2 T’imoth’i

Baruwa ya hiri ya P’aulo kwa

T’IMOTH’I

Uthongodhyeri

Kahi za ii baruwa ya hiri ambayo P’aulo wamuorera T’imoth’i funaona kukala P’aulo ananena maut’u kwa undani zaidhi.

Lengo ra baruwa ii

P’aulo anamona T’imoth’i kukala a dza here mwanawe mwenye, kwani anamuhadza kahi za mavoyoge (1:2, 3), mana anahendza T’imoth’i akalet’o Kimasihia na adzifundishe kuvumirira thabu (2:1, 3). Kahi za ii baruwa ii P’aulo hatha adzagahadza madzina ga mameye T’imoth’i na h’aweye (1:5), kidza anamukumbukiza viryahu arizhomwikira mikono.

Kwereko angine ambao madzihendya kukala manamuhendza Mulungu, nao were mangizwa magandzani ni Shethani na kwa vizho, P’aulo anamwambira T’imoth’i adziike kure na maut’u gagwagago avulana (2:20-26; 3:1-9). Kidza anamwambira T’imoth’i aenderere kuhubiri Uv̱oro wa Mulungu hatha kala kuna ukomu fulani (4:2), kidza anamuadha adzitsundze na alimu a ulongo. P’aulo anamanya kamare kukala andafwa kwa kuluhirore, ela hatha hamwenga na vizho Mulungu andamup’a noso kwa kukuluhirakwe (4:6-8), na anamukumbukiza T’imoth’i dzulu za maut’u gago (2:11-12).

Maut’u garigo mumu

Mulamuso na mavoyo kwa T’imoth’i 1:1-2

Usimuonere haya Bwana 1:3-8

Mut’u adimazho kukala shikari mudzo wa Masihi 2:1-26

At’u mandizhokala ho siku za mwisho 3:1-9

Kuenderera kumukuluhira Mulungu 3:10–4:8

Malagizo kwa T’imoth’i na maut’u ga mwisho-mwisho 4:9-22

¹1:1 1 T’imo 2:7Kula kwa P’aulo muhumwi wa Masihi Jesu. Mulungu wahendza mwenye kunitsagula nihubiri cho kilagane cha uzima kiricho kahi za Masihi Jesu. ²1:2 T’imoth’i: 1 T’imo 1:2; 1 Akor 4:17Baruwa ii namwandhikira mwanangu T’imoth’i nimuhendzaye. Bai babiyehu Mulungu na Bwana wehu Masihi Jesu nimakugere nema makuonere mbazi na makup’e dheri.

T’imoth’i anangizwa nguvu aenderere kukala mwaminifu

³1:3 Afil 3:5; 1 T’imo 1:5Mut’u mimi namushukuru Mulungu sana, na ninamuhumikira bila wasiwasi dza zho marizhohenda akare angu ho kapindi. Kila nivoyaho, kala usiku hedu mutsana sikosa kukuhadza uwe bule. ⁴Nikikumbukira viryahu urizhomboza matsozi, be nikukala naaza ndakona rini, ili nihende raha. ⁵1:5 Mahe 16:1Wakathi munji, nikuaza dzulu za ro kuluhiro ra kwako, ririro si ra kudzihendesha. Kuluhiro ra samupuli iyo, ndo ririrokala na h’aweyo Loisi, na mameyo Yunisi. Nami namanya kamare, kuluhiro riro ndo uriro naro uwe nawe. ⁶1:6 1 T’imo 4:14Kwa ut’u uwo bai, namala nikukumbukize kukala, kiryahu kigerwa urichogerwa ni Mulungu, wakathi nirihokuikira mikono, be hakikisha kukala unakits’ots’era. ⁷1:7 Arum 8:15Mana iye Mulungu k’ahup’ire roho ya woga, ela wahup’a roho ya kuhuhendya hukale na nguvu, huhendzane na hutoe kwa akili.

⁸1:8 2:9; Arum 1:16Kwa vizho usikale na haya na kukala shahidhi wa Bwana wehu, hedu hatha kuona ni aebu zho zha unanimanya mimi, niriye ni jela kwa ut’u wa iye. Ela hat’u ha vizho uwe hala muzao kahi za kuteseka kwa ut’u wa wo Uv̱oro Udzo kwa nguvu za Mulungu. ⁹1:9 Aefe 2:8-9; Tit 3:5Mulungu wafuokola na akifwiha, ili huishi maisha maeri. Naye wahenda vivi, si kwamba were fwahenda rorosi ridzo, hatha bule. Iye wahenda vizho kuhendza mwenye na kwa ut’u wa yo nemaye. Nema ii fwaigerwa kukirira na Masihi Jesu hangu hatha urumwengu k’audzaumbwa. ¹⁰1:10 Joh 1:14; Tit 3:6; Kifwa na uzima: 1 Akor 15:20, 55, 57; Aebu 2:14-15Na vivi nema iyo idzaonyeswa lwazu kwa kudza kwa mwokoli wehu Masihi Jesu. Iye Masihi Jesu nde ariyekudzausa kifwa na akihenda at’u mang’alirwe ni maut’u ga uzima wa kare na kare. Vivi wavihenda kukirira na wo Uv̱oro Udzo. ¹¹1:11 1 T’imo 2:7Kwa ut’u wa wo Uv̱oro Udzo bai Mulungu wanitsagula here muhumwi na mwalimu niambirize at’u wo Uv̱oro Udzo. ¹²Ndosa hatha naona romu. Ela mut’u mimi sizhona ni aebu bule, mana iye nidziyemukuluhira ninamumanya. Nami namanya kamare kukala anadima kukirindat’o kiryahu arichonip’a muhaka iryahu siku ya mwisho. ¹³1:13 1:5; 1 T’imo 1:10Garyahu urigosikira nikiganena, be gaige gago na gandakala mulongozo mudzo wa mafundisho madzo kahi za kuluhiro na mahendzo ga Masihi Jesu. ¹⁴1:14 1 T’imo 6:20H’aya uryahu ujeri uriwougerwa uwike, be urinde kwa nguvu za ye Roho Mweri ariye anatoa ndani zehu.

¹⁵1:15 4:16Uwe unamanya kukala kila mut’u kahi za jimbo ra Asia wanitsuha. Kahi za ao mariohenda vizho ni Fugelo na Herimogene.

¹⁶1:16 Onesiforo: 4:19Ela mut’u iye Onesiforo iye, Bwana naamuonere mbazi iye na adamue. Mana mut’u iye Onesiforo, wanip’a moyo k’ana nyinji sana na k’akalire na haya kunitsemberera mo jela. ¹⁷Arihofika Rumi thu, waniuziza-uziza hatha akinipata. ¹⁸H’e zho arizhonaviza ko Efeso, samba hatha we unavimanya. Bwana naamuonere mbazi, ho siku ya mwisho.

Shikari mwaminifu av̱iryazho kukala

¹Bai mwanangu, zo mbazi za Mulungu zidzazo kukirira kwa Masihi Jesu, nazikuhendye ukale na nguvu nyinji. ²2:2 1 T’imo 1:10; 4:14Garyahu urigosikira nikigahubiri mbere za mashahidhi manji, gafundishe at’u mario ni aaminifu, ili ao nao maafundishe andziyao. ³Mut’u uwe vumirira mashaka hamwenga naswi, here shikari mudzo wa Masihi Jesu. ⁴Shikari yoyosi k’adima kudzangiza-ngiza kahi za maut’u ga kiraiya bule. Hatha ut’u adimao kuuhenda iye ni kuhakikisha kukala anamufwahiza ye mubomuwe. ⁵2:5 4:7-8H’aya zho mbai, mut’u angiraye kahi za mashindano ga malo, k’adima kuvikwa kiremba cha kunyesa adzashinda, chamba zo sheria za malo k’azithuwire. ⁶H’aya, fukihala mufano wa muk’urima, ni yuyahu ariye ana bidhii na kurima nde ariye anav̱irya akale wa kwandza kupata zho zha kwandza. ⁷Bai gaga ninenago be gaaze sana mana ye Bwana andakwaviza, ili kila kit’u kikale lwazu kwako.

⁸2:8 Arum 1:3-4; 1 Akor 15:4Usimusahau Jesu Masihi bule. Jesu wafufuka kula kifwani, naye were ni mut’u wa lukolo lwa Daudi. Bai uwo ndo Uv̱oro Udzo niwambirizao at’u. ⁹2:9 1:8; Aefe 3:1; Afil 1:12-14Na kwa ut’u wa wo Uv̱oro Udzo bai, ndo ninapata thabu, hatha dzafungwa minyororo here kwamba ni muhendi wa mai. Ela bai ro neno ra Mulungu k’ahana adimaye kurifunga. ¹⁰2:10 Arum 5:2; Akol 1:24Kwa vizho, mut’u mimi ninavumirira mashaka, kwa ut’u wa ao mariotsagulwa ni Mulungu, ili ao nao madime kuokolwa ni Masihi Jesu na mapate nguma ya kare na kare. ¹¹2:11 Arum 6:8Bai thiu musemo wa kukuluhirika.

Chamba fwafwa hamwenga naye, fundaishi hamwenga naye.

¹²2:12 Math’ 10:32-33; Arum 5:17Chamba fundaenderera kuvumirira, hundathawala hamwenga naye.

Fukimukana iye naye andahukana.

¹³2:13 Arum 3:3-4Chamba k’afuaaminifu,

iye ni mwaminifu tha kapindi,

mana iye k’adima kudzikanaiza mwenye.

Usikengwe

¹⁴2:14 1 T’imo 1:3-7; 6:4; Tit 3:9Bai enderera kuakumbukiza o at’u kit’u kiki; Akanye mbere za Mulungu mariche kunenezana dzulu za maneno fulani-fulani. Mana k’anani dza zizo, k’azina mana yoyosi, hasihokala kuangamiza ao mazisirikizao. ¹⁵2:15 1 T’imo 1:10Uwe, henda wadimazho, umwanyese Mulungu kukala unafwaha, na u muhendzi wa kazi ase na haya na yo kaziye na kidza adimaye kurielezat’o ro neno ra ujeri. ¹⁶2:16 1 T’imo 1:4Dziike kure na masumuriro ga kizuzu garigo k’agakimulungu, mana at’u mario manadzangiza-ngiza kahi za maut’u gago nikukala manamushalahukira Mulungu p’ore-p’ore. ¹⁷2:17 Humenayo: 1 T’imo 1:20Masumuriro gago ga kizuzu, be ni kududuka vivii, na kukala here kironda cha rika. Mufano wa at’u mahendao maut’u dza gago ni Humenayo na Fileto. ¹⁸At’u alume aa airi mangamika ngira na wo ujeri makiulozera mongo. Ndo bai manaambiriza andziyao kukala at’u magonya kufufulwa kare. Nao kwa kuhenda vizho manaahenda angine mahende wasiwasi kahi za kumukuluhira Mulungu. ¹⁹2:19 Hesab 16:5; Joh 10:14Ela hamwenga na vizho wo musinji uriwoikwa ni Mulungu, u nju-nju-nju, nawo musinji uwo una muhuri uu: “Ye Bwana anamanya o mario ni akwe” na mungine unaamba, “Kila mut’u arihadzaye dzina ra Bwana naariche uthiriri.” ²⁰2:20 Arum 9:21Kahi za nyumba yoyosi bomu, muna viya zha kila samupuli. Muna zha kutengezwa na fedha, na zha dhahabu, na hatha zha muhi na ulongo. Viya vingine vihumirwa kwa haja bomu-bomu h’akeye, na vingine zho vinahumirwa kilacha kwa shuhuli za vivi-vivi. ²¹2:21 3:17Bai chamba mut’u anahendza ahumirwe kwa shuhuli bomu, be suthi adzitsuse kamare kula kwa zo shuhuli za vivi-vivi. Akihenda vizho bai, andakala yudzahendywa mueri na wa mana kwa iye Bwana, na andakala a thayari kuhumirwa kwa kazi yoyosi mbidzo.

²²2:22 1 T’imo 6:11Kwa vizho zo th’amaa zosi za kivulana, be zichimbire na hat’uhe ukale mut’u wa kuthuwa maut’u ga hachi, ukale na kuluhiro, uhende chadi kuahendza andziyo, na uenderere kukala mut’u wa dheri, henda vizho hamwenga na osini marihadzao dzina ra Bwana, na mioyo mitsuki. ²³2:23 2:16Usithathe, kudzangiza-ngiza kahi za k’anani za kizuzu na za kipambavu, mana uwe unamanya kukala mwishowe ni h’uwoh’uwo kunenezana ²⁴2:24 1 T’imo 3:3; Tit 2:7-8Muhumiki wa Bwana k’av̱irya akale ni wa h’uwoh’uwo kunenezana na at’u, hat’uhe iye, niakale ni mut’u mup’ore kwa at’u osi, akale anadima kufundishat’o bila vitsukizi. ²⁵2:25-26 1 T’imo 2:4Aryahu at’u ambao ma kinyume naye, anav̱irya aakanye kwa up’ore ngaa Mulungu aagaluze mioyo yao na madime kuumanya ujeri, ²⁶Kidza maleukwe na mauchimbire wo muhego wa Shethani, ariye were waagwira na akialazimisha mathuwe zho zhakwe.

Siku za mwisho

¹3:1 1 T’imo 4:1; 2 P’et 3:3; 1 Joh 2:18; Jud 18Bai manya vivi mut’u uwe, kukala siku za mwisho maut’u gandakala makomu sana. ²3:2-4 Agal 5:19-21At’u mandadzihendza o enye kare, mandahendza p’esa kukira kiasi, mandadzidai na kudzikut’ula. Ao vizho mandahukana-hukana at’u, k’amandaasikira azhazi ao bule, hatha muv̱era wenye nawo mandakala k’amana, mandakosa kukala aeri. ³H’aya zho go, ao vizho k’amandahendza mut’u, kusamehe kwenye k’amandasamehe, mandadzala nyambo, mandakala av̱ara na masiogut’ika kitsutsu, kidza mario vizho vii be ndo viafwahizazho. ⁴H’aya, ao vizho mandaasaliti andziyao k’amandambirika, na mandadzionya k’amuna. Ao mandamwika k’anda Mulungu na mathuwe maut’u ga kuafwahiza. ⁵3:5 Math’ 7:15, 21; Arum 2:19-20; Tit 1:16Kidza mandaonekana kukala mana Mulungu sana, ela ko sozho, zo nguvu za dini manazikana. Vikara uwe dziike kure na at’u dza vizho ao.

⁶3:6 Tit 1:11Kwani kahi za aa, ma kuko mario kazi yao ni kunyerereka midzi-midzi na kuateka anaache masio na nguvu, kidza madzioremerwa ni dambi na mathawalwao ni kila samupuli ya th’amaa mbii. ⁷Anaache ao manadzifundisha kwenda-kwenda, ela bai k’amadima kufikira kiwango cha kuumanya ujeri. ⁸3:8 Kumbo 7:11, 22; 8:3, 14; 1 T’imo 6:4-5Jane na Jambure majeza kushindana na Musa, na aa nao manahenda ut’u dza uwo, manapingana na ujeri, zo akili za at’u aa be zagonya kwanongeka na ro kuluhiro rao si ra jeri. ⁹Ela kwani wamba vindafururiza? K’avindafururiza bule, mana vindafikira siku, kila mut’u andawona lwazu wo uzuzu wao, mana vizho ndizho virizhoakalira ani Jane na Jambure.

Kuenderera kumukuluhira Mulungu

¹⁰3:10 Arum 16:24; 1 T’imo 1:5Ela uwe, wagagwira go mafundisho gangu na unamanya yo mitoere yangu, na unamanya kwanoni ni moyo, kidza unamanya kuluhiro rangu ririzho, unamanya kuvumirira kwangu, unamanya mahendzo gangu na kidza unamanya viryahu nirizho na nyimiri. ¹¹3:11 Mahe 13:50; 14:5, 19; Mateso: Zabu 34:19; 2 Akor 11:23-29H’aya zho mbai, uwe unamanya viryahu nirizhoteswa na thabu zangu unazimanya. Garyahu gosini garigonikala ko Anitiokia, Ikonio na Lusitera unagamanya. Wee, mut’u mimi navumirira mateso sana. Ela hamwenga na vizho Bwana wanithizha na gago gosi. ¹²3:12 Math’ 16:24; Joh 15:20; Mahe 14:22; 1 Ath’es 3:3Kwandza kila ahendzaye kuishi maisha ga kimulungu kwa kumuthuwa Masihi Jesu, andateswa thu. ¹³H’aya athiriri na alongo mandakaza kukala ai, mandakenga at’u na ao nao makengwe ni angine. ¹⁴3:14 2:2; 1 T’imo 1:10Ela uwe bai, sikengwe bule, enderera kuthuwa garyahu urigofundishwa na kugakuluhira, kwani o mariokufundisha unaamanya. ¹⁵3:15-16 Joh 5:39; Arum 15:4; 1 T’imo 4:13; 2 P’et 1:21Kidza unamanya kukala go Maoro maeri gadimago kukulachiza hatha ukapata wokolwi kukirira na kuluhiro kahi za Masihi Jesu, be uwe wagamanya hangu uchere muthithe. ¹⁶Bai Maoro gosini gaorwa kwa nguvu za Mulungu, nago bai ganafwaha kwa kuafundishira at’u, kuchemera at’u madziokosa, kurekebishira ut’u uriwo k’ombo na kidza ni madzo kwa kualongoza at’u kuishi maisha gav̱iryago. ¹⁷3:17 2:21Kusudhi ye mut’u wa Mulungu akale thayari na kila kit’u cha kuhendera kazi zosi mbidzo.

¹4:1 Mahe 10:42; 2 Akor 5:10; 1 P’et 4:5Bai T’imoth’i nakuamuru mbere za Mulungu na mbere za Masihi Jesu, ariye iye nde andiyeahukumu at’u mario moyo na mariofwa wakathi andihokudzathawala. ²4:2 Mahe 20:20, 31; Tit 1:13Kwa ut’u uwo bai hubiri ro neno ra Mulungu thuwe. Hubiri wakathi wosi, ufwahao na hatha usiwofwaha. Chemera makosa, kanya at’u, na kidza uap’e moyo. Avumirire thuwe na uafundishe. ³4:3 1 T’imo 1:10; 4:1Mana kundakudza makathi ambago at’u mandakala k’amendzi kaheri kusikira mafundisho ga jeri, mandichohenda ni kuthuwa th’amaa zao na kudzikundzumanyira alimu mandioafundisha vizho marizho manamala kusikira. ⁴4:4 1 T’imo 1:4Mandakahala kusirikiza wo ujeri na hat’uhe mathuwe kusirikiza maut’u ga ngano-ngano. ⁵Ela uwe bai kala matso kahi za maut’u gosi, vumirira mashaka na uhende kazi ya kuambiriza at’u Uv̱oro Udzo. Bai henda yo kaziyo t’ot’ot’o here muhumiki wa Mulungu.

⁶4:6 Afil 2:17; 2 P’et 1:14Mino be vivi ni dza here sadaka iriyo ikukup’ulwani na wakathi wangu wa kuuka haha urumwenguni be udzafika. ⁷4:7-8 1 Akor 9:24-25; Afil 3:12-14; 1 T’imo 1:18Nami yo k’ondo dzaipigat’o, na cho charo dzakigonyat’o na nichere ninamukuluhira Mulungu vizho. ⁸Kidzichobaki ni kwenda mulunguni, na kwendagerwa yo zawadi yangu ya hachi, ambayo ye Bwana, ariye ni mulamuli wa hachi waniikira na andanip’a yo siku ya mwisho. Bai zawadi ii sindaigerwa h’akiyangu bule, ela indagerwa osini mario manathariza kwa hamu, kudzakwe.

P’aulo anamup’a T’imoth’i malagizo ga mwisho

⁹Vikara, henda bidhii unifikire, kidza be usitoe bule. ¹⁰4:10 Afil 2:21; Dema: Akol 4:14; File 24; 1 Joh 2:15; Tito: 2 Akor 2:13Mana Dema, kuku k’ako, wafwahirwa ni maut’u ga urumwengu wa vikara, bai akiniricha achenda Th’esalonike. H’aya Kiresike ye wakwenda Galatia na Tito achenda Dalimatia. ¹¹4:11 Luka: Akol 4:14; Mariko: Akol 4:10Haha be niriye naye ni Luka h’akeye. Ningahendza umuhale Mariko na udze naye, mana iye anadima kunifwaha sana kahi za ii kazi nihendayo kuku. ¹²4:12 Tukiko: Akol 4:7-8Tukiko namuhuma Efeso. ¹³4:13 Mahe 20:6Vikara chamba udzakwatya kudza, nirehera yo k’andzu yangu niriyoiricha mikononi mwa Karipo, ko T’eroa. Pia ndzo na viryahu zhuwo, haswa viryahu zha k’ingo.

¹⁴4:14 Math’ 16:27; Alekizanda: 1 T’imo 1:20Alekizanda, yuyahu musanyi, wanihendera nav̱isi sana. Bai Bwana andamona kwa gago gosini arigohenda. ¹⁵Uwe nawe, baha udzimanyirire naye, kwani mut’u iye washindana naswi sana wakathi hurihokala hunahubiri.

¹⁶4:16 1:15Wakathi nirihokala nidzaima kudzihehera, yo mara ya kwandza yenye, be lola k’ahana mut’u hatha mumwenga ariyeniunga mukono, osi manitsuha. H’aya bai, Mulungu na asiathalire kosa riri bule. ¹⁷4:17 Dani 6:20; Zabu 22:21; Mahe 1:8; 23:11Vikara ganakala gaga, ye Bwana k’anirichire bule iye wakala hamwenga nami, akinangiza nguvu na nichadima kuhubiri wo Uv̱oro wosi kwa at’u osi mario si Ayahudi. Bai ko kanwa ka simba k’akanipatire bule, nathizhwa. ¹⁸4:18 2 Akor 1:10; Afil 1:19-20Ye Bwana andanithizha na mai gosi, na andahakikisha nidzafika kahi za uthawaliwe wa mulunguni salama salimini. Bai nguma nayende ko kwakwe iye hatha kare na kare! H’aami.

Maut’u ga mwisho-mwisho

¹⁹4:19 Akw’ila na P’urisila: Mahe 18:2; Onesiforo: 2 T’imo 1:16-17H’aya, nilamusira P’urisila na Akw’ila na adamu a Onesiforo. ²⁰4:20 Erasito: Mahe 19:22; Arum 16:23; T’erofimo: Mahe 21:29Erasito wasala ko Korintho, T’erofimo nikimuricha ni mukongo ko Mileto. ²¹Henda chadi udze kabila wakathi wa mwaka. Yubulu, P’ude, Lino na Kilaudia na o ndugu angine osi madzakulamusa.

²²4:22 Agal 6:18H’aya bai, Bwana naakale hamwenga nawe na kidza amuhase zhomu nyosi.