Uv̱oro Udzo here arizhouora

JOHANA

Uthongodhyeri

Uv̱oro uu Udzo wa Jesu wandhikwa ni muhumwi wa Jesu ariyeifwa Johana. Johana were ni mumwenga wa aryahu anafundzi mariokala hehi-hehi na Jesu. Kahi za chuwo kiki dzina ahendzaro kuhumira sana ni “Mwanafundzi ariyehendzwa ni Jesu.”

Johana kahi za chuwo kiki anafwambira Jesu were ni h’ani. Muryango wa kwandza una jibu ra swali riro. Johana anaamba Jesu were ni Neno na kidza were ni Mulungu. Vit’u zhosi zhaumbwa ni iye na ni zhakwe iye (1:3). Kidza Jesu ndiye Mwana Ng’ondzi wa Mulungu ausaye dambi ya urumwengu (1:29). Jesu yuyu ndiye iye ariye manabii mandhika maut’u manji dzuluze (1:45). Kwa kundhika uv̱oro uu Johana anafwanyesa viryahu Jesu arizhokala akinena na kuhenda haha dhuniani. Kahi chuwo kiki Johana anafwanyesa miujiza mifungahe inyesayo kukala ni jeri Jesu ni Mwana wa Mulungu (2:1–12:50).

Lengo ra Johana kwandhika chuwo kiki ni kwamba fukuluhire kukala Jesu ndiye Masihi na kidza ni Mwana wa Mulungu na fukikuluhira fupate uzima wa kare na kare (20:31). Johana anafwanyesa lwazu kukala ngira ya kupatira uzima i kahi za 3:16, “Kwa mana Mulungu wauhendza urumwengu zhomu hatha akimulazha Mwanawe wa h’akeye ili kila amukuluhiraye asingamike, ela akale na uzima wa kare na kare.”

Maut’u garigo mumu

Jesu ni Neno na kidza ni Mulungu 1:1-18

Johana Mubat’izaji na mafundishoge 1:19-34

Jesu anatsagula anafundzie 1:35-51

Miujiza mifungahe ya Jesu 2:1–12:50

Wiki ya mwisho ya Jesu: Kuhukumiwakwe na kufwakwe 13:1–19:42

Kufufuka kwa Jesu 20:1-10

Jesu anaambolera anafundzie 20:11–21:25

1

Jesu nde Neno

11:1-2 Mwan 1:1–2:4; Joh 17:5; Afil 2:6; 1 Joh 1:1-2; Ugun 19:13-16Haho chaho kwakala neno, na iye Neno wakala kwa Mulungu, na ye Neno wakala ni Mulungu. 2Hangu ho chaho ye Neno were a kwa Mulungu. 31:3-4 1:9-10; 5:26; 1 Akor 8:6; Akol 1:16-17; Aebu 1:2; Ugun 3:14Vit’u zhosi zhaumbwa kwa kukirira kwakwe. Na k’ahana kit’u hatha kimwenga kirichoumbwa hasiho kukirira kwakwe. 4Iye Neno were nde chaho cha uzima, na uzima uu wareha mulangaza kwa anadamu. 51:5 Mwan 1:3-4Mulangaza uu, unang’ala kizani na kiza k’akiwadimire.

61:6 Math’ 3:1Bai kwereko mut’u mumwenga ariyehumwa ni Mulungu, dzinare ni Johana. 7Mut’u yuyu wakudza kwamba aambirize at’u dzulu za wo mulangaza, kwamba kukirira kwa iye Johana at’u osi madime kukuluhira. 81:8 1:20Iye mwenye were siye mulangaza bule, ela wakudzaambiriza at’u dzulu za uwo mulangaza. 91:9-10 8:12; 17:25; 1 Joh 2:8Na uwo mulangaza wa jeri ung’alirawo kila mut’u, were unadza urumwenguni. 10Iye were a urumwenguni, na uwo urumwengu waumbwa kukirira na iye, ela kidza o at’u a urumwengu k’amamumanyire bule. 11Mut’u iye wakudza kwa a kwakwe enye, ela o mario akwe k’amamuhokerere. 121:12 1 Joh 3:1; Agal 3:26; 4:5Ela mwero wa osi aryahu mariomuhokera na kumukuluhira waap’a wadimi wa kukala ana a Mulungu. 131:13 3:3, 5-6; 1 P’et 1:23; 1 Joh 3:9Ana aa k’amazhalirwe kwa ngira ya kibinadamu, hedu kwa mahendzo ga mut’u, ela mazhalwa ni Mulungu. 141:14 Agal 4:4; Afil 2:7; 1 T’imo 3:16; Aebu 2:14; 1 Joh 4:2; Hukiona ngumaye: Math’ 17:2, Joh 2:11; 1 Joh 1:1-3K’uzhona zho, Neno akikala mut’u na akitoa hamwenga naswi. Bai hukiona ngumaye. Nguma ii were ni yakwe kwa kukala were nde Mwana wa h’akeye kula kwa babaye, naye were adzere nema na ujeri.

151:15 1:24-27, 30; 5:31-34, 36Kwa vizho Johana wamboza ushahidhi dzuluze, akiluta mumiro akiamba, “Yuyu nde yuyahu niriyekala ninamwamba nirihoamba kukala, ‘Iye adzaye nyuma zangu be ni mubomu kuriko mimi, kwa kukala wakalako hatha kabila mimi sidzakalako.’ ”

16Bai siswi hosi fwahokera nema ya kukup’ulirwa kula kwa uthimiri wa kwakwe. 171:17 7:19; Kumbo 31:18Kwani Sheria yalazhwa kukirira kwa Musa, ela nema na ujeri zhakudza kukirira kwa Jesu Masihi. 181:18 6:46; 14:8-9; Kumbo 33:20; Math’ 11:27; 1 T’imo 6:16; 1 Joh 4:12K’ahana mut’u ariyemona Mulungu, ela ye Mulungu Mwana, ariye ni Mwana wa h’akeye ariye lagani hakwe nde ariyehumanyisa iye Mulungu.

Johana anaathayarisha at’u

Math’ayo 3:1-12; Mariko 1:1-8; Luka 3:1-18

191:19-27 5:33Bai vivi ndizho Johana arizhoamba wakathi Ayahudi marihoahuma alombi na Alawi kula Jerusalemu kwamba makamuze maambe, “U h’ani we?” 201:20 3:28Marihofika kuko, Johana k’akahalire kuadzigidzya, ela waambira lwazu-lwazu akiamba, “Mimi si iye Masihi bule.” 211:21 Math’ 2:14; Joh 6:14Marihosikira vizho makimuza kaheri makiamba, “Vikara u h’ani? U Elija?” Johana akidzigidzya akiamba, “Mimi si Elija bule.” Makimuza kaheri makiamba, “We u iye nabii?” Johana akiadzigidzya akiamba, “Hatha bule.”

22Mwisho kamare makimuza makiamba, “Vikara u h’ani? Hup’e jibu hukaambire aryahu at’u madziohuhuma. Vidze unaambadze dzuluzo?”

231:23 Isa 40:3Johana akidzigidzya akiamba, “Here nabii Isaya arizhonena,

Mimi ni mut’u alutaye mumiro ko nyika na kuamba,

‘Mutengezereni Bwana ngira ya kugoloka.’ ”

24O at’u mariokwenda kwa Johana, were madzahumwa ni Mafarisayo. 251:25-26 1:33; Math’ 21:25Bai makimuza Johana makiamba, “Kala k’u Masihi na k’u Elija, hedu ye nabii humutharizaye, mbona unabat’iza at’u?”

26Johana akiadzigidzya akiamba, “Mimi ninabat’iza at’u kwa madzi, ela kahikahi zenu haimire mut’u musiyemumanya. 271:27 1:15; Mahe 13:25Na iye bai ndiye adzaye nyuma yangu ambaye mimi siv̱irya hatha kumuvula virahuzhe.” 281:28 10:40; Math’ 3:13Maut’u gaga gahendeka kuko Beth’ania, nyangamo ya hiri ya muho wa Jorodani arikokala Johana anabat’iza at’u.

Jesu ndiye Mwana Ng’ondzi wa Mulungu

291:29 1:36; Isa 53:6-7; 1 P’et 1:19; 1 Joh 2:2; Ugun 5:6Siku ya hiriye Johana akimona Jesu anadza na arihomona akiamba, “Lolani thiyu ye Mwana Ng’ondzi wa Mulungu ausaye dambi ya urumwengu. 301:30 1:15Yuyu ndiye niriyekala ninaamba haho nirihonena nikiamba, ‘Iye mut’u adzaye nyuma zangu, ni mubomu kuriko mimi, mana wakalako hatha kabila mimi sidzakalako.’ 31Mut’u mimi sidimire kumanya kala andakala h’ani, ela nakudza nibat’ize at’u na madzi kwamba adime kuonyeswa kwa Aiziraeli.”

321:32 Math’ 3:16Gonya Johana achamboza ushahidhi akiamba, “Naona ye Roho akitserera kula mulunguni dza here giya na akimuthulama. 33Sikamumanyire, ela ye ariyenihuma nibat’ize at’u na madzi wanambira vivi, ‘Ye mut’u ambaye undaona Roho anatserera na kumuthulama, be ndiye iye andebat’iza at’u kwa Roho Mweri.’ 341:34 Mwana wa Mulungu: 1:49; 5:18-23; 10:36; 11:27; 20:31; Math’ 3:17; 27:54; Mahe 9:20Nami nidzazhona na ninamboza ushahidhi kwamba yuyu nde Mwana wa Mulungu.”

Anafundzi a Jesu a kwandza-kwandza

Math’ayo 4:18-22; Mariko 1:16; Luka 5:2-11

35Bai siku ya hiriye kaheri, Johana were aimire haho na anafundzie airi, 361:36 1:29bai arihomona Jesu anatsembera akiamba, “Lolani thiye ye Mwana Ng’ondzi wa Mulungu.” 37O anafundzi airi makimusikira Johana ananena vivi, makimuricha na makimuthuwa Jesu.

38Jesu akigaluka na akiaona o anafundzi airi manamuthuwa, akiauza akiamba, “Munamalani nwi?” Makidzigidzya makiamba, “Ukalahi kwani Rabi?” (Rabi manaye ni mwalimu.) 39Jesu akiamba, “Ndzoni muhaone hedu.” Kwa vizho machenda naye na makiona ho akalaho na makikala hamwenga naye siku iyo. Ganakala gaga were ni murongo wa saa kumi za dziloni.

401:40-42 Math’ 4:18-20Mumwenga wa aryahu airi mariomusikira Johana ananena na machenda na Jesu, were ni Anderea, nduguye Simoni P’et’ero. 411:41 4:25Kit’u cha kwandza arichohenda Anderea wakwendamona nduguye Simoni na akimwambira vivi, “Hudzamona ye Masihi bewe.” (Mana ya Masihi ni mut’u ariyetsagulwa ni Mulungu.)

421:42 Math’ 10:2; 16:18Gonya Anderea akimuhirika Simoni kwa Jesu. Bai Jesu akimulola na akiamba, “Uwe u Simoni mwana wa Johana, ela dzinaro rindakala K’efa.” (K’efa manaye ni P’et’ero yani iwe.)

43Siku ya hiriye akiona baha ende Galilaya. Bai akimona Filipu, na Jesu akimwamba Filipu, “Nithuwa hedu.” 44Filipu wakala ni mut’u wa Beth’isaida, kut’u arikotoa Anderea na P’et’ero.

451:45 Kumbu 18:15; Isa 9:5; 42:1-4; Izik 34:23; Mik 5:2-4Ndo Filipu akiuka kwenda kwa Nath’anieli na achendamwamba, “Nath’anieli hudzamona iye ambaye Musa waora maut’u dzuluze kahi za cho chuwo cha Sheria, na kidza ambaye manabii maora dzuluze. Dzinare ni Jesu wa Nazareth’i, mwana wa Josefu.”

46Nath’anieli arihosikira vizho akiuza akiamba, “Vino kuna kit’u kidzo kidimacho kwambola kula Nazareth’i jeri?” Filipu akimwamba, “Ndzo ulole.”

47Jesu arihomona Nath’anieli anamudzirira akiamba, “Lolani, thiyu Muiziraeli jeri-jeri ambaye k’ana ulongo wowosi ndanimwe.”

48Nath’anieli akimuza akiamba, “Udzanimanyadze?” Jesu akidzigidzya akiamba, “Nidzakona haryahu udzihokala u ts’ini za uryahu mutini. Na hatha Filipu were k’adzakwiha.”

491:49 1:34; 12:13; Math’ 27:42Nath’anieli akimudzigidzya akiamba, “Rabi, uwe u Mwana wa Mulungu, u muthawali wa Iziraeli.”

50Jesu akiamba, “Unakuluhira kwa kukala nidzakwambira dzakona udzihokala u ts’ini za mutini? Be undaona maut’u mabomu kukira gaga.” 51Jesu akienderera kunena akiamba, “Ninamwambira ujeri, mundaona mulunguni ku lwazu na malaika a Mulungu manambuka na kutharamuka kwa Mwana wa Mudamu.”

2

Jesu anagaluza madzi kukala divai

12:1-11 4:46Bada ya siku mbiri kukikala na harusi kuko K’ana, mudzi wa Galilaya; na mameye Jesu akikala a kuko. 2Jesu naye na anafundzie masungwa yo harusi.

3Bai divai ya yo harusi irihogoma mameye Jesu akimwambira, “Divai idzaagomera kuryahu.”

42:4 7:6, 30; 8:20; 12:23; 13:1; 17:1; Luk 22:53Jesu akimwamba, “Kwanoni unanambira zho m’ama? Wakathi wangu k’audzafika bule.”

5Ye mameye akiambira o ahumiki akiamba, “Tengezani rorosi andiromwambira.”

62:6 Mar 7:3-4Bai kwereko kuko mabiga mahandahu ga mawe garigoikwa kwa adha ra Ayahudi ra kuoga. Kila mwenga were rinangira geleni mirongo miri hedu mirongo mihahu za madzi. 7Bai Jesu akiambira o ahumiki akiamba, “Dzazani mabiga gaga na madzi.” Kwa vizho makigadzaza mulembelembe. 8Gonya Jesu akiambira o ahumiki, “Vikara hekani mukamup’e ye kilongozi wa yo sherehe.” Bai makiheka makimuhirikira, 9na ye kilongozi akithatha go madzi garigokala gadzagaluka divai. K’amanyire idzambolahi, ingahokala o ahumiki mariokala madzaheka go madzi were manamanya zho vidzizhokala. Bai ye kilongozi akimuvuha k’anda ye bwana harusi, 10na akimwamba, “Kawaida mut’u ni kumboza divai mbidzo kwandza ndo gonya kala at’u madzanwa zhomu zhenye, akamboza yo mbii-mbii, ela we vivi udzayika yo mbidzo hatha vivi ndo unayomboza.”

112:11 Muujiza: 2:23; 3:2; 4:54; 6:26; 11:47-48; 20:30; Mahe 2:22; Arum 15:19Bai uu ndo muujiza wa kwandza kamare ariouhenda Jesu. Nawo wauhenda K’ana, mudzi uriwo ko Galilaya, bai akinyesa ngumaye na o anafundzie makimukuluhira.

122:12 Math’ 4:13Bada ya vivi Jesu na mameye na nduguze na anafundzie makitharamuka Kaperinaumu kwa siku mbiri t’ahu.

Jesu anainga at’u kula kahi za Hekalu

Math’ayo 21:12-13; Mariko 11:15-17; Luka 19:45-46

132:13 6:4; 11:55; 12:12; Kumbo 12:1-14Gonya wakathi wa sikuk’uu ya Kiyahudi ya P’asaka urihofika hehi, Jesu wambuka kwenda Jerusalemu. 14Bai arihokwenda kahi za ro Hekalu akiona at’u haho, managuza ng’ombe na ng’ondzi na magiya. Kidza were kuna angine mariokala manabanda p’esa, makeresi na meza zao. 15Jesu akisuka kikotho cha nyugwe na akiainga osi mo Hekaluni hamwenga na zo ng’ombe na ng’ondzi zao. Na kidza akizipetula-petula zo meza zao, na zo p’esa zosi zikimwagika!

162:16 Luk 2:49Akiadumulira o mariokala managuza magiya akiamba, “H’aya gauseni gaga mumu! Siigaluzeni nyumba ya Baba na kuihendya soko!”

172:17 Zabu 69:9Gonya o anafundzi marihoaza dzulu ya zho arizhohenda Jesu, makikumbukira viryahu virizhondhikwa kahi za Maoro zhaambazho,

“Mulungu, hat’u ha kukuvoya ha moyoni mwangu zhomu hatha sina zha kuhenda.”

182:18 2:11Ndo o Ayahudi makimwamba, “Undafwanyesa muujiza wani hatha fumanye una wadimi wa kuhenda gaga?”

192:19 Math’ 26:61; 27:40; Mahe 6:14Jesu akiadzigidzya akiamba, “Ribandeni riri Hekalu, nami nindariaka kaheri kwa siku t’ahu.”

20O vilongozi makimwamba, “Hekalu riri raakwa kwa muda wa miaka mirongo mine na mihandahu, undadima jeri kuriaka kwa siku t’ahu we?”

212:21 1 Akor 6:19Ela Jesu were ananena vivi kuhusu Hekalu ra uwo mwiriwe. 222:22 1:45; 12:16; 14:26; Luk 24:6-8, 27Bai arihofufuka, anafundzie makumbukira kukala ut’u uu were waunena kare. Ndo makikuluhira garyahu Maoro na riryahu neno arironena Jesu.

232:23 2:11; 6:29; 7:31; 8:30; 9:38; 10:42; 11:45; 12:42; 20:29, 31; 16:9Bai Jesu arihokala a kuko Jerusalemu wakathi uwo wa sikuk’uu ya P’asaka, wahenda miujiza minji kwa nguvu za Mulungu. Kwa ut’u uwo at’u anji makimukuluhira. 24Ela Jesu k’aakuluhirire, kwani waamanya at’u osi t’ot’ot’o. 25K’akukalire na haja ya mut’u kumwambira dzulu ya at’u, mana wamanya garigokala mioyoni mwao.

3

Kuzhalwa kaheri kwa Roho

13:1 Nikodemu: 7:50; 19:39Bai kwereko mut’u mumwenga aifwaye Nikodemu. Nikodemu were ni kilongozi wa Ayahudi ariyekala kahi za chama cha Mafarisayo. 23:2 Math’ 22:16; Joh 2:11Siku mwenga wakwenda kwa Jesu na usiku, achendamwamba, “Rabi hunamanya kukala u mwalimu ariyehumwa ni Mulungu. Mana k’akuna adimaye kuhenda ii miujiza uhendayo hasiho Mulungu kukala hamwenga naye.”

33:3 1:13Jesu akimwamba, “Ninakwambira ujeri wenye, mut’u asihozhalwa mara ya hiri, k’adima kuwona uthawali wa Mulungu.”

4Nikodemu akiuza akiamba, “Mut’u adimadze kuzhalwa kaheri kala adzakala muthumia? Vidze anadima kwangira kaheri ndanini mwa mameye na akazhalwa?”

53:5 Tit 3:5Jesu akimwamba, “Ninakwambira ujeri wenye, mut’u asihozhalwa kwa madzi na Roho k’adima kwangira kahi za uthawali wa Mulungu. 63:6 6:63Kizhalwacho ni mwiri, ni mwiri na kizhalwacho ni Roho, ni roho. 7Usangalale kwa zho nidzizhonena kwamba, ‘Suthi muzhalwe lwa hiri.’ 83:8 Muhub 11:5Lola p’eho nikuvuma kokosi ihendzako. Unadima kuisikira ivumazho, ela k’udima kumanya ilako hedu yendako. Bai ndo virizho na kila mut’u azhalwaye ni Roho.”

9Nikodemu akiamba, “Maut’u gano ganadima kukaladze?” 10Jesu akiamba, “U mwalimu wa Iziraeli, ela ko maut’u gaga k’ugamanya? 113:11 3:32; 8:26Ninakwambira ujeri, hunanena humanyago na hunamboza ushahidhi wa hurigogaona, ela hatha hamwenga na vizho ninwi at’u k’amukubali ushahidhi wehu. 123:12 12:32; 14:1-3; 17:5Nidzamwambira maut’u ga urumwenguni na k’amukuluhira. Vidze, ela mundakuluhira nikimwambira maut’u ga mulunguni?

133:13 Ndhum 30:4; Arum 10:6“K’akuna mut’u ariyekwenda mulunguni, hasihokala iye ariyethima kula mulunguni ambaye ni Mwana wa Mudamu. 143:14 Hesab 21:9; Joh 8:28; 12:32-34; 18:32Here Musa arizhomwanula ye nyoka wa ng’andu ko nyika, ndizho Mwana wa Mudamu arizho suthi anulwe, 153:15 20:31kwamba kila mut’u amukuluhiraye akale na uzima wa kare na kare.

163:16 3:36; 5:24; Arum 8:32; 1 Joh 3:1; 4:9-10; 5:11, 13“Kwa mana Mulungu wauhendza urumwengu zhomu hatha akimulazha Mwanawe wa h’akeye ili kila amukuluhiraye asingamike, ela akale na uzima wa kare na kare. 173:17 12:47Mulungu k’amuhumire Mwanawe urumwenguni ili adze auhukumu, ela uokolwe kukirira kwa iye. 183:18 5:22Kila amukuluhiraye ye Mwana k’ahukumiwa, ela kila asiyemukuluhira adzahukumiwa kare, kwa kukala k’amukuluhirire Mwana wa h’akeye wa Mulungu.

193:19 8:12“Bai chausa cha hatha at’u mahukumiwe ni kiki; wo mulangaza wakudza urumwenguni, ela o at’u makihendza kiza kuriko wo mulangaza kwa kukala mahendo gao ni mai. 203:20 Aefe 5:11-13Kwani kila mut’u ahendaye mai nikuutsukirirwa wo mulangaza, na k’andakudza ho mulangazani sidze mahendoge gakaoneka. 213:21 1 Joh 2:4Ela kila mut’u ahendaye ga hachi nikudza mulangazani kwamba adzigogahenda gaoneke lwazu kukala adzagahenda kukirira kwa Mulungu.”

Johana ananena dzulu za ubomu wa Jesu

223:22 4:1-2Bada ya gaga, Jesu na anafundzie mambola Jerusalemu na akikala hamwenga nao kwa muda kahi za jimbo ra Judea na akibat’iza at’u.

23Johana naye were anabat’iza at’u kuko Enoni hehi na Salimu, kwani were kuna madzi manji kuko, na at’u manadza makibat’izwa. 243:24 Math’ 4:12; 14:3Wakathi uwo Johana were k’adzangwe kwangizwa jela bule.

25Bai kuchambola h’uwoh’uwo kahi za anafundzi a Johana na Muyahudi mumwenga dzulu za adha ra kuoga. 263:26 1:29-34Ndo makidza kwa Johana na makimwambira, “Rabi, unamukumbukira yuya mut’u ariyekala nawe nyangamo ya hiri ya Jorodani, yuya uriyenena dzuluze? Lola vivi anabat’iza na kila mut’u anamuthuwa!”

273:27 19:11; 1 Akor 4:7; Aebu 5:4Johana akiamba, “K’akuna adimaye kukala na kit’u hasiho kukigerwa kula mulunguni. 283:28 1:20; Mala 3:1; Math’ 11:10Ninwi enye mu mashudhia gangu kukala naamba, ‘Mimi si Masihi,’ ela naamba, ‘Nahumwa mbereze.’ 293:29 Math’ 9:15Mimi ni here muhiriki wa bwana harusi. Ye bwana harusi nde mwenye bibi harusi. Muhiriki wa bwana harusi nikuima na kusirikiza, na nikufwahirwa asikiraho sauthi ya bwana harusi. Vivi ndo hatha nina raha zhomu. 30Vinav̱irya ngumaye ingezeke na yangu ihunguke.

313:31 8:23; 15:19; 1 Joh 4:5“Ye mut’u adzaye kula dzulu ni mubomu kuriko at’u osi; naye mut’u wa haha ts’i ni wa haha ts’i, na nikunena maut’u ga haha ts’i. Ela iye adzaye kula mulunguni ni mubomu kuriko osi. 323:32 3:11Mut’u iye anena vizho arizhoona na kusikira, ela k’akuna akubaliye ushahidhiwe. 33Kila akubaliye ushahidhiwe anathibitisha kukala Mulungu ni jeri. 34Bai iye ahumwaye ni Mulungu nikunena maneno ga Mulungu, kwa kukala Mulungu nikumup’a unji wa Rohore.

353:35 5:20; 10:17; 13:3; 14:10; 17:2; Math’ 11:27; 28:18“Iye Baba anamuhendza Mwanawe na adzazhika vit’u zhosi mikononi mwakwe. 363:36 3:16Kila amukuluhiraye ye Mwana yuna uzima wa kare na kare, ela kila amukahalaye k’andawona uwo uzima uwo, ela k’oro za Mulungu zi dzuluze.”

4

Mwokoli wa urumwengu ananyeswa Asamaria

1-34:1-2 3:22Bai Mafarisayo masikira kukala Jesu anapata na kubat’iza anafundzi anji kuriko Johana. (Ingahokala Jesu mwenye were k’abat’iza, isihokala anafundzie.) K’uzhona zho Jesu arihomanya kukala Mafarisayo magasikira gago, akiuka kula Judea na akiuya Galilaya.

44:4 4:9; Luk 9:52; 17:11, 16; Mahe 8:4-25Na kahi za charoche akikala k’ana budhi akire na Samaria. 54:5 Mwan 33:19; 48:22Ndeye vivi hatha mudzi mumwenga wa Samaria uriwoifwa Sikari. Mudzi uu were u hehi na munda wa Josefu ariwogerwa ni babaye Jakobu. 6Na haho were hana kisima cha Jakobu, bai kwa kukala were Jesu adzatsoka kwa charoche, wakelesi k’anda-k’anda ya cho kisima akioya. Na wakathi uu were ni here saa sitha za mutsana. 7Bai Jesu arihokala a ho kisimani, kukidza mwanamuche wa Kisamaria kudzaheka madzi. Arihofika haho Jesu akimwamba, “Nisaidhia na madzi ninwe hedu.” 8Ganakala gaga were o anafundzie k’amaho, madzambola-mbola masokoni kwendagula chakurya.

94:9 2 Athaw 17:29-41; Ezra 4:1-3; Math’ 10:5; Luk 9:52-53Ye mwanamuche akimwamba, “Uwe u Muyahudi na mino ni Musamaria, kidza mwanamuche, viandzadze bai unanivoya madzi unwe?” (Mana Ayahudi na Asamaria were k’amadima kuhumira viya vimwenga zha kuririra hedu kunererwa.)

104:10 4:26; 7:37Jesu akimwamba ye mwanamuche, “Kala unamanya kigerwa cha Mulungu na iye akuvoyaye madzi ni h’ani, ungamuvoya iye naye angakup’a madzi ga uzima.”

11Ye mwanamuche akiamba, “Undagahekadze Bwana, na k’una kiya cha kuhekera na kisima ni kire. Undagapatahi go madzi ga uzima? 124:12 8:53Vidze unamala uambe u mubomu kuriko babiyehu Jakobu ariyehup’a kisima kiki ambacho iye, anae, na mifugoye yosi manwa madzi ga kwakwe?”

134:13-14 6:35; 7:37Jesu akiamba, “Kila anwaye madzi gaga andasikira k’ihu kaheri, 14ela iye andiyenwa go madzi nindigomup’a k’andasikira k’ihu hatha kare na kare. Go madzi nindigomup’a mimi gandakala here kidzuho ndanimwe, na kidzuho kiki kindakala kinamup’a madzi ga uzima wa kare na kare.”

154:15 6:34Ye mwanamuche akiamba, “Bwana, nip’a gago madzigo, ili nisisikire k’ihu kaheri, hedu hatha kudzaheka madzi kaheri haha.”

16Jesu akimwamba, “Enda ukamuhale mulumeo hedu udze naye.”

17Ye mwanamuche akiamba, “Sina mulume mino.” Jesu akimwambira, “U mujeri kuamba k’una mulume. 18Kwani uwe udzafisha alume atsano mariokuhala na mukirichana, na hatha haha ninenaho, iye mulume uriye naye si wa hilali.”

194:19 9:17; Math’ 21:46Ye mwanamuche akiamba, “Bwana, naona uwe u nabii! 204:20 Kumbu 12:5-14; Zabu 122:1-5Babizehu a Kisamaria mamuvoya Mulungu kahi za murima uu, ela nwi Ayahudi mudzasita kuamba Jerusalemu ndo hat’u hav̱iryaho kuvoywa Mulungu.”

21Jesu akiamba, “Kuluhira gaga ninenago m’ama, wakathi unadza ambawo k’amundamuvoya Baba Mulungu kahi za murima uu hedu hatha Jerusalemu kaheri. 224:22 Isa 2:3; Oba 17; Arum 9:3-4Ninwi Asamaria munavoya, ela k’amumanya kala munamuvoya h’ani, ela siswi Ayahudi bai hunamumanya ye humuvoyaye, kwa kukala wokolwi unaadzirira at’u kukirira kwa Ayahudi. 234:23-24 3:3-8; 2 Akor 3:17; Afil 3:3Ela wakathi unadza na hatha udzire kare ambaho o avoyi a jeri na jeri mandamuvoya Baba Mulungu kahi za Roho na ujeri. Na aa be ndo avoyi mamalwao ni Baba. 24Kwani Mulungu ni roho na ao mamuvoyao manav̱irya kumuvoya kahi za Roho na ujeri.”

254:25 1:41; 4:29; 7:26; 11:27Ye mwanamuche akiamba, “Namanya iye Masihi andakudza, bai haho akidza andafung’aziza gosini.”

264:26 9:37Jesu akiamba, “Mimi ninenaye nawe, ndimi iye.”

27Bai Jesu arihokala anasumurira na ye mwanamuche, anafundzie makiuya na machangalala kumona anasumurira na mwanamuche. Marihoona vizho, k’ahambolere hatha mumwenga ariyemuza ye mwanamuche kala anamalani hedu hatha kumuza Jesu kwanoni anasumurira naye.

28Bai ye mwanamuche akiricha wo muthangawe na akiuya ko mudzi wa Sikari achendaambira at’u akiamba, 294:29 Math’ 12:23“Ndzoni mulole hedu yuno mut’u adziyenambira gosini nirigogahenda. Mut’u yuno akale nde Masihi?” 30Bai at’u makimbola ko mudzini na makiandza kudza kwa Jesu.

31Bai wakathi uu o anafundzi makimurenga-renga Jesu makiamba, “Rabi, rya chakurya.”

32Ela Jesu akiamba, “Mimi nina chakurya musichokimanya bule.”

33O anafundzie marihosikira vizho makiuzana-uzana makiamba, “Vidze hakale hana mut’u adziyemurehera chakurya kare be zho?”

344:34 6:38; 8:28; 12:49-50; 14:31; 15:10; 17:4Jesu akiamba, “Chakurya changu mimi ni kuhenda zho ahendzazho ye ariyenihuma na kumarigiza kaziye. 354:35 Math’ 9:37; Ugun 14:14-20Ninwi munaamba, ‘Vinahala miezi mine ndo huvune.’ Ela namwambira muilolet’o yo minda, kwani ni myaruhe tse na i thayari kuvunwa. 36Ye mut’u avunaye nikuhokezwa mushahara kalaho anagakusanya mavuno kahi za uzima wa kare na kare, kwamba iye mut’u alayaye na iye avunaye mafwahirwe hamwenga. 374:37 Mik 6:15Bai vizho ni jeri kukala ‘mut’u mumwenga ni kulaya na mungine akavuna.’ 38Namuhuma mukavune mavuno kwenye munda ambawo k’amuuhendere kazi, angine mahenda kazi kuko nanwi munafaidhi kazi yao.”

39Bai Asamaria anji kahi za wo mudzi wa Sikari mamukuluhira Jesu, kwa kukala ye mwanamuche were adzaashuhudia na kuamba, “Adzanambira kila kit’u nirichokihenda!” 40Kwa vizho ao Asamaria marihokudza kwakwe mamuvoya akale haho hamwenga nao, naye akihenda vizho, akikala kuko siku mbiri.

41Bai Jesu akinena na o at’u, na anji angine makimukuluhira. 424:42 1 Joh 4:14Makimwamba ye mwanamuche, “Hunakuluhira vikara, si kwa viryahu urizhofwambira thu, ela kwa kukala siswi enye hudzamusikira na hunamanya kamare kukala ni jeri ni mwokoli wa urumwengu.”

Jesu anahoza muthana wa mubomu mumwenga

Math’ayo 8:5-13; Luka 7:1-10

43Bada ya kukala haho siku mbiri, Jesu wauka na achenda Galilaya. 444:44 Math’ 13:57Kwani Jesu mwenye were waamba, “Nabii k’aishimiwa kahi za ts’i ya kwao.” 45Ela arihofika Galilaya at’u makimuhokerat’o, mana were makwenda kwa sikuk’uu ya P’asaka ko Jerusalemu na makiona kila kit’u arichokihenda kahi za sikuk’uu iyo.

464:46-53 Math’ 8:5-134:46 2:1-11Ndo Jesu achenda kaheri K’ana ya Galilaya, arikokala wagaluza madzi gakikala divai. Bai kuko kwere na mubomu ariyekala ana muthanawe Kaperinaumu ariyekala ni mukongo. 47Arihosikira kukala Jesu were adzire kula Judea hatha Galilaya, wakwenda kwakwe na akimuvoya ende Kaperinaumu akamuhoze mwanawe ariyekala k’amanyikana kuthia.

484:48 Mar 13:22; 1 Akor 1:22Jesu akiamba, “K’ahana hatha mumwenga wenu andiyekuluhira muhaka muone miujiza na maut’u ga kungalaza.”

49Iye mubomu akiamba, “Bwana, hinde kabila mwanangu k’adzamarigizika.”

50Jesu akimwamba, “Enda, mwanao andakala moyo!” Bai ye mut’u akikuluhira maneno ga Jesu na achenda.

51Arihokala akwendani ko mudzini, ahumikie makimuthungana na uv̱oro uu, “Muthanao ni muzima!” 52Akiuza chamba ni wakathi wani iye muthanawe arihoandza kupata baha. Makiamba, “Ramuricha dzana, murongo wa saa fungahe za mutsana.”

534:53 2:23Badaye ye babaye muthana akikumbukira kukala ni wakathi uryahu Jesu arihomwambira, “Muthanao andakala moyo.” Kwa vizho iye na adamue osi makikuluhira.

544:54 2:11Uu were ndo muujiza wa hiri ariouhenda Jesu kuko Galilaya bada ya kudza kula Judea.

5

Jesu anahoza mwanamulume birikani

1Badaye Jesu wambuka Jerusalemu kwa sikuk’uu ya Kiyahudi. 2Vikara kuko Jerusalemu hehi na Muv̱irya wa Ng’ondzi kuna birika ambaro kwa Kieburania rinaifwa Betizath’a. Birika riri were rina ukuta uriwo na miryango mitsano. 3Bai kahi za birika riri were hana akongo anji sana mahembelele, masoona, vidende, na akuholoza. [ 4Nao were manathariza madzi gatigwe, mana were wakathi kwa wakathi, malaika wa Bwana anatharamuka mo birikani na kugatiga go madzi. Vikara mut’u wa kwandza wa kwangira mo birikani bada ya madzi kutigwa wahozwa ukongowe ariwokala nawo.] 5Bai haho were hana mut’u mumwenga ariyekala adzafisha miaka mirongo mihahu na minane analumwa thu. 6Jesu arihomona na kumanya kukala adzakala haho kwa muda mure, wamuza akiamba, “Vidze unamala kuhola?”

7Ye munyonge akiamba, “Bwana mut’u mimi, sina mut’u wa kunangiza birikani madzi gatigwaho, mana nikijeza kwangira thu, nakatw’a ni mut’u mungine.” 85:8-9 Math’ 9:6-7Jesu akimwamba, “Uka, uhale godhororo wanende.” 95:9 5:16, 18; 7:21-22; 9:14; Mar 2:27-28Haho henye ye mut’u akihola. Akihala godhoro ra kwakwe akinenda.

Vinakala vivi were ni siku ya Sabato. 105:10 Kumbo 20:8-10; Jere 17:21-22Bai o Ayahudi makimwamba ye ariyekala adzahozwa, “Rero ni Sabato na kulingana na sheria yehu k’uv̱irya kutsukula godhoro bule.”

11Iye mut’u akiamba, “Ye adziyenihoza adzanambira, ‘Hala godhororo wende.’ ”

12Bai makimuza makiamba, “Ni h’ani mut’u yuno adziyekwambira uhale godhororo na wende kwenu?”

135:13 6:15; 11:54; 12:36; Math’ 8:18; 13:36Ela ye mut’u ariyehozwa k’amumanyire ye ariyekala adzamuhoza, kwa kukala hat’u haho were hana kundi ra at’u na Jesu were adzahenyeza akenda.

145:14 Math’ 9:2; Jako 5:16Badaye Jesu akimona kahi za ro Hekalu akimwamba, “Lola u muzima vikara. Usihende dambi kaheri, p’ore ukagwirwa ni ut’u uwi zaidhi kukira uu.”

155:15 9:11Ndo ye mut’u achenda na akiambira o Ayahudi kukala ni Jesu nde ariyemuhoza.

Jesu ana wadimi wa Mulungu

16Kwa ut’u uu o Ayahudi makiandza kumutesa Jesu, kwa kukala were adzahenda kihendo kiki siku ya Sabato. 17Jesu akiadzigidzya, akiamba, “Baba anahenda kazi kila wakathi, na mimi nami nav̱irya nihende kazi.”

185:18 Kwalaga: Math’ 14:5; Joh 7:1, 25; 8:37, 40; 11:53; Baba na Mwana: 1:34; 3:35; 8:16-19; 10:17-18, 29-38; 14:8-11, 20, 28; 15:9-10; 16:27-28; 17Neno riri raahendya o Ayahudi mazidhi kumala kumwalaga Jesu, kwa kukala were k’avundzire Sabato thu, ela were adzaamba kukala iye Mulungu be ni babaye mwenye, na kwa vivi wadzihendya kukala yu karakara na Mulungu.

195:19 1:34Ndo Jesu akiadzigidzya akiamba, “Ninamwambira ujeri, Mwana k’adima kuhenda kit’u chochosi h’akeye. Mut’u iye anahenda go aonago Babaye anagahenda. Go ahendago Baba ndo ahendago Mwana. 205:20 3:35Kwani Baba anamuhendza Mwanawe na anamwanyesa kila kit’u ambacho ye mwenye anakihenda. Andamwanyesa ye Mwanawe maut’u mabomu zaidhi ga kuhenda, nanwi mundangalala. 215:21 Arum 4:17; Aefe 2:5; Joh 11:25Here Baba afufulazho nyufu na kuzip’a uzima, Mwana naye dzazho ni kuap’a uzima aryahu amalao kuap’a uzima. 225:22 3:18; 5:27, 30; 9:39; 12:47-48; Mahe 10:42; 1 Joh 2:28Ye Baba k’amuhukumu mut’u yoyosi, ela wamup’a Mwanawe wadimi kamili wa kuhukumu, 235:23 Afil 2:10-11kwamba osi mamuheshimu Mwana here mamuheshimuzho ye Baba ariyemuhuma. 245:24 3:16; 5:22; 6:35; 8:51; 10:28; 11:25-26; 14:6; 17:2; 20:31; 1 Joh 2:25; 3:14Ninamwambira ujeri, mut’u yoyosi asikiraye maneno gangu na kumukuluhira ye ariyenihuma, yuna uzima wa kare na kare. K’andahukumiwa, ela adzagonya kare kukira kifwani hatha uzimani. 255:25 11:43; Mar 5:41; Luk 7:14Ninamwambira ujeri, wakathi unadza na udzire kare, ambaho nyufu zindasikira sauthi ya Mwana wa Mulungu na ao mandioisikira mandaishi. 265:26 1:4Kwani here arizho Baba mwenye nde chaho cha uzima, dza vizho zhenye Mwanawe adzamuhendya chaho cha uzima. 27Na adzamup’a Mwana wadimi wa kuhukumu, kwa kukala iye ni Mwana wa Mudamu.

28“Musangalale kwa gaga, mana wakathi unadza ambawo osi mario mbirani mandasikira sauthiye, 295:29 11:24na mandambola mo mbirani. Na ao mariohenda madzo mandafufuka na kukala moyo na osi mariohenda mai mandafufuka na mandahukumiwa.”

Jesu anaenderera kunena na Ayahudi

305:30 4:34“Mimi h’akiyangu sidima kuhenda kit’u chochosi. Mut’u mimi ninahukumu thu here Mulungu anambirazho, kwa vizho hukumu yangu ni ya ujeri, mana sihenda go nihendzago mimi, ela nahenda garyahu gamalwago ni iye ariyenihuma.

315:31-32 5:36“Nikimboza ushahidhi dzulu yangu mwenye go ninenago si ga ujeri. 32Ela kuna mungine anambozeraye ushahidhi hat’u hangu na ninamanya uwo ushahidhiwe dzulu yangu ni jeri.

335:33-34 1:15, 19, 34“Mwahirika at’u kwa Johana, na akinena ujeri dzulu zangu. 34Si kwa kukala nidzathumainia ushahidhi niupatao ula kwa mudamu, ela ninanena vivi kwamba mukuluhire. 35Iye were ni taa riakaro na kung’ala, nanwi mukihendza kufurahi kwa muda kahi za mulangazawe.

365:36 10:25, 38; 14:10-11; 15:24, 27“Ela wo ushahidhi niriwo nawo ni mubomu kuriko wa Johana, nawo ni zizo kazi arizonip’a Baba nizithimize. Bai kazi zizi zenye nizihendazo ndo zirizo zinanambozera ushahidhi kukala Baba wanihuma. 375:37 1:34; Kumbo 20:19; Kumbu 4:12Na ye Baba mwenye ariyenihuma anamboza ushahidhi dzulu zangu. Ela ninwi k’amudzamusikira sauthiye hedu hatha kumona umbore, 385:38 16:9na kidza nenore k’amunaro ndani mwenu, kwani k’amumukuluhira iye ariyemuhuma. 395:39 Luk 24:27, 44; Mahe 13:27; 17:11; 2 T’imo 3:15-16; 1 P’et 1:10-11Munashoma Maoro kwa chadi mukiona kukala kwa gago mundapata uzima wa kare na kare. Gaga ndo Maoro ganilazhirago ushahidhi, 40ela kidza munakahala kudza kwangu kupata uzima.

415:41 7:18“Simala ishima kula kwa at’u. 42Ela ninamanya kukala k’amuna mahendzo ga Mulungu mioyoni mwenu. 43Mut’u mimi nakudza kahi za dzina ra Baba, ela k’amunihokerere, mut’u mungine akidza kwa dzinare mundamuhokera. 445:44 5:41Munadimadze kukuluhira ikidzakala mwakubali kudzip’a nguma enye kwa enye na k’amuhenda chadi chochosi kupata nguma imbolayo kwa Mulungu h’akeye? 455:45 Kumbu 31:24-29Hatha vizho musione kukala nindamushithaki kwa Baba, Musa nde andiyemushithaki ninwi. Naye ni yuyahu Musa ambaye mudzamutumainia. 465:46 Kumbu 18:15, 18; Luk 24:27; Joh 6:14; Mahe 3:22; 7:37Kala jeri mwamukuluhira Musa ngere mwanikuluhira, mana iye wandhika dzulu zangu. 475:47 Luk 16:29-31Ela chamba k’amukuluhira zho arizhondhika Musa, munadimadze kukuluhira go ninenago?”

6

Jesu anarisa at’u alifu ts’ano

Math’ayo 14:13-21; Mariko 6:30-44; Luka 9:10-17

1Bada ya vivi Jesu wakwenda luhande lungine lwa ziya ra Galilaya ambaro pia ni ziya ra Tiberia. 26:2 Math’ 6:25; Joh 2:23Bai at’u anji makimuthuwa, mana maona yo miujiza ariyoahendera at’u mariokala ni akongo. 36:3 Kirimani: Math’ 5:1; 15:29; Mar 3:13; 6:46; Luk 22:39Kidza Jesu akikwera kirimani na akikelesi na anafundzie. 46:4 2:13Vikara wakathi uu sikuk’uu ya Kiyahudi ya P’asaka were i hehi.

5Bai Jesu arihonula matso waona kundi bomu ra at’u rinamudzirira. Akimuza Filipu, akiamba, “Vidze hundagulahi mikahe ya kuarisa at’u ano?” 6Ela Jesu wamuza kumujeza thu, kwani were anamanya kare zho arizhokala andahenda ye mwenye. 7Bai Filipu akiamba, “Hatha dinari magana mairi k’azidima kugula chakurya cha kuthosha cha kila mumwenga apate kaut’u ka kuluma-luma.”

86:8 Anderea: 1:40; 12:22; Math’ 4:18; Mar 13:3Ndo mwanafundziwe mumwenga Anderea, ariye ni nduguye Simoni P’et’ero akiamba, 9“Haha hana muvulana ariye na mikahe mitsano ya shayiri na makumba mairi. Ela zho be hatha ni noni kwa at’u anji namuna ino?”

10Jesu akiamba, “Ambireni o at’u makelesi hedu.” Hat’u haho were hana nyasi nyinji. Kwa vizho kila mut’u akikeresi. Nao were ni here at’u alifu ts’ano, alume. 116:11 21:9, 13Bai Jesu akihala yo mikahe achamboza muv̱era kwa Mulungu na akiagazhira o at’u mariokala makelesi haho. Akihenda vizho pia kwa go makumba, na osi makirya hatha makivilola.

12Marihokala osi makusi, Jesu waambira anafundzie, “Tsolani-tsolani zho visiku vidzizhosala ili husitsuhe chochosi.” 13Kwa vizho makivitsola-tsola zhosi, na makidzaza k’ahu kumi na mbiri kula kahi za yo mikahe mitsano ya shayiri iriyoriwa ni o at’u.

146:14 Kumbu 18:15, 18; Joh 1:21; 2:11; 5:46; 7:40; Mahe 3:22-23Bai at’u marihoona wo muujiza ariwohenda Jesu makiandza kuamba, “Jeri wenye yuyu nde nabii humutharizaye haha urumwenguni.” 156:15 5:13; 18:36Kidza Jesu akimanya kukala were manamala kudzamugwira mamuhendye muthawali kwa nguvu. Kwa vizho akiachimbira achenda murimani na akikala h’akeye.

Jesu ananenda dzulu za madzi

Math’ayo 14:22-33; Mariko 6:45-52

16Bai kurihokala dziloni o anafundzie makwenda ko ziyani, 17machangira dauni mavuke mende Kaperinaumu. Bai usiku uchangira na Jesu akikala k’adzaafikira bule. 18Na wakathi uu luv̱utho lukali lwere lunapiga na kuvuruga go madzi. 19Bai o anafundzie marihokala madzakwenda mwendo wa maili t’ahu hedu ne vivi mumo ziyani, mamona Jesu ananenda dzulu za madzi na anadza hehi na ro dau, bai makigoshezhwa. 20Ela Jesu akiamba, “Sogoheni bule, ndimi.” 21Bai makikala ma thayari apande mo dauni, ela vichache zhenye riro dau rikifika yo ts’i mariyokala manenda.

22Siku ya hiriye muthunganano uriwokala nyangamo ya ziya wakumbukira kukala ni dau mwenga h’akeye ririrokala haho. Kwa vizho makimanya kukala Jesu k’endere na anafundzie mo dauni ela makala madzamuricha. 236:23 6:11Kidza madau mangine kula Tiberia gakidzaima hehi na ho hat’u ambaho at’u were marya mikahe bada ya Bwana Jesu kulazha muv̱era kwa Mulungu. 24O at’u marihoona kukala Jesu hedu anafundzie were k’amaho, machangira madauni na machenda Kaperinaumu kumumala Jesu.

Jesu nde chakurya cha uzima

25Na o at’u marihomona Jesu nyangamo ya ziya makimuza makiamba, “Rabi, hatha wakudza rini be kuno?”

266:26 2:11Jesu akiamba, “Ninamwambira ujeri, ninwi k’amunimala kwa kukala mwaona mana ya miujiza niriyoihenda, ela kwa kukala mwarya mikahe hatha muchakuha. 276:27 6:35Bai musihende kazi kwa ut’u wa chakurya kidimacho kunongeka, ela kwa ut’u wa chakurya kitoacho na kilazhacho uzima wa kare na kare, ambacho ye Mwana wa Mudamu nde andemup’a. Iye nde ariye Mulungu Baba adzamup’a wadimi wa kuhenda vizho.”

28Kudzasikira vizho makimuza makiamba, “Huhendedze ili hukale hunahenda kazi ya Mulungu?”

296:29 2:23Jesu akiamba, “Ii ndo kazi ambayo Mulungu anahendza muihende, mukuluhireni iye ariyemuhuma.”

30Makiamba, “Vidze undahenda muujiza wani ili fuwone na fukukuluhire? 316:31 Zabu 78:24; Kumbo 16:4, 31; Joh 6:49Kwani babizehu marya Mana kuko nyika, here Maoro gaambazho, ‘Waap’a mukahe kula mulunguni makirya.’ ”

32Jesu akiamba, “Ninamwambira ujeri, Musa k’amup’ire chakurya kula mulunguni, ela Baba nde amup’aye chakurya jeri kula mulunguni. 336:33 6:41, 51Kwani chakurya kilazhwacho ni Mulungu ni ye adzaye kula mulunguni na kulazha uzima kwa urumwengu.”

346:34 4:15; Math’ 6:11Makiamba, “Bwana hup’e chakurya kiki kwenda-kwenda.”

356:35 4:13-14; 6:48-58; 7:37Jesu akiambira, “Mimi ndimi chakurya cha uzima. Mut’u andiyekudza kwangu k’andasikira ndzala kamare, na iye andiyenikuluhira mimi k’andasikira k’ihu ng’o. 366:36 16:9; 20:29Vikara here nidzizhomwambira mudzanona, ela k’amukuluhira. 376:37 17:2, 24Kila mut’u nindiyep’ewa ni Baba, andakudza ko kwangu, na iye andiyekudza kwangu sindamuinga bule. 386:38 4:34; Math’ 26:39Kwani sidzire kula mulunguni kudzahenda mahendzo gangu mwenye, ela nakudza ili nihende mahendzo ga iye ariyenihuma. 396:39 10:28; 17:12; 18:9Bai iye ariyenihuma anamala nihende vivi: Kwamba niafufule o at’u osi arionip’a. K’endzi nangamize hatha mumwenga. 406:40 5:24; 6:44, 54; 11:24Kwani zho ahendzazho ye Baba ni vivi: Kwamba osi mamonao Mwana na kumukuluhira madime kupata uzima wa kare na kare; nami nindaafufula siku ya mwisho.”

41Ayahudi makiandza kumunung’unika kwa kukala were adzaamba, “Mimi ndimi chakurya kirichothima kula mulunguni.” 426:42 Math’ 13:55Makiamba, “Samba yuno ni Jesu, mwana wa Josefu? Babaye na mameye samba hunaamanya! Vikara viandzadze anaamba kukala wathima kula mulunguni?”

43Jesu akiambira, “Richani kunung’unikirana. 44K’akuna adimaye kudza kwangu asihovufwa ni ye Baba ariyenihuma, nami nindamufufula siku ya mwisho. 456:45 Isa 54:13Manabii mandhika kukala, ‘At’u osi mandafundishwa ni Mulungu.’ Kila mut’u amusikiraye ye Baba na kudzifundisha kula kwakwe, ni kudza kwangu. 466:46 1:18Vivi k’avinyesa kukala kuna mut’u yoyosi ariyemona Baba, hasihokala iye alaye kwa Mulungu, bai iye ndiye ariyemona Baba. 47Ninamwambira ujeri, mut’u akuluhiraye, yuna uzima wa kare na kare. 486:48-50 6:35; Ugun 2:17Mimi ndimi chakurya cha uzima. 496:49 6:31Babizenu marya Mana kuko nyika, kidza makifwa vizho. 50Ela haha hana chakurya kitharamushwacho kula mulunguni ambacho mut’u anadima kurya na kutsafwa. 51Mimi ndimi chakurya chenye uzima kirichotharamushwa haha ts’i kula mulunguni. Kila mut’u anderya chakurya kiki andakala moyo kare na kare. Mukahe uu ni mwiri wangu, ambawo ninaulazha kwamba urumwengu upate uzima.”

52Bai o Ayahudi marihosikira vivi, makinenezana enye kwa enye na kuamba, “Vinadimikikadze yuno mut’u kuhup’a mwiriwe huurye?”

536:53-58 Math’ 26:26-28; 1 Akor 10:16; 11:23-26Jesu akiamba, “Ninamwambira ujeri. Kala k’amundarya mwiri wa Mwana wa Mudamu na kunwa milatsoye k’amundakala na uzima ndani mwenu. 54Kwani ye aryaye mwiri wangu na kunwa milatso yangu yuna uzima wa kare na kare, na nindamufufula siku ya mwisho. 55Kwani wo mwiri wangu ndo chakurya jeri-jeri na milatso yangu ndo kinywaji jeri-jeri. 566:56 15:4-5Mut’u aryaye mwiri wangu na kunwa milatso yangu andakala kit’u kimwenga nami. 57Here Baba ariye moyo arizhonihuma, nami ni moyo kwa ut’u wa Baba, kwa vizho ye aniryaye andakala moyo kwa ut’u wa mimi. 58Bai kiki ndo chakurya kirichotharamushwa kula mulunguni. Nacho si here kiryahu marichorya babizenu na makifwa. Ela iye andiyerya chakurya kiki nindichomup’a, andakala moyo kare na kare.” 59Jesu wanena vivi arihokala anafundisha kahi za sinagogi kuko Kaperinaumu.

Maneno ga uzima wa kare na kare

60Anji kahi za anafundzie marihosikira vivi maamba, “Riri ni fundisho komu, k’akuna adimaye kurikubali bule.”

61Bai Jesu akimanya kukala o anafundzie mananung’unika dzulu ya vivi, kwa vizho akiambira, “Vidze vino vinamukwaza? 626:62 Mahe 1:9-11Vidze mundasikiradze mundihomona Mwana wa Mudamu anenda dzulu arikombola? 636:63 3:5-8; 2 Akor 3:6Kilazhacho uzima ni Roho wa Mulungu, nguvu za mudamu k’azina faidha bule. Gago maneno nidzigomwambira ni Roho na uzima. 646:64 13:11; 16:9Kidza angine enu k’amukuluhira!” Jesu wamanya hangu chaho aryahu mario were k’amandamukuluhira na iye andiyemusaliti. 65Na achangeza kuamba, “Ndosa namwambira kukala k’akuna adimaye kudza kwangu, asihodimirwa kuhenda vizho ni Baba.”

66Kwa ut’u uu, anji kahi za anafundzie mamuricha na k’amadimire kwenda naye kila hat’u kaheri.

676:67-69 Math’ 16:15-20; Mar 1:24Ndo Jesu akiauza o anafundzie kumi na airi, akiamba, “Vidze munamala muniriche nanwi?”

68Simoni P’et’ero akimudzigidzya akiamba, “Bwana fukuriche fwende kwa h’ani? Uwe una maneno ga uzima wa kare na kare, 69na hunakuluhira na hunamanya kukala uwe ndiwe Mweri wa Mulungu.”

70Kidza Jesu akidzigidzya akiamba, “Vidze simutsagulire ninwi kumi na airi? Kidza mumwenga wenu ni Shethani!”

716:71 12:4Wamanisha Juda mwana wa Simoni Isikariote ambaye vingahokala ni mumwenga kahi za o anafundzie kumi na airi, iye were andakudzamusaliti ko mbereni.

7

Jesu na nduguze

17:1 5:18Bada ya vivi Jesu wakwenda kuno na kuno kuko Galilaya, k’ahendzere kwenda Judea, kwa kukala o Ayahudi were manamala kumwalaga. 27:2 Alaw 23:33-34; Kumbu 16:13-15Bai sikuk’uu ya Ayahudi ya Vibanda were idzafika hehi, 3ndo nduguze Jesu makimwambira, “Mut’u uwe ungauka haha ukenda Judea ili o anafundzio madime kuona zo kazi uhendazo. 4Kwani k’akuna adimaye kufitsa kaziye kala anahendza kumanywa t’ot’ot’o. Nawe kwa kukala unahenda maut’u gaga, richa urumwengu wosi umanye dzuluzo.” 57:5 16:9Zhakala vivi kwa kukala hatha nduguze enye kidza k’amamukuluhirire. 67:6 2:4Kwa vizho Jesu akiambira, “Wakathi wangu wa karakara, k’audzangwe kufika, ela kwenu ninwi wakathi wowosi ni karakara. 77:7 15:18; 16:33; 17:14, 33; Math’ 10:22; 24:9; 1 Joh 3:13Urumwengu k’audima kumumena ninwi, ela unanimena mimi, kwa kukala ninamboza ushahidhi kukala vizho uhendazho wo urumwengu ni vii. 8Vikara ninwi h’e mbukani kwenda ko shereheni. Mimi sindakwenda kare vivi bule, kwa kukala wakathi wangu k’audzafika.” 9Bada ya kunena vivi Jesu wasala kuko Galilaya.

10Ela bada ya o nduguze kumbuka ko shereheni, iye naye wakwenda, ela kisiri-siri. 117:11 11:56Vikara haho shereheni o Ayahudi mamumala na kumuuziza-uziza na kuamba, “A hiko yuno mut’u?”

12Kidza kahi za ro kundi mwere muna masumuriro ga kinjama-njama dzuluze. Angine were manaamba, “Ni mut’u mudzo.” Ela angine makidzigidzya makiamba, “Anakenga at’u thu.” 137:13 9:22Ela k’ahana ariyenena lwazu-lwazu dzuluze kwa kuagoha o Ayahudi.

Jesu anafundisha kuko Jerusalemu

14Vikara yo sherehe irihokala idzafika kahikahi, Jesu wakwenda mo Hekaluni na akiandza kufundisha. 157:15 Math’ 13:54; Luk 2:47K’uzhona zho Ayahudi machangalala na makiamba, “Vikaladze yuno mut’u anamanya maut’u namuna ino na hatha k’ashomerere zhamwanya?”

167:16 12:49; 14:10Jesu akiamba, “Go nifundishago, si mafundisho gangu, ela ni ga Mulungu ariyenihuma. 17Mut’u akitsagula kuhenda mahendzo ga Mulungu, andamanya kukala mafundisho gangu gala kwa Mulungu hedu ninadzinenera mwenye thu. 187:18 5:41; 8:50; 12:43Ye adzineneraye mwenye ni kuhenda vizho ili adzipatire nguma, ela ye ahendaye kazi kwa ishima ya iye ariyemuhuma ni mut’u wa ujeri, k’ana ulongo bule ndanimwe. 197:19 1:17; Mahe 7:53; Arum 2:17-24Vidze Musa k’amup’ire sheria? Kidza k’ahana hatha mumwenga wenu aithuwaye. Mbona munamala kunalaga kaheri?”

207:20 8:48O at’u makimwamba, “Una p’ep’o! Ni h’ani amalaye kukwalaga bewe?”

217:21-23 5:9Jesu akiaamba, “Nahenda muujiza mumwenga thu nanwi nyosi muchangalala. 227:22 Mwan 17:9-14; Alaw 12:3Musa wamup’a amulo mungize lwembeni ahoho, nanwi munavihenda siku ya Sabato ingahokala sheria ii k’aiandzire na Musa, ela yaandza na o babizenu. 237:23 5:9Na siku ya kwangizwa lwembeni ikigwa siku ya Sabato ni suthi mumwangize lwembeni vizho, ili Sheria ya Musa isibandwe. Mbona munanitsukirirwa kwa kukala namuhoza mut’u siku ya Sabato? 247:24 8:15Richani kuhukumu kwa kumulola mut’u kwa uso, ela hukumuni kwa ngira ya hachi.”

At’u manangalala kala Jesu ni ye Masihi jeri

257:25 5:18Kusikira vizho at’u angine a Jerusalemu makiamba, “Vidze yuno se mut’u aindzwaye alagwe? 267:26 4:25; 18:20Lola thiyu ananena wazi-wazi na k’akuna anenaye vii dzuluze. Vidze vinadimikika kukala vilongozi manamanya kukala yuno ni ye Masihi? 277:27 9:29Ela hunamanya ko alako yuyu. Ye Masihi andihokudza k’akuna andiyemanya alako.”

287:28-29 8:55; 17:8, 21, 25Bai Jesu akifundisha kahi za ro Hekalu, akiluta mumirowe akiamba, “Ee munanimanya, na munamanya ko nirikombola. Mimi si haha kitswa changu, ela ye ariyenihuma ni jeri. Ninwi k’amumumanya, 29ela mimi ninamumanya kwa kukala nila kwakwe na iye ndiye ariyenihuma.”

307:30 2:4; 7:44Kusikira vizho, makijeza kumugwira, ela k’akuna mut’u ariyemugut’a, kwa kukala wakathiwe were k’audzafika. 317:31 2:23Ela anji ao kahi za ro kundi mamukuluhira na kuamba, “Vidze ye Masihi akidza andahenda miujiza kushinda ii ahendayo mut’u yuyu?”

Vilongozi a Kiyahudi manajeza kumugwira Jesu

32Bai Mafarisayo makisikira kundi rinanena kinjama-njama maut’u gago dzuluze. Kwa vizho alombi abomu na Mafarisayo makiahuma arindzi a ro Hekalu makamugwire. 337:33-36 8:147:33 13:33; 16:5Jesu akiamba, “Nindakala nanwi kwa muda muchache na gonya nindakwenda kwa iye ariyenihuma. 347:34 8:21; 13:36Mundanimala na k’amundanona, kwa kukala ko nindikokala k’amudima kudza.”

35Kusikira vizho o Ayahudi makiambirana enye kwa enye na kuamba, “Yuno mut’u anapanga kwendahi ambako k’ahudima kumona? Vidze andakwenda kahi za midzi ya at’u mario si Ayahudi ambako Ayahudi andziyehu manakala? Vikale andakwendaafundisha o at’u mario si Ayahudi kuko? 36Anaamba, ‘Mundanimala, ela k’amundanona,’ na ‘k’amudima kudza ko nindikokala.’ Vidze manaye ni noni?”

Jesu ananena dzulu za madzi ga uzima

377:37 Alaw 23:36; Joh 4:10, 14; Ugun 22:17Siku ya mwisho ya sherehe were ndo siku bomu kukira zosi. Siku iyo Jesu akiima na akiluta mumiro akiamba, “Mwenye k’ihu naadze kwangu anwe. 38Here Maoro gaambazho, ‘Ye anikuluhiraye vidzuho zha madzi ga uzima vindathuza kula moyoni mwakwe.’ ” 397:39 14:16; 17:1Jesu waamba ut’u uu dzulu za ye Roho ariye aryahu mandiomukuluhira were mandamup’ewa. Kwani Kufikira siku ii were k’adzadza, kwa kukala Jesu were k’adzangwe kugerwa ngumaye.

Masumuriro dzulu za Masihi na chahoche

407:40 6:14At’u marihosikira zho arizhoamba. Makiamba, “Mut’u yuyu nde yuyahu nabii.”

41Ela angine makiamba, “Yuyu nde iye Masihi.” Angine o makiamba, “Masihi k’adima kula Galilaya. 427:42 Isa 11:1; Mik 5:2-3; Math’ 20:30-31Go Maoro ganaamba kukala ye Masihi andambola lukolo lwa Daudi na andazhalwa Beth’elehemu, mudzi wa Daudi.” 43Kwa vizho at’u makigazhikana kwa ut’u wa Jesu. 44Angine mamala kumugwira, ela k’ahana hatha mumwenga ariyemugut’a.

Vilongozi a Kiyahudi manakahala kukuluhira

45Bai o arindzi makiuya kwa o alombi abomu na Mafarisayo marioauza makiamba, “Mbona k’amudzire naye kaheri?”

46O arindzi makiamba, “K’akuna mut’u anenayet’o here yuyu.”

47O Mafarisayo makiuza makiamba, “Vidze mwakengwa nanwi? 48Mudzangwe kuona kilongozi yoyosi hedu mumwenga kahi za Mafarisayo kumukuluhira? 49Kundi riri k’arimanya Sheria ya Musa, kwa vizho ri ts’ini ya lana ya Mulungu!”

507:50 3:1-2Nikodemu ariyekala wakwendamona Jesu na usiku ho nyuma-nyuma, were ni mumwenga wa o vilongozi, naye akiambira vivi, 517:51 Kumbu 1:16-17; 17:6“Kuthuwirizana na Sheria yehu, k’ahudima kumuhukumu mut’u kabila kumusikira na kumanya adzahendadze.”

52Makimwamba, “Mwenye ula Galilaya? Shoma Maoro na undamanya kukala k’akuna nabii ambolaye Galilaya.”

[ 53Gonya kila mumwenga achenda kwakwe mudzini.

8

Jesu anamusamehe mwanamuche ariyegwirwa akuzingani

1Ela Jesu ye achenda kahi za Murima wa Mizeituni. 28:2 Math’ 26:55Na kurihocha na madzach’a maitsi sana akiuya kaheri ndani za ro Hekalu ndo at’u osini makimukundzumanyikira hamwenga, bai akikelesi na akiandza kuafundisha. 3K’uzhona zho o alimu a Sheria na Mafarisayo makireha mwanamuche ariyekala adzagwirwa anazinga na makimuimisha mbere zao osi. 4Makiamba, “Mwalimu, mwanamuche yuyu adzagwirwa akuzingani. 58:5 Kumbu 22:22-24Vikara kahi za Sheria yehu, Musa wahulagiza kukala hualage anaache mario dza yuyu kwa kuapiga mawe. Vikara we unaambadze?” 68:6 Math’ 22:15Nao were mananena vivi kumuhega ili mapate ut’u wa kumushithakira. Ela Jesu akizama akiandza kuora-ora ho ts’i na chala. 78:7 Kumbu 17:7; 13:10Marihokaza kumuza-muza maswali, akidziungaraza na akiamba, “Ye asiye na dambi kahi za ninwi na akale wa kwandza kumupiga iwe.” 8Kidza akizama kaheri na akiora-ora ho ts’i na chala.

98:9 Math’ 22:22Marihosikira vivi, makiandza kuuka mumwenga-mumwenga, kuandzira na o akulu. Jesu akirichwa h’akeye na ye mwanamuche haho. 10Akiima na akimuza ye mwanamuche akiamba, “M’ama, ma hiko arya at’u? Vidze hana adziyesala kukuhukumu?”

118:11 5:14Akidzigidzya akiamba, “K’ahana Bwana.” Jesu akiamba, “Hatha mimi sikuhukumu. Enda ela usihende dambi kaheri.”]

Jesu nde mulangaza wa urumwengu

128:12 1:5, 9-10; 3:19; 9:4-5; 11:9-10; 12:35-36, 46; Isa 49:6; Math’ 5:14; Luk 2:32; 2 Akor 4:4, 6; Aefe 5:8-14; 1 Joh 1:5-7; 2:8; 3:14Badaye Jesu akinena na o at’u kaheri akiamba, “Mimi ndimi mulangaza wa urumwengu. Anithuwaye k’andanenda kizani kamare, andakala na mulangaza wa uzima.”

138:13 5:31-32Kusikira vizho o Mafarisayo makimwambira, “Uwe unadzishuhudia we mwenye, bai wo ushahidhi wa kwako si wa ujeri.”

148:14 3:2; 7:28-29, 33-36; 8:21-22, 42; 13:1, 33; 16:5, 10, 28; 17:8; 20:17Jesu akiamba, “Hatha chamba ninadzambozeza mwenye ushahidhi, be ninenazho ni jeri kwa kukala ninamanya nilako na nendako, ela ninwi k’amukumanya ko nilako na ko nendako. 158:15 7:24Hukumu yenu ni ya kibinadamu. Mino si hukumu mut’u. 16Ela hatha kala were ni nihukumu, hukumu yangu ikakala ya ujeri kwa kukala si h’akiyangu kahi za vivi. Iye Baba ariyenihuma yu hamwenga nami. 178:17 Kumbu 19:15Zhaorwa kahi za Sheria yenu kukala ushahidhi wa at’u airi ukikubaliana, bai zho maambazho ni kukala ni vikubaliwe. 188:18 5:36; 1 Joh 5:9Ninadzambozeza ushahidhi na Baba ariyenihuma naye ananambozeza ushahidhi.”

198:19 5:18; 16:3Makimuza makiamba, “Babayo yu hiko?” Jesu akiamba, “K’amunimanya mimi hedu Baba. Kalaho munanimanya, mukamumanya Baba naye.” 208:20 2:4Jesu wanena gaga arihokala anafundisha kahi za ro Hekalu, kahi za haryahu hat’u hagwagwaho sadaka na k’akuna ariyemugwira, kwa kukala wakathiwe were k’audzafika bule.

Ayahudi masiokuluhira manakanywa

218:21 8:14Jesu akiambira kaheri “Ninenda, na mundanimala, ela mundafwa kahi za dambi zenu. Kuko nendako k’amudima kudza.”

22O Ayahudi makiamba, “Anaamba kukala k’ahudima kwenda ko endako, enye vino vinaonyesa kukala andadzalaga hedu?”

238:23 3:31Jesu akienderera kunena, akiamba, “Ninwi mula haha ts’i, ela mimi nila dzulu. Ninwi mu a urumwengu uu, ela mimi si wa urumwengu uu. 248:24 13:19Ndosa nidzamwambira kukala mundafwa kahi za dambi zenu. Na mundafwa kahi za dambi zenu kala k’amundakuluhira kukala, ‘Mimi ndimi iye.’ ”

25Makimuza makiamba, “U h’ani we?” Jesu akiamba, “Ni vizho nidzizhomwambira hangu chaho. 26Nina manji ga kunena ga kumushithaki ninwi. Ela iye ariyenihuma ni mujeri na ninawambira urumwengu zho nirizhosikira kula kwakwe.”

27Nao k’amamanyire kukala were anaambira dzulu za Baba. 288:28 3:14; 4:34; 5:18Bai Jesu akiambira, “Mundihomwanula Mwana wa Mudamu mundamanya kukala, mimi ndimi iye kidza mundamanya kukala sihenda kit’u h’akiyangu, ela ninanena gago adzigonifundisha Baba. 29Na iye ariyenihuma a hamwenga nami, k’adzaniricha h’akiyangu, kwa kukala ninahenda gamufwahizago kila wakathi.” 308:30 2:23Anji mariomusikira Jesu akinena maut’u gaga mamukuluhira.

Jesu ananena dzulu za uhuru kula kwa dambi

318:31 14:15; 15:8Bai Jesu akiambira o Ayahudi mariomukuluhira, “Mukienderera kugwira mafundisho gangu be mu anafundzi angu jeri-jeri, 32mundamanya ujeri na wo ujeri undamwika huru.”

338:33 Math’ 3:9; Arum 4:12O Ayahudi makiamba, “Siswi fwazhalwa ni Burahemu na k’ahudzakala atumwa a mut’u, vikara unamanisha noni kuamba, ‘Mundakala huru?’ ”

348:34 Arum 6:16, 20; 2 P’et 2:19Jesu akiamba, “Ninamwambira ujeri: Kila mut’u ahendaye dambi ni mutumwa wa dambi. 358:35 Kumbo 21:2Na mutumwa k’akala nyumbani kila wakathi, ela mwana akala nyumbani kila wakathi. 368:36 Agal 5:1Bai Mwana akikwika huru undakala huru jeri-jeri. 378:37 5:18Ninamanya kukala mu ana a Burahemu, ela kidza munamala kunalaga, kwa kukala k’amukubali mafundisho gangu. 38Mimi ninanena garyahu ambago Baba wanonyesa, ela ninwi munahenda go mudzigombirwa ni babiyenu.”

398:39 8:33Makimudzigidzya makiamba, “Babiyehu ni Burahemu.” Jesu akiamba, “Kalaho mu ana a Burahemu, mukahenda kazi arizozihenda Burahemu. 40Nidzizhohenda mimi ni kumwambira ujeri niriwousikira kula kwa Mulungu, kidza munamala kunalaga. Burahemu k’ahendere kit’u dza kiki. 418:41 Kumbu 32:6; Isa 63:16Ela ninwi munahenda vizho ahendazho babiyenu.” Makiamba, “Mulungu h’akeye nde Babiyehu naswi hu anae.”

428:42 1 Joh 5:1Jesu akiambira, “Kalaho Mulungu nde babiyenu jeri munganihendza, kwa kukala nala kwakwe na vikara ni haha. 43Kwanoni k’amuelewa zho nimwambirazho? Ni kwa kukala k’amudima kusikira uv̱oro wangu. 448:44 Mwan 3:1-5; 1 Joh 2:4; 3:8At’u ninwi mu a babiyenu Ibilisi na muhendzazho ni kuhenda mahendzoge. Iye were ni mwalagi hangu chaho na k’endzi kit’u chochosi kuhusu ujeri, kwa kukala k’amuna ujeri ndanimwe. Akikenga ananena here arizho, kwani ni mulongo na nde babe ulongo. 45Ela kwa kukala ninanena ujeri k’amunikuluhira. 468:46 2 Akor 5:21; 1 P’et 2:22; 1 Joh 3:5Ni h’ani kahi zenu adimaye kunamba nina dambi? H’aya ninanena ujeri, mbona k’amunikuluhira? 478:47 10:27; 18:37Iye ariye ni wa Mulungu ni kusikira manenoge. Ela ninwi k’amua Mulungu ndosa k’amundasikira.”

Jesu ananena dzuluze na Burahemu

488:48 4:9; 7:20; 10:20; Mar 3:21-22Bai o Ayahudi makimudzigidzya Jesu makiamba, “Vidze were k’ahuajeri kuamba u Musamaria na una p’ep’o?”

49Jesu akidzigidzya akiamba, “Sina p’ep’o. Ninamuheshimu Baba, ela ninwi k’amuniishimu bule. 508:50 7:18Sidzimalira ishima, ela kuna mumwenga aimalaye na iye bai ndiye jaji. 518:51 5:24Ninamwambira ujeri iye ahendaye here nilagizazho k’andafwa bule.”

52Kusikira vizho, o Ayahudi makimwambira, “Vikara hunamanya kukala jeri wenye una p’ep’o! Burahemu wafwa na o manabii nao dzazho, kidza unaamba kukala yoyosi andiyehenda go uhendzago k’andafwa bule. 538:53 4:12Vidze we u mubomu kuriko babiyehu Burahemu na o manabii? Burahemu wafwa, na o manabii nao makifwa. Unadziona u h’ani we?”

54Jesu akidzigidzya akiamba, “Nikidzip’a nguma mwenye, nguma yangu k’aina mana yoyosi. Baba ariye nanwi munaamba ni Mulungu wenu, ananipa nguma. 558:55 4:34; 7:28-29Vingahokala ninwi k’amumumanya mimi ninamumanya. Nikiamba simumanya nindakala mulongo here ninwi, ela ninamumanya na kugwira nenore. 56Babiyenu Burahemu wafwahirwa kwamba adime kuyona siku yangu, naye akiyona na akifwahirwa.”

57O Ayahudi makimwambira, “K’udzafisha miaka mirongo mitsano na unaamba wamona Burahemu?”

588:58 1:1; 17:5Jesu akidzigidzya akiamba, “Ninamwambira ujeri, kabila ya Burahemu kuzhalwa mino were ni kuko kare!” 598:59 10:31Ndo makitsola mawe mamukot’e, ela Jesu akizama na badaye achambola mo Hekaluni achenda ndze.

9

Jesu anahoza mut’u ariyekala k’aona

1Bai Jesu arihokala yunatsembera, waona mut’u ariyekala k’aona hangu kuzhalwakwe. 29:2 Kumbo 20:5; Izik 18:20; Luk 13:2, 4K’uzhona zho anafundzie makimuza, makiamba, “Rabi ni dambi ya h’ani iriyomuhendya hatha azhalwe k’aona? Ni yakwe mwenye hedu ni ya azhazie?”

39:3 11:4Jesu akidzigidzya akiamba, “Kutsaona kwa kwakwe k’akuhusiana na dambize hedu za azhazie. Iye avizho ili nguvu za Mulungu zidime kuoneka zikihenda kazi kwakwe. 49:4 5:17Bai hunav̱irya kuenderera kuhenda kazi za iye ariyenihuma kukikala kuchere mutsana, kwani usiku unadza ambaho k’akuna adimaye kuhenda kazi. 59:5 8:12Nirizho ni haha urumwenguni, mimi ni mulangaza wa urumwengu.”

69:6 Mar 8:23Bada ya kunena vivi Jesu watsuha mahe ts’i na akivuga-vuga ulongo na mahege na akimuhaka ye mut’u mo matsoni, 7na akimwamba, “Enda ukaoge usowo kahi za birika ra Siloamu.” (Mana ya Siloamu ni kuhumwa.) Bai ye mut’u achendaoga usowe na akiuya anaona.

89:8 Mahe 3:10Bai majirani a kwakwe na osini mariokala makimona anavoya-voya kabila ya vivi, mauza makiamba, “Vidze yuno se mut’u ariyekala akikelesi na kuvoya-voya?”

9Angine maamba, “Ni iye” Ela angine makiamba, “Seye bule adzahenda kuhalana naye.” Bai ye mut’u mwenye akiamba, “Ndimi iye.” 10Makimuza ye mut’u, makiamba, “Matsogo gapatadze kuona?” 11Akiamba, “Ye mut’u aifwaye Jesu wavuga-vuga ulongo, akinihaka mo matsoni na akinambira, ‘Enda Siloamu na ukaoge usowo.’ Bai nichenda na nirihooga thu nikipata kuona.” 12Makimuza makiamba, “Vino a hiko ye mut’u ye?” Ye mut’u akiamba, “Simanya mino!”

13Bai makimuhirika ye mut’u ariyezhalwa k’aona kwa Mafarisayo. 149:14 5:9Vikara siku iryahu ambayo Jesu wavuga-vuga ulongo na kumuhendya matsoge gaone ye mut’u, yere ni siku ya Sabato. 15Mafarisayo makimuza kaheri ye mut’u here arizhopata kuona. Akiambira, “Wanihaka ulongo matsoni, nichendaoga uso wangu na vikara ninaona.”

169:16 7:43; 9:33; 10:19Mafarisayo angine makiamba, “Ye mut’u ariyehenda vizho k’adima kula kwa Mulungu bule, kwa kukala k’agwira malagizo ga yo Sabato.” Hatha vizho angine maamba, “Vidimikikadze mut’u ariye na dambi kuhenda kazi bomu dza zizi?” Na k’amakubalianire.

179:17 4:19Bai Mafarisayo makimuza ye mut’u kaheri, “Unaamba kukala wakuhendya matsogo gaone. H’aya unaambadze dzulu ya ye?” Akiamba, “Ni nabii iye.”

18O Ayahudi k’amakuluhirire kukala were k’aona na wapata kuona muhaka marihohumiza azhazie. 19Marihokudza makiauza makiamba, “Vidze yuno ni mwana wenu? Munaamba kukala wazhalwa k’aona, h’aya zhakaladze hatha vino anaona?”

20Azhazie makiamba, “Hunamanya kukala yuyu ni mwana wehu, na hunamanya kukala wazhalwa k’aona. 21Ela k’ahumanya kala zhaandzadze hatha anaona, na hatha ye ariyemuhendya aone k’ahumumanya. Muzeni iye mwenye, kwani ni mut’u muzima anadima kudzinenera mwenye!”

229:22 7:13; 12:42; 19:38; 20:19Azhazie manena vivi kwa kukala were manaogoha Ayahudi mariokala madzakubaliana kukala mut’u yoyosi andiyeamba kukala Jesu ni Masihi andaingwa mo sinagogini. 23Vizho ndo hatha azhazie makiamba, “Ni mut’u muzima, muzeni mwenye.”

24K’uzhona zho makimwiha kaheri ye mut’u ariyezhalwa k’aona, na makimwambira, “Mup’e nguma Mulungu, mana siswi hunamanya kukala yuyu mut’u yuyu ni mwenye dambi.”

25Akidzigidzya akiamba, “Kala ni mwenye dambi hedu si mwenye dambi mino simanya. Nimanyacho ni kit’u kimwenga, were siona, ela vino ninaona.”

26Makiuza makiamba, “Wakuhenderadze? Wahendadze hatha matsogo gakiona?”

27Akidzigidzya akiamba, “Nidzamwambira kare na k’amudimire kusikiza. Mbona munamala kusikira kaheri? Hedu hangine munamala mukale anafundzie nanwi?”

28Makimuchemera makiamba, “Uwe ndiwe mwanafundzi wa mut’u iye, ela sino hu anafundzi a Musa. 299:29 7:27; 8:14Hunamanya kukala Mulungu wanena na Musa, ela kuhusu mut’u yuyu k’ahumanya hatha ko arikombola.”

30Ye mut’u akidzigidzya akiamba, “Kiki ni kit’u cha kwangalaza sana! K’amumanya arikombola, na wanihendya nione! 319:31 Zabu 66:18; Ndhum 15:29; Isa 1:15Hunamanya kukala Mulungu k’asikira enye dambi, ela iye nikusikira at’u mamuishimuo na kuhenda ahendzazho mahende. 32Hangu wo urumwengu uumbwe, k’avidzangwe kuonewa kukala mut’u fulani wamuhendya mut’u ariyezhalwa k’aona aone. 339:33 3:2Kalaho mut’u iye k’ambolere kwa Mulungu, be k’angadimire kuhenda kit’u.”

349:34 9:2Kusikira vizho makimudzigidzya makiamba, “Uwe wazhalwa na ukirerwa dambini na vino unamala kuhufundisha?” Bai makimuinga sinagogini.

Kutsaona kwa kiroho

35K’uzhona zho Jesu akisikira kukala mamuthenga. Bai arihomona akimuza, “Vidze unamukuluhira Mwana wa Mudamu?”

36Ye mut’u akiamba, “Nambira ni h’ani bwana ili nimukuluhire!”

379:37 4:26Jesu akimwambira, “Udzamona kare na ni ye anenaye nawe vivi.”

38Ye mut’u akiamba, “Ninakuluhira Bwana,” na akimuabudu Jesu.

399:39 5:22Jesu akiamba, “Nakudza urumwenguni na hukumu kwamba masioona, maone na maonao makatsaona.”

409:40 Math’ 15:14; 23:26Mafarisayo angine mariokala hehi naye mavisikira vivi na makimwamba, “Vidze naswi k’ahuona?”

419:41 15:22Jesu akidzigidzya akiamba, “Kala k’amuona ngere k’amuna dambi, ela kwa kukala munaamba munaona be dambi yenu i nanwi.”

10

Fumbo ra murisa na ng’ondzize

1Bai Jesu akiamba, “Ninamwambira ujeri wenye kukala ye asiyengira chaani na muryangoni, ela anakwera na dzulu, be iye ni mwivi kidza ni jambazi. 2Ela ye angiraye na muryangoni nde murisa wa zo ng’ondzi. 3Ye murindzi ni kumuvugulira muryango ye murisa, na zo ng’ondzi nikusikira sauthiye kalaho anaziha na madzina na kuzilongoza ndze. 410:4 10:27; Ugun 14:4Akizamboza ndze, iye nikuzithangulia na zo ng’ondzi ni kumuthuwa, kwa kukala zinaimanya yo sauthiye. 5Ng’ondzi zizo k’azidima kumuthuwa mut’u yoyosi mungine, hat’uhe zindamuchimbira ye mut’u, kwa kukala k’aziimanya iyo sauthiye.” 610:6 16:25Jesu waambira fumbo riri, ela k’amamanyire mana ya zho arizhokala anaambira.

Jesu nde murisa mudzo

7Kwa vizho Jesu akinena nao kaheri, akiamba, “Ninamwambira ujeri wenye, mimi ndimi muryango wa zizo ng’ondzi. 810:8 Jere 23:1-2; Izik 34:2-3Osini mariokudza mbere zangu were ni aivi na majambazi, ela zo ng’ondzi k’azisirikizire zizo sauthi zao bule. 910:9 14:6; Zabu 23:2; Izik 34:14Mimi ndimi muryango. Kila mut’u andiyengira kukirira kwangu andaokoka, andangira na kidza andambola na apate ndiso. 10Mwivi akidza hat’u, nikukala adzire aiye, alage na anonge-nonge, ela mimi bai nakudza kwamba mupate uzima, na muupate thele kwa thele.

1110:11 Murisa: Zabu 23:1; Izik 34:11-16; Jere 23:3; Math’ 18:12-14; Aebu 13:20; Ugun 7:17; Kufwa: 15:13; Arum 5:8; 1 Joh 3:16“Mimi ndimi murisa mudzo. Murisa mudzo yu thayari kufwa kwa ut’u wa zo ng’ondzi. 1210:12 Mahe 20:29Ela mut’u wa kwandhikwa na ariye si murisa mudzo na kidza ariye zo ng’ondzi si zakwe, aonaho mbawa ni kuziricha zo ng’ondzi, na akachimbira. Bai mbawa ni kuzigwira zo ng’ondzi na nyingine zikatsamukana. 13Ye wa kwandhikwa ni kuchimbira kwa kukala ni mwandhikwa na k’azijali bule zo ng’ondzi.

14-1510:14 10:27; 2 T’imo 2:1910:15 Math’ 11:27“Mimi ndimi murisa mudzo. Here dza Baba animanyazho mimi, nami namumanya iye, bai vizho ndo nami nimanyazho zo ng’ondzi zangu, nazo kidza zinanimanya mimi. Nami ni thayari kufwa kwa ut’u wa zizo. 1610:16 11:52; Isa 56:8; Izik 34:23-24; 1 P’et 2:25Na kuna ng’ondzi zangu nyingine ambazo k’azi kahi za chaa kiki bule. Bai zizo nazo ninav̱irya nizirehe. Ng’ondzi zizo zindasikira sauthi yangu, na zindakala badhi mwenga na renye murisa mumwenga. 1710:17 3:35; 5:18Iye Baba ananihendza kwa kukala ni thayari kulazha uzima wangu ili nidime kuuhokera kaheri. 1810:18 4:34K’akuna adimaye kuuhala kula kwangu uwo uzima wangu, ela ninahenda kuulazha kwa kuhendza mwenye. Nina wadimi wa kuulazha uzima wangu na nina wadimi wa kuuhala mwenye kaheri.”

1910:19 9:16Marihosikira vivi o Ayahudi magazhikana kaheri. 2010:20 8:48Anji ao were manaamba, “Mut’u yuyu ana p’ep’o na kidza ana vilalu, munamusirikiza wani benwi?”

21Ela angine were manaamba, “Mut’u ariye na p’ep’o k’adima kunena dza vivi. Adimadze p’ep’o kuhenda vipofu maone?”

Vilongozi a Kiyahudi ma kinyume cha Jesu

22Wakathi wa sikuk’uu ya Kukumbukira Kuhendywa Eri kwa ro Hekalu kuko Jerusalemu wafika. Nao wakathi uwo were ni wakathi wa mwaka. 2310:23 Mahe 3:11Naye Jesu were anatsembera mo Hekaluni kahi za baraza riifwaro ra Selemani. 2410:24 Luk 22:67K’uzhona zho Ayahudi makimuzingira na makiamba, “We undahuhendya huaze-aze hatha rini? Kala ndiwe Masihi fwambire lwazu-lwazu thu.”

2510:25 5:36Jesu akiadzigidzya akiamba, “At’u ninwi namwambira kare, ela k’amukuluhirire. Bai zo kazi zangu nihendazo kwa dzina ra Baba zinaninenera, zizo vizho zinanimanyisa kukala ni h’ani.

2610:26 16:9“Ela k’amukuluhira kwa kukala k’amu kahi za badhi rangu. 2710:27 8:47; 10:3, 14Mut’u mimi ninazimanya zo ng’ondzi zangu, nazo nikusikira sauthi yangu na zikanithuwa, 2810:28 5:24; 6:39nami ninazigera uzima wa kare na kare, nazo k’azindafwa na k’akuna adimaye kunihoka bule. 29Iye Baba ariyenip’a ni mubomu kuriko osi na k’akuna adimaye kuzinyagula kula mikononi mwa Baba. 3010:30 5:18; 17:21Mimi na Baba hu kit’u kimwenga.”

3110:31 11:8Kusikira vizho o Ayahudi makitsola mawe kaheri mamukot’e. 32Jesu akiambira, “Nidzahenda mahendo manji madzo mbere zenu ambago Baba waniamba nigahende. Munamala kunikot’a mawe kwa hiro kahi za go?”

3310:33 Alaw 24:16; Math’ 26:65O Ayahudi makimudzigidzya makiamba, “K’ahumala kukukot’a mawe kwa mahendo madzo gogosi, ela kwa viryahu urizho unamukufuru Mulungu! Uwe u mudamu thu, ela unamala kudzihendya Mulungu.”

3410:34 Zabu 82:6Jesu akidzigidzya akiamba, “Zhaorwa kahi za Sheria yenu kukala Mulungu waambira angine, ‘Ninwi mu milungu.’ 35Mulungu waaiha milungu aryahu ambao map’ewa uv̱oro na hunamanya kukala zho gaambazho go Maoro ni ujeri hatha kare na kare. 3610:36 1:34Vidze munamwamba iye ariyetsagulwa ni Baba na akihumwa urumwenguni, kukala anakufuru Mulungu kwa kukala naamba, ‘Ni Mwana wa Mulungu’? 37Kala sihenda kazi za Baba, k’ahana haja ya kunikuluhira. 3810:38 10:25Ela kala ninazihenda, ingahokala k’amunikuluhira munav̱irya kukuluhira zo kazi zangu, ili mumanye kamare-kamare kukala Baba yu ndani yangu, na mimi ni ndaniye.”

3910:39 7:30; 8:20K’uzhona zho kusikira vizho makijeza kumugwira kaheri, ela akihenyeza mikononi mwao.

4010:40 1:28Jesu akivuka kaheri nyangamo ya muho wa Jorodani hatha hat’u haryahu arihokala Johana wabat’iza at’u na akikala haho. 4110:41 1:29-34; 3:27-28Na lola at’u anji makimudzirira makiamba, “Johana k’ahendere miujiza mibomu, ela gosi arigonena dzulu za mut’u yuyu were ni jeri.” 4210:42 2:23Bai at’u anji kuko makimukuluhira Jesu.

11

Kifwa cha Lazaro musena wa Jesu

111:1-2 12:1-3; Luk 10:38-39Bai kwereko mut’u mumwenga ariyeifwa Lazaro. Mut’u yuyu were anaishi na nduguze airi a kiche mario were ni Maryamu na Marith’a ko mudzi wa Beth’ania. Siku mwenga akikala mukongo. 2(Maryamu yuyu ni yuyahu ariyemumwagira mafuha Bwana maguluni na akigahangusa na nyereze. Bai iye ndiye ariyekala nduguye Lazaro k’adima.) 311:3 11:36Bai ao nduguze a kiche makihuma uv̱oro kwa Jesu kuamba, “Bwana musenao wa kurya na kuusa ni mukongo.”

411:4 9:3; 17:1Ela Jesu arihosikira akiamba, “Ukongo uu si wa kifwa, ela ni wa kumup’a nguma Mulungu. Na kwa ut’u wa ukongo uu, Mwana wa Mulungu andaluta nguma.”

5Jesu wamuhendza Marith’a hamwenga na Maryamu na ndugu yao Lazaro. 6Gonya ko, arihosikira uv̱oro wa ukongo wa Lazaro k’aukire kare kwenda, ela watoa haho siku mbiri nyingine zaidhi. 7Halafu ndo akiambira o anafundzie akiamba, “Hindeni Judea kaheri.” 811:8 8:59; 10:31O anafundzi marihosikira vizho makimudzigidzya makiamba, “Rabi, dzuzi-dzuzi Ayahudi mamala kukukot’a mawe, na vino unamala kuuya kuko kaheri mbona?”

911:9-10 8:12; 12:35-36Jesu akiamba, “Mutsana una masaa kumi na mairi, hedu sozho? Bai mut’u akitsembera na mutsana k’akwala, kwa kukala anaona mulangaza wa urumwengu. 10Ela akitsembera na usiku andakwala, kwa kukala k’ana mulangaza ndanimwe.”

1111:11 Math’ 9:24Jesu bada ya kunena vivi, achangeza akiamba, “Musena wehu Lazaro arere, ela nindakwenda nikamulamuse.”

12Kusikira vizho o anafundzi makiamba, “Kala arere andauka.” 13Ela Jesu were anaamba kukala adzanongeka, ela ao maona kukala arere uts’indzizi. 14Bai Jesu akiambira lwazu-lwazu, “Lazaro adzafwa, 15ela kwa ut’u wenu ninafwahirwa kukala sikalireho ili mudime kukuluhira. Ela nafwende ko kwakwe.”

1611:16 Mar 14:31; Arum 6:8; T’omasi: 20:24T’omasi aifwaye “P’ats’a” akiambira anafundzi andziye akiamba, “Hindeni nanwi, hukafwe naye.”

Jesu anenda Beth’ania

17Jesu arihofika Beth’ania akithekeza kukala Lazaro were wafwa na hatha were wazikwa kare siku ne zirizokira. 18Mudzi wa Beth’ania were u hehi na Jerusalemu, kiasi cha maili mbiri vivi. 19Bai Ayahudi anji mere madzire kuap’a p’ore Marith’a na Maryamu kwa ut’u wa cho kifwa cha ndugu yao.

20K’uzhona zho Marith’a arihosikira Jesu anadza wambola kumudhana, ela Maryamu ye akisala mo nyumbani. 2111:21 11:32Ndiho Marith’a akimwamba Jesu, “Bwana kalaho were u haha ndugu yangu k’angafwere, 22ela hatha vizho ninamanya kukala Mulungu andakup’a chochosi undichomuvoya.” 23Jesu akimwamba, “Nduguyo andafufuka.” 2411:24 5:29; 6:40, 54; Dani 12:2Marith’a akidzigidzya, “Ninamanya kukala andafufuka siku ya mwisho.” 2511:25 5:21, 24; 8:51Jesu akimwamba, “Mimi ndimi ufufulo na ndimi uzima. Iye anikuluhiraye mimi hatha akafwa kidza andakala moyo kaheri, 26na ye ariye moyo na akinikuluhira, k’andafwa bule. Unagakuluhira go?”

2711:27 1:34; 4:25Marith’a akiamba, “Ee Bwana, ninakukuluhira kukala ndiwe Masihi Mwana wa Mulungu ariyeambwa andakudza urumwenguni.”

Jesu anarira

28Marith’a arihogonya kunena vivi, wauya na achendamwiha nduguye Maryamu k’anda. Akimwamba, “Mwalimu adzire na anakurunga.” 29Bai Maryamu arihosikira vizho, akiuka haraka na achendamudhana.

30Jesu were k’adzafika ho mudzini, ela were achere haryahu arihothunganana na Marith’a.

31O Ayahudi mariokala manamuhuriza Maryamu mo nyumbani, marihoona viryahu adzizhombola haraka na kwenda ndze, makimuthuwa, makiona kukala anenda akarire ko mbirani.

3211:32 11:21Bai Maryamu arihofika haho arihokala Jesu, na kumona thu, akigwa maguluni hakwe. Akiamba, “Bwana, kalaho were u haha ndugu yangu k’angafwere.”

33Jesu arihomona anarira na o Ayahudi mariokudza naye nao manarira, achangirwa ni mbazi na akibudzyika moyoni mwakwe zhomu. 34Akiuza akiamba, “Mwamulazahi kwani?” Makimwamba, “Bwana, ndzo uhalole!” 3511:35 Luk 19:41Jesu akirira. 36Bai o Ayahudi makiamba, “Lolani zho arizhokala anamuhendza.” 3711:37 9:6Ela ko angine makiamba, “Vidze ye ariyemuhendya mut’u asiyeona aone, vidze were k’angadimire kumuhendya yuno akatsafwa?”

Jesu anamufufula Lazaro

3811:38 20:1; Math’ 27:60Jesu akidzalwa ni mbazi kaheri, achenda ko mbirani. Yo mbira were ni p’anga iriyo na iwe ririrokinganywa ho mulomoni. 39Bai Jesu akilagiza akiamba, “Usani ro iwe hedu.” Marith’a nduguye ye mufwa akidzigidzya akiamba, “Kundakala na muruk’e mui Bwana, mana rero ni ne hangu azikwe.” 40Jesu akimwambira, “Vidze sikwambirire kukala undaona nguma ya Mulungu ukikuluhira?”

41Bai makirusa ro iwe. Jesu akilola ko dzulu na akiamba, “Ninakulazhira muv̱era Baba, kwa kukala unanisikira. 4211:42 12:30Ninamanya kukala unanisikira siku zosi, ela ninanena vivi kwa ut’u wa aa haha ili makuluhire kukala wanihuma.” 43Bada ya kunena vivi akiluta mumiro kuiha. Akiamba, “Lazaro mbola kuno ndze!” 4411:44 20:6-7Ye mufwa achambola ndze na zo sandzaze na usowe were udzafungwa na kithambaa. Jesu akiamba, “H’aya muvuguleni athuwe shuhulize.”

Jesu anapangirwa njama ya kwalagwa

Math’ayo 26:1-5; Mariko 14:1-2; Luka 22:1-2

4511:45 2:23Bai Ayahudi anji mariokala madziremutsemberera Maryamu na mariokala mazhona vizho arizhohenda Jesu mamukuluhira. 46Ela angine ao makwenda kwa Mafarisayo na machendaambira zho Jesu arizhokala adzahenda. 4711:47-48 2:11; Math’ 26:3-5; Mahe 4:16Bai alombi abomu na o Mafarisayo makiiha mukut’ano wa Baraza ra athumia na makiuzana-uzana makiamba, “Hundahendadze? Kwani mut’u yuyu anahenda miujiza minji. 48Hukimuricha vivi andaenderera na kila mut’u andamukuluhira, na o Arumi mandakudzanonga-nonga ro Hekalu rehu na ts’i yehu yosi.”

4911:49-50 18:14Kusikira vizho mumwenga wao aifwaye Kayafa ariyekala ndiye Mulombi mubomu mwenye mwaka uwo akiamba, “K’amuna mumanyaro. 50K’amumanya kukala baha mut’u mumwenga kufwa kwa ut’u wa o at’u kuriko ts’i yosi kwanongwa?”

51K’anenere vivi kwa akiliye mwenye, ela ni kwa kukala were nde Mulombi mubomu mwenye mwaka uwo, naye were anatabiri kukala Jesu were andafwa kwa ut’u wa Ayahudi. 5211:52 10:16Hatha vizho si kwa ao thu, ela pia kwamba aakundzumanye hamwenga at’u osi a Mulungu mariotsamukana makale kit’u kimwenga.

5311:53 5:18Kwa vizho kula siku iyo o Ayahudi makikwatya kupanga kumwalaga Jesu. 5411:54 5:13; 7:1Bai Jesu k’atsemberere kaheri lwazu-lwazu kuko Judea, ela wauka na achenda kut’u kurikoifwa Efuraimu hehi na nyika, ambako watoa na anafundzie.

5511:55 2:13; Hesab 19:11-20; 2 Nyaka 30:17-18Vikara sikuk’uu ya Kiyahudi ya P’asaka were i hehi na at’u anji mambuka kwenda Jerusalemu, kwendadzitsusa kabila ya yo sikuk’uu yenye. 5611:56 7:11O at’u mere manamumala Jesu na makiambirana kahi za ro Hekalu makiamba, “Vidze munaonadze? Jeri munaona andakudza kwenye sherehe vino virizho?” 57Nao manena vivi kwa kukala alombi abomu na Mafarisayo were madzalazha amulo kukala mut’u yoyosi amanyaye ko Jesu ariko anav̱irya avinene makamugwire.

12

Jesu anamwagirwa mafuha ko Beth’ania

Math’ayo 26:6-13; Mariko 14:3-9

112:1-3 11:1-2Siku t’andahu kabila ya sikuk’uu ya P’asaka, Jesu wakwenda Beth’ania mudzini kwa ano Lazaro ariye were wamufufula kula kifwani. 212:2 Luk 10:40Bai makimuthayarishira chakurya haho, na Marith’a akikala nde muhikihiki kuno Lazaro akikala ni mumwenga wao mariokeresi mezani na Jesu. 312:3 Luk 7:37-38Bai Maryamu akihala rathili ya mafuha masafi ga marashi ga gali sana garigotengezwa kula kwa muhi wa munadi na akimumwagira Jesu mo maguluni na gonya akigahangusa na nyereze. K’uzhona zho wo muruk’e wa go marashi ukidzala nyumba ndzima. 412:4 6:71; 13:2, 27; 18:2Ela Juda Isikariote, mumwenga wa anafundzi a Jesu, ariye were nde andiyemusaliti arihoona vizho, akiamba, 512:5 Isa 58:7; Math’ 19:21; Jako 2:15-16“Kwanoni marashi gano k’agaguzirwe dinari magana mahahu na makagerwa masikini?” 6K’anenere vivi kwa kukala were ana mbazi sana na masikini, ela kwa kukala were ni mwivi na were akadzifwaha na cho changizwacho mo mukobani, mana were nde muiki wa wo mukoba wa p’esa.

712:7 19:40Jesu akiamba, “Muricheni agaike kwa kuthariziza siku yangu ya mazishi. 812:8 Kumbu 15:11Masikini munao siku zosini, ela mimi k’amundakala nami siku zosini bule.”

Alombi abomu manapanga njama ya kumwalaga Lazaro

912:9 11:43-44Kundi bomu ra Ayahudi masikira kukala Jesu a Beth’ania, kwa vizho machenda kuko. Nao makwenda si kwa ut’u wa Jesu h’akeye, ela pia kwa kumona Lazaro ariyefufulwa ni Jesu kula kifwani. 10Bai alombi abomu makipanga kumwalaga Lazaro naye. 1112:11 11:45Kwani kwa ut’u wa iye, Ayahudi anji were manaaricha vilongozi ao na kumukuluhira Jesu.

Jesu anangira Jerusalemu

Math’ayo 21:1-11; Mariko 11:1-11; Luka 19:28-40

12Siku ya hiriye ro kundi bomu ririrokala kahi za sikuk’uu ya P’asaka rikisikira kukala Jesu anadza Jerusalemu. 1312:13 Zabu 118:26; Math’ 27:42; Joh 1:49Bai makihala vitai zha mitende na machendamudhana kuno makipiga njerejere na kuamba,

“Hosana!

Naalikwe iye adzaye kwa dzina ra Bwana!

Naalikwe iye muthawali wa Iziraeli!”

14Jesu wapata mwana wa ndzowe na akimupanda here Maoro gaambazho,

1512:15 Zaka 9:9“Musogohe h’enwi at’u a mudzi wa Sayuni.

Lolani muthawali wenu anadza!

Anadza dzulu ya mwana wa ndzowe.”

1612:16 2:22; 17:1Anafundzie k’amavielewere bule wakathi uwo vivi, ela Jesu arihokala adzafufulwa na kugerwa nguma makikumbukira kukala Maoro gaamba vivi dzuluze, na kwamba were mamuhendera vivi.

1712:17 11:42-45Ro kundi ririrokala na Jesu arihomufufula Lazaro kula kifwani rere ridzamboza ushahidhi kuhusu gago garigohendeka. 18Bai vizho ndo virizhohenda at’u anji mamutsangire, kwa kukala masikira wahenda uu muujiza. 1912:19 11:48Mafarisayo machambirana makiamba, “H’aya lolani k’ahufaulu kamare. Lola urumwengu wosi unamuthuwa!”

Jesu ananena kimbere dzulu za kifwache na ngumaye

20Kahi za aryahu mariokwendavoya Jerusalemu wakathi wa sherehe angine were ni Ayunani. 2112:21 1:44; Luk 19:3; 23:8Bai machenda kwa Filipu, mut’u wa Beth’isaida kuko Galilaya na makiamba, “Muzee, hunamala humone Jesu.” 22Filipu achendamwambira Anderea na osi airi machendamwambira Jesu. 2312:23 2:4; 12:16Jesu akiamba, “Wakathi udzafika wa Mwana wa Mudamu kugerwa nguma 2412:24-25 Math’ 10:39; 16:24-25; 1 Akor 15:36Ninamwambira ujeri, t’embe ya ngano isihogwa mutsangani ikafwa, ni kutoa h’akeye, ela ikifwa nikuzhala zhomu zhenye. 25Mut’u aihendzaye rohoye, andayangamiza, ela kila aimenaye rohoye kahi za urumwengu uu, andaithizha hatha uzima wa kare na kare. 2612:26 14:3; 17:24Ye amalaye kunihumikira, suthi anithuwe, ili muhumiki wangu akale ho niriho mimi. Baba andamuheshimu iye anihumikiraye.”

Jesu ananena dzulu za kifwache

2712:27 12:23; Math’ 26:38“Vikara moyo wangu unasirima, vikara nineneni? Vidze niambe, ‘Baba, usihende thabu ii ikanigwerera?’ Hatha, vivi ndo virizhonireha kwamba niikirire thabu ii. 2812:28 17:1; Math’ 3:17; 17:5Baba rip’e nguma dzinaro.” Kidza sauthi kula mulunguni ikiamba, “Nidzarip’a nguma na nindarip’a nguma kaheri.” 29Ro kundi ririrokala haho rasikira yo sauthi na rikiamba, “Kudzadoka kigwaragwara.” Angine makiamba, “Ni malaika adzanena naye.” 30Jesu akiamba, “Sauthi ii k’ainenere kwa ut’u wa mimi, ela idzanena kwa ut’u wa ninwi. 3112:31 5:22; 14:30; 16:11Vikara uu ni wakathi wa urumwengu kuhukumiwa, vikara muthawali wa urumwengu uu andapenduliwa. 3212:32-34 3:14Nami nichanulwa dzulu za ts’i, nindaavuha at’u osi kwangu.” 3312:33 18:32Wanena vivi kunyesa kifwache kindizhokala.

3412:34 Zabu 89:36; 110:4; Izik 37:25; Joh 12:23; 3:14Ro kundi rikidzigidzya rikiamba, “Sheria yehu inaamba kukala Masihi andakala moyo kare na kare. Vikaladze bai unaamba, ‘Mwana wa Mudamu lazima anulwe dzulu?’ Yuno Mwana wa Mudamu ni h’ani?” 3512:35-36 7:33; 8:12Jesu akidzigidzya akiamba, “Wo mulangaza uchere nanwi kwa wakathi muchache thu. Tsemberani kahi za mulangaza, sidze mukagit’anirwa ni kiza, kwa kukala mut’u atsemberaye k’amanya bule ko endako. 3612:36 5:13Kuluhirani wo mulangaza zho ucherezho nanwi ili mukale at’u a mulangaza.” Bada ya Jesu kunena vivi akiahaukira na achendadzifitsa.

Ayahudi manakahala kumukuluhira Jesu

3712:37 16:9Ingahokala wahenda miujiza ii yosi mbere zao, ela k’amamukuluhirire. 3812:38 Isa 53:1; Arum 10:16Bai zho arizhonena nabii Isaya vikithimira. Isaya waamba,

“Bwana, ni h’ani ariyekuluhira uv̱oro wehu?

Bwana wanyesa nguvuze kwa h’ani?”

39Kwa chausa kiki k’amadimire kukuluhira. Kwani Isaya waamba kaheri,

4012:40 Isa 6:10“Mulungu adzagahendya matso gao gasione

na adzaihendya mioyo yao ikale mikomu

masidze makaona na matso gao

na mioyo yao ikang’alirwa,

makanigalukira mimi, nikaahoza.”

4112:41 Isa 6:1-3Isaya waamba vivi kwa kukala waona nguma ya Jesu na akinena dzuluze.

4212:42 2:23; 9:22Hatha vizho anji kahi za vilongozi mamukuluhira Jesu, ela k’amanenere lwazu-lwazu kwa ut’u wa Mafarisayo, ili masiingwe kahi za masinagogi. 4312:43 7:18Kwani mahendza zhomu kulikwa ni at’u kuriko kulikwa ni Mulungu.

Mafundisho ga Jesu gandahukumu at’u

4412:44 5:24Jesu akiluta mumiro, akiamba, “Ye andiyenikuluhira, k’anikuluhira mimi thu, ela hatha iye ariyenihuma. 4512:45 14:9; 5:18Na anonaye, anamona hatha iye ariyenihuma. 4612:46 12:35-36Nakudza urumwenguni dza here mulangaza kwamba kila anikuluhiraye asikale kizani. 4712:47 3:17; 5:22Ye asikiraye uv̱oro wangu na kutsaukuluhira sindamuhukumu. Sidzire kuuhukumu urumwengu, ela nakudza kuwakola. 48Ye anikahalaye na k’akubali uv̱oro wangu andahukumiwa ni mut’u mumwenga. Ro neno nidzironena rindakala muhukumuwe siku ya mwisho. 4912:49 7:16-17Mana sidzinenerere mwenye, ela Baba ariyenihuma adzaniamuru ninene go ambago ganav̱irya ninene. 5012:50 4:34Nami ninamanya kukala amuriye inareha uzima wa kare na kare. Kwa vizho go niambago ndo Baba adzigonambira ninene.”

13

Jesu anagesa nyayo za anafundzie

113:1 2:4Bai kabila sikuk’uu ya P’asaka kuandza, Jesu wakala anamanya kukala wakathiwe wa kuuka urumwenguni na kuuya kwa Babaye udzafika. Naye waahendza aryahu mariokala a kwakwe kahi za urumwengu uu, waahendza vivi hatha mwisho.

213:2 12:4; Luk 22:3Jesu na anafundzie were manarya chakurya cha dziloni. K’uzhona zho Shethani were adzawadzala moyo wa Juda mwana wa Simoni Isikariote kwamba amusaliti Jesu. 313:3 3:35; 8:14Jesu wamanya kukala Baba were adzamup’a nguvu zosi. Wamanya kukala wala kwa Mulungu na anauya kwa Mulungu. 413:4-5 Luk 12:37Bai Jesu akiuka ho mezani hakwe akivula nguwoye ya dzulu na akidzifunga kithambaa chununi. 5Gonya achangiza madzi besenini na akiandza kugesa nyayo za o anafundzie na akizifurusha na cho kithambaa arichokala adzadzifunga chununi.

6Arihomufikira Simoni P’et’ero amugese nyayoze, P’et’ero akikahala, akiamba, “Vidze unanagesa nyayo uwe Bwana?” 7Jesu akiamba, “Vivi k’umanya ninahendadze, ela undamanya badaye” 8P’et’ero akiamba, “Hatha, k’undanagesa nyayo zangu bule.” Jesu akidzigidzya akimwamba, “Kala sindakwagesa be k’u mwanafundzi wangu.” 9Simoni P’et’ero akiamba, “Bwana, kala ni vizho be usagese nyayo zangu thu-thu-thu, ela nagesa hatha mikono na kitswa changu!” 1013:10 15:3Jesu akiamba, “Ye adziyeoga ni musafi kamare na k’ana haja ya kuoga kaheri isihokala nyayoze. Ela si nyosi murio mu asafi.” 1113:11 6:64, 70-71Jesu wamanya andiyemusaliti ndo akiamba, “Si nyosi murio asafi.”

1213:12-14 Math’ 20:24-28; 23:8-12; Luk 22:27; 1 T’imo 5:10Jesu arihogonya kuagesa nyayo zao, wavwala valore ra ndze na akiuya hat’uhe kahi za meza na akiuza, “Vidze munaelewa zho nidzizhomuhendera? 13Munaniha Mwalimu na Bwana na munanena jeri kwani ndo nirizho. 14Bai kala mimi Bwana na Mwalimu wenu nidzamwagesa nyayo zenu, ninwi nanwi munav̱irya mugesane nyayo zenu. 1513:15 1 Joh 2:6; Afil 2:5; 1 P’et 2:21Mana nidzamwanyesa mufano ili muhende here nidzizhomuhendera. 1613:16 15:20; Math’ 10:24Ninamwambira ujeri wenye kukala, mutumwa k’adima kukala mubomu kumukira Bwanawe, hedu muhumwa kukala mubomu kuriko ye ariyemuhuma. 1713:17 Jako 1:25Vikara murizho mudzamanya maut’u gaga, bai mundahaswa mundihogahenda. 1813:18 Zabu 41:9; Joh 17:12Sinena kwa ninwi nyosi. Ninamanya aryahu nidzioatsagula. Ela Maoro lazima gathimire, gaambago, ‘Ye mut’u arerya chakurya nami wanigalukira.’ 1913:19 8:24; 14:29; 16:4Ninamwambira kare kabila k’avidzahendeka, kwamba vikihendeka mukuluhire kukala, mimi ndimi iye. 2013:20 Math’ 10:40Ninamwambira ujeri, mut’u amuhokeraye iye mut’u niriyemuhuma, ananihokera mimi, na iye anihokeraye mimi, anamuhokera iye ariyenihuma.”

Njama ya Juda ya kumusaliti Jesu inatabiriwa

Math’ayo 26:20-25; Mariko 14:17-21; Luka 22:21-23

21Bada ya kunena vivi Jesu akibudzyika zhomu na akinena lwazu-lwazu, akiamba, “Ninamwambira ujeri, mumwenga wenu andanisaliti.” 22Anafundzi makilolana na kwangalala dzulu za ni h’ani ariyekala anaambwa. 2313:23 19:26; 20:2; 21:7, 20Bai yuyahu mwanafundzi ariyehendzwa zaidhi ni Jesu were akelesi hehi naye. 24Simoni P’et’ero akimufinyira dzitso kuamba, “Muze kala ananena dzulu za h’ani.” 25Bai yuyahu mwanafundzi akisongera hehi na Jesu zaidhi na akiuza akiamba, “Ni h’ani Bwana?” 26Jesu akidzigidzya akiamba, “Ye nindiyemup’a mukahe nindiokala nidzautsotsa mutsuzini ndeye.” Bai akihala kisiku cha mukahe, akikitsotsesha na akimup’a Juda mwana wa Simoni Isikariote. 2713:27 13:2Juda arihohala wo mukahe, Shethani wamwangira. Jesu akiamba, “Kihende haraka cho umalacho kuhenda!” 28Vikara k’ahana hatha mumwenga ho mezani ariyeelewa kwanoni Jesu wamwambira vivi Juda. 2913:29 12:6Juda were nde mwiki wa wo mukoba wa p’esa, kwa vizho anafundzi angine makiona kukala Jesu were adzamwambira agule zho vimalikanazho kwa sherehe, hedu aap’e chochosi akiya. 30Juda akihala wo mukahe na achenda ndze kare. Nako kwere ni usiku.

Amuri mbisha

3113:31-32 17:1Bai bada ya Juda kuuka, Jesu akiamba, “Vikara Mwana wa Mudamu andap’ewa nguma. Na kukirira kwakwe, Mulungu andagerwa nguma. 32Na kala Mulungu andagerwa nguma kukirira kwakwe, bai Mulungu andamup’a nguma Mwana wa Mudamu ndanimwe, na andahenda vizho haraka.

3313:33 8:14“Anangu, mut’u mimi sindakala nanwi muda mure. Mundanimala, ela ninamwambira kare zho nirizhoambira Ayahudi kukala, ‘k’amudima kudza kuko nendako.’

3413:34 15:12, 17; 1 Joh 2:7-8; 3:11, 23; 4:11; 2 Joh 5-6“Namup’a amuri mbisha: Hendzanani. Here nidzizhomuhendza, bai hendzanani. 3513:35 1 Joh 3:14Mukihendzana, osi mandamanya kukala ninwi mu anafundzi angu jeri.”

Jesu ananena kimbere dzulu za P’et’ero andizhomukana

Math’ayo 26:31-35; Mariko 14:27-31; Luka 22:31-34

3613:36 8:14; 21:19Simoni P’et’ero akiuza, “Unendahi Bwana?” Jesu akidzigidzya akiamba, “K’udima kudza kare vivi ko nendako, ela undakudza badaye” 37P’et’ero akiamba, “Bwana kwanoni sidima kukuthuwa vino kare? Ni thayari kufwa kwa ut’u wa uwe!” 3813:38 18:27Jesu akiamba, “Vidze u thayari jeri kufwa kwa ut’u wa mimi? Nakwambira ujeri kabila jogolo k’aridzaika, undanikana k’ana t’ahu!”

14

Jesu nde ngira

114:1 14:27“Musikale na wasiwasi mioyoni mwenu. Mukuluhireni Mulungu na mimi nami. 2Kuko ariko Baba kuna makalo manji, kala k’akuna ningamwambira. Mimi ninenda nikamuthayarishire hat’u, 314:3 12:26na nichendamuthayarishira hat’u, nindakudza kaheri nimuhale ili ho nindihokala mimi, nanwi mukale haho. 4Munamanya ngira ya kuko nendako.”

514:5 T’omasi: 20:24Ndo T’omasi akimuza akiamba, “Bwana k’ahumanya ko wendako, hunadimadze kumanya ngira ya kufika kuko?”

614:6 Aebu 10:20Bai Jesu akimudzigidzya akiamba, “Mimi ndimi ngira, ndimi ujeri na ndimi uzima, k’akuna adimaye kudza kwa Baba asihokirira kwangu. 714:7 8:19Bai kwa kukala unanimanya, undamumanya ye Baba naye na kuandzira vivi, unamumanya na udzamona.”

8Filipu akimwamba, “Bwana, fwanyese ye Baba naswi fundathosheka.” 914:9 12:45Jesu akiamba, “Nidzakala hamwenga nanwi nyosi muda wosi uu, kidza k’unimanya Filipu? Ye adziyenona mimi adzamona Baba. Kwanoni unaamba, ‘Fanyese Baba?’ 1014:10 3:35Vidze k’ukuluhira Filipu kukala mimi ni ndani ya Baba na Baba a ndani yangu? Go maneno ninenago k’agala kwangu. Ye Baba ariye ndani yangu anahenda kazize. 1114:11 5:18, 36; 10:37-38Kuluhirani kukala mimi ni ndani ya Baba na Baba a ndani yangu. Kala sozho, kuluhirani kwa ut’u wa yo miujiza nihendayo. 12Ninamwambira ujeri ye anikuluhiraye andahenda kazi nizihendazo mimi, na andahenda hatha zaidhi ya zizi, kwa kukala ninenda kwa Baba. 1314:13 15:16; 17:1Na nindahenda chochosi mundichomala kwa dzina rangu, ili ishima ya Baba ioneke kukirira na ye Mwana. 14Mukivoya kit’u chochosi kwa dzina rangu nindakihenda.”

Ahadi ya Roho Mweri

1514:15 14:21, 23; 15:10; 1 Joh 5:3; 2 Joh 6“Mukinihendza mundagwira malagizo gangu. 1614:16 7:39; 14:26; 15:26; 16:7, 13; 20:22; 1 Joh 3:24; 4:13; Mahe 1:4; 2:4Nami nichenda nindamuvoya Baba amurehere Mwavizi. Iye akidza andakala nanwi kare na kare. 1714:17 1 Akor 2:10-16Iye nde Roho aung’azaye ujeri, ambaye at’u a urumwengu k’amadima kumuhokera, kwa kukala k’amamona na k’amamumanya. Ela ninwi munamumanya kwa kukala anakala hamwenga nanwi na andakala ndani mwenu.

18Sindamuricha h’akiyenu dza here ana k’iya, nindamudzirira. 1914:19 16:16; 8:14Ndani za muda muchache urumwengu k’aundanona kaheri, ela ninwi mundanona, na kwa kukala nina uzima, ninwi nanwi mundakala nawo. 2014:20 5:18Siku iyo ikifika, mundamanya kukala mimi ni ndani ya Baba na kwamba ninwi mu ndani yangu na mimi ni ndani yenu. 2114:21 14:15Iye adzifundishaye malagizo gangu na kugagwira be nde anihendzaye jeri, nami nindamuhendza na nindadzimanyisa kwakwe. Na iye anihendzaye andahendzwa ni Baba.”

22Kwereko na mwanafundzi ariyeifwa Juda naye, (ela yuyu si yuyahu Isikariote). Mwanafundzi yuyu akimwamba Jesu, “Bwana unamala kudzimanyisa kwehu, ela si kwa urumwengu?” 2314:23 Ugun 3:20Jesu akiamba, “Iye anihendzaye andagwira malagizo gangu. Naye Baba andamuhendza, na mimi na Baba hundamudzirira na kuhenda makalo naye siku zosi. 2414:24 7:16Iye asiyenihendza, k’agwira malagizo gangu bule. Uv̱oro mudziousikira si wangu, ela ula kwa Baba ariyenihuma.

25“Nidzamwambira maut’u gaga gosi vivi hucherezho hosini. 2614:26 14:16Ela iye Mwavizi, iye Roho Mweri kidza, ambaye Baba andamureha kwa dzina rangu, andamufundisha na kumukumbukiza gosi nirigomwambira. 2714:27 16:33; 20:19, 21Ninamup’a dheri, na dheri rangu si here riro ra urumwengu umup’azho. Musikale na wasiwasi na musogohe. 2814:28 8:14Mudzanisikira nikimwambira, ‘Ninenda, ela nindakudza kaheri kwenu.’ Kalaho munanihendza mukafwahirwa kwa kukala ninenda kwa Baba, kwani iye ni mubomu kuriko mimi. 2914:29 13:19Sirikizani! Nidzamwambira kimbere kukala maut’u gaga gandahendeka, ili gakihendeka mudime kukuluhira. 3014:30 12:31Vikara nina wakathi muchache sana wa kunena nanwi, kwa kukala muthawali wa urumwengu uu anadza. Naye k’ana wadimi dzulu zangu, 3114:31 15:10; Math’ 26:46ela nikwamba nahenda gosi arigonilagiza Baba ili urumwengu umanye kukala ninamuhendza Baba. Ukani fwende.”

15

Jesu nde muzabibu wa jeri

115:1 Hose 10:1; Zabu 80:8-11Jesu akiamba, “Mimi ndimi muzabibu wa jeri, na Baba ndiye muk’urima. 215:2 Math’ 3:10Kila kitai ndani mwangu kisichozhala matunda, iye ni kukitosa, na kila kitai kizhalacho matunda, ni kukitsatsulira kizidhi kuzhala zhomu. 315:3 13:10Ninwi mudzagonya kukala asafi kukirira na ro neno niriromwambira. 415:4-5 6:56; 15:7, 10, 16; Arum 11:17-18; 2 Akor 3:5; 4:7; 1 Joh 2:6, 28; 3:6, 24Bai kalani ndani yangu nami ndani yenu. Dza here viryahu kitai kirizho k’achadima kuzhala matunda chamba kidzatoswa na ki h’akeye, vizho zhenye ninwi k’amudima kuzhala matunda musihotoa ndani mwangu.

5“Mimi ni muzabibu na ninwi mu vitai. Mut’u akitoa ndani yangu andazhala matunda manji, kwani bila mimi, k’amwadima kuhenda chochosi. 615:6 Math’ 7:19Mut’u asihokala ndani yangu, a here kitai kifu. Bai vitai vifu ni kutsolwa-tsolwa na vikatsufwa mohoni. 715:7 15:16Mukikala ndani yangu na maneno gangu gakikala ndani yenu, voyani rorosi mumalaro nanwi mundap’ewa. 815:8 14:13; 17:1Mukizhala matunda manji Baba andap’ewa nguma na kwa ut’u uu at’u mandamanya kukala mu anafundzi angu.

915:9 13:1; 5:18“Here Baba arizhonihendza, bai nami namuhendza ninwi dza vizho. Kalani kahi za mahendzo gangu. 1015:10 14:15Mukigagwira malagizo gangu, mundakala kahi za mahendzo gangu, dza viryahu nirizhogagwira malagizo ga Baba na nikikala kahi za mahendzoge. 1115:11 16:22, 24; 17:13; 1 Joh 1:4Nidzamwambira vivi kwamba furaha yangu ikale ndani yenu na kidza furaha yenu ikamilike.

1215:12 13:34; 1 Joh 4:11“Riri ndo lagizo rangu: Hendzanani dza here zho nirizhomuhendza. 1315:13 10:11K’akuna mwenye mahendzo mabomu kuriko mut’u afwaye kwa ut’u wa asenae. 14Nanwi mukihenda here nimulagizazho mundakala asenangu. 15Vikara simwiha ahumiki kaheri, ela namwiha asena, kwa kukala muhumiki k’amanya aazaro Bwanawe. Ela ninwi namwiha asena, kwa kukala gosi nirigosikira kwa Baba namumanyisa. 1615:16 14:13; 15:7; 16:23-24; Math’ 18:19; 1 Joh 3:22; 5:14-15; Kutsagulwa: Joh 6:70; 13:18Ninwi k’amunitsagulire, ela mimi ndimi niriyemutsagula kwamba mukazhale matunda gandigotoa na Baba andamup’a rorosi mundiromala kwa dzina rangu. 1715:17 13:34Bai ninamulagiza kwamba muhendzane.”

Jesu anaakokot’era anafundzie

1815:18 7:7“Urumwengu uu ukimumena, manyani wanimena mimi chaho. 19Bai kalaho mu a urumwengu, uwo urumwengu ungamuhendza, kwa kukala mungere mu dza uwo. Ela vikara ninwi k’amua urumwengu, mana namutsagula kumbola kwa uwo urumwengu na ndosa udzamumena. 2015:20 13:16Bai gakumbukireni go nirigomwambira kukala, ‘Mutumwa k’adima kukala mubomu kumukira bwanawe.’ Kwa vizho ninamwambira kukala, kala manitesa mimi bai mandamutesa hatha ninwi nanwi. Na kala magwira mafundisho gangu, bai mandagwira hatha go genu nago. 2115:21 16:3Ela mandamuhendera mai kwa ut’u wa mimi, na kwa kukala k’amamumanya iye ariyenihuma. 2215:22 9:41Kalaho mimi sidzire haha dhuniani kunena nao, ngere k’amadima kupigwa ulongo kwamba ni adambi. Ela vikara k’amadima kudzihehera dzulu za yo dambi yao. 2315:23 Luk 10:16; Joh 5:23; 1 Joh 2:23Mut’u adziyenimena mimi adzamumena hatha Baba naye. 2415:24 5:36Kala k’amayonere yo miujiza niriyohenda iriyo, k’akuna mut’u mungine ariyepata kuihenda kimbere, ngere k’amadima kupigwa ulongo kwamba ni adambi. Ela hatha bada ya kuona yo miujiza niriyoihenda, manimena mimi hamwenga na Baba. 2515:25 Zabu 69:4; 35:19Vivi zhakala ili ripate kuthimira neno ririroorwa kahi za Sheria yao, riambaro, ‘Manimena bila chausa!’

2615:26 1:15; 5:36; 14:16; 1 Joh 5:6-9“Ela andihokudza ye Mwavizi, nindiyemuhuma mimi kula kwa Baba, ambaye ni ye Roho wa ujeri, andamboza ushahidhi dzulu zangu mimi. 2715:27 1:14; Mahe 1:8; 1 Joh 1:2; 4:14Hatha ninwi nanwi mundakala mashahidhi angu, kwa kukala ninwi ndinwi mudziokala hamwenga nami hangu chaho.

16

1“Nidzamwambira maut’u gaga ili musiuye nyuma. 216:2 9:22Kwani mandamuthenga kula kahi za masinagogi gao, na kidza zaidhi ya vivi kundakudza wakathi ambawo vindakala mut’u akikwalaga andaona here kwa kuhenda vizho anamuhumikira Mulungu. 316:3 15:21Kidza mandahenda vizho, kwa kukala k’amamumanya Baba na k’amanimanya hatha mimi. 416:4 13:19Ela nidzamwambira maut’u gaga kimbere ili wakathi wao wa kuhenda vivi ukifika mudime kukumbukira kukala namwambira kare. Simwambirire maut’u gaga hangu chaho, kwa kukala were ni hamwenga nanwi.”

Kazi za Roho Mweri

516:5 8:14“Ela vivi ninenda kwa iye ariyenihuma, kidza k’ahana hatha mumwenga wenu anuzaye, ‘Unendahi?’ 616:6 16:22Ela kwa kukala dzanena vivi, bai mioyo yenu idzadzalwa ni kigondzi. 716:7 14:16Hatha vizho ninamwambira ujeri wenye, vindakala vidzo kwenu nichenda, mana kala sindakwenda ye Mwavizi k’andakudza kwenu, ela nichenda nindamuhuma kwenu. 816:8 Mahe 24:25Na andihokudza andauhenda urumwengu ung’alirwe lwazu-lwazu dzulu za dambi na ueri na hukumu. 916:9 2:23; 5:38; 6:36, 64; 7:5; 10:26; 12:37Andaahendya mang’alirwe o at’u a urumwengu uu, kukala ni enye dambi kwa kukala k’amanikuluhira mimi. 10Andaahendya mang’alirwe o at’u a urumwengu kukala ni muhachi kwa kukala ninenda kwa Baba nanwi k’amundanona kaheri. 1116:11 12:31Andaahendya mang’alirwe o at’u a urumwengu kukala Mulungu nde jaji kwa kukala wagonya kare kumuhukumu muthawali wa urumwengu uu.

12“Mut’u mimi nina maut’u manji zaidhi ga kunena nanwi, ela gandakala manji nanwi zhomu kwa wakathi uu. 1316:13 14:16; 15:26; Mahe 16:6-10; 1 Joh 2:27Ela ye Roho aung’azaye ujeri akidza andamulongoza kwenye ujeri wosi, mana k’andanena kwa wadimi wa kwakwe mwenye, ela andanena kila kit’u andichosikira kula kwangu na kidza andamwambira maut’u gandigokudza. 1416:14 17:1Iye andanip’a nguma, kwa kukala andahala go nindigonena na amwambire ninwi. 1516:15 17:10Gosi garigo ga Baba ni gangu, ndosa namwambira kukala Roho andahala maneno gangu na amwambire ninwi.”

Kuhurizwa kwa kuusa utsungu wa kurichana

1616:16 14:19“Kwa muda muchache k’amundanona kaheri, na kidza bada ya muda muchache mundanona kaheri.” 17Bai anafundzi a kwakwe angine makiuzana-uzana, makiamba, “Ni noni vino afwambirazho kukala, ‘Kwa muda muchache k’amundanona na kidza kaheri kwa muda muchache mundanona,’ na gonya anaamba anenda kwa Babaye?” 18Makienderera kuuzana-uzana, makiamba, “Mana ya kuamba, ‘Muda muchache’ ni noni? Siswi be hatha k’ahumanya mana ya vivi ni noni.” 19Bai Jesu akimanya cho marichokala manamala kumuza akiamba, “Vidze vino ndizho muuzanazho enye kwa enye kukala manaye ni noni kuamba, ‘Kwa muda muchache k’amundanona na kaheri kwa muda muchache mundanona kaheri?’ 20Ninamwambira ujeri wenye kukala kwa muda muchache udzao mundarira na kubagarikwa ni matsozi, ela at’u a urumwengu mandafwahirwa. Mundashononeka, ela kaheri kwa muda muchache kushononeka kwenu, kundagaluka furaha. 21Wakathi wa utsungu wa mwanamuche amalaye kuzhala ukifika, ye mwanamuche nikukala ana kigondzi. Ela agonyaho kuzhala mwanawe ni kusahau wo utsungu. Vivi ni kwa sababu ya iyo furaha ya kureha mwana dhuniani. 2216:22 15:11Ninwi vivi muna kigondzi, ela mimi nindamona kaheri na mioyo yenu indadzala furaha, furaha ambayo k’akuna adimaye kuyusa kwenu. 2316:23 15:16Siku iyo ikidza mimi k’amundanivoya kit’u, kwani ninamwambira ujeri kukala ye Baba andamup’a chochosi mundichovoya kwa dzina rangu. 24Ninwi hatha warero k’amudzangwe kuvoya chochosi kwa dzina rangu, bai voyani nanwi mundapata ili furaha yenu ikamilike. 2516:25 Math’ 13:34Vivi nidzanena nanwi kwa mafumbo, ela wakathi unadza ambaho nindanena nanwi, lwazu-lwazu dzulu za ye Baba. 26Siku iyo ikidza mundavoya kwa dzina rangu, nami siamba kukala nindamuvoya Baba kwa ut’u wenu bule. 27Kwani Baba mwenye anamuhendza, kwa kukala ninwi enye munanihendza na munakuluhira kukala nambola kwa Baba. 2816:28 8:14Nambola kwa Baba na nikidza haha urumwenguni na vino kaheri ninauka urumwenguni, na ninauya kwa Baba.”

29Ndo anafundzie makiamba, “K’ona zho, vikara k’unena naswi kimafumbo kaheri, ela unanena naswi lwazu-lwazu. 30Vikara hunamanya kukala unamanya kila kit’u, na kwamba k’umala mut’u akuze maswali, kwa ut’u uu hunakuluhira kukala wala kwa Mulungu.” 31Ndo Jesu akiadzigidzya akiamba, “Vidze vikara munakuluhira? 3216:32 Zaka 13:7; Math’ 26:31, 56Bai wakathi unadza, na hatha udzafika kare, ambawo mundatsamukana kila mut’u kwao-kwao na muniriche h’akiyangu. Ela hatha vizho si h’akiyangu bule, mana Baba a hamwenga nami. 3316:33 7:7; 14:27; 1 Joh 5:4Bai nidzamwambira vivi ili mukale na dheri kwa kukala kit’u kimwenga nami. Kahi za urumwengu uu, mundapata thabu, ela dzip’eni moyo mana mimi nidzaushinda urumwengu.”

17

Jesu anadzivoyera mwenye

117:1 2:4; 11:4; 12:16, 23, 41; 13:31-32; 14:13; 15:8; 16:14; 17:10, 22, 24Bada ya Jesu kugonya kunena vivi, walola dzulu mulunguni na akivoya, “Baba wakathi udzafika. Bai mup’e nguma Mwanao, ili iye Mwanao naye akup’e nguma. 217:2 3:35; 5:24; Math’ 28:18Mana wamup’a wadimi dzulu za at’u osi kwamba adime kuap’a uzima wa kare na kare osi uriomup’a. 317:3 1 Joh 5:20Vikara uzima wa kare na kare ni uu, kwamba makumanye uwe Mulungu wa jeri na wa h’akeye na Jesu Masihi uriyemuhuma. 417:4 4:34Mimi nidzakurehera nguma dhuniani kwa kuimarigiza yo kazi uriyonip’a niihende. 517:5 1:1-2; 8:58; 17:24Vikara Baba, nip’a nguma, nip’a nguma iryahu niriyokala nayo nirihokala hamwenga nawe kabila urumwengu k’audzaumbwa.”

Jesu anaavoyera anafundzie

617:6 17:26“Mut’u mimi nidzaahendya ao at’u urionip’a kula kahi za urumwengu makumanye. At’u ao were ni ako nao ukinip’a nao makirigwira nenoro. 7Vikara vivi manamanya kukala kila kit’u niricho nacho kila kwako, 8kwani mimi naambira maneno urigonip’a na makigakubali. Kwa vizho madzamanya kwa hakika kukala nala kwako, na madzakuluhira kukala ndiwe uriyenihuma.

9“Bai ninaavoyera. Siavoyera at’u a urumwengu, ela naavoyera aryahu urionip’a, mana ni ako. 1017:10 15:8Osi nirio nao ni ako na osi urio nao ni angu, nami ninap’ewa nguma kwa ao. 1117:11-12 6:39; 13:18; Kit’u kimwenga: 10:30; 17:21-23; Agal 3:28Vikara mimi si mumu urumwenguni kaheri, ninadza kwako uwe Baba uriye mueri. Ela aa machere mumu urumwenguni, bai arinde kwa nguvu za dzinaro, riryahu dzina urironip’a, ili makale kit’u kimwenga here mimi na uwe hurizho kit’u kimwenga. 12Bai nirihokala ni hamwenga nao nakala nikiarinda kahi za dzinaro. Naarinda osi urionip’a na k’ahana ariyengamika isihokala ye ariye were suthi angamike ili Maoro gathimire. 1317:13 15:11Ela vikara ninadza kwako, ela ninanena maut’u gaga vivi nirizho nichere haha dhuniani, ili furaha yao ikamilike ndani mwao. 1417:14 7:7; 8:23Nidzaap’a nenoro, na at’u a urumwengu uu, madzaamena mana ao si at’u a urumwengu kaheri here mimi nirizho si mut’u wa urumwengu. 1517:15 Math’ 6:13; 2 Ath’es 3:3; 1 Joh 5:18Voyo rangu si kwamba uause kula haha urumwenguni, ela uarinde na ye Mui. 16Ao si at’u a urumwengu here mimi nirizho si mut’u wa urumwengu. 17Ahende aeri kwa wo ujeri, mana nenoro ndo ujeri. 1817:18 20:21Nidzaahuma kwa at’u a urumwengu here uwe urizhonihuma kwa at’u a urumwengu uu. 19Na kwa ut’u wa aa ninadzilazha kwako ili ao nao madzilazhe kwako kamare-kamare.”

Jesu anaavoyera osi makuluhirao

20“Mimi siavoyera aa h’akiyao, ela naavoyera na aryahu mandionikuluhira kukirira kwa neno ra aa, 2117:21-23 5:18; 17:11ili ao osi makale kit’u kimwenga h’ewe Baba, here urizho uwe u ndani yangu na mimi ni ndani mwako. Bai nao makale ndani yehu ili urumwengu udime kukuluhira kukala uwe ndiwe uriyenihuma. 22Mimi naap’a nguma dza iryahu uriyonip’a, ili makale kit’u kimwenga here siswi hurizho kit’u kimwenga. 23Mimi ni ndani yao na uwe u ndani yangu. Bai ao nao makale kit’u kimwenga kamare, ili urumwengu udime kumanya kukala uwe ndiwe uriyenihuma. Kidza madime kumanya kukala unaahendza here unihendzazho mimi.

2417:24 12:26; 17:5“Baba, ninahendza aryahu osi urionip’a makale hamwenga nami ho niriho na maone nguma yangu. Ii ndo nguma ambayo wanip’a kabila urumwengu k’audzaumbwa, mana wanihendza. 2517:25 1:9-10; 8:55; Math’ 11:25-27Baba uriye muhachi, idzahokala at’u a urumwengu k’amakumanya, mimi ninakumanya na o at’u angu manamanya kukala uwe ndiwe uriyenihuma. 2617:26 17:6Mimi nidzaamanyisa uwe, na nindaenderera kukuhendya makumanye ili go mahendzo urigo nago kwangu, gakale mioyoni mwao, na mimi nami nikale kit’u kimwenga nao.”

18

Jesu anagwirwa

Math’ayo 26:47-56; Mariko 14:43-50; Luka 22:47-53

118:1 Math’ 26:36Bai bada ya Jesu kugonya kunena maneno gaga, waahala o anafundzie na akiuka hat’u haho. Machenda na makivuka det’e ra Kidironi kurikokala kuna chunga kithithe cha mizeituni na machangira mumo.

218:2 12:4; Luk 21:37; 22:39Vikara Juda ariyekala andamusaliti Jesu, were anahamanya hat’u haho, mana Jesu na anafundzie makala makithunganana haho mara kwa mara. 318:3 7:32, 45Bai Juda akidza haho kuno analongoza kundi ra at’u. Kahi za kundi riro kwere kuna arindzi a ro Hekalu mariokala madzambola kwa o alombi abomu na Mafarisayo. Angine kahi zao ao mere ni shikari a Kirumi. Bai kundi riri were ridzatsukula mataa na zhenje na silaha.

4Jesu were anagamanya kare gago gandigohendeka kwakwe. Bai akiasongerera na akiuza, “Munamumala h’ani?”

5Makimudzigidzya makiamba, “Hunamumala Jesu wa Nazareth’i.” Akiamba, “Ni mimi!” Bai Juda, musaliti were a hamwenga nao o at’u. 6O at’u marihosikira Jesu akiamba, “Ni mimi,” makiuya na nyuma na makigwa.

7Akiuza kaheri akiamba, “Munamumala h’ani?” Makiamba, “Hunamumala Jesu wa Nazareth’i.”

8Jesu akiamba, “Nidzamwambira kare kukala ni mimi. Vikara kwa kukala munimalaye ni mimi, aricheni aa anafundzi angu mende.” 918:9 6:39Jesu wanena vivi kwamba Maoro gathimire kukala, “O urionip’a singamizire hatha mumwenga.”

1018:10 Luk 22:36, 38Simoni P’et’ero were ana mushu. Akiwamboza chowani mwakwe na akimutosa sikiro ra kurya ye muhumiki wa Mulombi mubomu mwenye. Muhumiki yuyu dzinare were ni Maliko. 1118:11 Math’ 20:22; 26:39Ela Jesu akimwambira P’et’ero, akiamba, “Wudzye chowani mwakwe wo mushuwo. Baba adzanip’a kikombe kiki cha dhiki, vidze nisikinwe?”

Jesu anahirikwa kwa Anasi

Math’ayo 26:57-58; Mariko 14:53-54; Luka 22:54

12Gonya yuyahu kilongozi mubomu wa o shikari akiambira o shikarie hamwenga na o arindzi a Hekalu mamugwire Jesu. Nao makimugwira makimufunga. 1318:13 18:24; Luk 3:2Gonya makimuhirika kwa Anasi. Anasi were ni mutsedza wa Kayafa ariyekala ndiye Mulombi mubomu mwenye mwaka uwo. 1418:14 11:49-50Kayafa yuyu ndiye mut’u aremboza ojo kahi za mashauri ga Ayahudi kwamba vinav̱irya mut’u mumwenga afwe kwa ut’u wa anji.

P’et’ero anamukana Jesu

Math’ayo 26:69-70; Mariko 14:66-68; Luka 22:55-57

1518:15-16 Math’ 26:28Bai Simoni P’et’ero hamwenga na mwanafundzi mwandziwe makimuthuwa Jesu. Mwanafundzi yuyu mungine were manamanyana na ye Mulombi mubomu, kwa vizho iye achangira hamwenga na Jesu ho muhalani ha ye Mulombi mubomu mwenye. 16Ela P’et’ero k’afikire ho muhalani, waima ko ndze muv̱iryani. Ndo yuyahu mwanafundzi mungine ariyekala anamanyana na ye Mulombi mubomu mwenye arihomona P’et’ero aimire ndze, wamuuyira na akidzanena na musichana ariyekala zamu ho muv̱iryani. Bai ndizho P’et’ero naye akiruhusiwa kwangira ho muhalani. 1718:17 18:25Yuyahu musichana akimulolat’o P’et’ero na akimwamba, “We k’umumwenga wa anafundzi a Jesu bule?” Ela P’et’ero akiamba, “Hatha si mwanafundzi wa mut’u yuyahu mino.”

18Bai ahumiki angine na arindzi were madzaasha makala na maimire haho kuoha wo moho, kwa kukala were kuna p’eho. P’et’ero naye akiima hehi nawo akioha.

Anasi anamuza-muza maswali Jesu

Math’ayo 26:59-66; Mariko 14:55-64; Luka 22:66-71

19Bai yuyahu Mulombi mubomu mwenye akimuza-muza Jesu maswali dzulu za mafundishoge na dzulu za anafundzie. 2018:20 7:14, 26; 6:59; Math’ 4:23; 26:55; Mahe 26:26Jesu akimudzigidzya akimwamba, “Mimi nidzakala nikiafundisha at’u kila wakathi lwazu-lwazu. Nafundisha kila wakathi kahi za hat’u ambaho Ayahudi ehu kwa kawaida ni kuthunganana hasa kahi za masinagogi na kahi za mihala ya ro Hekalu. Sidzangwe kufundisha at’u kisiri. 21Kwanoni unanuza mimi? Kala unamala umanye mafundisho nifundishago, auze ao marionisikira. Ao ndo mamanyao mafundisho gangu.”

2218:22 19:3; Mahe 23:2Jesu arihogonya kunena vivi, mumwenga wa o arindzi ariyekala aimire hehi naye wamwangiza mbalahi ya usoni, akimudumulira akiamba, “Zho ndo at’u mamudzigidzyazho Mulombi mubomu mwenye?”

23Jesu akimwamba, “Kala dzanena neno rii, nambira, ni hiro. Ela kala sinenere rii, bai udzanipigirani?”

2418:24 18:13Gonya ndo Anasi akimuhirika Jesu kwa ye Kayafa, Mulombi mubomu mwenye kuno adzafungwa.

P’et’ero anamukana Jesu k’ana ya hiri

Math’ayo 26:71-75; Mariko 14:69-72; Luka 22:58-62

25Ela iye Simoni P’et’ero were achere anaoha moho. Bai at’u makimuza makiamba, “We k’umumwenga wa anafundzi a yuya mut’u?” P’et’ero akikanaiza akiamba, “Hatha!”

2618:26 18:1, 10; Math’ 26:51Gonya mut’u mungine akinena. Naye were ni muhumiki wa ye Mulombi mubomu mwenye. Mut’u yuyu were ana umanyi wa hehi na yuyahu mut’u ariyetoswa sikiro ni P’et’ero. Akimuza naye, akiamba, “We sikonere hamwenga na Jesu kurya chungani?”

27Ndo P’et’ero akikanaiza kaheri na haho henye jogolo rikiika.

Jesu anahirikwa kwa P’ilato

Math’ayo 27:1-2, 11-14; Mariko 15:1-5; Luka 23:1-5

28Kidza dzuwa ririhokala ridzaandza kwombola makimuhala Jesu kula kahi za nyumba ya Kayafa hatha ko nyumbani kwa luwali P’ilato. O Ayahudi k’amangirire bule mo nyumbani kwa kugoha masidzangize nyenye, sidze makakosa kurya P’asaka. 29Ndo P’ilato achambola mo nyumbani akiathuwa ho marihokala akiauza akiamba, “Vidze ni ut’u wani hasa uwi ambawo munaamba wauhenda?” 30Ao Ayahudi makidzigidzya makiamba, “Kala mut’u yuyu k’ahendere uwi k’ahungamurehere kwako!” 3118:31 19:6P’ilato akiadzigidzya akiamba, “Muhaleni enye mumuhukumu kuthuwirizana na sheria yenu.” Ela aryahu Ayahudi makikahala makiamba, “K’ahuna amulo ra kulagiza mut’u alagwe.” 3218:32 3:14; Math’ 20:19Vivi zhahendeka ili neno arirokala Jesu warinena dzulu za andizhofwa ripate kuthimira.

33Kidza P’ilato achangira kaheri mo nyumbani mwakwe. Akimwiha Jesu akimuza akiamba, “Vidze we ndiwe muthawali wa Ayahudi?” 34Jesu akimudzigidzya akiamba, “Unauza swali riri kitswacho hedu unanena kwa kukala udzambirwa ni at’u vizho?” 3518:35 1:11P’ilato akidzigidzya akiamba, “Unaona kukala ni Muyahudi mino? Ni o alombi abomu, na o at’u akwenu ndo madziokureha kwangu.” 3618:36 6:15Jesu akidzigidzya akiamba, “Uthawali wangu si wa urumwengu uu. Kalaho uthawali wangu ni wa urumwengu uu, at’u angu, kwa hakika ngere madzaheha na aryahu Ayahudi ili masinigwire. Ela bai uthawali wangu si wa urumwengu.” 3718:37 3:32-33; 8:47; 1 T’imo 6:13; 1 Joh 4:6Kidza P’ilato akimuza akiamba, “Kwa vizho u muthawali uwe?” Jesu akiamba, “Uwe ndiwe uriye unaamba kukala ni muthawali. Mut’u mimi nakudza urumwenguni na nikizhalwa kwamba nifundishe ujeri. Kila mut’u adzekusudhia kumanya na kuthuwa ujeri, andanisikira.” 38P’ilato akiuza akiamba, “Ujeri ni noni?”

Jesu anahukumiwa kwalagwa

Math’ayo 27:15-31; Mariko 15:6-20; Luka 23:13-25

Arihogonya kunena vizho, achambola ndze, achenda kwa o Ayahudi mariokala madzamushithaki Jesu akiamba, “Mut’u yuyu simona na kosa! 39Ela ni adha renu wakathi uu wa sikuk’uu yenu ya P’asaka humuvugulire mufungwa mumwenga yoyosi mundiyeamba. Vidze munahendza nimuvulire yuno muthawali wa Ayahudi?” 40Ela o Ayahudi makipiga londzo na kuamba, “Si mut’u yuyu, k’ahuna v̱ata naye, hat’u ha yuyu muvugule Baraba!” Yuyahu Baraba were ni jambazi.

19

1Gonya P’ilato akilagiza Jesu apigwe vikotho. 219:2 Luk 23:11Kidza ao shikari, makitengeza kiremba cha miya na makimuvika Jesu kitswani. Kidza makihala riguwo ra rangi ya zambarau makimuvika. 319:3 18:22Na makiamba, “K’una ut’u muheshimiwa muthawali wa Ayahudi?” Na makimupiga makofi.

419:4 18:38; Luk 23:4P’ilato achambola mo nyumbani kaheri na akiambira o Ayahudi akiamba, “Nindamwambozera haha ndze yuyu mut’u, mumanye kukala siona kukala adzahenda kihendo kii chochosi.” 5Bai Jesu achambola ndze kuno adzavala kirembache cha miya na riguwo ra zambarau. Gonya P’ilato akiambira o at’u, “H’aya thiyuno!”

619:6 18:31Bai o alombi abomu na arindzi ao marihomona Jesu, mapiga k’ululu na kuamba, “Musulubishe! Musulubishe!” P’ilato akiadzigidzya akiamba, “Muhaleni enye, mumusulubishe. Kwani mino simona na kosa rorosi.” 719:7 Alaw 24:16; Math’ 26:63-65; Joh 1:34; 5:18Aryahu Ayahudi makimujibu makiamba, “Siswi huna sheria, na kulingana na sheria iyo vinav̱irya afwe, kwa kukala wadziamba ni Mwana wa Mulungu.”

8Bai P’ilato arihosikira maneno gaga, wakaza kungirwa ni woga zaidhi. 919:9 Math’ 26:62-63; 27:12, 14Kidza achangira kaheri mo nyumbani mwakwe, hamwenga na Jesu. Gonya akimuza akiamba, “Kwenu ni hiko we?” Ela Jesu akinyamala zii. 10Ndo, P’ilato akimuza akiamba, “Mbona k’unidzigidzya? Unamanya mino nina wadimi wa kukuricha huru hedu kukusulubisha?” 1119:11 10:18Jesu akimudzigidzya akiamba, “K’ungere na wadimi wa kuhenda kit’u chochosi kwangu, kala kup’ewerwe wadimi uwo kula dzulu mulunguni. Kwa vizho ye mut’u adziyenireha kwako adzahenda dambi bomu kuriko uwe.”

1219:12 18:37; Luk 23:2; Mahe 17:7Neno riri ra Jesu ramuhendya P’ilato alole ngira yoyosi ya kumuricha Jesu huru. Ela aryahu Ayahudi makipiga londzo kudzigidzya, “Ukimuruhusu mut’u yuyu akale huru be hundamanya kukala k’u musena wa Kaisari. Unamanya kukala mut’u akidziamba ni muthawali haha, be a kinyume cha Kaisari.”

13P’ilato arihosikira vizho akimwamboza Jesu ko ndze kaheri. Kidza akikelesi kahi za kihiche cha hukumu kiricho were ki hat’u haifwaho Muhala wa Mawe ambaho kwa luga ya Kieburania hanaifwa Gabath’a. 14Siku ii were ni siku ya Kuthayarishira P’asaka, saa here sitha vivi. P’ilato akiambira o Ayahudi akiamba, “H’aya Muthawali wenu siye!”

15Ela ao makipiga k’ululu makiamba, “Muse! Muse! Musulubishe!” P’ilato akiauza akiamba, “Vidze munamala nimusulubishe muthawali wenu?” O alombi abomu makimudzigidzya makiamba, “Siswi k’ahuna muthawali mungine isihokala Kaisari.”

16Kidza P’ilato akimulazha Jesu kwao mamusulubishe.

Jesu anasulubiwa

Math’ayo 27:32-44; Mariko 15:21-32; Luka 23:26-43

17Bai makimuhala Jesu na machenda naye kuno adzatsukula musalabawe muhaka hat’u haifwaho Ribeshe ra Kitswa hedu kwa Kieburania Gologoth’a. 18Haho makimusulubisha hamwenga na at’u angine airi, mumwenga kuku na mungine kuku, na Jesu akikala a ho kahikahi yao. 19Kabila ya vivi P’ilato were adzalagiza kukala maore kibao. Kidza akilagiza kwamba cho kibao makilunganye na wo musalaba na kukiora vivi: Jesu Wa Nazareth’i, Muthawali Wa Ayahudi.20Haryahu hat’u marihokala mamusulubisha Jesu were ni hehi na wo mudzi. Ndosa Ayahudi anji makishoma cho kibao, nacho chere chaorwa kahi za luga ya Kieburania na ya Kiyunani na ya Kilatini. 21Kidza aryahu alombi abomu a Kiyahudi makimwamba P’ilato, “Usiore ‘Muthawali wa Ayahudi,’ ela ora kukala yuyu mut’u wadziamba, ‘Mimi ni Muthawali wa Ayahudi.’ ” 22Ela P’ilato akiamba, “Vizho nidzizhondhika ni vizho.”

23Shikari aryahu marihogonya kumusulubisha Jesu magazha mavwaloge kahi za mafungu mane, ili kila shikari apate fungu. Ela k’amatharurire valore ra ndani bule. Riryahu valo ra ndani rere k’arigwizanyirwe na ringine mana rere rashonwa rere mwenga. 2419:24 Zabu 22:18Ndosa shikari makiambirana, “Nahusiritharure, hat’uhe nahuripigire k’ura hulole chamba rindahalwa ni h’ani.” Vivi virihokala zhathimiza garyahu Maoro gaambago,

“Magazha nguwo zangu

na valo rangu ra ndani makiripigira k’ura.”

2519:25 Math’ 27:55-56; Luk 23:49Bai vizho ndizho marizhohenda o shikari. Hehi na ho musalabani were haimire mameye Jesu na nduguye iye mameye na Maryamu mukaza Kilopa, na Maryamu Magidalena. 2619:26 13:23Kidza Jesu arihomona mameye na ye mwanafundzi ariyemuhendza aimire hehi, akimwamba mameye, “M’ama, lola yuyu vikara nde mwanao” 27Gonya akimwambira yuyahu mwanafundzi akiamba, “Vikara yuyu nde mameyo” Bai yuyahu mwanafundzi bada ya vivi akimuhala ye Maryamu mameye Jesu na achenda naye mudzini kwakwe.

Jesu anamarigizika

Math’ayo 27:45-56; Mariko 15:33-41; Luka 23:44-49

2819:28 Zabu 22:15Badaye Jesu kuno akimanya kukala adzagonya kaziye yosi, akiamba, “Nina k’ihu” Bai Maoro gakithimira.

2919:29 Zabu 69:21Na haho were hana kiya kithele siki. Bai makihala buwa makirivika mo sikini, gonya makimugolozeza Jesu anyunye. 30Bai Jesu akinyunya ro siki, na akiamba, “Vidzagoma.” Gonya akizanya kitswache akitoka roho.

3119:31 Kumbu 21:22-23Vikara kwa kukala were ni siku ya kuthayarishira Sabato, o Ayahudi were k’amendzi yo miri isale ho misalabani kahi za yo siku ya Sabato, mana yo Sabato iyo were ni bomu. Bai machendamuvoya P’ilato kukala go magulu ga o asulubiwa gabandwe. 32Kwa vizho shikari machendabanda magulu ga yuyahu wa kwandza na ga yuyahu wa hiri, 33ela marihofika kwa Jesu makiona kukala adzagonya kufwa, kwa vizho k’amabandire maguluge. 3419:34 1 Joh 5:6Ela shikari mumwenga akimudunga fumo ra lwavuni. Bai vichache zhenye milatso na madzi vichambola kula kahi za ro ranga ra lwavuni. 3519:35 15:27; 21:24Ye muori wa maut’u gaga waona gakihendeka naye adzanena dzulu ya ut’u uu ili ninwi nanwi mukuluhire. Go arigoganena ni ga ujeri naye anamanya kukala ananena ujeri. 3619:36 Zabu 34:19-20; Kumbo 12:46Bai vivi zhathimiza go Maoro gaambago, “K’amandabanda musozawe hatha mumwenga.” 3719:37 Zaka 12:10; Ugun 1:7Na kidza kuna Maoro mangine gaambago, “Mandamulola iye mariyemudunga fumo.”

Kuzikwa kwa Jesu

Math’ayo 27:57-61; Mariko 15:42-47; Luka 23:50-56

3819:38 9:22Bada ya vivi mut’u mumwenga wa mudzi wa Arimath’ea aifwaye Josefu achendamuza P’ilato, kala anadima kuuhala mwiri wa Jesu akauzike. Yuyu Josefu were ni mwanafundzi wa Jesu wa kisiri-siri, kwa kukala were anaagoha o Ayahudi. Bai P’ilato akikubali. Kwa vizho Josefu achendamuhala Jesu. 3919:39 3:1-2Kidza Nikodemu ariyekala ho chaho wamwendera Jesu na usiku wakwenda na marashi manji sana garigo uzihowe were ni here rathili gana mwenga. Marashi gaga were ni mutsanganyiko wa manemane na udhi.

4019:40 12:7O anaalume airi mauhala wo mwiri wa Jesu na makiulinga-linga ts’andza ya kitani na go marashi19:40 Marashi gaga were ganaifwa Simana na Aloe. here adha ra Kiyahudi ra kuthayarisha lufu lukazikwe ririzho. 41Vikara haho Jesu arihosulubiwa were hana munda na kahi za wo munda were hana mbira mbisha ambayo were k’aidzazikwa mut’u. 42Bai kwa kukala were ni siku ya Kiyahudi ya Mathayarisho na kwa kukala were yo mbira i hehi, makimwika Jesu mumo.19:42 Ayahudi kahi za mila yao makala makizika at’u ao kahi za p’anga hedu kahi za nyumba th’ith’e marizozitsimba kahi za iwe ra murimani.

20

Kufufuka kwa Jesu

Math’ayo 28:1-10; Mariko 16:1-11; Luka 24:1-12

1Bai siku ya kwandza ya wiki irihofika, Maryamu Magidalena wakwenda ko mbirani arikozikwa Jesu wakathi kurihokala kuchere kimidhimidhi. Arihofika haho, akiona ro iwe ririroikwa ho mulomoni mwa yo mbira ridzauswa. 220:2 13:23Arihoona kukala mwiri wa Jesu k’aumo, akiuya nyuma malo. Na achendamona P’et’ero na yuyahu mwanafundzi ariyehendzwa ni Jesu sana. Akiambira, “Madzamuhala ye Bwana wehu kula mo mbirani! K’ahumanya chamba madzakwendamwika hiko.” 3Kidza P’et’ero na yuyahu mwanafundzi mungine makiuka haraka na machenda malo kuko mbirani. 4Osi makot’a malo, ela yuyahu mwanafundzi mungine akimukira P’et’ero. Iye nde ariyefika ho mbirani kimbere. 5Bai akizama na akitsungurira mo mbirani. Akiona zo nguwo za ts’andza haho, ela ye mwenye k’angirire mo mbirani bule. 620:6-7 11:44Badaye Simoni P’et’ero naye akidza. Achangira mo mbirani haraka na akizona zo nguwo za ts’andza zi haho. 7Iryahu nguwo iriyokala yafungwa Jesu kitswani yere i haho, nayo yere k’aihamwenga na zo nguwo nyingine, ela yere idzakundzwa t’ot’ot’o na idzaikwa k’anda. 8Kidza yuyahu mwanafundzi mungine, ariyekala adzafika haho kimbere, wangira mumo na akikuluhira. 920:9 Zabu 16:10-11; Luk 24:26-27; Mahe 2:25-31; 1 Akor 15:4Vikara kufikira wakathi uu o anafundzi were k’amadzangwe kuelewa mana ya go Maoro, kukala Jesu were suthi afufuke. 10Gonya aryahu anafundzi makiuya kwao madzumbani.

Jesu anamwambolera Maryamu Magidalena

Mariko 16:9-11

11Maryamu arihouya ko mbirani waungarara ko ndze, kuno anarira. Bai arihokala anarira, akizama na akitsungurira mo mbirani, 12na akiona malaika airi. Malaika ao were madzavala nguwo nyaruhe tse. Nao mere makelesi haho harihokala haikwa mwiri wa Jesu. Mumwenga were akelesi haho harihokala kitswa cha Jesu, na ye mungine were akelesi ho harihokala magulu ga Jesu.

1320:13 20:2Bai makinena na Maryamu makiamba, “Unarizwa ni noni, m’ama?” Akiadzigidzya, akiamba, “Bwana wangu adzahalwa na simanya chamba madzamwikahi!” 1420:14 21:4; Luk 24:16Kugonya kunena vizho, akigaluka. Bai arihogaluka akimona Jesu aimire haho, ela k’amumanyire bule. 15Ndo Jesu akinena naye akiamba, “Unarizwa ni noni m’ama? Vidze una mut’u umumalaye?” Kwa kukala Maryamu waona kukala ye mut’u ni mutsundzi wa ho hat’u akimwambira, “Bwana, kala ndiwe udziyemusa nakuvoya unambire ko udzikomwika, ili nimuhale.” 16Ndo Jesu akiamba, “Maryamu!” Maryamu arihosikira vizho akinula kitswa akihika Kieburania, “Raboni!” (Raboni manaye ni mwalimu.) 1720:17 Ndugu zangu: Arum 8:29; Aebu 2:11-12Jesu akiamba, “Sinigut’e bule, mana sidzangwe kwenda dzulu kwa Baba. Uwe, enda kwa o ndugu zangu ukaambire vivi, ‘Mimi ni hehi na kuuya kwa Baba ariye nanwi ni Babiyenu, ninauya kwa Mulungu, ariye nanwi ni Mulungu wenu.’ ”

18Bai Maryamu Magidalena achendaambira o anafundzi, akiamba, “Nidzamona Bwana benwi!” Gonya akiathalira zho arizhokala Bwana adzaamba.

Jesu anaambolera anafundzie

Math’ayo 28:16-20; Mariko 16:14-18; Luka 24:36-49

1920:19 9:22; 14:27; 20:1Siku iyo yenye kurihotswa aryahu anafundzi a Jesu mere madzakundzumanyika hamwenga ndani ya nyumba. Nao mere madzafunga muryango kwa kuaogoha o Ayahudi. Bai haho henye Jesu akiambolera. Akialamusa, akiamba, “Dheri narikale kwenu.” 2020:20 19:34; 20:25, 27Bada ya kualamusa akianyesa go magandzage na lo lwavulwe. Bai o anafundzie marihomona Bwana mafwahirwa zhomu.

2120:21 17:18Gonya Jesu akiambira kaheri akiamba, “Dheri narikale nanwi. Dza here Baba arizhonihuma, bai nami ninamuhuma.” 2220:22 14:16Gonya akiasohera na akiamba, “H’aya hokerani Roho Mweri. 2320:23 Math’ 18:18Mukimusamehe mut’u dambize, bai Mulungu andamusamehe dambize. Musihomusamehe mut’u dambize, bai Mulungu k’andamusamehe mut’u iye dambize.”

Jesu anamwambolera T’omasi

2420:24 T’omasi: 11:16; 14:5; 20:27; 21:2Vikara wakathi Jesu arihoonana na anafundzie T’omasi were k’ahamwenga nao. Yuyu T’omasi were ni mumwenga wa anafundzi kumi na airi a Jesu. Dzinare ringine were anaifwa P’ats’a. 25Badaye aryahu anafundzi angine makimwambira T’omasi, makiamba, “Hudzamona Bwana bewe!” Ela iye akiamba, “Sindakuluhira kamare muhaka mimi mwenye nione go makushu ga misumari mo magandzani na nigagut’e na chala changu, kidza niike gandza rangu dzulu za ro kushu ra lwavuni mwakwe.”

2620:26 20:19Bada ya siku nane, anafundzi a Jesu mere madzakundzumanyika kaheri kahi za nyumba iryahu. Wakathi uu T’omasi were a hamwenga nao. Vichache zhenye Jesu akidza akiima mbere zao, ingahokala were madzafunga miryango na ndani. Akialamusa akiamba, “Dheri narikale nanwi.” 27Gonya akimwamba T’omasi, “H’aya lola gano magandza gangu hedu, gut’a hano na chalacho kidza goloza wo mukonowo hedu ugut’e lwavu lwangu. Richa mioyo miri-miri na ukuluhire.” 28Bai T’omasi akiamba, “Bwana wangu na Mulungu wangu!”

2920:29 1 P’et 1:8Jesu akimwamba, “Udzakuluhira kwa kukala udzanona, ela baha at’u aryahu makuluhirao hasiho kuona.”

Chausa cha Johana kuora chuwo kiki

3020:30 1:14; 2:11Vikara Jesu wahenda miujiza minji mingine mbere za anafundzie ambayo siihadzire kahi za chuwo kiki. 3120:31 3:15; 1 Joh 5:13Ela nidzaora dzulu ya miujiza ii michache kwamba mudime kukuluhira kukala Jesu nde iye Masihi, Mwana wa Mulungu na kwa kukuluhira, mukale na uzima wa kare na kare kahi za dzinare.

21

Jesu anaambolera anafundzie afungahe

1Badaye Jesu waambolera anafundzie kaheri kahi za ziya ra Tiberia. Nazho zhakala kivivi: 2Simoni P’et’ero, na T’omasi ambaye dzina ringine waifwa P’ats’a, na Nath’anieli ariye kwao were ni K’ana ya Galilaya, na ana a Zebedayo na anafundzi airi angine, were ma hamwenga. 321:3 Luk 5:5Ndo Simoni P’et’ero akiambira o andziye akiamba, “Nenda nikavuhe makumba.” Aryahu angine nao makiamba, “Hunakuthuwa.” Kwa vizho machangira dauni. Were ni usiku ho marihokwendavuha makumba. Makichesa kuvuha makumba, ela k’amagwirire kit’u. 421:4 20:14; Luk 24:16Kurihokala kunang’ala-ng’ala, Jesu waima ko ngokani, ela anafundzi k’amamanyire kukala ni Jesu. 5Jesu akiluta mumiro akiamba, “Anangu, muna makumba ko?” Makidzigidzya, “Ii hatha!” 621:6 Luk 5:5-7Ndo Jesu akiambira, “Tsuhani kimia chenu mukono wa kurya wa ro dau na mundagwira makumba kuko.” Ndo makitsuha cho kimia mukono wa kurya wa dau. Bai makumba manji gachangira mo kimiani na gakigwirwa hatha k’amadimire kukivuha cho kimia na kuchangiza mo dauni kwa go makumba manji!

7-821:7 13:23; Math’ 14:29Bai yuyahu mwanafundzi ariyehendzwa ni Jesu arihoona kit’u kicho, akimwamba P’et’ero, “Yuyahu ni Bwana bewe.” Bai Simoni arihosikira maneno gago, akidzifunga yo nguwoye ya ndze mo chununi, kwani were adzaivula. Bai P’et’ero akidzitsuha mo madzini, ela aryahu anafundzi angine makidza na ro dau, kwani were k’amakure na yo ts’i furufu, kula ho marihokala na ko ts’i furufu were ni here ure wa mikono gana. Bai o anafundzi were manakivuha cho kimia kidzichodzala makumba na ro dau.

9K’uzhona zho marihofika k’anda-k’anda ya ro ziya makiona moho wa makala na makumba garokala ganakanjwa, na ho k’anda were hana mikahe. 10Ndo Jesu akiambira, “Nireherani sehemu ya go makumba murigo mula kugwirani hedu.” 1121:11 Luk 5:6Bai Simoni P’et’ero akikivuha cho kimia muhaka ko k’anda-k’anda ya ziya. Cho kimia were kithele mikumba mibomu-mibomu, gana na mirongo mitsano na mihahu; na ingahokala were ni minji namuna iyo cho kimia k’akitharukire bule. 12Gonya Jesu akiambira, “Ndzoni mufungule hano.” Na k’ahana hatha mumwenga kahi za o anafundzi ariyethatha kumwamba, “We u h’ani,” kwani mamanya kukala iye ni Bwana. 1321:13 6:11; Math’ 14:19; 15:36Bai Jesu achenda ho mohoni, akihala yo mikahe akiap’a, gonya akihala makumba nago akiap’a. 1421:14 20:19, 26Ii were ni k’ana ya hahu ya Jesu kuambolera anafundzie bada ya kufufukakwe.

Jesu ananena na P’et’ero

1521:15-17 Anang’ondzi angu: 10:14-16; Mahe 20:28; 1 P’et 5:2Marihogonya kufungula, Jesu akierekeza manenoge kwa P’et’ero kuamba, “Simoni mwana wa Johana, vidze unanihendza kuriko aa?” P’et’ero akiamba, “Ee Bwana! Unamanya kukala ninakuhendza.” Kidza Jesu akiamba, “Be risa anang’ondzi angu.” 16Kidza Jesu akimuza lwa hiri, akiamba, “Simoni mwana wa Johana, vidze unanihendza?” Akidzigidzya akiamba, “Ee Bwana, unamanya kukala ninakuhendza.” Jesu akiamba lwa hiri, “Bai tsundza anang’ondzi angu.” 17Gonya Jesu akimuza lwa hahu akiamba, “Simoni mwana wa Johana, unanihendza?” Bai achangirwa ni kigondzi kwa kukala adzauzwa ni Jesu lwa hahu kala anamuhendza. Bai akiamba, “Bwana uwe, unamanya kila kit’u. Unamanya kukala ninakuhendza” Gonya Jesu akiamba, “Bai risa ng’ondzi zangu.” 1821:18 2 P’et 1:14Gonya Jesu achangeza akiamba, “Ninakwambira ujeri wenye urihokala u muthana, were ukafunga ukanda mwenye na ukenda uhendzako. Ela nakwambira kukala undihothumika undagoloza mikonoyo na uhende kufungwa ukanda ni at’u na makuhirike kut’u uriko kw’endzi kwenda.” 1921:19 13:36Jesu wanena vivi kunyesa kifwa cha P’et’ero kindizhokala na kindizhoreha nguma kwa Mulungu. Gonya akimwambira P’et’ero, “Nithuwa hedu.”

2021:20 13:23, 25P’et’ero akigaluka na akimona yuyahu mwanafundzi ariyehendzwa ni Jesu anaathuwa. Mwanafundzi yuyu ni yuyahu ariyekala hehi na Jesu marihokala manarya chakurya kabila kufwakwe na kidza nde ariyemuza Jesu akiamba, “Ni h’ani andiyekusaliti Bwana?” 21P’et’ero arihomona mwanafundzi yuyahu akimwamba Jesu, “H’e yuno ye Bwana?” 22Jesu akimudzigidzya akiamba, “Kala ninamala akale moyo hatha nindihouya kaheri, vidze zho vinakuhusu noni? Uwe h’e nithuwa.”

23Badaye, zhavuma kahi za o ndugu kukala yuyahu mwanafundzi k’andafwa bule. Ela Jesu k’amwambire kukala k’andafwa, ela waamba, “Kala ninamala akale moyo hatha nindihouya kaheri, vidze zho vinakuhusu noni?”

2421:24 15:27; 19:35Yuyu mwanafundzi ahadzwaye nde iye ariyenena dzulu ya gaga gosi garigohendeka. Na kidza ndeye ariyegaora maut’u gaga na hunamanya kukala zho arizhonena ni ujeri.

2521:25 20:30Bai kuna maut’u mangine manji garigonenwa ni Jesu. Kala vinadimikika kukala at’u maore kila kimwenga arichokihenda Jesu, naona kukala yo dhunia ndzima k’aingakalire na nafasi ya kuthosha ya kuika zho zhuwo vingazhoorwa.