Pɔɔl tɔne keŋ ɔ be ŋmarase yelee Romantena nɛ
11Tɔne kei lee maŋ Pɔɔl ŋon me yɛɛ Yesu Kristo tobaale e nɛ gyaŋ. Wurubuarɛ baake na maŋ nyi me kaa yɛɛ ɔ kpilale, te ɔ lese maŋ see nyi maa yako ɔ nombia kpaakpaa ŋan. 2Gyaŋgba gyaŋgba keŋ nɛ, Wurubuarɛ tɛɛwɔ wa akpeŋkpeŋgyɔɔra dɔɔ yako ɔ nombia kɛŋa see ɔ nombia aŋmaraseŋ see ŋan man. 3Nombia kpaakpaa kɛŋa yɛɛ ɔ bu Yesu Kristo ŋon ɔ yɛɛ de Gbeŋgyoo e nɛ nombia ŋa. Lee lolo gbɛɛ man na, Yesu kei lee gyoo Defidi duuluŋ man. 4Wurubuarɛ feliŋ ŋon doŋ keŋ ɔ ba mo gyuusu Yesu lee yeŋ man nɛ, keŋ lese la wola nideli nyi ɔ yɛɛ Wurubuarɛ bu e keŋ ayimɛɛ be doo ɔ man ya.
5Wurubuarɛ tɛe ŋon Kristo ŋonaŋ dɔɔ mo ɔ bɛrɛɛ boele daa nyi de kaa bese ɔ kpilala. Na ke yela tɛɛle kei dɔɔ balaŋ pou ke lɛɛ ŋon Wurubuarɛ di, na baa nyii ɔ dei na baa lese ɔ yele. 6Ɛmɛɛ Romantena baŋ Wurubuarɛ be baake ŋon te ɛ be kaa bese Yesu Kristo balaŋ nɛ, ɛmɛɛ mɔ kpuɛ mena balaŋ kɛwɔ man.
7Lee mena dɔɔ te mɛɛ ŋmarase tɔne kei mee yelee ɛmɛɛ Romantena baŋ pou Wurubuarɛ ne gyae ŋon te ɔ be baake ŋon nyi ɛ kaa bese ɔ balaŋ nɛ. De kya Wurubuarɛ na de Gbeŋgyoo Yesu Kristo baa mo be bɛrɛɛ boele ŋon, na baa fa ŋon wosefɛɛreŋ.
8Pɛ maa kolosi nombii daale nɛ, me dɔŋ Yesu Kristo dɔɔ mɛɛ fa Wurubuarɛ karaŋ lee ɛ popou dɔɔ. Nawolo nyi balaŋ ne nyii mena keŋ ɛ be lɛɛ Wurubuarɛ nombia ŋan di tɛɛle kei dɔɔ pou. 9Wurubuarɛ ŋon mɛɛ mo me konɔɔ pou som e te mɛɛ yako ɔ bu nyeekelɛɛ nombia ŋan nɛ, ŋon yɛna ma adansɛɛ nyi mɛɛ tɔɔse ŋon nideli debaŋ kamasɛ ma kefane man. 10Debaŋ kamasɛ keŋ mɛɛ fane na, mɛɛ sola Wurubuarɛ nyi waa toro gbɛɛ fa maŋ lee ŋon gbagba kegyaebii man na maa nyiŋ kɔŋ ɛ gyaŋ.
11Ɛ nombia ne gyɔ maŋ loo, mena dɔɔ mɛɛ gyae nyi maa kɔŋ ɛ gyaŋ na maa yela ɛ ke nyiŋ Wurubuarɛ feliŋ abɔɔ anefaŋ ŋan, na ŋe ka do ŋon doŋ ɛ kelɛɛdi man. 12Kei nawolo baa nyi akpaa me kɔŋ ɛ gyaŋ na, daa na ŋon pou kelɛɛdi gyae ka do dɔŋa kakyeŋ.
13Me tebia mɛɛ gyae ɛ ka gyeŋ nyi nafɔ me gyaewɔ agbaatee agbaatee nyi maa kɔŋ ɛ gyaŋ, na Wurubuarɛ ke ta me dɔɔ yela balaŋ ke lɛɛ Yesu di nideli ɛ man, ŋgba mena keŋ ɛ tebia baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ be lɛɛ e di debiise akaŋ ŋan man nɛ, mɔna gbɛɛ ta toro fa maŋ debaŋ kenaŋ man ya.
14Ke yɛɛ kpene keŋ doo me dɔɔ nyi maa kolosi Wurubuarɛ nombia fa walaŋ kamasɛ. Siakaralatena na ayiŋtena pou, balaŋ baŋ ba gyeŋ nombia na baŋ bɔɔ gyeŋ nombia ya nɛ pou. 15Lee kei dɔɔ te me sia yɛɛwɔ nyi maa kolosi Kristo nombia ŋan fa ɛmɛɛ baŋ ɛ kyaa Roman donɔɔ man mɔ nɛ.
16Kristo nombia kpaakpaa ŋan kekolosi be dana maŋ desɛŋ ya. Nawolo nyi ŋan yɛna Wurubuarɛ doŋ keŋ ɔ na mo lɛɛ walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne lɛɛ ŋa di nɛ nyee. Gyudatena taŋgbɛɛ la nyii nombia kɛŋa, pɛte balaŋ akaŋ baŋ mɔ kaa nyii ŋa. 17Kristo nombia kpaakpaa ŋan na wola na mena keŋ Wurubuarɛ ne yɛɛ pɛte balaŋ gbɛɛneŋ na tenee ɔ siaman. Nombia ŋenaŋ nawolo nyi akpaa walaŋ ŋon ɔ ne lɛɛ Yesu di nɛ de tale seŋ ɔ kelɛɛdi man lee kewalaŋ kelii ɔto na, ɔtenate gbɛɛneŋ gyae ka tenee Wurubuarɛ siaman. Be ŋmarase mena nombii kei Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan man nyiaa, “Walaŋ ŋon lee ɔ kelɛɛdi dɔɔ te ɔ gbɛɛneŋ da tenɛɛ Wurubuarɛ siaman na, waa nyiŋ nyeedoŋ kekpaa.”
Wurubuarɛ baŋ
18Wurubuarɛ ŋon ɔ kyaa adido nɛ ta lese wola nyi ɔ ta gyeŋ baŋ balaŋ kumɛɛ na balaŋ baŋ bɔɔ ne nyii ɔ dei ya nɛ dɔɔ. Nawolo nyi be nombiakumɛɛ bee yeli Wurubuarɛ nombia ŋan ŋe doo na ŋe gbɛɛ nɛ ka lee debɔɔ ya. 19Wurubuarɛ ta gyeŋ baŋ nawolo nyi gbɛɛ keŋ man balaŋ baa mo gyeŋ e nɛ te yɛɛ nombia aweesesa ya. Ŋon Wurubuarɛ gbagba lese na ŋa wola wɔ. 20Wurubuarɛ wose man nombia ŋaale kyaa keŋ nyi walaŋ be tale naa ŋa na ɔ sia fonɛɛ ya. Ŋan yɛna ɔ doŋ kekpaakekpaa na ɔ dinɔɔ keŋ ɔ dana keŋ nawolo nyi ɔ yɛɛ Wurubuarɛ e nɛ. Mɔna n kɛɛ na leenaŋ tɛɛle keyɛɛ kewalaŋ keŋ na, Wurubuarɛ dinɔɔ kenaŋ ba weesɛɛ ya. Nawolo nyi abɔɔ ŋan pou ɔ be yɛɛ nɛ na lese ɔ dinɔɔ wola nideli keŋ balaŋ baa tale naa na baa lɛɛ di. Mena dɔɔ walaŋ ŋon ɔ te lɛɛ di ya na, ɔ taŋ nombii daale waa yako mo lɛɛ ɔ wose ya.
21Mena balaŋ kɛwɔ gyeŋ nyi Wurubuarɛ kyaa mɔna bɔɔ na mo obuo keŋ kaboena e nɛ fa e ya, te bɔɔ na lese ɔ yele mɔ ya. Nyansa nombii kamasɛ be doo ba agyueŋ man ya, te ditiŋtɛɛ wolowolo doo la be konɔɔse man. 22Bɛɛ yɛɛ ŋgba be sia te kare nɛ, mɔna be yɛɛ ayiŋtenawɔ. 23Be te tina Wurubuarɛ ŋon ɔ kyaa kekpaakekpaa nɛ yela, gyu bɛɛ som banɛɛ ŋan bɔɔ maa yaa bɔɔ yae ŋa ŋgba balaŋ yaa gyebuse yaa wonembia nɛ.
24Mena dɔɔ Wurubuarɛ mɔ ta besena ɔ wɔle tee wɔ, te bɛɛ yɛɛ nombia nkaraŋkaraŋ ŋan ba lee baŋ gbagba be konɔɔse man nɛ. Be dana kewɔlɛɛ nombia bee fulu ba wose. 25Be te tina Wurubuarɛ nombia ŋan ŋe doo na ŋe gbɛɛ nɛ kelɛɛdi yela gyu bɛɛ lɛɛ akɛrɛɛ nombia di. Mena dɔɔ bɛɛ som abɔɔ ŋan Wurubuarɛ be yɛɛ nɛ bo tina Wurubuarɛ ŋon ɔ be yɛɛ ŋa nɛ yela. Ŋon Wurubuarɛ te kaboena nyi dɛɛ lese ɔ yele kekpaakekpaa Amɛn.
26Keŋ bɛɛ yɛɛ mena dɔɔ Wurubuarɛ ta besena ɔ wɔle tee wɔ te ba gyoo desɛŋ nombia keyɛɛ. Be man ala baŋ gba koraŋ te tina baala gyaŋ kedoo ŋgba mena keŋ Wurubuarɛ ba wolo nɛ yela gyu bee doo na dɔŋa. 27Mena mɔ te baala mɔ bɛɛ ala gyaŋ kedoo ŋgba mena keŋ Wurubuarɛ ba wolo nɛ yela gyu bɛɛ yeŋ dɔŋa yeŋ, te ba gyoo desɛŋ nombia nkaraŋkaraŋ keyɛɛ na dɔŋa. Mena dɔɔ Wurubuarɛ waa wɔŋ ba deŋela ŋgba mena keŋ kaboena nɛ.
28Keŋ bɔɔ bɛɛ Wurubuarɛ nombia ŋan kagyeŋ dɔɔ, ŋon mɔ ta besena ɔ wɔle tee wɔ. Mena dɔɔ nombia nkaraŋkaraŋ te bɛɛ gyueŋ te bɛɛ yɛɛ nombia ŋan tekaboena nyi nafɔ balaŋ baa yɛɛ ya nɛ. 29Nombiakumɛɛ te wulu be man. Akpanyaŋnyaŋ na nombiakumɛɛ na sibii na balaŋ kekɔla na sia keyɛɛ balaŋ abɔɔ dɔɔ, na balaŋ kako na kale nombia na akɛrɛɛ kedi na nombia ka mo gyakaa balaŋ dɔɔ te wulu be man. Mena mɔ te bɛɛ yako balaŋ wose man nombia. 30Bɛɛ mo nombiakumɛɛ gyakaa dɔŋa dɔɔ, te bɛɛ kɔla Wurubuarɛ. Be dana deboŋ te bɔɔ ne bu balaŋ ya, te bɛɛ wola ba wose mɔ. Bɛɛ gyae gbɛɛneŋ wɔlɛɛ ŋan baa mo yɛɛ nombiakumɛɛ debaŋ kamasɛ, te bɔɔ ne bu ba lolala mɔ ya. 31Bɔɔ dana nyansa ya te bɔɔ ne di nombia ŋan bɛɛ yako nɛ dɔɔ ya. Bɔɔ ne gyae balaŋ ya, te bɔɔ ne wii balaŋ waraŋase mɔ ya. 32Keŋ na keŋ ba gyeŋ nyi Wurubuarɛ mmaraa nawolo nyi walaŋ ŋon ɔ doo mena dinɔɔ kei man na ɔtenate be gyae waa nyiŋ nyeedoŋ kekpaa ya koraŋ nɛ, be gyakaa bɛɛ yɛɛ mena nombiakumɛɛ kɛŋa kpu. Kenaŋ wɔle koraŋ nɛ, bɛɛ bese do balaŋ baŋ bɛɛ yɛɛ mena nombiakumɛɛ kɛŋa mɔ nɛ kakyeŋ.
2Wurubuarɛ waa di walaŋ kamasɛ nombia
1Nyaŋ walaŋ ŋon n ne bu n dɔɔ fɔɔ nɛ, n be dana daale n ke yako ya nawolo nyi nyaŋ mɔ n ne yɛɛ nombiakumɛɛ ŋan ɔtenate ne yɛɛ nɛ. Mena dɔɔ nyi akpaa n bu ŋolo fɔɔ na, nyaŋ gbagba n wose yaa n buu fɔɔ nɛ. 2Da gyeŋ nyi Wurubuarɛ de di mena balaŋ kɛwɔ nombia te ɔ bu wɔ fɔɔ na, na ke doo na ke gbɛɛ. 3Mena dɔɔ akpaa nyaŋ deniwalaŋ n bu ŋolo fɔɔ lee nombiakumɛɛ ŋan nyaŋ gbagba mɔ ne yɛɛ nɛ dɔɔ nɛ, wulaa gyeŋ nyi Wurubuarɛ mɔ waa bu neŋ fɔɔ. N be gyae n ke tale lee Wurubuarɛ nyiŋmaa man ya. 4Wurubuarɛ ta lese ɔ wɔe na ɔ konɔɔ keŋ ɔ dana nɛ wola neŋ kekpaa, mɔna n ta mo ŋa yɛɛ kolo ya. Yaa n ba gyeŋ nyi Wurubuarɛ lese ɔ wɔe baa wola neŋ na ke yela n ke kyɛɛkee nya agyueŋ lee n gbɛɛneŋ kumɛɛ man, na n ke kɔŋ ɔ gyaŋ yee?
5Mɔna n dana konɔɔyuŋ na deŋele doŋ. Mena dɔɔ n deŋele kewɔŋ keŋ ne wuku kpu, te ke doo kɛɛ daa neŋ kelii wee keŋ Wurubuarɛ waa mo baŋ di balaŋ nombia nɛ. Mena wee kenaŋ te waa wɔŋ n deŋele. Wee kenaŋ te balaŋ baa naa mena keŋ Wurubuarɛ ne di ɔ nombia na ke gbɛɛ nɛ. 6Nawolo nyi Wurubuarɛ waa tɔ walaŋ kamasɛ kom ŋgba mena keŋ ɔtenate be yɛɛ nɛ.
7Baale ta mo be loo gyakaa nyi baa nyiŋ gyoorobiiri na yele na nyeedoŋ keŋ ka dokoso be kyaa ya nɛ. Mena dɔɔ bee nyiŋ konɔɔ te bɛɛ yɛɛ nombia kpaakpaa weeya pou man. Baŋ te Wurubuarɛ waa fa nyeedoŋ kekpaakekpaa keŋ.
8Mɔna balaŋ baŋ lee sibii dɔɔ te bɔɔ bɛɛ anokoare keŋ gyu ke sila nombiakumɛɛ nɛ, Wurubuarɛ baŋ kum na ɔ deŋele kewɔŋ keŋ gyae ke kɔŋ be dɔɔ na baa naa diyem nideli. 9Wurubuarɛ waa yela kaale na kayeyɛɛ ke kɔŋ balaŋ baŋ pou bɛɛ yɛɛ nombiakumɛɛ nɛ dɔɔ. Ke gyae ke fiasɛɛ bo lee Gyudatena dɔɔ, pɛna ke kɔŋ balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ mɔ dɔɔ. 10Mɔna Wurubuarɛ waa yela balaŋ baŋ bɛɛ yɛɛ nombia kpaakpaa nɛ ke nyiŋ gyoorobiiri na yele na wosefɛɛreŋ. Keŋ mɔ gyae ke fiasɛɛ bo lee Gyudatena dɔɔ, pɛna ke kɔŋ balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ mɔ dɔɔ. 11Nawolo nyi Wurubuarɛ ne di ɔ nombia na ke gbɛɛ keŋ ɔ bɛɛ kɛɛ walaŋ siaman ya.
12Balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ, bɔɔ gyeŋ Mosesi mmaraase ŋan ya. Mena dɔɔ akpaa be yɛɛ nombiakumɛɛ na, na Mosesi mmaraase ŋenaŋ te Wurubuarɛ waa mo di be nombia ya. Mɔna deŋele kewɔŋ keŋ baa nyiŋ lee be nombiakumɛɛ keyɛɛ dɔɔ nɛ yɛna yeŋ kekpaa keŋ. Te Gyudatena dɔɔ akpaa be yɛɛ nombiakumɛɛ na, Mosesi mmaraase ŋan te Wurubuarɛ waa mo di be nombia. Nawolo nyi baŋ dɔɔ ba gyeŋ mmaraase ŋenaŋ. 13Nawolo nyi na balaŋ baŋ ba gyeŋ Mosesi mmaraase ŋan nɛ gbɛɛneŋ tenɛɛ la Wurubuarɛ siaman ya. Mɔna balaŋ baŋ bee di mmaraase ŋenaŋ dɔɔ nɛ, baŋ gbɛɛneŋ tenɛɛ la Wurubuarɛ siaman. 14Balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ, bɔɔ gyeŋ Mosesi mmaraase ŋan ya. Mɔna akpaa nyi baŋ gbagba konɔɔ man nombia na wola wɔ nyi baa yɛɛ kpene keŋ mmaraase ŋan na wolo nɛ, kenaŋ nawolo baa nyi mmaraase ŋan doo be konɔɔse man. 15Be nombia ŋan bɛɛ yɛɛ nɛ nawolo baa nyi ba gyeŋ nombia ŋan Mosesi mmaraase ŋan na wolo nyi baa yɛɛ nɛ be konɔɔse man. Mena keŋ be yɛɛ kolo kum yaa kolo kpaakpaate te be konɔɔ man nombia ne yɛɛ wɔ nɛ mɔ ne di adansɛɛ kpu. Nawolo nyi ŋaale man na ne yɛɛ wɔ nyi mena nombia ayɛɛsa kɛŋa be dei ya, mena dɔɔ be wɔe bɛɛ fɛɛ wɔ ya. Debaŋ ŋaale man mɔ na be konɔɔ man nombia na wola wɔ nyi be nombia ayɛɛsa kɛŋa doo na ke gbɛɛ. Kenaŋ na be wɔe ne fɛɛ wɔ. 16Mena yaa Kristo nombia kpaakpaa ŋan me dɔŋɛɛ mee kolosi nɛ na wolo. Nombia ŋenaŋ na wolo baa nyiaa, wee daale Wurubuarɛ waa ta Yesu Kristo dɔɔ di balaŋ nombia ŋan bɛɛ yɛɛ weese nɛ na waa bu wɔ fɔɔ.
17Nɛnɛɛ nyaŋ kpa n yɛɛ Gyuda baale e te n na mo n wose lɔ Mosesi mmaraase ŋan dɔɔ, mena dɔɔ n ne gyina n wose adido nyi n gyeŋ Wurubuarɛ nideli. 18Nyaŋ kpa n gyeŋ Wurubuarɛ kegyaebii nawolo nyi Mosesi mmaraase ŋan na wola na neŋ nombia ŋan ŋe doo na ŋe gbɛɛ nɛ. 19Nyaŋ kpa nyaŋ dɔŋɛɛ la siayɛlɛɛsatena siaman, te n kpa nyaŋ yɛna kanea fa balaŋ baŋ be doo ditiŋtɛɛ man nɛ. 20Nyaŋ kpa nyaŋ yɛna walaŋ ŋon n na wola ayiŋtena na balaŋ baŋ bɔɔ gyeŋ daale ya nɛ nombia. N ne gyɔ n konɔɔ nyi lee Mosesi mmaraase ŋan dɔɔ n gyeŋ kpene kamasɛ na nombia ŋan pou ŋe doo na ŋe gbɛɛ nɛ. 21Nyaŋ ŋon n kpa n na wola balaŋ nombia nɛ, weera dɔɔ te n be tale wola n wose ya? N ne yako balaŋ nyi be na ŋmɛɛle ya mɔna nyaŋ gbagba ne ŋmɛɛle. 22N ne yako balaŋ nyi be na lee be wɛɛla yaa be baala wɔle ya, mɔna nyaŋ gbagba ne yɛɛ mena. Nyaŋ kpa balaŋ na som bɛɛneŋ ya, mɔna nyaŋ dɔŋ bɛɛneŋ denɛɛ man n ne ŋmɛɛle. 23N na wola n wose lee Mosesi mmaraase ŋan dɔɔ, mɔna n bee di ŋe dɔɔ ya. Lee mena dɔɔ n na do Wurubuarɛ desɛŋ. 24Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako nyiaa, lee ɛmɛɛ Gyudatena nombia ayɛɛsa dɔɔ balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ ne kolosi mmusuo nombia tia Wurubuarɛ.
25Akpaa n ne di Mosesi mmaraase ŋan dɔɔ nɛ, kenaŋ na n baala wose kekara keŋ dana tɔnɔɔ. Mɔna akpaa n bee di Mosesi mmaraase ŋan dɔɔ ya nɛ, kenaŋ na n baala wose kekara keŋ yɛɛ yakaa. Kenaŋ na yɛɛ yaa ŋgba n te kara n baala wose gba ya nɛ. 26Nyi akpaa ŋolo te kara ɔ baala wose ya te ɔ ne di Mosesi mmaraase ŋan dɔɔ nɛ, Wurubuarɛ siaman na yɛɛ yaa ŋgba ɔtenate kara ɔ baala wose baa nɛ. 27Nyaŋ Gyuda baale, n gyeŋ mmaraase ŋan nawolo nyi be ŋmarase ŋa bo see neŋ te be kara n baala wose mɔ, mɔna n bee di ŋe dɔɔ ya. Mena dɔɔ walaŋ ŋon ɔ te kara ɔ baala wose ya te ɔ ne di mmaraase ŋan dɔɔ nɛ, waa bu neŋ fɔɔ.
28Nawolo nyi te yɛɛ nyi keŋ ŋolo ne yɛɛ Gyudatena abɔɔ ayɛɛsa dɔɔ te ɔtenate yɛɛ Gyuda baale e ya. Te na baala wose mɔ kekara kaageŋ na wola la nyi ŋolo yɛɛ Gyuda baale gbagba e ya. 29Akpaa nyi ŋolo yɛɛ Gyuda baale gbagba e na, ɔ konɔɔ man na wola la. Te baala wose kekara gbagba mɔ yɛɛ konɔɔ man nombia ŋa. Wurubuarɛ feliŋ ŋon ne kyɛɛkee na ɔtenate konɔɔ. Ka te yɛɛ nyi mmaraase ŋan bɔɔ ŋmarase see nɛ dɔɔ kedi ya. Mena walaŋ ŋonaŋ nɛ, Wurubuarɛ na lese na ɔ yele. Te yɛɛ denibalaŋ ya.
31Akpaa ŋolo de yako nyi ɔ yɛɛ Gyuda baale e na, gbɛɛ woŋti man yaa ɔ kela ŋon ɔ te yɛɛ Gyuda baale e ya nɛ? Tɔnɔɔ woŋti doo la Gyuda baale keyɛɛ man? Yaa woŋ tɔnɔɔ doo la baala wose kekara man? 2Ke yɛɛ ampaŋ nyi n yɛɛ Gyuda baale e na, ke dana tɔnɔɔ lee gbɛɛ kamasɛ man. Gyaŋgbate yɛna nyi, Wurubuarɛ moo ɔ nombia ŋan bo do Gyudatena nyiŋmaa man. 3Ke yɛɛ ampaŋ nyi Gyudatena baŋ man baale te lɛɛ Wurubuarɛ nombia ŋan di ya. Mɔna ba deŋele doŋ keŋ bɔɔ yɛɛ nɛ, gyae ke tale tɔ Wurubuarɛ gbɛɛ nyi ɔ na yɛɛ kpene keŋ ɔ be wulaa yako see nyi waa yɛɛ nɛ yee? 4Be doo mena korakora ya. Keŋ na keŋ balaŋ yɛɛ akɛrɛɛtenawɔ koraŋ nɛ, Wurubuarɛ dɔɔ ɔ nombia doo na ke gbɛɛ ŋgba mena keŋ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako lee Wurubuarɛ wose man nɛ nyiaa,
“Akpaa n ne kolosi na,
n ne kolosi nombia na anokoare bo
te walaŋ kamasɛ ne naa nyi n nombia doo na ke gbɛɛ.
Te n di walaŋ kamasɛ nombia na,
bɛɛ naa nyi n nombia kedi mɔ dei”
5Deniwalaŋ waa tale bɔɔse nyiaa, nyi de nombiakumɛɛ de yeli balaŋ de naa nyi Wurubuarɛ nombia doo na ke gbɛɛ na, kenaŋ na akpaa de yɛɛ nombiakumɛɛ te ɔ wɔŋ da deŋele na, dɛɛ tale yako nyi ɔ ta ŋere daa do? 6Ka te yɛɛ mena korakora ya. Akpaa nyi Wurubuarɛ nombia ŋan be doo na ke gbɛɛ ya na, sena te waa yɛɛ na waa di balaŋ pou nombia? 7Nyi akpaa ma dekara keŋ mee dii nɛ da lese Wurubuarɛ nombia ŋan ŋe doo na ke gbɛɛ nɛ wola nideli te da lese ɔ yele na, woŋ dɔɔ te Wurubuarɛ sɛɛ ɔ ne bu maŋ fɔɔ nyi me yɛɛ nombiakumɛɛyɛɛre e? 8Mena na woŋ dɔɔ te dɔɔ ne yako nyi, “Ɛ yela de kaa yɛɛ nombiakumɛɛ na Wurubuarɛ nombia kpaakpaa ke nyiŋ lee debɔɔ ya.” Balaŋ baale taŋ kara me nɔɔ nyi ma te yako mena nombii kei see. Balaŋ baŋ bɛɛ kara me nɔɔ nɛ, Wurubuarɛ waa wɔŋ ba deŋele ŋgba mena keŋ kaboena nɛ.
Walaŋ kamasɛ gbɛɛ ba tenɛɛ ya
9Nɛnɛɛ sena yaa dɛɛ gyueŋ baa lee nombia kɛŋa man? Daa Gyudatena na gyueŋ baa nyi de dei kela balaŋ akaŋ baŋ yaa? Koa be doo mena ya. Nawolo nyi de wulaa yako ŋon nyi Gyudatena na baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ pou daseŋae yɛɛ dokoloŋ. Nombiakumɛɛ te wulu be popou man. 10Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne di nombii kei wose man adansɛɛ nyiaa,
“Ŋolo na ŋolo be kyaa keŋ ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman ya.
11Ŋolo na ŋolo be kyaa keŋ ɔ dana nyansa
na waa nyii Wurubuarɛ nombia ŋan man ya,
te ŋolo mɔ be kyaa keŋ ɔ ne kɛo Wurubuarɛ gbɛɛneŋ ya.
12Balaŋ pou te wɔŋ ba wose lee Wurubuarɛ gbɛɛneŋ man.
Be popou te wɔlɛɛ.
Ŋolo na ŋolo be kyaa keŋ ɔ ne yɛɛ nombia kpaakpaa ya”
13“Bɛɛ gyae nombia nkaraŋkaraŋ keyako.
Bɛɛ mo be nɔɔ beo balaŋ.”
“Be nɔɔwoya na koo ŋgba yeŋ nɛ.”
14“Bɛɛ mo nɔɔwoya ŋaŋ nyiŋan falaa balaŋ.”
15“Balaŋ kako be dana wɔ baŋ ya.
16Yenaŋ kamasɛ keŋ bee gyu na bɛɛ wɔlɛɛ abɔɔ botɔɔ,
te bɛɛ mo kayeyɛɛ mɔ lɔ balaŋ dɔɔ.
17Mena balaŋ kɛwɔ bɛɛ yɛɛ kpene keŋ gyae
ka mo wosefɛɛreŋ kɔŋ ya.”
18“Te Wurubuarɛ keyee be doo be man mɔ ya.”
19Da gyeŋ nyi kpene kamasɛ keŋ Wurubuarɛ mmaraase ŋan na wolo nɛ, doo bo fa balaŋ baŋ be doo mmaraase ŋan tɛɛ nɛ. Mena dɔɔ ŋolo be kyaa nyi waa nyiŋ gbɛɛ tira nombii daale nɔɔ yako nyi ɔ te yɛɛ ta dukum keŋ kaboena na nyi Wurubuarɛ waa wɔŋ ɔ deŋele ya. Kei nawolo baa nyi Wurubuarɛ waa di walaŋ kamasɛ nombia wee daale. 20Nawolo nyi mmaraase ŋan dɔɔ kedi be gyae ke tale yela ŋolo gbɛɛneŋ ka tenee Wurubuarɛ siaman ya. Mɔna mmaraase ŋenaŋ ne yele la te dɛɛ gyem nyi de yɛɛ nombiakumɛɛyɛɛrawɔ.
Kelɛɛdi ne yele la walaŋ gbɛɛneŋ na tenee
21Te nɛnɛɛ dɔɔ Wurubuarɛ ta wola daa gbɛɛ keŋ dɛɛ mo na de nombia ka tenee ɔ siaman, keŋ te yɛɛ nyi mmaraase ŋan dɔɔ kedi ya. Mosesi mmaraase ŋan na Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra nombia aŋmaraseŋ see ŋan wulaa yako mena gbɛɛnaa kenaŋ nombia. 22Mena gbɛɛnaa kenaŋ yɛna Yesu Kristo kelɛɛdi. Nawolo nyi walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ Yesu di na, Wurubuarɛ waa lɛɛ ɔtenate do nyi ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ ŋon Wurubuarɛ siaman. Gbɛɛ kei man te Wurubuarɛ waa mo na waa lɛɛ walaŋ kamasɛ ŋon waa lɛɛ Yesu Kristo di nɛ nyee. Wurubuarɛ be famenɛ na botɔɔ keŋ ɔtenate ba lee ya. 23Nawolo nyi walaŋ kamasɛ te yɛɛ dukum, mena dɔɔ Wurubuarɛ gyoorobiiri keŋ nafɔ kaboena nyi ke dee doo de man nɛ, de te nyiŋ ke mena ya.
24Mɔna lee Wurubuarɛ bɛrɛɛ keŋ ɔ ba mo boele daa nɛ dɔɔ te balaŋ gbɛɛneŋ na tenee ɔ siaman. Yesu Kristo dɔɔ te ɔ tɛɛwɔ mo mena bɛrɛɛ kei boele daa. Ŋon Yesu tɔɔ na balaŋ pou nombiakumɛɛ kom, te ɔ lese wɔ lee be nombiakumɛɛ keyɛɛ man te be nyiŋa ba wose. 25Wurubuarɛ gbagba moona Yesu Kristo fa ŋgba kedeesa nɛ, nyi ɔ kaa yeŋ ŋgba mpataa nɛ lee de nombiakumɛɛ dɔɔ na Wurubuarɛ ke ta ɔ yeŋ kei dɔɔ mo de nombiakumɛɛ pou kyɛɛ daa. Mena dɔɔ walaŋ kamasɛ ŋon waa lɛɛ Yesu nombia di nɛ, Wurubuarɛ waa mo ɔ nombiakumɛɛ pou kyɛɛ e. Wurubuarɛ yɛɛ nombii kei bo na ka wola nyi ɔ nombia doo na ke gbɛɛ, te ɔ bɛɛ ŋere ŋolo mɔ do ya. Gyaŋgba gyaŋgba keŋ nɛ, Wurubuarɛ nyiŋa konɔɔ te ɔ lese ɔ sia lee balaŋ nombiakumɛɛ ŋan bɛɛ yɛɛ nɛ dɔɔ. 26Mɔna nɛnɛɛ dɔɔ Wurubuarɛ bɛɛ lese ɔ sia lee deniwalaŋ dukum keyɛɛ dɔɔ ya. Kei na wola la nyi Wurubuarɛ nombia ayɛɛsa doo na ke gbɛɛ, te walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ Yesu di na waa yela ɔtenate mɔ nombia ka tenee ŋon Wurubuarɛ siaman.
27Nɛnɛɛ woŋ dɔɔ te dɛɛ gyɔ de konɔɔ? Kolo be kyaa ya. Nawolo nyi na mmaraase ŋan kesila ne yele la te walaŋ gbɛɛneŋ na tenee Wurubuarɛ siaman ya, mɔna lee Yesu Kristo kelɛɛdi dɔɔ te walaŋ gbɛɛneŋ na tenee Wurubuarɛ siaman. 28Mena dɔɔ de nombii keŋ dɔɔ da seŋɛɛ yɛna nyi, na mmaraase ŋan dɔɔ kedi dɔɔ te walaŋ gbɛɛneŋ na tenee Wurubuarɛ siaman ya. Mɔna lee Yesu Kristo kelɛɛdi dɔɔ, te walaŋ gbɛɛneŋ na tenee Wurubuarɛ siaman.
29Ɛ yela maa bɔɔse ŋon nyiaa, Wurubuarɛ yɛɛ Gyudatena baageŋ Wurubuarɛ e? Koa, ɔ yɛɛ balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ mɔ Wurubuarɛ e. 30Wurubuarɛ dokoloŋ kooŋ kyaa la. Mena dɔɔ lee kelɛɛdi keŋ Gyudatena be lɛɛ e di dɔɔ te waa lɛɛ wɔ do nyi be gbɛɛneŋ tenɛɛ ɔ siaman. Mena kelɛɛdi kenaŋ ke mɔ dɔɔ te waa lɛɛ balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ mɔ do nyi be gbɛɛneŋ tenɛɛ ɔ siaman. 31Mena dɔɔ dee sila kelɛɛdi keŋ gbɛɛ, na dee tina mmaraase ŋan dɔɔ kedi yela yaa? Koa, da kelɛɛdi ne gyae la ke yela na dɛɛ tale di mmaraase ŋan dɔɔ nideli.
4Aberaham kelɛɛ Wurubuarɛ di
1Nɛnɛɛ woŋ yaa daa Gyudatena dana dɛɛ yako lee de naana Aberaham wose man? Woŋ te Aberaham naawɔ lee kelɛɛdi da anekoloseŋ kei wose man? 2Akpaa nyi Wurubuarɛ lɛɛ Aberaham bo do nyi ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ ŋon Wurubuarɛ siaman lee tom keŋ ɔ be yɛɛ nɛ dɔɔ na, kenaŋ na ŋon Aberaham waa tale gyɔ ɔ konɔɔ, mɔna na Wurubuarɛ siaman ya. 3Sena te Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako? Nombia ŋenaŋ ne yako nyiaa, “Aberaham lɛɛ Wurubuarɛ di, mena dɔɔ te Wurubuarɛ lɛɛ e do nyi ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ ŋon Wurubuarɛ siaman.”
4Akpaa walaŋ de yɛɛ tom te n tɔ e kom na, kom keŋ n be tɔ e nɛ te yɛɛ nyi n moo ke bo kyɛɛ e ya. Mɔna ke yɛɛ kpene keŋ kaboena nyi waa nyiŋ lee tom keŋ ɔ be yɛɛ nɛ dɔɔ. 5Nyi akpaa te yɛɛ nyi ŋolo tom keŋ ɔ be yɛɛ nɛ dɔɔ ya, mɔna akpaa ɔ lɛɛ di nyi Wurubuarɛ ne tale yela nombiakumɛɛyɛɛra baŋ bɔɔ lɛɛ Yesu di nɛ gbɛɛneŋ ne tale tenee ŋon Wurubuarɛ siaman nɛ, kenaŋ na ɔtenate kelɛɛdi gyae ke yela Wurubuarɛ ke lɛɛ e do nyi ɔ gbɛɛneŋ tenee ɔ siaman. 6Gyoo Defidi wulaa yako nombia kɛŋa Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see man wola nyiaa, akpaa Wurubuarɛ te kɛɛ ŋolo nombia ayɛɛsa ya te ɔ lɛɛ e do nyi ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ ŋon Wurubuarɛ siaman na, kenaŋ na walaŋ ŋonaŋ ŋon na nyeebam. Gyoo Defidi nombia ŋenaŋ yɛna nyiaa,
7“Balaŋ baŋ Wurubuarɛ ba mo be nombiakumɛɛ kyɛɛ wɔ
te ɔ be gyae waa tɔɔse ŋa bela ya nɛ,
baŋ na nyeebam.
8Walaŋ ŋon Wurubuarɛ bɛɛ mo ɔ nombiakumɛɛ
do ɔ konɔɔ man ya nɛ,
ŋon na nyeebam.”
9Mena nyeebam kei nɛ, na ke yɛɛ fa balaŋ baŋ bɔɔ kara be baala wose nɛ baageŋ yaa baŋ ba te kare ya nɛ mɔ kpuɛ? Koa, ke yɛɛ be popou wui. De wulaa dɛɛ yako nyiaa, lee Aberaham kelɛɛdi dɔɔ te Wurubuarɛ lɛɛ e do nyi ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ ŋon Wurubuarɛ siaman. 10Mɔna debaŋ woŋti te Wurubuarɛ lɛɛ Aberaham do nyi ɔ nombia tenɛɛ ɔ siaman? Debaŋ kenaŋ na, Aberaham te kara ɔ baala wose yaa ɔ te kara ta ya? Na ɔ ke kara ɔ baala wose wɔle ya, mɔna Wurubuarɛ lɛɛ e do pɛte ɔ kara ɔ baala wose. 11Aberaham baala wose kekara yɛɛ kpene keŋ ne di adansɛɛ nyi lee ɔ kelɛɛdi dɔɔ te debaŋ keŋ ɔ te kara ta ɔ baala wose ya nɛ, Wurubuarɛ lɛɛ e do nyi ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ ŋon Wurubuarɛ siaman. Mena dɔɔ balaŋ baŋ pou ba te kara ta be baala wose ya te bɔɔ lɛɛ Wurubuarɛ di nɛ, ɔ te yeli be gbɛɛneŋ ta tenɛɛ ŋon Wurubuarɛ siaman. Kei te yeli Aberaham te kaa bese baŋ mɔ be naana. 12Ŋon Aberaham ŋonaŋ bese yaa ɔ yɛɛ balaŋ baŋ bɔɔ kara be baala wose nɛ mɔ be naana. Na keŋ bɔɔ kara be baala wose nɛ kaageŋ dɔɔ te ɔ bese be naana ya, mɔna keŋ bɔɔ lɛɛ Wurubuarɛ di kpu ŋgba mena keŋ ŋon Aberaham be lɛɛ Wurubuarɛ di pɛte bɔɔ kara ɔ baala wose nɛ dɔɔ te ɔ bese be naana.
13Wurubuarɛ yakowɔ see nyiaa, Aberaham na ɔ duuluŋ man balaŋ ne gyae la baa di tɛɛle kei dɔɔ. Te yɛɛ nyi keŋ Aberaham be di Mosesi mmaraase ŋan dɔɔ, dɔkaa te Wurubuarɛ yako nombia kɛŋa ya, mɔna keŋ Aberaham be lɛɛ Wurubuarɛ di te Wurubuarɛ be lɛɛ e do nyi ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ ŋon Wurubuarɛ siaman nɛ dɔɔ te ɔ yako nombia ŋenaŋ. 14Nyi akpaa balaŋ baŋ bee di mmaraase ŋan dɔɔ nɛ dɔɔ te Wurubuarɛ yako keyako see kei nɛ, kenaŋ na Wurubuarɛ kelɛɛdi keŋ yɛɛ yakaa te ɔ keyako see keŋ mɔ be dana tɔnɔɔ ya. 15Nawolo nyi mmaraase na moona Wurubuarɛ baŋ kɔŋ. Te botɔɔ keŋ mɔ mmaraase be kyaa ya na, dukum mɔ keyɛɛ be kyaa ya.
16Mena dɔɔ lee kelɛɛdi dɔɔ te balaŋ baa tale nyiŋ Wurubuarɛ abɔɔ ŋan ɔ be yako see nɛ. Na abɔɔ kɛŋa ka bese kpene keŋ Wurubuarɛ na mo boele balaŋ yakaa. Kei na wolo baa nyi Aberaham duuluŋ man balaŋ pou baa nyiŋ mena abɔɔ ŋenaŋ. Te yɛɛ nyi baŋ bee di mmaraase ŋan dɔɔ nɛ baageŋ ne gyae la baa nyiŋ ŋa ya, mɔna baŋ pou bɔɔ lɛɛ di ŋgba mena keŋ Aberaham be lɛɛ di nɛ mɔ baa nyiŋ mena abɔɔ ŋenaŋ. Nawolo nyi Wurubuarɛ siaman na, Aberaham yɛna de popou de naana. 17Ŋgba mena keŋ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ne yako nyiaa, “Ma te yeli n ta bese tɛɛle kei dɔɔ balaŋ pou be naana.” Aberaham ŋon ɔ be lɛɛ Wurubuarɛ di nɛ, ɔ yɛɛ de naana e Wurubuarɛ siaman. Ŋon Wurubuarɛ kei ne gyuusu na woya lee yeŋ man, te ŋon ne tale la yela abɔɔ ŋan nafɔ ŋɔɔ kyaa ya nɛ ne kɔŋ ŋgba ŋe wulaa ŋe kyaa nɛ.
18Na kolo na kolo be kyaa keŋ gyae ke yela Aberaham ka mo ɔ loo gyakaa nyi, Wurubuarɛ waa yɛɛ kpene keŋ ɔ be yako see nyi waa yɛɛ nɛ ya. Mɔna Aberaham lɛɛ Wurubuarɛ di te ɔ moo ɔ loo pou gyakaa ɔ dɔɔ. Lee mena dɔɔ ɔ kaa bese tɛɛle kei dɔɔ balaŋ pou be naana, ŋgba mena keŋ Wurubuarɛ be yako see nyi, “Ɔ duuluŋ man balaŋ baa bo ŋgba kyolobiise nɛ.” 19Debaŋ keŋ Wurubuarɛ be yako Aberaham mena nombii kei nɛ, na ɔ te di kulutooneŋ sɔŋonoŋ (100) mena dɔɔ ɔ te ŋmɛɛ keŋ nyi ŋolo loo be gyakaa nyi waa tale lola bela ya. Mena mɔ te ɔ wɛɛle Saara mɔ te ŋmɛɛ gbaa lolo. Kɛŋa pou wɔle nɛ, Aberaham ta lee wɔle Wurubuarɛ kelɛɛdi man ya. 20Mena mɔ te ɔ te lɛɛ aŋmaareŋ nyi nombia ŋan Wurubuarɛ be yako see nɛ be gyae ke kɔŋ mena ya, mɔna ɔ yɛɛ kakyeŋ seŋ ɔ kelɛɛdi keŋ man keŋkeŋ te ɔ lese Wurubuarɛ yele. 21Nawolo nyi na ɔ gyeŋ lee ɔ konɔɔ man nideli nyi, Wurubuarɛ dana doŋ keŋ waa tale yɛɛ kpene keŋ ɔ be yako see nyi waa yɛɛ nɛ. 22Lee Aberaham kelɛɛdi kei dɔɔ te “Wurubuarɛ lɛɛ e do nyi ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ ɔ siaman.”
23Ba ke ŋmarase nyi “Ɔ lɛɛ Wurubuarɛ di dɔɔ te ɔ gbɛɛneŋ teneewɔ Wurubuarɛ siaman” nɛ, na Aberaham waageŋ dɔɔ te be ŋmarase mena nombii kenaŋ ya. 24Mɔna daa baŋ mɔ dɛɛ lɛɛ Wurubuarɛ ŋon ɔ be gyuusu de Gbeŋgyoo Yesu Kristo lee yeŋ man nɛ di, na waa yela de gbɛɛneŋ ka tenee ɔ siaman nɛ mɔ dɔɔ te be ŋmarase mena nombii kenaŋ. 25Lee de nombiakumɛɛ dɔɔ te Wurubuarɛ lese Yesu Kristo nyi ɔ kaa yeŋ fa daa. Mena mɔ te ɔ gyuusu e lee yeŋ man, na ke yela de gbɛɛneŋ ka tenee ŋon Wurubuarɛ siaman.
5Daa na Wurubuarɛ nsana ta bese de
1Nɛnɛɛ lee keŋ dɔɔ lɛɛ de Gbeŋgyoo Yesu di dɔɔ, Wurubuarɛ te lɛɛ daa do nyi de gbɛɛneŋ tenɛɛ ɔ siaman. Te lee de Gbeŋgyoo Yesu Kristo ŋonaŋ dɔɔ, gyoŋ te kaa doo daa na Wurubuarɛ nsana. 2Lee de Kristo kelɛɛdi dɔɔ te de nyiŋa Wurubuarɛ bɛrɛɛ keŋ ɔ ba mo boele daa te de dɔŋ ke man nɛ. Mena dɔɔ dana daa gyoŋ, nawolo nyi de loo gyakaa nyi dɛɛ kaa di gyoori kpu na e. 3Na keŋ kaageŋ ya. Kenaŋ wɔle na dana daa gyoŋ bela lee da diyem kena man, nawolo nyi diyem kena ne yele la walaŋ ne tale kyaŋ ɔ wose seŋ keŋkeŋ. 4Walaŋ de kyaŋ ɔ wose seŋ keŋkeŋ na, ne yeli Wurubuarɛ ne lɛɛ ɔtenate do. Mena mɔ te nyi walaŋ da gyem nyi Wurubuarɛ te lɛɛ e do na, ne yeli ɔ ne nyiŋ kpene keŋ dɔɔ waa mo ɔ loo gyakaa. 5Mena loo kegyakaa kei mɔ be gyae ka do daa desɛŋ ya, nawolo nyi Wurubuarɛ te tɛɛ ɔ feliŋ ŋon ɔ ba mo do de man nɛ dɔɔ mo ɔ balaŋ kegyae do de man.
6Nawolo nyi debaŋ keŋ de sɛɛ de yɛɛ nombiakumɛɛyɛɛrawɔ te dɔɔ dana doŋ keŋ dɛɛ tale mo kyɛɛkee da kekyaabii ya nɛ, Kristo kɔŋawɔ kaa yeŋ fa daa debaŋ keŋ Wurubuarɛ ba see nɛ man. 7Gyae ke yɛɛ doŋ nideli pɛte ŋolo ke tale lɛɛ walaŋ ŋon ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman nɛ yeŋ yeŋ. Mɔna nyi akpaa ŋolo ne yɛɛ deeli fa balaŋ na, mberem na ŋolo waa sɛɛ lɛɛ ɔ yeŋ yeŋ. 8Mɔna Wurubuarɛ ta lese wola nyi ɔ ne gyae daa nideli, nawolo nyi debaŋ keŋ de sɛɛ de yɛɛ nombiakumɛɛyɛɛrawɔ nɛ, ɔ yela Kristo kaa yeŋawɔ fa daa. 9Lee Kristo fatabo keŋ ɔ ba mo feefo de nombiakumɛɛ dɔɔ, te Wurubuarɛ lɛɛ daa do nyi de gbɛɛneŋ tenɛɛ ɔ siaman. Mena mɔ te lee Kristo fatabo kenaŋ dɔɔ, Wurubuarɛ waa lɛɛ da nyee wee keŋ waa mo baŋ di tɛɛle kei dɔɔ balaŋ pou nombia nɛ. 10Nafɔ na de yɛɛ balaŋ baŋ dɛɛ kɔla Wurubuarɛ, mɔna lee ɔ bu yeŋ keŋ dɔɔ ɔ ta mo daa yɛɛ ɔ gyoona baŋ ɔ ne gyae. Nyi ɔ bu Yesu yeŋ keŋ te yeli de ta bese ɔ gyoona na, kenaŋ na Yesu nyeedoŋ keŋ ɔ be nyim nɛ be gyae ke yela waa lɛɛ da nyee kekpaa yee? 11Te yɛɛ nyi ɔ lɛɛ da nyee bo kaageŋ ya, mɔna lee Yesu Kristo dɔɔ dee di gyoŋ Wurubuarɛ ɔsom keŋ man. Nawolo nyi lee ŋon Yesu Kristo dɔɔ gyoŋ te kaa doo daa na Wurubuarɛ nsana.
Be ka mo Adam maa na Kristo
12Lee walaŋ dokoloŋ dɔɔ te nombiakumɛɛ kɔŋawɔ tɛɛle kei dɔɔ. Ŋon yɛna de naana Adam. Nombiakumɛɛ keyɛɛ mɔ moona yeŋ kɔŋ. Mena dɔɔ te yeŋ nyiŋa doŋ balaŋ dɔɔ, nawolo nyi walaŋ kamasɛ te yɛɛ dukum. 13Pɛte Wurubuarɛ ka mo mmaraase ŋan fa Mosesi na, nombiakumɛɛ wulaa kyaa tɛɛle kei dɔɔ. Mɔna botɔɔ keŋ mmaraa be kyaa ya nɛ, bɔɔ ne kala dukum keyɛɛ do kolo man ya. 14Leenaŋ de naana Adam debaŋ kaa lii de naana Mosesi debaŋ man nɛ, yeŋ ne dii na doŋ balaŋ pou dɔɔ. Balaŋ baŋ ba te yɛɛ deŋele doŋ Wurubuarɛ nombia ayakoŋ see ŋan dɔɔ ŋgba Adam koraŋ ya nɛ, yeŋ dii doŋ be dɔɔ. Adam seŋɛɛ fa walaŋ ŋon waa kɔŋ nɛ. Walaŋ ŋonaŋ yɛna Yesu Kristo.
15Ke yɛɛ anokoare ke nyi mena balaŋ bala kɛwɔ yɛɛ kpookpoo. Nawolo nyi kpene keŋ be tɛɛ Adam dɔɔ kɔŋ, na kpene keŋ be tɛɛ Kristo dɔɔ kɔŋ nɛ te yɛɛ dokoloŋ ya. Lee Adam dukum keŋ ɔ be yɛɛ nɛ dɔɔ te balaŋ burum nyiŋa yeŋ. Te lee Yesu Kristo bɛrɛɛ dɔɔ te Wurubuarɛ lese ɔ bɛrɛɛ wola balaŋ burum, kela balaŋ baŋ bɔɔ yem lee Adam dukum dɔɔ nɛ. 16Wurubuarɛ bɛrɛɛ keŋ ɔ ba mo boele daa nɛ, na kpene keŋ Adam dukum keŋ ba mo kɔŋ nɛ te yɛɛ dokoloŋ ya. Adam dukum keŋ ɔ be yɛɛ nɛ yele la te balaŋ pou dii fɔɔ Wurubuarɛ siaman. Mɔna balaŋ nombiakumɛɛ burum kɛŋa wɔle na, Wurubuarɛ ta mo ɔ bɛrɛɛ boele daa te ɔ moo da akumɛɛ kyɛɛ daa te ɔ yela de kaa bese balaŋ baŋ be gbɛɛneŋ tenee ɔ siaman. 17Lee walaŋ dokoloŋ dukum keyɛɛ dɔɔ te yeŋ dii gyoori balaŋ pou dɔɔ. Mɔna keŋ Yesu Kristo be yɛɛ fa daa nɛ, ke tɔnɔɔ kela kpene keŋ Adam dukum keŋ ba mo kɔŋ nɛ. Wurubuarɛ te tɛɛ Yesu Kristo dɔɔ wii de waraŋase nideli te ɔ moo ɔ bɛrɛɛ boele daa te ɔ yela da bese balaŋ baŋ de gbɛɛneŋ tenee ɔ siaman. Walaŋ kamasɛ ŋon Wurubuarɛ be wii ɔ waraŋase, te ɔ ba mo ɔ bɛrɛɛ boele e te ɔ be yeli ɔ gbɛɛneŋ ba tenee ɔ siaman nɛ, waa nyiŋ nyeedoŋ kekpaa na waa yela ŋon na Yesu Kristo ke di gyoori.
18Mena dɔɔ ŋgba mena keŋ lee walaŋ dokoloŋ nombiakumɛɛ keyɛɛ dɔɔ te balaŋ pou be di fɔɔ Wurubuarɛ siaman nɛ, mena ke mɔ te lee walaŋ dokoloŋ nombia kpaakpaa keyɛɛ dɔɔ te Wurubuarɛ waa lɛɛ balaŋ burum do nyi be gbɛɛneŋ tenɛɛ ɔ siaman na waa fa wɔ nyeedoŋ. 19Mena keŋ lee walaŋ dokoloŋ deŋele doŋ dɔɔ te balaŋ pou ba bese nombiakumɛɛyɛɛra nɛ, mena ke mɔ te lee walaŋ dokoloŋ obuo dɔɔ Wurubuarɛ waa lɛɛ balaŋ burum do nyi be gbɛɛneŋ tenee ɔ siaman.
20Mosesi mmaraase ŋan kɔŋae na ke yela balaŋ kena be nombiakumɛɛ ŋan bɛɛ yɛɛ nɛ nideli. Mɔna debaŋ keŋ nombiakumɛɛ na boo na, Wurubuarɛ bɛrɛɛ keŋ mɔ na boo kpu. 21Nafɔ na nombiakumɛɛ ne diina doŋ balaŋ dɔɔ, te ne kpase baŋ na Wurubuarɛ nsana. Mɔna nɛnɛɛ dɔɔ Wurubuarɛ ta mo ɔ bɛrɛɛ boele daa yela de ta bese balaŋ baŋ be gbɛɛneŋ tenee ŋon Wurubuarɛ siaman, na ke yela dɛɛ ta de Gbeŋgyoo Yesu dɔɔ nyiŋ nyeedoŋ kekpaa.
6Kristo dɔɔ te de nyeedoŋ dana tɔnɔɔ
1Akpaa nnɛ te nombia kɛŋa doo na, na sena yaa dɛɛ yako baa? Kaboena nyi dɛɛ dɔɔ da dukum keyɛɛ man na Wurubuarɛ bɛrɛɛ keŋ ka bo yaa? 2Korakora, be kɔŋ mena ya. Nawolo nyi da te wɔŋ da wose lee dukum keyɛɛ man. Mena dɔɔ tekaboena nyi dɛɛ bese gyu ke kyaa da dukum keyɛɛ man bela ya. 3Debaŋ keŋ bɔɔ sɔ daa Wurubuarɛ loŋ te daa na Yesu Kristo be yɛɛ dokoloŋ nɛ, na ɛ ba gyeŋ nyi da te yɛɛ dokoloŋ baa lee ɔ yeŋ keŋ man yee? 4Ba ke sɔ daa Wurubuarɛ loŋ keŋ nɛ, na yɛɛ yaa ŋgba daa na Yesu Kristo yeŋa la te be wuu daa na e nɛ, nawolo nyi daa na e te yɛɛ dokoloŋ. Mena dɔɔ ŋgba mena keŋ de kya Wurubuarɛ ba mo ɔ gyoorobiiri doŋ keŋ gyuusu Yesu Kristo lee woya man fa e nyeedoŋ nɛ, mena te kaboena nyi daa mɔ dɛɛ kyaa dinɔɔ wɔle man.
5Nawolo nyi akpaa daa na Yesu te yɛɛ dokoloŋ lee ɔ yeŋ man na, kenaŋ na Wurubuarɛ waa gyuusu daa mɔ lee yeŋ man ŋgba mena keŋ ɔ be gyuusu Yesu lee yeŋ man nɛ. 6Da gyeŋ nyi debaŋ keŋ bɔɔ gyɔ e mataa ɔpaŋdaŋ keŋ dɔɔ te ɔ ba yem nɛ, na ŋon Yesu na de dinɔɔ bene keŋ yaa be gyɔɔwɔ ko nɛ. Kei te yeli doŋ keŋ nombiakumɛɛ dana de dɔɔ nɛ nɔɔ ta yem, keŋ de ta tekaa yɛɛ nombiakumɛɛ gbeŋawɔ bela ya. 7Nawolo nyi akpaa ŋolo da yem na, ɔ te tira ɔ wose lee nombiakumɛɛ keyɛɛ man. 8Nyi akpaa daa na Kristo ta yem na, kenaŋ na dɛɛ lɛɛ di nyi daa na e mɔ dɛɛ kyaa nyeedoŋ man. 9Da gyeŋ nyi Wurubuarɛ gyuusuna Yesu Kristo lee yeŋ man, te ɔ be gyae waa yeŋ bela ya. Nawolo nyi yeŋ ba tekaa dana doŋ ɔ dɔɔ bela ya. 10Yeŋ keŋ ɔ ba yem nɛ, ɔ yeŋae karatetee dokoloŋ na waa ko nombiakumɛɛ nɔɔ. Mena dɔɔ nɛnɛɛ keŋ ɔ kyaa nyeedoŋ man nɛ, ɔ kyae fa Wurubuarɛ. 11Mena ke mɔ te kaboena nyi yaa kɛɛ ɛ wose nyi ɛmɛɛ mɔ yeŋae na ɛ ka ko nombiakumɛɛ nɔɔ, te nɛnɛɛ ɛ kyae fa Wurubuarɛ. Nawolo nyi ɛmɛɛ na Kristo Yesu te yɛɛ dokoloŋ.
12Mena dɔɔ ɛ na tekaa yela nombiakumɛɛ kedi doŋ ɛ wosenaane keŋ gyae ka yeŋ nɛ dɔɔ, na ɛ ke sila abɔɔ kumɛɛ ŋan ɛmɛɛ gbagba ne gyae tɛɛle kei dɔɔ nɛ ya. 13Ɛ na mo ɛ wosenaane yenaŋ daale fa nombiakumɛɛ keyɛɛ ya. Mɔna ɛ mo ɛ wose fa Wurubuarɛ ŋgba balaŋ baŋ bɔɔ lese wɔ lee yeŋ man kɔŋ nyeedoŋ man nɛ. Ɛ mo ɛ wose pou fa Wurubuarɛ na waa mo ŋon yɛɛ kpene keŋ dei te ke doo na ke gbɛɛ nɛ. 14Tekaboena nyi nombiakumɛɛ dee di doŋ ɛ dɔɔ bela ya, nawolo nyi ɛ ba tekaa ɛ doo Mosesi mmaraase ŋan tɛɛ ya, mɔna nɛnɛɛ dɔɔ ɛ dɔŋ bo Wurubuarɛ bɛrɛɛ keŋ man.
15Mena dɔɔ nɛnɛɛ keŋ de dɔŋ Wurubuarɛ bɛrɛɛ keŋ man, te dɔɔ tekaa doo mmaraase ŋan tɛɛ ya nɛ, na kaboena nyi dɛɛ gyakaa nombiakumɛɛ keyɛɛ dɔɔ bela yaa? Korakora, be doo mena ya. 16Ɛ ba gyeŋ nyi akpaa n mo n wose fa ŋolo te n na som e te n ne yɛɛ ɔ kegyaebii na, na n ta bese ɔ gbeŋi yee? Kei na wolo baa nyi akpaa n yeli dukum da mo neŋ yɛɛ ɔ gbeŋi na, yeŋ ne sila la. Mɔna nyi n mo n wose fa Wurubuarɛ te n ne tei ɔ dei ŋgba ɔ gbeŋi nɛ, waa yela n nombia ka tenee ɔ siaman. 17Mɔna dɛɛ do Wurubuarɛ nɔɔ nawolo nyi debaŋ daale na, nafɔ ɛ yɛɛ nombiakumɛɛ gbeŋawɔ. Te nɛnɛɛ dɔɔ ɛ ta mo ɛ konɔɔ pou ɛ silana Wurubuarɛ gbɛɛneŋ ŋan bɔɔ wola ŋon nɛ.
18Wurubuarɛ te yeli ɛ ta lese ɛ wose lee nombiakumɛɛ keyɛɛ man, te ɛ kaa bese Wurubuarɛ gbeŋa na ɛ ke tale yɛɛ nombia ŋan tenɛɛ ɔ siaman. 19Ɛ nombia man kenyii dana doŋ kyomii, mena dɔɔ te ma moo nombii kei mɛɛ maa na deniwalaŋ kekyaabii man nɛ. Gyaŋgba keŋ na ɛ moo ɛ wose pou besena gbeŋa fa nombia nkaraŋkaraŋ na nombiakumɛɛ keyɛɛ. Mena mɔ te kaboena nyi nɛnɛɛ yaa mo ɛ wose bese Wurubuarɛ gbeŋa, na ɛ ke tale yɛɛ nombia ŋan ŋe doo na ŋe gbɛɛ na ɛ ka bese balaŋ baŋ ayimɛɛ be doo ba wose man ya kelii ɔto.
20Debaŋ keŋ ɛ yɛɛ nombiakumɛɛ gbeŋawɔ nɛ, na ɛ be famenɛ na abɔɔ ŋan ŋa tenɛɛ Wurubuarɛ siaman nɛ keyɛɛ ya. 21Debaŋ keŋ ɛ be yɛɛ nombiakumɛɛ ŋan gyɛŋ kei ŋe dana ŋon desɛŋ nɛ, woŋ tɔnɔɔ te ɛ nyiŋawɔ lee ŋe man? Mena nombia ŋenaŋ tɔnɔɔ yɛna yeŋ. 22Mɔna nɛnɛɛ Wurubuarɛ te yeli ɛ ta lese ɛ wose lee nombiakumɛɛ keyɛɛ man te ɛ bese ɔ gbeŋa. Kpene keŋ ɛ ke nyiŋ lee ke man yɛna nyi, ɛ ke kyaa dinɔɔ kpaakpaate keŋ ayimɛɛ be doo ke man ya nɛ man na ɛ ke nyiŋ nyeedoŋ kekpaa. 23Nawolo nyi kpene keŋ n ke nyiŋ lee nombiakumɛɛ keyɛɛ man yɛna yeŋ, mɔna walaŋ ŋon ɔ lɛɛ de Gbeŋgyoo Yesu Kristo di na, kpene keŋ Wurubuarɛ waa fa yɛna nyeedoŋ kekpaakekpaa keŋ.
7Mosesi mmaraase ŋan ba tekaa dana doŋ Kristotena dɔɔ ya
1Me tebia, ɛ popou ɛ gyeŋ Mosesi mmaraase ŋan. Te ɛ gyeŋ mɔ nideli nyi, akpaa walaŋ kyaa na ɔ sia na te mmaraase ŋan ne di doŋ ɔ dɔɔ. 2Ɛ yela dɛɛ mo mena nombii kei maa na alo yalale. Akpaa ɔ baale nyiŋa ɔ kyaa keŋ ɔ ta yeŋa ta ya nɛ, na alo ŋon doe ɔ baale ŋonaŋ tɛɛ. Mɔna akpaa ɔ baale ŋonaŋ da yem na alo ŋon te nyiŋ ɔ wose lee mmaraase ŋan tɛɛ, nawolo nyi yale mmaraa bɛɛ tekaa bake e bela ya. 3Mena dɔɔ nyi akpaa ɔ baale ŋon ta yeŋa ta ya te alo ŋon de bɛɛ e gyu ke yala baale wɔle nɛ, na ɔ ta lee ɔ baale wɔle baa. Te akpaa ɔ baale ŋon da yem te alo ŋon de gyu ke yala baale wɔle nɛ, kenaŋ na ɔ te lee ɔ baale wɔle ya nawolo nyi yale mmaraa keŋ bɛɛ tekaa bake e bela ya.
4Me tebia, mena yaa doo fa ɛmɛɛ mɔ nɛ. Debaŋ keŋ ɛ be lɛɛ Kristo di nɛ, na yɛɛ yaa ŋgba ɛmɛɛ na e yeŋa la nɛ. Keŋ ɛmɛɛ na Kristo be yɛɛ dokoloŋ ɔ yeŋ man dɔɔ, mmaraase ŋan ba tekaa dana doŋ ɛ dɔɔ bela ya. Mena dɔɔ ɛ yɛɛ walaŋ wɔle ŋon Wurubuarɛ be gyuusu e lee yeŋ man nɛ wui, na ɛ ke nyiŋ yɛɛ nombia kpaakpaa fa Wurubuarɛ. 5Nawolo nyi debaŋ keŋ de doo de dinɔɔ bene keŋ man nɛ, na mmaraase ŋan yela da moo da wose do abɔɔ kumɛɛ ŋan daa gbagba ne gyae nyi dɛɛ yɛɛ nɛ man nideli. Nafɔ mena abɔɔ kumɛɛ kɛŋa deŋ moo yeŋ bo kɔna daa, na daa na Wurubuarɛ nsana ke tira kekpaakekpaa.
6Mɔna nɛnɛɛ dɔɔ Wurubuarɛ te yeli mmaraase ŋan nafɔ ŋɛɛ bake daa nɛ, ba tekaa dana doŋ de dɔɔ bela ya. Te keŋ daa na Yesu Kristo be yɛɛ dokoloŋ ɔ yeŋ man dɔɔ, de ta tekaa yɛɛ mmaraase ŋan nafɔ ŋɛɛ bake daa nɛ gbeŋawɔ bela ya. Mena dɔɔ de te nyiŋ da wose dɛɛ som Wurubuarɛ lee gbɛɛ wɔle keŋ ɔ feliŋ ŋon ba wola daa nɛ man. Ka te yɛɛ gbɛɛ bene keŋ Mosesi mmaraase ŋan ba wola daa nɛ ya.
Mmaraase na lese na dukum wola
7Nɛnɛɛ sena yaa dɛɛ yako baa? Dɛɛ yako baa nyi mmaraase ŋan yɛɛ kolo kum ke? Korakora na mena ya. Mmaraase ŋan yele la te ma gyeŋa dukum. Nafɔ akpaa mmaraase ŋenaŋ deŋ te yako nyi, “Na yeli n sia keyɛɛ ŋolo kolo ya nɛ,” nafɔ mɔɔ gyeŋ nyi sia keyɛɛ ŋolo kolo dɔɔ yɛɛ dukum ke ya. 8Mɔna mena mmaraa kei yele la te sibii keyɛɛ kum kamasɛ nyiŋa gbɛɛ kaa gyoo me maŋ. Nyi mmaraase deŋ be kyaa ya nɛ, nafɔ dukum be dana yele ya.
9Debaŋ keŋ nafɔ mɔɔ gyeŋ mmaraase ŋan ya nɛ, na yɛɛ maŋ ŋgba dukum kamasɛ be doo me maŋ ya nɛ. Mɔna nɛnɛɛ keŋ mɔɔ kaa gyeŋ mmaraase ŋenaŋ nɛ te me naawɔ nyi me yɛɛ dukumyɛɛre e, te ma dukum dɔɔ daa na Wurubuarɛ nsana gyae ke tira kekpaa. Kei nawolo baa nyi Wurubuarɛ siaman na, me yɛɛ ŋgba walaŋ ŋon ɔ ba yem nɛ. 10Mena dɔɔ me naawɔ nyi mmaraase ŋan nafɔ ŋe gyae ke fa maŋ nyeedoŋ nɛ, ŋa moo yeŋ bo kɔna maŋ. 11Nawolo nyi lee mmaraase ŋenaŋ dɔɔ, te dukum nyiŋa gbɛɛ beo maŋ yela me nyiŋa yeŋ. 12Mmaraase ŋan gbagba dɔɔ, ŋe popou lee Wurubuarɛ gyaŋ. Ŋe doo na ŋe gbɛɛ te ŋe dei mɔ. Dukum kamasɛ be doo ŋe man ya.
13Na kei nawolo baa nyi mmaraase ŋan ŋe dei nɛ, yele la te me nyiŋa yeŋ? Korakora, be doo mena ya. Dukum yele la te me nyiŋa yeŋ. Dukum tɛe mmaraase ŋan ŋe dei nɛ dɔɔ te ŋe yela me nyiŋa yeŋ, na ke yela balaŋ kena mena keŋ dukum doo. Mena dɔɔ lee mmaraase ŋan dɔɔ, te dukum lese ka wose wola nyi kɔ dei korakora ya.
Walaŋ kee yoo na dukum
14Da gyeŋ nyi mmaraase ŋan dei nawolo nyi ŋe tɛe Wurubuarɛ feliŋ ŋon dɔɔ kɔŋ, mɔna maŋ dɔɔ me yɛɛ deniwalaŋ yakaate e, te nombiakumɛɛ te wulu ma nyee. Mena dɔɔ me ta bese gbeŋi fa dukum. 15Maŋ gbagba bee nyii nombia ŋan mɛɛ yɛɛ nɛ man ya. Nawolo nyi nombia ŋan mɛɛ gyae nyi maa yɛɛ nɛ mɔɔ ne yɛɛ ŋa ya, te ŋan mɔɔ ne gyae nyi maa yɛɛ ya nɛ ŋan te mɛɛ yɛɛ. 16Te akpaa nyi abɔɔ ŋan mɔɔ ne gyae nyi maa yɛɛ ya nɛ te mɛɛ yɛɛ na, kenaŋ na mɛɛ lɛɛ ke do nyi mmaraase ŋan dei. 17Kedoo kei nɛ, te yɛɛ maŋ gbagba ne yɛɛ na nombia kɛŋa ya. Dukum doŋ keŋ ne di me dɔɔ nɛ, keŋ ne yele la te mɛɛ yɛɛ mena nombia ŋenaŋ.
18Ma gyeŋ nyi debaŋ keŋ me doo me dukum dinɔɔ kei man nɛ, kolo kpaakpaa kamasɛ be doo me man ya. Nawolo nyi mɛɛ gyae nyi maa yɛɛ nombia kpaakpaa, mɔna mɔɔ ne tale yɛɛ ŋa ya. 19Nombia kpaakpaa ŋan mɛɛ gyae nyi maa yɛɛ nɛ mɔɔ ne tale maa yɛɛ ŋa ya, mɔna nombiakumɛɛ ŋan mɔɔ ne gyae nyi maa yɛɛ ya nɛ, ŋan te me gyakaa mɛɛ yɛɛ. 20Akpaa nyi nombia ŋan mɔɔ ne gyae nyi maa yɛɛ ya nɛ te me gyakaa mɛɛ yɛɛ na, kenaŋ na te yɛɛ nyi maŋ gbagba ne yɛɛ na ŋa ya. Mɔna dukum doŋ keŋ ne di me dɔɔ nɛ, ne yele la te mɛɛ yɛɛ mena nombia ŋenaŋ.
21Mena dɔɔ ma te naa nyi dukum doŋ keŋ ne diina me dɔɔ. Nawolo nyi akpaa mɛɛ gyae nyi maa yɛɛ kolo kpaakpaa na, ka te ka lee kolo kum dɔɔ. 22Maŋ gbagba me konɔɔ man na, nafɔ mɛɛ gyae nideli nyi maa di Wurubuarɛ mmaraase ŋan dɔɔ. 23Mɔna mɛɛ naa nyi mmaraa wɔle daale keŋ kɔɔ ne kyaa na Wurubuarɛ mmaraase ŋan ya nɛ ne yoo na dɔŋa me man. Mena mmaraa kum kei te yeli nombiakumɛɛ ta gyoo me man di ma nyee pou. 24Me nombia dana waraŋase nideli. Amɔte ne gyae la waa lese maŋ lee mena dinɔɔ kum keŋ doo me man, te ke dana maŋ kee gyu yeŋ man nɛ man? 25Mɛɛ fa Wurubuarɛ karaŋ, nawolo nyi ŋon ne gyae la waa ta de Gbeŋgyoo Yesu Kristo dɔɔ na waa lɛɛ maŋ lee mena dinɔɔ kei man. Nombia atuŋaŋ maŋ yaa. Maŋ gbagba me konɔɔ man na mɛɛ gyae nyi maa di Wurubuarɛ mmaraase ŋan dɔɔ, mɔna dinɔɔ kum keŋ doo me man nɛ dɔɔ me ta bese dukum gbeŋi.
8Nyeedoŋ wɔle
1Me tebia, nɛnɛɛ dɔɔ balaŋ baŋ pou baŋ na Yesu Kristo be yɛɛ dokoloŋ nɛ, Wurubuarɛ be gyae waa bu wɔ fɔɔ bela ya. 2Nawolo nyi lee Yesu Kristo dɔɔ Wurubuarɛ feliŋ ŋon ta lese daa lee dukum na yeŋ man te ɔ faa daa nyeedoŋ wɔle.
3Mosesi mmaraase ŋan te tale lese daa lee dukum man ya, nawolo nyi de dinɔɔ kum keŋ doo de man nɛ te yeli dɛɛ tale di mmaraase ŋan dɔɔ ya. Mɔna Wurubuarɛ tɛɛwɔ gbɛɛ wɔle daale dɔɔ lɛɛ da nyee. Gbɛɛ kenaŋ yɛna nyi ɔ kpila ŋon gbagba ɔ bu kɔŋ de gyaŋ ŋgba deniwalaŋ nɛ, te ɔ wosenaane mɔ yɛɛ ŋgba walaŋ kamasɛ wui keŋ dukum doo ke man nɛ. Nombiakumɛɛ dɔɔ te Wurubuarɛ kpila ɔ bu ŋon nyi waa kɔŋ, te ŋon kaa moona balaŋ pou nombiakumɛɛ seele. Keŋ Wurubuarɛ be yeli ɔ bu ŋon be kaa yem dɔɔ, ɔ ta lese wola nyi dukum be dana doŋ denibalaŋ dɔɔ bela ya. 4Wurubuarɛ yɛɛ ke mena na ke yela daa baŋ dɔɔ tekaa doo dinɔɔ kum keŋ man ya te dee sila Wurubuarɛ feliŋ ŋon nɛ, ke nyiŋ tale yɛɛ nombia ŋan ŋa tenɛɛ Wurubuarɛ siaman ŋgba mena keŋ mmaraase ŋan na wolo nɛ.
5Nawolo nyi balaŋ baŋ be sɛɛ be doo be dinɔɔ kum keŋ man nɛ, be loo gyakaa bo abɔɔ kumɛɛ ŋan baŋ gbagba ne gyae nyi baa yɛɛ tɛɛle kei dɔɔ nɛ dɔɔ. Mɔna balaŋ baŋ be silana Wurubuarɛ feliŋ ŋon nɛ, be loo gyakaa bo kpene keŋ Wurubuarɛ feliŋ ŋon ne gyae nyi baa yɛɛ nɛ dɔɔ. 6Walaŋ ŋon ɔ mo ɔ loo gyakaa abɔɔ kumɛɛ ŋan ŋon gbagba ne gyae nɛ dɔɔ nɛ, na mo yeŋ bo kɔna e. Te walaŋ ŋon ɔ mo ɔ loo gyakaa Wurubuarɛ feliŋ ŋon dɔɔ nɛ, na mo nyeedoŋ na wosefɛɛreŋ bo kɔna e. 7Mena dɔɔ akpaa ŋolo da mo ɔ loo gyakaa abɔɔ kumɛɛ ŋan ŋon gbagba ne gyae nɛ dɔɔ nɛ, na mena walaŋ ŋonaŋ ne kɔla Wurubuarɛ. Nawolo nyi ɔ bee di Wurubuarɛ mmaraase ŋan dɔɔ ya, te ɔ be gyae waa tale di ŋe dɔɔ mɔ ya. 8Balaŋ baŋ bɛɛ yɛɛ abɔɔ kumɛɛ ŋan baŋ gbagba ne gyae nɛ, be nombia be gyae ke tale gyoo Wurubuarɛ sia ya.
9Mɔna ɛmɛɛ dɔɔ nyi akpaa Wurubuarɛ feliŋ ŋon doo ɛ man nɛ, na ɛ ba tekaa doo ɛ dinɔɔ bene keŋ man ya. Ɛ silana kpene keŋ Wurubuarɛ feliŋ ŋon ne gyae nyi yaa yɛɛ nɛ bo. Akpaa Wurubuarɛ feliŋ ŋon be doo ŋolo man ya nɛ, na ɔtenate te yɛɛ Kristo walaŋ e ya. 10Te akpaa Kristo doo ɛ man na, keŋ na keŋ ɛ ka yeŋ lee nombiakumɛɛ keyɛɛ dɔɔ koraŋ nɛ, Wurubuarɛ feliŋ ŋon waa yela ɛ ke nyiŋ nyeedoŋ bela. Nawolo nyi lee Kristo dɔɔ ɛ gbɛɛneŋ ta tenɛɛ Wurubuarɛ siaman. 11Nyi akpaa Wurubuarɛ ŋon ɔ be gyuusu Yesu lee yeŋ man nɛ feliŋ doo ɛ man na, kenaŋ na waa ta ɔ feliŋ ŋonaŋ dɔɔ yela ɛ wosenaane kei keŋ gyae ka yeŋ nɛ ke nyiŋ nyeedoŋ wɔle bela.
12Mena dɔɔ me tebia, kpene keŋ doo fa daa yɛna nyi kaboena nyi dɛɛ yɛɛ kpene keŋ Wurubuarɛ feliŋ ŋon ne gyae. Ɛ na tekaa yela dɛɛ yɛɛ kpene keŋ de dinɔɔ kum keŋ ne gyae nɛ ya. 13Nawolo nyi akpaa ɛ yɛɛ kpene keŋ ɛ dinɔɔ kum keŋ ne gyae tɛɛle kei dɔɔ na ɛ ka yeŋ. Mɔna akpaa ɛ tɛɛ Wurubuarɛ feliŋ ŋon doŋ dɔɔ bɛɛ abɔɔ ŋan ɛmɛɛ gbagba ne gyae tɛɛle kei dɔɔ na, kenaŋ na ɛ ke nyiŋ nyeedoŋ kekpaakekpaa.
14Balaŋ baŋ bee yeli Wurubuarɛ feliŋ ŋon na wola wɔ gbɛɛ nɛ, baŋ yɛna Wurubuarɛ bia gbagba. 15Nawolo nyi na feliŋ ŋon waa yela dɛɛ bese gbeŋa na dee yee gyakoloŋ nɛ te Wurubuarɛ faa daa ya, mɔna ɔ feliŋ ŋon waa yela dɛɛ bese Wurubuarɛ bia gbagba nɛ te ɔ faa daa. Feliŋ ŋonaŋ doŋ man dɔɔ te dɛɛ tale baake Wurubuarɛ nyi “De kya Wurubuarɛ.” 16Wurubuarɛ feliŋ ŋonaŋ gbagba ne diina adansɛɛ fa daa, yela dɛɛ gyem de konɔɔse man nyi de yɛɛ Wurubuarɛ bia gbagbawɔ. 17Nɛnɛɛ akpaa de yɛɛ Wurubuarɛ bia gbagbawɔ na, kenaŋ na dee kpu na Kristo nyiŋ abɔɔ ŋan Wurubuarɛ be desina see fa ɔ balaŋ nɛ. Te akpaa daa mɔ de naa diyem ŋgba mena keŋ Kristo be naa diyem nɛ na, kenaŋ na Wurubuarɛ waa yela dee kpu na Kristo di gyoori ɔ gyoorobiiri keŋ man.
18Akpaa ma to me sia kɛɛ gyoorobiiri keŋ ke doo ke daa na daa nɛ, na kaale keŋ dɛɛ kaa debaŋ kei nɛ te yɛɛ kolo ke ya. 19Tɛɛle kei na ka abɔɔ ŋan pou Wurubuarɛ be yɛɛ nɛ, sia te yɛɛ ŋɛɛ daa wee keŋ Wurubuarɛ waa lese ɔ bia gbagba baŋ wola nɛ. 20Nawolo nyi tɛɛle kei na abɔɔ ŋan pou Wurubuarɛ be yɛɛ nɛ ta koro yuŋ, mena dɔɔ ŋɔɔ gyae ke tale yɛɛ kpene keŋ Wurubuarɛ be yɛɛ ŋa nyi ŋe dɛɛ yɛɛ nɛ ya. Te yɛɛ abɔɔ ŋenaŋ gbagba kegyaebii man yaa ŋe yɛɛwɔ mena ya, mɔna Wurubuarɛ yele la te ŋe kɔŋawɔ mena. 21Mɔna kɛŋa pou wɔle na, Wurubuarɛ te fa daa loo kegyakaa nyi waa lɛɛ abɔɔ ŋenaŋ pou nyee na ŋe ke nyiŋ ŋa wose keŋ ŋɔɔ wɔlɛɛ leki ya. Na ŋan mɔ ke kpu na Wurubuarɛ bia ɔ gyoorobiiri keŋ man.
22Da gyeŋ nyi kaa lii na gyeŋ wee kei nɛ, tɛɛle kei na abɔɔ ŋan pou doo ke man nɛ na keketee ŋgba alo ŋon ɔ na doŋee nɛ. 23Na ŋan ŋaageŋ na keketee la ya. Mɔna daa baŋ dɔɔ nyiŋ Wurubuarɛ feliŋ ŋon ɔ yɛɛ kpene gyaŋgbate keŋ Wurubuarɛ ba mo fa daa nɛ, daa mɔ na keketee de konɔɔse man dɛɛ daa Wurubuarɛ ke lɛɛ da nyee lee de dinɔɔ kum kei man na waa yela dɛɛ bese ɔ bia. 24Lee mena loo kegyakaa kei dɔɔ te Wurubuarɛ lɛɛ da nyee. Nyi n loo gyakaa kpene keŋ n wulaa n dana ke nɛ dɔɔ na, kenaŋ na ka te yɛɛ loo kegyakaa ya. Nawolo nyi ŋolo be tale mo ɔ loo gyakaa kpene keŋ ɔ wulaa ɔ dana ke nɛ dɔɔ ya. 25Mɔna akpaa da mo de loo gyakaa kpene keŋ dɔɔ dana ke ya nɛ dɔɔ na, kenaŋ na dee nyiŋ konɔɔ kyaa daa ke.
26Mena mɔ te Wurubuarɛ feliŋ ŋon ne kyɔ daa de kaale man wee na wee lee da kefane man. Nawolo nyi dɔɔ gyeŋ mena keŋ dɛɛ fane na ke kaboena Wurubuarɛ kegyaebii ya. Mɔna ŋon Wurubuarɛ feliŋ ŋon ɔ doo de man nɛ, na seŋala de nawɔɔ man mo kakeketee dinaa keŋ ke taŋ keyako ya nɛ kolosi seŋ de wɔle. 27Wurubuarɛ gyeŋ kpene keŋ doo walaŋ kamasɛ konɔɔ man, te ɔ gyeŋ kpene kamasɛ keŋ mɔ doo ɔ feliŋ ŋon agyueŋ man. Nawolo nyi ɔ feliŋ ŋonaŋ seŋɛɛ la de nawɔɔ man ɔ ne fane fa daa Kristotena lee Wurubuarɛ kegyaebii man.
Gyoorobiiri keŋ dee nyiŋ wee daale nɛ
28Da gyeŋ nyi balaŋ baŋ bɛɛ gyae Wurubuarɛ nɛ, nyi diyem man o, yaa gyoŋ man o, Wurubuarɛ ne yeli kpene kamasɛ ne gyu nideli fa wɔ. Baŋ yɛna balaŋ baŋ ŋon Wurubuarɛ be baake wɔ, te ɔ ba mo wɔ yɛɛ ɔ bia gbagba ŋgba mena keŋ ɔ be wulaa yako see nɛ. 29Nawolo nyi balaŋ baŋ Wurubuarɛ wulaa ɔ gyeŋ nɛ, ɔ wulaa lese wɔ see na waa yela be dinɔɔ ke yɛɛ ŋgba ɔ bu ŋon wui nɛ. Na ɔ bu ŋon ke yɛɛ Wurubuarɛ bia man pou bu kegyia. 30Baŋ Wurubuarɛ be wulaa lese wɔ see nɛ, baŋ te ɔ baakewɔ. Te baŋ mɔ ɔ be baake wɔ nɛ, ɔ lɛɛ wɔ do nyi be gbɛɛneŋ tenɛɛ ɔ siaman. Te baŋ ɔ be lɛɛ wɔ do nyi be gbɛɛneŋ tenɛɛ ɔ siaman nɛ, baŋ te ɔ yela ba bese gyoorobia.
Kolo be tale tira daa lee Kristo man ya
31Kɛŋa pou wɔle na, sena te dɛɛ yako bela? Nyi akpaa Wurubuarɛ seŋɛɛ de wɔle na, amɔte ne gyae la waa tale koro seŋ tia daa? 32Ŋolo be kyaa ya. Nawolo nyi akpaa Wurubuarɛ te bɛɛse daa ŋon gbagba ɔ bu ya, mɔna ɔ sɛɛwɔ mo e fa nyi ɔ kaa yeŋ lɛɛ da nyee na, woŋ dɔɔ te ɔ ba mo abɔɔ ŋan pou ɔ be yako see nyi waa fa daa nɛ mɔ kpu daa ya? 33Akpaa mena te doo na, amɔte ne gyae la waa tale bu balaŋ baŋ Wurubuarɛ ba lese wɔ besena ɔ balaŋ nɛ fɔɔ, keŋ nyi ŋon lɛɛ na wɔ do nyi be gbɛɛneŋ tenɛɛ ɔ siaman? 34Amɔte ne gyae la waa tale bu wɔ fɔɔ? Kristo Yesu gba be gyae waa bu wɔ fɔɔ ya, nawolo nyi ŋon yɛna walaŋ ŋon ɔ ba yem fa daa. Na yeŋ kaageŋ gba te ɔ yeŋawɔ fa daa ya, mɔna Wurubuarɛ gyuusu e lee yeŋ man te ɔ kyaa Wurubuarɛ dunoluŋ dɔɔ ɔ na sola e fa daa.
35Woŋ ne gyae la ke tale tira daa lee kegyae keŋ Kristo ne gyae daa nɛ man? Diyem kena yaa kayeyɛɛ yaa kekɔla yaa diyem kenaase yaa tanam yaa diyem yaa gyakoloŋ nombia yaa yeŋ? Kolo be kyaa keŋ gyae ke tale tira daa na Kristo nsana ya. 36Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see yakowɔ yenaŋ daale nyiaa,
“Lee nyaŋ dɔɔ wee kamasɛ na bɛɛ gyae daa baa ko.
Bɛɛ yɛɛ daa ŋgba namense
baŋ bɛɛ wɔŋee wɔ be kaa ko nɛ.”
37Abɔɔ kɛŋa pou man na dee yoo lee, lee Yesu Kristo ŋon ɔ ne gyae daa nɛ dɔɔ. 38Nawolo nyi, ma gyeŋ nideli nyi kolo na kolo be kyaa keŋ ke gyae ke tale tira daa lee kegyae keŋ Kristo ne gyae daa nɛ man ya. Yeŋ yaa nyeedoŋ yaa Wurubuarɛ kpilala yaa feliŋkumɛɛ yaa abɔɔ ŋan ŋe kyaa debaŋ kei yaa ŋan ŋe gyae ke kɔŋ wɔle wɔle nɛ yaa doŋ wɔle daale koraŋ be gyae ke tale tira daa lee Kristo kegyae keŋ man ya. 39Mena mɔ te doŋse ŋan pou ŋe kyaa adido adido, na ŋan pou ŋe doo tɛɛle ateta ateta yaa kpene kamasɛ keŋ Wurubuarɛ be yɛɛ tɛɛle kei dɔɔ nɛ, be gyae ke tale tira daa lee kegyae keŋ Wurubuarɛ be tɛɛ de Gbeŋgyoo Yesu Kristo dɔɔ gyae daa nɛ man ya.
9Balaŋ baŋ Wurubuarɛ ba lese
1Nombii na anokoare yaa mee kolosi fa ŋon nɛ. Ka te yɛɛ dekara ya nawolo nyi me yɛɛ Kristo kpilale e. Wurubuarɛ feliŋ ŋon ɔ doo me man nɛ ne di maŋ adansɛɛ nyi me konɔɔ man nombii kei yɛɛ anokoare. 2Dana maŋ waraŋase te na wee maŋ nideli, lee me tebia Gyudatena baŋ daa na wɔ yɛɛ fatabo dokoloŋ te bɔɔ bɛɛ nyi bɔɔ lɛɛ Kristo di ya nɛ dɔɔ. 3Nyi ke yɛɛ kpene keŋ ke gyae ke de nyi Wurubuarɛ waa falaa maŋ na daa na Kristo nsana ke tira, na me tebia Iseraetena kenyiŋ nyiŋ nyeedoŋ na nafɔ me gyae. 4Iseraetena yɛna balaŋ baŋ Wurubuarɛ ba lese wɔ te ɔ ba mo wɔ yɛɛ ɔ bia. Wurubuarɛ lese ɔ gyoorobiiri wola wɔ te ɔ yakowɔ see nyi waa hiraa wɔ. Ɔ moo ɔ mmaraase ŋan fa wɔ, te ɔ wola wɔ gbɛɛ kpaakpaate keŋ baa mo som e. Kɛŋa wɔle na Wurubuarɛ besewɔ yako see nyi, waa mo abɔɔ kpaakpaa burum ŋaale mɔ kpu wɔ. 5Iseraetena kɛwɔ man te Wurubuarɛ balaŋ tuturu baŋ bɔɔ kyaa kaalaŋ nɛ leewɔ. Kalola man na, Yesu Kristo mɔ lee Iseraetena duuluŋ man te ŋon yɛna kpene kamasɛ nyee. Wurubuarɛ te kaboena nyi baa lese ɔ yele kekpaakekpaa Amɛn.
6Kei bɛɛ wolo nyi abɔɔ ŋan Wurubuarɛ be yako see nyi waa yɛɛ fa Iseraetena nɛ, ɔ te yɛɛ kina ya. Nawolo nyi na balaŋ baŋ pou bɔɔ lee Iserae nɛ yɛna Wurubuarɛ balaŋ gbagba ya. 7Mena mɔ te na balaŋ baŋ pou bɔɔ lee Aberaham duuluŋ man nɛ yɛna Aberaham bia gbagba Wurubuarɛ siaman ya. Nawolo nyi Wurubuarɛ yako Aberaham nyiaa, “Asiki man te n duuluŋ man balaŋ gbagba baŋ baa lee.” 8Kei nawolo baa nyiaa, na bia baŋ pou Aberaham ba lolo nɛ yɛna Wurubuarɛ bia gbagba ya. Mɔna baŋ Wurubuarɛ be yako see pɛte Aberaham ba lola wɔ nɛ, baŋ yɛna Aberaham duuluŋ man balaŋ gbagba. 9Nawolo nyi nombia ŋan Wurubuarɛ be yako see fa Aberaham yɛna nyiaa, “Ŋaale kala debaŋ kei me kaa bese kɔŋ na, n wɛɛle Saara ta lola bu baale.”
10Na nombii kei kaageŋ ya. Mɔna Rebeka lola bia baala bala, te be popou be kya yɛna de naana Asiki. 11-12Pɛte Rebeka ka lola bia kɛwɔ na be kaa bee gyeŋ kolo kpaakpaa na kolo kum nɛ, na Wurubuarɛ wulaa yako ba wose man nombia see nyiaa, “Kegyia ŋon waa kaa som kemaasa ŋon.” Kpene keŋ dɔɔ Wurubuarɛ be yɛɛ mena yɛna nyi, ɔ ne gyae balaŋ ka gyeŋ nyi te yɛɛ nyi ŋolo tom keŋ ɔ ne yɛɛ nɛ dɔɔ te ŋon Wurubuarɛ na lese ɔtenate mo e yɛɛ ɔ wui ya. Mɔna Wurubuarɛ na lese walaŋ bo lee ŋon gbagba kegyaebii man. 13Mena ke te be yakowɔ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan man nyiaa, “Gyekɔpo te ma lesewɔ, te me tinaa Esawu yela.”
14Nɛnɛɛ sena yaa dɛɛ yako lee nombia kɛŋa man? Kei nawolo baa nyi Wurubuarɛ nombia be doo na ke gbɛɛ yee? Korakora, be doo mena ya. 15Nawolo nyi Wurubuarɛ wulaa yako Mosesi leenaŋ gyaŋgba gyaŋgba keŋ nyiaa,
“Balaŋ baŋ mɛɛ gyae nyi maa wii be waraŋase na,
baŋ te maa wii be waraŋase.
Te balaŋ baŋ mɛɛ gyae nyi maa nyiŋ konɔɔ fa wɔ na,
baŋ te maa nyiŋ konɔɔ fa.”
16Mena dɔɔ nyi Wurubuarɛ da lese ŋolo na, te yɛɛ nyi ɔtenate kegyaebii yaa ɔ tom keŋ ɔ ne yɛɛ nɛ dɔɔ ya, mɔna keŋ Wurubuarɛ gbagba be wii ɔtenate waraŋase dɔɔ te ɔ lese e. 17Nawolo nyi Wurubuarɛ yakowɔ ɔ nombia aŋmaraseŋ see ŋan man lee Igyipite gyoo Faaro wose man nyiaa, “Kpene keŋ dɔɔ te mɔɔ see neŋ gyoori yɛna nyi, mɛɛ gyae nyi maa ta n dɔɔ lese me doŋ wola na tɛɛle kei dɔɔ balaŋ pou kenyiŋ nyii ma yele.” 18Mena dɔɔ da te naa nyi akpaa Wurubuarɛ ne gyae nyi waa wii balaŋ waraŋase na ɔ ne wii be waraŋase, te akpaa ɔ ne gyae nyi balaŋ ke yɛɛ konɔɔyuŋ na ɔ ne yeli bɛɛ yɛɛ konɔɔyuŋ.
19Ɛ man ŋolo waa tale bɔɔse nyiaa, “Nyi akpaa mena te doo na, weera dɔɔ te Wurubuarɛ ne bu balaŋ fɔɔ lee be nombiakumɛɛ keyɛɛ dɔɔ? Te amɔte ne gyae la waa tale kyɛɛkee Wurubuarɛ kegyaebii?” 20Mɛɛ bɔɔse ŋon baa nyiaa, deniwalaŋ yɛna amɔte keŋ waa tale ŋon na Wurubuarɛ ke wɔŋee nombia? Osuŋ gyae ke tale bɔɔse walaŋ ŋon ɔ be ma ke nɛ nyi, “Weera dɔɔ te n maa maŋ nnɛ?” 21Kei be tale kɔŋ mena ya, nawolo nyi walaŋ ŋon ɔ ne ma osuŋse nɛ waa tale mo tɛɛle degbaŋ dokoloŋ ma osuŋ kpaakpaate. Mena mɔ te waa tale mo tɛɛle degbaŋ dokoloŋ kenaŋ ma osuŋ yakaate.
22Mena ke te Wurubuarɛ mɔ doo. Nafɔ ɔ ne gyae nyi waa lese ɔ baŋ wola na balaŋ kena nyi ɔ dana doŋ. Mɔna ɔ ne nyiŋ konɔɔ nideli fa baŋ ɔ ba gyeŋ baŋ be dɔɔ nɛ. Nafɔ kaboena nyi waa wɔlɛɛ mena balaŋ benaŋ kekpaakekpaa. 23Wurubuarɛ nyiŋa konɔɔ fa daa baŋ ɔ ne gyae nyi waa nyiŋ konɔɔ fa nɛ, nawolo nyi ɔ ne gyae nyi waa lese ɔ gyoorobiiri dinaa keŋ wola balaŋ baŋ ɔ be wulaa lese wɔ see nyi baa kaa di gyoori kpu na e nɛ. 24Mena balaŋ benaŋ yɛna daa baŋ ɔ be baake nɛ. Te na de popou mɔ yɛna Gyudatena ya, mɔna baale mɔ lee yenaase. 25Wurubuarɛ yako mena nombia kɛŋa ɔ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Hosea tɔne man nyiaa,
“Balaŋ baŋ nafɔ ba te yɛɛ me balaŋwɔ ya nɛ,
maa baake wɔ nyi me balaŋ.
Te balaŋ baŋ nafɔ mɔɔ ne gyae wɔ ya nɛ,
baa kaa yɛɛ me balaŋ baŋ mɛɛ gyae.”
26Mena mɔ te,
“Botɔɔ keŋ nafɔ bɛɛ yako wɔ nyi
ba te yɛɛ me balaŋwɔ ya nɛ,
botɔɔtena te baa kaa baake nyi
Wurubuarɛ ŋon ɔ kyaa kekpaakekpaa nɛ bia.”
27Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya mɔ gyɔɔ dekpeŋkpeŋ yako lee Iseraetena wose man nyiaa,
“Doo nyi Iseraetena boe ŋgba ɛpo nɔɔman aŋasa nɛ,
mɔna be man balaŋ kyomii baale
te Wurubuarɛ waa lɛɛ ba nyee.
28Nawolo nyi be gyae ke kyare ya,
de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ waa di
tɛɛle kei dɔɔ balaŋ pou nombia karatetee dokoloŋ.”
29Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya mɔ yako mena nombii kei kaalaŋ nyiaa,
“Nafɔ Wurubuarɛ doŋte ŋon
deŋ te kaase de duuluŋ man balaŋ kyomii baale see ya nɛ,
nafɔ de popou deŋ munuwɔ
ŋgba mena keŋ Sodom na Gomora donɔɔse
na ŋe man balaŋ pou be munu nɛ.”
30Lee mena dɔɔ kpene keŋ mɛɛ gyae maa yako yɛna nyi balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ, nafɔ ba te yase be sia nyi baa yela be gbɛɛneŋ ka tenee Wurubuarɛ siaman ya. Mɔna lee ba kelɛɛdi dɔɔ te Wurubuarɛ lɛɛ wɔ do yela be gbɛɛneŋ teneewɔ ɔ siaman. 31Te Iseraetena dɔɔ baŋ yase be sia be silana Mosesi mmaraase ŋan, na ŋa ke yela be gbɛɛneŋ ka tenee Wurubuarɛ siaman. Mɔna be yɛe kina keŋ be gbɛɛneŋ ta tenee Wurubuarɛ siaman ya. 32Weera dɔɔ te be yɛɛwɔ kina? Nawolo nyi ba te kɛɛ ke nyi Wurubuarɛ kelɛɛdi ne gyae la ke yela be gbɛɛneŋ ka tenee Wurubuarɛ siaman ya. Baŋ gyeŋ nyi be nombia ayɛɛsa ne gyae la ke yela be gbɛɛneŋ ka tenee Wurubuarɛ siaman. Lee kei dɔɔ ba te yɛɛ ŋgba balaŋ baŋ bɔɔ gyoo na boe dinaa nɛ. 33Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see yako boe kei nombia nyiaa,
“Kɛɛ, me ta mo boe dinaa daale see Siyɔn donɔɔ man.
Balaŋ baa gyoo na boe kei kpaŋte,
na baa gyoo na ke yala.
Mɔna walaŋ ŋon ɔ mo ɔ wose lɔ walaŋ ŋon
boe kei seŋɛɛ fa e nɛ dɔɔ na,
desɛŋ be gyae ke di e ya.”
101Me tebia, kpene keŋ mɛɛ gyae me konɔɔ man te mɛɛ fane ke dɔɔ yɛna nyi, Wurubuarɛ waa lɛɛ me tebia Iseraetena pou nyee. 2Maa tale di ba wose man adansɛɛ nyi bɛɛ yase be sia lee Wurubuarɛ nombia ŋan dɔɔ nideli. Mɔna be sia keyase keŋ bɛɛ kyaa na Wurubuarɛ gbɛɛneŋ ya. 3Nawolo nyi bɔɔ gyeŋ gbɛɛ keŋ Wurubuarɛ na mo yela balaŋ gbɛɛneŋ na tenee ɔ siaman ya, te baŋ gbagba yase be sia be silana gbɛɛneŋ ŋan baŋ gyeŋ nyi ŋe gyae ke yela be gbɛɛneŋ ka tenee Wurubuarɛ siaman nɛ. Lee mena dɔɔ ba te yɔkɔse ba wose na baa sila Wurubuarɛ gbɛɛ keŋ ne yeli balaŋ gbɛɛneŋ na tenɛɛ ɔ siaman nɛ ya. 4Kristo yɛna mmaraase ŋan pou nyee, te ɔ kekɔŋ dɔɔ mmaraase ŋan kesila be dana tɔnɔɔ bela ya. Lee kei dɔɔ walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ e di na, ɔtenate gbɛɛneŋ gyae ka tenee Wurubuarɛ siaman.
5De naana Mosesi ŋmarasewɔ lee mena keŋ deniwalaŋ waa sila mmaraase ŋan na ɔ gbɛɛneŋ ka tenee Wurubuarɛ siaman nɛ nyiaa, “Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne di mmaraase ŋan dɔɔ na ɔ gbɛɛneŋ ka tenee Wurubuarɛ siaman nɛ, akpaa ɔ kyaŋ ɔ wose di ŋe dɔɔ nideli keŋ ɔ te yale ŋe man dokoloŋ dɔɔ ya nɛ, kenaŋ na waa nyiŋ nyeedoŋ.” 6Mɔna walaŋ ŋon ɔ lɛɛ Yesu di te lee ɔ kelɛɛdi dɔɔ ɔ gbɛɛneŋ da tenee Wurubuarɛ siaman nɛ, na ɔ na wolo baa nyi ta tekaa yɛɛ nyi ŋolo ke bɔɔse nyi, “Amɔte ne gyae la waa gyeŋ gyu adido” na ɔ kaa mo Kristo kɔŋ ya. 7Yaa ŋolo mɔ ke bɔɔse nyi, “Amɔte ne gyae la waa tisi gyu tɛɛle ateta” na ɔ kaa gyuusu Kristo lee woya man kɔŋ ya. 8Mɔna Wurubuarɛ nombia ne yako lee balaŋ baŋ bɔɔ lɛɛ Yesu di, te lee ba kelɛɛdi dɔɔ Wurubuarɛ be lɛɛ wɔ do nyi be gbɛɛneŋ tenee ŋon Wurubuarɛ siaman nɛ wose man nyiaa, “Wurubuarɛ nombia ŋan benaa na ŋon. Ŋe doo ɛ nɔɔse man, te ŋe doo ɛ konɔɔse man mɔ.” Nombia ŋenaŋ yɛna kelɛɛdi nombia ŋan dɛɛ yako nɛ.
9Mena dɔɔ nyi akpaa n gyuusu n nɔɔ yako balaŋ man nyi, “Yesu yɛna de Gbeŋgyoo” te n lɛɛ di n konɔɔ man nyi Wurubuarɛ gyuusu e lee yeŋ man na, Wurubuarɛ waa lɛɛ n nyee. 10Nawolo nyi walaŋ konɔɔ man te ɔ ne lɛɛ di te Wurubuarɛ ne lɛɛ ɔtenate do nyi ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ ŋon Wurubuarɛ siaman. Walaŋ nɔɔ mɔ te ɔ na mo yako nyi Yesu yɛna ɔ Gbeŋgyoo te Wurubuarɛ ne lɛɛ ɔtenate nyee. 11Mena mɔ te Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako nyi, “Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ Kristo di na, desɛŋ be gyae ke kyaŋ e korakora ya.” 12N yɛɛ Gyuda baale e o, n te yɛɛ Gyuda baale e ya o, de popou yɛɛ dokoloŋ Wurubuarɛ siaman. Nawolo nyi Kristo ŋonaŋ yɛna de popou de Gbeŋgyoo. Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ wii baake e na, waa mo wa abɔɔ kpaakpaa ŋan boele e. 13Nawolo nyi be yakowɔ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan man nyiaa, “Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ wii baake de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ na waa lɛɛ ɔ nyee.”
14Te sena yaa balaŋ baa tale wii baake de Gbeŋgyoo ŋon bɔɔ ne lɛɛ e di ya nɛ yele na waa lɛɛ ba nyee? Yaa akpaa be te nyii ta ɔ wose man nombia ya na, sena te baa tale lɛɛ e di? Te akpaa ŋolo mɔ te kolosi ɔ wose man nombia fa wɔ ya na, sena te baa yɛɛ na baa nyii ŋa? 15Te akpaa Wurubuarɛ te kpila balaŋ nyi baa gyu ke yako ɔ wose man nombia ŋenaŋ ya na, sena te baa yɛɛ na baa tale gyu ke yako ŋa? Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako nyiaa, “Akpaa balaŋ ne kɔŋ be kaa kolosi nyeedoŋ nombia ŋan na, ba keta na mo nombia kpaakpaa bo kɔŋ.”
16Mɔna na baŋ pou bɔɔ nyii nombia kpaakpaa ŋan nɛ lɛɛ na ŋa di ya. Nawolo nyi Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya yakowɔ nyiaa, “De Gbeŋgyoo, amɔte lɛɛ na de nombia ŋan dɔɔ yako nɛ di?” 17Mena dɔɔ lee Kristo nyeedoŋ nombia ŋan keyako man te balaŋ ne nyii ŋa. Mena mɔ te lee Kristo nombia ŋenaŋ kenyii man te balaŋ ne lɛɛ ŋa di.
18“Mɔna ɛ yela maa bɔɔse ŋon nyiaa, mena balaŋ kɛwɔ te nyii Kristo nombia ŋan baa yee?” Kenyii dɔɔ be te nyii, nawolo nyi Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako nyiaa,
“Nombia ŋan te kili gyu tɛɛle kei dɔɔ pou.
Te deniwalaŋ kamasɛ mɔ te nyii nombia ŋenaŋ.”
19Ɛ yela maa bɔɔse ŋon bela nyiaa, mena dɔɔ ɛ ne yako baa nyi Iseraetena baŋ bɔɔ nyii nombia kɛŋa nɛ, be te nyii ŋe man yee? Kenyii dɔɔ be nyiiwɔ. Mosesi yɛna walaŋ gyaŋgbate ŋon ɔ be tira mena nombia kɛŋa nɔɔ nyiaa, Wurubuarɛ kpa,
“Maa mo balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ
do ɛmɛɛ Gyudatena sibiiyam.
Maa mo balaŋ baŋ bɔɔ gyeŋ daale lee ma wose man ya nɛ
do ŋon baŋ.”
20Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya mɔ gyɔɔ ɔ konɔɔ yako nyiaa, Wurubuarɛ kpa,
“Balaŋ baŋ ba te yase be sia kɛo maŋ ya nɛ,
baŋ naa na maŋ.
Te balaŋ baŋ mɔ bɔɔ ne bɔɔse me dɔɔ ya nɛ,
baŋ te maa lese ma wose wola.”
21Mɔna Iseraetena baŋ dɔɔ Yesaya yakowɔ nyi Wurubuarɛ kpa,
“Wee na wee na mɛɛ kɛɛ gbɛɛ nyi
baa kaa lɛɛ maŋ di na maa lɛɛ ba nyee,
mɔna ba te yɛɛ deŋele doŋ koro seŋ tia maŋ.”
11Wurubuarɛ te bɛɛ Iseraetena kekpaakekpaa ya
1Nyi akpaa nnɛ te nombia kɛŋa doo na, ɛ yela maa bɔɔse ŋon bela nyiaa, “Wurubuarɛ bɛɛ ŋon gbagba ɔ balaŋ baŋ baa yaa?” Korakora, ɔ te bɛɛ wɔ ya. Nawolo nyi maŋ Pɔɔl gbagba yɛɛ Iserae baale e. Ma lee Aberaham duuluŋ man, te ma lee Bɛngyamɛn dekpaŋalaŋ man. 2Te yɛɛ nyi Wurubuarɛ bɛɛ ɔ balaŋ baŋ ɔ wulaa ɔ gyeŋ wɔ, te ɔ be wulaa lese wɔ see lee tɛɛle kei kewalaŋ nɛ bo ya. Ɛ tɔɔse mena keŋ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan be yako lee Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Elia wose man. 3Elia moo Iseraetena nombiakumɛɛ kaa see Wurubuarɛ siaman te ɔ yako e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, Iseraetena ta koe nya akpeŋkpeŋgyɔɔra baŋ pou te be yɛlɛɛ n kedeesa boya ŋan pou. Maŋ maageŋ kooŋ kaa la, te bɛɛ kɛo maŋ gba koraŋ baa ko.” 4Keŋte Wurubuarɛ tiranɔɔ fa Elia nyiaa, “Koa, na nyaŋ nyaageŋ kaa la ya. Nawolo nyi me ta lese balaŋ kakpoŋse nyetooro (7,000) see fa ma wose, keŋ be te buŋa ta som bane ŋon bɛɛ baake nyi Baal nɛ korakora ya.”
5Mena mɔ te gyɛŋ wee kei nɛ, Wurubuarɛ te tɛɛ ɔ bɛrɛɛ keŋ dɔɔ lese balaŋ akalansɛɛ baale see fa ɔ wose. 6Akpaa Wurubuarɛ tɛe ɔ bɛrɛɛ keŋ dɔɔ lese balaŋ na, kenaŋ na te yɛɛ nyi ɔ tɛe ba tom keŋ bɔɔ yɛɛ nɛ dɔɔ lese wɔ ya. Nyi ŋon tɛe ba tom keŋ bɔɔ yɛɛ nɛ dɔɔ lese wɔ nɛ, kenaŋ na ɔ bɛrɛɛ keŋ ta tekaa yɛɛ bɛrɛɛ gbagba ya.
7Nɛnɛɛ sena yaa dɛɛ yako bela? Kpene keŋ Iseraetena be yase be sia kɛo nɛ, be te nyiŋ ke ya. Mɔna balaŋ akalansɛɛ baŋ Wurubuarɛ ba lese wɔ see nɛ, baŋ nyiŋa na ke. Balaŋ akaŋ baŋ dɔɔ, baŋ yɛɛ deŋele doŋ bo. 8Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see yako mena nombii kei nyiaa,
“Wurubuarɛ te yeli ba nyeeya ta yem,
mena dɔɔ bɔɔ ne nyii nombia ŋan man ya.
Te kaa lii na gyɛŋ wee kei nɛ,
be dana sia mɔna bɔɔ ne naa ya.
Be dana deŋela,
mɔna bɔɔ ne nyii Wurubuarɛ nombia ŋan man ya.”
9Gyoo Defidi mɔ sola Wurubuarɛ nyiaa,
“Wurubuarɛ yela be dedii ka bese ba deyalae.
Yela baa naa diyem tɔ ba dukum kom.
10Yela be sia ke yɛlɛɛ na baa ta kpaŋte,
na baa kyaa kaale man debaŋ kamasɛ.”
11Ɛ yela maa bɔɔse ŋon bela nyiaa, ke yɛɛ ampaŋ nyi Iseraetena baŋ kpaŋtewɔ yala keŋ be ta bese tale koro yee? Koa, na mena ya. Mɔna kelɛɛdi keŋ ba te lɛɛ Wurubuarɛ di ya nɛ, keŋ toro na gbɛɛ fa balaŋ baŋ ba te yɛɛ Iseraetenawɔ ya nɛ, na Wurubuarɛ ke lɛɛ ba nyee na ke nyiŋ do Iseraetena benaŋ sibiiyam. 12Nombiakumɛɛ ŋan Iseraetena be yɛɛ nɛ, keŋ torona gbɛɛ fa balaŋ baŋ ba te yɛɛ Iseraetenawɔ ya nɛ te Wurubuarɛ hiraa wɔ. Iseraetena benaŋ keyala be Wurubuarɛ ɔsom man nɛ, ka moo tɔnɔɔ burum kɔna balaŋ baŋ ba te yɛɛ Iseraetenawɔ ya nɛ. Mena dɔɔ akpaa Iseraetena baŋ de kaa nyiŋ Wurubuarɛ nyeekelɛɛ na, kenaŋ na tɔnɔɔ keŋ balaŋ baŋ ba te yɛɛ Iseraetenawɔ ya nɛ baa nyiŋ na, ka te yɛɛ nsendee ya.
13Nɛnɛɛ ɛmɛɛ baŋ ɛ te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ ɛ tei nombii kei. Me yɛɛ Kristo kpilale e te ŋon kpila na maŋ ɛ gyaŋ nyi me kaa kolosi ɔ nombia ŋan fa ŋon. Mena dɔɔ mɔɔ na mo ma tom kei do nsendee ya. 14Nawolo nyi me loo gyakaa nyi me kyɔ ŋon na, gyae ka do me tebia Gyudatena baŋ sibiiyam na ke yela Wurubuarɛ ke lɛɛ ba nyee. 15Debaŋ keŋ Wurubuarɛ ba besena ɔ wɔle tee Iseraetena nɛ, ke yela balaŋ baŋ ba te yɛɛ Iseraetenawɔ ya nɛ kaa bese Wurubuarɛ ɔ gyoona. Nyi akpaa mena te doo nɛ, kenaŋ na debaŋ keŋ Wurubuarɛ waa kaa lɛɛ Iseraetena baŋ do na, gyae ke yɛɛ balaŋ baŋ ba te yɛɛ Iseraetenawɔ ya nɛ gyoŋ ŋgba be foŋae lee yeŋ man nɛ. 16Akpaa n dana kolo te n lese ke man ŋaale deesi fa Wurubuarɛ na, kenaŋ na nawolo baa nyi kpene kenaŋ pou yɛɛ Wurubuarɛ wui. Mena mɔ te akpaa daŋ lila yɛɛ Wurubuarɛ wui na, kenaŋ na nawolo baa nyi daŋ kenaŋ pou yɛɛ ɔ wui.
17Gyudatena yɛɛ ŋgba oliifi daŋ keŋ Wurubuarɛ gbagba be duu nɛ. Te balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ, baŋ yɛɛ yaa ŋgba ŋale man oliifi daŋ nɛ. Mena dɔɔ yɛɛ yaa ŋgba Wurubuarɛ te kara oliifi daŋ keŋ ɔ be duu nɛ tombia ŋaale leki, te ɔ ke kara ŋale man oliifi daŋ keŋ tombia ka towaa na ke nɛ. Kei nawolo baa nyi ɛmɛɛ baŋ ɛ te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ, ɛmɛɛ mɔ ɛ ke nyiŋ doŋ nawolo nyi ɛ ke nyiŋ loŋ lee oliifi daŋ keŋ Wurubuarɛ gbagba be duu nɛ man. 18Mena dɔɔ ɛ na gyɔ ɛ konɔɔ nyi ɛ kela tombia ŋan bɔɔ kare leki te bɔɔ mo ŋon towaa nɛ ya. Nawolo nyi na daŋ tombia danaana ke ka seŋɛɛ ya, mɔna ke lila danaana ke ka seŋɛɛ.
19Mberem na ɛ ke yako nyi, “Be keretii tombia ŋan bo leki na daa baŋ da te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ, ke nyiŋ gbɛɛ kaa towaa botɔɔ ne dee nyiŋ nyeedoŋ” 20Kei yɛɛ ampaŋ. Keŋ ba te lɛɛ di dɔɔ ya te Wurubuarɛ keretii wɔ leki, te keŋ ɛmɛɛ be kaa lɛɛ di dɔɔ te ɛ kaa seŋawɔ be nawɔɔ man. Mena dɔɔ ɛ na wola ɛ wose ya, mɔna ɛ kɛɛ ɛ wose dɔɔ nideli. 21Nawolo nyi Iseraetena baŋ be yɛɛ tombia gbagbawɔ koraŋ nɛ, be yɛɛ dukum na Wurubuarɛ te tina wɔ yela ya, mɔna ɔ wɔŋa ba deŋele. Mena dɔɔ akpaa ɛmɛɛ mɔ ɛ yɛɛ dukum na, ɔ be gyae waa tina ŋon yela ya.
22N kɛɛ nombii kei na, dɛɛ tale naa nyi Wurubuarɛ dana wɔe nideli te ɔ nombia mɔ dana doŋ nideli. Ɔ nombia dana doŋ fa baŋ bɔɔ ne yɛɛ ɔ kegyaebii ya nɛ, mɔna ɛmɛɛ balaŋ baŋ ɛ yɛɛ kakyeŋ te ɛ dɔŋ ɔ gbɛɛneŋ man keŋ ɛ te tina yela ya na, waa lese ɔ wɔe wola ŋon. Na mena ya na waa keretii ɛmɛɛ mɔ leki. 23Te akpaa Iseraetena baŋ bɔɔ tina ba kelɛɛdi yela nɛ da bese kɔŋ kaa lɛɛ Wurubuarɛ di na, kenaŋ na waa besena wɔ kaa see be daseŋae bene keŋ man. Nawolo nyi Wurubuarɛ waa tale mo wɔ kaa towaa na oliifi daŋ keŋ bela. 24Ɛmɛɛ baŋ ɛ te yɛɛ Iseraetenawɔ ya nɛ, ɛ yɛɛ ŋgba ŋale man oliifi daŋ tombia ŋan bɔɔ kare mo kaa towaa na oliifi daŋ gbagba keŋ nɛ. N kɛɛ na nafɔ bɔɔ ne kara daŋ daale tombii kaa towaa na daale ya. Mɔna Iseraetena baŋ dɔɔ, baŋ yɛna oliifi daŋ gbagba keŋ bɔɔ kara ke tombia leki nɛ. Mena dɔɔ be gyae ke yɛɛ Wurubuarɛ doŋ nyi waa bese mo tombia ŋenaŋ kaa towaa na ke naa keŋ ya.
Wurubuarɛ waa lɛɛ Iseraetena pou nyee
25Me tebia, nombii daale weesɛɛ keŋ mɛɛ gyae ɛ ke nyii ke man. Akpaa ɛ nyii ke man na, be gyae ke yela ɛ ke yɛɛ ya agyueŋ nyi ɛ gyeŋ nombia gbaa ya. Nombii kenaŋ yɛna nyi Iseraetena dana deŋele doŋ, mɔna te yɛɛ nyi baa yɛɛ deŋele doŋ kenaŋ kekpaakekpaa ya. Baa yɛɛ deŋele doŋ kenaŋ bo kelii debaŋ keŋ Wurubuarɛ waa kaa lɛɛ balaŋ baŋ ba te yɛɛ Iseraetenawɔ ya nɛ yaanɔɔle keŋ ɔ ne gyae nɛ nyee pɛ. 26Dekɔŋ mena na Wurubuarɛ waa lɛɛ Iseraetena pou nyee ŋgba mena keŋ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ne yako nɛ nyiaa,
“Siyɔn donɔɔ man te nyeelɛɛre ŋon waa lee kɔŋ,
na ɔ kaa lese nombia nkaraŋkaraŋ pou lee Iseraetena man.
27Akpaa nyi ma lese nombiakumɛɛ pou lee be dɔɔ taŋ na,
keŋ ne gyae la ka wola nyi
nɔɔkebakesee keŋ doo daa na wɔ nsana nɛ te kɔŋ mena.”
28Keŋ Iseraetena te lɛɛ nyeedoŋ nombia ŋan di dɔɔ ya, te be kaa bese balaŋ baŋ bɛɛ kɔla Wurubuarɛ. Mɔna kei kaa yɛɛ tɔnɔɔ fa ɛmɛɛ baŋ ɛ te yɛɛ Iseraetenawɔ ya nɛ. Te keŋ be yɛɛ balaŋ baŋ Wurubuarɛ be wulaa lese wɔ see dɔɔ, mena dɔɔ ɔ ne gyae be nombia lee be naanaɔ dɔɔ. 29Nawolo nyi akpaa Wurubuarɛ da lese ŋolo te ɔ mo kolo boele e na, ɔ bɛɛ kyɛɛkee wa agyueŋ bela ya.
30Debaŋ daale kaa laŋawɔ na ɛmɛɛ baŋ ɛ te yɛɛ Iseraetenawɔ ya nɛ ɛ yɛɛ deŋele doŋ Wurubuarɛ dɔɔ, mɔna nɛnɛɛ dɔɔ lee Iseraetena deŋele doŋ dɔɔ Wurubuarɛ te kaa wii ɛ waraŋase. 31Mena ke te nɛnɛɛ baŋ mɔ dana deŋele doŋ, na ke yela Wurubuarɛ ke wii be waraŋase ŋgba mena keŋ ɔ be wii ɛ waraŋase nɛ. 32Nawolo nyi Wurubuarɛ te yeli balaŋ pou te yɛɛ deŋele doŋ, na waa nyiŋ wii be popou waraŋase.
33Wurubuarɛ wɔe keŋ ɔ dana nɛ,
be dana ke maa ya.
Ɔ siakekara na ɔ nombia kagyeŋ dokoso be kyaa ya.
Amɔte ne gyae la waa tale nyii Wurubuarɛ abɔɔ ŋan ɔ ne yɛɛ,
na mena keŋ ɔ ne yɛɛ ŋa nɛ man?
34Amɔte gyeŋa na de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ nyeeman nombia,
te amɔte ne gyae la waa tale kolosi fa e?
35Amɔte faa na Wurubuarɛ kolo see,
keŋ kaboena nyi ŋon mɔ waa tɔ ɔtenate kom?
36Nawolo nyi kpene kamasɛ yɛɛ ɔ wui.
Lee ɔ doŋ man dɔɔ te kpene kamasɛ kyaa,
te ŋe popou mɔ kyae fa e.
Ŋon kaboela nyi dɛɛ lese ɔ yele kekpaakekpaa.
Amɛn.
12Mena keŋ kaboena nyi Kristotena baa kyaa
1Lee mena dɔɔ me tebia, keŋ Wurubuarɛ be wii de waraŋase dɔɔ mɛɛ waase ŋon bo nyiaa, ɛ mo ɛ wose pou fa e ŋgba kedeesa kolo nɛ lee ɛ kekyaabii man. Na ɛ ke kyaa fa e ŋgba balaŋ baŋ ayimɛɛ be doo ba wose man ya, te be nombia na gyoo ɔ sia nɛ. Nawolo nyi kei yɛna ɔsom kpaakpaate keŋ ke kaboena. 2Ɛ na tekaa mo ɛ wose do tɛɛle kei dɔɔ balaŋ abɔɔ ayɛɛsa man bela ya. Mɔna ɛ yela Wurubuarɛ ke kyɛɛkee ɛ konɔɔ man nombia na ɛ dinɔɔ pou, na ɛ ka bese balaŋ wɔlɛɛ ɛ kekyaabii man. Kei gyae ke yela ɛ ka gyeŋ kpene keŋ Wurubuarɛ ne gyae, te ke dei te kɛɛ gyoo ɔ sia nɛ nideli nɛ.
3Lee Wurubuarɛ bɛrɛɛ keŋ ɔ ba mo boele maŋ te ɔ be fa maŋ tom kei nyi maa yɛɛ nɛ dɔɔ, mɛɛ sola ɛ man walaŋ kamasɛ nyi ɔ na kɛɛ ɔ wose nyi ŋolo be kyaa ɔ wɔle ya. Mɔna ɛ man walaŋ kamasɛ waa yɔkɔse ɔ wose na waa gyoo ɔ wose man kɛɛ nyi, mena keŋ ɔ ne kɛɛ ɔ wose na bɛrɛɛ keŋ Wurubuarɛ ba mo boele e lee ɔ kelɛɛdi dɔɔ nɛ doo na ke gbɛɛ.
4Nawolo nyi de man walaŋ kamasɛ yɛɛ deniwalaŋ na ɔ nyee e te ɔ dana yenaase kpookpoo, mɔna yenaŋ kamasɛ dana ka tom keŋ kɛɛ yɛɛ. 5Mena ke mɔ te daa Kristotena mɔ boe, mɔna lee Kristo kelɛɛdi dɔɔ de ta bese walaŋ dokoloŋ. De yɛɛ kpookpoo, mɔna Kristo dɔɔ da towaa na dɔŋa ŋgba walaŋ dokoloŋ nɛ.
6Wurubuarɛ abɔɔ anefaŋ ŋan ɔ ba mo boele daa nɛ yɛɛ kpookpoo, mena dɔɔ kaboena nyi dɛɛ mo ŋa yɛɛ tom ŋgba mena keŋ ɔ ba mo ŋa boele daa nɛ. Nyi ŋolo wui kpene keŋ Wurubuarɛ ba mo fa e yɛna nyi Wurubuarɛ waa ta ɔ dɔɔ kolosi na, kaboena nyi waa yɛɛ ke ŋgba mena keŋ ɔ kelɛɛdi doo nɛ. 7Akpaa ŋolo wui yɛna balaŋ kasom na waa yɛɛ kakyeŋ som. Te akpaa ŋolo mɔ wui yɛna Wurubuarɛ nombia ŋan kawola na, kaboena nyi waa yɛɛ kakyeŋ wola. 8Akpaa ŋolo wui yɛna balaŋ kakyeŋ kado na, waa do balaŋ kakyeŋ. Te akpaa ŋolo mɔ wui yɛna wɔe keyɛɛ na, kaboena nyi waa lese ɔ tɔɔman yɛɛ wɔe. Akpaa ŋolo wui yɛna nyi waa yɛɛ siamante ɔ tebia man na, waa lese ɔ konɔɔ man yɛɛ ke nideli. Akpaa ŋolo wui yɛna balaŋ waraŋase kewii na, waa yɛɛ ke gyoŋ man keŋ ɔ na toroŋ ya.
Ɛ gyae dɔŋa
9Ɛ gyae dɔŋa lee ɛ konɔɔse man. Ɛ kɔla abɔɔ ŋan pou ŋe yɛɛ abɔɔ kumɛɛ ŋa nɛ, na ɛ ke kyaŋ abɔɔ kpaakpaa ŋan man keŋkeŋ. 10Ɛ yase ɛ sia gyae ɛ tebia Kristotena nideli ŋgba naalolobia nɛ, na ɛ ka mo obuo fa dɔŋa nideli. Ɛ na kɛɛ nyi ɛmɛɛ kela na ŋolo ya. 11Ɛ na yeli kegyae keŋ doo ɛ man fa Wurubuarɛ nombia ŋan nɛ nɔɔ ke yɔkɔse ya. Ɛ yela Wurubuarɛ feliŋ ŋon ka do ŋon doŋ, na ɛ ka som de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ nideli. 12Ɛ yela ɛ lookegyakaa keŋ ɛ dana nɛ ke yela ɛ ke di gyoŋ, na ɛ ke nyiŋ konɔɔ lee ɛ kayeyɛɛ man, na ɛ ke fane debaŋ kamasɛ. 13Ɛ kyɔ ɛ tebia Kristotena baŋ be yɛɛ ayematenawɔ nɛ, na ɛ ke lɛɛ ŋɔɔla mɔ nideli.
14Ɛ sola wosefɛɛreŋ fa balaŋ baŋ bɛɛ naase ŋon diyem nɛ. Ɛ sola Wurubuarɛ wosefɛɛreŋ fa wɔ. Ɛ na falaa wɔ ya. 15Kolo de kɔŋ ŋolo dɔɔ te ɔ ne di gyoŋ na, ɛ kpu na e di gyoŋ. Mena mɔ te akpaa kolo de kɔŋ ŋolo dɔɔ te ɔ ne di walaŋsa na, ɛ kpu na ɛ na ɛ ke di walaŋsa. 16Ɛ kyaa na dɔŋa nideli. Ɛ na gyina ɛ wose adido ya, mɔna ɛ mo ɛ wose do na balaŋ baŋ bɔɔ doo daale man ya nɛ. Ɛ na kɛɛ ɛ wose nyi ɛ dei kela wɔ ya.
17Nyi akpaa ŋolo de yɛɛ ŋon nombiikum na, ɛ na mo dukum tɔ e kom ya. Ɛ yɛɛ kakyeŋ na ɛ ke yɛɛ kpene keŋ balaŋ pou ne kɛɛ ke nyi ke dei nɛ. 18Gbɛɛ kamasɛ man na, ɛ yɛɛ kakyeŋ na ɛ ke kyaa na walaŋ kamasɛ wosefɛɛreŋ man. 19Me tebia, ɛ na mo nombiakumɛɛ tɔ dɔŋa kom ya. Ɛ mo kpene kamasɛ fa Wurubuarɛ. Nawolo nyi Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako nyiaa, “Wurubuarɛ kpa, maŋ ɛ Gbeŋgyoo ne gyae la maa tɔ balaŋ kom lee be nombiakumɛɛ ŋan bɔɔ yɛɛ nɛ dɔɔ.” 20Lee mena dɔɔ,
“Akpaa tanam na ko walaŋ ŋon ɔ ne kɔla neŋ na,
fa e weenɛɛ waa di.
Akpaa loŋboaneŋ na ko e na,
fa e loŋ waa nyɔɔ.
N yɛɛ mena na, desɛŋ gyae ke kyaŋ e nideli.”
21Na yeli nombiakumɛɛ ke di n dɔɔ ya, mɔna mo nombia kpaakpaa keyɛɛ di nombiakumɛɛ dɔɔ.
13Ɛ yɔkɔse ɛ wose fa kegyiise
1Kaboena nyi walaŋ kamasɛ waa yɔkɔse ɔ wose fa tɛɛle kei dɔɔ kegyiise baŋ bee di de dɔɔ nɛ, nawolo nyi kegyia ŋolo be kyaa keŋ na Wurubuarɛ see na e ya. Kegyiise baŋ be kyaa nɛ pou, Wurubuarɛ see na wɔ. 2Mena dɔɔ akpaa ŋolo da koro seŋ tia kegyiise benaŋ na, ɔ ta seŋ tia Wurubuarɛ baa. Te walaŋ ŋon waa yɛɛ mena na, Wurubuarɛ waa wɔŋ ɔ deŋele. 3Balaŋ baŋ bɛɛ yɛɛ nombia kpaakpaa nɛ, bɔɔ ne yee kegyiise ya. Nombiakumɛɛyɛɛra ne yee na kegyiise benaŋ. Akpaa n bɛɛ gyae nyi n ke yee tɛɛle kei dɔɔ kegyiise ya na, kenaŋ na yɛɛ kpene keŋ dei na baa nyiŋ kɛlɛɛ neŋ. 4Nawolo nyi kegyia ŋon bɔɔ lese e see kolo nɔɔman nɛ, ɔ yɛɛ Wurubuarɛ tobaale e keŋ ɔ ne yɛɛ ɔ tom lee nyaŋ gbagba n deeli dɔɔ. Mɔna akpaa n yɛɛ kolo kum na yela gyakoloŋ ke kyaŋ neŋ, nawolo nyi ɔ doŋ keŋ ɔ dana nɛ te yɛɛ yakaa ya. Ɔ yɛɛ Wurubuarɛ tobaale e ŋon Wurubuarɛ ne tɛɛ ɔ dɔɔ wɔŋ nombiakumɛɛyɛɛra deŋele. 5Mena dɔɔ kaboena nyi walaŋ kamasɛ waa yɔkɔse ɔ wose fa kegyiise baŋ. Te yɛɛ keŋ nyi ɔ ne yee nyi keŋ baa wɔŋ ɔ deŋele kaageŋ dɔɔ ya, mɔna keŋ ɔ gyeŋ lee ɔ konɔɔ man nyi kaboena nyi waa yɛɛ mena dɔɔ.
6Mena mɔ dɔɔ te kaboena nyi yaa tɔ lempoo nɛ. Nawolo nyi kegyiise baŋ yɛɛ Wurubuarɛ tewulɛɛwɔ te bɛɛ mo ba debaŋ pou yɛɛ tom. 7Ɛ tɔ walaŋ kamasɛ kom keŋ ɛ dana e nɛ. Akpaa ke yɛɛ lempoo ke na tɔ ke, te akpaa ke yɛɛ toto ke na tɔ ke. Akpaa ke yɛɛ obuo ke na bu wɔ, te akpaa ke yɛɛ yele kalese ke na lese ba yele.
8Ɛ na yeli kom kamasɛ ke doo ɛmɛɛ na ŋolo nsana ya. Kom keŋ kaboena nyi ke dɛɛ doo ya nsana yɛna balaŋ kegyae keŋ kaboena nyi yaa gyae dɔŋa nɛ. Nawolo nyi akpaa ŋolo ne gyae ɔ dɔɔ na, ɔ te yɛɛ kpene keŋ mmaraa keŋ ne gyae nɛ kelii ɔto. 9Nnɛ te Mosesi mmaraase ŋan ŋaale ne yako nyiaa, “Na lee n wɛɛle yaa n baale wɔle ya, na ko walaŋ ya, na ŋmɛɛle ya, na yeli n sia keyɛɛ n dɔɔ kolo ya.” Kɛŋa na mmaraase akaŋ ŋan pou nyee yɛna mmaraa keŋ ne yako nyiaa, “Gyae n dɔɔ ŋgba nyaŋ gbagba n wose nɛ.” 10Nyi akpaa ŋolo ne gyae ɔ dɔɔ nɛ, ɔ be gyae waa yɛɛ e nombiikum ya. Mena dɔɔ nyi n gyae n dɔɔ na, n dii mmaraase ŋan pou dɔɔ baa kelii ɔto. Nawolo nyi mmaraase ŋan pou nyee yɛna kegyae.
11Kɛŋa pou wɔle nɛ, ɛ kɛɛ debaŋ keŋ man de kyaa nɛ na ɛ kena nyi te lii debaŋ keŋ dee foŋ lee da dosoroŋ man. Nawolo nyi nɛnɛɛ da nyeekelɛɛweeya ŋan ta benaa kela debaŋ keŋ dɔɔ taŋgbɛɛ lɛɛ Kristo di nɛ. 12Teka kyomii na nelim te lam, na tɛɛ kena mɔ te lii. Mena dɔɔ ɛ yela dee tina ditiŋtɛɛ man abɔɔ keyɛɛ yela, na dɛɛ mo keŋmaŋee kegba keŋ dɛɛ mo yoo na ditiŋtɛɛ abɔɔ nɛ do. 13Ɛ yela da kekyaabii man ke yɛɛ ŋgba balaŋ baŋ be kyaa keŋmaŋee man nɛ. Ɛ na yeli dɛɛ wɔlɛɛ debaŋ gyu ke kyaa nɔɔdedii man di de nɔɔ na dɛɛ dɛɛse ya. Ɛ na yeli dɛɛ yɛɛ kafoŋ nombia na nombia nkaraŋkaraŋ ya. Ɛ na gyae kale ya, te ɛ na yɛɛ sibiikum mɔ ya. 14Mɔna ɛ yela de Gbeŋgyoo Yesu Kristo kedi ɛ nyee, na ba tekaa yela ɛ ka gyueŋ nombiakumɛɛ ŋan ɛ dinɔɔ kum keŋ ne yeli ɛ ne yɛɛ nɛ ya.
14Ɛ na bu dɔŋa fɔɔ ya
1Ɛ lɛɛ walaŋ ŋon ɔ be dana doŋ ɔ Kristo kelɛɛdi man ya nɛ do ɛ man. Mɔna ɛ na yeli ɛ konɔɔ man nombia ŋan dɔɔ walaŋ kamasɛ seŋɛɛ nɛ, ka mo kewɔŋee kɔŋ ya nsana ya. 2Ŋolo kyaa na lee ɔ Kristo kelɛɛdi dɔɔ ɔ ne lɛɛ di nyi waa tale di kpene kamasɛ. Ŋolo mɔ kelɛɛdi be dana doŋ ya mena dɔɔ ŋon ne di faareŋ weenɛɛ kaageŋ bo. 3Gbɛɛ be doo nyi walaŋ ŋon ɔ ne di kpene kamasɛ nɛ, waa kɛɛ ɔ wose nyi ɔ dei kela walaŋ ŋon ɔ ne di faareŋ weenɛɛ nɛ ya. Mena mɔ te walaŋ ŋon ɔ ne di faareŋ weenɛɛ nɛ, na bu walaŋ ŋon ɔ ne di kpene kamasɛ nɛ fɔɔ ya. Nawolo nyi Wurubuarɛ ne lɛɛ be popou do. 4Nyaŋ yɛna amɔte keŋ n ke tale bu ŋolo tobaale yaa wa alebu fɔɔ? Walaŋ ŋonaŋ ɔ gbeŋgyoo waageŋ ne gyae la waa tale naa nyi ɔ seŋɛɛ nideli yaa ɔ ba seŋɛɛ nideli ya. Te waa tale seŋ nideli nawolo nyi de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ dana doŋ keŋ waa tale yela waa seŋ nideli.
5Ŋolo waa tale yako nyi wee daale kela weeya akaŋ ŋan, te ŋolo mɔ gyaŋ na weeya ŋan pou yɛɛ kyɛɛkyɛɛ. Nombia kɛŋa man na, kaboena nyi walaŋ kamasɛ waa lɛɛ ɔ wui keŋ dɔɔ ɔ seŋɛɛ nɛ do nideli. 6Nyi akpaa ŋolo da lese wee daale see nyi keŋ kela na weeya akaŋ ŋan na, ɔ ne yɛɛ mena bo na waa mo lese Wurubuarɛ yele. Te akpaa ŋolo mɔ ne di kpene kamasɛ na, ɔ ne di ke bo na waa mo lese Wurubuarɛ yele. Nawolo nyi ɔ ne fane fa Wurubuarɛ karaŋ lee weenɛɛ ŋenaŋ dɔɔ pɛte ɔ ne dii. Walaŋ ŋon mɔ ɔ ne di faareŋ kaageŋ bo nɛ, ŋon mɔ ne di ŋa bo na waa mo lese Wurubuarɛ yele. Nawolo nyi ŋon mɔ ne fane fa Wurubuarɛ karaŋ pɛte ɔ ne dii.
7Da ke kyaa kei, yeŋ man o nyeedoŋ man o, ŋolo be kyaa fa ɔ wose ya. 8Nyi akpaa de kyaa na, de kyae fa de Gbeŋgyoo Yesu Kristo. Mena mɔ te akpaa da yem na, da yeŋae fa de Gbeŋgyoo Yesu Kristo. Mena dɔɔ nyi de kyae na de sia o, da yeŋae o, de yɛɛ de Gbeŋgyoo Yesu Kristo wui.
9Kei dɔɔ te Kristo yeŋawɔ te ɔ foŋawɔ lee yeŋ man. Na ke yela waa nyiŋ bese balaŋ baŋ be kyaa na be sia, na baŋ bɔɔ yekee nɛ pou Gbeŋgyoo. 10Mena dɔɔ tekaboena nyi ŋolo waa bu ɔ dɔɔ fɔɔ yaa waa kɛɛ ɔ wose nyi ɔ dei kela ɔ dɔɔ ya. Nawolo nyi de popou dɛɛ kaa seŋ Wurubuarɛ siaman na waa di de nombia. 11Nawolo nyi Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako nyiaa,
“De Gbeŋgyoo kpa,
‘Maŋ nyiŋa me kyaa nɛ,
walaŋ kamasɛ waa kaa buŋ me siaman
na waa toro yako nyi maŋ yɛna Wurubuarɛ.’ ”
12Lee mena dɔɔ de man walaŋ kamasɛ waa kaa tɔlɛɛ ɔ nɔɔwoya fa Wurubuarɛ.
13Mena dɔɔ ɛ yela dee tina dɔŋa fɔɔ kebu yela. Mɔna kaboena bo nyi dɛɛ kɛɛ nyi dɔɔ yɛɛ kolo na ke yela ŋolo ke yɛɛ dukum ya. 14Me ka bese Kristo baale kei dɔɔ nɛ, ma te naa nyi weenɛɛ kamasɛ be kyaa keŋ ke yɛɛ kolo kum ke ya. Mɔna akpaa Kristo baale ŋolo de lɛɛ weenɛɛ ŋaale do nyi ke yɛɛ kolo anekɔlaŋ ke na, na ɔtenate gyaŋ te ke yɛɛ kolo anekɔlaŋ.
15Nyi akpaa n weenɛɛ ŋaale kedi de yeli n dɔɔ ŋolo wose te fɛɛ e ya nɛ, kenaŋ na n nombia ayɛɛsa bɛɛ wola balaŋ kegyae ya. Na yeli n weenɛɛ ŋaale kedi ke yela n dɔɔ ŋolo ke yala ɔ kelɛɛdi man ya. Nawolo nyi ŋon mɔ dɔɔ te Kristo yeŋawɔ. 16Mena dɔɔ na yeli kpene keŋ nyaŋ ne kɛɛ ke nyi ke dei nɛ, ka bese kolo kum balaŋ siaman ya.
17Nawolo nyi Wurubuarɛ gyoori keŋ nɛ, ka te yɛɛ kedi na kenyɔɔ nombia ŋaageŋ ya. Mɔna ke yɛɛ keŋ nyi walaŋ waa yɛɛ kpene keŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman, na waa yɛɛ kpene keŋ gyae ka mo wosefɛɛreŋ kɔŋ ŋon na ɔ dɔɔ nsana, na dee di gyoŋ keŋ Wurubuarɛ feliŋ ŋon ne fa daa nɛ. 18Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ som Kristo lee mena gbɛɛ kei man nɛ, ɔ nombia na gyoo Wurubuarɛ sia. Mena walaŋ ŋonaŋ mɔ te balaŋ na lese ɔ yele.
19Mena dɔɔ debaŋ kamasɛ na ɛ yela dɛɛ mo de loo gyakaa abɔɔ ŋan gyae ka mo wosefɛɛreŋ kɔŋ, te ŋɛɛ do daa doŋ da kelɛɛdi man nɛ dɔɔ. 20Na yeli weenɛɛ ŋan nyaŋ ke di nɛ, ke wɔlɛɛ Wurubuarɛ tom ya. Gbɛɛ doo nyi dɛɛ tale di weenɛɛ kamasɛ, mɔna akpaa weenɛɛ ŋan nyaŋ kedi nɛ ne gyae la ke yela ŋolo ke yala ɔ kelɛɛdi man na, kenaŋ na na di ŋa korakora ya. 21Nawolo nyi akpaa ŋolo de bɛɛ naane ketao, yaa ɔ bɛɛ soloŋ kenyɔɔ yaa ɔ bɛɛ kpene kamasɛ keŋ gyae ke yela ɔ dɔɔ ŋolo ke yala ɔ kelɛɛdi man na, keŋ gba dei la kela. 22Mena dɔɔ kpene kamasɛ keŋ n ne lɛɛ di lee mena nombia kɛŋa man na, yela ke doo ɛmɛɛ na n Wurubuarɛ nsana. Walaŋ ŋon ɔ konɔɔ man nombia bee bu e fɔɔ lee abɔɔ ŋan ŋon gbagba be lɛɛ ŋa do nɛ man ya na, ŋon na nyeebam. 23Mɔna akpaa ŋolo de di kolo keŋ ɔ konɔɔ man nombia ta tenee e ya nɛ, kenaŋ na Wurubuarɛ waa bu e fɔɔ. Nawolo nyi ɔtenate te lɛɛ Wurubuarɛ di lee kpene kenaŋ keyɛɛ man ya. Te kpene kamasɛ keŋ ŋolo te lɛɛ Wurubuarɛ di lee ka keyɛɛ man ya nɛ, na ke yɛɛ dukum ke.
15Ɛ na gyueŋ yaageŋ wui ya
1Daa baŋ da seŋɛɛ da kelɛɛdi man keŋkeŋ nɛ, kaboena nyi dee nyiŋ konɔɔ fa baŋ bɔɔ seŋɛɛ ba kelɛɛdi man keŋkeŋ ya nɛ, na dee nyiŋ kyɔ wɔ. Ɛ na yeli dɛɛ kɛɛ daa daageŋ wui ya. 2Ɛ yela de man walaŋ kamasɛ ke yɛɛ kpene keŋ dei fa ɔ dɔɔ, na ke kyɔ e na ŋon mɔ ka seŋ keŋkeŋ ɔ kelɛɛdi man. 3Nawolo nyi Kristo gba koraŋ te kɛɛ ŋon waageŋ wui ya. Be ŋmarasewɔ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see man nyi ɔ yako Wurubuarɛ nyiaa, “Tuubia ŋan balaŋ ba tee neŋ nɛ, maŋ te ŋe kaa wuraawɔ.” 4Nombia ŋan pou bɔɔ ŋmarase see Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan man nɛ, be ŋmarase ŋa bo see na ŋe ka wola daa nombia. Kei gyae ke yela dɛɛ yɛɛ kakyeŋ na dee nyiŋ konɔɔ seŋ keŋkeŋ, lee lookegyakaa keŋ de dana nɛ dɔɔ.
5Mɛɛ sola Wurubuarɛ ŋon ɔ ne yeli balaŋ ne nyiŋ konɔɔ seŋ keŋkeŋ te ɔ na do wɔ kakyeŋ nɛ nyiaa, debaŋ kei keŋ ɛ silana Kristo Yesu nɛ, waa yela ɛ ke yɛɛ nɔɔdokoloŋ. 6Dekɔŋ mena na gyae ke yela ɛ popou ka mo konɔɔ dokoloŋ, na nɔɔdokoloŋ lese Wurubuarɛ ŋon ɔ yɛɛ de Gbeŋgyoo Yesu Kristo ɔ kya e nɛ yele.
7Lee mena dɔɔ ɛ lɛɛ dɔŋa do ŋgba mena keŋ Kristo be lɛɛ ŋon do nɛ, na balaŋ ke nyiŋ lese Wurubuarɛ yele. 8Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyiaa, Kristo kaa bese Gyudatena somre na ka wola nyi Wurubuarɛ ne di ɔ nombia dɔɔ. Te ɔ nombia ŋan ɔ be yako see fa Gyudatena be naanaɔ baŋ nɛ, gyae ke kɔŋ mena. 9Kei gyae ke yela balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ, ka lese Wurubuarɛ yele lee mena keŋ ɔ be wii be waraŋase ŋgba mena keŋ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan be yako nɛ nyiaa,
“Lee kei dɔɔ maa lese n yele balaŋ baŋ
ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ siaman,
na maa kpee nɔɔneŋ kɛlɛɛ neŋ.”
10Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan besewɔ yako nyiaa,
“Ɛmɛɛ balaŋ baŋ ɛ te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ,
ɛ kpu na balaŋ baŋ Wurubuarɛ ba lese nɛ na ɛ ke nyaŋee.”
11Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan besewɔ yako nyiaa,
“Ɛmɛɛ baŋ pou ɛ te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ,
ɛ lese de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ yele.
Ɛmɛɛ tɛɛle kei dɔɔ balaŋ pou,
ɛ lese Wurubuarɛ yele.”
12Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya mɔ yakowɔ nyiaa,
“Walaŋ ŋolo waa kaa lee de naana Gyese duuluŋ man kɔŋ.
Ŋon ne gyae la ɔ kaa di gyoori
balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ dɔɔ,
te ɔ dɔɔ te baa mo be loo gyakaa.”
13Mɛɛ sola Wurubuarɛ ŋon ɔ ne fa balaŋ lookegyakaa nɛ nyi waa yela ɛ ke kyaa gyoŋ na wosefɛɛreŋ man lee kelɛɛdi keŋ ɛ be lɛɛ e di nɛ dɔɔ. Na ɔ feliŋ ŋon ke yela ɛ ka mo ɛ loo gyakaa ɔ dɔɔ nideli.
14Me tebia Kristotena, maŋ gbagba gyeŋ nideli nyi ɛ yɛɛ balaŋ kpaakpaawɔ, te ɛ gyeŋ nombia mɔ nideli keŋ ɛ ke tale wola ɛ tebia. 15Mɔna ma te gyɔ me konɔɔ yako ŋon nombia ŋaale me tɔne kei man, na ɛ be nyiŋ wolee ŋa ya. Wurubuarɛ bɛrɛɛ keŋ ɔ ba mo boele maŋ nɛ dɔɔ, te me talewɔ yako ŋon nombia ŋenaŋ. 16Nawolo nyi Wurubuarɛ lese na maŋ nyi maa yɛɛ Yesu Kristo kpilale balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ man. Mɛɛ yɛɛ tom ŋgba Wurubuarɛ sae nɛ lee ŋon Wurubuarɛ nyeedoŋ nombia ŋan keyako man. Kei gyae ke yela balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ, kaa yɛɛ ŋgba kpene keŋ bɛɛ mo deesi fa Wurubuarɛ te na gyoo ɔ sia nɛ. Nawolo nyi Wurubuarɛ feliŋ ŋon te desina wɔ keŋ kolo kum kamasɛ be doo be man bela ya.
17Mena dɔɔ me dana gbɛɛ keŋ maa tale wola ma wose, lee tom keŋ Kristo doŋ keŋ ne yeli mɛɛ yɛɛ fa Wurubuarɛ nɛ dɔɔ. 18-19Mɔɔ gyae maa yako nombii daale kpu na keŋ Yesu Kristo be tɛɛ me dɔɔ yɛɛ nɛ ya. Maa gyɔ me konɔɔ bo yako mena keŋ ɔ be tɛɛ me dɔɔ yela balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ be kaa lɛɛ Wurubuarɛ di nɛ dɔɔ. Me nɔɔwoya na me nombia ayɛɛsa na gyakoloŋ nombia na nombia dinaana ŋan Wurubuarɛ feliŋ ŋon be yeli mɔɔ tale yɛɛ nɛ, yele la te balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ kaa lɛɛ Wurubuarɛ di. Mena dɔɔ me tɛɛwɔ kolosi Kristo nombia kpaakpaa ŋan pou lee Gyerusalɛm donɔɔ man menɛɛ kelii Ilirikum tɛɛle dɔɔ.
20Kpene keŋ doo me konɔɔ man debaŋ kamasɛ keŋ mɛɛ gyae nyi maa yɛɛ yɛna nyiaa, mɛɛ gyae nyi maa ta kolosi Kristo nombia kpaakpaa ŋan botɔɔse ŋan be te nyii ta ŋa see ya nɛ. Mɔɔ ne gyae nyi me kaa kolosi ŋa botɔɔse ŋan baale be wulaa kolosi ŋa nɛ ya. 21Mena te Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako nyiaa,
“Balaŋ baŋ ba te yako ta wɔ Kristo nombia ŋan ya nɛ baa naa e,
te balaŋ baŋ be te nyii ta ɔ nombia ŋan ya nɛ baa nyii ŋe man.”
22Kei dɔɔ te kaa lii naŋ gyɛŋ me te nyiŋa ta gbɛɛ maa kɔŋ ɛ gyaŋ ya nɛ. 23Mɔna nɛnɛɛ dɔɔ ma te taŋ ma tom keyɛɛ kɛbo, te leenaŋ bene bene me wulaa mɛɛ gyae gbɛɛ nyi maa kɔŋ ɛ gyaŋ, 24mena dɔɔ ma te yɛɛ ma agyueŋ nyi akpaa mɛɛ lam mee gyu Sepeni na maa ta ɛ gyaŋ. Mɛɛ kɔŋ me kaa talaa me sia ɛ gyaŋ weeya ala, na ɛ ke nyiŋ lɔ maŋ gbɛɛ.
25Mɔna nɛnɛɛ dɔɔ ma seŋɛɛ Gyerusalɛm gbɛɛ dɔɔ baa. Me dana kolo mee gyu me kaa kyɔ Kristotena baŋ be kyaa botɔɔ nɛ. 26Nawolo nyi Kristotena baŋ be kyaa Masedonia na Akaya tɛɛlese man nɛ, ta mo gyoŋ yilaa abɔɔ na baa mo yelee Kristotena ayematena baŋ be kyaa Gyerusalɛm donɔɔ man nɛ. 27Baŋ gbagba kegyaebii man te ba moowɔ yilaa abɔɔ kɛŋa, te kaboena nyi baa taŋ yɛɛ mena. Nawolo nyi nyeedoŋ nombia kpaakpaa ŋan bɔɔ nyii lee Wurubuarɛ gyaŋ nɛ, Gyudatena yele la te be nyii ŋa. Mena dɔɔ nyi baŋ mɔ da mo ba wose man abɔɔ gyu ke kyɔ Gyudatena benaŋ na, ke doo na ke gbɛɛ.
28Akpaa me taŋ mo abɔɔ ŋan pou bɔɔ yilaa nɛ do wɔ be nyiŋmaa man na, maa kaa laŋ gyu Sepeni tɛɛle man. Akpaa mɛɛ lam mee gyu botɔɔ na, te maa kɔŋ ɛ gyaŋ. 29Te ma gyeŋ nyi me kɛɛ kɔŋ ɛ gyaŋ kei nɛ, gyae ke yela Kristo ke hiraa daa nideli.
30Me tebia kpaakpaa, me ta mo de Gbeŋgyoo Yesu Kristo na balaŋ kegyae keŋ Wurubuarɛ feliŋ ŋon be yeli ɛ dana nɛ mɛɛ sola ŋon nyiaa, ɛ yase ɛ sia fane fa Wurubuarɛ kyɔ maŋ. 31Ɛ fane fa Wurubuarɛ fa maŋ nyi waa lese maŋ lee balaŋ baŋ ba te yɛɛ Kristotenawɔ ya te be kyaa Gyudia tɛɛle man nɛ nyiŋmaa man. Ɛ fane nyi Wurubuarɛ waa yela Kristotena baŋ be kyaa Gyerusalɛm donɔɔ man nɛ, sia kagye tom keŋ mee gyu me kaa yɛɛ be gyaŋ nɛ man. 32Te akpaa Wurubuarɛ de sɛɛ na maa kɔŋ ɛ gyaŋ na gyoŋ, na daa na ŋon pou ke kyaa na dee di gyoŋ na dɔŋa. 33Wurubuarɛ ŋon ɔ yɛɛ wosefɛɛreŋ Gbeŋgyoo e nɛ, waa kyaa na ɛ popou. Amɛn.
16Nɔɔkado
1Mɛɛ lese de deesi Kristo alo Foobe maa wola ŋon nyi ɔ yɛɛ walaŋ ŋon ɔ ne yee Wurubuarɛ nideli. Foobe kei yɛɛ kegyia e Kristotena baŋ be kyaa Kenkiria donɔɔ man nɛ man. 2Nyi ɔ kɔŋ ɛ gyaŋ na ɛ lɛɛ e lee de Gbeŋgyoo Yesu yele man na ɛ ke kyɔ e lee gbɛɛ kamasɛ man, ŋgba mena keŋ kaboena nyi Kristotena baa kyɔ dɔŋa nɛ. Nawolo nyi ŋon gbagba mɔ te kyɔ balaŋ burum, te ɔ te kyɔ maŋ gbagba mɔ.
3Ɛ do Pirisila na Akuila nɔɔ fa maŋ, nawolo nyi be yɛɛ me tebiawɔ te daa na wɔ pou ne yɛɛ na Kristo Yesu tom keŋ.
4Ba moo ba wose fa yeŋ lee me dɔɔ.
Mena dɔɔ mɛɛ do wɔ nɔɔ nideli.
Na maŋ maageŋ na do na wɔ nɔɔ ya,
mɔna Kristotena baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ mɔ na do wɔ nɔɔ.
5Ɛ do Kristotena baŋ bɛɛ gyaŋee ba dekpaŋalaŋ man nɛ nɔɔ fa maŋ.
Ɛ do me gyoo gyaagyi Epanetuse nɔɔ fa maŋ. Ŋon yɛna walaŋ ŋon ɔ be taŋgbɛɛ lɛɛ Kristo di Esia tɛɛle man.
6Ɛ do Mɛɛre ŋon ɔ be naa diyem nideli ɛ dɔɔ nɛ nɔɔ fa maŋ.
7Ɛ do Andoronikuse na Gyuniase nɔɔ fa maŋ.
Be yɛɛ Gyudatenawɔ ŋgba maŋ nɛ,
te daa na wɔ pou te be kyaŋawɔ tɔ deni see.
Be yɛɛ balaŋ baŋ Kristo kpilala baŋ pou ne bu wɔ nideli,
te be taŋgbɛɛ maŋ lɛɛ Kristo di gba.
8Ɛ do Ampeliatuse nɔɔ fa maŋ.
Ɔ yɛɛ me gyoo gyaagyi e lee Kristo dɔɔ.
9Ɛ do de gyoo Ubanuse ŋon daa na e pou ne yɛɛ tom Kristo man nɛ,
na de dɔɔ kpaakpaa Setakise nɔɔ fa maŋ.
10Ɛ do Apelese nɔɔ fa maŋ.
Ɔ ta lese wola nideli nyi ɔ seŋɛɛ Kristo nombia ŋan man nideli.
Ɛ do balaŋ baŋ pou bɔɔ lee Aristobuluse dekpaŋalaŋ man nɛ nɔɔ fa maŋ.
11Ɛ do Herodiɔn nɔɔ fa maŋ.
Ŋon mɔ yɛɛ Gyuda baale e ŋgba maŋ nɛ.
Ɛ do Kristotena baŋ be kyaa Nasisuse dekpaŋalaŋ man nɛ nɔɔ fa maŋ.
12Ɛ do Tirifena na Tirifosa nɔɔ fa maŋ.
Be yɛɛ ala baŋ bɔɔ kyaŋ ba wose yɛɛ de Gbeŋgyoo Kristo tom keŋ.
Ɛ do me gyoo gyaagyi Pɛɛsi nɔɔ fa maŋ.
Ŋon mɔ yɛɛ alo ŋon ɔ be yɛɛ tom dinaa fa de Gbeŋgyoo.
13Ɛ do Rufuse na ɔ naa ŋon ɔ ba mo maŋ yɛɛ ɔ bu nɛ nɔɔ fa maŋ.
Rufuse yɛɛ de Gbeŋgyoo Kristo tobaale ŋon ɔ yele ba lee nideli.
14Ɛ do Asinkirituse na Felegɔn na Hemise na Patorobase na Hɛmase na Kristotena baŋ pou be kyaa kpu na wɔ nɛ nɔɔ fa maŋ.
15Ɛ do Filologuse na Gyulia na Neruse na ɔ deesi na Olimpase na Kristotena baŋ pou be kyaa kpu na wɔ nɛ nɔɔ fa maŋ.
16Ɛ pukaa dɔŋa, na ɛ ka do dɔŋa nɔɔ na gyoŋ.
Kristotena akpii akpii ŋan pou na do ŋon nɔɔ.
17Me tebia, mɛɛ waase ŋon nyi ɛ kɛɛ nideli na ɛ ka gyene balaŋ baŋ be kpuɛ na ŋon te bɛɛ wɔlɛɛ ya nsana nɛ. Mena balaŋ benaŋ ne yeli baale ne yale ba kelɛɛdi man, te be nombia ŋan bɛɛ wolo nɛ mɔ yɛɛ kpoo lee ŋan mɔɔ wola ŋon nɛ man. Ɛ lese ɛ wose lee mena balaŋ benaŋ man. 18Nawolo nyi mena balaŋ kɛwɔ bɛɛ som de Gbeŋgyoo Kristo ya, mɔna bɛɛ gyae baŋ gbagba deeli bo. Be dɔŋɛɛ bɛɛ mo nɔɔman yeliŋ na nɔɔwoya gyoŋ nyiŋan mo beo balaŋ baŋ bɔɔ gyeŋ daale ya nɛ. 19Ɛmɛɛ dɔɔ balaŋ pou te nyii mena keŋ ɛ ba mo ɛ wose fa Kristo nɛ, mena dɔɔ dana maŋ gyoŋ nideli. Mɔna mɛɛ gyae ɛ ka gyeŋ nyansa na ɛ ka gyeŋ nombia ŋan ŋe dei, na ɛ ka lese ɛ wose lee dukum keyɛɛ man.
20Be gyae ke kyare ya Wurubuarɛ ŋon ɔ yɛɛ wosefɛɛreŋ pou Gbeŋgyoo e nɛ, waa yela ɛ ke sakatee ɔbɔnsam ɛ nawɔɔ tɛɛ. De Gbeŋgyoo Yesu waa mo ɔ bɛrɛɛ boele ŋon.
21Me dɔɔ Timoti ŋon daa na e ne yɛɛ tom dokoloŋ nɛ na do ŋon nɔɔ.
Mena ke mɔ te Lusiuse na Gyasɔn na Sosipata baŋ be yɛɛ me tebia Gyudatenawɔ nɛ mɔ na do ŋon nɔɔ.
22Maŋ Tɛtiyuse ŋon mɔɔ ŋmarase tɔne kei fa Pɔɔl nɛ,
mɔ na do ŋon nɔɔ lee de Gbeŋgyoo Kristo yele man.
23Me denite Gayose mɔ na do ŋon nɔɔ.
Ɔ dekpaŋalaŋ man te daa Kristotena baŋ pou de kyaa kɛbo nɛ ne gyaŋee.
Erasituse ŋon ɔ ne kɛɛ donɔɔ kei kɔba dɔɔ nɛ,
na de dɔɔ Kuatuse mɔ na do ŋon nɔɔ.
24De Gbeŋgyoo Yesu Kristo waa mo ɔ bɛrɛɛ boele ɛ popou na waa seŋ ɛ wɔle. Amɛn.
25Ɛ yela dɛɛ lese Wurubuarɛ yele. Ŋon ne tale la yela ɛ ne tale seŋ keŋkeŋ ɛ kelɛɛdi man, lee Yesu Kristo nyeedoŋ nombia ŋan mɔɔ kolosi fa ŋon nɛ dɔɔ. Nafɔ anokoare nombii kei yɛɛ nombii aweeseŋ ke, mɔna nɛnɛɛ dɔɔ Wurubuarɛ te yeli de ta gyeŋ ke. 26Nɛnɛɛ dɔɔ nombii kei ta tekaa yɛɛ nombii aweeseŋ ya. Wurubuarɛ te yeli wa akpeŋkpeŋgyɔɔra te ŋmarase anokoare nombii kei see. Te Wurubuarɛ ŋon mɔ ɔ kyaa kekpaakekpaa nɛ te yeli ba te kolosi nombii kei fa tɛɛle kei dɔɔ balaŋ pou, na baa lɛɛ e di na baa ta ɔ gbɛɛneŋ dɔɔ.
27Ɛ yela dɛɛ ta de Gbeŋgyoo Yesu Kristo dɔɔ na dɛɛ lese Wurubuarɛ yele kekpaakekpaa. Nawolo nyi ŋon waageŋ kooŋ yɛna nyansa pou nyee.
Amɛn.