makiuzana-uzana makiamba, “Gano ni maneno garigodze gano! Kwa kuhumira nguvu na wadimi anaachemera p’ep’o mambole nao manambola jeri!” 37Bai uv̱oro wa Jesu watsamuka kila hat’u kahi za lalo riro.
Jesu anahoza at’u anji
Math’ayo 8:14-17; Mariko 1:29-34
38Badaye Jesu wambola mo sinagogini achenda hatha nyumbani kwa Simoni. Vikara kuko, mutsedza wa Simoni wa kiche were ana homa kali, bai o at’u makimuvoya Jesu amwavize. 39Ndo Jesu achenda na akizama, akirichemera ro homa naro rikiricha kare, naye akiungarara mara mwenga, akiahikirahikira.
40Bai dzuwa ririhokala rinapothoka, at’u osi mariokala mana akongo ao a kila namuna mamurehera Jesu, naye akiaikira mikono osi akiahoza. 414:41 Mar 3:11-12Hatha p’ep’o nao maambola at’u anji kuno manapiga k’ululu na kuamba, “Uwe u Mwana wa Mulungu!” Ela Jesu akiachemera na k’aap’ere kadzanya ka kunena, kwa kukala o p’ep’o mere manamanya kukala iye nde Masihi.
42Bai kurihocha, Jesu wambola wo mudzi na achenda kut’u k’anda kuriko k’akuna at’u. Ndo at’u makikwatya kumudengereka, nao marihofika kuko arikokala, majeza kumubembeleza ili asiahaukire. 434:43 11:2Ela Jesu akiambira, “Mimi suthi nihubiri wo Uv̱oro Udzo wa uthawali wa Mulungu kwa yo midzi mingine nayo, kwani vizho ndo virizhohenda nihumwe.”
44Bai Jesu waenderera kuhubiri kahi za masinagogi ga Judea ndzima.
5Jesu anaambira avuvi mamuthuwe
Math’ayo 4:18-22; Mariko 1:16-20
1Siku mwenga Jesu were aimire k’anda-k’anda za ro ziya ra Genezarethi kuno adzazungulukwa ni rikundi ribomu ra at’u mario were manasirikiza neno ra Mulungu. 2Bai ariholola akiona madau mairi gadzarichwa ho k’anda-k’anda ya ro ziya. O avuvi enye were madzakwendagesa vimia zhao. 3Jesu akikwera mwenga kahi za go madau. Riro dau arirokwera were ni ra Simoni. Bai Jesu akimwamba Simoni arisukume mo ziyani vichache, virihokala vidzahendwa, Jesu wakeresi mo dauni na akikwatya kuafundisha o at’u.
45:4-9 Joh 21:2-11Arihokala adzagonya kunena wamwamba Simoni, “Simoni, sukuma riri dau muhaka rifike ko kwenye madzi manji, gonya mutsuhe zho vimia zhenu mugwire makumba.” 5Simoni akimudzigidzya akiamba, “Bwana! At’u siswi fudzachesa kuvuha tha ngh’aa na k’afugwirire chochosi, ela kwa udzaamba, be nindatsuha zho vimia.”
6Na lola marihohenda vizho, magwira makumba manji zhomu hatha zho vimia vikikala vinakwatya kutharuka. 7Marihoona vizho makiatsuhira mikono aryahu andziyao mariokala kahi za ro dau ringine, madze maavize. Bai marihokudza, makidzaza go madau gosi mairi na makumba, hatha go madau gakimala kuhoha.
8K’uzhona zho ye Simoni P’et’ero arihoona maut’u gaga, wapiga mavindi mbere za Jesu na akimwamba, “Bwana nihaukira, kwani mimi ni mut’u mwenye dambi!” 9Naye wanena vizho kwa kukala iye hamwenga na o andziye osi were madzamashwa ni go makumba marigokala madzagagwira. 10Hatha o ana a Zebedayo, Jakobu na Johana ambao were mavuha na Simoni, ao nao were madzamaka. Bai Jesu akimwamba Simoni, “Usogohe, kwa kukala kula vivi rero, undakala muvuhi wa at’u.”
115:11 Math’ 8:21-22Bai machenda na go madau hatha ho k’anda-k’anda za ro ziya, nao makiricha kila kit’u haho na makimuthuwa Jesu.
Jesu anahoza mut’u wa mahana
Math’ayo 8:1-4; Mariko 1:40-45
12Siku mwenga, Jesu arihokala a kahi za mudzi mumwenga, hakudza mwanamulume ariyekala ana mahana mwiri muzima. Bai arihomona Jesu wazama hatha usowe ukigut’a ts’i na akimuvoya akiamba, “Bwana, ukihendza unadima ukanihoza!”5:12 Haha ro neno renye ra Kiyunani rinaamba, ‘kunitsusa.’ At’u a mahana were manahalirwa kukala ni achafu.
13Jesu akigoloza mukono akimugut’a na akimwamba, “Ninahendza, hola” Na haho na haho kare go mahana gakimwangamika. 145:14 Alaw 14:2-32; Mar 7:36; Luk 17:14Gonya Jesu akimukokot’era kukala asizhambire mut’u bule, akimwamba, “Ela enda ukamwanyese mulombi, gonya umboze sadaka ya ko kuholako here arizholagiza Musa, ili kila mut’u amanye kukala udzahola jeri.”
155:15 Mar 7:36Ela hatha hamwenga na vizho, wo uv̱oro dzulu za Jesu wakaza kutsamuka kila hat’u, na makundi mabomu ga at’u gachendamusirikiza na kuhozwa makongo gao. 165:16 Math’ 14:23; 26:36-46; Mar 1:35; 6:46; Luk 3:21; 6:12; 9:18, 28-29; 11:1; Mahe 1:14; 2:42; 6:4; 12:5Ela Jesu were akaahaukira na kwenda hat’u k’anda h’akeye kwendavoya.
Jesu anahoza mut’u wa kuholoza
17Vikara siku mwenga Jesu were anafundisha, bai haho hakikala hana Mafarisayo na alimu a Sheria mario were makeresi haho. At’u aa were angine madzalaa kahi za kila kadzidzi ka jimbo ra Galilaya, na jimbo ra Judea na angine were madzalaa mudzi wa Jerusalemu. Bai nguvu za Mulungu were zi hamwenga na Jesu kuhoza akongo. 18K’uzhona zho hakidza anaalume madzamutsukula mut’u wa kuholoza kitandani. Bai makijeza kwenda naye mo ndani ya nyumba kwamba mamuhambalaze mbere za Jesu. 19Ela kwa wo unji wa at’u mariokala kahi za yo nyumba makosa ngira ya kwangirira naye mumo ndani. Ndo makikwera hatha ko dzulu ya nyumba makivomola go mawe na makipata mwanya makimutharamusha ye mut’u na cho kitandache muhaka ho kahikahi za ro kundi ra at’u, naho were ni ho mbere za Jesu henye. 205:20 7:48; Math’ 9:2Bai Jesu arihoona ro kuluhiro rao, wamwamba ye mut’u, “Dambizo zidzasamehewa, musena!”
21Kusikira vizho o Mafarisayo na alimu a Sheria makikwatya kudziuza kimoyo-moyo makiamba, “Mwenye ni h’ani yuno, anenaye kufuru namuna ino? Vidze hana mungine adimaye kusamehe dambi isihokala Mulungu h’akeye?”
22Bai Jesu arihogamanya go maswali gao, akiuza akiamba, “Kwanoni munadziuza maswali? 23Vidze virizho rahisi ni hizho? Ni kumwamba mut’u ‘Udzasamehewa dambizo,’ hedu ni kumwamba, ‘Uka wanende?’ 245:24 Joh 5:36H’aya manyani bai, kukala Mwana wa Mudamu ana wadimi wa kusamehe dambi haha dhuniani.” Kugonya kunena vizho Jesu akimwamba ye mut’u ariyeholoza, “Ninakwamba uka uhale kitandacho wende kwenu.” 25Na haho henye ye mut’u akiungarara mbere za o at’u osi, akihala zo ndazi arizo were adzahambalalira na achenda kwao kuno anamulika Mulungu. 26Na lola, kila mut’u wangalala na akimulika Mulungu. Nao o at’u ao madzalwa ni woga na makiamba, “H’aa, rero fudzaona kitai.”
Jesu anamutsagula Lawi
Math’ayo 9:9-13; Mariko 2:13-17
27Bai bada ya maut’u gago Jesu wambola ko ndze ya wo mudzi, kuko akimona muthozi mumwenga wa kodi ariyekala anaifwa Lawi akeresi kahi za ofisi ya kodi. Jesu akimwamba, “Nithuwa.” 285:28 Math’ 8:21-22Lawi akiricha kila kit’u, akirungarara akimuthuwa Jesu.
295:29 Math’ 9:10Badaye ye Lawi achendamuusira ujeni ubomu ye Jesu ko kwakwe nyumbani, na kundi bomu ra athozi a kodi andziye hamwenga na at’u angine, makudzarya hamwenga nao. 30Bai o Mafarisayo na alimu ao a Sheria marihoona vizho makikwatya kuanung’unikira o anafundzi a Jesu na kuamba, “Mbona munarya na kunwa na athozi a kodi, hamwenga na at’u enye dambi?”5:30 Enye dambi: At’u aa were madzamenwa ni at’u. Ut’u uu wahenda kila mut’u aahalire kukala ni enye dambi. Ela si kwamba vizho be ndo were marizho.31Jesu akiadzigidzya akiamba, “Mukongo nde mwenye haja na muganga, ela muzima k’ana haja na muganga bule. 325:32 19:10Mimi nakudzaaiha enye dambi mathubu, sidzireaiha enye hachi!”
At’u manamuza Jesu dzulu za kufunga
Math’ayo 9:14-17; Mariko 2:18-22
335:33 Math’ 6:16-17; 11:18-19; Luk 7:33-34Gonya at’u angine makimuza Jesu makiamba, “Mbona anafundzi a Johana, na anafundzi a Mafarisayo mara kwa mara manafunga na kuvoya, ela o a kwako kazi yao ni kurya na kunwa?” 345:34 Math’ 9:15Jesu akiamba, “Vidze munadima kuahendya ajeni a harusini makafunga kala ye bwana harusi manaye haho? 35Ela siku zinadza, ambazo ye bwana harusi andauswa kahikahi zao, na wakathi uwo ukifika mandafunga.”
Mafundisho masha na ga kapindi k’agagwirana
36Gonya Jesu akiambozera fumbo riri, akiamba, “K’ahana atosaye kiraka kula kwa nguwo mbisha na akachangiza kahi za nguwo ya kapindi. Mana mut’u akihenda vizho, iryahu nguwo mbisha andakala adzayomola, na hatha kiryahu kiraka k’akindatsomana na yo nguwo ya kapindi bule. 37Kidza k’ahana mut’u adimaye kwangiza divai mbisha kahi za viriba zha kapindi. Kwani akihenda vizho yo divai mbisha indavipashula zho viriba. Bai zho viriba vindakala vidzanongeka, na yo divai nayo indakala idzamwagika. 38Ela divai mbisha suthi yangizwe kahi za viriba visha. 39K’amuona bai, k’ahana anwaye divai ya kapindi gonya akathamani kunwa yo mbisha nayo, kwani andaamba, ‘Ii ya kapindi ndo mbidzo.’ ”
6Jesu anaadzigidzya Mafarisayo dzulu za Sabato
Math’ayo 12:1-8; Mariko 2:23-28
16:1 Kumbu 23:24Siku mwenga iriyokala ni siku ya Sabato, Jesu were anakira na anafundzie kahi za minda ya ngano. K’uzhona zho aryahu anafundzie makikwatya kuhuta go masuche ga yo ngano na kugahulula na kurya. 26:2 Kumbo 20:8-10Ela Mafarisayo angine marihoona vizho makiauza makiamba, “Mbona munahenda ut’u uriwo k’auhendwa siku ya Sabato?” 36:3-4 1 Samw 21:2-7; Alaw 24:5-9Jesu akiadzigidzya akiamba, “Muthawali Daudi wahendadze harya arihokala iye na o at’u ariokala nao mana ndzala? Hedu k’amudzavishoma? 4Iye Daudi wangira kahi za nyumba ya Mulungu na akihala yo mikahe ya sadaka akiirya, gonya akiap’a aryahu andziye nao makirya, vingahokala kulingana na sheria, were ni alombi h’akiyao ndo madimao kuirya.” 5Gonya Jesu akisindikiza na kuamba, “Bai ye Mwana wa Mudamu nde Bwana wa yo siku ya Sabato.”
Jesu anahoza mut’u siku ya Sabato
Math’ayo 12:9-14; Mariko 3:1-6
66:6-11 Mar 2:27-28Badaye siku nyingine yenye ya Sabato, Jesu wakwenda kahi za sinagogi na akifundisha. Bai mumo sinagogini mwere muna mut’u ariyeholoza mukono wa kurya. 7Na o Mafarisayo na alimu a Sheria, mere ma haho, nao were mamalacho ni chausa cha kumushithakira, kwa vizho makimulolera maone chamba andamuhoza kahi za yo siku ya Sabato, makamushithaki. 8Ela Jesu akigamanya kare go maazo gao, bai akimwamba ye mut’u wa mukono wa kuholoza, “Ungarara udze uime haha kahikahi hedu.” Bai ye mut’u akiungarara akidzaima haho.
9Ndo Jesu akiauza akiamba, “Namala munambire, kisheria virizho karakara kuhendwa kahi za siku ya Sabato ni hizho? Vidze ni kuhenda madzo hedu mai? Vidze mut’u ni athizhe hedu ni alage?”
10Bai Jesu akialola osi, gonya akimwamba ye mut’u, “Goloza wo mukonowo hedu.” Ye mut’u akihenda vizho zhenye, naye wo mukonowe ukiuyat’o kamare.
116:11 Joh 5:16, 18Ela o alimu a Sheria na o Mafarisayo marihosikira gago matsukirwa vii-vii, makiuzana o enye kwa enye na kuamba, “Yuno be fundamuhendadze?”
Jesu anatsagula ahumwi kumi na airi
Math’ayo 10:1-4; Mariko 3:13-19
126:12 5:16Bai kahi za siku zizo, Jesu wauka na achenda kut’u mirimani achendavoya. Naye wachesa kumuvoya Mulungu kuko hatha ngh’aa. 13Ndo kurihokala kudzacha akiaiha o anafundzie na akitsagula kumi na airi kahi zao na akiap’a dzina ra ahumwi. 146:14-16 Mahe 1:13; Joh 1:40-44Bai ao arioatsagula were ni Simoni ariye Jesu wamup’a dzina ra P’et’ero, na nduguye ariyeifwa Anderea. Angine were ni Jakobu, na Johana, na Filipu, na Bath’olomayo, 15na Math’ayo, na T’omasi, na Jakobu mwana wa Alifayo, na Simoni ariyeifwa Muhehezi, 16na Juda mwana wa Jakobu, na Juda Isikariote ambaye badaye wakudzamusaliti Jesu.
Jesu anafundisha at’u na kuhoza akongo
17Badaye Jesu watharamuka hamwenga nao na achendaima hat’u hariho ha th’ambarare. Bai haho hakikala hadzakundzumanyika kundi bomu ra o anafundzie na at’u angine anji zhomu mario angine were madzambola Jerusalemu na sehemu nyingine zosi za Judea, na angine were madzambola p’wani za midzi ya Tiro na Sidoni. 18At’u aa makudza kwamba mamusirikize Jesu na mahozwe makongo gao. Na ao mario were manabudzywa ni p’ep’o mahozwa. 196:19 Math’ 9:20Na kidza o at’u osi majeza here madimazho mamugut’e Jesu, kwa kukala nguvu were zikambola ko kwakwe na kuhoza at’u osi.
Baha ao
206:20-49 Math’ 5–76:20 Jako 2:5Gonya Jesu akialola o anafundzie na akiamba,
“Baha ninwi akiya,
mana wo uthawali wa Mulungu ni wenu.
216:21 Ugun 7:16-17; Jere 31:25; Zabu 126:5; Isa 61:3Baha ninwi murio vivi kare muna ndzala,
mana mundakushwa.
Baha ninwi murio vivi kare munarira,
mana mundatseka.
226:22 Math’ 5:11; Joh 16:2; Mahe 5:41; 1 P’et 4:14Baha ninwi, at’u makimumena na kumuthenga-thenga
na kumuhukana na kumukahala here at’u ai,
kwa ut’u wa ye Mwana wa Mudamu.
236:23 Math’ 5:12“Bai maut’u gago gandihomudzirira be hendani raha na muguluke-guluke na raha, kwa kukala zawadi yenu ni bomu kuko mulunguni. Mana vizho ndo o akare enu marizhoahendera o manabii ho kapindi.
246:24 Math’ 19:23-24; Jako 5:1Ela shauri yenu ninwi murio ashaha,
mana mundakala mwarya raha yenu kare.
256:25 1 Akor 4:8Shauri yenu ninwi murio vivi mukusi,
mana mundasikira ndzala.
Shauri yenu ninwi murio vivi munapiga kw’akw’a,
mana mundapiga yapiyowe na kurira.
266:26 Jako 4:4; Jere 5:31Shauri yenu, o at’u osi makimbola na kunena madzo-madzo dzulu zenu,
mana o akare ao pia manena madzo-madzo dzulu za o manabii a ulongo.”
Kuahendza mahadhui
27Jesu akienderera kunena akiamba, “Ela namwambira vivi ninwi murio munasirikiza, ahendzeni mahadhui enu, kidza ahendereni madzo aryahu mario madzamumena. 28Avoyereni madzo ao mario manamuvoyera mai, na o mario manamuhendera mai, avoyereni. 296:29 Arum 12:17; 1 Akor 6:7Mut’u akikupiga kofi nyendze mwenga, mugaluzire yo nyendze nyingine nayo apige. Mut’u akikuhoka ambaro, murichire hatha yo k’andzuyo. 30Mut’u akikuvoya kit’u, mup’e, na mut’u akikuhoka vit’uzho, usimale kuujirwa. 31Viryahu ambazho mungahendza at’u mamuhendere, ninwi nanwi ahendereni vizho zhenye.
32“Vikikala mundaahendza kare o mamuhendzao ninwi, be zho hatha vindamufwahani? Mana hatha o at’u mario k’amakimulungu kidza nao manaahendza asena ao. 33Na mukiahendera madzo aryahu mamuhenderao madzo, be zho vindamufwahani? Mana vizho ndo mahendazho hatha ao at’u mario k’amakimulungu. 34Na vikikala mundaakopesha aryahu ambao muna th’amaa kukala mandamuriha, be zho vindamufwahani? Mana hatha o at’u masiomumanya Mulungu, kidza nikukopeshana, kuno th’amaa yao ni kurifwa kamili. 356:35 Kukopesha: Alaw 25:35-36Ela hat’u ha vizho ahendzeni mahadhui enu, ahendereni madzo, na kidza muakopeshe hasiho kukala na th’amaa ya kurifwa chochosi. Mukihenda vizho zawadi yenu indakala bomu, na kidza mundakala ana a Mulungu ariye dzulu ya zhosi. Mana Mulungu nikuonera mbazi at’u masioshukuru na at’u ai. 36Kwa vizho bai kalani na mbazi dza Babiyenu arizho na mbazi.”
Jesu anaafundisha anafundzie dzulu za kuhukumu
376:37 Math’ 6:14-15; Mar 11:25-26Bai Jesu waenderera kunena akiamba, “Musiahukumu andziyenu, p’ore nanwi mukahukumiwa. Musilaumu andziyenu, p’ore nanwi mukalaumiwa. Sameheni andziyenu, ndo nanwi mundasamehewa. 386:38 Mar 4:24Lazhani, nanwi mundagerwa, mundagerwa kipimo kidzo cha kuhenda kusindirirwa, na kusukwasukwa hatha vingine vimwagike. Na kipimo kiki ndicho mundichogerwa mikononi mwenu. Mana cho kipimo mupimiracho andziyenu ndicho mundichopimirwa ninwi.”
396:39 Math’ 15:14Gonya akiambozera fumbo riri akiamba, “Vidze kipofu anadima kumugwira mukono kipofu mwandziwe? Hatha! Akihenda vizho osi airi mandavoromoka winani. 406:40 Math’ 10:24-25Mwanafundzi k’adima kumukira mwalimuwe, ela kila mut’u andihokala adzafundishwa jeri-jeri, anadima akakala here mwalimuwe. 41Mbona unaona kinyalu kiricho dzitsoni mwa mwandziyo, ela gogo ririro dzitsoni mwako mwenye k’urisikira? 42Unadimadze kumwamba nduguyo, ‘Huma, mwanehu nikwamboze kinyalu,’ na kuno we mwenye una gogo zima mo dzitsoni mwako na k’urisikira. Ii! Mudzihendyi we! Andza kuromboza ro gogo ririro mo dzitsoni mwako kwandza, ndo undihoonat’o hatha udime kumboza cho kinyalu kiricho dzitsoni mwa mwandziyo.”
Muhi udimazho kumanyikana
43“Mana k’akuna muhi mudzo uzhalao matunda mai, hedu muhi mui uzhalao matunda madzo. 44Kwani kila muhi unamanyikana kwa go matunda uzhalago. At’u k’amahuta t’ini kula kahi za mihi ya miya hedu kuhuta zabibu kula kahi za vihundu zha miya. 45Mut’u mudzo nikuzhala madzo kula kahi za akibaye mbidzo iriyo moyoni mwakwe. Mut’u mui naye nikuzhala mai kula kahi za akibaye mbii. Mana kanwa ka mut’u kanena garyahu gadzigowadzala moyowe.”
Aaki airi
466:46-49 Math’ 7:216:46 Mala 1:6Jesu akienderera kunena akiamba, “Mbona munaniha, ‘Bwana! Bwana!’ na kuno go ninenago k’amugahenda? 47Hedu humani nimwambire viryahu mut’u yuyahu asikiraye maneno gangu na kugahenda arizho. 48Mut’u wa samupuli ii adzahalana na muaki wa nyumba ariyetsimba musinji mure, na akiaka nyumbaye dzulu za mwamba. K’uzhona zho muretho urihokudza, ukiisukuma yo nyumba, ela hatha kusumba kwenye k’aisumbire, mana yere yaakwat’o. 49Ela bai mut’u agasikiraye maneno gangu na kutsagathuwa, adzahalana na mut’u ariyeaka nyumbaye ho ts’i hasiho musinji. Vikara wakathi muretho urihokudza thu, nyumba iyo ikigwa kare, na kubandikakwe kwakala kubomu.”
7Jesu anahoza muhumiki wa mubomu wa jeshi
Math’ayo 8:5-13; Johana 4:43-54
17:1 Math’ 7:28Bai Jesu arihogonya kunena maut’u gago arigokala anaambira at’u, wauka na achenda Kaperinaumu. 2Vikara kuko Kaperinaumu kwere kuna mubomu mumwenga wa jeshi ra Kirumi, ariyekala na muhumiki amuhendzaye jeri-jeri. Bai muhumiki yuyu were ni mukongo hatha k’amanyikana kuthia. 3K’uzhona zho yuyahu mubomu wa jeshi arihosikira uv̱oro wa Jesu, wahuma athumia a Kiyahudi mende makamwambe adze amuhoze ye muhumiki. 4Bai marihofika kwa Jesu, mamusitira makiamba, “Mut’u yuyu ana hachi ya uwe umwavize, 5mana anaahendza o at’u ehu na kidza nde ariyehuakira Sinagogi rehu.” 6Kwa vizho Jesu achenda hamwenga nao. Ela arihofika hehi na yo nyumba, ye mubomu wa jeshi akihuma asenae makamwambe Jesu vivi, “Bwana, usidzibudzye bule, mana mimi siv̱irya kukala uwe udze wangire nyumbani mwangu, 7ndosa sidzire kwako mimi mwenye. Ela nena neno na muhumiki wangu andahola. 8Kwani mimi nami naikwa ts’ini za abomu angu, kidza nina shikari mario ts’ini zangu. Nikimwamba mumwenga, ‘Enda hat’u hasiku,’ anenda. Na yoyosi nindiyemwamba ‘Ndzo,’ anadza. Nikimwamba muhumiki wangu ‘Henda ut’u usiku,’ anauhenda.”
9Jesu arihosikira maneno gago wangalazwa ni ye mut’u, na akigalukira ro kundi ra at’u mariokala manenda osi, akiamba, “Ninamwambira kukala sidzangwe kuona mut’u mwenye kuluhiro dza riri hatha kahi za ts’i ya Iziraeli.”
10Bai aryahu at’u mario were madzahumwa mauya ko nyumbani na machendamuthekeza ye muhumiki k’ana ut’u.
Jesu anafufula muthana wa mwanamuche gungu
11K’avitoere, Jesu achenda kahi za mudzi uifwao Naini, iye hamwenga na anafundzie na kundi bomu ra at’u. 127:12 1 Athaw 17:17Bai marihofika hehi na wo muv̱irya wa wo mudzi lola makithunganana na at’u mario were madzatsukula maithi. Mut’u yuyu were wazhalwa iye thu, na mameye were ni gungu. Bai kundi bomu ra at’u kula kahi za wo mudzi were ri hamwenga na yuyahu mwanamuche. 13Bwana Jesu arihomona ye mameye ye mufwa, moyowe wamutika madzi na akimwamba, “Usirire m’ama.” 14Gonya akigasongerera garyahu machera na akigagut’a na aryahu at’u mario were madzagatsukula makiima thii. Jesu akiamba, “We muthana hedu ungarara!” 157:15 1 Athaw 17:22-23Lola ye mufwa waungarara na akikeresi na akikwatya kunena, bai Jesu akimuhala na akimulazha kwa mameye.
167:16 1:68; 19:44; Nabii: Math’ 16:14; 21:11, 46; 26:68; Mar 6:15; 8:28; 14:65; Luk 7:39; 9:8, 19; 22:64; 24:19; Joh 4:19; 6:14; 7:40; 9:17Kuona vizho o at’u osini mariokala haho madzalwa ni woga na makimulika Mulungu na kuamba, “Nabii mubomu adzafwambolera.” Kidza makiamba, “Mulungu adzire aokola at’ue.”
17Bai uv̱oro uu dzulu za Jesu watsamuka kahi za ts’i yosi ya Judea, na hatha kungine-kungine.
Johana Mubat’izaji anaahuma anafundzie kwa Jesu
18Bai Johana achambirwa ni o anafundzie dzulu za maut’u gaga gosi. Ndo akiiha anafundzie airi 19na akiahuma mende makamuze ye Bwana Jesu chamba nde iye aambwaye andakudza hedu seye matharize mungine. 20Bai aryahu ahumwi marihofika kwa Jesu maamba, “Johana Mubat’izaji adzahuhuma hudze hukuze, chamba ndiwe ye mut’u aambwaye andakudza hedu siwe hutharize mungine?”
21Na lola wakathi uwo wenye Jesu were anahoza at’u anji mariokala ni akongo manalumwa, na kidza wahoza anji mario were mana p’ep’o. Jesu vizho waahendya at’u anji mario were ni vipofu madime kuona. 227:22 4:18-19; Math’ 11:5Kwa vizho akiadzigidzya o at’u mariokala madzahumwa ni Johana akiamba, “Uyani na mukamwambire Johana garyahu mudzigogaona na kugasikira, kwamba, vipofu manaona, virema manazhogat’o, at’u enye mahana manahozwa, enye masikiro ga makoto manasikira, nyufu zinafufulwa na Uv̱oro Udzo unaambirizwa at’u mario ni akiya. 23Baha mut’u yuyahu ambaye mahendo gangu kwakwe k’agandakala kikwazo.”
Jesu ananena dzulu za Johana
24Bai bada ya aryahu at’u mario were madzahumwa ni Johana kuuka, Jesu wakwatya kunena na riryahu kundi ra at’u dzulu za ye Johana, akiamba, “Harya murihokwenda nyika, were mudzakwendalolani? Vidze were mudzakwendalola nyasi zifuswazo ni p’eho? 25Bai ikikala si vizho vikara were mudzakwendalolani? Hedu were munalola mut’u adziyevwala nguwo mbidzo? Hatha bule! Mana at’u mavwalao nguwo za gali na kuishi maisha ga dzulu makala kahi za madzumba ga athawali. 26Vikara nambirani were mudzakwendalolani? Were mudzakwendalola nabii? Ee, ni jeri, namwambira kamare iye adzakira nabii, iye wahumwa ni Mulungu adze anene dzulu za ye Masihi. 277:27 Mala 3:1; Kumbo 23:20; Mar 1:2; Luk 1:76Iye nde ariye Maoro gaorwa dzuluze kuamba, ‘Lola ninahuma mujumbe wangu mberezo, andiyekutengezera ngirayo kimbere.’ 28Kunena wo ujeri, kahi za anadamu osi be k’akuna mut’u ariye ni mubomu kuriko Johana. Ela bai iye mut’u ariye nde muthithe kamare kahi za uthawali wa Mulungu be ni mubomu hatha kuriko iye Johana.”
297:29-30 Math’ 21:327:29 3:7, 12“Lola o at’u osini na hatha o athozi a kodi mamusikira Johana. Na ao bai ni aryahu ambao makubali kukala yo ngira ya Mulungu ni jeri, kwa kukala were mabat’izwa ni Johana. 30Ela o Mafarisayo na alimu a Sheria makahala mupango ario Mulungu waapangira na makikahala kubat’izwa ni Johana.”
31Jesu akienderera kunena akiamba, “Ano at’u a siku zino hatha be ndaahalanisha na noni? Hatha madzahalana na noni ano? 32At’u aa madzahalana na ahoho mario makeresi sokoni manazaziga. Kundi mwenga nikurambira ro ringine vivi, ‘Hudzamupigira kivoti, nanwi k’amuvinire; Hudzamuimbira wira wa hanga, nanwi k’amuririre.’ 337:33-34 Math’ 9:14; Mar 2:18; Luk 5:337:33 1:15Mana Johana Mubat’izaji arihokudza, mut’u iye wakala k’arya hedu hatha kunwa divai, ela ko mukiamba, ‘Ana p’ep’o.’ 347:34 Math’ 9:10Mwana wa Mudamu arihokudza na akikala anarya na kunwa, mukiamba, ‘Muloleni adzatona, kidza ni murevi, na anapatana na athozi a kodi na hatha at’u enye dambi.’ 35Ela bai ulachu wa Mulungu unamanyikana kala ni wa jeri kukirira kwa osi mario manaukuluhira.”
Jesu anenda mudzini kwa Simoni Mufarisayo
367:36 11:37Vikara mut’u mumwenga ariye were ni Farisayo wamusunga Jesu ende akarye chakurya ko kwakwe nyumbani. Bai Jesu achenda na achendakeresi ho chakuryani. 377:37-38 Math’ 26:6-7; Mar 14:3Bai lola kahi za mudzi uwo were kunatoa mwanamuche ariyekala maishage ni ga dambi. Vikara arihosikira kukala Jesu a kuko kwa ye Farisayo anarya chakurya, wauka na achenda na ts’azi iriyotengezwa kula kwa iwe ra alabasita ya mafuha ga marashi. 38Arihofika kuko, akiima hehi na Jesu kuno anarira, bai go matsozige gakidweka mo maguluni mwa Jesu. Ye mwanamuche akigahangusa na zo nyereze, akigadonera go maguluge kunyesa ishima, gonya akigamwagira go marashi.
397:39 7:16Vikara yuyahu Farisayo ariyekala nde adzemusunga Jesu arihoona maut’u gago, akinena kimoyo-moyo akiamba, “Kala mut’u yuyu ni nabii jeri, akamanya kare, kala iye adziyemugut’a ni h’ani na kidza ni mut’u wa samupuli yani, akamanya kukala ni mudambi.” 40Ndo Jesu akimwamba ye Farisayo akiamba, “Simoni, nina ut’u nimalao kukwambira.” Ye Farisayo akidzigidzya akiamba, “H’aya nambira mwalimu.” 41Bai Jesu akiamba, “Kwereko at’u airi mario were manaiswa ni mut’u mumwenga ariyekala waakopesha. Mumwenga were anaiswa dinari7:41 Dinari mwenga were ni p’esa iriyo na th’amani ya mariho ga siku ndzima. magana matsano na ye mungine ye were anaiswa dinari mirongo mitsano. 427:42 Math’ 18:27Vikara osini airi makishindwa ni kumuriha, mana were k’amana kit’u. Bai yuyahu ariyekala anaaisa akiona baha aasamehe. H’aya unaona ni h’ani kahi za o airi ariye andamuhendza ye ariyeasamehe zaidhi?” 43Ye Simoni akidzigidzya akiamba, “Naona ni yuyahu ariyesamehewa dheni bomu.” Jesu akimwamba, “U mujeri.” 447:44 Mwan 18:4; 1 T’imo 5:10Bai Jesu akigaluka akimulola ye mwanamuche na akimwamba ye Simoni, “Unamona yuno mwanamuche? Nidzihokudza mumu mwako nyumbani k’unangizirire madzi ga kuoga magulu,7:44 Ho kapindi kahi za ts’i ya Iziraeli at’u were sana-sana menda na magulu. Kwa vizho makalaho were madzazhoga muda mure, na mangiraho kahi za nyumba ya mut’u were suthi maoge magulu kuusa ro vumbi na wo uchafu wa maguluni. ela yuno ye adzagalwanya magulu gangu na go matsozige gonya akagahangusa na zo nyereze. 45Nidzihongira haha k’unikaribishire kwa kunidonera, ela yuno mwanamuche ye adzadonera magulu gangu hangu nidzihongirira haha. 467:46 Zabu 23:5Uwe k’unimwagirire mafuha ga kitswani, ela yuno ye adzagamwagira magulu gangu marashi. 47Kwa ut’u uu bai, namala nikwambe vivi, gago mahendzo ga kwakwe mabomu, be vinanyesa kamare kukala zo dambize nyinji zidzasamehewa. Ela mut’u ariye adzasamehewa dambi ch’ach’e nde mwenye hendzo thithe.” 487:48 5:20; Math’ 9:2; Mar 2:5Gonya Jesu akimwamba ye mwanamuche, “M’ama dambizo zidzasamehewa.” 49K’uzhona zho aryahu ajeni angine mario were ma ho chakuryani makikwatya kuuzana-uzana na kuamba, “Ni h’ani yuno ariye anasamehe hatha dambi?”
507:50 Math’ 9:22Na Jesu akimwamba ye mwanamuche, “Kuluhiro ra kwako ridzakwakola, h’aya enda na dheri.”
8Ano m’ama mariokala makimwaviza Jesu
1Bada ya gago, Jesu wakwenda kuno na kuno kahi za midzi kuhubiri Uv̱oro Udzo wa uthawali wa Mulungu. Naye were a hamwenga na aryahu ahumwie kumi na airi, 28:2-3 23:49, 55-56; 24:1-10; Math’ 27:55-56, 61; 28:1, 8-10; Mar 15:40-41, 47; 16:1, 8na ano m’ama angine ambao were Jesu waamboza p’ep’o na kuahoza makongo gao. Ano m’ama aa were ni Maryamu (ariyekala anaifwa Magidalena) ambaye were wambozwa p’ep’o afungahe ho nyuma-nyuma, 3Joana ariye were ni mukaza Kuza, (iye Kuza were ni mwimirizi kahi za nyumba ya muthawali Herode), na Suzana, na ano m’ama angine anji. Ano m’ama aa makala kazi yao ni kumboza vit’u zhao kwa ut’u wa kumwaviza Jesu hamwenga na anafundzie.
Fumbo ra mulayi
4Bai siku mwenga makundi ga at’u kula kahi za kila mudzi were ganamukundzumanyikira, vikara marihokala madzakundzumanyika hatha madzafika anji enye, Jesu waambozera fumbo riri akiamba, 5“Mut’u mumwenga wauka kwendamwaga-mwaga mbeyuye mundani kwakwe. Bai arihokala akuzimwagani-mwagani, nyingine zagwa k’anda-k’anda ya ngira, zikizhogwa-zhogwa na unyama wa kubururuka ukidzazit’ot’a. 6Nyingine zikigwa iweni, bai zirihoandza kumera zikinyala kwa kukala were k’ahana kinemi. 7Mbeyu nyingine zikigwa miyani, bai zirihokala zinakula, yo miya nayo yakula na ikizizia-zia hatha k’azipatire nafasi ya kumbola ndze. 88:8 Math’ 11:15Ela nyinginezo zikigwa kahi za mutsanga mudzo, nazo zikimerat’o na zikizhala, kila t’embe ikizhala t’embe gana zaidhi.” Jesu akimarigiza kwa kunena zhomu akiamba, “Mwenye masikiro ga kusikirira, naasikire.”
Chausa cha Jesu kuhumira mafumbo
Math’ayo 13:10-17; Mariko 4:10-12
9Kusikira vizho o anafundzie makimuza makiamba, “Mana ya ro fumbo ni noni?” 108:10 Isa 6:9; Math’ 13:14-15Jesu akiamba, “Ninwi mwajaliwa kuzimanya zo siri za uthawali wa Mulungu, ela kwa at’u angine ninanena kwa mafumbo, ili
‘malole, ela masione,
masikize, ela masing’alirwe.’ ”
Mana ya fumbo ra mulayi
Math’ayo 13:18-23; Mariko 4:13-20
11“Bai mana ya ro fumbo riri ni ii: Ziryahu mbeyu ni neno ra Mulungu. 12Ziryahu mbeyu zirizogwa k’anda-k’anda ya ngira ni aryahu at’u masikirao neno ra Mulungu, gonya Shethani nikudza akadzarusa kula kahi za mioyo yao, ili masidze makakuluhira na kuokoka. 13Ziryahu mbeyu zirizogwa iweni, ni aryahu at’u mario makisikira neno thu, manarihokera kare mara mwenga, kidza manarihokera na raha, ela kwa k’amana miziji, manakuluhira kare kwa muda na majezwaho, manaviricha. 148:14 1 T’imo 6:9-10Ziryahu mbeyu zirizogwa miyani manaye ni aryahu at’u masikirao neno ra Mulungu, ela badaye maukaho, riryahu neno rinendakonywa-konywa ni maut’u ga urumwengu, ushaha, na raha za maisha, kwa ut’u uwo, k’amakumala bule. 15Ela ziryahu mbeyu zirizogwa kahi za mutsanga mudzo, ni aryahu mario makisikira neno ra Mulungu manarigwira kwa uaminifu na mioyo midzo, nao kwa kuvumirira ni kuzhala matunda.”
Taa k’aribiningizwa na muvure
168:16 11:33; Math’ 5:15Jesu akienderera kunena akiamba, “K’akuna mut’u agwizaye taa, gonya akaribiningiza na muvure hedu hatha kurika muvunguni. Ela nikurika nyambaroni, ili kila angiraye aone wo mulangaza. 178:17 12:2; Math’ 10:26Mana k’akuna kit’u kirichofitswa, ambacho kindarichwa vizho hasiho kumbozwa halamu, na k’akuna kit’u kiricho kidzabiningizwa, kindichorichwa hasiho kumanywa hedu kumbozwa ndze. 188:18 Math’ 25:29Kwa vizho bai, dzimanyirireni na yo misirikizire yenu. Mana kila ariye nacho andangezwa, na ye ariye k’ana kit’u, andahokwa hatha kiryahu aricho anadziona anacho.”
Mameye Jesu na nduguze Jesu
Math’ayo 12:46-50; Mariko 3:31-35
19Siku mwenga mameye, na nduguze Jesu a kilume, makwenda kwamba makamone, ela marihofika k’amadimire kumusongerera hehi kwa ut’u wa ro kundi ra at’u ririrokala haho. 20Ndo hachambola mut’u akimwamba Jesu, “Mameyo na nduguzo manakumala ko ndze.” 218:21 11:28Kusikira vizho Jesu akiadzigidzya o at’u akiamba, “M’ama na ndugu zangu, ni aryahu masikirao neno ra Mulungu na kuhenda here riambazho.”
Jesu anahuriza luv̱utho
Math’ayo 8:23-27; Mariko 4:35-41
22Siku mwenga, Jesu wangira dauni na anafundzie akiambira, “Nahuvuke hedu fwende nyangamo nyingine ya ziya.” Kwa vizho makiuka machenda. 23Bai marihokala makuvukani, Jesu wanyekererwa mo dauni na akilala. K’uzhona zho kukidza luv̱utho lwa kitai mo ziyani hatha ro dau rikikwatya kudzala madzi, nao mere ma hatharini.
248:24 Zabu 89:10Bai aryahu anafundzi machendamulamusa Jesu makiamba, “Bwana! Bwana! Funahoha!” Ndo Jesu akilamuka akiluchemera lo luv̱utho na go maimbi, na lo luv̱utho hu lukihurira. 25Jesu akiauza o anafundzie akiamba, “Ro kuluhiro renu be hatha ri hiko?” Bai makingalala na makidzalwa ni woga kidza makikwatya kuuzana-uzana na kuamba, “Yuno ni h’ani yuno? Analagiza hatha luv̱utho na madzi nazho vinamusikira.”
Jesu anamboza mut’u p’ep’o
Math’ayo 8:28-34; Mariko 5:1-20
26Bai Jesu na anafundzie maenderera na charo chao na makifika ts’i ya Agerasi. Ts’i ii inalolana na Galilaya. 27Jesu arihothima mo dauni thu, akithunganana na mut’u kula kahi za mudzi uwo ariyekala ana p’ep’o. Mut’u yuyu were ho arihohegezera kuvala nguwo hedu kwenda mudzini k’ahamanya, mana were akala makaburini. 288:28 Mar 3:11Bai arihomona Jesu, wapiga k’ululu na akidzigwaga maguluni ha Jesu, akiluta mumirowe akiamba, “Unani nami we Jesu Mwana wa Mulungu ariye dzulu ya zhosi? Ninakuvoya usinitese.” 29Naye wanena vivi kwa kukala Jesu were adzamwamurisha ye p’ep’o amwambole ye mut’u. Mara nyinji ye p’ep’o were akamugwaga na vingahokala were akafungwa minyororo ya magulu na mikono na kuikwa kahi za urindzi, iye were ni kusita hatha akaitosa iryahu minyororo na ye p’ep’o akamuhendya ende nyika.
30Jesu akimuza akiamba, “Dzinaro ndiwe h’ani?” Ye p’ep’o akiamba, “Majeshi.” Naye wadzigidzya vivi kwa kukala were wangirwa ni p’ep’o anji. 31Bai aryahu p’ep’o makimudhedheja Jesu kukala asiaamurishe kwenda kahi za ridzina risiro mwisho.
32Vikara haho were hana ribadhi ribomu ra nguluwe rinarisa k’anda-k’anda za karima. Bai o p’ep’o makimuvoya aaruhusu mende makaangire o nguluwe, na Jesu akiaruhusu. 33Bai aryahu p’ep’o makimwambola ye mwanamulume, na machendaangira o nguluwe, na ro badhi ra nguluwe rikitharamuka malo kula ko ngokani rikivoromoka mo ziyani rikihoha.
34Aryahu arisa kudzaona vizho virizhokala vidzahendeka, machimbira na machendasema uv̱oro uu ko midzini na mindani. 35Bai o at’u duu machendalola zho virizhokala vidzahendeka. Marihokudza kwa Jesu makimona ye ariyekala adzambozwa p’ep’o akelesi ho maguluni ha Jesu na adzavala nguwo kidza akilize ni ndzima. Kuona vizho o at’u makingirwa ni woga. 36Aryahu mariokala madzazhona zho virizhokala vidzahendeka, makiambira o at’u zho ye mut’u ariyekala wapagawa ni p’ep’o arizhokala adzahozwa. 37Gonya o at’u osi a ro jimbo riro ra Agerasi makimwamba Jesu aahaukire, mana were mathele woga. Bai Jesu achangira dauni na akihauka.
38Ela kabila ye Jesu k’adzauka ye mut’u ariyekala adzambozwa p’ep’o wamuvoya Jesu akiamba, “Nahendza nikuthuwe.” Ela Jesu akimulaga na kuamba, 39“Uya kwenu ukaseme garyahu adzigokuhendera Mulungu.” Kwa vizho ye mut’u achenda kahi za wo mudzi muzima na kuambira at’u garyahu arigokala adzahenderwa ni Jesu.
Kufufulwa kwa mwana wa Jairo na kuhozwa kwa mwanamuche
Math’ayo 9:18-26; Mariko 5:21-43
40Bai Jesu arihouya yo nyangamo nyingine ya ro ziya, wakaribishwa ni kundi bomu ra at’u, mana ao were manamuthariza. 41Na lola, hakidza mut’u mumwenga aifwaye Jairo. Mut’u yuyu were ni mubomu wa sinagogi. Bai arihofika wadzigwaga maguluni ha Jesu na akimuvoya afike ko nyumbani kwakwe. 42Mana were ana musichanawe, wa here miaka kumi na miri vivi, ariyekala were akufwani. Bai Jesu arihokala akwendani kwa Jairo o at’u were manamuhosha. 438:43 Alaw 15:25-27Mwanamuche mumwenga ariyekala adzakala mukongo wa kumbola milatso, kwa miaka kumi na miri na k’ahana ariyedima kumuhoza, 448:44 Math’ 9:20wakudza nyuma za ye Jesu na akigut’a wo mutsa wa ro valo ra Jesu, na lola haho henye yo milatso ikithuma kare.
45Jesu akiuza akiamba, “Ni h’ani ye adziyenigut’a?” Ela o at’u osi k’ahana hatha mumwenga ariyeamba, “Ndimi.” Ndo P’et’ero akimwamba, “Mwalimu, at’u anji aa mario madzakuzunguluka hatha manakukwala-kwala, ela unauza ni h’ani adziyekugut’a!” 46Ela Jesu akiamba, “Hana mut’u adziyenigut’a, mana nasikira nguvu zidzanambola.”
47Ndo yuyahu mwanamuche arihoona kukala adzamanyikana wakwenda kwa Jesu kuno anavinwa ni mwiri na akigwa ho mbereze. Bai akinena mbere za o at’u osi viryahu virizhokala vidzamuhendya hatha akamugut’a na viryahu arizhokala adzahola saa iyo-iyo. 488:48 Math’ 9:22Ndo Jesu akimwamba, “Mwanangu kuluhiro ra kwako ridzakuhoza. Enda na dheri.”
49Naye arihokala achere kunena, poo mut’u ariyekala adzambola nyumbani kwa ye mubomu wa sinagogi na akimwamba Jairo, “Ye musichanao be adzamarigizika, kwa vizho k’ahana haja ya kumubudzya ye mwalimu.” 50Jesu arihosikira vivi wamwamba Jairo, “Tha usogohe bewe, kuluhira thuwe naye andahola.”
51Bai Jesu arihofika kuko mudzini kwa Jairo, k’aruhusire mut’u yoyosi mungine angire mumo hasihokala P’et’ero, Johana, na Jakobu hamwenga na ye bimut’u na mimut’u. 528:52 Joh 11:11-13Wakathi uwo o at’u osini were manapiga k’ululu na kurira. Jesu arihoona vizho akiambira, “Musirire bule, ye muhoho k’afwere bule, arere thu.” 53At’u makimutseka, mana were manamanya kukala ye musichana adzafwa. 548:54 Mar 5:41Bai Jesu akimugwira mukono akimwamba, “Muhoho, hedu uka!” 55Rohoye ikiuya kaheri na haho henye akirungarara. Gonya Jesu akialagiza mamup’e ut’u wa kurya ye muhoho. 568:56 Mar 7:36Azhazie mangalala zhomu, ela Jesu akiambira masimwambire mut’u yoyosi gago gadzigohendeka.
9Jesu anaahuma anafundzie kumi na airi
Math’ayo 10:5-15; Mariko 6:7-13
19:1-6 10:1-12Badaye Jesu akiaiha aryahu anafundzi kumi na airi, na akiap’a nguvu na wadimi dzulu za p’ep’o osi na kuhoza makongo. 29:2 11:2Gonya akiahuma mende makahubiri Uv̱oro Udzo wa uthawali wa Mulungu na kuhoza akongo. 39:3 22:35Akiambira vivi, “Musitsukule chochosi mo charoni. Musitsukule mudhath’a, hedu mukoba, hedu leu, hedu p’esa, hedu k’andzu mbiri. 4Nyumba yoyosi mundiyongira na mukaribishwet’o, kalani kahi za nyumba iyo hatha mukale munauka ndo mwambole. 59:5 Mahe 13:51Ela mwangiraho mudzini na o at’u masimukaribishe, bai haukeni na mukut’e-kut’e vumbi ra maguluni mwenu, kunyesa kukala mandamanya enye.”
6Kwa vizho o anafundzi makiuka kwenda. Bai machenda kadzidzi kano na kadzidzi karya kuhubiri Uv̱oro Udzo na kuhoza akongo kila hat’u.
Kudangana kwa Herode
Math’ayo 14:1-12; Mariko 6:14-29
79:7-9 9:19Bai muthawali Herode arihosikira dzulu za gago gosi garigokala ganakala, wadangana, mana at’u angine mere manaamba, “Johana Mubat’izaji wafufuka.” 8Angine o makiamba, “Nabii Elija adzatsumbuka,” na angine nao makiamba, “Mumwenga kahi za o manabii a kapindi adzafufuka.” 99:9 23:8Ela Herode akiamba, “Johana namutosa kitswa, vikara ni h’ani yuno niriye ninasikira uv̱oro uno dzuluze?” Bai akikala anathamani kumona.
Jesu anarisa at’u zaidhi ya alifu ts’ano
Math’ayo 14:13-21; Mariko 6:30-44; Johana 6:1-14
109:10-17 Math’ 15:32-399:10 6:13; 10:17Vikara aryahu ahumwie marihouya, makudzamwambira Jesu go marigokala magahenda. Bai Jesu akiahala o anafundzie na makihenda nyeree, machenda kahi za mudzi uifwao Beth’isaida. 11Ela ro kundi ra at’u rikivimanya vizho, naro rikimuthuwa. Bai Jesu akiakaribisha na akinena nao dzulu za wo uthawali wa Mulungu na kidza akiahoza ao mariokala mana haja ya kuhozwa.
12Vikara dzuwa ririhokala rinenda kutswani aryahu anafundzie kumi na airi mamwendera na makimwamba, “Baha uafumule aa ili mende kahi za midzi na minda iriyo hehi na haha makadzimalire chakurya na ndazi, mana hano be ni nyika t’uhu.” 13Jesu akiamba, “Ap’eni chakurya ninwi.” Ndo o anafundzie makimudzigidzya makimwamba, “Huna mikahe mitsano na makumba mairi thu labuda fukarigulire riri kundi rosi ra at’u chakurya.” 14(Na haho were hana here at’u alifu ts’ano, alume.) Jesu akiambira o anafundzie akiamba, “Ambireni o at’u makeresi kahi za vithundhu zha here at’u mirongo mitsano-mitsano vivi.” 15Bai o anafundzie makihenda vizho na o at’u makikeresi osi. 16Jesu akihala yo mikahe mitsano na go makumba mairi, akilola dzulu mulunguni, akimboza muv̱era kwa Mulungu, gonya akivimogola-mogola na akiap’a o anafundzie maagazhire o at’u. 179:17 2 Athaw 4:43-44Nao osi makirya hatha makivilola. Marihogonya kurya o anafundzie makitsola-tsola zho visiku-visiku virizhokala vidzasala na makidzaza k’ahu kumi na mbiri.
P’et’ero ananena kukala Jesu ndiye Masihi
Math’ayo 16:13-19; Mariko 8:27-29
189:18 5:16Siku mwenga Jesu were anavoya h’akeye, bai o anafundzie makidza haho. Akiauza, akiamba, “Vidze o at’u manaamba mino ni h’ani?” 199:19 9:7-8; Luk 1:17; 7:16Makidzigidzya makiamba, “Angine manaamba uwe u Johana Mubat’izaji, angine o manaamba, u Elija na hatha angine manaamba u mumwenga wa o manabii a kapindi ariyefufuka.” 209:20 Math’ 16:16; Luk 22:67Jesu akiauza akiamba, “H’aya nwi, munaamba mino ni h’ani?” P’et’ero akiamba, “Uwe ndiwe ye Masihi wa Mulungu.” 219:21 9:36Bai Jesu akiakokot’era ili masizhambire mut’u yoyosi.
Jesu anathala here andizhofwa
Math’ayo 16:21-28; Mariko 8:31–9:1
229:22 9:43-45; 17:25; 18:31-34; 24:6-7Jesu akienderera kunena akiamba, “Ye Mwana wa Mudamu suthi ateswe sana, na akahalwe ni athumia a Kiyahudi na alombi abomu na alimu a Sheria. Naye suthi alagwe, ela siku ya hahu andafufulwa.”
239:23-24 14:27; 17:33; Math’ 10:38-39; Joh 12:25-26; 1 P’et 2:21Gonya akiambira osi vivi, “Mut’u akihendza kunithuwa mimi, suthi adzikane mwenye, adzihike musalabawe kila siku na anithuwe. 24Mana kila amalaye kuthizha rohoye andayangamiza, ela kila andiyeyangamiza rohoye kwa ut’u wangu, nde andiyeithizha. 25Kwani vindamufwahani mut’u akipata vit’u zhosi zha urumwengu gonya rohoye yangamike hedu adzanonge mwenye? 269:26 12:9; Math’ 10:33; 2 T’imo 1:8; 2:12Kwani mut’u anioneraye haya hamwenga na gaga mafundisho gangu, bai ye Mwana wa Mudamu andamuonera haya siku iyo andiyokudza kahi za ngumaye mwenye na ya Baba na ya malaika aeri. 279:27 Math’ 16:28Bai ninamwambira ujeri, haha hana at’u mario k’amandafwa ng’o hatha mawone wo uthawali wa Mulungu.”
Jesu anang’ala-ng’ala
Math’ayo 17:1-8; Mariko 9:2-13
289:28-29 5:16Siku nane bada ya Jesu kunena gaga, wamuhala P’et’ero, Johana na Jakobu, machendakwera dzulu za murima mavoye. 299:29-36 2 P’et 1:16-18Bai arihokala Jesu akuvoyani yo suraye yagaluka, zo nguwoze zikikala nyaruhe kidza za kung’ala-ng’ala zhomu. 30Na lola haho henye hachambola at’u airi, Elija na Musa9:30 Elija na Musa were ni vilongozi abomu a Kiyahudi ho kapindi. nao makinena naye. 319:31 9:22; 13:33Nao were manang’ala-ng’ala. Bai at’u ao were mananena na Jesu dzulu za viryahu arizho were andathimiza na kifwache kiricho were kindakala ko Jerusalemu 329:32 Joh 1:14wakathi uwo P’et’ero na andziye were marere uts’indzizi wa fungo ela bai marihong’alwa ni matso, mawona wo mulangazawe hamwenga na aryahu at’u airi mariokala maimire naye. 33Vikara Elija na Musa marihokala manauka, P’et’ero wamwamba Jesu, “Mwalimu ni vidzo zho zha fu haha! Nahuake vidzumba vihahu, kimwenga chako, kimwenga cha Musa na kimwenga cha Elija.” P’et’ero were tha k’amanya ananenani.
34Naye tha were k’adzatosa kukidza ingu rikidzaafinikira, na o anafundzi makigwirwa ni woga marihokala manafinikirwa ni ro ingu. 359:35 3:22; Kumbu 18:15Mo inguni muchambola mumiro wa mut’u ukiamba, “Yuyu ni Mwanangu niriyemutsagula, musirikizeni iye.” 369:36 9:21Bada ya yo sauthi kugonya kunena, o anafundzie mamona Jesu a h’akeye renye. Bai o anafundzie k’amazhambirire mut’u vivi wakathi uwo marihokala madzazhona hatha mathuwa kukala nazho enye.
Jesu anamboza muvulana p’ep’o
Math’ayo 17:14-18; Mariko 9:14-27
37Siku ya hiriye, marihokala madzatharamuka kula ko murimani, ngororoki bomu ya at’u yakudzathunganana na Jesu. 38Kahi za yo ngororoki hachambola mwanamulume mumwenga ariyenena zhomu zhenye akiamba, “Mwalimu, nakuvoya umulole yuyu muthana wangu, mana sina mwana mungine. 39Lola ana p’ep’o ariye nikumugwaga na akaandza kupiga k’ululu akamuhendya afitike na ambole fulo ra kanwani. K’avimwendera kure kamare, hatha vinamwanonga bai. 40Nidzaasitira o anafundzio mamwamboze ye p’ep’o ela k’amazhadimire.”
41Jesu akidzigidzya akiamba, “H’enwi at’u a kizhazi cha kwangamika ngira, musio na kuluhiro, nindakala nanwi hatha rini? Hedu nindamuvumirira hatha rini? Murehe kuno ye muthanao.” 42Vikara ye muvulana arihokala anadza ye p’ep’o akimupiga chavu na kufitika, ela Jesu akimuchemera akimwamboza ye p’ep’o, ye muvulana akihola, akimuhala akimulazha kwa babaye. 439:43-45 9:21-22Na lola o at’u osi makingalazwa kamare ni zo nguvu za Mulungu.
Jesu anathala kaheri dzulu za kifwache
Math’ayo 17:22-23; Mariko 9:30-32
Bai marihokala o at’u machere kungalala-ngalala na go arigokala Jesu adzagahenda, iye Jesu waambira o anafundzie akiamba, 44“Sirikizani sana gaga nimalago kumwambira. Kwani ye Mwana wa Mudamu andalazhwa mikononi mwa at’u.” 459:45 18:34Ela o anafundzie k’amang’alirirwe ni gago arigokala Jesu anaambira. Kwani kwao, were vidzafitswa ili masidime kuvielewa, na kidza ao were ni aoga na kumuza dzulu za gago.
Jesu ananena dzulu za ubomu
Math’ayo 18:1-5; Mariko 9:33-37
469:46-48 22:24-26Bai o anafundzie makinenezana dzulu za mubomu ni h’ani kahi zao. 47Ela Jesu akigamanya kare go maazo gao, kwa vizho akihala muhoho muthithe akimurungaraza ho hehi naye. 489:48 10:16; 22:26; Math’ 10:40; 20:26-27; Mar 10:43-44; Joh 13:20Gonya akiambira, “Kila amuhokeraye muhoho muthithe dza yuyu kwa dzina rangu, ananihokera mimi, na ye anihokeraye mimi k’anihokera mimi bule, ela anamuhokera iye ariyenihuma, mana ye ariye ni muthithe kahi zenu nyosi be nde mubomu.”
Ariye k’akinyume chenu a upande wenu
49Johana achambola kunena akiamba, “Bwana, fwaona mut’u anamboza p’ep’o kwa dzinaro, naswi hukimukahaza, kwa kukala si mumwenga wehu.” 509:50 11:23; Math’ 12:30Jesu akimwamba, “Musimukahaze, mana mut’u ariye k’akinyume chenu, a upande wenu.”
Kadzidzi ka Asamaria kanamukahala Jesu
519:51 24:50-51; Math’ 19:1; Mar 10:1; Mahe 1:9Vikara siku za Jesu kuhalwa kwenda mulunguni zirihofika hehi, Jesu wakat’a shauri kwenda Jerusalemu. 529:52 10:33Bai akihuma at’u mamuthangulie nao machenda kahi za kadzidzi ka Asamaria ili mamuthayarishire hat’u. 53Ela o at’u a kuko makikahala kumukaribisha Jesu kwa kukala were anenda Jerusalemu.
549:54 2 Athaw 1:10, 12K’uzhona anafundzie airi, Jakobu na Johana marihoona vizho makiamba, “Bwana, unahendza fuihe moho kula mulunguni udze uanonge-nonge ano [dza here Elija arizhohenda]?” 55Ela Jesu akihunduka na akiadumulira, [akiamba, “Ninwi k’amumanya ni roho ya samupuli yani yo muriyo nayo. Mana Mwana wa Mudamu k’adzire kudzangamiza maisha ga at’u, ela wakudza kugaokola.”] 56Bai makiuka na machenda kahi za kadzidzi kangine.
Garama za kumuthuwa Jesu
57Vikara Jesu na anafundzie marihokala ma mo ngirani, makwendani, mut’u mumwenga wamwamba Jesu, “Mut’u mimi nindakuthuwa kila undikokwenda.” 58Jesu akimudzigidzya akiamba, “Makala gana p’anga, na unyama wa kubururuka una vitsunji zhao, ela Mwana wa Mudamu, k’ana hat’u ha kuika mbavu.”
59Badaye Jesu akimwamba mut’u mungine, “Nithuwa.” Ela ye mut’u akidzigidzya akiamba, “Bwana niricha nikamuzike baba kwandza be nidze nikuthuwe.” 60Jesu akimwamba, “Ariche at’u mariofwa mazike nyufu zao, ela uwe enda ukauhubiri wo uthawali wa Mulungu.” 619:61 1 Athaw 19:20Mut’u mungine ye akimwamba Jesu, “Mimi nindakuthuwa Bwana, ela niricha kwandza nikaalage adamu angu ko nyumbani.”
629:62 11:2; Afil 3:13Jesu akimudzigidzya akiamba, “Mut’u yoyosi agwiraye jembe kurima gonya akalola nyuma k’afwaha kuhenda kazi kahi za uthawali wa Mulungu.”
10Jesu anahuma anafundzie mirongo mifungahe na airi
110:1-12 9:1-6Bada ya gaga, Bwana watsagula anafundzi angine mirongo mifungahe na airi. Gonya akiahuma airi-airi mende kimbere kahi za kila mudzi na kila hat’u ambaho iye mwenye were k’avindatoa andakwenda. 2Bai akiambira, “Mavuno ni manji, ela ahendzi a kazi ni achache. Kwa vizho bai muvoyeni ye Bwana wa mavuno, ahume ahendzi a kazi madze mavune. 3H’aya, endani! Lolani ninamuhuma here ana a ng’ondzi kahikahi za mbawa. 410:4 22:35; 2 Athaw 4:29Musitsukule p’ochi, mukoba, hedu virahu. Kidza mo ngirani musingamize wakathi kulamusa-lamusa at’u.
510:5-6 2:14“Kahi za nyumba yoyosi mundiyongira kwandza ambani, ‘Dheri narikale kahi za nyumba ii.’ 6Bai mukikala muna mut’u wa dheri mumo, be dheri renu rindakala dzuluze na kala k’amuna mut’u wa dheri, bai rindamuuyira enye. 710:7 1 T’imo 5:18; 1 Akor 9:6-14Nanwi toani kahi za nyumba iyo murye na munwe chochosi mandichomwambozera, mana muhendzi wa kazi anav̱irya kupata marihoge. 8Mudzi wowosi mundiongira na mukikaribishwa, ryani chochosi mundichombozerwa. 910:9-11 11:2Hozani o akongo mario haho na muambire vivi, ‘Uthawali wa Mulungu udzamufikira hehi.’ 10Ela mwangiraho kahi za mudzi na musikaribishwe endani kahi za zo barabaraze na muambe, 1110:11 Mahe 13:51; 18:6‘Hatha ro vumbi ra uwo mudzi wenu ridzirohugwira, hunarikut’a kunyesa kukala mundamanya enye; kidza manyani vivi, kukala wo uthawali wa Mulungu udzafika hehi.’ 1210:12 Mwan 18:20-21; Math’ 10:15Bai namwambira kamare kukala siku ya mwisho vindakala vii-vii zhomu kwa mudzi uwo, kukira zho vindizhokala kwa Sodomu.”
Midzi iriyo k’aikuluhirire
1310:13-14 Isa 23:1-16Jesu akienderera kunena akiamba, “Shauri yenu ninwi at’u a Korazini na Beth’isaida. Kwani kala yo miujiza niriyoihenda ko kwenu be naihenda kahi za midzi ya Tiro na Sidoni be10:13 Tiro na Sidoni, ni midzi ambayo were inatoa at’u mario si Ayahudi, na midzi ya Korazini na Beth’isaida were inatoa Ayahudi. andziyenu ngere mavala nguwo za magunia, na kukala ivuni kapindi kunyesa kuthubu kwao. 14Ela yo siku ya hukumu be vindakala baha o at’u a midzi ya Tiro na Sidoni kaheri kuriko ninwi. 1510:15 Isa 14:13, 15H’aya, nwi at’u a Kaperinaumu nanwi, munaona mundanulwa hatha mulunguni? Hatha bule, ninwi mundatserezwa hatha kuzimu.”
1610:16 9:48; Math’ 18:5; Mar 9:37; Joh 13:20Jesu akiambira o anafundzie akiamba, “Mut’u amusikiraye ninwi, ananisikira mimi, na mut’u amukahalaye ninwi, ananikahala mimi. Anikahalaye mimi, anamukahala iye ariyenihuma.” H’aya makiuka machenda.
Kuuya kwa aryahu anafundzi mirongo mifungahe na airi
1710:17 9:10; Mar 6:30Badaye aryahu anafundzi mirongo mifungahe na airi mauya kuno mana raha makiamba, “Bwana, lola bewe hatha o p’ep’o manahusikira siswi kwa dzinaro.” 1810:18 Joh 12:31; Ugun 12:9Jesu akiadzigidzya akiamba, “Namona Shethani anagwa kula mulunguni dza here lumethe. 1910:19 Zabu 91:13Lolani, namup’a wadimi wa kuzhoga nyoka na mah’ambini na wadimi wa kuzishinda nguvu zosi za iye hadhui. K’akuna chochosi kindichomulumiza. 2010:20 Kumbo 32:32; Afil 4:3; Ugun 3:5Ela hamwenga na vizho musihende raha kwa kukala o p’ep’o manamusirikira, ela hendani raha kwa kukala madzina genu gaorwa ko mulunguni.”
Jesu anamulazhira muv̱era Mulungu
2110:21 4:18; Math’ 11:25Wakathi uwo Jesu wadzalwa ni fwahiro kukirira na Roho Mweri akiamba, “Nakulazhira muv̱era h’ewe Baba, Bwana wa dzulu na ts’i, kwa kukala maut’u gaga wagafitsa alachu na enye akili, ukigagunulira madanga ga ana. Ni karakara Baba, mana vizho ndizho urizhohendza.”
2210:22 Math’ 11:27Jesu akienderera kunena akiamba, “Maut’u gosini gaikwa mikononi mwangu ni Baba. K’akuna mut’u amanyaye ye Mwana ni h’ani asihokala ye Baba, na k’akuna mut’u amanyaye ye Baba ni h’ani asihokala ye Mwana na aryahu ambao ye Mwana anahendza kuang’azira ye Baba.”
23Gonya akiagalukira o anafundzie akiambira kinjama akiamba, “Baha ao maonao maut’u gaga mugaonago. 2410:24 1 P’et 1:10-12Mana namwambira kamare manabii anji na athawali mathamani kuona gaga mugaonago, ela k’amagaonere, kidza mathamani masikire gago mugasikirago ela k’amagasikirire bule.”
Fumbo ra Musamaria mudzo
2510:25 18:18; Math’ 19:16; Mar 10:17Lola siku mwenga, mwalimu mumwenga wa Sheria warungarara kumujeza Jesu na swali akiamba, “Mwalimu, nihendedze hatha niupate uzima wa kare na kare?” 26Jesu akimudzigidzya akiamba, “Kwani kahi za yo Sheria, mwaorwani? Na unavishomadze we?” 2710:27 Kumbu 6:5; Alaw 19:18; Math’ 22:37, 39Akimudzigidzya akiamba, “ ‘Muhendze Bwana Mulunguo na moyowo wosi, na rohoro rosi, na nguvuzo zosi, na akilizo zosi,’ na ‘Muhendze mwandziyo here udzihendzazho mwenye.’ ” 2810:28 Alaw 18:5; Arum 10:5; Agal 3:12; Joh 13:17Jesu akimwamba, “Udzadzigidzya karakara, bai henda vizho nawe undaishi.” 29Ela yuyahu mwalimu wa Sheria were anahendza aonekane kukala ro swalire were ni ra mana, kwa vizho akimuza Jesu akiamba, “Na yuno jirani wangu ni hiye?”
30Bai kahi za kudzigidzya, Jesu waamba, “Kwere kuna mwanamulume mumwenga ariyembola Jerusalemu na akikala anatharamuka kwenda Jeriko. Bai mumo ngirani akigwavukirwa ni akora nao mamupiga na makimuhoka zo nguwoze na makimuricha haho ngirani k’adzimanya, gonya thio, machenda. 31Kwa bahathi mbidzo mulombi mumwenga akitharamuka na ngira iyo vizho, ela arihomona be hatha wahenda kukira na k’anda kamare. 32Bai Mulawi naye arihofika haho na kumona ye mut’u, wahenda vizho zhenye naye, wakira na k’anda. 3310:33 Samaria: Math’ 10:5; Luk 9:52; 17:11, 16; Joh 4:9, 39-40; Mahe 1:8; 8:1, 5, 14-17, 25; 9:31Ela Musamaria mumwenga ariye hatha si Muyahudi kamare were a kahi za safarize arihofika haho arihokala ye mut’u, wadzalwa ni mbazi arihomona. 34Bai akimusongerera na achendamumwagira mafuha na divai mo marangani na akimufunga bandeji. Vikara yuyahu Musamaria were ana ndzowewe, bai wamuhala ye mupigwa na akimukweza kahi za ndzowe wa kwakwe na achenda naye vivii muhaka kahi za nyumba ya kukala asafiri ambako wakwendamutsundzat’o. 35Siku ya hiriye ye Musamaria wamboza p’esa akimup’a ye mwenye yo nyumba ya kukala asafiri na akimwamba, ‘Mutsundze yuyu, na kukikala na garama zozosi nyingine, ndakudza nikuujire haho nikikala nidzauya.’ ”
36Gonya Jesu akimuza ye mwalimu wa Sheria akiamba, “Vikara kahi za ano ahahu, unaona ni h’ani we ariye wakala ni jirani wa ye ariyegwavukirwa ni akora?” 37Ye mwalimu wa Sheria akidzigidzya akiamba, “Ni yuyahu ariyemuonera mbazi ye mut’u.” Jesu akimwamba, “H’aya uwe nawe enda ukahende dza vizho.”
Jesu anaatsemberera Marith’a na Maryamu
3810:38-40 Joh 11:2; 12:2-3Jesu na anafundzie marihokala ma kahi za safari zao, mafika kahi za kadzidzi kamwenga, bai mwanamuche mumwenga aifwaye Marith’a akimukaribisha ko kwakwe mudzini. 39Marith’a yuyu were ana nduguye aifwaye Maryamu. Maryamu wathuwa kukeresi ho ts’i hehi na magulu ga Bwana kumusirikiza gago arigokala ananena. 40Ela Marith’a akikala anabudzyika na zo kazi za kuathayarishira o ajeni. Kwa vizho achenda kwa Jesu, achendamwamba, “Bwana, k’ujali we zho zha kukala yuno ndugu yangu adzanirichira kazi zosini h’akiyangu? Mwambe adze anavize!” 41Ye Bwana akimudzigidzya akiamba, “Marith’a asena, una wasiwasi na kubudzyika na maut’u manji, 42ela ut’u uriwo unahendzekana ni ut’u umwenga thu, Maryamu adzatsagula kit’u ambacho ni kidzo zaidhi nacho k’andakihokwa kamare.”
11Jesu anafundisha dzulu za kuvoya
111:1 5:16Siku mwenga Jesu were a hat’u anavoya. Bai arihogonya ko kuvoya, mumwenga kahi za o anafundzie akimwamba, “Bwana, hufundishe kuvoya, here Johana naye arizhoafundisha anafundzie.” 211:2 Uthawali: 4:43; 9:2, 62; 10:9, 11; 17:21; 19:11; Mahe 1:6-8; 19:8; 28:23, 31Bai Jesu akiambira, “Kala munavoya ambani,
‘Baba, [Uriye ko mulunguni],
Dzinaro narikale rieri,
Uthawaliwo naudze,
[Mahendzogo nagahendeke kuku ts’i,
here gahendekazho ko mulunguni.]
311:3 12:22-32Kila siku hup’e chakurya chehu cha kuhuthosha.
4Na uhusamehe makosa gehu,
kwani siswi naswi hunaasamehe osi mahukosao.
Na usihuhirike majezoni,
[ela fuokole na ye Mui].’ ”
5Kidza Jesu akiambira o anafundzie akiamba, “Fuambe, mumwenga wenu ana musenawe, bai amwendere ye musenawe usiku wa manane na akamwambe, ‘Musenangu, nikopesha mikahe mihahu hedu, 6mana be hana musenangu mumwenga adzire kula charoni nami be sina ut’u wowosi wa kumwambozeza.’
711:7-8 18:5“Gonya ye musenawe mo nyumbani amudzigidzye amwambe, ‘Aa! Usinibudzye mino, wo muryango udzafungwa kare, kidza mimi na anangu hu ndazini, kwa vizho sindadima kuuka na kudzakup’a chochosi.’ ” 8Jesu akienderera kunena akiamba, “Namwambira kamare, idzaho k’andauka amup’e mikahe kwa zho zha ni musenawe, ela andakudza amup’e zho amalazho zhosi kwa kukala anaenderera kuvoya hasiho haya. 911:9 Math’ 7:7Kwa vizho nami namwambira, voyani nanwi mundagerwa, malani nanwi mundaona, bishani nanwi mundasundulirwa. 10Mana kila avoyaye, nikugerwa; kila amalaye, nikuona; na kila abishaye nikusundulirwa. 11H’aya ni bimut’u h’ani kahi zenu, ariye mwanawe akimala kumba andamup’a nyoka, hat’u ha kumba.11:11 Maoro mangine ganaamba, ‘H’aya ni h’ani hano ariye mwanawe akimala mukahe andahala iwe amup’e? Hedu mwanawe akimala kumba andamup’a nyoka?’12Hedu hatha ye mwana akimala iji, vidze andamup’a h’ambini? 13Bai kala ninwi at’u ai thu, kidza munamanya kuap’a ana enu vit’u vidzo, h’e seze ye Babiyenu ariye mulunguni, ye si zaidhi? Iye nikuap’a Roho Mweri ao mamuvoyao!”
Jesu ana nguvu kumushinda Belizebuli
Math’ayo 12:22-29; Mariko 3:20-30
1411:14-15 Math’ 9:32-34Badaye Jesu were anamboza p’ep’o bwibwi. Bai yuyahu p’ep’o arihombola, ye bwibwi akikwatya kunena, na o at’u machangalala. 15Ela at’u angine haho makikwatya kuamba, “H’aa, anamboza p’ep’o kwa kuhumira nguvu za Belizebuli, nde mubomu wa p’ep’o.” 1611:16 Mar 8:11; Math’ 16:1Angine o makimuhega kwa kumwamba ahende muujiza wa kula mulunguni.
17Ela Jesu akigamanya go maazo gao na akiambira, “Ts’i yoyosi, o at’ue makidzigazha makundi-makundi, gahehanago, be ts’i iyo indanongeka. Na mudzi ukigazhika na at’ue k’amagwirana milomo, be mudzi uwo undabandika. 18Vikara ikikala ye Shethani adzadzigazha, vidze uthawaliwe undatoa jeri? Nanena vivi kwa kukala munaamba ninamboza p’ep’o kwa nguvu za Belizebuli. 19Chamba mino namboza p’ep’o kwa nguvu za Belizebuli, o at’u enu o manaamboza kwa nguvu za h’ani? Bai ao ndo mandiomuhukumu ninwi. 2011:20 17:21Ela nikimboza p’ep’o kwa chala cha Mulungu, be wo uthawali wa Mulungu udzamudzirira.
2111:21 Isa 49:24“Mut’u mwenye nguvu na silaha, arindaho nyumbaye mwenye, zho vit’uzhe ni kukala salama. 22Ela adzaho mut’u mungine mwenye nguvu kukira iye na kumuvamia na kumudhima nguvu, be mut’u iye ni kumuhoka zo silaha adzizokuluhira na kugazha zho vit’u adzizhomuhoka.
2311:23 9:50; Mar 9:40“Kila mut’u ariye k’ahamwenga nami, a kinyume nami. Na iye ariye k’anaviza kukundzumanya hamwenga, kaziye ni kutsamula.”
P’ep’o adimazho kumuuyira mut’u
24“P’ep’o amwambolaho mut’u nikudengereka-dengereka kut’u kuriko k’akuna madzi ili apate hat’u ha kuoya, ela akikosa, nikunena kimoyo-moyo akaamba, ‘Mut’u mimi nindauya iryahu nyumba niriyombola.’ 25Bai auyaho na kuithekeza yo nyumba yasherwat’o na ikipangwat’o, 2611:26 2 P’et 2:20nikwendahala p’ep’o angine afungahe, ai kumukira ye mwenye, makadzangira, makatoa mumo. Bai hali ya mut’u iye ni kukala mbii-mbii hatha kukira zho arizhokala chaho.”
27Jesu arihokala akunenani maut’u gaga hambola mwanamuche kahi za ro kundi ra at’u akinena zhomu zhenye akiamba, “Baha iye m’ama ariyekuzhala uwe na kukuamwisa.” 2811:28 8:21Ela Jesu akidzigidzya akiamba, “Ee ni jeri, ela baha ao masikirao neno ra Mulungu na kurigwira.”
Jesu ananena dzulu za muujiza wa Jona
Math’ayo 12:38-42; Mariko 8:12
2911:29-30 Math’ 16:2-4; Mar 8:12; Joh 6:30Vikara ro rikundi ra at’u ririhokala rinakaza kwangezeka, Jesu waamba, “Kizhazi kiki be ni kithiriri! Ati kinamala kuhenderwa miujiza. Ela k’akuna muujiza mandiohenderwa isihokala uwo muujiza wa Jona.11:29 Jona were ni nabii ariyehumwa ni Mulungu, ela akikahala na akichimbira. Bai arihotsufwa baharini ni at’u, wamizwa ni risamaki na richendamuhahika kuko ariko were ye Mulungu adzamwamba ende. Naye wahahikwa bada ya siku t’ahu.3011:30 Jon 1:17Mana here Jona arizho were iye ni muv̱ano kwa at’u a Ninawi, ndo vindizhokala pia kwa ye Mwana wa Mudamu. Iye andakala muv̱ano kwa at’u a kizhazi kiki. 3111:31 1 Athaw 10:1-10Bai siku ya hukumu, ye muthawali wa kula kwa mwaka11:31 Muthawali yuyu were ni muche, dzina ringine were anaifwa Muthawali wa Sheba. andaungarara hamwenga na o at’u a kizhazi kiki na aapige ulongo kwa kutsanikuluhira mimi. Mana iye muthawali iye wambola kula kure zhomu, na akidzasirikiza ulachu wa Selemani.11:31 Selemani were ni muthawali mubomu sana ariyethawala Aiziraeli ho kapindi. Naye k’akuna mut’u ariyemufika kwa ulachu. Bai lolani haha, hana mut’u ariye ni mubomu hatha kuriko ye Selemani. 3211:32 Jon 3:5Kidza kahi za siku ya hukumu ao at’u a Ninawi mandaungarara hamwenga na o at’u a kizhazi kiki, maapige ulongo, mana ao marihomusikira Jona anahubiri mathubu. H’aya lolani, haha bai hana mut’u ariye ni mubomu hatha kukira ye Jona.”
Taa ra mwiri ni noni?
3311:33 8:16; Mar 4:21Jesu akienderera kunena akiamba, “K’akuna mut’u agwizaye taa gonya akarifitsa, hedu hatha akaribiningiza na muvure. Ela nikurika nyambaroni, ili kila angiraye aone wo mulangaza. 34Matsogo be ndo taa ra wo mwiriwo. Kala matsogo ni madzo, wo mwiriwo ni kukala ni mulangaza muhuhu, ela kala ni makongo, be wo mwiriwo wosi nikwadzala kiza. 35Kwa vizho dzimanyirire ili uwo mulangaza wa Uv̱oro Udzo uriwo ndani mwako usikale kiza. 36Bai mwiriwo wosi ukikala u thele mulangaza na k’ahana hat’u hohosi ha wo mwiri hariho na kiza, be wo mwiri undang’ala wosi, dza viryahu ambazho taa ni kukung’aza na wo mulangazawe.”
Jesu anaonyesa lwazu uwi wa Mafarisayo
Math’ayo 23:1-36; Mariko 12:38-40; Luka 20:45-47
3711:37 7:36Bai Jesu arihokala adzagonya kunena gaga, hambola mut’u mumwenga ariyekala ni Farisayo akimusunga Jesu ende akarye chakurya naye ko kwakwe. Kwa vizho Jesu akikubali na achenda na akikelesi ho chakuryani. 3811:38-39 Mar 7:2-4; Math’ 15:2Ela yuyahu Farisayo akimashwa ni viryahu arizhokala Jesu anarya bila kuoga mikono.11:38 Haha mana yenye ni kwamba, were mila ya Kiyahudi ni mut’u aoge mikono yosi, hatha hehi na ko kithuroni.
39Ela ye Bwana akimwamba, “Ninwi Mafarisayo muhendazho ni kwamba munagesa vikombe na vibakuli ko kwa ndze h’akeye, ela ko ndani be mu thele unyang’anyi na uthiriri. 40Ii, azuzu nwi! Samba ariyetengeza ko ndze nde ariyetengeza tha ko ndani. 4111:41 12:33Bai lazhani vizho virizho mo ndani ya zho vikombe na zho vibakuli kwa akiya, mukihenda vizho, lolani kila kit’u kindakala kisafi kwenu.”
4211:42 Math’ 23:23; Luk 18:12Jesu akienderera kunena akiamba, “Ela shauri yenu ninwi Mafarisayo, mana munalazha fungu ra kumi hatha ra vilungo, kiswenya na mboga nyingine, ela ko k’amujali hachi hedu hatha kumuhendza Mulungu. Bai ni karakara kumboza fungu ra kumi, ela go mangine nago musigariche. 4311:43 20:46; Mar 12:38-39Shauri yenu ninwi Mafarisayo! Mana munahendza zho vihi zha ishima mo kahi za masinagogi na munahendza kulamuswa-lamuswa na ishima mo masokoni. 44Shauri yenu! Mana ninwi mu here mbira zirizo k’azinyesa ni mbira, mana at’u ni kukira na haho makazizhoga hasiho kumanya.” 45K’uzhona zho mwalimu mumwenga wa Sheria achambola kunena akiamba, “Mwalimu, ukinena vizho be unafwangirira hatha siswi.” 46Jesu akiadzigidzya akiamba, “H’aya hatha ninwi alimu a Sheria nanwi shauri yenu, mana munahika at’u mizigo iriyo k’amadima kuitsukula, na nwi enye nwi k’amwangiza hatha mukono. 4711:47-48 Mahe 7:52Shauri yenu, kwa kukala munaajengera mbira o manabii, mariolagwa ni babizenu enye. 48Kwa vizho vinanyesa kukala munaunga mukono gago garigohendwa ni o akare enu, kwa kukala ao maakot’a o manabii, nanwi munazijengera zo mbira zao. 4911:49 6:13Kwa ut’u uu bai ulachu wa Mulungu waamba, ‘Mimi nindaahirikira manabii na ahumwi, angine kahi zao mandaakot’a na angine mandaatesa.’ 50Kwa vizho bai, o at’u a kizhazi kiki mandauzwa yo milatso ya o manabii iriyomwagwa hangu kuumbwa kwa urumwengu. 5111:51 Mwan 4:8-10; 2 Nyaka 24:20-22Kula hangu milatso ya Abeli muhaka ya Zakaria, ariye walagwa mo ndani za ro Hekalu, kahikahi za cho kijaja cha kulazhira sadaka na ho hat’u haeri. Ee, namwambira kamare cho kizhazi kiki kindauzwa maut’u gaga gosi. 5211:52 Math’ 16:19Shauri yenu ninwi alimu a Sheria, kwa kukala yo funguo ya kumanya mwaihala ninwi. H’aya, ninwi enye k’amwangirire na ao mariokala manangira nao mukiaziza.” 5311:53-54 20:20Bai Jesu arihouka haho, Mafarisayo na o alimu a Sheria makwatya kumupinga vii-vii na kumuza maswali manji jeri-jeri, 54kuno th’amaa yao ni kwamba kahi za kunenakwe, akihenda kwele, mamugwire.
12Ts’ats’u ya Mafarisayo
112:1 Math’ 16:6; Mar 8:15Vikara wakathi uwo maalifu na maalifu ga at’u gadzazana hatha vikikala manakwalana-kwalana kamare. Bai Jesu akikwatya kunena na o anafundzie kwandza akiamba, “Dzimanyirireni na yo ts’ats’u ya Mafarisayo ambayo ni ko kudzihendya kwao. 212:2 8:17; Mar 4:22Kila kit’u kidzichobiningizwa kindagunulwa, na kila kit’u kidzichofitswa kindaonewa. 3Kwa vizho bai gago murigonena kizani, gandasikirwa mulangazani, na zo njama murizonena kahi za nyumba zidzizofungwa miryango, zindatangazwa zhomu zhenye.”12:3 Haha go maneno genye ga Kiyunani ganaamba, ‘zindatangazwa dzulu za madari.’ Ayahudi were makakeresi dzulu za nyumba zao makasumurira.
Jesu anaafundisha anafundzie mamwagohe Mulungu h’akeye
4“Namwambira asenangu, musogohe ao malagao mwiri, na bada ya kuhenda gago, k’amadima kumuhenda vingine. 512:5 Aebu 10:31Ela bai nindamwanyesa iye ariye ni mumwagohe: Ninwi mwagoheni iye ambaye bada ya kuwalaga wo mwiri ana wadimi wa kuuhala na akautsuha Jehanamu. Ee, namwambira kamare, mwagoheni iye!
6“Vidze samba utsongo utsano unaguzwa rahisi renye,12:6 Haha go maneno genye ga Kiyunani ganaamba, ‘unaguzwa mapeni mairi.’ kidza ko k’ahana hatha kamwenga kariko Mulungu anadima kukasahau. 712:7 21:18H’aya zho mbai, hatha zo nyere zenu kidza Mulungu anazimanya isabuye. Kwa vizho bai musogohe bule, mana ninwi muna th’amani kukira iho ra utsongo!”
Kumukubali na kumukana Jesu
Math’ayo 10:32-33; 12:32; 10:19-20
8Jesu akienderera kunena na akiamba, “Namwambira kamare, kila mut’u andiyenikubali mbere za at’u, iye Mwana wa Mudamu naye andamukubali mbere za malaika a Mulungu. 912:9 9:26; Mar 8:38Ela kila mut’u andiyenikahala mbere za at’u, iye naye andakahalwa mbere za malaika a Mulungu. 10Na kila mut’u andiyenena rorosi kinyume cha ye Mwana wa Mudamu, andasamehewa, ela mut’u yoyosi andiyenena kufuru dzulu za Roho Mweri, k’andasamehewa bule. 1112:11-12 21:14-15; Math’ 10:19-20; Mar 13:11Mukihirikwa masinagogini kwendashithakiwa, hedu mukihirikwa mbere za athawali na maluwali, be hatha musihende wasiwasi wa kuamba mundadzigidzyani hedu mundanenani, 12kwa kukala ye Roho Mweri andamufundisha saa iyo-iyo gago muv̱iryago kunena.”
Fumbo ra shaha muzuzu
13Bai hachambola mut’u mumo kundini akimwamba Jesu, “Mwalimu, mwambire ndugu yangu anigazhire wo ufwa nami!” 14Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Musena, h’aya ni h’ani ariyenihendya mulamuli hedu mugazhi wenu wa ufwa?” 1512:15 1 T’imo 6:9-10Gonya akiambira osini akiamba, “Kalani matso, na mudzimanyirire na kila samupuli ya th’amaa ya kuhendza vit’u, kwa kukala wo uzima wa mut’u be k’aukahi za wo unji wa vit’u arizho nazho bule.”
16Gonya Jesu akiambozera fumbo riri, akiamba, “Kwereko thajiri mumwenga ariye mundawe wazhalat’o sana. 17K’uzhona akidziuza kimoyo-moyo na kuamba, ‘Vino be hatha ndahendadze mut’u mino? Mana be sina hat’u ha kuika mavuno gangu gosi.’ 18Gonya akiamba, ‘Nindizhohenda ni vivi, nindazivomola ziryahu ts’aga zangu na niake nyingine bomu zaidhi na bai nindawika wo mutsere wangu wosi na zho vit’u zhangu mumo.’ 1912:19-20 Zabu 49:20Nikigonya vizho, h’aya nidziambe, ‘Mut’u uwe be una maut’u manji madzo-madzo gandigokuhala miaka minji kugoma, vikara thuwa kuhurira urye, unwe na ufwahirwe.’
20“Ela Mulungu akimwamba, ‘Ii muzuzu we! Usiku wa rero be rohoro, rindamalwa, h’aya zho vit’uzho urizho udzadziikira vindakala zha h’ani?’ ” 21Bai Jesu akimarigiza na kuamba, “H’aya, vivi be ndizho vindizhokala kwa mut’u yoyosi adziikiraye vit’u kuno ko si shaha kahi za maut’u ga Mulungu.”
Musihende wasiwasi
2212:22-32 11:3Gonya Jesu akiambira o anafundzie akiamba, “Kwa ut’u uwo wenye bai, ninamwambira kukala, musihende wasiwasi dzulu za maisha genu, na miri yenu, kala mundaryani, hedu mundavalani. 23Mana uzima udzakira chakurya, na mwiri nawo udzakira nguwo. 2412:24 Zabu 147:9Hedu lolani go makunguru. K’agarima na k’agavuna, k’agana hat’u ha kuika vit’u, hedu hatha ts’aga, ela Mulungu anagarisa. Nanwi, samba muna kima k’ana nyinji hatha kukira wo unyama! 25Ni h’ani kahi zenu adimaye kuhenda wasiwasi hatha akangeza ngaa saa kahi za maishage? 26Bai ikikala ut’u uthithe wenye dza uu k’amudima kuuhenda, kwanoni muhende wasiwasi na go mangine?
2712:27 1 Athaw 10“Hedu lolani zho maluwa gamerazho, k’agahenda kazi, hedu hatha kudzifumira nguwo. Ela namwambira kamare, hatha Selemani na ushahawe wosi, be k’avwaliret’o dza gago maluwa. 2812:28 Math’ 14:31H’enwi at’u a kuluhiro thithe nwi! Kala Mulungu anadima kuzipamba zo nyasi za vuweni ambazo rero zi haha na machero zinatsufwa mohoni zishe, h’e seze nwi. Samba Mulungu andamuvika zaidhi? 29Bai musithapethape kumala mundaryani hedu mundanwani, musihende wasiwasi dzulu za maut’u gago. 30Mana gago gosi ndo at’u a urumwengu mamalago, naye Babiyenu anamanya kukala maut’u gago munagamala. 31Ela umaleni wo uthawaliwe kwandza, na zho vingine mundangezezwa.”
Jesu anafundisha dzulu za kuika ushaha mulunguni
3212:32 Isa 41:14; Luk 22:29“Musogohe ninwi badhi thithe, kwa kukala Babiyenu adzaona ni vidzo kumup’a wo uthawali. 3312:33 Math’ 6:19, 20; Luk 11:41; 18:22; Mahe 2:45; 4:34-37; Akol 3:1-2Kwa vizho bai guzani zho vit’u murizho nazho, na zo p’esa muap’e akiya. Nanwi kwa kuhenda vizho, mundakala mudzadziikira akiba wo ushaha wenu ko mulunguni ambako be k’aundagoma, mana k’akuna mwivi adimaye kuusongerera hehi, na k’akuna p’oho madimao kudzawanonga. 34Mana haho hariho zo akiba zenu be ndo handihokala yo mioyo yenu.”
Ahumiki adzo na ai
3512:35-36 Math’ 25:1Jesu akienderera kunena na akiamba, “Dzifungeni nguwo, na mukale thayari-thayari, kuno mataa genu ganaaka. 3612:36 Ugun 3:20Kalani here at’u mario manamuthariza bwana wao auye kula harusini, ili andihouya na kubisha, mamuvugulire kare. 37Bai baha ao ahumiki ambao ye bwana andakudzaathekeza mathayari-thayari. Namwambira ujeri, iye andavwala nguwo za kazi na aahumikire. Iye andaambira makeresi na aambozeze chakurya. 38Kidza baha ao ahumiki ambao ye bwana wao hatha adzaho usiku wa manane hedu jogolo ra kwandza andakudzaathekeza mathayari-thayari. 3912:39 Math’ 24:43Ela bai manyani vivi, kalaho mwenye nyumba anadima kumanya zo saa andizokudzirira mwivi, be k’angakubalire nyumbaye ibandwe bule, angachesa matso kuirinda. 4012:40 Math’ 24:42Bai ninwi nanwi dziikeni thayari wakathi wosi, kwani Mwana wa Mudamu andakudza wakathi musiwoudhania.” 41Kusikira vizho P’et’ero akimuza akimwamba, “Bwana, fuambe rino fumbo unarambira siswi kare, hedu unarambira at’u osini!” 4212:42-44 19:17-19Ye Bwana akidzigidzya akiamba, “Muhumiki mwaminifu na mulachu ni yuyahu ariye akirichirwa ahumiki andziye ni bwanawe aatsundze na kuap’a chakurya here vimalikanazho, andahenda vizho. 43Bai baha iye muhumiki iye ariye bwanawe, andakudzamuthekeza anahenda vizho. 44Namwambira ujeri, andamuhala na amuhendye akale muimirizi wa zho vit’u zhosi arizho nazho. 45Ela ye muhumiki akiamba kimoyo-moyo, ‘Naona ye bwana wangu k’andauya vikara,’ bai akwache kuapiga o ahumiki andziye ache kwa alume, na athuwe kurya na kunwa na kurea. 46Bai ye bwana wa muhumiki yuyu andauya siku asiyodhania na saa asiyoimanya. Naye afikaho andakudzamuhala na amutose visiku-visiku na amwike hamwenga na at’u masiokuluhirika. 4712:47 Jako 4:17Muhumiki ambaye anamanya amalazho ye bwanawe, ela ko k’adzithayarisha hedu kuhenda zho ahendzazho ye mubomuwe, be muhumiki iye andapigwa ut’u wa kwangalaza. 48Ela muhumiki ariye k’amanya kala ye bwanawe anahendzani, kidza ahende maut’u garigo ganav̱irya apigwe, bai muhumiki iye k’andapigwa zhomu. Kila mut’u ariyegerwa vinji, andaiswa vinji, kidza iye ariyeikirwa amana vit’u vinji, bai mut’u iye andamalwa vinji zaidhi.”
Jesu anaamba k’adzire arehe dheri
49Jesu akiamba, “Mut’u mimi nakudzaigwiza moho ii dhunia, nami naaza ukale hatha ni gwuu kare! 5012:50 Mar 10:38Ela bai nina ubat’izo uriwo niniukirire, yani kifwa, nami be nabudzyika muhaka kit’u kiki kindihomarigizika! 5112:51 2:14Nwi enye munaona nakudza nirehe dheri hano dhuniani? Hatha! Sidzire nirehe dheri, ela namwambira nakudza nihende at’u magazhane. 5212:52-53 14:26; 21:16; Math’ 24:10; Mar 13:12Kwani kula vivi vikara na kuenderera at’u atsano a nyumba mwenga mandagazhana. Ahahu mandakira kumwenga na o airi mandakira upande wao. 5312:53 Mik 7:6Bimut’u andathengana na mwanawe wa kilume, ye mwana wa kilume naye andathengana na babaye. Mimut’u andathengana na mwanawe wa kiche na ye mwanangwa wa kiche andathengana na mameye. Mizhala andathengana na mukaza mwanawe, na ye mukaza mwana wa mut’u andathengana na mizhalaye.”
Kumanya makathi
54Jesu akinena na ro kundi ra at’u akiamba, “Ninwi mukiona ingu ridzagit’ana ko mutserero wa dzuwa nikuamba, ‘Indanya’ na ikanya jeri. 55H’aya, na p’eho ya mwakani ipigaho, ninwi nikuamba, ‘Kundahenda kazikazi,’ na vikakala vizho jeri. 56At’u a kudzihendya nwi! Munamanya kulola mulunguni na ts’i na mukamanya kundahendeka ut’u wani. Ela mbona miv̱ano ya makathi hurigo k’amumanya kuilola?
57“Kwanoni k’amulola nwi enye mukamanya ririro karakara kuhenda? 58Mut’u akikala anakuhirika kotini, jeza here wadimazho upatane naye mo ngirani. Kala k’undahenda vizho, iye andakuv̱urura muhaka kwa jaji, jaji akulazhe kwa shikari, na shikari akutsuhe jela. 59Nami nakwambira k’undambola uwe muhaka ugonye kuriha p’esa zosi.”
13Kuthubu dambi hedu ufwe
1Bai kahi za wakathi uryahu were hana at’u ambao mamwambira Jesu dzulu za Agalilaya ambao Liwali P’ilato watsanganya yo milatso yao na yo ya sadaka zao. 2Jesu akiadzigidzya akiamba, “Be, munaona kukala ano Agalilaya were mana dambi kukira ao Agalilaya angine, kwa kukala maona t’endere? 313:3 Zabu 7:12Hatha bule! Namwambira kamare, musihothubu, bai ninwi nyosi nanwi mundafwa dza ao. 4Hedu munaona arya at’u kumi na anane mariofwa kwa kugwererwa ni munara ko Siloamu were mana makosa zaidhi kukira o at’u angine osi matoao ko Jerusalemu? 5Hatha bule! Namwambira kamare, musihothubu, bai ninwi nyosi nanwi mundafwa dza ao.”
Fumbo ra muhi usiwozhala matunda
613:6 Math’ 21:19; Mar 11:13Gonya Jesu akiambozera fumbo riri akiamba, “Kwereko mut’u mumwenga ariyekala ana mutini ariwoulaya kahi za mundawe wa mizabibu. Bai siku mwenga, achendamala matunda, ela k’endereona hatha mwenga. 7K’uzhona zho bai, akimwamba ye mutsundziwe wa wo munda, ‘Lola, dzafisha miaka mihahu kudza nikimala matunda kula kwa uu mutini. H’aya utheme uugwage! Kwanoni uthuwe kwanonga mutsanga bule?’ 813:8 2 P’et 3:9, 15Kusikira vizho, ye mutsundzi wa wo munda akimudzigidzya akiamba, ‘Bwana, up’e mwaka mungine mumwenga, nawo nindaurimira na niwangize mbolea. 9Mwaka udzao ukizhala, vidzo, h’aa k’auzhalire ndzo uutheme.’ ”
Jesu anahoza mwanamuche kahi za siku ya Sabato
1013:10-17 Mar 2:27-28Bai siku mwenga iriyokala ni Sabato, Jesu were anafundisha kahi za mwenga ra go masinagogi. 11Na lola mumo kahi za ro sinagogi mwere muna mwanamuche ariye were ana p’ep’o ariyemulunya kwa miaka kumi na minane. Mwanamuche yuyu were akizama-zama naye were k’adima kugoloka wima kamare. 12Bai Jesu arihomona wamwiha ho mbere na akimwamba, “M’ama udzavugulwa kula kahi za ukongoo.” 13Gonya akimuikira mikono na haho henye akigoloka na akikwatya kumulika Mulungu.
1413:14 Kumbo 20:9-10Wee, kuona vizho ye mubomu wa ro sinagogi akitsukirwa kwa kukala Jesu were adzahoza kahi za yo siku ya Sabato. Bai akiambira o at’u akiamba, “Hana siku t’andahu ndzima ziv̱iryazo at’u kuhenda kazi, kwa vizho ndzoni siku zizo mudze muhozwe, ela si yo siku ya Sabato bule.” 1513:15-16 14:5; Math’ 12:11-12Ye Bwana akimudzigidzya akiamba, “H’enwi adzihendyi! Ni h’ani hano asiyevugula ng’ombeye hedu ndzowewe kwendaneswa kwa kukala ni siku ya Sabato? 1613:16 Mwana wa Burahemu: 1:54-55, 73; 3:8; 19:9Bai kala nwi munahendazho, kwanoni yuno mwanamuche ariye ni mwana wa Burahemu kidza ariye wakelesizwa ni Shethani kwa miaka kumi na minane asivugulwe kahi za siku ya Sabato?” 17Bai Jesu arihodzigidzya samupuli ii, o mahadhuie osi masala matso kodoo kumulola, ela bai o at’u angine osi were manafwahizwa kwa go maut’u ga nguma arigokala anagahenda.
Fumbo ra katembe ka haradali
Math’ayo 13:31-32; Mariko 4:30-32
18Gonya Jesu akiamba, “Uno uthawali wa Mulungu, be hatha udzahalana na noni? Hatha nindauhalanisha na noni be vino? 1913:19 Izik 17:23; Math’ 13:31Uwo uthawali udzahalana na katembe ka haradali, kariko mut’u mumwenga wakahala achendakalaya mundani mwakwe. Bai katembe kako kakikula hatha kakikala muhi, na unyama wa kubururuka ukidzaaka vitsunji kahi za zho vitaizhe.”
Fumbo ra ts’ats’u
20Gonya Jesu akiuyira kaheri kuamba, “Uno uthawali wa Mulungu be hatha nindauhalanisha na noni? 2113:21 Math’ 13:33Uthawali wa mulunguni udzahalana na ts’ats’u iriyohalwa ni mwanamuche akivugira p’ishi t’ahu za unga wa ngano na ukikutuka wosi.”
Muryango mufufu
22Bai Jesu arihokala a ngirani kwenda ko mudzi wa Jerusalemu, wakirira kahi za midzi mibomu na midzi mithithe-mithithe kuafundisha at’u. 23Bai mut’u mumwenga akimuza Jesu akiamba, “Bwana fuambe, ni at’u achache thu ndo mandiookoka?” Jesu akidzigidzya akiamba, 24“Sitani zhomu mwangire kukirira uwo muryango mufufu, kwa kukala, namwambira kamare anji mandajeza kwangira, ela k’amandadima bule. 2513:25 Math’ 25:11-12Haho ye mwenye nyumba akiungarara na kuusindika wo muryango, be ninwi mundaima ko ndze kuno munaamba, ‘Bwana, huvugulire!’ Ela iye andamudzigidzya aambe, ‘At’u ninwi simumanya kala mu ano h’ani na mudzambola nahi.’ 26Nanwi mundadzigidzya muambe, ‘Samba fwarya na kunwa hosi we? Na kidza uwe ukifundisha kahi za zo barabara za midzi yehu?’
2713:27 2 T’imo 2:19“Ela iye andadzigidzya aambe, ‘At’u ninwi simumanya kala mu ano h’ani na mudzambolahi. H’aya nihaukirani mino, ahendi a mai nwi!’
28“Na kuko mundarira na kwafuna meno, haho mundihomona, Burahemu, Isaka, na Jakobu hamwenga na o manabii osini ma kahi za wo uthawali wa Mulungu, ela nwi enye nwi mudzatsufwa ndze. 29At’u mandambola mwambolero wa dzuwa, na mutserero wa dzuwa, na kwa vuri na kwa mwaka, madze makeresi chakuryani kahi za uthawali wa Mulungu. 3013:30 Math’ 19:30Nanwi lolani, hana at’u ambao ni a mwisho, mario mandakala a kwandza, na ao a kwandza mandakala a mwisho.”
Jesu anaushikithikira mudzi wa Jerusalemu
31Bai wakathi uwo-uwo vizho, Mafarisayo angine makudzamwambira Jesu, makiamba, “Hauke haha, na wende hat’u hohosi hangine, kwa kukala Herode anamala akwalage be vivi.” 32Jesu akidzigidzya akiamba, “Endani mukarambire ro kala kukala, ‘Ninamboza p’ep’o na kuhoza at’u vivi rero na machero, na indihofika siku ya hahu ndagonya kazi yangu.’ 33Ela hatha vizho suthi nienderere na charo changu vivi rero na machero na muhondo, kwa kukala k’azhadimikika nabii afwe hat’u hangine hohosi hasihokala Jerusalemu!” 34Bai Jesu arihogonya kunena vizho, akikwacha kuashikithikira at’u a Jerusalemu. Akiamba, “H’enwi at’u a Jerusalemu. Kazi yenu ni kualaga manabii na kuakot’a mawe ahumiki a Mulungu mahumwao kwenu. Ni mara nyingahi nidzizomala kumukundzumanya hamwenga here k’uk’u aafinikirazho anae na mahahage, ela mudzakahala? 3513:35 Zabu 118:26; Izik 10:18-19Lolani mudzarichirwa enye nyumba yenu ikale gandzo. Nami namwambira kamare kukala, k’amundanona kaheri muhaka wakathi mundihokudzaamba, ‘Naahaswe iye adzaye kwa dzina ra Bwana.’ ”
14Jesu anahoza mukongo siku ya Sabato
114:1-6 Mar 2:27-28Siku mwenga iriyokala ni Sabato, Jesu wakwendarya chakurya kahi za nyumba ya mut’u ariye were ni kahi za o abomu a Mafarisayo. Vikara o Mafarisayo makikala manamulola kala andahenda ut’u wani. 2Na lola ho mbere za Jesu were hana mwanamulume ariyekala ana ukongo wa magulu na mikono kwadzala. 3Jesu akiauza o alimu a Sheria na o Mafarisayo akiamba, “Vidze Sheria yehu inaruhusu kuhoza mut’u siku ya Sabato?” 4O at’u hat’u ha kumudzigidzya o makimunyamalira zii. Kwa vizho Jesu akimugwira mukono ye mukongo akimuhoza gonya akimwamba ende mudzini. 514:5 13:15-16; Math’ 12:11Gonya Jesu akiagalukira o alimu a Sheria na Mafarisayo, akiauza akiamba, “Ni h’ani hano ariye anadima kuricha ndzowewe hedu ng’ombeye idziyogwa ndani ya kisima asiyamboze kwa kukala ni siku ya Sabato?” 6Nao k’amapatire ra kumudzigidzya bule.
Jesu anafundisha dzulu za kudzitsereza
714:7 20:46Jesu arihoona viryahu marizhokala o ajeni manawaniira vihi zha ishima ho chakuryani, waaadha kivivi, 814:8-10 Ndhum 25:7“Mut’u akikusunga harusi, usende ukakelesi zho vihi zha ishima p’ore hakakala were hadzasungwa mut’u aishimiwaye kukira uwe, 9kwani ye mwenye mudzi adziyemusunga anadima akadza akaamba, ‘Hedu ungarara umuhise yuyu cho kihi,’ nawe ugwirwe ni haya ukakeresi zho vihi zha ts’ini. 10Ela bai usungwaho harusi, enda ukakeresi zho vihi zha ts’ini ili iye adziyekusunga akikona haho anadima kuamba, ‘Musena, hinde ukakeresi kahi za vihi vidzo zaidhi hedu.’ Na vivi vindakup’a ishima mbere za o ajeni andziyo osi. 1114:11 Math’ 23:12Mana iye ahendzaye kudzanula andatserezwa, na iye adzitserezaye bai andanulwa.” 12Gonya Jesu akimwamba ye mwenye mudzi, “Uikaho sherehe ya chakurya cha mutsana hedu cha dzulo, usiasunge asenao, hedu nduguzo, hedu mbarizo, hedu majiranio mashaha, kwa kukala ukihenda vizho, ao nao mandakusunga na vindakala ni here madziokuriha. 1314:13 Kumbu 14:29Ela uusaho sherehe, bai asunge at’u akiya, vidende, virema, na atsowi a matso. 14Ukihenda vizho undahaswa haho wakathi at’u a Mulungu mandihofufulwa, kwani ao akiya, vidende, virema na atsowi a matso k’amadima kukuriha bule, ela Mulungu anadima kukuriha.”
Fumbo ra sherehe bomu
1514:15 13:29Mumwenga kahi za ao mariokala haho arihosikira maneno gago wamwamba Jesu, “Be k’amana raha sana ao mandioirya yo sikuk’uu kahi za uthawali wa Mulungu!” 16Ela Jesu akimwamba, “Kwereko na mut’u mumwenga ariyekala anamala kuusa sherehe bomu sana, naye akisunga at’u anji jeri-jeri.” 17Bai wakathi irihokala yo haja i thayari kamare, yuyahu mut’u wahuma muhumikiwe akaambire o asungwa kukala maut’u be ga thayari. 18Ela osi makimboza visingwa kukala k’amandadima kufika bule ko hajani. Ye wa kwandza akiamba, “Mut’u mimi dzagula hat’u na kwa zhozhosi suthi nende nikahalole, kwa vizho nashikithika sindadima kudza bule.” 19Na wa hiri akiamba, “Mimi be dzagula ndzao kumi za kuhendera kazi hatha vivi unonazho be dzakala ninenda nikazijeze, kwa vizho nashikithika sindadima kudza bule.” 20Na mungine ye akiamba, “Dzahala muche, kwa vizho ko kudza be ni vikomu.” 21Ye muhumiki akiuya ko kwa bwanawe achendamwambira gosi marigo were o asungwa madzamwambira. Kusikira vizho, ye mwenye haja watsukirwa zhomu sana, akimwamba ye muhumikiwe, “Enda mara mwenga hatha kahi za wo mudzi na udze na o akiya, vidende, virema na hatha atsowi a matso mario kahi za barabara za wo mudzi na zho vigira-vigira kahi za go madzumba.” 22Ye muhumiki akihenda vizho na arihouya akidzaamba, “Viryahu udzizhonihuma be dzavihenda, ela kuchere na nafasi.” 23Bai ye mwenye yo sherehe akimwamba ye muhumiki, “Enda kuko mabarabarani na vigira zha magulu na ukaasitire at’u madze ili ii haja yangu idzale. 2414:24 22:30Kwani namwambira kamare k’ahana hatha mumwenga kahi za ao nirioasunga sherehe chaho andekudzathatha kiki chakurya changu.”
Garama za kukala mwanafundzi wa Jesu
25Na arihokala Jesu akwendani, kwereko na kundi bomu ra at’u ririro were rinamuthuwa. Bai Jesu akiagalukira na akiambira, 2614:26 12:51-53; 18:29; Math’ 10:37“Mut’u yoyosi ahendzaye kunithuwa mimi, suthi anihendze mimi kukira viryahu aahendzazho babaye na mameye, muchewe na anae, nduguze na hatha ye mwenye, ndo akale mwanafundzi wangu. 2714:27 9:23; Math’ 16:24; Mar 8:34Na mut’u yoyosi ariye k’adima kuhala musalabawe na kunithuwa k’adima kukala mwanafundzi wangu. 28Vidze, mumwenga wenu kala anamala kuaka munara, andaandza kuaka hasiho kukelesi na kugwaga kitswa amanye kala ana p’esa za kuthosha kuakira wo munara? 29Kwani akidziakira hasiho kuaza anadima akakala k’andauivisha bule bada ya kuika wo musinji, na kila andekira na kuona zho virizho, andamutseka. 30Kwani o at’u mandaamba, ‘H’aya, wadzihendesha kuaka vino zhamuremeza.’ 31Na muthawali endaho na shikari alifu kumi, kupiga k’ondo muthawali mwandziwe ariye ana shikari alifu mirongo miri, jeri wenye iye ni kukelesi kwandza akaoja kala anadima kumudhima ye mwandziwe na o shikari alifu kumi. 32Akiona kukala k’andamwadima, bai andahuma athumia mende makamone ye muthawali kabila k’adzafika hehi, ili madime kurya amani. 33Bai kahi za ngira iyo nanwi, k’ahana adimaye kukala mwanafundzi wangu, asihoandza kuricha maut’u gosi arigo nago.”
Munyu na mulangaza
34“Munyu ni mudzo, ela ukikala udzauya k’aukoza kaheri, k’ahana ngira idimayo kuuhendya ukakoza, 3514:35 Math’ 11:15hatha virizho haho ni kutsufwa thu, kwa kukala k’auna faidha kwa wo mutsanga, hedu hatha kwa mbolea. Mwenye masikiro, naasikire.”
15Fumbo ra ng’ondzi iriyongamika
115:1-2 Math’ 9:10Vikara athozi a kodi na at’u angine anji mario k’amahendzwa ni at’u makala makidza makimusirikiza Jesu wakathi arihokala anafundisha. 2Ela o Mafarisayo na alimu a Sheria makikwatya kunung’unika na kuamba, “Ii, mut’u yuno hatha anakaribisha at’u mario k’amahendzwa ni at’u na hatha anarya hamwenga nao!” 315:3-7 Joh 10:11-15Jesu arihosikira gago waambozera fumbo akiamba, 415:4 Izik 34:11, 16“Vidze mumwenga wenu akikala ana ng’ondzi gana mwenga gonya angamize mwenga, nikuhendadze? Samba nikuziricha zo mirongo chenda na chenda, akendaidengereka yo idziyongamika hatha akayona. 5Bai ayonaho nikuhenda raha zhomu, akayanula, 6akenda nayo mudzini. Gonya akifika ko mudzini ni kuaiha asenae na majiranige madze hamwenga, naye ni kuambira, ‘Asena, nafusherehekee hosi mana yo ng’ondzi iriyongamika be nidzayona.’ 7Namwambira kahi za ngira iyo vizho, kundakala na fwahiro bomu kuko mulunguni, dzulu za mwenye dambi mumwenga adziyethubu, kukira dzulu za at’u ahachi mirongo chenda na chenda masiomala kuthubu.
8“Kwani ni mwanamuche hiye adimaye kukala ana shilingi kumi za fedha15:8 Shilingi: Ro neno ra Kiyunani ambaro ridzatafusiriwa here shilingi ya fedha, ni dirak’ima. Dirak’ima were ndo p’esa ya Kiyunani. Dirak’ima mwenga wakathi uwo were i karakara na mushahara wa siku mwenga. na angamize mwenga akatsailola? Mut’u iye andagwiza taa, gonya aishere yosi yo nyumba na aimale yo shilingi muhaka ayone. 9Na ayonaho yo shilingi, ni kuaiha asenae na majiranige hamwenga na kuamba, ‘Lolani benwi iryahu shilingi iriyokala yangamika dzayona. Kwa vizho hatha ndzoni fusherehekee kwa iyo raha niriyo nayo.’ 10Na vizho ndo virizho hatha ko mulunguni, wakathi mwenye dambi adziuthaho na kuziricha dambize, be malaika a Mulungu ni kudzalwa ni fwahiro sana.”
Mwana mwangamiki
1115:11 Math’ 21:28Jesu akienderera kuamba, “Kwakala na mut’u mumwenga ariyekala na ana airi a kilume. 12Yuyahu muvaha akimwamba babaye, ‘Baba hugazhire wo ufwa wehu.’ Kwa vizho ye bimut’u akihala yo mali akiagazhizha o anae. 1315:13 Ndhum 29:3K’avihalire siku nyinji yuyahu muvaha akihala yo mali yosi akiiguza. Thiye akiuka achenda. Wakwenda hatha ts’i ya kure na kwao, kuko achendanonga-nonga p’esaze zosi kwa kuishi maisha ga uzindzi.”
14“Arihokala adzagonya kuzirya zosi zo p’esa, kukigwa ndzala bomu kahi za ts’i iyo. Naye akikala atsululu. 15Kwa vizho achendagwirana na mut’u mumwenga wa ts’i iyo na achandhikwa kibaruwa cha kurisa nguluwe. 16Naye were ana ndzala, hatha go makanda garigokala ganariwa ni o nguluwe akigamizira mahe. K’ahambolere mut’u ariyemup’a kaut’u kokosi ka kurya.
17“Bai mwishowe arihokeresi na kudziuza akiamba, ‘Ni ahumiki angahi a baba maryao kutsuha, mino nalaha haha! 18Mut’u mimi ndahauka haha nende kwa baba na nikamwambe vivi, “Baba, mimi namukosera Mulungu na nikikukosera uwe nawe. 19Nadzona siv̱irya kamare kuifwa mwanao, kwa vizho nihendya here muhendzio wa kazi.” ’
20“Gonya akiuka akikwatya kwenda kwa babaye. Bai arihokala achere kure na ho mudzini, babaye akimona na akidzalwa ni mbazi, akimudhana achendamudzagamira akimudonera. 21Haho ndo ye mwana akimwambiriza babaye vivi, ‘Baba, mut’u mimi namukosera Mulungu na nikikukosera uwe nawe, kwa vizho siv̱irya kuifwa mwanao bule.’ 22Ela ye bimut’u akiaiha ahumikie akiamba, ‘H’aya hendani haraka, murehe nguwo mbidzo kahi za zosi mumuvike, gonya muhale p’ehe na virahu mumuvike. 23Gonya kakihaleni kiryahu kidzao cha kunona mukitsindze fusherehekee. 2415:24 Aefe 2:5Mana mwanangu yuyu were ni here ariyefwa vino adzauya moyo, kidza were ni here ariyengamika, vino adzaoneka.’ Nao makikwatya kusherehekea jeri-jeri.
25“Ganakala gaga ye mukulu were a mundani, bai arihokala akuuyani anafika hehi na ho mudzini, anasirikiza vivi, akisikira londzo lwa ngoma na misindo ya at’u manavina. 26Bai akiiha muhumiki mumwenga akimuza akiamba, ‘Kunani ko mudzini?’ 27Ye muhumiki akimudzigidzya akiamba, ‘Ye muvahao adzire, kwa vizho babayo adzamutsindzira kiryahu kidzao cha kunona mana adzamuhokera muzima.’ 28Kusikira vizho ye mukulu wa mut’u akitsukirwa vii-vii hatha akikahala kuhangira ho mudzini. Ndo babaye achendamungolangola, 29ela ye mwana akidzigidzya akiamba, ‘Lola, miaka ii yosi nidzakuhumikira uwe dza here mutumwa, sidzabanda amuriyo hatha lumwenga, nawe k’udzanip’a hatha kabuzi nikausa sherehe na asenangu. 30Ela mwanao yuyu, arenonga-nonga maliyo na malaya adzihokudza udzamutsindzira cho kidzao cha kunona.’ 31Ye bimut’u akimudzigidzya akimwamba, ‘Mwanangu, uwe siku zosi u haha nami, na kila kit’u changu ni chako hatha uwe. 32Ela ni karakara kuusa sherehe na kuhenda raha mana nduguyo yuyu were ni here ariyefwa, ela vino adzauya moyo kaheri, were wangamika, ela vino adzaoneka.’ ”
16Muimirizi ariyekala ni mulachu
1Jesu akiambira o anafundzie akiamba, “Kwereko mut’u mumwenga ariyekala ni shaha naye were ana muimiriziwe wa kazi ariye were anaambwa kukala ananonga-nonga mali za thajiriwe. 2Kwa vizho ye thajiriwe akimwiha akimuza akiamba, ‘Ni maut’u gani gano nisikirago dzuluzo? H’aya namala nimanye isabu yosi, kwani k’udima kukala muimirizi wangu kaheri.’ 3Ye muimirizi akiaza, ‘Mut’u mimi, yuyu thajiri wangu be andanifuta, be hatha ndahendadze? Sina nguvu za kugwira jembe, na kuvoya-voya be na haya nako. 4Bai nindizhohenda navimanya, ili nifutwaho kazi kisha nikale na asena mandionikaribisha kwao midzini.’ 5Kwa vizho akiaiha o at’u osi mariokala manaiswa ni thajiriwe. Marihokudza akimuza ye wa kwandza akiamba, ‘Thajiri wangu anakwisa kiasi chani?’ 6Akiamba, ‘Ananisa madebe gana ga mafuha ga muzeituni.’ Ye muimirizi akimwamba, ‘H’aya hala ro karatasi rinyesaro dheniro. Keresi mara mwenga na uore madebe mirongo mitsano.’ 7Gonya akimugalukira ye wa hiri akimwamba, ‘H’aya we nawe unaiswa ut’u wani?’ Akiamba, ‘Magunia gana ga ngano.’ Ye muimirizi akimwamba, ‘H’aya hala yo risitiyo na uore magunia mirongo minane.’ 816:8 Aefe 5:8Na bai ye thajiri akimulika ye muimirizi mujanja kwa kukala wahumira ujanja, kwani at’u a urumwengu uu ni alachu kala manahumikirana kukira at’u maumanyao ujeri.”
9Jesu akienderera kuamba, “Bai namwambira dzimalireni asena kwa kuhumira ushaha wa haha urumwenguni, ili hatha wo ushaha ugomaho, mudime kukaribishwa kahi za mudzi wa kare na kare. 1016:10 19:17-19; Math’ 25:21-23Mut’u ariye ni mwaminifu kwa maut’u machache, andakala mwaminifu hatha kwa maut’u mabomu na mut’u ariye ni mulongo kwa maut’u mathithe andakala mulongo hatha kwa maut’u mabomu. 11Bai kala k’amudima kukala aaminifu kwa ushaha wa haha urumwenguni ni h’ani ye andiyemuikira ushaha wa jeri? 12Na kala k’amudima kuaminika na kit’u cha mut’u, vidze ni h’ani andemukuluhira na amup’e vit’u virizho zhenu enye? 13K’akuna muhumiki adimaye kuahendera kazi mathajiri airi. Kwani akihenda vizho, andamuhendza mumwenga ela ye mungine andamumena. Mumwenga andamuhendera kaziye t’ot’ot’o, ela ye mungine andamuv̱udhya. K’amudima kumuhumikira Mulungu na kuno munahumikira mali.”
Mafundisho mangine ga Jesu
Math’ayo 11:12-13; 5:31-32; Mariko 10:11-12
14Bai o Mafarisayo makigasikira gaga gosi na makimutseka, kwa kukala ao be were manahendza p’esa sana. 1516:15 Math’ 23:28Jesu arihosikira vizho akiambira, “Ninwi ndinwi mudzihendeshao kukala mu at’u adzo mbere za at’u, ela Mulungu be anamanya virizho kahi za mioyo yenu, kwani kuhendza p’esa kunadima kuonekana kukala ni kit’u sana, ela ko mbere za Mulungu k’avimufwaha bule.
16“Sheria ya Musa na Maoro ga manabii zhakalako na kidza vikihakira wakathi wa Johana Mubat’izaji. Bai kula wakathi uwo hatha vivi be Uv̱oro Udzo dzulu za uthawali wa Mulungu unaambirizwa at’u na kila mut’u anajeza zhadimikikazho awangire. 17Ela ni rahisi mulunguni na ts’i kukira, kuriko kuhala hatha kadono kamwenga ka yo Sheria na kukausa.
1816:18 Math’ 19:9; Mar 10:11-12; 1 Akor 7:10-11“Kila amurichaye muchewe na kuhala muche mungine, hedu mut’u ahalaye muche wa kurihira, nikukala anazinga.”
Thajiri na Lazaro
19Jesu akienderera kuamba, “Kwereko mut’u mumwenga ariyekala ni thajiri sana naye were avala nguwo za zambarau na za kitani safi. Chakuryache chere ni cha hali ya dzulu. 20Ho muryangoni hakwe were ni kuikwa mukiya ariyeifwa Lazaro, naye were wo mwiriwe wosi ni vironda vihuhu. 21Iye were a ho mulomoni th’amaaye ni kwamba arye go magande gandigogwa kula kahi za yo meza ya ye thajiri. Zho mbai were k’uro ni kudza na makamulamba-lamba zho virondazhe. 22Bai yuyahu mukiya akidza akifwa, na malaika makimuhala na machendamwika lagani mwa Burahemu ko mulunguni. Yuyahu thajiri naye akifwa na akizikwa. 23Bai arihokala ako kuzimu na anateseka, achanula matsoge na akimona Burahemu kwa kure, na Lazaro a ho hehi na ye Burahemu. 24Bai akipiga k’ululu akiamba, ‘Baba Burahemu, nionera mbazi umuhume Lazaro athobe chalache kahi za madzi naadze anizizinye ludhimi lwangu kwa kukala ninalumira kahi za uu moho.’ 25Ela Burahemu akimudzigidzya akiamba, ‘Mwanangu, kumbukira kukala uwe kahi za maishago were una maut’u madzo-madzo, ela Lazaro ye akikala ana go mai-mai mahuhu, vivi vikara bai ye Lazaro ana raha nawe unateswa. 26Hamwenga na vizho kahi za siswi na ninwi hana ridzina ribomu, ili ao mamalao kuthalala kula kuku kudza kwenu masidime, na ao a kuko nao masidime kuvuka na kudza kuku kwehu furiko.’ 27Ye thajiri akidzigidzya akiamba, ‘Baba Burahemu nakuvoya bai umuhume Lazaro ende ko mudzini kwehu 28mana nina ndugu zangu atsano kuko, ende akaakanye kimbere ili masidze kahi za hat’u haha ha mateso.’ 2916:29 2 T’imo 3:16Burahemu akimudzigidzya akiamba, ‘Kuko kuna Musa na manabii, bai ni maasikize ao.’16:29 Haha Musa na o manabii, manaye ni zho zhuwo arizhoora Musa na o manabii.30Ye thajiri akiamba, ‘Hatha bule Baba Burahemu k’amandasikira bule muhaka mut’u ambole kula kuku kifwani aaendere ndo mandathubu.’ 31Burahemu akimudzigidzya akiamba, ‘Kala were k’amandaasikiza Musa na o manabii, be k’amandasikira hatha kukafufuka mut’u kula kifwani.’ ”
17Dambi, kuluhiro na kuhumika
Math’ayo 18:6-7, 21-22; Mariko 9:42
1Gonya Jesu akiambira anafundzie akiamba, “Maut’u gahendago at’u makahenda dambi k’agana budhi kudza, ela andamanya mwenye iye agarehaye. 2Mut’u dza iye ni baha afungwe lwalwa lwa singo atsufwe baharini, kuriko kumuhendya mumwenga wa aa athithe ahende dambi. 3Kwa vizho at’u ninwi dzimanyirireni!
“Nduguyo akikuhendera dambi, muchemere na akiamba adzathubu musamehe. 4Na hatha akikukosera k’ana fungahe yo siku mwenga, na kila akukoseraho adze kwako aambe, ‘Dzathubu, sindavihenda kaheri,’ bai vinakuv̱irya umusamehe.” 517:5 6:13O ahumwi makimwamba Jesu, “Rihende kuluhiro rehu ringezeke.” 617:6 Math’ 13:31; 21:21; Mar 11:23Jesu akiadzigidzya akiamba, “Kala muna kuluhiro thithe renye here katembe ka haradali17:6 Haradali ni katembe kathithe kenye hatha kakagwa ts’i si rahisi kukaona. be mungadima, kuwamba uu mukuyu, ‘Ng’oka na wende ukalayike ko baharini,’ na ukamusikira.” 7Jesu akienderera kuamba, “K’udima kukala na muhumiki akurimani hedu anarisa ng’ondzi naye akidza kula ko mundani umwambe, ndzo vikara ukeresi urye chakurya. 8Hatha! K’udima kuhenda vizho, hat’u ha vizho undamwamba, ‘Nigit’ira chakurya unambozeze nirye na kidza ninwe nindihogonya, h’aya nawe unadima kurya na ukanwa.’ 9Ye muhumiki k’adima kugerwa muv̱era kwa kuhenda here adzizholagizwa, hedu munaona ni kugerwa muv̱era ye? 1017:10 1 Akor 9:16-17Bai hatha ninwi muhendaho zhosi mudzizhombirwa mutengeze, ambani vivi, ‘Siswi hatha, fu ahumiki a kawaida thu, na fudzahenda garyahu gahuv̱iryago.’ ”
Jesu anahoza at’u kumi enye mahana
11Vikikala Jesu arihokala akwendani ko Jerusalemu wakirira kahikahi za mihaka ya Samaria na Galilaya. 1217:12 Alaw 13:46Naye were akwendani kahi za kadzidzi kamwenga, bai arihokala achere kwenda, akithunganana na at’u kumi mariokala mana mahana. 13Bai o at’u makiima kure na makipiga londzo makiamba, “Jesu! We Bwana! Fuonere mbazi!” 1417:14 Alaw 14:2-32; Math’ 8:4; Mar 1:44; Luk 5:14Jesu arihoaona akiambira, “Endani hatha ko kwa alombi mukaambire mamulole kala mudzahola jeri.” Bai marihokala machere makwendani makihola17:14 Haha ro neno renye ra Kiyunani rinaamba, ‘makitsuka’ kare. 15Bai mumwenga wao arihodziona kukala adzahola wauya kwa Jesu kuno anamulika Mulungu na mumiro mubomu. 1617:16 10:33Akidza, akidzadzigwaga ho mbere za Jesu kuno anamwambozera muv̱era na mut’u yuyu were si Muyahudi, ela were ni Musamaria. 17Jesu akiamba, “O madziohozwa samba were ni kumi, vidze arya chenda ma hiko? 18Yani k’ahaonekanire mut’u wakudzalazha muv̱era na kumulika Mulungu, hatha ni yuyu Musamaria h’akeye ambaye hatha si Muyahudi kamare?” 1917:19 Math’ 9:22Bai Jesu akimwambira ye mut’u “Rungarara wende, kwani kuluhiroro ndo ridzirokuhendya uhole.”
Kudza kwa Mwana wa Mudamu
20Mafarisayo angine makimuza Jesu mamanye ni rini uthawali wa Mulungu undihokudza. Bai Jesu akiadzigidzya akiamba, “Wo uthawali wa Mulungu k’audza kwa ngira ambayo mut’u anadima kuwona na matso, 2117:21 11:2, 20; Math’ 12:28hedu hatha mut’u yoyosi kuamba, ‘Lolani si uno vino!’ hedu ‘Thiurya kurya!’ kwa kukala wo uthawali wa Mulungu u ndani mwenu.” 2217:22-24 21:7-24Gonya Jesu akiambira o anafundzie akiamba, “Wakathi unadza ambaho mundathamani muone angaa siku mwenga yaho kahi za siku za Mwana wa Mudamu, ela ko k’amundayona bule. 2317:23-24 Math’ 24:23-25; Mar 13:21-23Ma kuko mandiomwamba ninwi, ‘Lolani thiyuya kurya!’ hedu ‘Thiyuno hano!’ ela musikiraho vizho musendeni, hedu hatha kuathuwa. 24Kwani Mwana wa Mudamu andihokudza andaonewa ni kila mut’u dza viryahu lumethe luonewazho lwazu-lwazu kila hat’u. 2517:25 9:21-22Ela kwandza ni suthi apate thabu nyinji na akahalwe ni at’u a kizhazi kiki. 2617:26 Mwan 6:9-22Kudza kwa Mwana wa Mudamu kundakala dza zho virizhokala wakathi wa Nuhu. 27Kwani siku zizo za Nuhu kabila v̱ula ya muretho k’aidzanya, at’u mathuwa kuishi here kawaida thu. Makala makirya na kunwa, na kuhala na kuhalwa hatha Nuhu achangira safinani. Gonya ndo uwo muretho ukidza ukialaga osi. 2817:28-29 Mwan 19:24-25Na kidza vindakala dza vizho virizhokala wakathi wa Lutu. At’u osi mathuwa kurya na kunwa, kugula na kuguza vit’u, kurima na kuaka nyumba. 29Ela siku Lutu arihombola Sodomu thu, be moho na baruthi vikihenda kunya here v̱ula kula mulunguni na vikialaga osi. 30Bai vindakala dza vizho zhenye kahi za siku ya kunyeswa lwazu kwa Mwana wa Mudamu. 3117:31 Math’ 24:17-18; Mar 13:15-16Siku iyo bai, mut’u andiyekala a dzulu za nyumba17:31 Dzulu za nyumba: Nyumba za Ayahudi k’azina mapaa, kwa vizho at’u were manadima kwendakelesi na kuoya ko dzulu za yo nyumba. asithime bule na kwendakolokothanya vit’uzhe virizho mo nyumbani, na pia mut’u andiyekala a mundani, ni asiuye bule ko mudzini kwendahala kit’u chochosi. 3217:32 Mwan 19:26Munakumbukira zho zha kukala mukaza Lutu walola nyuma na akigaluka kisiki cha munyu? 3317:33 9:24; Math’ 16:25; Mar 8:35Mut’u yoyosi amalaye kuthizha rohoye andayangamiza, ela kila andiyeyangamiza, andaithizha. 34Usiku uwo gandihokala gaga, at’u airi mandakala marere kitanda kimwenga, bai mumwenga andahalwa na ye mungine arichwe. 35Anaache airi mandakala manasaga, bai mumwenga andahalwa na ye mungine arichwe. 36Ana alume airi mandakala ma mundani mumwenga andahalwa na mungine arichwe.” 3717:37 Ayub 39:30O anafundzie makimuza makiamba, “Maut’u gano gandakala hiho?” Jesu akiadzigidzya akiamba, “Hadzihogwa kimba, ndo nderi mathungananaho.”
18Jesu anaambira anafundzie mavoye hasiho kutsoka
118:1 11:2; Arum 12:12; Afil 4:6; Akol 4:2; 1 Ath’es 5:17Siku mwenga Jesu akiambira o anafundzie fumbo riri, ili aafundishe kukala manav̱irya kuvoya hasiho kutsoka. 2Akiamba, “Kwakala kuna jaji mumwenga kahi za mudzi mumwenga ariyekala k’amwagoha Mulungu hedu hatha kujali at’u. 3Na bai kahi za mudzi uryahu vizho kwere kuna mwanamuche gungu ariyekala achenda kwa yuyahu jaji kila siku na kumwamba, ‘K’unip’a hachi yangu dzulu za yuno hadhui yangu?’ 4-518:5 11:7-8Bai zhahala muda mure, jaji yuyahu k’endzi kuhenda here ye mwanamuche ahendzazho, ela mwisho akiaza mo moyoni, ‘Vingahokala simwogoha Mulungu hedu hatha kujali mut’u yoyosi, ela hatha vizho kwa kukala yuyu gungu ananibudzya, be ninamup’a hachiye, kwani nisihohenda vizho be k’andaricha kunidzirira na mwishowe andanitsosha!’ ” 6Jesu akienderera kuamba, “Kala jaji asemogoha Mulungu anadima kutsoshwa dza vizho. 7Vidze Mulungu andakosa kuap’a hachi at’ue mwenye, mamuririrao usiku na mutsana ili mapate wavizi? Vidze Mulungu andatoa kuaviza? 8Namwambira kamare, iye andahakikisha kukala madzapata hachi yao kidza haraka. Ela hamwenga na vizho, vidze Mwana wa Mudamu adzaho hano dhuniani andaona kuluhiro jeri?”
Fumbo dzulu za Farisayo na Muthozi wa kodi
9Gonya Jesu akiambira fumbo riri ao madzionao kukala ni ahachi na enye kuav̱udhya at’u angine. 10Jesu akiandza vivi, “Kwereko at’u alume airi mariokwenda kahi za ro Hekalu kuvoya Mulungu, bai kahi za ao airi, mumwenga were ni Farisayo na mungine ye were ni muthozi wa kodi. 11Bai ye Farisayo akirungarara na akivoya voyo riri kimoyo-moyo akiamba, ‘Nakulazhira muv̱era Mulungu, kwa kukala mimi si dza here at’u angine, si munyang’anyi, si mulongo, kidza si muzindzi dza at’u angine marizho. Nakulazhira muv̱era kwa kukala si dza here riri rithozi ra kodi haha. 1218:12 11:42; Math’ 6:16-17; 23:23Mino kahi za wiki ndzima, nafunga siku mbiri, kidza ninakup’a sehemu ya kumi ya zhosi nipatazho.’ 1318:13 5:8; Zabu 51:1, 3Ela ye muthozi wa kodi k’ahendere vizho, arizhohenda ni kwamba waima kure, na hatha ko kulola ko dzulu mulunguni zhamushinda. Wadzipiga makonde ga laga kwa ko kushononeka zhomu akiamba, ‘Nionera mbazi Mulungu, mimi ni mwenye dambi!’ ” 1418:14 Zabu 51:17; Math’ 23:12Jesu arihogonya kunena vizho, akiamba, “Jeri wenye namwambira, yuyu muthozi wa kodi be wakwenda kwakwe mudzini akikala adzahendywa muhachi ni Mulungu, ela ye Farisayo k’avikalire vizho bule, mana mut’u ahendzaye kudzanula, andatserezwa, ela mut’u adzitserezaye andanulwa.”
Jesu anahasa ahoho athithe
Math’ayo 19:13-15; Mariko 10:13-16
15Vikara at’u mere manamurehera ahoho aagut’e. Ela o anafundzie marihoona vizho makiadumulira. 16Ela Jesu arihoona vizho, akiaiha o ahoho na akiambira o anafundzie, “Aricheni o ahoho athithe madze kwangu, musiakahaze bule, mana wo uthawali wa Mulungu ni wa at’u dza vizho aa. 1718:17 Math’ 18:3Namwambira ujeri wenye, mut’u ariye k’andauhokera uthawali wa Mulungu dza here muhoho muthithe, k’andawangira ng’o.”
Jesu ananena na kilongozi thajiri
Math’ayo 19:16-30; Mariko 10:17-31
1818:18 10:25Bai mut’u mungine ariyekala ni kilongozi wa Kiyahudi akimuza Jesu akiamba, “Mwalimu mudzo, nihendedze hatha niupate uzima wa kare na kare?” 19Jesu akimudzigidzya akiamba, “Kwanoni unaniha mudzo? K’akuna mudzo asihokala Mulungu thu basi.” 2018:20 Kumbo 20:12-16; Kumbu 5:16-20Ela dzulu za swaliro, uwe unamanya malagizo ga Mulungu, “Usizinge, usalage, usiiye, usimboze ushahidhi wa ulongo, na aishimu babayo na mameyo.” 21Ye kilongozi wa Kiyahudi arihosikira vizho akiamba, “Gaga gosi nagagwira hangu nichere muhoho.” 2218:22 12:33; Math’ 8:21-22Jesu arihosikira gago akimwamba, “Uwe uchere unahungukirwa ni kit’u kimwenga, nacho ni kiki, guza zhosi urizho nazho, gonya uhale zo p’esa uagazhire akiya, nawe undakala na akiba ko mulunguni. Ukigonya vizho ndzo unithuwe.” 23Bai ye mut’u arihosikira vizho, akidzalwa ni kigondzi, mana were ni shaha k’amuna. 24Jesu akimulolat’o, gonya akiamba, “Ni vikomu zhomu kwa mashaha kwangira kahi za uthawali wa Mulungu. 25Kwani ni rahisi ngamira kukira kahi za t’undu ya shindano kuriko shaha kwangira kahi za uthawali wa Mulungu.” 26Bai o marihosikira vizho makiamba, “Hatha ni h’ani adimaye kuokoka be zho?” 2718:27 Zaka 8:6; Luk 1:37Jesu akidzigidzya akiamba, “Kisodimikika kwa mudamu, kwa Mulungu kinadimikika.” 28P’et’ero akiamba, “Lola, fwaricha midzi yehu fukikuthuwa uwe.” 2918:29 14:26; Math’ 10:37Jesu akidzigidzya akiamba, “Namwambira ujeri, k’akuna mut’u ariyericha nyumba, muche, ndugu, azhazi, hedu ana kwa ut’u wa uthawali wa Mulungu, 30ariye k’andarifwa. Andahokera k’ana nyinji zenye vivi kare, na kidza andapata uzima wa kare na kare kahi za urumwengu udzawo.”
Jesu anathala kaheri viryahu andizhofwa
Math’ayo 20:17-19; Mariko 10:32-34
3118:31-34 9:21-22Gonya Jesu akiavuha k’anda aryahu anafundzie kumi na airi akiambira, “Lolani vivi be funenda Jerusalemu. Na kuko, kila kit’u kirichoorwa ni o manabii dzulu za ye Mwana wa Mudamu be kindathimira. 32Iye andalazhwa kwa o at’u mario si Ayahudi, nao mandamusholera, mamuv̱udhye, mamutsuhire mahe, 33mamupige, gonya mamwalage, ela siku ya hahu andafufuka. 3418:34 9:45Maut’u gaga k’agaang’alirire bule o anafundzie. Yo mana ya kuamba vizho were idzafitswa, na hatha k’amamanyire ananena dzulu za kit’u chani.”
Jesu anahoza kipofu
Math’ayo 20:29-34; Mariko 10:46-52
35Bai Jesu arihokala a hehi na mudzi wa Jeriko, zhakala haho k’anda-k’anda ya ngira were hakelesi mwanamulume mumwenga kipofu ariyekala anavoya-voya. 36Bai iye kipofu arihosikira ro duu na lo londzo-londzo lwa at’u mario were manakira wauza kala kunani. 37Na o at’u makimwamba, “Ni Jesu wa Nazareth’i, anakira.” 3818:38-39 Math’ 20:30-31Ye kipofu arihosikira vizho, akiluta mumiro akiamba, “Jesu Mwana wa Daudi, nionera mbazi!” 39O at’u mariokala ko mbere makimudumulira makimwamba anyamale. Ela ye hatha akikaza kuluta mumiro akiamba, “Mwana wa Daudi, nionera mbazi!” 40Jesu akiima na akilagiza ye kipofu arefwe. Bai arihokudza hehi Jesu akimuza akimwamba, 41“Vidze unamala nikuhendereni?” Naye akidzigidzya akiamba, “Bwana, namala nione.” 4218:42 Math’ 9:22Jesu akimwamba, “H’aya ona! Kuluhiroro ridzakuhendya uhole.” 43Na haho henye, akikwacha kuona na akimuthuwa Jesu kuno anamulika Mulungu. Bai ro kundi ra at’u ririhoona vizho, ramulika Mulungu.
19Jesu na Zakayo
1Jesu achangira mudzi wa Jeriko, naye akikala anakira kahikahi za wo mudzi. 2Bai hakikala hana mut’u ariye were ni mubomu wa athozi a kodi dzinare were ni Zakayo, naye were ni shaha k’azhadimikika. 3Naye were anamala kumona Jesu amanye chamba ni mut’u ariyedze, ela vikimushinda mana were ni mut’u mufuti mwenye na ro kundi ra at’u rere rinamuziya. 4Kwa vizho akiuka malo achenda ko mbere, na achendakwera mukuyu ili adime kumona Jesu, kwani Jesu were andakira na ngira iyo.
5Bai Jesu arihofika ho hat’u haho, walola dzulu na akimwamba Zakayo, “Zakayo, thima mara mwenga! Kwani vivi rero be suthi nikale mujenio.” 6Kusikira vizho Zakayo wathima mara mwenga na akimuhala Jesu achenda naye kwakwe mudzini kuno ana raha ut’u wa kwangalaza. 719:7 Math’ 9:10Ela o at’u, ut’u uu k’auafwahirire bule, kwani makwatya kunung’unika na kuamba, “Mut’u yuyu adzakwenda ujeni kwa mut’u ariye be ni mudambi zhomu!” 819:8 Kumbo 22:1; Izik 33:14-16K’uzhona zho Zakayo akiungarara na akimwamba Bwana vivi, “Lola Bwana! Kulaiza virero be nusu ya ushaha wangu nindaip’a akiya, na mut’u yoyosi niriyemukenga na nikimuthoza kiwango kibomu, be mut’u iye nindamuriha k’ana ne zenye ya zho nirizhomuhalira.” 919:9 13:16; Mahe 16:31Jesu akimwamba Zakayo, “Rero wokolwi udzangira kahi za nyumba ii, kwani yuyu naye ni wa lukolo lwa Burahemu. 1019:10 Izik 34:16; Math’ 9:13; Mar 2:17; Luk 5:32; 1 T’imo 1:15Na Mwana wa Mudamu wakudza kuamala na kuakola aryahu mariongamika.”
Fumbo ra at’u mariogazhirwa p’esa
1119:11 11:2; Mahe 1:6Bai o at’u marihokala machere manaaza go maut’u gaga, Jesu waenderera kunena na akiambira fumbo, kwa kukala were Jesu a hehi na mudzi wa Jerusalemu na o at’u makiona kukala wo uthawali wa Mulungu be undahenda kuhenda poo. 1219:12-13 Mar 13:34; Mahe 1:11; 2:33-36Kwa vizho Jesu akikwatya kunena ro fumbo akiamba, “Kwereko na mut’u ariyekala wazhalwa kahi za nyumba ya kithajiri. Bai akiuka kwenda ts’i ya kure akagerwe cheo cha kukala muthawali, gonya auye kwao mudzini. 13Bai kabila k’adzaandza charoche akiaiha ahumikie kumi na akiap’a kila mumwenga shilingi ya dhahabu,19:13 Shilingi ya dhahabu ya siku zizo yere ina kima cha mishahara ya miezi mihahu. na akiambira, ‘H’aya hendani biashara na zizi p’esa muhaka nindihouya.’ 1419:14 Mahe 4:17; 5:28; 13:44-46; 28:25-28Ela bai aryahu at’u ambao were akiuya ni adze aathawale were k’amamwendzi bule, kwa vizho makihuma at’u makaambe, ‘K’afumwendzi akale muthawali wehu yuyu.’
15“Ela hatha hamwenga na vizho yuyu mut’u wahendwa akale muthawali na gonya akiuya mudzini. Bai arihouya waaiha aryahu ahumikie arioap’a ziryahu p’esa ili amanye kala mazihendera kazi na zikireha faidha yani. 16Bai ye wa kwandza akidza na akiamba, ‘Bwana iryahu shilingi ya dhahabu yareha faidha ya shilingi nyingine kumi za dhahabu.’ 1719:17-19 12:42-44; 16:10Bai ye mut’u ariyekwendahendywa muthawali akimwamba ye muhumiki, ‘Wahenda ut’u udzo sana, uwe u muhumiki mudzo! Bai kwa kukala wakala mwaminifu kwa maut’u mathithe, nindakuhendya ukale mubomu wa midzi kumi.’ 18Gonya ye wa hiri akidza, akiamba, ‘Bwana iryahu shilingi yo ya dhahabu yareha faidha ya shilingi nyingine ts’ano za dhahabu.’ 19Ye Bwanawe akimudzigidzya akimwamba, ‘Uwe nawe kala mubomu wa midzi mitsano.’ 20Kula iye akidza mungine, akiamba, ‘Bwana, shilingiyo ya dhahabu siino, naihala nikiifunga kithambaani na nikiifitsa. 21Kwani were unanigoshera mana uwe u mut’u mukali, unahendza kuhala vit’u virizho si zhako, kidza unahendza kuvuna ut’u uriwo k’uulayire.’ 22Kusikira vizho ye bwanawe akimwamba, ‘Ii, muhumiki mui we! Nakupiga ulongo kwa ludhimilo mwenye. Uwe were unamanya kukala ni mwomu, nahendza kuhala vit’u virizho si zhangu, kidza nahendza kuvuna ut’u uriwo siulayire, 23vikara kwanoni k’uihalire yo p’esa yangu na ukendayika bengi, ili nikiuya niyone idzazhala faidha?’ 24Arihogonya kunena vizho akiagalukira o at’u mariokala maimire haho na akiambira, ‘Hedu muhokeni yo shilingi ya dhahabu na mumup’e ye ariye na kumi.’ 25O at’u makimudzigidzya makiamba, ‘Aa, samba ye ana kumi kare Bwana?’ 2619:26 Math’ 25:29Ye Bwana akiamba, ‘Namwambira kamare, kila ariye nacho, andagerwa, ela iye ariye k’ana kit’u, andahokwa hatha cho aricho nacho. 27Na vikara dzulu za aryahu mahadhui angu mariokala k’amendzi nikale muthawali wao, namala muarehe haha na mualage nalolera.’ ”
Jesu anangira Jerusalemu
Math’ayo 21:1-11; Mariko 11:1-11; Johana 12:12-19
28Jesu arihogonya kunena vivi wathangulia kumbuka kwenda Jerusalemu. 29Bai achenda hatha arihokala a hehi na kadzidzi ka Beth’ifage na ka Beth’ania kahi za Murima uifwao wa Mizeituni, akiahuma anafundzie airi mathangulie, 30naye waahuma na malagizo gaga, “Endani hatha kadzidzi mudzikoerekezana nako. Muchangira mundaona mwana wa ndzowe ariye k’adzapandwa ni mut’u adzafungwa, muvuguleni mumurehe haha. 31Mut’u yoyosi andiyemuza kwanoni munamuvugula, mwambeni, ‘Bwana ana haja naye.’ ” 32Kwa vizho aryahu mariohumwa machenda na marihofika kila kit’u kikikala here arizhokala Jesu adzaambira. 33Bai marihokala manamuvugula ye mwana wa ndzowe, hakimbola o enye makiamba, “Mbona munamuvugula ye mwana wa ndzowe kaheri?” 34O anafundzi makidzigidzya makiamba, “Bwana ana haja naye.” 35Bai makimureha kwa Jesu, makihala go maamba gao makigahandika ho dzulu za ye mwana wa ndzowe, gonya makimukweza Jesu ho dzulu. 3619:36 2 Athaw 9:13Vikara arihokala akwendani, o at’u mahala maamba gao makigahandika mo ngirani. 37Bai arihokala adzafika hehi mutharamuko wa Murima wa Mizeituni, ro kundi rosi ra anafundzie rikikwatya kumulika Mulungu kwa sauthi bomu kuno mana fwahiro kwa yo miujiza mariyokala mayona. 3819:38 Zabu 118:26; Luk 2:14Makiamba,
“Naalikwe iye muthawali adzaye kahi za dzina ra Bwana!
Dheri narikale ko mulunguni,
na nguma yende kwa Mulungu ariye dzulu!”
39Bai Mafarisayo angine kahi za ro kundi makimwamba Jesu vivi, “Mwalimu ambire o anafundzio manyamale hedu!” 4019:40 Haba 2:11Jesu akiadzigidzya akiamba, “Ao makinyamala, be namwambira kamare gaga mawe gandapiga londzo kare.”
Jesu anarira kwa ut’u wa mudzi wa Jerusalemu
4119:41-44 21:20-24Vikara Jesu arihofika hehi na wo mudzi, na arihoulola ho mbereze, warira kwa ut’u wa o at’ue. 4219:42 Kumbu 32:29; Luk 2:14Akiamba, “Kala munamanya vivi rero virizho vingamurehera dheri! Ela bai k’amudima kuzhona, 43kwa kukala siku zinadza, adhui enu mandamuzingira na kumuziza musipate hat’u ha kumbolera. 4419:44 1:68; 21:6; Math’ 24:2; Mar 13:2Nao mandamunonga-nonga kamare hamwenga na wo mudzi wenu. K’ahana iwe ririro k’arindapetulwa, kwa kukala k’amumanyire ho Mulungu arihomudzirira.”
Jesu anainga at’u kula kahi za ro Hekalu
Math’ayo 21:12-17; Mariko 11:15-19; Johana 2:13-22
45Gonya Jesu achenda kahi za ro Hekalu na achendaainga o at’u osi mariokala managuza vit’u mumo. 4619:46 Isa 56:7; Jere 7:11Akiambira, “Zhaorwa kukala, ‘Nyumba yangu indakala nyumba ya mavoyo,’ ela ninwi mudzaihendya p’anga ya kuzama aivi.” 4719:47 21:37; 22:53; Math’ 26:55; Mar 14:49; Joh 18:20Bada ya gago Jesu akiandza kufundisha kahi za ro Hekalu kila siku. Bai o alombi abomu, na alimu a Sheria na vilongozi a o at’u makikala manamala kumwalaga, 4819:48 20:19; 22:2ela makikosa ngira ya kumwalagira, kwani o at’u osi were manamusirikizat’o sana hasiho kukirwa ni neno hatha mwenga.
20Jesu anauzwa dzulu za wadimi ahumirao
Math’ayo 21:23-27; Mariko 11:27-33
1Siku mwenga Jesu were anafundisha at’u kahi za ro Hekalu na kuhubiri Uv̱oro Udzo. Alombi abomu, na alimu a Sheria, na athumia a Kiyahudi makidza. 2Makimwamba, “Fambire hedu, gano maut’u gano unagahenda kwa wadimi wani? Na ni h’ani ariyekup’a wadimi uno?” 3Jesu akidzigidzya akiamba, “Hatha mimi nindamuza swali, nambirani hedu, 4Vidze wo wadimi ariohumira Johana Mubat’izaji kubat’izira at’u, wala kwa Mulungu hedu wala kwa anadamu?” 5O alombi abomu na o athumia makiojana makiamba, “Fukiamba wala kwa Mulungu, andafuza, ‘Kwanoni k’amumukuluhirire?’ 620:6 Math’ 14:5Na hukiamba, ‘Wala kwa anadamu,’ aa at’u osi mandahupiga mawe kwani manaamini kukala Johana were ni nabii.” 7Kwa vizho makimudzigidzya Jesu makiamba k’amamanya ko urikolaa. 8Jesu akiambira, “Hatha mimi nami sindamwambira wo wadimi nihumirao kuhendera maut’u gaga.”
Fumbo ra ak’urima athiriri
Math’ayo 21:33-46; Mariko 12:1-12
920:9 Isa 5:1-2Jesu akienderera na akiambira o at’u fumbo riri, akiamba, “Kwereko na mut’u ariyelaya munda wa mizabibu, gonya akiukodishira ak’urima angine, ye mwenye achenda ts’i nyingine achendakala kuko kwa muda mure. 1020:10 2 Nyaka 36:15-16Makathi ga mavuno garihofika, akihuma muhumikiwe ende kwa aryahu ak’urima, akagerwe fungu ra zo zabibu. Ela aryahu ak’urima makimupiga, makimuja kihuhu. 11Kuona vizho ye mwenye munda akihuma muhumiki mungine, ela iye naye makimupiga, makimuhendera makuruhu, gonya makimudzya kihuhu. 12Ye mwenye munda akimuhuma muhumikiwe wa hahu, ela o ak’urima makimwangiza ranga gonya makimwamboza mo mundani, makimugwaga ko ndze. 1320:13 3:22Kusikira vizho ye mwenye munda akiaza, ‘Mut’u mino be hatha ndahendadze vino? Nindizhohenda ni vivi, nindamuhuma ye mwanangu nimuhendzaye, hangine nikwenda makamuishimu.’ 14Ela o ak’urima marihomona ye mwana akudzani makiambirana, ‘Yuno be hatha se andiyeuhala ufwa uno munda? Alume nahumwalage yuyu, ili uu munda ukale wehu.’ 15Kwa vizho makimugwira makimwamboza ndze ya wo munda makimwalaga. Vidze yuya mwenye munda andaahendadze arya ak’urima? 1620:16 21:20-24Ut’u andiouhenda ni kwamba andakudzaalaga aryahu ak’urima, gonya wo munda aap’e at’u angine.” Bai o at’u marihosikira vivi makiamba, “Hatha! K’avindakala bule vizho.” 1720:17 Zabu 118:22Kusikira vizho Jesu akialolat’o gonya akiauza akiamba, “Vidze go Maoro gaambago, ‘Ro iwe ririrokahalwa ni aaki vivi be ridzagaluka ndo iwe bomu ra p’embe,’ manaye ni noni? 1820:18 1 P’et 2:8Kila mut’u andiyerigwerera iwe riro, andabandika-bandika, ela mut’u yoyosi rindiyemugwerera rindamusaga tikitiki.”
Jesu anauzwa dzulu za kuriha kodi kwa Kaisari
Math’ayo 22:15-22; Mariko 12:13-17
1920:19 19:48Bai saa iyo kare o alimu a Sheria, na alombi abomu makijeza kumwangiza Jesu mikononi, mana mamanya kukala fumbo riro were ridzanenwa kwao ao, ela makigoha o at’u. 2020:20 11:53-54Kwa vizho makikala manalola madime kupata mwanya mudzo. Bai makiahuma at’u madzihendeshe kukala k’amana malengo mai, na were th’amaa yao ni kwamba Jesu andanena ut’u undiomuhendya agwirwe na angizwe mikononi mwa ye luwali wa Kirumi. 21Kwa vizho o at’u mariokala manahenda kudzihendesha makimuza Jesu makiamba, “Mwalimu, hunamanya kukala gago unenago na kufundisha be ni ga karakara, kidza k’una upendheleo, ela unafundisha ngira ya Mulungu jeri. 22Vikara fwambire. Kulazha kodi kwa Kaisari kwehu sino, ni karakara hedu si karakara?” 23Jesu akiwona kare wo ulachu wao na akiambira, 24“Hedu nanyesani yo p’esa.” Arihonyeswa akiuza, “Vidze ino sura iriyo hano na ro dzina ni zha h’ani?” Nao makidzigidzya makiamba, “Ni zha Kaisari.” 2520:25 Arum 13:7Jesu akiambira, “H’aya bai, zha Kaisari, mup’eni Kaisari mwenye, na zha Mulungu, mup’eni Mulungu.” 26Na kwa ut’u uwo makishindwa ni kuona makosa gogosi kahi za gago arigonena mbere za at’u, kwani jibu ra Jesu raangalaza hatha makinyamala zii.
Masadukayo manamuza Jesu dzulu za kufufuka
Math’ayo 22:23-33; Mariko 12:18-27
2720:27 Mahe 4:1-2; 23:6-8At’u angine maifwao Masadukayo ambao manaamba kukala k’akuna kufufuka makudza kwa Jesu na swali, 2820:28 Kumbu 25:5-6; Mwan 38:8makiamba, “Mwalimu, Musa wafuorera kukala, mut’u akifwererwa ni nduguye, na asiye ye muche kare bila ahoho, ye nduguye mut’u ni amuhale ufwa ili amuzhalire ahoho ye mufwadzi. 29Vikara kwereko na at’u alume afungahe mario were ni ndugu mwenga, bai ye muzhere akihala muche naye akifwa na akimusia ye muche hasiho kuzhala naye ahoho. 30Kwa vizho ye wa hiri akimuhala ufwa ye muche. 31Badaye akihalwa ni ye wa hahu, ela osi afungahe mafwa bila kusiya ahoho. 32Mwisho ye muche naye akiathuwa. 33Vikara at’u mandihofufuka, ye mwanamuche andakala mukaza h’ani? Kwani o ndugu osi mamuhala.” 34Jesu akiadzigidzya akiamba, “Kuhala na kuhalwa ni kwa at’u haha urumwenguni. 35Ela bai o at’u mandioonewa kukala manav̱irya kufufulwa kahi za yo siku ya mwisho na kutoa kahi za urumwengu udzawo, k’amandahala hedu kuhalwa. 3620:36 1 Joh 3:1-2Kwani mandakala karakara na malaika, k’amandafwa bule ao ni ana a Mulungu kwa kukala madzahenda kufufulwa. 3720:37 Kumbo 3:2, 6Kwani hatha Musa naye ananena lwazu kamare kukala at’u mandafufulwa, kahi za haryahu arihondhika dzulu za kiryahu kitsakuzi kirichokala kinaaka, anamwiha ye Mulungu, Mulungu wa Burahemu, na Isaka, na Jakobu. 38Mana Mulungu ni Mulungu wa at’u mario moyo, si wa at’u mariofwa. Kwa vizho at’u aa ma moyo kwa kukala kwakwe ye Mulungu be at’u osi ma moyo.” 3920:39 Mar 12:32Alimu a Sheria angine mariokala haho marihosikira jibu ra Jesu makiamba, “Udzadzigidzyat’o kamare mwalimu.” 4020:40 Math’ 22:46; Mar 12:34Bada ya vizho k’ahana mut’u ariyedzisikira kumuza Jesu swali kaheri.
Masihi ni mubomu kuriko Daudi
Math’ayo 22:41-46; Mariko 12:35-37
4120:41-44 Math’ 20:30-31Gonya Jesu akiamba, “Vinadimikikadze at’u kuamba kukala ye Masihi ni Mwana wa Daudi? 4220:42-43 Zabu 110:1; Mahe 2:33-35Kwani hatha ye Daudi mwenye waora kahi za chuwo cha Zaburi vivi,
‘Bwana Mulungu wamwamba Bwana wangu,
“Keresi mukono wangu wa kurya
43muhaka mahadhuio niathambaraze kamare
ts’ini za magulugo.” ’
44H’aya vikikala Daudi mwenye anamwiha ‘Bwana,’ anadimadze kukala ni mwanawe?”
Alimu a Sheria marizho
Math’ayo 23:1-36; Mariko 12:38-40; Luka 11:37-54
45Vikara marihokala at’u osini madzahega sikiro kumusirikiza, Jesu waagalukira o anafundzie na akiambira, 4620:46 11:43; 14:7“Dzimanyirireni na o alimu a Sheria ambao manafwahizwa ni kutsembera kuno madzavala miguwo mire, na kidza manafwahizwa ni kulamuswa na ishima mo masokoni na mana ngwiri na vihi zha ishima mo kahi za masinagogi. Na lola mendaho kahi za nyumba, be manahendza kwendakeresi zho vihi zha ishima. 47H’aya visithoshe, ao vizho manaahoka ache magungu vit’u zhao, na kudzihendesha adzo kwa kuvoya mavoyo mare-mare. Adhabu yao indakala k’ali zaidhi.”
21Sadaka ya mwanamuche gungu
121:1 2 Athaw 12:9Vikara Jesu were a mo kahi za Hekalu akilola kuku na kuku na akiona at’u mario were ni mathajiri managwaga sadaka zao kahi za cho kiya cha sadaka. 2K’avitoere akimona mwanamuche ariye were ni gungu kidza mukiya anagwaga vipeni viri. 3Jesu arihoona vizho akiambira o at’u akiamba, “Namwambira ujeri, yuyu mwanamuche gungu adzagwaga nyinji kukira osi, 421:4 2 Akor 8:12mana o angine madzamboza kafungu thu ka wo ushaha mario nao, ela yuno ye ni masikini nyasi, ela adzagwaga zhosi arizho nazho.”
Jesu ananena dzulu za kubandwa-bandwa kwa Hekalu
Math’ayo 24:1-2; Mariko 13:1-2
5Badaye angine kahi za o anafundzie makikala manasumurira viryahu ambazho ro Hekalu raakwa t’ot’ot’o na viryahu garizho madzo go mawe garigoakirwa na viryahu virizho vidzo zho vit’u virizhombozwa here sadaka kahi za ro Hekalu. Jesu arihosikira vizho akiadzigidzya akiamba, 621:6 19:44“Munazhona zho, wakathi unadza ambawo k’ahandasala iwe dzulu za iwe, kila kit’u kindabandwa-bandwa.” 721:7-24 17:22-24O anafundzi marihosikira vizho makimuza Jesu makiamba, “Vidze maut’u gano gandahendeka rini? Ni muv̱ano wani undiwonyesa kukala makathi gadzafika ga maut’u gaga kuhendeka?” 8Jesu akiadzigidzya akiamba, “Dzimanyirireni hasidze mut’u akamukenga. Kwani at’u anji mandakudza kwa dzina rangu, na mandadziamba ao ndo iye Masihi, kidza mandaamba, ‘Wo wakathi be udzafika.’ Ela hatha mandihonena vizho, siakuluhireni bule. 9Na mundihosikira uv̱oro wa viha na fujo, sogoheni, kwani ni hatha gakale gago, ela wo mwisho undakala uchere mbere.” 1021:10 Mar 13:8Gonya Jesu akienderera kunena akiamba, “Kabila rindauka kupigana na kabila ringine. Uthawali undapigana na uthawali mungine. 11Ts’i indathethema ut’u wa kwangalaza, na kundakala na ndzala na mapigo ga makongo kila hat’u. Kundahendeka maut’u ga kwagosha-gosha na ga kitai-kitai ko mulunguni. 1221:12-19 Math’ 10:17-22; Joh 16:1-421:12 Mahe 12:1-4; 18:12-17; 24; 25; 26Ela kabila maut’u gaga k’agadzahendeka, at’u mandamugwira na mamutese. Mandamuhirika kahi za masinagogi na kumwangiza jela. Mandamuhirika mbere za athawali na maluwali kwa ut’u wa dzina rangu. 13Na iyo indakala ni nafasi kwenu ninwi ya kumboza ushuhuda dzulu zangu. 1421:14-15 12:11-12Musikale na wasiwasi dzulu za zho mundizhoadzigidzya. 15Kwani mimi nindamuhendya mudzigidzye kuhumira maneno gandigoahendya o mahadhui enu makose ut’u wowosi wa kumwamba zho mudzizhonena sozho. 1621:16 Mik 7:6; Math’ 10:35; Luk 12:52-53Nanwi mundalazhwa hatha ni azhazi enu enye, na ndugu zenu na amanyi enu na hatha asena enu enye, na angine kahi zenu mandalagwa. 17Visithoshe, mundamenwa ni kila mut’u kamare kwa ut’u wa dzina rangu. 1821:18 1 Samw 14:45; Math’ 10:30; Luk 12:7Ela hamwenga na vizho, mundakala na urindzi munji na hatha ludzere lumwenga lwenye k’alundatoka bule. 1921:19 Ugun 13:10Kwa vizho mukienderera kukuluhira mundathizha roho zenu.”
Kunongwa-nongwa kwa mudzi wa Jerusalemu
Math’ayo 24:15-21; Mariko 13:14-19
2021:20-24 19:41-44; 20:16; Math’ 22:7“Kidza mundihoona shikari anji madzauzingira wo mudzi wa Jerusalemu, be manyani kukala wakathiwe wa kunongwa-nongwa be udzafika hehi jeri-jeri. 21Vikara wakathi uwo undihofika, at’u mandiokala Judea namachimbirire ko mirimani, na ao mandiokala kahi za wo mudzi wa Jerusalemu suthi mawambole kare. Na ao mandiokala ma mashambani ni masiwangire bule wo mudzi, 2221:22 Kumbu 32:35; Hose 9:7kwa kukala siku zizo at’u mandaadhibiwa here Maoro gaambazho. 23Wakathi uwo vindakala vii-vii zaidhi kwa ano m’ama mandiokala mana mimba na mandiokala manaamwisa. Kwani be kundakala na mashaka ga kwangalaza kahi za ts’i na k’oro zosi za Mulungu zindakala dzulu za at’u aa. 24Angine mandalagwa kwa kuthemwa-themwa mishu, na angine o mandagwirwa mahalwe mateka mende kahi za kila kabila ra at’u. Na wo mudzi wa Jerusalemu nawo, undakudzazhogwa-zhogwa ni at’u mario si Ayahudi, muhadhi wakathi wao wa kuthawala ugome.
Kudza kwa Mwana wa Mudamu
Math’ayo 24:29-31; Mariko 13:24-27
2521:25 Zabu 46:2-3; Math’ 24:29“Kidza ro dzuwa na wo mwezi na zo nyenyezi, zhosi vindathimwa ni maut’u ga kitai-kitai. Hano ho ts’i ho, ts’i zindakala zingelele kwani zindagoshezhwa ni kururuma kwa bahari na kupiga kwa maimbi mabomu. 26Na lolani, at’u mandangirwa ni woga hatha magwe mazime mioyo. K’amandamanya ni ut’u wani udzirirao urumwengu, mana nguvu za dzulu mulunguni zindathukuswa. 2721:27 Dani 7:13; Math’ 24:30Ndo haho mandamona Mwana wa Mudamu akudzani kahi za ingu, hamwenga na nguvu nyinji na nguma. 28H’aya bai maut’u gaga gandihoandza kuhendeka, be sogoheni, at’u ninwi rungararani na mulole ko dzulu na th’amaa mana wakathi wa Mulungu kumukombola undakala udzafika hehi!”
29Jesu akienderera kunena na akiambozera fumbo riri. Akiamba, “Lolani mutini hedu na hatha mihi yosi mingine. 30Wakathi imbozaho makodza, ni kukala ninwi enye munamanya kamare wakathi wa mavuno udzafika hehi. 31Kwa vizho ninwi nanwi, mukiona maut’u gaga gosi, manyani kukala uthawali wa Mulungu u hehi.
32“Nami namwambira kamare, kizhazi kiki k’akindakira kabila maut’u gaga gosi kuhendeka. 33Mulunguni na ts’i, zhosi vindahenda mwisho, ela maneno gangu k’agana mwisho bule.”
Kalani thayari-thayari
3421:34-35 Isa 24:17; 1 Ath’es 5:1-3“Nanwi dzimanyirireni, musihale wakathi wenu mukauhenda wa kurya na kunwa kukira muhaka, hedu hatha kudzishuhulisha zhomu na maut’u ga haha dhuniani, kwani mukihenda vizho, be iyo siku inadima ikahenda kumudulukiza na kumugwira here muhambo. 35Kwani siku iyo be indaadzirira at’u osini matoao kahi za urumwengu muzima. 3621:36 Math’ 24:42; Ugun 6:17Kwa vizho bai kalani matso na muvoye ili mupate nguvu za kugakirira maut’u gaga gandihohendeka, kidza mudime kuima mbere za ye Mwana wa Mudamu.” 3721:37 19:47; 22:39Jesu were akaafundisha at’u mutsana kahi za ro Hekalu siku zizo, na dzulo richangira were akawombola wo mudzi na kwendakala kut’u kuifwako Murima wa Mizeituni na kuukiza wo usiku kuko. 38Na o at’u nao were makarauka kwenda kahi za ro Hekalu kila siku kumusirikiza Jesu.
22Njama ya kumwalaga Jesu inapangwa
Math’ayo 26:1-5, 14, 16; Mariko 14:1-2, 10-11; Johana 11:45-53
122:1 Kumbo 12:1-20Vikara wakathi wa sikuk’uu ya Mikahe Iso Ts’ats’u ambayo pia inaifwa P’asaka were udzafika hehi. 222:2 19:48K’uzhona bai o alombi abomu na alimu a Sheria makikala manamala mwanya wa kumwalagira Jesu kisiri kwani were ni aoga na at’u. 322:3 4:2, 13; 10:18; 22:31, 53Ndo Shethani akimwangira-ngira Juda Isikariote ariye were ni mumwenga wa o anafundzi kumi na airi a Jesu. 4Naye Juda wakwenda vivii muhaka kwa alombi abomu na abomu a arindzi a ro Hekalu na achendapanga nao viryahu angazhodima kumusaliti Jesu kwao. 5Bai marihosikira vizho mafwahirwa hatha makilagana naye kumup’a p’esa. 6Juda akikubali na akiandza kumala nafasi mbidzo ya kumusalitira Jesu hasiho kukala na kundi rorosi ra at’u.
Jesu anarya P’asaka na anafundzie
Math’ayo 26:17-30; Mariko 14:12-26; Johana 13:21-30; 1 Akorintho 11:23-25
722:7 Kumbo 12:6Ndo yo siku ya Mikahe Iso Ts’ats’u ikifika ambayo pia ndo siku ya kutsindza ng’ondzi za sikuk’uu ya P’asaka. 8Ndo Jesu akimuhuma P’et’ero na Johana akiamba, “Endani hedu mukahuthayarishire viryahu hundizhorya ii sikuk’uu ya P’asaka.” 9P’et’ero na Johana marihosikira vivi makimuza Jesu makiamba, “Vidze, unahendza fukakuthayarishire hiko?” 10Jesu akidzigidzya akiamba, “Endani vivi hatha muchangira wo mudzi thu mundaona mwanamulume adzatsukula muthanga wa madzi, bai mundihomona muthuweni nyuma muhaka yo nyumba andiyongira. 11Mundihokala mudzangira mo nyumbani, muzeni ye mwenye nyumba muambe, ‘Mwalimu adzaamba, cho chumba cha ajeni ambacho iye na anafundzie mandarya sikuk’uu ya P’asaka ni hicho?’ 12Andihosikira vizho andamwanyesa chumba kibomu cha gorofani kiricho kina kila kit’u. Bai mukichona kwatyani kupanga-panga mumo.”
13Kwa vizho o anafundzi makiuka na makikwatya kwenda, nao makiona zho arizho were Jesu adzaamba zhenye. Ndo makipanga-panga kwa ut’u wa yo sikuk’uu ya P’asaka.
1422:14 6:13Bai wakathi urihofika, Jesu wakwendakelesi hamwenga na o ahumwie kurya chakurya. 15Kidza Jesu akiambira, “Mut’u mimi were na thamani zhomu kurya sikuk’uu ya P’asaka hamwenga nanwi kabila sidzaandza kupata mateso! 16Kwani namwambira kamare sindaithatha kaheri ii sikuk’uu muhaka indihopata manaye kamare-kamare kahi za uthawali wa Mulungu.”
17Gonya Jesu akihala cho kikombe cha divai achamboza muv̱era kwa Mulungu na akiambira o ahumwie akiamba, “H’aya halani mutsumbulirane. 18Nami namwambira ujeri, sindanwa kaheri divai muhaka uthawali wa Mulungu undihokudza.” 19Arihogonya vizho akihala mukahe, akimboza muv̱era, gonya akiumogola-mogola na akiagolozeza akiamba, “Uu ndo mwiri wangu [umbozwao kwa ut’u wenu, kalani mukiurya kwa kunikumbukira mimi.” 2022:20 Kumbo 24:8; Jere 31:31; Zaka 9:11; Arum 11:27; 2 Akor 3:6; Agal 4:24; Aebu 8:6; 9:12Bai marihogonya kurya, akihala cho kikombe cha divai akiap’a, akiamba, “Kikombe kiki ndo kilagane kisha kidzichoikwa kwa milatso yangu ambayo indamwagwa kwa ut’u wenu.] 2122:21-23 Joh 13:2, 21-30Ela lolani bai iye mut’u anisalitiye be yu haha, na hatha ninarya naye. 22Kwani Mwana wa Mudamu andalagwa karakara na ahendzazho Mulungu, ela shauriye iye mut’u amusalitiye.”
23O anafundzie marihosikira vizho makikwatya kuuzana-uzana o enye kwa enye mamanye chamba ni h’ani andiyehenda ut’u dza uwo.
Vidze mubomu ni mut’u ariyedze?
2422:24-26 9:46-4822:24 Math’ 18:1; Mar 9:33-34Kidza hakimbola k’anani kahi za o anafundzi dzulu za ni h’ani kahi zao anahalirwa dza here mubomu wao. 25Ndo Jesu akiambira kukala, “Athawali a at’u mario si Ayahudi mathawala at’u ao na ukali, kidza o vilongozi ao manaifwa, ‘Aheshimiwa.’ 2622:26 9:48; Math’ 23:11; Mar 9:35Ela ninwi bai ni musikale dza ao bule. Hat’uhe, iye ariye ni mubomu kahi zenu suthi akale muthithe wa osi. Kidza iye kilongozi suthi akale dza here muhumiki. 2722:27 Joh 13:4-5, 12-17Vidze ariye mubomu kahi za ano at’u airi ni hiye? Vidze ni yuyahu akelesiye akambozerwa chakurya hedu ni iye mwambozi wa chakurya? Samba ni iye akelesiye na akambozerwa. Ela mimi bai ni dza here mut’u ahumikaye kahi zenu. 28Ninwi ndinwi mudzioenderera kukala hamwenga nami kahi za majezo nigapatago. 29Nanwi namup’a wo uthawali dza here Baba arizhonip’a. 3022:30 Math’ 19:28Ninwi mundarya na munwe kahi za meza yangu kahi za uthawali wangu na kidza mundakelesi kahi za vihi zha endzi na muhukumu zo kabila kumi na mbiri za Iziraeli.”
Jesu ananena kimbere dzulu za P’et’ero andizhomukana
Math’ayo 26:31-35; Mariko 14:27-31; Johana 13:36-38
3122:31 22:3Kidza Jesu akiamba, “Simoni, Simoni! Lola Shethani adzamumala ili amuhehet’e dza here mut’u ahehet’azho ngano. 3222:32 Math’ 16:18; Joh 21:15-17Ela hamwenga na vizho mimi nidzakuvoyera vivi Simoni kwamba uenderere kukuluhira. Kidza bai undihoniuyira mimi, hakikisha kukala udzaangiza nguvu o nduguzo.”
33Simoni arihosikira vizho akidzigidzya akiamba, “Bwana, mut’u mimi ni thayari fukafungwe hosi hedu hatha nalagwe hamwenga nawe.” 3422:34 22:61; Math’ 26:75; Mar 14:72Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Nakwambira ujeri P’et’ero, undanikana k’ana t’ahu kabila jogolo k’aridzaika usiku wa rero, na undaamba kukala k’unimanya bule.”
3522:35 9:2-3; 10:4Gonya Jesu akiagalukira o anafundzie akiauza akiamba, “Munakumbukira harya nirihomuhuma na nikimwamba, musitsukule p’esa, hedu mukoba hedu hatha virahu zhenye? Vidze murihohendazho mwatsowa kit’u chochosi?” O anafundzi makidzigidzya makiamba, “K’ahutsowere kit’u.”
36Jesu akiambira, “Ela vivi bai ariye na p’esa hedu mukoba na avihale, na ariye k’ana mushu naaguze ro valore na augule. 3722:37 Isa 53:12Kwani go Maoro gaambago kukala, ‘Wathalwa jao mwenga na enye dambi,’ vivi be suthi gathimizwe kwangu. Kwa kukala go garigoorwa dzulu zangu be gandakala jeri.”
38O anafundzi marihosikira vizho makiamba, “Bwana! Lola haha kare huna mishu miri.” Jesu akiadzigidzya akiamba, “H’aa, vinathosha vizho.”
Jesu anavoya kahi za Murima wa Mizeituni
Math’ayo 26:36-46; Mariko 14:32-42
3922:39-46 5:1622:39 21:37; Math’ 26:30; Mar 14:26; Joh 18:1Badaye Jesu hamwenga na anafundzie wakwenda Murima wa Mizeituni here garizhokala mazowerage. 40Bai marihofika kuko Jesu waambira o anafundzie akiamba, “Voyani sidze mukangira majezoni.” 41Arihogonya kunena vizho akiashalahukira na achenda hat’u ambaho ukurewe ni dza uryahu wa mut’u adzevuguriza iwe. Arihofika haho akipiga mavindi na akivoya voyo riri, 4222:42 Math’ 6:10; 20:22; Mar 10:38; Joh 12:27-28“Baba, kala ni mahendzogo niusira gaga mateso gaga, ela visikale here nihendzazho mimi, ela navikale here uhendzazho uwe, visikale here nihendzazho mimi bule.” [ 43Ndo malaika kula mulunguni akimwambolera na akimwangiza nguvu. 44Na kidza kahi za hali ya kukala angelele akikaza kuvoya kwa nguvu zaidhi, na lola achambola mavukuhi garigokala gadzahalana na madeswe ga milatso, gakidweka ho ts’i.]
45Bai arihogonya kuvoya waauyira o anafundzie na achendaathekeza madzalela kwa cho kigondzi kinji na marere. 46Jesu arihoona vizho akiauza akiamba, “Mbona murere kaheri? H’aya ukani muvoye sidze mukangira majezoni.”
Jesu anagwirwa
Math’ayo 26:47-56; Mariko 14:43-50; Johana 18:3-12
47Bai arihokala achere kunena, kukidza kundi ra at’u ririrokala rinalongozwa ni Juda, ariyekala ni mumwenga wa o anafundzi kumi na airi. K’uzhona zho akidza na akimudonera Jesu. 48Ela Jesu arihoona vizho akimuza Juda akiamba, “Juda hatha unamusaliti ye Mwana wa Mudamu kwa kuhenda kumudonera kamare?” 49Ndo o anafundzie mario were ma hamwenga naye marihoona vizho makimwamba, “Bwana! Fuatheme-theme na myushu ano?” 50Hakimbola mumwenga wao, akimuthema muhumiki wa ye Mulombi mubomu mwenye hatha akimutosa sikiro.
51Ela Jesu akiamba, “Aa! Mbai, vinathosha vizho.” Gonya akirigut’a ro sikiro na akihola kare. 52Jesu akiambira o alombi abomu, na abomu a arindzi a ro Hekalu hamwenga na athumia a Kiyahudi mario were madzire mamugwire, akiamba, “Mbona mudzire na mishu na njogoma here mudzaogwira jambazi? 5322:53 19:47; 22:3Kila siku were ni hamwenga nanwi kahi za ro Hekalu na were k’amunigwira. Ela vivi bai ni wakathi wenu, ni wakathi ambawo nguvu za kiza zinathawala.”
P’et’ero anamukana Jesu
Math’ayo 26:57-58, 67-75; Mariko 14:53-54, 66-72; Johana 18:12-18, 25-27
54Bai o at’u makimugwira Jesu na makimuthongozha muhaka nyumbani kwa ye Mulombi mubomu mwenye. P’et’ero ye akihenda kuathuwa kwa kure. 55Vikara ho kahikahi za wo muhala hakikala hadzakotw’a moho na hana at’u manauoha. P’et’ero achenda na achendakelesi hamwenga nao. 56Bai P’et’ero arihokala akelesi haho muhendzi wa kazi mumwenga wa kiche wamona, kwa vizho akimulolat’o, akimulolat’o kaheri gonya akiambira o andziye akiamba, “Yuyu mwanamulume be were yu hamwenga na yuyahu adziyegwirwa!” 57P’et’ero arihosikira vizho akiamba, “M’ama, mut’u yuyahu be simumanya kamare!” 58K’avitoere hachambola mut’u mungine akimona ye P’et’ero na akiamba, “Uwe be u mumwenga waho kahi za aryahu at’u.” P’et’ero akidzigidzya akiamba, “Hatha. Si mumwenga waho bule ts’awe!”
59Kidza bada ya here saa ndzima kukira, hachambola mungine akisita kunena akiamba, “Jeri wenye kamare yuyu mwanamulume yuyu were a hamwenga na yuyahu adziyegwirwa. Kwani yuyu naye ni Mugalilaya t’i.” 60P’et’ero arihosikira vizho akiamba, “Ts’awe, simanya unanena ut’u wani be vivi.” Na haho henye, kabila k’adzatosa, jogolo rikiika. 6122:61 22:34; Math’ 26:34; Mar 14:30Ndo ye Bwana Jesu akigaluka na akimulola ye P’et’ero ko kwa uso. P’et’ero akikumbukira zho arizhokala adzambirwa ni ye Bwana Jesu, kukala, “kabila jogolo k’aridzaika uu usiku wa rero, undanikana k’ana t’ahu.” 62Bai P’et’ero achambola ko ndze na achendarira na utsungu munji.
Shikari manamuv̱udhya Jesu
63Vikara o at’u mariokala manamurinda Jesu makikwatya kumuhendera kav̱udhye na kumupiga. 6422:64 7:16Mamuhala na makimufunga kizuzu, makimupiga gonya makimwamba, “H’aya fwambire! Ni h’ani ye adziyekupiga vino kare?” 65Na lola at’u ao maenderera kumutsuha nyomba nyinji ye Jesu.
Jesu anahirikwa mbere za Baraza ra athumia
Math’ayo 26:59-66; Mariko 14:55-64; Johana 18:19-24
66Vikara kurihocha, o athumia a Kiyahudi, alombi abomu na alimu a Sheria mathunganana. Ndo Jesu akirefwa hatha haho mbere za ro Baraza ra athumia. 6722:67 9:20; Joh 10:24-25Makimuza makiamba, “H’aya fwambire, we ndiwe ye Masihi?” Jesu akiadzigidzya akiamba, “Hatha nikamwambira kisha k’amundakuluhira bule, 68na kidza hatha nikamuza swali k’amundanidzigidzya. 6922:69 Dani 7:13; Zabu 110:1; Mahe 7:56Ela kula vivi ye Mwana wa Mudamu andakelesi mukono wa kurya wa Mulungu mwenye nguvu.”
7022:70 Math’ 26:63; Luk 1:32-35Makimuza makiamba, “Vikara ndo fuambe we u Mwana wa Mulungu?” Jesu akidzigidzya akiamba, “Zho munenazho kukala ndimi be ni vizho.” 71Ndo kusikira vizho makiamba, “Vino funa haja ya ushahidhi? Mana siswi enye fudzasikira here adzizhonena na kanwake!”
23Jesu anahirikwa kwa P’ilato
Math’ayo 27:1-2, 11-14; Mariko 15:1-5; Johana 18:28-38
1Ndo ro kundi rosi ra at’u rikiungarara na rikimuthongozha Jesu muhaka kwa luwali P’ilato. 223:2 20:20-26Marihofika kuko, makikwatya kumushithaki na kuamba, “Mut’u yuyu fwamugwira anaavuga akili at’u ehu. Kidza hatha anaambira at’u kukala masimboze kodi kwa Kaisari na kuno anadziamba kukala iye nde ye Masihi, yani muthawali.”
3Kwa vizho P’ilato arihosikira vizho akimuza Jesu akiamba, “Vidze we ndiwe muthawali wa Ayahudi?” Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Uwe udzanena.” 4Na P’ilato akiagalukira o alombi abomu na ro kundi ra at’u na akiambira, “Mut’u yuyu simona na kosa rorosi ra kumuhendya ahukumiwe.” 5Kusikira vizho, o at’u makikaza kamare kuamba, “Mut’u yuyu anavuga akili at’u kukirira na go mafundishoge na kuahenda mathinye bugwa kahi za Judea ndzima. Ut’u uu wauandza Galilaya na vino hatha adzavifisha kuku kamare.”
Jesu anahirikwa kwa Herode
6P’ilato arihosikira vivi waauza o at’u chamba ye mut’u madzemushithaki ni Mugalilaya. 723:7 3:1Ndo arihombirwa kukala Jesu anambola kahi za jimbo rithawalwaro ni Herode, akiona baha alagize ahirikwe kwa iye Herode, ariye wakathi uwo were a mo Jerusalemu.
823:8 9:9K’uzhona zho Herode arihomona Jesu wafwahirwa zhomu kwa kukala kwa muda mure were anathamani kumona. Naye kwa kukala were wasikira manji dzuluze were ana thamani kumona anahenda miujiza. 9Kwa vizho Herode arihomona Jesu, wamuza-muza maswali manji, ela Jesu k’amudzigidzyire bule. 10Kuno ko, o alombi abomu na alimu a Sheria maimire haho na manasita kuamba Jesu ana makosa.
1123:11 Math’ 27:28; Mar 15:17; Joh 19:2Ndo Herode na shikarie makikwatya kumuv̱udhya na kumuzuma Jesu. Gonya makimuvika rivalo ridzo ra kithawali na makimulazha aujwe kwa luwali P’ilato. 12Kula siku iyo Herode na P’ilato makigwirana usena, mana haho nyuma-nyuma were be k’amapatana kamare.
Jesu anahukumiwa kwalagwa
Math’ayo 27:15-26; Mariko 15:6-15; Johana 18:39–19:16
13Bai marihofika kwa P’ilato, P’ilato waaiha hamwenga o alombi abomu na o vilongozi a o at’u, 14na akiambira vivi, “At’u ninwi mudzanirehera mut’u yuyu ambaye munaamba anaavuga akili at’u na kuhenda mathinye bugwa. Nidzamuza maswali mbere zenu na lola nikamona kukala kahi za gago gosi mudzigomushithaki nago, be k’ahana kosa rorosi arirohenda. 15Hatha Herode naye kidza k’amonere na kosa ndosa akamudzya kuku kwehu. Kwa vizho k’ahendere ut’u wowosi uwi wa kumuhendya alagwe. 16Nindizhohenda ni kulagiza apigwe vikotho gonya arichizwe.”
[ 17Vikara kahi za kila sherehe ya P’asaka, P’ilato were k’ana budhi kuavugulira mufungwa mumwenga.] 1823:18-25 Mahe 3:13-14Ela o at’u makipiga mikululu na kuamba, “Yuyu mwalage! Fuvugulire ye Baraba!” 19(Baraba were ni mut’u ariyefungwa jela kwa kukala wakalamo kahi za bugwa ririrohendeka mo Jerusalemu na kahi za maut’u ga kulaga at’u.)
20P’ilato were ahendzazho ni kumurichiza Jesu, kwa vizho akijaribu kunena na ro kundi ra at’u kaheri, 21ela o hatha makithuwa o wa, “Musulubishe! Musulubishe!” 22P’ilato arihosikira vizho akiuza lwa hahu akiamba, “Asulubiwe kwa adzakosani kibomu? Nidzamulola na nikamona k’ana kosa ra hatha kukala ahukumiwe kwalagwa, kwa vizho ndalagiza apigwe vikotho na gonya arichizwe.” 23Ela o at’u makikaza kamare kupiga mikululu na kuamba, asulubiwe. Na lola mwisho zo k’ululu zao zikishinda. 24Kwa vizho P’ilato akimuhukumu kwalagwa ye Jesu here marizhokala manahendza. 25Ndo akivugulirwa Baraba ariye were wafungwa kwa kuthinya bugwa na kwalaga, naye were nde mahendzaye avugulwe. Gonya P’ilato akimuhala Jesu na akimulazha kwao here marizhokala manamala.
Jesu anasulubiwa
Math’ayo 27:31-44; Mariko 15:21-32; Johana 19:17-27
26Kwa vizho o shikari a Kirumi makimuhala Jesu machenda naye mende makamwalage. Bai marihokala makwendani makithungana mut’u aifwaye Simoni Muk’irene. Mut’u yuyu were anangira mo mudzini kula mashambani. O shikari marihomona mamugwira na makimuhika wo musalaba kithuroni, autsukule, kuno Jesu a mbere ye a nyuma.
27Kidza ngororoki bomu ya at’u yakala inamuthuwa Jesu nyuma-nyuma. Kahi za ii ngororoki mwere muna anaache mariokala manapiga k’ululu na kurira kwa ut’u wa go garigokala ganamukalira Jesu. 28Jesu arihoona vizho waagalukira o anaache na akiambira, “H’enwi ano m’ama a Jerusalemu, at’u ninwi musirireni kwa ut’u wa kunishikithikira mimi, ela dziririreni ninwi enye hamwenga na ana enu. 2923:29 21:23Kwani lolani siku za thabu zinadza ambaho at’u mandaamba, ‘Baha ao anaache mario ni t’asa, baha ao mario k’amazhalire ahoho, hedu hatha kuamwisa ana!’ 3023:30 Hose 10:8; Ugun 6:16Gonya mandanena na mirima na mayambe, ‘Nwi mirima h’aya fugwerereni!’ Na zho virima vithithe-vithithe mandazhambira, ‘Hedu hufinikireni!’ 3123:31 1 P’et 4:17Kwani ikikala at’u manadima kuhenda maut’u gaga kwa muhi mwitsi vidze makivihenda kwa muhi mufu vindakaladze?”
32Kidza were hana ahendi a mai airi, bai aa nao mathongozhwa hamwenga na Jesu kwendalagwa. 3323:33 Isa 53:12Ndoo vivii, hatha hat’u haifwaho Ribeshe ra Kitswa, bai haho makimusulubisha Jesu. Naye wasulubiwa hamwenga na ahendi a mai airi, mumwenga mukono wa kurya, na mungine mukono wa kumots’o. [ 3423:34 Zabu 22:18; Math’ 5:44; Luk 6:28; Mahe 7:60Ndo Jesu akiamba, “Baba asamehe! Mana k’amamanya ro mahendaro.”] O shikari makizigazha zo nguwo za Jesu. Nao mahenda vivi kwa kuhenda kuzipigira k’ura. 3523:35-39 Zabu 22:7; 109:35Na o at’u makikala ma haho manavilolera zho vikalazho, kuno ko o vilongozi a Kiyahudi makikala manamusholera Jesu na kuamba, “H’aya k’aokola angine, vivi be ni adziokole mwenye kala nde iye Masihi jeri ariyetsagulwa ni Mulungu.”
3623:36 Zabu 69:21Na o shikari nao makihenda dza vizho zhenye mamuv̱udhya Jesu, kwani mamuthuwa hehi na makimup’a siki, 3723:37-38 Math’ 27:11makimwamba, “H’aya dziokole mwenye kala u muthawali wa Ayahudi jeri!”
38Kidza ho dzulu za kitswache hakotw’a kibao kirichokala chaorwa maneno gaga: Yuyu Nde Muthawali Wa Ayahudi.
39Vikara mumwenga kahi za o ahendi a mai ariyekala adzanganywa haho, wamusholera Jesu akimwamba, “Vidze we siwe ye Masihi bule? H’aya dziokole mwenye gonya ufuokole naswi!”
40Ye mungine ye arihosikira vizho akimudumulira ye mwandziwe akiamba, “We fuambe kumwogoha Mulungu bule? Siswi hosini ahahu fwahukumiwa vimwenga. 41Na bai siswi zho furizhohukumiwa ni karakara, kwani zho fuhendwazho be vinalengana na go mai furigogahenda, ela yuyu be k’ahendere rii rorosi.” 42Gonya akimwamba Jesu, “Nikumbukira bai Jesu, undihokudza kahi za uthawaliwo!” 4323:43 2 Akor 12:3Jesu akimudzigidzya akiamba, “Nakwambira ujeri wenye, vivi rero kare fundakwenda hosini p’ehoni.”
Jesu anamarigizika
Math’ayo 27:45-56; Mariko 15:33-41; Johana 19:28-30
4423:44-45 Amo 8:9Ganakala gago were ni saa t’andahu, bai ts’i yosi yagit’ana kiza muhadhi saa chenda, 45mana ro dzuwa raricha kuala na yo p’azia ya nguwo kahi za ro Hekalu ikitharuka h’waa p’ande mbiri. 4623:46 Zabu 31:5; Mahe 7:59Gonya Jesu akipiga k’ululu akiamba, “Baba, yo roho yangu ninayika mikononi mwako.” Naye ko kugonya kunena vizho thu, akimarigizika kare. 4723:47 K’ana makosa: Math’ 27:19; Mahe 3:14; 7:52; 22:14Bai ye mubomu wa shikari arihoona vizho virizho were vidzahendeka wamulika Mulungu na akiamba, “Ni jeri mut’u yuyu were k’ana makosa gogosi.” 48Vikara ro kundi ra at’u mario were madzirelolera zho vikalazho marihoona go maut’u gago gakihendeka, mauya midzini kwao kuno manathukusa vitswa zhao kwa kushikithika. 4923:49 8:2-3; Zabu 38:11Na o at’u mario were ni asena a Jesu, ambao angine were ni aryahu anaache mariokala madzamuthuwa Jesu kula Galilaya, maima kure vichache na makilolera maut’u gaga.
Kuzikwa kwa Jesu
Math’ayo 27:57-61; Mariko 15:42-47; Johana 19:38-42
50-51Vikara kwereko na mut’u mumwenga ariyeifwa Josefu naye were anambola mudzi mumwenga wa Ayahudi uifwao Arimath’ea. Iye were ni mut’u mudzo kidza ni muhachi, na were anauthariza uthawali wa Mulungu. Idzaho were ni mumwenga waho kahi za ro Baraza ra athumia, iye k’aaungire mukono kahi za gago marigogahenda. 52Bai wakwenda hatha kwa P’ilato na achendaumala mwiri wa Jesu akauzike. 53Arihoruhusiwa wakwendamuthinya akimulinga-linga ts’andza ya kitani, na achendamwika kahi za mbira iriyohenda kutsongwa iweni. Mbira ii were k’aidzahumirwa bule. 54Ganakala gago were ni siku ya Mathayarisho, mana siku ya Sabato were i hehi na kwangira. 5523:55-56 8:2-3Na aryahu anaache mariokala mamuthuwa Jesu hangu Galilaya, makwenda na Josefu na machendayona yo mbira na makiona viryahu mwiriwe urizhoikwa. 5623:56 Kumbo 20:10Ndo makiuya midzini kwao na machendathayarisha mavumba na marashi ga kudzaumwagira mwiri wa Jesu. Na irihofika siku ya Sabato makioya here Sheria iambazho.
24Kufufuka kwa Jesu
Math’ayo 28:1-10; Mariko 16:1-8; Johana 20:1-10
1Vikara irihofika siku ya kwandza ya wiki o anaache mauka na madzach’a maitsi machenda ko mbirani na go mavumba marigokala madzagathayarisha mende makamumwagire here adha rao ririzho. 2Marihofika kuko machendaona ro riiwe ra kubiningizira yo mbira ridzapingiliswa kure na yo mbira. 3Ela hatha vizho machangira mo ndani, mariholola k’amawonere bule wo mwiri wa Bwana Jesu. 4Marihokala machere haho kudangana-dangana, lola mahenda kuona anaalume airi maimire hehi nao. At’u alume aa mere madzavala nguwo za kumetha-metha. 5Bai o anaache mapiga mavindi makidzizanya kuno nyuso zao zinalola ho ts’i kwa ut’u wa woga munji mariokala nawo. O at’u alume machambola kuuza makiamba, “Mbona munamumala mut’u ariye moyo kahi za at’u mariofwa? 624:6-7 9:21-22K’aho bule be haha, adzafufuka! Amba munakumbukira zho arizhokala akimwambira arihokala achere nanwi ko Galilaya? 7Kukala Mwana wa Mudamu andalazhwa mikononi mwa at’u enye dambi, kidza andasulubiwa, ela indihofika siku ya hahu andafufuka kaheri.” 8Ndo haho o ana ache makikumbukira go maneno ga Jesu.
924:9-11 Mar 16:10-11; Luk 8:2-3Bai marihouya kula ko mbirani makwendaambira o anafundzi kumi na mumwenga na o angine osi gaga maut’u gaga. 10Anaache aa were ni Maryamu Magidalena na Joana, na Maryamu mameye Jakobu. Aa hamwenga na o angine mariokala hamwenga nao ndo mariokwendaambira o ahumwi dzulu za maut’u gaga. 11Ela o ahumwi makiona go marigonena o ana ache be k’agana mana yoyosi, kwa vizho k’amaakuluhirire bule. 12Ela hamwenga na vizho, P’et’ero waungarara na akikot’a malo kwenda ko mbirani. Arihofika kuko akizama akilola na akizona zo nguwo za sandza zi h’akeye. Ndo akiuka akikwatya kuuya kuno anaaza mo moyoni, “Ut’u uno udziwohendeka ni ut’u wani?”
Jesu anaambolera anafundzie airi
13Vikara siku iyo vizho, hakikala hana anafundzi airi a Jesu manenda kadzidzi kaifwako Emau. Kadzidzi kaka were ka here maili fungahe vivi kula Jerusalemu. 14Anafundzi aa were manenda kuno manasumurira dzulu za kila kit’u ambacho were chahendeka. 15K’uzhona zho marihokala manasumurira, Jesu waasongerera na akinenda hamwenga nao, 16ela ao k’amadimire kumumanya bule kwani matso gao were gadzaziywa.
17Ndo Jesu akiuza akiamba, “Munasumurira dzulu za ut’u wani nwi kuno munenda?” Kusikira vizho makiima thii, kuno nyuso zao zidzakundzika kwa huzuni. 18Mumwenga wao kahi za aa airi were nde Kileopa. Vikara yuyu akimuza Jesu akiamba, “Unamala uambe u mujeni muno Jerusalemu hatha k’umanya maut’u garigohendeka vino dzuzi-dzuzi?”
1924:19 7:16Jesu akiauza akiamba, “Ni maut’u gani be go?” O anafundzi makimudzigidzya makiamba, “Ni maut’u garigomukalira mut’u aifwaye Jesu wa Nazareth’i. Mut’u yuyu were ni nabii na were ana nguvu mbere za Mulungu na mbere za at’u osi. Nguvu zizi zaoneka kahi za kunenakwe na hatha kahi za mahendoge. 20Bai o alombi abomu na o vilongozi ehu, makimulazha ili ahukumiwe kwalagwa, ndo akisulubiwa. 2124:21 1:68; 2:38Siswi were huna th’amaa kukala iye nde ariye angakombola ts’i ya Iziraeli! Zaidhi ya gago ni kwamba rero ni hahu hangu gakale gaga. 22Na ut’u ungine ni kwamba ano m’ama ehu angine madzahushangaza. At’u ao madzarauka ko mbirani madzach’a, 23ela madzihofika kuko, k’amawonere bule wo mwiri wa Jesu. Ndo makadza na makahuthalira uv̱oro wa kukala madzaona maono ga malaika na makaambira kukala ye Jesu a moyo! 2424:24 24:12; Joh 20:3-10Badaye angine ehu makenda vivii, hatha ko mbirani. Madzihofika kuko makaona zho madzizhoamba o anaache zhenye, ela ye Jesu mwenye k’amamonere bule.”
2524:25-27 24:45Jesu akiambira, “Mbona mu azuzu namuna ino? Mbona muna kiziho na kukuluhira go garigonenwa ni manabii ho kapindi? 26Vidze were k’avimala ye Masihi apate thabu na badaye angire kahi za ngumaye?” 2724:27 24:44K’uzhona zho Jesu akikwatya kuang’aziza gosi garigo kahi za Maoro ganenago dzuluze. Jesu waandza na zhuwo zhosi zha Musa na hatha Maoro ga manabii osi, akiaeleza. 28Vikara marihokala madzafika hehi na ko kadzidzi marikokala manenda, Jesu were ni here andiyekira ende ko mbere ya ko kadzidzi. 29Kuona vizho makimusitira makiamba, “H’aa, ni zhani bai, kala naswi kwani hatha dzuwa rinenda kupothokani na dzulo rinangira kare.” Kwa vizho Jesu k’akahalire achenda hamwenga nao.
30Vikara arihokala adzakelesi kuhumira chakurya hamwenga nao, wahala mukahe akimboza muv̱era kwa Mulungu gonya akiumogola na akiap’a. 31Haho ndo matso gao gakigunuka na makimumanya ye Jesu. K’avitoere, ko kumumanya thu, achangamika kare haho kwa haho 3224:32 24:45Na lola makikwatya kuuzana-uzana na kuamba, “Vidze kurya ngirani amba mioyo yehu were ina raha zhomu, adzihokala ananena naswi na kufung’azira garya garigo kahi za Maoro?”
33Bai makiungarara kare na makikwatya kuuya Jerusalemu. Marihofika kuko makionana na aryahu ahumwi kumi na mumwenga hamwenga na anafundzi angine a Jesu. 3424:34 Mar 16:7; 1 Akor 15:4-5Na o airi kuonewa thu makiambwa, “Aa ni jeri benwi! Ye Bwana be adzafufuka jeri na hatha akamwambolera Simoni.” 35Gonya o airi nao makithala garyahu ambago were gadzaakalira mo ngirani kwenda Emau, na viryahu ambazho mamumanya ye Jesu arihomogola mukahe.
Jesu anaambolera anafundzie
Math’ayo 28:16-20; Mariko 16:14-18; Johana 20:19-23; Mahendo 1:6-8
3624:36 1 Akor 15:5; Dheri: Luk 2:14Na lola hatha were k’amadzatosa wo moro wao, poo ye Jesu mwenye na akiima kahi zao. Akialamusa akiamba, “Dheri narikale kwenu.”
3724:37 Math’ 14:26; Mar 6:49Lola makihondoka na makidzalwa ni woga, kwani maona manaona p’ep’o be o. 38Ela Jesu akiauza akiamba, “Mbona munabudzyika kaheri? Kwanoni mioyo yenu i thele kutsakuluhira? 39H’aya nilolani go magulu na yo mikono yangu hedu, samba ndimi mino! Nigut’ani mulole hedu, kwani p’ep’o k’ana mwiri hedu hatha misoza, dza here nirizho mimi.”
40Arihogonya kunena vizho, akianyesa go magandzage na go maguluge. 4124:41-43 Joh 21:5, 10; Mahe 10:41Ndo marihokala machere k’amadzakuluhira kwa ut’u wa ro fwahiro bomu na ko kushangaa, Jesu akiauza akiamba, “Vidze muna ut’u wowosi wa kurya hano?” 42Bai makihala kisiku cha kumba ra kukanja makimup’a. 43Jesu akikihala cho kisiku cha kumba na akikirya manalola. 4424:44 24:27; Joh 5:39; Musa: Mahe 7:9-10, 25-27, 35, 37-39; Joh 5:46; Manabii: Isa 52:13–53:12; Hose 6:2; Zaburi: Zabu 22; 69Gonya akiambira, “Maut’u gaga genye be ndo nirigokala nikimwambira nirihokala nichere hamwenga nanwi, kukala kila kit’u kirichoorwa dzulu zangu kahi za Sheria ya Musa na zhuwo zha manabii na hatha kahi za zhuwo zha zaburi suthi vithimire.” 4524:45 24:25-27, 32; Joh 20:9Gonya akiahendya madime kung’alirwa ni go Maoro. 4624:46 9:21-22; Math’ 26:56; Mar 14:49; 1 Akor 15:3-4; Mahe 17:2-3; 28:23Kidza akiambira, “Vivi ndizho ambazho zhaorwa, kukala ye Masihi were suthi apate thabu na kidza afwe na siku ya hahu afufuke kula kifwani. 4724:47 3:3; Mahe 1:8; 5:31; 11:18; 17:30-31; 20:21; Arum 15:19Na at’u osini a kila kabila, kuandzira mudzi wa Jerusalemu mahubiriwe kahi za dzinare kwamba mathubu na mausizwe dambi zao. 4824:48-49 Mahe 5:32; Joh 15:26-2724:48 Mahe 1:8, 22; 2:32; 3:15; 4:33; 10:39-41; 13:31Ninwi bai mu mashahidhi a maut’u gaga. 4924:49 4:18Na lolani mimi mwenye bai nindamuhirikira viryahu virizholagwa ni Baba. Ela kabila vizho, kalani haha Jerusalemu muhaka mundihovikwa nguvu za kula dzulu mulunguni.”
Jesu anenda dzulu mulunguni
Mariko 16:19-20; Mahendo 1:9-11
5024:50-51 9:51; Mar 16:19; Mahe 1:9; 3:21Badaye akialongoza kuwombola wo mudzi muhaka kadzidzi ka Beth’ania, marihofika kuko Jesu akinula mikonoye na akiahasa. 51Bai arihokala achere kuahasa akiahaukira na akinulwa achenda mulunguni. 5224:52 Mahe 1:12; Joh 14:28; 16:22O anafundzi makimuabudu gonya makiuya Jerusalemu na fwahiro bomu. 5324:53 Mahe 2:46; 5:12Nao makala kahi za ro Hekalu siku zosi kumulika Mulungu.