Nombia kpaakpaa ŋan Mateo be ŋmarase nɛ
Mateo
1Yesu duuluŋ man balaŋ
1Gyoo Defidi na Aberaham be naanabii Yesu Kristo duuluŋ man balaŋ yaa.
2Aberaham lolana Asiki
te Asiki mɔ lola Gyekɔpo
te Gyekɔpo mɔ lola Gyuda na ɔ naabia.
3Gyuda lolana Peresi na Sera baŋ
be naa yɛna Tama nɛ,
te Peresi mɔ lola Heserɔn,
te Heserɔn mɔ lola Ram.
4Ram lolana Aminadabo
te Aminadabo mɔ lola Nasɔn
te Nasɔn mɔ lola Salimɔn.
5Salimɔn na ɔ wɛɛle Rahabo lolana Boase
te Boase na ɔ wɛɛle Ruute mɔ lolana Obedi
te Obedi mɔ lolana Gyese.
6Gyese mɔ lolana gyoo Defidi te gyoo Defidi mɔ lolana Solomɔn. Solomɔn ɔ naa yɛna Yuria lialo ŋon gyoo Defidi ba mo yala nɛ.
7Solomɔn mɔ lolana Rehoboam
te Rehoboam mɔ lolana Abigya
te Abigya mɔ lolana Asa.
8Asa lolana Gyehosafate
te Gyehosafate mɔ lolana Gyehoram
te Gyehoram mɔ lolana Yusia.
9Yusia lolana Gyotam
te Gyotam mɔ lolana Ahase
te Ahase mɔ lolana Hesekia.
10Hesekia lolana Manase
te Manase mɔ lola Amɔn
te Amɔn mɔ lola Gyosia.
11Gyosia lolana Gyekonia na ɔ naabia debaŋ keŋ bɔɔ kyaŋ Iseraetena yoo man mo gyu Babilɔn tɛɛle man nɛ.
12Ba ke kyaŋ Iseraetena gyu Babilɔn tɛɛle man wɔle nɛ
te Gyekonia lola Selateli
te Selateli mɔ lola Serubabeli.
13Serubabeli lolana Abiudi
te Abiudi mɔ lola Eliakim
te Eliakim mɔ lola Asɔ.
14Asɔ lolana Sadoki
te Sadoki mɔ lola Akim
te Akim mɔ lola Eliudi.
15Eliudi mɔ lolana Eliasa
te Eliasa mɔ lola Matan
te Matan mɔ lola Gyekɔpo.
16Gyekɔpo mɔ lolana Gyosɛfo.
Te Gyosɛfo yala Mɛɛre ŋon ɔ ba lola Yesu
ŋon bɛɛ baake e nyi Kristo nɛ.
Ŋon yɛna nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ.
17Mena dɔɔ lee Aberaham dɔɔ kelii gyoo Defidi dɔɔ yɛɛ kalola kegyakaare kufu anaara. Te lee gyoo Defidi dɔɔ kelii debaŋ keŋ bɔɔ kyaŋ Iseraetena gyu Babilɔn nɛ yɛɛ kalola kegyakaare kufu anaara. Te lee debaŋ keŋ bɔɔ kyaa Babilɔn kelii debaŋ keŋ bɔɔ lola Kristo mɔ nɛ yɛɛ kalola kegyakaare kufu anaara.
Yesu Kristo kalola wose man nombia
18Yesu Kristo kalola wose man nombia yaa. Gyosɛfo na Yesu ɔ naa Mɛɛre yakowɔ see nyi baa yala dɔŋa. Mɔna Gyosɛfo ta kpeo ta e ya, te Wurubuarɛ feliŋ yela Mɛɛre kyaŋa fulu. 19Na Gyosɛfo yɛɛ walaŋ ŋon ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman, te ɔ bɛɛ gyae nyi waa do Mɛɛre desɛŋ balaŋ man dɔɔ ya nɛ, ɔ yɛɛ wa agyueŋ nyi waa yo bɛɛ e keŋ ŋolo na ŋolo ba gyem ya. 20Debaŋ keŋ Gyosɛfo na mo mena agyueŋ kei nɛ, te de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ kpilale ŋolo kaa lese ɔ wose wola e dosɛɛ man, te ɔ yako e nyiaa, “Defidi ɔ naanabii Gyosɛfo, na yee Mɛɛre ke yala ya. Nawolo nyi Wurubuarɛ feliŋ yele la te ɔ kyaŋa fulu kei. 21Waa lola bu baale na n ka do e yele nyi Yesu. Nawolo nyi ŋon ne gyae la waa lese ɔ balaŋ lee be nombiakumɛɛ man.”
22Kɛŋa pou kɔŋawɔ mena, na kpene keŋ de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ be tɛɛ ɔ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya dɔɔ yako see nɛ ke kɔŋ mena ampaŋ. Nombia ŋenaŋ yɛna nyiaa, 23“Alebu ŋon ɔ te doo ta na baale see ya nɛ waa kyaŋ fulu na waa lola bu baale na baa baake e nyi Imanuɛle.” Keŋ nawolo nyi “Wurubuarɛ kyaa de man.” 24Mena dɔɔ Gyosɛfo kefoŋ nɛ, ɔ moo Mɛɛre yala ŋgba mena keŋ de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ kpilale ŋon be yako e nɛ. 25Mɔna ŋon na Mɛɛre te doo ŋgba alo na baale nɛ ya kaboena ɔ lola bu baale. Te Gyosɛfo doo e yele nyi Yesu.
2Siakaralatena baale kaa doo Yesu nɔɔ
1Ba lola Yesu bo Bɛtelɛhɛm donɔɔ keŋ ke kyaa Gyudia tɛɛle man nɛ man. Debaŋ kenaŋ na gyoo Herode ne diina gyoori. Be ka lola Yesu nɛ, te di weeya ala ya te siakaralatena baale baŋ ba gyeŋ kyolobiise wose man nombia nɛ lee weese dɛɛlee yenaŋ kɔŋ Gyerusalɛm donɔɔ man, 2kaa bɔɔse balaŋ nyiaa, “Aleŋ te ba lola bu ŋon waa kaa bese Gyudatena gyoo nɛ? Da te naa kyolobii ŋolo weese dɛɛlee yenaŋ keŋ na wola daa nyi be ta lola e, mena dɔɔ te de kɔŋawɔ de kaa som e.” 3Gyoo Herode na baŋ pou be kyaa Gyerusalɛm donɔɔ man ke nyii nombia kɛŋa nɛ, takaa wɔ nideli. 4Mena dɔɔ gyoo Herode baake Gyudatena saese kegyiise na ba mmaraa wolala pou yilaa te ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Aleŋ te baa lola nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ?” 5Keŋte be tiranɔɔ fa e nyiaa, “Bɛtelɛhɛm donɔɔ keŋ ke kyaa Gyudia tɛɛle man nɛ.” Nawolo nyi Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre ŋolo yakowɔ see lee Bɛtelɛhɛm wose man nyiaa, 6Wurubuarɛ kpa,
“Ɛmɛɛ Bɛtelɛhɛmtena baŋ ɛ kyaa Gyudia tɛɛle man nɛ
ɛ yɛɛ gyoorobiawɔ.
Nawolo nyi ɛ man te gyoo dinaa ŋon waa kɛɛ me balaŋ Iseraetena dɔɔ nɛ waa lee.”
7Mena dɔɔ gyoo Herode moo Siakaralatena baŋ lee yenaŋ, te ɔ bɔɔse wɔ na waa gyeŋ debaŋ kitii keŋ kyolobii ŋon ba lee. 8Be ke tiranɔɔ fa e taŋ nɛ, ɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ gyu na ɛ ke kɛo bu ŋon nideli. Akpaa ɛ naa e na ɛ bese kaa yako maŋ, na maŋ mɔ ke gyu ka som e.” Keŋte ɔ lɔɔ wɔ gbɛɛ te be laŋa Bɛtelɛhɛm donɔɔ man. 9Be ke nyii gyoo ŋon nɔɔwoya taŋ nɛ, ba korowɔ mo be gbɛɛ bee gyu. Te kyolobii ŋon bɔɔ naa weese dɛɛlee yenaŋ nɛ, tɛɛwɔ be siaman menɛɛ te ke ka seŋawɔ botɔɔ keŋ bu ŋon doo nɛ adido. 10Ba kena kyolobii ŋon mena nɛ, yɛɛ wɔ gyoŋ nideli. 11Be ke gyu ka gyoo dekpaŋalaŋ keŋ man nɛ, be naa bu ŋon na ɔ naa Mɛɛre keŋte ba buŋawɔ som bu ŋon. Be gyuusu ba akpose te ba lese kɔba yayam, na oliifi na adudo kyɛɛ bu ŋon. 12Kenaŋ wɔle nɛ, Wurubuarɛ faree wɔ dosɛɛ man nyi be na bese gyu ka mo gyoo Herode gyaŋ bela ya, mena dɔɔ ba moo gbɛɛ wɔle kpoo man gyu be dɛɛ.
Be ka mo Yesu yeu gyu Igyipite tɛɛle man
13Siakaralatena baŋ ke laŋ wɔle nɛ, de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ kpilale ŋolo kaa lese ɔ wose wola Gyosɛfo dosɛɛ man te ɔ yako e nyiaa, “Koro mo bu ŋon na ɔ naa na ɛ ke yeu gyu Igyipite tɛɛle man, na ɛ ke kyaa botɔɔ kelii debaŋ keŋ maa yako ŋon nyi yaa koro botɔɔ. Nawolo nyi gyoo Herode waa kɛo bu ŋon waa ko.” 14Mena dɔɔ Gyosɛfo korowɔ nelim kenaŋ te ɔ moo bu ŋon na ɔ naa te be yeuwɔ gyu Igyipite tɛɛle man, 15te be kyaawɔ botɔɔ kaboena gyoo Herode yeŋawɔ. Kɛŋa pou kɔŋawɔ mena na kpene keŋ de Gbeŋgyoo be tɛɛ ɔ dekpeŋkpeŋgyɔɔre dɔɔ yako see nɛ ke kɔŋ mena ampaŋ. Ɔ yakowɔ nyiaa, “Igyipite tɛɛle man te ma lese me bu lee.”
16Gyoo Herode kena nyi Siakaralatena baŋ ta mo adao di ɔ dɔɔ, keŋ be ta bese kɔŋ kaa mo ɔ gyaŋ bela ya nɛ ɔ gyeŋa baŋ nideli. Keŋte ɔ kpila ɔ yoonɔɔtena nyi baa gyu Bɛtelɛhɛm donɔɔ man, na ke donɔɔsebia ŋan benaa na ke nɛ, na baa koe bia baala baŋ pou be ta bee ta kela kulutooneŋ ala ya nɛ, nawolo nyi mena debaŋ kenaŋ man te Siakaralatena baŋ yako e nyi be naa kyolobii ŋon. 17Kei yele la kpene keŋ Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Gyeremia be yako see nɛ kɔŋawɔ ampaŋ. Ɔ yakowɔ nyiaa,
18“De nyii yeesa na kewii na kayeyɛɛ dinaa Rama tɛɛle man.
Rahɛle ne wii ɔ bia te ɔ te bɛɛ nyi be na kyɔlɛɛ e ya,
nawolo nyi ɔ bia pou te munu.”
Be ka bese kɔŋ Nasarɛte donɔɔ man
19Gyoo Herode yeŋ wɔle nɛ, Wurubuarɛ kpilale ŋolo kaa lese ɔ wose wola Gyosɛfo dosɛɛ man Igyipite tɛɛle man te ɔ yako e nyiaa, 20“Koro na n ka mo bu ŋon na ɔ naa, na ɛ ka bese gyu Iserae tɛɛle man. Nawolo nyi balaŋ baŋ nafɔ bɛɛ gyae bu ŋon baa ko nɛ ta yekee.” 21Mena dɔɔ Gyosɛfo desina ɔ wose, te ɔ moo bu ŋon na ɔ naa te be laŋa Iserae tɛɛle man. 22Mɔna Gyosɛfo ke nyii nyi gyoo Herode bu Akelɔse kyaa la ɔ kya nawɔɔ man ɔ ne di gyoori Gyudia tɛɛle dɔɔ nɛ, ɔ yee botɔɔ ke gyu. Te keŋ Wurubuarɛ be faree e dosɛɛ man dɔɔ nɛ, ɔ kpasewɔ gyu Galelia tɛɛle man. 23Te ɔ gyuuwɔ ke kyaa donɔɔ keŋ bɛɛ baake ke nyi Nasarɛte nɛ man. Kei yela kpene keŋ Wurubuarɛ be tɛɛ wa akpeŋkpeŋgyɔɔra dɔɔ yako see nɛ, kɔŋawɔ ampaŋ. Be yakowɔ nyiaa, “Baa baake e nyi Nasarɛte baale.”
3Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre ŋon ke desina gbɛɛ fa Yesu ke kɔŋ
Maake 1:1-8; Luka 3:1-18; Gyɔn 1:19-28
1Debaŋ kenaŋ man nɛ, Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre kɔŋawɔ ɔ ne kolosi Wurubuarɛ nombia Gyudia depampaa dinaa keŋ man. Ɔ yakowɔ nyiaa, 2“Ɛ kyɛɛkee lee ɛ gbɛɛneŋ kumɛɛ man na ɛ ke kɔŋ Wurubuarɛ gyaŋ, nawolo nyi Wurubuarɛ gyoori keŋ ta benaa.” 3Gyɔn kei yɛna ŋon Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya be yako ɔ wose man nombia nyiaa,
“Ŋolo ne fae yeesa depampaa dinaa keŋ man nyiaa,
ɛ desina de Gbeŋgyoo gbɛɛneŋ.
Ɛ yela ɔ gbɛɛneŋ pou ka tenee.”
4Kurumɔɔ tɔne te ba moowɔ ŋara Gyɔn kegba, te wonembu tɔne te ɔ moowɔ yɛɛ abɔsɔɔ kpaŋ ɔ teŋa man. Akpataana na teebɔɔ yɛna ɔ weenɛɛ. 5Balaŋ lee Gyerusalɛm donɔɔ man na Gyudia tɛɛlese man, na donɔɔse ŋan ŋe kyaa Gyɔɔdan boo keŋ yenaase nɛ kɔŋ ɔ gyaŋ. 6Bɛɛ kaa tɔlɛɛ be nombiakumɛɛ ŋan pou bɔɔ yɛɛ nɛ fa e, na ɔ te sɔ wɔ Wurubuarɛ loŋ Gyɔɔdan boo keŋ man.
7Gyɔn kena balaŋ burum baŋ bɔɔ lee Farasiitena na Sadukiitena akpii ŋan man kɔŋ ɔ gyaŋ nyi waa sɔ wɔ Wurubuarɛ loŋ nɛ ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Kyoa, ɛmɛɛ baŋ ɛ dana nombiakumɛɛ ŋgba doma nɛ. Amɔte faree na ŋon nyi yaa yeu lee Wurubuarɛ deŋele kewɔŋ keŋ gyae ke kɔŋ balaŋ dɔɔ nɛ man?” 8Ɛ yɛɛ nombia kpaakpaa ŋan nawolo nyi ɛ te kyɛɛkee lee ɛ gbɛɛneŋ kumɛɛ man kɔŋ Wurubuarɛ gyaŋ. 9Ɛ na yɛɛ ya agyueŋ nyi keŋ ɛ yɛɛ Aberaham ɔ naanasewɔ dɔɔ te Wurubuarɛ lɛɛ ŋon ya. Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, Wurubuarɛ waa tale yela boya adoŋ kɛŋa ka bese naanase fa Aberaham. 10Ɛ kɛɛ, Wurubuarɛ taŋ desina ɔ debeŋa see waa tuŋii daase lɔ. Mena dɔɔ daŋ kamasɛ keŋ ke bɛɛ se bia kpaakpaa ya na, waa tuŋ ke lɔ na baa keretii ke do boalaŋ man. 11Keŋte Gyɔn besewɔ yako wɔ nyiaa, maŋ dɔɔ loŋ te me dana mɛɛ sɔ ŋon Wurubuarɛ loŋ na kawola nyi ɛ te kyɛɛkee lee ɛ gbɛɛneŋ kumɛɛ man kɔŋ Wurubuarɛ gyaŋ. Mɔna maŋ wɔle na ŋon ɔ kela maŋ nɛ waa kɔŋ, keŋ maŋ tekaboe gba nyi maa tela ɔtenate nkyokotase gba ya. Ŋon dɔɔ, Wurubuarɛ feliŋ na boalaŋ te waa mo sɔ ŋon Wurubuarɛ loŋ. 12Ɔ dana ɔ pampaa ɔ nyiŋmaa man waa mo feefu wa amɔla na waa lese amɔla bia ŋan do ɔ kpee man, na waa kuu wura ŋan ka do boalaŋ keŋ ke bɛɛ yem ya nɛ man.
Yesu Wurubuarɛ loŋkesɔ
Maake 1:9-11; Luka 3:21-22; Gyɔn 1:31-34
13Gyɔn kɛɛ sɔ balaŋ Wurubuarɛ loŋ keŋ nɛ, te Yesu leewɔ Galelia tɛɛle man kɔŋ Gyɔɔdan boo nɔɔman nyi Gyɔn waa sɔ e Wurubuarɛ loŋ. 14Mɔna Gyɔn gyaewɔ waa yɛɛ na Yesu ke kyɛɛkee wa agyueŋ. Keŋte ɔ bɔɔse Yesu nyiaa, “Nyaŋ te kaboena nyi nya sɔ maŋ Wurubuarɛ loŋ. Weera te nyaŋ besewɔ kɔŋ me gyaŋ nyi maŋ maa sɔ neŋ Wurubuarɛ loŋ?” 15Keŋte Yesu tiranɔɔ fa Gyɔn nyiaa, “Debaŋ kei man nɛ, nyaŋ yɛɛ ke mena. De yɛɛ nnɛ na, Wurubuarɛ kegyaebii yaa dɛɛ yɛɛ baa.” Keŋte Gyɔn mɔ sɛɛwɔ. 16Gyɔn ke sɔ Yesu Wurubuarɛ loŋ taŋ, te Yesu ka mo waa lee loŋ keŋ man pɛ, te adido torowɔ. Keŋte ɔ naa Wurubuarɛ feliŋ ŋon moo duwuluŋ dinɔɔ tisi kaa gyakaa ɔ dɔɔ. 17Botɔɔ te be nyii Wurubuarɛ kolosiwɔ lee adido yako nyiaa, “Kei yɛna me bu ŋon mɛɛ gyae lee me konɔɔ man, te ɔ na gyoo me sia nideli.”
4Ɔbɔnsam kekɛɛse Yesu
1Keŋte Wurubuarɛ feliŋ ŋon yela Yesu gyuu depampaa dinaa daale man. Botɔɔ te ɔbɔnsam kɛɛse e kɛɛ. 2Yesu ke bake ɔ nɔɔ weeya sɔŋola (40) nelim na ka weese wɔle nɛ, tanam kyaŋa e nideli. 3Botɔɔ te ɔbɔnsam kɔŋawɔ ɔ gyaŋ kaa yako e nyiaa, “Akpaa nyaŋ yɛna Wurubuarɛ bu ŋon na, yela boya kɛŋa ka bese weenɛɛ.” 4Keŋte Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ne yako daa nyiaa,
‘Na weenɛɛ ŋaageŋ ne faa na walaŋ nyeedoŋ ya,
mɔna Wurubuarɛ nɔɔwoya kamasɛ mɔ ne fa walaŋ nyeedoŋ.’ ”
5Botɔɔ te ɔbɔnsam moo Yesu gyu Gyerusalɛm donɔɔ man, te ɔ moo e gyu Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ nyeeman adido adido, 6te ɔ yako e nyiaa,
“Akpaa nyaŋ yɛna Wurubuarɛ bu ŋon na,
fuŋ n wose lee kɛbo ke lɔ tɛɛle man,
nawolo nyi Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako daa nyiaa,
‘Nyaŋ dɔɔ Wurubuarɛ waa kpila ɔ kpilala,
na be kaa gyee neŋ nideli,
na baa kɔlee neŋ keŋ nyi n be gyae n ka mo n nae gyɔ
na boe koraŋ gba ya.’ ”
7Keŋte Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see na bese yako daa nyiaa, ‘Na kɛɛse n Gbeŋgyoo Wurubuarɛ ŋon kɛɛ ya.’ ”
8Botɔɔ te ɔbɔnsam besewɔ mo Yesu gyu bula dinaa daale nyee dɔɔ, te ɔ wola e tɛɛle kei dɔɔ gyoorobiiri na ka kyeo pou. 9Keŋte ɔ yako Yesu nyiaa, “Akpaa n buŋ me nawɔɔ tɛɛ som maŋ na, maa mo abɔɔ kɛŋa pou fa neŋ.” 10Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Ɔbɔnsam ta lee me siaman, nawolo nyi Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ne yako daa nyiaa, de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ waageŋ te kaboena nyi dee buŋ e na dɛɛ som e.” 11Botɔɔ te ɔbɔnsam leewɔ Yesu gyaŋ laŋ, te Wurubuarɛ kpilala kɔŋawɔ kaa kɛɛ ɔ dɔɔ.
Yesu kefi ɔ tom keyɛɛ asɛɛ Galelia tɛɛle man
12Yesu ke nyii nyi ba te kyaŋ Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre ŋon tɔ deni nɛ, te ɔ besewɔ gyu Galelia tɛɛle man. 13Yesu ka lee Nasarɛte donɔɔ man nɛ, ɔ gyuuwɔ ke kyaa Kapanum donɔɔ man. Donɔɔ kei kyaa Galelia depaa nɔɔman, te ka benaa na Sebulɔn na Nafitali tɛɛlese. 14Kei yela kpene keŋ Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya be yako see lee tɛɛle kenaŋ wose man nɛ kɔŋawɔ ampaŋ. Yesaya yakowɔ see nyiaa,
15“Ɛmɛɛ balaŋ baŋ ɛ kyaa Sebulɔn na Nafitali tɛɛlese ŋan ŋe kyaa benaa na Galelia depaa,
botɔɔ keŋ balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ boe nɛ,
na Gyɔɔdan boo diŋgyiŋ nɛ, ɛ tei kɛbo.
16Balaŋ baŋ be doo ditiŋtɛɛ man nɛ te naa keŋmaŋee dinaa daale.
Balaŋ baŋ mɔ be kyaa botɔɔ keŋ yeŋ ne di gyoori nɛ,
keŋmaŋee te kɔŋ fa wɔ.”
17Lee debaŋ kenaŋ te Yesu fiasɛɛ ɔ ne kolosi Wurubuarɛ nombia nyiaa, “Ɛ kyɛɛkee lee ɛ gbɛɛneŋ kumɛɛ man na ɛ ke kɔŋ Wurubuarɛ gyaŋ, nawolo nyi Wurubuarɛ gyoori keŋ ta benaa.”
Yesu ke baake ɔ kaseela gyaŋgba nyibaŋ baŋ
18Wee daale Yesu keta Galelia boo nɔɔ nɔɔ nɛ, ɔ naa Simɔn ŋon ɔ yele daale bela yɛna Pita nɛ, na ɔ naabu Anderiase na bɛɛ lɔ asawu boo keŋ man, nawolo nyi be yɛɛ kpɛɛ kyaŋarawɔ. 19Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ɛ kaa sila maŋ, na maa yela ɛ ke yilaa balaŋ fa maŋ.” 20Debokenaŋ man te be tinaa ba asawuse ŋan yela te be kaa sila Yesu. 21Ɔ ke gyu ɔ siaman kyomii nɛ, ɔ naa Sebedeo bia Gyemisi na ɔ naabu Gyɔn na baŋ na be kya Sebedeo doo degbele man bee desina ba asawuse te Yesu baake wɔ, 22debokenaŋ man te be tinaa degbele keŋ na be kya yela, te be sila Yesu laŋ.
Yesu ke kyɔ kaweese
23Keŋte Yesu kila Galelia tɛɛle keŋ pou, na ɔ na wola wɔ Gyudatena ɔsom denɛɛ man. Ɔ kolosi Wurubuarɛ nombia kpaakpaa lee Wurubuarɛ gyoori keŋ wose man, te ɔ kyɔɔ kaweese kpookpoo balaŋ wose man. 24Mena dɔɔ Yesu yele leewɔ Siria tɛɛle keŋ dɔɔ pou. Keŋte balaŋ moo kaweesetena kpookpoo, ŋgba baŋ bɛɛ wee keleuleuse na ɔtakasese na baŋ ba yenaase ba yekee nɛ kɔna e, te ɔ kyɔɔ wɔ te ɔ gberaa feliŋkumɛɛ lee baale mɔ man. 25Mena dɔɔ balaŋ burum lee Galelia, na Dekapolise tɛɛle man na Gyerusalɛm donɔɔ man na Gyudia tɛɛle man, na Gyɔɔdan diŋgyiŋ kaa sila e.
5Yesu kawola balaŋ bula dɔɔ
1Yesu kena balaŋ burum baŋ nɛ, ɔ gyeŋa bula daale gyu ke kyaa ke dɔɔ. Keŋte ɔ kaseela baŋ kɔŋawɔ kaa kyaa kilisi e. 2Botɔɔ te ɔ gyuusu ɔ nɔɔ ɔ na wola wɔ nyiaa,
3“Ɛmɛɛ baŋ ɛ ba mo ɛ wose pou lɔ Wurubuarɛ dɔɔ nɛ ɛmɛɛ na nyeebam,
nawolo nyi ɛmɛɛ te Wurubuarɛ gyoori keŋ yɛɛ ɛ wui.
4Ɛmɛɛ baŋ ɛ ne di walaŋsa nɛ ɛmɛɛ na nyeebam,
nawolo nyi Wurubuarɛ waa kyɔlɛɛ ŋon.
5Ɛmɛɛ baŋ ɛ ne yɔkɔse ɛ wose nɛ ɛmɛɛ na nyeebam,
nawolo nyi ɛmɛɛ te tɛɛle kei gyae kaa bese ɛ wui.
6Ɛmɛɛ baŋ ɛ loo gyakaa nideli nyi ɛ ke yɛɛ kpene keŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman nɛ ɛmɛɛ na nyeebam,
nawolo nyi Wurubuarɛ waa fa ŋon abɔɔ ŋan ɛ ne gyae lee ɛ konɔɔ man nɛ.
7Ɛmɛɛ baŋ ɛ ne wii balaŋ waraŋase nɛ ɛmɛɛ na nyeebam,
nawolo nyi Wurubuarɛ waa wii ɛmɛɛ mɔ waraŋase.
8Ɛmɛɛ baŋ dukum kamasɛ be doo ɛ konɔɔse man ya nɛ
ɛmɛɛ na nyeebam, nawolo nyi ɛmɛɛ ne gyae la ɛ kena Wurubuarɛ.
9Ɛmɛɛ baŋ ɛ ne yele wosefɛɛreŋ ne kɔŋ balaŋ nsana nɛ ɛmɛɛ na nyeebam,
nawolo nyi ɛmɛɛ te baa baake nyi Wurubuarɛ bia.
10Ɛmɛɛ baŋ bɛɛ naase ŋon diyem nyi ɛ ne yɛɛ kpene keŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman dɔɔ nɛ, ɛmɛɛ na nyeebam,
nawolo nyi ɛmɛɛ te Wurubuarɛ gyoori keŋ yɛɛ ɛ wui.”
11“Ɛmɛɛ baŋ balaŋ na tee ŋon te bɛɛ naase ŋon diyem te bɛɛ kɛrɛɛ ɛ nɔɔse yako nombiakumɛɛ gyakaa ɛ dɔɔ, nawolo nyi keŋ e silana maŋ dɔɔ nɛ, ɛmɛɛ na nyeebam. 12Ɛ yela ke yɛɛ ŋon gyoŋ nideli, nawolo nyi kom keŋ Wurubuarɛ waa tɔ ŋon adido nɛ ka boe. Mena keŋ bɛɛ naase ŋon diyem nɛ, mena ke te be naase Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra baŋ bɔɔ kyaa pɛte ɛ be kɔŋ nɛ diyem.”
Ɛmɛɛ yɛna tɛɛle kei dɔɔ yabia na ka keŋmaŋee
13“Ɛ yɛɛ ŋgba yabia nɛ fa balaŋ tɛɛle kei dɔɔ. Mɔna akpaa yabia gyoŋ keŋ da lee ke man na, n be gyae n ke tale yela ka ke yɛɛ gyoŋ bela ya. Dekɔŋ mena na yabia kenaŋ be dei fa kolo na kolo ke yɛɛ bela ya. Bee fuŋ ke bo leki, na balaŋ ke sakatee ke laŋ.”
14“Ɛ yɛɛ ŋgba keŋmaŋee nɛ fa balaŋ tɛɛle kei dɔɔ. Donɔɔ keŋ ke gyakaa bula dɔɔ nɛ bɛɛ weese ya. 15Ŋolo bɛɛ kyaŋee kanea na waa mo kolo wuu ke dɔɔ ya, mɔna ɔ na mo ke bo gyakaa kolo dɔɔ adido, na ke nyiŋ naa fa balaŋ baŋ pou be kyaa dekpaŋalaŋ man nɛ. 16Mena mɔ te ɛ yela balaŋ kena ɛ keŋmaŋee keŋ. Kei ne gyae la ke yela balaŋ kena ɛ nombia kpaakpaa ŋan ɛ ne yɛɛ nɛ, na baa nyiŋ lese ɛ kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ yele.”
Yesu te kɔŋ ɔ kaa wɔlɛɛ Wurubuarɛ mmaraase ŋan ya
17Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ na gyueŋ nyi me kɔŋae me kaa bɛɛ Wurubuarɛ mmaraase, yaa nombia ŋan Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra be yako see nɛ ya. Ma te kɔŋ nyi me kaa bɛɛ ŋa ya, mɔna me kɔŋae na maa yela nombia ŋenaŋ pou ke kɔŋ ŋgba ba ke yako see nɛ. 18Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, adido na tɛɛle kei pou nyiŋa te wɔlɛɛ ta ya nɛ, mmaraase ŋan man dokoloŋ, yaa keŋmarasebii dokoloŋ kooŋ gba be gyae ka feefo lee ŋe man ya, kelii debaŋ keŋ nombia ŋenaŋ pou gyae ke kɔŋ, ŋgba mena keŋ bɔɔ yako see nɛ. 19Mena dɔɔ walaŋ kamasɛ ŋon ɔ bɛɛ nyi ɔ be di Wurubuarɛ mmaraase kɛŋa man kamasɛ dɔɔ ya, te ɔ wola balaŋ mɔ nyi be na di ŋe dɔɔ ya nɛ, na mena walaŋ ŋonaŋ waa yɛɛ walaŋ kemaasabii Wurubuarɛ gyoori keŋ man. Mɔna walaŋ kamasɛ ŋon ɔ di Wurubuarɛ mmaraase ŋan kamasɛ dɔɔ, te ɔ wola balaŋ mɔ nyi baa di ŋe dɔɔ nɛ, baa baake e nyi walaŋ kegyia Wurubuarɛ gyoori keŋ man. 20Mena dɔɔ mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, akpaa ɛ gbɛɛneŋ ta tenee Wurubuarɛ siaman kela Gyudatena mmaraa wolala baŋ, na Farasiitena dikpii keŋ balaŋ ya nɛ, ɛ be gyae ɛ ka gyoo Wurubuarɛ gyoori keŋ man ya.”
Yesu kawola lee baŋ wose man
21Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyi, “Ɛ nyii Wurubuarɛ nombia yakowɔ nyiaa, beneŋ beneŋ keŋ na, Wurubuarɛ yako de naanaɔ nyi, ‘Ɛ na ko walaŋ ya, te walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ko walaŋ na, maa bu e fɔɔ.’ 22Mɔna maŋ ne yako ŋon baa nyiaa, ‘Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ gyeŋ baŋ do ɔ dɔɔ na baa bu e fɔɔ, te walaŋ kamasɛ ŋon ɔ tee ɔ dɔɔ nyi ɔ yɛɛ ohuhoo e na, baa mo e gyu kegyiise siaman na be kaa di ɔ nombia. Te walaŋ kamasɛ ŋon ɔ baake ɔ dɔɔ nyi Diyiŋte na, ɔtenate benaa na boalaŋ man kagyoo.’ 23Mena dɔɔ nyi akpaa nyaŋ ŋon n mo kolo kɔŋ Wurubuarɛ kedeesa boe keŋ tɛɛ n kaa deesi, te n tɔɔse nyi ɛmɛɛ na ŋolo dana nombia na, 24tina nya abɔɔ ŋan yela kedeesa boe keŋ tɛɛ botɔɔ, na n ke gyu n dɔɔ ŋon gyaŋ na ɛ kaa desina ya nsana, pɛna n kaa mo nya abɔɔ ŋan deesi fa Wurubuarɛ. 25Nyi akpaa ŋolo de samenaa neŋ na, yɛɛ kakyeŋ na ɛ ke desina ya nsana pɛna nombia kedi wee keŋ kelii. Na mena ya wee kenaŋ de lii na, waa mo neŋ ka do nombiadiiri ŋon nyiŋmaa man, na ŋon mɔ ka mo neŋ ka do kotɔtɔɔtena nyiŋmaa man, na baa mo neŋ ketɔ deni. 26Ampaŋ yaa mɛɛ yako neŋ n ke nyii nyiaa, n be gyae n ka lee deni kenaŋ man ya, kaboena n ke tɔ kom keŋ pou baa do neŋ nɛ taŋ.”
Yesu kawola lee yale kewɔlɛɛ wose man
Mateo 19:9; Maake 10:11-12; Luka 16:18
27Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ nyii Wurubuarɛ nombia yakowɔ nyi alo na baale de yala dɔŋa na, ŋolo na lee ɔ dɔɔ wɔle ya. 28Mɔna maŋ ne yako ŋon baa nyi walaŋ kamasɛ ŋon ɔ kɛɛ alo te ɔ gyakaa e loo na, ɔtenate te yɛɛ dukum Wurubuarɛ siaman. Nawolo nyi Wurubuarɛ siaman na ɔ gyae e baa. 29Akpaa n dunoluŋ sibii ne yele la te n ne yɛɛ dukum na kulu ke leki. Dei nyi nya lee kadeŋ na n ke kyaa Wurubuarɛ gyaŋ kela nyi baa mo n dibiliŋ pou ka do boalaŋ man. 30Te akpaa nyi n dunoluŋ baam ne yele la te n ne yɛɛ dukum na kara ke leki. Dei nyi nya lee kadeŋ na n ke kyaa Wurubuarɛ gyaŋ kela nyi baa mo n dibiliŋ pou ka do boalaŋ man.”
31Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa “Ɛ nyii Wurubuarɛ nombia yakowɔ nyiaa, ‘Walaŋ kamasɛ ŋon waa bɛɛ ɔ wɛɛle na, kaboena nyi waa fa e tɔne na kawola nyi ɔ te bɛɛ e.’ 32Mɔna maŋ ne yako ŋon baa nyi akpaa alo te gyae baala ya te ɔ baale de bɛɛ e na, ɔ te yeli alo ŋon te wɔlɛɛ yale mmaraase Wurubuarɛ siaman. Te nyaŋ ŋon mɔ n yala alo ŋon ɔ baale be bɛɛ e na, Wurubuarɛ siaman na n gyae ŋolo wɛɛle baa.”
Yesu kawola lee ntamse kekaŋ wose man
33Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ nyiiwɔ Wurubuarɛ nombia besewɔ yako gyaŋgba keŋ nyiaa, walaŋ kamasɛ ŋon ɔ kaŋ ntam fa de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ na, waa yɛɛ kakyeŋ na waa di ke dɔɔ. 34Mɔna maŋ ne yako ŋon baa nyiaa, ɛ na kaŋ ntam korakora gba ya. Ɛ na kaŋ adido ntam ya, nawolo nyi botɔɔ te Wurubuarɛ kyaa ɔ ne di gyoori balaŋ pou dɔɔ. 35Ɛ na kaŋ tɛɛle mɔ ntam ya, nawolo nyi botɔɔ yɛna Wurubuarɛ nae dɛɛ see. Ɛ na kaŋ Gyerusalɛm donɔɔ mɔ ntam ya, nawolo nyi keŋ yɛna gyoo dinaa ŋon donɔɔ. 36Ɛ na kaŋ ɛ nyee ntam ya, nawolo nyi ŋolo be gyae waa tale yela ɔ nyeenyɔɔse dokoloŋ ke biri yaa ka wolose ya. 37Nombii keŋ kaboena nyi nya sɛɛ ‘Ayi’ na sɛɛ nyi ‘Ayi’ te keŋ kaboena nyi nya bɛɛ nyi ‘Koa’ na, bɛɛ nyi ‘Koa.’ Nombii da lee kɛŋa wɔle na, lee walaŋkum ŋon gyaŋ.”
Na mo dukum tɔ dukum kom ya
38Keŋte Yesu besewɔ yako nyiaa, “Ɛ nyii Wurubuarɛ nombia yakowɔ nyiaa, akpaa n dɔɔ de yɛlɛɛ n sibii na nyaŋ mɔ yɛlɛɛ ɔ wui tɔ kom. Te akpaa n dɔɔ de kulu n keli na, nyaŋ mɔ kulu ɔ wui tɔ kom. 39Mɔna maŋ ne yako ŋon baa nyiaa, akpaa ŋolo de yɛɛ neŋ nombiikum na, nyaŋ na mo nombiikum tɔ e kom ya. Te akpaa ŋolo da ŋmera neŋ n dunoluŋ lakaa man na, besena n demena mɔ wui kpu e. 40Nyi ŋolo de samenaa neŋ nyi waa lɛo n kegba wurikyim na, kpee n kegba atetate keŋ mɔ kpu e. 41Akpaa ŋolo da ŋere neŋ nyi ɛmɛɛ na e ke ta nawɔɔtɔɔse kufu na, sɛɛ na ɛmɛɛ na e ke ta nawɔɔtɔɔse sao. 42Akpaa ŋolo da sola neŋ kolo na fa e, te akpaa ŋolo de kɔŋ ɔ kaa paa n kolo na, na bɛɛ ya.”
Yesu kpa dɛɛ gyae balaŋ baŋ bɛɛ kɔla daa
Luka 6:27-28, 32-36; 1 Korintotena 13
43Keŋte Yesu besewɔ yako nyiaa, “Ɛ nyii Wurubuarɛ nombia yakowɔ nyiaa, gyae n dɔɔ na n ke kɔla ŋon ɔ ne kɔla neŋ nɛ. 44Mɔna maŋ ne yako ŋon baa nyiaa, ɛ gyae balaŋ baŋ bɛɛ kɔla ŋon nɛ, na ɛ ke fane fa baŋ bɛɛ naase ŋon diyem nɛ, 45na kawola nyi ɛ yɛɛ ɛ kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ bia gbagbawɔ. Nawolo nyi ɔ ne yele weese ne gyɔɔ fa balaŋ kumɛɛ na balaŋ kpaakpaa pou, te ɔ ne yele ɔga ne ŋɛɛ fa balaŋ baŋ be gbɛɛneŋ tenɛɛ ɔ siaman, na baŋ be gbɛɛneŋ ba tenɛɛ ɔ siaman ya nɛ pou. 46Nyi akpaa ɛ ne gyae balaŋ baŋ bɛɛ gyae ŋon nɛ baageŋ bo na, ɛ na gyueŋ nyi ɛ ke nyiŋ kolo kpaakpaa lee Wurubuarɛ gyaŋ ya, nawolo nyi nombiakumɛɛyɛɛra mɔ koraŋ ne gyae baŋ bɛɛ gyae wɔ nɛ. 47Te akpaa ɛ do ɛ gyoona baageŋ nɔɔ na, woŋ te ɛ ne yɛɛ kela balaŋ akaŋ baŋ? Na mena te balaŋ baŋ bɔɔ gyeŋ Wurubuarɛ ya nɛ mɔ ne yɛɛ yee? 48Mena dɔɔ ɛ yɛɛ balaŋ kpaakpaa keŋ nombiikum kamasɛ na doo ɛ man ya kelii ɔto, ŋgba ɛ kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ.”
6Yesu kawola lee deeli keyɛɛ wose man
1Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa “Ɛ kɛɛ nideli nyi ɛ be yɛɛ deeli balaŋ man, na baa nyiŋ naa ŋon ya. Akpaa ɛ yɛɛ mena na, ɛ be gyae ɛ ke nyiŋ kom ketɔ kamasɛ lee ɛ kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ gyaŋ ya. 2Mena dɔɔ akpaa ɛ yɛɛ deeli fa diyemte ŋolo na, ɛ na mo ke gyɔ dekpeŋkpeŋ ŋgba mena keŋ balaŋ baŋ bɛɛ beo ba wose nɛ ne yɛɛ Gyudatena ɔsom denɛɛ na abɔnterese man, na balaŋ kenyiŋ kɛlɛɛ wɔ nɛ ya. Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyiaa, be taŋ nyiŋ ba kom ketɔ pou. 3Mɔna akpaa n yɛɛ deeli fa diyemte ŋolo na, na yele n dɔɔ kpaakpaa gba koraŋ ke nyii ya. 4Yela kedoo walaŋ ŋon n be yɛɛ deeli keŋ fa e nɛ, ɛmɛɛ na e ɛ bala nsana. Dekɔŋ mena na, n kya Wurubuarɛ ŋon ɔ ne naa kpene keŋ n be yɛɛ weese nɛ, waa tɔ neŋ kom.”
Yesu kawola lee kefane wose man
5Keŋte Yesu yako wɔ nyi, “Akpaa ɛ ne fane nɛ, ɛ na yɛɛ ŋgba mena keŋ balaŋ baŋ bɛɛ beo ba wose ne yɛɛ nɛ ya. Nawolo nyi bɛɛ gyae Gyudatena ɔsom denɛɛ man, na abɔnterese man keta seŋee fane na balaŋ kenyiŋ naa wɔ. Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyi be taŋ tɔ wɔ ba kom pou. 6Mɔna akpaa ɛ ne gyae ɛ ke fane na, ɛ gyu ɛ denɛɛ man na ɛ ketɔ disim na ɛ ke fane fa ɛ kya ŋon ɛ bɛɛ naa e na ɛ sia fonɛɛ ya nɛ. Akpaa ɛ yɛɛ mena na, ɛ kya ŋon ɔ ne naa kpene keŋ ɛ be yɛɛ weese nɛ, waa tɔ ŋon kom.
7Akpaa ɛ ne fane na, ɛ na kolosi nɔɔwoya burum ŋan ŋɔɔ taŋ tɔnɔɔ, ŋgba mena keŋ balaŋ baŋ bɔɔ gyeŋ Wurubuarɛ ya ne yɛɛ nɛ ya. Baŋ gyeŋ nyi akpaa be kolosi nɔɔwoya burum na, te Wurubuarɛ waa nyii wɔ. 8Mena dɔɔ ɛ na yɛɛ ŋgba be kɛɛ yɛɛ nɛ ya, nawolo nyi ɛ kya Wurubuarɛ wulaa ɔ gyeŋ kpene keŋ ne hia ŋon koraŋ gba pɛte ɛ ne bɔɔse e.” 9“Ɛ ne gyae ɛ ke fane na, ɛ yako nyiaa,
‘De kya ŋon n kyaa adido,
dɛɛ fane nyi balaŋ pou baa lese n yele.
10Lese n gyoori debɔɔ,
yela baa yɛɛ n kegyaebii tɛɛle dɔɔ,
ŋgba mena keŋ bɛɛ yɛɛ adido nɛ.
11Fa daa gyɛŋ wee kei weenɛɛ.
12Mo de nombiakumɛɛ kyɛɛ daa,
ŋgba mena keŋ daa mɔ na mo kyɛɛ balaŋ
baŋ bɛɛ yɛɛ nombiakumɛɛ tia daa nɛ.
13Na yele dɛɛ yala kekɛɛsekɛɛ man ya.
Mɔna lese daa lee walaŋkum ŋon nyiŋmaa man.’ ”
14Nawolo nyi akpaa ɛ mo balaŋ nombiakumɛɛ kyɛɛ wɔ na, ɛ kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ mɔ waa mo ɛmɛɛ mɔ ɛ nombiakumɛɛ kyɛɛ ŋon. 15Mɔna akpaa ɛ ta mo balaŋ nombiakumɛɛ kyɛɛ wɔ ya na, ɛ kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ mɔ be gyae waa mo ɛmɛɛ mɔ wui nombiakumɛɛ kyɛɛ ŋon ya.
Yesu kawola lee nɔɔkebake wose man
16Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyi, “Akpaa ɛ ne bake ɛ nɔɔ nɛ, ɛ na nyaŋe ɛ sia ŋgba mena keŋ balaŋ baŋ bɛɛ beo ba wose nɛ ne yɛɛ nɛ ya. Bɛɛ nyaŋe be sia na balaŋ ke nyiŋ naa nyi bɛɛ bake be nɔɔ. Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyi be taŋ nyiŋ ba kom ketɔ. 17Mɔna akpaa n bake n nɔɔ nɛ, faafo n sia na n ke tiu nuŋ na n ke fulaa n nyee. 18N yɛɛ mena na balaŋ ba gyem nyi n ne bake n nɔɔ ya. Mɔna n kya ŋon n bɛɛ naa e na n sia fonɛɛ ya, te ɔ ne naa kpene kamasɛ keŋ n ne yɛɛ weese nɛ waa tɔ neŋ kom.”
Ɛ mo ɛ sia gyakaa abɔɔ ŋan ŋe kyaa Wurubuarɛ man nɛ dɔɔ
19Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ na gyae abɔɔ see tɛɛle kei dɔɔ fa ɛ wose ya. Nawolo nyi tɛɛle kei dɔɔ na, paapaase na kandorɔse gyae ke tale wɔlɛɛ ŋa, yaa ŋmɛɛlatena mɔ baa tale kaa ŋmɛɛle ŋa. 20Mɔna ɛ gyae abɔɔ see ɛ wose Wurubuarɛ man, botɔɔ keŋ paapaase na kandorɔse be wɔlɛɛ ŋa ya, te ŋmɛɛlatena mɔ be gyae baa tale gyu ke ŋmɛɛle ŋa ya nɛ. 21Nawolo nyi botɔɔ keŋ nya abɔɔ kpaakpaa doo nɛ, botɔɔ mɔ te n loo gyakaa.”
Sia yɛna n wose keŋ keŋmaŋee
22Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Sia yɛɛ ŋgba kanea nɛ fa deniwalaŋ wose. N sia dei na n wose pou doo keŋmaŋee man. 23Mɔna n sia de wɔlɛɛ na, n wose pou doo ditiŋtɛɛ tuum man. Nyi akpaa kanea keŋ doo n man nɛ da gyoo ditiŋtɛɛ na, kenaŋ na ditiŋtɛɛ dinaa ta gyoo neŋ.”
Ɛ na mo ɛ konɔɔ pou gyakaa ɛ wose man abɔɔ dɔɔ ya
24“Walaŋ be kyaa keŋ waa tale som gbeŋgyoona bala ya. Dekɔŋ mena na, waa kɔla ŋolo na waa gyae ŋolo nombia, yaa waa som ŋolo nideli kela ŋolo. Ɛ be gyae ɛ ke tale som Wurubuarɛ na kɔba bom ya.
25Mena dɔɔ te mɛɛ yako ŋon nyiaa, ɛ na yeyɛɛ na ɛ kekyaa man kedi na kenyɔɔ, na abɔɔ ŋan ɛ ka do ya. Nyeedoŋ ne hia kela weenɛɛ, te deniwalaŋ wose mɔ ne hia kela abɔɔ ŋan waa do. 26Ɛ kɛɛ gyebuse, bɔɔ ne duu abɔɔ ya te bɔɔ ne kɔɔ ya te bɔɔ dana kpeese yaa denɛɛ ŋan man baa see weenɛɛ ya. Mɔna ɛ kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ ne fa wɔ weenɛɛ. Kaboena ya gyeŋ nyi, ɛ wose ne hia kela gyebuse. 27Ɛ man woŋti te lee ɔ kayeyɛɛ man nɛ, waa tale mo debaŋ dokoloŋ kooŋ pɛ kpu na ɔ weeya ŋan Wurubuarɛ be fa e nɛ? 28Woŋ dɔɔ te ɛ na yeyɛɛ na abɔɔ ŋan ɛ ka do. Ɛ kɛɛ mena keŋ kyeŋkyeŋkɔɔse na bee, ŋe bɛɛ yɛɛ tom ya te ŋe bɛɛ loo kanyaŋse mɔ ya. 29Mɔna mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, Gyoo Solomɔn gba na ɔ wosekenyiŋ koraŋ nɛ, ɔ te nyiŋ kyeŋkyeŋkɔɔse kɛŋa man dokoloŋ kyeo ya. 30Weera dɔɔ te ɛ bɛɛ lɛɛ Wurubuarɛ di nideli ya. Nyi akpaa mena te Wurubuarɛ ne mia ŋalese ŋan ɛ kena ŋa gyɛŋ kyoo na be ta too ŋa na, kenaŋ na ɛ tɔɔse nyi Wurubuarɛ waa mia ŋon kela ŋalese ŋenaŋ. 31Mena dɔɔ ɛ na yeyɛɛ na kpene keŋ ɛ ke di, yaa kpene keŋ ɛ ke nyɔɔ yaa kpene keŋ ɛ ka do nɛ dɔɔ ya. 32Nawolo nyi mena abɔɔ kɛŋa te tɛɛle kei dɔɔ balaŋ baŋ bɔɔ gyeŋ Wurubuarɛ ya nɛ sia ne yɛɛ ŋe dɔɔ, mɔna ɛ kya Wurubuarɛ gyeŋ nyi mena abɔɔ kɛŋa ne hia ɛmɛɛ mɔ. 33Mena dɔɔ ɛ taŋgbɛɛ mo ɛ loo pou gyakaa Wurubuarɛ gyoori keŋ na ɔ gbɛɛneŋ ŋan tenɛɛ nɛ dɔɔ. Nyi akpaa ɛ yɛɛ mena na, Wurubuarɛ waa mo abɔɔ akaŋ ŋan pou kpu ŋon. 34Mena dɔɔ ɛ na yeyɛɛ na kyoo wui nombia ya, te ɛ na mo gyɛŋ wui nombia kpu kyoo wui man ya. Nawolo nyi wee kamasɛ na ke wui nombia.”
7Ɛ na mo ɛ wose yɛɛ nombiadiira ya
1Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ na yɛɛ ɛ wose balaŋ nombiadiira na ɛ ke bu wɔ fɔɔ ya, na Wurubuarɛ mɔ be di ɛ nombia na waa bu ŋon fɔɔ ya. 2Nawolo nyi gbɛɛ keŋ man ɛ ka mo di ɛ tebia nombia na, mena mɔ te Wurubuarɛ waa mo di ɛ nombia. Nombii keŋ ɛ ka mo yɛɛ ɛ tebia nɛ, keŋ ke te Wurubuarɛ mɔ waa mo yɛɛ ŋon. 3Weera dɔɔ te n ne naa woŋsilibii keŋ doo n dɔɔ sibii man, te n be famenɛ na daakpee keŋ doo nyaŋ gbagba n sibii man ya? 4Sena te n ke tale yako n dɔɔ nyi, ‘Me dɔɔ yela maa lese woŋsilibii lee n sibii man, keŋ nyaŋ gbagba be famenɛ na daakpee keŋ doo n sibii man ya?’ 5Nyaŋ walaŋ ŋon n na beo n wose, kaboena nyi nya taŋgbɛɛ lese daakpee keŋ doo n sibii man nɛ, pɛna n kena nideli na n ka lese woŋsilibii keŋ doo n dɔɔ sibii man nɛ.
6Ɛ na mo kpene keŋ ke yɛɛ kolo kpaakpaa ke Wurubuarɛ siaman nɛ fa babaase ya, na mena ya na baa besena bo kɔŋ ɛ dɔɔ na baa doŋee ŋon. Ɛ na mo ɛ kegyaŋase kpaakpaa nyiŋan mɔ fuŋ lɔ kekuiriise ya, na mena ya na baa sakatee ŋa bo.”
Ɛ sola Wurubuarɛ kolo na waa fa ŋon
7Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ sola Wurubuarɛ kolo na ɛ nyiŋmaa gyae ke kaŋ ke. Ɛ kɛo kolo lee ɔ gyaŋ na ɛ ke nyiŋ ke, te ɛ gyɔ e disim na waa toro fa ŋon. 8Nawolo nyi walaŋ kamasɛ ŋon ɔ bɔɔse e kolo na ɔ nyiŋmaa ne kaŋ ke. Ŋon ɔ gyae kolo lee ɔ gyaŋ na ɔ ne nyiŋ ke, te ŋon mɔ ɔ gyɔ e disim na waa toro fa e. 9Ɛ man woŋti kyaa la keŋ nyi ɔ bu da sola e weenɛɛ na waa mo boe fa e? 10Yaa ɛ man woŋti kyaa la keŋ nyi ɔ bu da sola e kpebii na waa mo dom fa e? 11Akpaa ɛmɛɛ baŋ ɛ yɛɛ nombiakumɛɛyɛɛrawɔ koraŋ gyeŋ abɔɔ kpaakpaa ka mo fa ɛ bia na, de yaa sena te ɛ kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ be gyae waa mo abɔɔ kpaakpaa ŋan kela kɛŋa nɛ fa baŋ bɛɛ sola e nɛ ya. 12Wurubuarɛ mmaraase na Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra nombia ŋan pou bɔɔ wolo nɛ ŋa nyee yɛna nyi, kpene keŋ n ne gyae nyi balaŋ baa yɛɛ fa neŋ na, keŋ te kaboena nyi nyaŋ mɔ nya yɛɛ fa wɔ.”
Denanɔɔ bɔbɔɔkyee keŋ
13Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ yɛɛ kakyeŋ na ɛ ka mo denanɔɔ bɔbɔɔkyee keŋ man gyoo Wurubuarɛ man. Nawolo nyi denanɔɔ keŋ ka keerɛɛ te ke gbɛɛnaa fɛlɛɛ te ke dɔɔ keta be taŋ baŋ ya nɛ, na mo balaŋ bo gyu kayeyɛɛ keŋ be taŋ ɔto ya nɛ man. Mɔna ke man te balaŋ burum dɔŋɛɛ. 14Te denanɔɔ bɔbɔɔkyee keŋ ke gbɛɛnaa yɛɛ peperee te ke dɔɔ keta dana baŋ nɛ, na moona balaŋ gyu nyeedoŋ keŋ be taŋ ɔto ya nɛ man. Mɔna balaŋ baŋ bɛɛ naa ke te bɛɛ moo ke man gyoo nɛ, be ta boo ya.”
Daŋ kamasɛ na ke bii keŋ kɛɛ see
15Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ kɛɛ ɛ wose man nideli lee akɛrɛɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra baŋ wose man. Akpaa be kɔŋ ɛ gyaŋ na, bɛɛ yɔkɔse ba wose ŋgba namense nɛ mɔna be konɔɔse man na be yɛɛ ŋgba gbougbouse nɛ. 16Be nombia ŋan bɛɛ yɛɛ nɛ te ɛ ka mo gyeŋ wɔ. Ŋolo bɛɛ kɔ mango bia lee akutu daŋ man ya, mena mɔ te bɔɔ ne kɔ apaŋ lee abotoo woŋse man ya. 17Mena mɔ te daŋ kpaakpaate kamasɛ na se bia kpaakpaa, te daŋ kum mɔ na see bia kumɛɛ. 18Daŋ kpaakpaate be gyae ke tale see bia kumɛɛ ya, te daŋ kum mɔ be gyae ke tale see bia kpaakpaa ya. 19Daŋ kamasɛ keŋ bɛɛ se bia kpaakpaa ya nɛ, bɛɛ kara ke na be ta mo do boalaŋ. 20Mena dɔɔ nombia ŋan balaŋ benaŋ ne yɛɛ nɛ, te ɛ ka mo gyeŋ wɔ.”
Walaŋ ŋon waa gyoo Wurubuarɛ gyoori keŋ man
21“Na walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne baake maŋ nyi ‘Me Gbeŋgyoo, me Gbeŋgyoo’ nɛ, ne gyae la waa gyoo Wurubuarɛ gyoori keŋ man ya. Mɔna walaŋ ŋon ɔ ne yɛɛ kpene keŋ me kya ŋon ɔ kyaa adido ne gyae nɛ, ŋon waageŋ ne gyae la waa gyoo Wurubuarɛ gyoori keŋ man. 22Nombia kedi wee dinaa keŋ man nɛ, balaŋ burum baa kaa yako nyiaa, ‘De Gbeŋgyoo, na n yele man te de kolosi Wurubuarɛ nombia yee? Yaa na n yele te da moowɔ gegi feliŋkumɛɛ lee balaŋ man yee? Na n yele te da moowɔ yɛɛ gyakoloŋ nombia na nombia dinaana yee?’ 23Botɔɔ te maa toro yako wɔ nyiaa, ‘Mɔɔ gyeŋ ŋon ya, ɛ lee me siaman. Ɛmɛɛ nombiakumɛɛyɛɛra!’ ”
Denɛɛ maara bala
24Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Mena dɔɔ walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne nyii me nɔɔwoya kɛŋa te ɔ ne di ŋe dɔɔ nɛ, ɔ yɛɛ ŋgba siakaralate ŋon ɔ be baŋ ɔ deni gyakaa boe dɔɔ nɛ. 25Ɔga ŋɛɛwɔ te booneŋ wuuwɔ te feliŋ dinaa gyɔɔ deni keŋ, mɔna ka te yale ya. Nawolo nyi ɔ see ka mokɔɔ gyakaa boe dɔɔ. 26Mɔna walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne nyii me nɔɔwoya kɛŋa te ɔ bee di ŋe dɔɔ ya nɛ, ɔ yɛɛ ŋgba diyiŋte ŋon ɔ be ma ɔ deni gyakaa aŋasa dɔɔ nɛ. 27Ɔga ŋɛɛwɔ te booneŋ wuuwɔ te feliŋ dinaa gyɔɔ deni keŋ te ka leewɔ yala worom tekerii pou.”
28Yesu ke yako nombia kɛŋa taŋ nɛ, ɔ kawola keŋ doo balaŋ dikpii keŋ nɔɔ. 29Nawolo nyi ɔ wolawɔ ŋgba walaŋ ŋon ɔ dana doŋ nombia ŋan dɔɔ nɛ, be yɛɛ ŋgba mena keŋ ba mmaraa wolala baŋ na wolo nɛ ya.
8Yesu kekyɔ akuŋtuŋte ŋolo kawee
1Yesu ke tisi lee bula keŋ dɔɔ kɔŋ nɛ, balaŋ burum kaa sila e. 2Keŋte akuŋtuŋte ŋolo kaa buŋawɔ ɔ nawɔɔ tɛɛ waase e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, akpaa n ne gyae na nyaŋ ke tale kyɔ maŋ me kawee.” 3Botɔɔ te Yesu tenee ɔ nyiŋmaa tina e te ɔ yako e nyiaa, “Mɛɛ gyae, n kawee dɛɛ taŋ.” Debokenaŋ man te balee ŋon kawee taŋawɔ. 4Keŋte Yesu tɔɔ e kiiŋ nyi, “Na yele walaŋ na walaŋ ke nyii ya, mɔna mo n wose gyu kawola Wurubuarɛ sae ŋon, na n ke deesi fa Wurubuarɛ ŋgba mena keŋ Mosesi ba wola ŋon nɛ, na ke di adansɛɛ fa walaŋ kamasɛ nyi n kawee te taŋ.”
Yesu kekyɔ Romantena yoonɔɔte kegyia ŋolo tobaale kawee
5Yesu ke gyu ka gyoo Kapanum donɔɔ man nɛ, Romantena yoonɔɔtena kegyia ŋolo kɔŋawɔ kaa waase nyiaa, 6“Me Gbeŋgyoo lɛɛ maŋ, nawolo nyi me tobaale te tekerii ɔ doo deni man ɔ ne naa diyem nideli.” 7Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Maa kɔŋ na me kaa kyɔ e ɔ kawee.” 8Botɔɔ te yoonɔɔtena kegyia ŋon yako e nyiaa, “Me gbeŋgyoo, na haa n wose ya. Nawolo nyi ma tekaboe nyi nya kɔŋ me dɛɛ ya. Mena dɔɔ nyaŋ betaa gyuusu n nɔɔ faree kawee keŋ, me tobaale ŋon waa koro. 9Nawolo nyi maŋ gbagba mɔ yɛɛ walaŋ ŋon me doo baale tɛɛ, te yoonɔɔtena mɔ doo me tɛɛ. Me yako ŋolo nyi waa gyu yenaŋ daale na ɔ ne gyu, te me yako ŋolo nyi waa kɔŋ na ɔ ne kɔŋ. Kpene kamasɛ keŋ me yako be man ŋolo nyi waa yɛɛ na, keŋ te ɔ ne yɛɛ.” 10Yesu ke nyii nɔɔwoya kɛŋa nɛ, doo ɔ nɔɔ te ɔ yako balaŋ dikpii keŋ be silana e nɛ nyiaa, “Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyiaa, Iserae tɛɛle kei dɔɔ pou nɛ ma te naa ta walaŋ ŋon ɔ ne lɛɛ Wurubuarɛ di ŋgba balee kei nɛ ya.” 11Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, balaŋ burum baa lee weese dɛɛlee na weese dɛɛyalae kɔŋ, na baŋ na Aberaham na Asiki na Gyekɔpo kaa kyaa Wurubuarɛ gyoori keŋ man na baa di bom. 12Te ɛmɛɛ Gyudatena baŋ nafɔ kaboena nyi yaa kyaa Wurubuarɛ gyoori keŋ man nɛ, baa lese ŋon debɔɔ ka see ditiŋtɛɛ keŋ man. Botɔɔ te ɛ ke kyaŋ ɛ nyeeya wii nideli. 13Keŋte Yesu yako yoonɔɔtena kegyia ŋon nyiaa “Ta gyu dɛɛ, mena keŋ n be lɛɛ maŋ di nɛ dɔɔ gyae ke kɔŋ mena fa neŋ.” Debokenaŋ man te ɔ tobaale ŋon kawee taŋawɔ.
Yesu kekyɔ balaŋ burum kaweese
14Kenaŋ wɔle te Yesu korowɔ gyu Pita dɛɛ. Ɔ ke gyu nɛ, na Pita wa awu doo ɔ na wee kpaŋalaŋ. 15Keŋte Yesu kyaŋa e ɔ nyiŋmaa man te kpaŋalaŋ keŋ taŋawɔ. Keŋte ɔ korowɔ kɛɛ be dɔɔ.
16Kelii balinɔɔ nɛ, ba moo balaŋ baŋ feliŋkumɛɛ doo be man nɛ kɔŋ Yesu gyaŋ. Ɔ moo nombii dokoloŋ kooŋ bo gegi feliŋkumɛɛ ŋan pou, te ɔ kyɔɔ kaweesetena baŋ mɔ pou. 17Ɔ ke yɛɛ kei yela nombia ŋan Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya be yako see nɛ kɔŋawɔ ampaŋ. Yesaya yakowɔ nyiaa,
“Ŋon lɛɛ na de kaweese pou, te ɔ moo de kaale mɔ seele.”
Balaŋ baŋ be kaboena nyi baa sila Yesu
18Yesu kena nyi balaŋ burum te kilisi e nɛ, ɔ yako ɔ kaseela baŋ nyi baa toŋ gyu boo keŋ diŋgyiŋ. 19Keŋte Wurubuarɛ mmaraa wolale ŋolo kɔŋawɔ ɔ gyaŋ kaa yako e nyiaa, “De Gbeŋgyoo, yenaŋ kamasɛ keŋ n ke gyu na, maa sila neŋ gyu.” 20Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Nyanyase dana bɔɔneŋ te gyebuse mɔ dana asaase, mɔna Deniwalaŋ Bu ŋon be taŋ botɔɔ keŋ waa mo ɔ nyee teeli ya.” 21Botɔɔ te Yesu silala baŋ man ŋolo mɔ yako e nyiaa, “Me gbeŋgyoo, yela maa taŋgbɛɛ gyu kewuu me kya pɛna me kaa sila neŋ.” 22Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Sila maŋ, na n ke yela woya kewuu ba woya.”
Yesu keyɔkɔse feliŋ ɛpo dɔɔ
23Botɔɔ te Yesu gyoowɔ degbele man, te ɔ kaseela baŋ mɔ gyoowɔ kpu na e. 24Karatetee dokoloŋ te feliŋ dinaa daale korowɔ ne gyɔɔ loŋ keŋ dɔɔ, te gyɔɔ loŋ do degbele keŋ man. Debaŋ kenaŋ na Yesu te doo dosoroŋ. 25Mena dɔɔ Yesu kaseela baŋ gyuuwɔ ke gyuusu e yako e nyiaa, “De Gbeŋgyoo lɛɛ daa, dɛɛ gyae dɛɛ munu.” 26Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ɛmɛɛ dɔɔ ɛ kelɛɛdi ta boo ya. Weera dɔɔ te ɛ dana gyakoloŋ mena?” Botɔɔ te ɔ korowɔ te ɔ fae feliŋ keŋ na loŋ keŋ te ŋe yɛɛwɔ yididi. 27Balaŋ baŋ wose yeŋa wɔ te be bɔɔse dɔŋa nyiaa, “Walaŋ woŋti yɛna kei, te feliŋ na loŋ koraŋ ne nyii e nɛ?”
Yesu kekyɔ balaŋ baŋ feliŋkumɛɛ doo be man nɛ
28Yesu ka toŋ gyu boo keŋ diŋgyiŋ Gadaratena tɛɛle man nɛ, baala bala baale leewɔ amuseese man kɔŋ kaa gyaŋee na e. Na feliŋkumɛɛ doo balaŋ kɛwɔ man, te ba wose dana gyakoloŋ. Mena dɔɔ ŋolo bɛɛ tale mo gbɛɛ kenaŋ man ya. 29Ba kena Yesu nɛ be fae yeesa nedoŋ nyiaa, “Wurubuarɛ Bu, woŋ te n ne gyae de gyaŋ? N kɔŋae n kaa naase daa diyem pɛna debaŋ keŋ kelii?” 30Debaŋ kenaŋ na, kekuiriise dikpii dinaa daale seŋɛɛ botɔɔ yenaŋ bee dii. 31Keŋte feliŋkumɛɛ ŋan waase Yesu nyiaa, “Akpaa n ke gegi daa na, yela de kaa gyoo kekuiriise dikpii kei man.” 32Keŋte Yesu yako feliŋkumɛɛ ŋan nyiaa, “Ɛ lee ta.” Mena dɔɔ feliŋkumɛɛ ŋan leewɔ balaŋ baŋ man gyu ka gyoo kekuiriise baŋ man, te be dikpii keŋ pou yeuwɔ tisi bula kyoloŋkyoloŋ keŋ gyu ka gyoo loŋ keŋ man te be munuwɔ pou. 33Keŋte balaŋ baŋ bɛɛ kɛɛ kekuiriise baŋ dɔɔ nɛ, yeuwɔ gyu donɔɔ man te be yako nombia ŋan be kɔŋ nɛ pou na kpene keŋ be kɔŋ balaŋ baŋ feliŋkumɛɛ doo be man dɔɔ nɛ fa balaŋ. 34Mena dɔɔ donɔɔ keŋ man balaŋ pou leewɔ kɔŋ kaa gyaŋee na Yesu. Ba kena e nɛ, be waase e nyi waa lee be tɛɛle dɔɔ.
9Yesu kekyɔ yenaŋ dayeŋasate ŋolo kawee
1Yesu gyoowɔ degbele man te ɔ toŋa boo keŋ gyu ŋon gbagba ɔ donɔɔ man. 2Keŋte balaŋ baale seele yenaŋ dayeŋasate ŋolo ɔ dofoŋoŋ dɔɔ kɔŋ Yesu gyaŋ. Yesu kena mena keŋ balaŋ baŋ be lɛɛ e di nɛ, ɔ yako kaweete ŋon nyiaa, “Me bu, nyiŋ konɔɔ. Me ta mo n nombiakumɛɛ kyɛɛ neŋ.” 3Botɔɔ te Wurubuarɛ mmaraa wolala baŋ be kyaa botɔɔ nɛ ŋorokoteewɔ nyiaa, “Balee kei ne kolosi mmusuo nombia.” 4Na Yesu gyeŋ kpene keŋ bɛɛ gyueŋ ba nyeeya man nɛ te ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Weera dɔɔ te ɛ na gyueŋ nombiakumɛɛ ɛ nyeeya man? 5Nombia kɛŋa man woŋti woɛla na keyako? ‘Me ta mo n dukum kyɛɛ neŋ, yaa koro seŋ na n ke ta?’ 6Mɔna mɛɛ gyae ɛ ka gyeŋ nyi, maŋ Deniwalaŋ Bu dana doŋ tɛɛle kei dɔɔ nyi maa mo dukum kyɛɛ.” Mena dɔɔ ɔ yako kaweete ŋon nyiaa, “Koro seŋ, gate n dofoŋoŋ na n ke ta gyu n dɛɛ.” 7Keŋte balee ŋon korowɔ seŋ te ɔ laŋa ɔ dɛɛ. 8Balaŋ dikpii keŋ kena nombia kɛŋa nɛ, doo be nɔɔ te ba lese Wurubuarɛ ŋon ɔ ba mo mena doŋ kei fa balaŋ nɛ yele.
Yesu ke baake Mateo
9Yesu ka lee botɔɔ ɔ ne lam nɛ, ɔ naa balee ŋon bɛɛ baake e nyi Mateo nɛ, na ɔ kyaa ɔ lempoo dɛɛlɛe man. Te Yesu yako e nyiaa, “Koro sila maŋ” Keŋte Mateo korowɔ sila e.
10Wee daale Yesu ke kyaa Mateo dɛɛ ɔ ne dii nɛ, lempoolɛɛra na nombiakumɛɛyɛɛra burum kɔŋawɔ kaa di bom na Yesu na ɔ kaseela baŋ. 11Farasiitena baŋ kena mena nɛ be bɔɔse Yesu kaseela baŋ nyiaa, “Weera dɔɔ te ɛ Gbeŋgyoo ŋon ne dii bom na lempoolɛɛra na nombiakumɛɛyɛɛra?” 12Yesu ke nyii nombia kɛŋa nɛ ɔ yako wɔ nyiaa, “Kaweesetena te kaboena nyi baa kyɔ wɔ kawee. Balaŋ baŋ bɔɔ na wee ya nɛ dɔɔ, bɔɔ ne hia kawee kekyɔ ya. 13Mɔna ɛ gyu na ɛ kaa gyueŋ kpene keŋ Wurubuarɛ nombii aŋmaraseŋ see kei na wolo nɛ man. Be ŋmarasewɔ nyiaa, Wurubuarɛ kpa,
‘Na kedeesa te maŋ Wurubuarɛ ne gyae lee ɛ gyaŋ ya.
Keŋ mɛɛ gyae yɛna nyi yaa wii dɔŋa waraŋase.’
Ma te kɔŋ nyi me kaa baake balaŋ baŋ be gbɛɛneŋ wulaa tenɛɛ Wurubuarɛ siaman nɛ ya,
mɔna me kɔŋae me kaa baake nombiakumɛɛyɛɛra.”
Be bɔɔse Yesu nɔɔkebake wose man nombia
14Wee daale nɛ, Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre ŋon kaseela kɔŋawɔ kaa bɔɔse Yesu nyiaa, “Weera dɔɔ te daa na Farasiitena ne bake de nɔɔ, te n kaseela baŋ dɔɔ baŋ bɛɛ bake be nɔɔ ya?” 15Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Sena te balaŋ baŋ be kyaa alowɔletɛɛ nɛ baa wii walaŋsa keŋ alowɔle baale kyaa be gyaŋ? Mɔna debaŋ daale gyae kekɔŋ keŋ baa mo alowɔle baale ŋon lee be gyaŋ. Mena debaŋ kenaŋ man na baa bake be nɔɔ. 16Ŋolo bɛɛ kara kanyaŋ wɔle mo taa kakyeŋgbelaa keŋ ba yem nɛ ya. Akpaa ɔ yɛɛ mena na, kanyaŋ wɔle keŋ gyae ke wɔŋee bene keŋ tirii na bɔɔ keŋ ke wolose kpu. 17Mena mɔ te ŋolo bɛɛ mo soloŋ wɔle do wonembu tɔne ogele bene man ya. Ɔ yɛɛ mena na, soloŋ wɔle keŋ gyae ke yela wonembu tɔne ogele keŋ ke bɛɛ, na soloŋ keŋ ke leki na wonembu tɔne ogele keŋ ke wɔlɛɛ. Mena dɔɔ kaboena bo nyi baa mo soloŋ wɔle do wonembu tɔne ogele wɔle man, na ŋe popou be nyiŋ wɔlɛɛ ya.”
Yesu kegyuusu alebubii ŋolo, na ɔ kekyɔ alo ŋon fatabo ne gyɔ e nɛ kawee
18Yesu kɛɛ kolosi nombia kɛŋa fa wɔ nɛ, Gyudatena ɔsom kegyia ŋolo kaa buŋawɔ ɔ nawɔɔ tɛɛ sola e nyiaa, “Me bu alebu ta yem debokeiman. Mɔna kɔŋ na n kaa mo n nyiŋmaa gyakaa ɔ dɔɔ, na waa nyiŋ nyeedoŋ.” 19Mena dɔɔ Yesu korowɔ sila e, te ɔ kaseela baŋ mɔ sila e gyu. 20Botɔɔ na te alo ŋolo ŋon fatabo ne gyɔ e kulutooneŋ kufu ala nɛ, moowɔ Yesu wɔle te ɔ moo ɔ nyiŋmaa tina Yesu kegba nɔɔbii. 21Nawolo nyi alo ŋon yakowɔ ɔ nyeeman nyiaa, “Akpaa me nyiŋ tina ɔ kegba koraŋ na, me kawee gyae ke taŋ.” 22Keŋte Yesu gɛɛsewɔ kɛɛ te ɔ naa alo ŋon te ɔ yako e nyiaa, “Me bu yela n wɔe ke fɛɛ neŋ. N kelɛɛ maŋ di dɔɔ te n nyiŋa kawee kekyɔ.” Debokenaŋ man te alo ŋon kawee taŋawɔ. 23Yesu ke gyu ka gyoo Gyudatena ɔsom kegyia ŋon dɛɛ, te ɔ kena baŋ bɛɛ wola kefereese na baŋ bee wii lia ŋan tɛɛ nɛ, 24ɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ popou ɛ lee. Nawolo nyi alebu ŋon ta yeŋa ta ya, ɔ doo dosoroŋ bo.” Keŋte balaŋ baŋ pou boŋo Yesu. 25Balaŋ baŋ ka lee debɔɔ man nɛ, Yesu gyuuwɔ deni keŋ man woo ŋon doo nɛ, te ɔ kyaŋa e ɔ nyiŋmaa man te alebu ŋon foŋawɔ. 26Mena nombia kɛŋa yaaseewɔ tɛɛle kenaŋ dɔɔ pou.
Yesu kekyɔ kaweese
27Yesu ka lee botɔɔ ɔ ne gyu nɛ, siayɛlɛɛsatena bala baale sila e na bɛɛ fae yeesa baake nyiaa. “Gyoo Defidi ɔ naanabii, wii de waraŋase.” 28Yesu ke gyu ka gyoo dekpaŋalaŋ man nɛ, siayɛlɛɛsatena baŋ kɔŋawɔ ɔ gyaŋ te ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Ɛ ne lɛɛ maŋ di nyi maa tale gyuusu ɛ sia?” Keŋte be tiranɔɔ fa e nyi, “Ayi de Gbeŋgyoo.” 29Keŋte Yesu moo ɔ nyiŋmaa tina be sia te ɔ yako wɔ nyiaa, “Mena keŋ ɛ be lɛɛ di nɛ, dɛɛkɔŋ mena fa ŋon.” Keŋte be sia gyuusuwɔ. 30Botɔɔ te Yesu faree wɔ nideli nyi, “Ɛ na yele ŋolo na ŋolo ke nyii nombia kɛŋa ya.” 31Mɔna baŋ moo ɔ wose man nombia kpeŋkpeleŋ fa balaŋ tɛɛle kenaŋ pou dɔɔ.
32Be ka lee botɔɔ bee gyu nɛ, ba moo walaŋ ŋon feliŋkum doo ɔ man te ɔ bɛɛ tale kolosi ya nɛ kɔŋ Yesu gyaŋ. 33Yesu ke gegi feliŋkum keŋ lee balee ŋon man nɛ, te ɔ kolosiwɔ. Balaŋ dikpii keŋ kena mena nɛ, nombia ŋan doo be nɔɔ te be yakowɔ nyiaa, “Da te naa ta mena nombia kɛŋa see Iserae tɛɛle kei dɔɔ ya.” 34Mɔna Farasiitena baŋ yakowɔ nyiaa, “Feliŋkumɛɛ pou gyoo ŋon doŋ yaa ɔ na mo gegi feliŋkumɛɛ nɛ.”
Yesu kewii balaŋ waraŋase
35Keŋte Yesu tɛɛwɔ kila donɔɔse na akuraase ŋan pou man, na ɔ na wola wɔ Gyudatena ɔsom denɛɛ man. Ɔ ne kolosi Wurubuarɛ gyoori keŋ nombia kpaakpaa fa wɔ, te ɔ kyɔɔ kaweese kpookpoo kamasɛ mɔ. 36Ɔ kena balaŋ dikpii keŋ nɛ, be nombia yɛɛ e waraŋase. Nawolo nyi bɛɛ yeyɛɛ te bɔɔ dana walaŋ ŋon waa lɛɛ wɔ ya. Be nombia yɛɛ ŋgba namense baŋ bɔɔ dana gbeŋgyoo ya nɛ. 37Botɔɔ te ɔ yako ɔ kaseela baŋ nyiaa, “Wɔɔman abɔɔ ŋan boe na kekɛrɛɛ, mɔna tomyɛɛra baŋ ta boo ya. 38Mena dɔɔ ɛ fane fa wɔɔte ŋon, na waa lese balaŋ ke kɔŋ ɔ wɔɔ keŋ man kaa yɛɛ tom.”
10Yesu kekpila ɔ kaseela kufu bala baŋ
1Yesu baake ɔ kaseela kufu bala baŋ kɔŋ ɔ gyaŋ, te ɔ faa wɔ doŋ keŋ baa mo gegi feliŋkumɛɛ lee balaŋ man, na baa kyɔ kaweese kamasɛ. 2Kpilala kufu bala baŋ yela yaa. Gyaŋgbate ŋon yɛna Simɔn, ŋon ɔ yele daale mɔ yɛna nyi Pita nɛ, na ɔ naabu Anderiase, na Sebedeo bu Gyemisi na ɔ naabu Gyɔn, 3na Filipo na Batolomeo na Tomase na Mateo ŋon nafɔ ɔ yɛɛ lempoolɛɛre e nɛ, na Alfeose bu Gyemisi na Tadeose, 4na Simɔn ŋon ɔ ne gyae ɔ balaŋ nideli nɛ, na Gyudase Isekarɔte ŋon waa kaa lese Yesu fa nɛ.
5Mena kpilala kufu bala kɛwɔ te Yesu kpilawɔ te ɔ faree wɔ nyiaa, “Ɛ na gyu balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ gyaŋ ya, te ɛ na gyu Samariatena mɔ donɔɔ kamasɛ man ya. 6Mɔna ɛ taŋgbɛɛ gyu Iseraetena baŋ gyaŋ. Be yɛɛ ŋgba namense baŋ bɔɔ yoo nɛ. 7Ɛ gyu na ɛ kolosi Wurubuarɛ nombia fa wɔ nyiaa, ‘Wurubuarɛ gyoori keŋ ta benaa.’ 8Ɛ kyɔ kaweesetena na ɛ ke gyuusu balaŋ baŋ bɔɔ yekee nɛ, na ɛ ke kyɔ baŋ bɛɛ wee kawee yayam nɛ, na ɛ ke gegi feliŋkumɛɛ lee balaŋ man. Ba moo mena doŋ kei fa ŋon bo yakaa keŋ ɛ te tɔ kom ya, mena dɔɔ ɛmɛɛ mɔ ɛ mo fa wɔ yakaa keŋ ɛ na lɛɛ wɔ kolo ya. 9Ɛ na mo kɔba na kɔba tela ya. 10Ɛ na mo akpo ya, te ɛ na mo kegba alate yaa nkyokota alate yaa gbutu alate tela ya. Nawolo nyi kaboena nyi baa tɔ tomyɛɛre kamasɛ kom.
11Donɔɔ yaa akuraa kamasɛ keŋ man ɛ gyoo nɛ, ɛ taŋgbɛɛ bɔɔse walaŋ ŋon ɔ kaboena te waa lɛɛ ŋon nɛ dɔɔ, na ɛ ke kyaa ɔ gyaŋ kaboena e ka mo lee donɔɔ kenaŋ man. 12Ɛ gyoo dekpaŋalaŋ kenaŋ man nɛ, ɛ do dekpaŋalaŋmantena baŋ nɔɔ nyiaa, Wurubuarɛ wosefɛɛreŋ dɛɛ kyaa ɛ man. 13Nyi akpaa dekpaŋalaŋmantena benaŋ de lɛɛ ŋon nideli na, ɛ sola Wurubuarɛ wosefɛɛreŋ fa wɔ. Te akpaa ba te lɛɛ ŋon nideli ya na, ɛ yela wosefɛɛreŋ keŋ ka bese kɔŋ ɛ gyaŋ. 14Mɔna donɔɔ yaa akuraa kamasɛ keŋ ke man balaŋ de bɛɛ ba te lɛɛ ŋon ya, yaa be te nyii ɛ nombia ŋan ya nɛ, nyi akpaa ɛ na lee botɔɔ na ɛ kpiisi ɛ nawɔɔ aŋasa lɔ wɔ, na kawola nyi be ta fom Wurubuarɛ. 15Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyi wee keŋ Wurubuarɛ waa di balaŋ nombia nɛ, waa naase mena balaŋ benaŋ diyem kela Sodom na Gomoratena diyem keŋ bɔɔ naa kaalaŋ nɛ.
16Ɛ kɛɛ, mee kpila ŋon baa ŋgba namense nɛ, nyi yaa gyu gbougbouse man. Mena dɔɔ ɛ yela ɛ sia ke kara ŋgba doma nɛ, na ɛ ke yɔkɔse ɛ wose ŋgba awuluŋna nɛ. 17Mena dɔɔ ɛ kɛɛ ɛ wose man nideli lee balaŋ wose man. Nawolo nyi baa mo ŋon gyu kegyiise siaman na baa di ɛ nombia, na baa tuku ŋon bɔ ɔsom denɛɛ man. 18Lee maŋ dɔɔ, baa mo ŋon gyu tɛɛle kegyiise na gyooneŋ siaman. Kei gyae ke yela ɛ ke nyiŋ gbɛɛ kolosi Wurubuarɛ nombia ŋan fa wɔ, na baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ. 19Mɔna nyi akpaa be kyaŋ ŋon ka seŋ be siaman nɛ, ɛ na wɔlɛɛ na kpene keŋ ɛ ke yako, na mena keŋ ɛ ke yako ke ya. Debaŋ kenaŋ de lii nɛ, Wurubuarɛ waa wola ŋon kpene keŋ ɛ ke yako. 20Nawolo nyi na ɛmɛɛ ne gyae la ɛ ke kolosi ya. Wurubuarɛ feliŋ ŋon ne gyae la waa ta ɛ dɔɔ kolosi. 21Mena debaŋ kenaŋ nɛ, naa lolo bia baa lese dɔŋa fa yeŋ. Kya waa lese ɔ bu fa yeŋ, te bia mɔ baa koro seŋ ba lolala nyeeya dɔɔ na baa lese wɔ fa yeŋ. 22Lee maŋ dɔɔ balaŋ pou baa kɔla ŋon. Mɔna walaŋ ŋon ɔ yɛɛ kakyeŋ seŋ keŋkeŋ ɔ kelɛɛdi man kelii ɔto nɛ, Wurubuarɛ waa lɛɛ ɔ nyee. 23Nyi akpaa be naase ŋon diyem donɔɔ daale man na, ɛ yeu gyu donɔɔ wɔle man. Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyiaa, ɛ be gyae ɛ ke yɛɛ tom Iserae donɔɔse ŋan man pou taŋ, pɛte maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon maa bese kɔŋ ya. 24Walaŋ ŋon ɔ ne kasee abɔɔ nɛ ɔ ba kela ŋon ɔ na wola e nɛ ya, te gbeŋi mɔ ba kela ɔ gbeŋgyoo ya. 25Kaboena nyi kaseele waa yɛɛ ŋgba ɔ wolale nɛ, na gbeŋi mɔ ke yɛɛ ŋgba ɔ gbeŋgyoo nɛ. Te akpaa bɛɛ baake dekpaŋalaŋte ŋon nyi ŋon yɛna feliŋkumɛɛ gyoo Bɛlisɛbu na, woŋ dɔɔ te bɔɔ mo yela kumɛɛ gyakaa ɔ dekpaŋalaŋmantena baŋ dɔɔ ya?
Walaŋ ŋon ɔ kaboena nyi yaa yee e
26Mena dɔɔ ɛ na yee wɔ ya. Nawolo nyi kolo be kyaa keŋ bɔɔ wuu ke dɔɔ keŋ nyi bɔɔ gyae baa gyuusu ke ya, te nombia aweeseŋ ŋaale mɔ be kyaa keŋ be gyae ka lee debɔɔ ya. 27Nombii kamasɛ keŋ me yako ŋon nelim na ɛ yako ke weeseteŋteŋ, te nombii kamasɛ keŋ me kolosi ke adadawoya man do ɛ deŋela man na, ɛ mo ke gyɔ dekpeŋkpeŋ. 28Ɛ na yee balaŋ baŋ baa tale ko deniwalaŋ kaageŋ bo, mɔna bɔɔ tale yɛɛ kolo kpu bela nɛ ya. Mɔna ɛ yee Wurubuarɛ ŋon ɔ ko walaŋ taŋ na, ɔ dana doŋ nyi waa fuŋ e na ɔ woo pou ka do boalaŋ keŋ bɛɛ yem ya nɛ man. 29Akpelee koya yɛɛ aŋmoŋ? Na kaperɛ te bɛɛ yɔɔ akpeleese bala yee? Mɔna akpaa Wurubuarɛ te fa gbɛɛ ya na, be man dokoloŋ gba be gyae waa yala yeŋ ya. 30Ɛ nyeenyɔɔse koraŋ nɛ, Wurubuarɛ gyeŋ ŋe yaanɔɔle. 31Mena dɔɔ ɛ na yee ya, nawolo nyi ɛ dana tɔnɔɔ kela akpeleese burum.
32Ɛ man walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ man do denibalaŋ siaman nyi me yɛɛ ɔ Gbeŋgyoo e nɛ, maŋ mɔ maa lɛɛ e do me kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ siaman. 33Mɔna walaŋ kamasɛ ŋon ɔ te lɛɛ maŋ do denibalaŋ siaman nyi me yɛɛ ɔ Gbeŋgyoo e ya nɛ, maŋ mɔ maa bɛɛ e me kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ siaman.
34Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, ɛ na gyueŋ nyi wosefɛɛreŋ yaa ma moowɔ kɔŋ tɛɛle kei dɔɔ ya. Koa, na wosefɛɛreŋ ya, mɔna yoo te ma moowɔ kɔŋ, ŋgba mena keŋ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ne yako nɛ. 35Bia baala baa koro seŋ tia be kyaɔ, na bia alebia mɔ ka koro seŋ tia be naɔ, na bia ala mɔ ka koro seŋ tia ba awuna. 36Walaŋ dekpaŋalaŋ man balaŋ gbagba ne gyae la baa kɔla e.
37Akpaa ŋolo ne kɔŋ me gyaŋ ɔ kaa sila maŋ te ɔ ne gyae ɔ kya yaa ɔ naa kela maŋ na, ɔ tekaboena nyi waa yɛɛ me kaseele ya. Te walaŋ ŋon mɔ ɔ ne gyae ɔ bu tobaale yaa ɔ bu alebu kela maŋ na, ɔ tekaboena nyi waa yɛɛ me kaseele ya. 38Te walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ta mo ɔ ɔpaŋdaŋ keŋ ka seŋɛɛ fa kaale na yeŋ nɛ na waa sila maŋ ya na, ɔ tekaboena nyi waa yɛɛ me kaseele ya. 39Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ mo ŋon gbagba doŋ ɔ ne kɛo ɔ nyeedoŋ nɛ, ke gyae ka lee ɔ nyiŋmaa man. Mɔna walaŋ kamasɛ ŋon ɔ mo ɔ wose fa yeŋ lee maŋ dɔɔ nɛ, waa bese nyiŋ ɔ nyeedoŋ keŋ.
40Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ ŋon na maŋ yaa ɔ lɛɛwɔ, te ŋon ɔ lɛɛ maŋ na Wurubuarɛ ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ yaa ɔ lɛɛwɔ. 41Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre, nyi keŋ ɔ yɛɛ Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre e dɔɔ nɛ, Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre kom te Wurubuarɛ waa mo tɔ walaŋ ŋonaŋ. Te walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ walaŋ ŋon ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman nyi keŋ ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman dɔɔ nɛ, walaŋ ŋon ɔ gbɛɛneŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman nɛ kom te Wurubuarɛ waa mo tɔ walaŋ ŋonaŋ. 42Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ fa balaŋ kɛwɔ man ŋolo loŋ defɛɛsa leenɔɔ tɔɔ nyi keŋ ɔ yɛɛ me kaseele e dɔɔ nɛ, Wurubuarɛ waa tɔ e kom.”
11Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre kekpila ɔ kaseela gyu Yesu gyaŋ
1Yesu ke kolosi nombia kɛŋa fa ɔ kaseela kufu bala baŋ taŋ nɛ, ɔ leewɔ botɔɔ gyu donɔɔse akaŋ ŋan kyaa Galelia tɛɛle man nɛ ke kolosi Wurubuarɛ nombia fa wɔ, te ɔ wola wɔ ŋe man nideli.
2Mena debaŋ kenaŋ na ba te kyaŋ Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre tɔ deni. Ɔ ke nyii kpene keŋ Yesu ne yɛɛ nɛ, ɔ kpila ɔ kaseela nyi 3baa gyu ke bɔɔse Yesu nyiaa, “Nyaŋ yɛna walaŋ ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi nyaŋ ke kɔŋ nɛ yaa, dɛɛ kɛɛ walaŋ wɔle gbɛɛ?” 4Be ke gyu ke bɔɔse Yesu nɛ te ɔ tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ɛ bese gyu ke yako Gyɔn kpene keŋ ɛ be nyii na ɛ deŋela, na ŋan ɛ be naa na ɛ sia. 5Siayɛlɛɛsatena ne naa, ɔtakasese ne tɛɛ, baŋ bɛɛ wee kawee yayam nɛ kaweese te taŋ, te deŋela atɔɔsatena ne nyii. Woya ne foŋii, te bɛɛ yako Wurubuarɛ nombia ŋan mɔ fa ayematena. 6Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ bɛɛ lɛɛ maŋ aŋmaareŋ nyi maŋ yɛna ŋon Wurubuarɛ be kpili ya nɛ, ŋon na nyeebam.”
7Gyɔn kpilala baŋ ka bese bee gyu nɛ, Yesu kolosi Gyɔn wose man nombia fa balaŋ dikpii keŋ te ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Ɛ ke gyu Gyɔn gyaŋ depampaa dinaa keŋ man nɛ, woŋ te ɛ gyaewɔ nyi ɛ kena? Ŋale keŋ feliŋ ne gyɔ ke wosi nɛ? 8Akpaa na keŋ ya na, woŋ te ɛ gyuuwɔ ɛ kaa kɛɛ? Walaŋ ŋon ɔ doona abɔɔ kpaakpaa nyiŋan yaa? Baŋ bee mia mena nɛ, ne kyaa bo gyooneŋ dɛɛ. 9Ɛ yako maŋ maa nyii, woŋ te nafɔ ɛ gyuuwɔ nyi ɛ kaa kɛɛ? Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre? Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyi, ŋon ɛ be naa nɛ gba kela Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre. 10Nawolo nyi Gyɔn kei yɛna ŋon bɔɔ yako ɔ wose man nombia Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see man nɛ nyiaa,
‘Wurubuarɛ kpa, mee kpila me kpilale ke ta n siaman,
ŋon ne gyae la waa desina n gbɛɛ fa neŋ.’
11Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, balaŋ baŋ bɔɔ lolo tɛɛle kei dɔɔ nɛ, ŋolo be kyaa keŋ nyi ɔ kela Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre ya. Mɔna Wurubuarɛ gyoori keŋ man nɛ, walaŋ ŋon ɔ yɛɛ kemaasa e koraŋ nɛ, ɔ kela Gyɔn kei. 12Leenaŋ Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre debaŋ kaa lii na gyɛŋ kei nɛ, balaŋ na mo kale na doŋ nombia bo gyaŋee na Wurubuarɛ gyoori keŋ nombia ŋan, te balaŋ baŋ mɔ bɛɛ gyae ke nɛ, na mo siadoŋ bo baa gyoo ke man. 13Nawolo nyi Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra, na Wurubuarɛ mmaraase ŋan pou kolosi Wurubuarɛ gyoori keŋ wose man nombia, pɛte Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre kɔŋawɔ. 14Akpaa ɛ ke sɛɛ lɛɛ mena nombia kɛŋa di na, ŋon Gyɔn yɛna Elia ŋon Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre ŋolo be yako see nyi waa bese kɔŋ nɛ. 15Nyaŋ ŋon n dana deŋela anenyiiŋ dei na, tei.
16Keŋte Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, woŋ te maa mo gyɛŋ wee kei balaŋ maa na? Sena te be wɔɛ? Be yɛɛ ŋgba bia kyaa la abɔntere man bee yoi nɛ, na bɛɛ fae yeesa yako dɔŋa nyiaa,
17De kpee alowɔle nɔɔneŋse fa ŋon
mɔna ɛ te sɔe ya!
De kpee lia nɔɔneŋse mɔ fa ŋon,
mɔna ɛ te wii ya.
18Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre ŋon kɔŋawɔ na ɔ ne kyaa bake ɔ nɔɔ. Ɔ te nyɔɔ soloŋ kamasɛ ya te ɛ kpa nyi ‘Feliŋkumɛɛ doola ɔ man.’ 19Maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon kɔŋawɔ mee dii mɛɛ nyɔɔ, te ɛ kpa nyi, ‘Ɛ kɛɛ balee kei. Ɔ yɛɛ kedikumte na soloŋnyɔɔre e. Ɔ gyoona yɛna lempoolɛɛra na nombiakumɛɛyɛɛra.’ Mɔna walaŋ ŋon ɔ dana Wurubuarɛ nyansa nɛ, ɔ tom na wola la.”
Donɔɔse ŋan man ŋe balaŋ te lɛɛ Yesu di ya nɛ
20Donɔɔse ŋan man Yesu be yɛɛ gyakoloŋ nombia nɛ, ŋe man balaŋ burum te lɛɛ e di na baa kyɛɛkee lee be gbɛɛneŋ kumɛɛ man, na baa kɔŋ Wurubuarɛ gyaŋ ya. Keŋte Yesu kolosiwɔ tia wɔ nyiaa, 21“Ɛmɛɛ Korasintena na Bɛtesaidatena, ɛ laako! Nawolo nyi gyakoloŋ nombia ŋan Wurubuarɛ be yɛɛ ɛ gyaŋ nɛ, nyi akpaa beŋ yɛɛ ŋa Tae na Sidɔn donɔɔse man na nafɔ beŋ te wulaa do titere abɔɔ kyaa mo tɔŋ buraa ba wose, na kawola nyi ba te kyɛɛkee ba agyueŋ lee be gbɛɛneŋ kumɛɛ man kɔŋ Wurubuarɛ gyaŋ. 22Mɔna mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, wee keŋ Wurubuarɛ waa kaa di balaŋ nombia nɛ, waa wii Taetena na Sidɔntena waraŋase kela ŋon. 23Te nɛnɛɛ ɛmɛɛ Kapanumtena, ɛ gyeŋ nyi Wurubuarɛ waa kɛlɛɛ ŋon gyina ŋon adido? Koa, waa yɔkɔse ŋon, na waa mo ŋon do boalaŋ keŋ bɛɛ yem ya nɛ man, na ɛ kena diyem kekpaakekpaa. Nafɔ gyakoloŋ nombia ŋan mɔɔ yɛɛ ɛ man yaa meŋ yɛɛwɔ Sodom donɔɔ man nɛ, nafɔ gyɛŋ ke deŋ sɛɛ ke kyaa. 24Mɔna mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyi wee keŋ Wurubuarɛ waa kaa di balaŋ pou nombia nɛ, waa wii Sodomtena waraŋase kela ŋon.”
Yesu kpa balaŋ baa kɔŋ ɔ gyaŋ na be kaa fɛɛfo
25Mena debaŋ kenaŋ man te Yesu fanewɔ nyiaa, “Me kya, adido na ateta pou Gbeŋgyoo, mɛɛ fa neŋ karaŋ nawolo nyi n ta mo abɔɔ kɛŋa weese nyansatena na baŋ ba gyeŋ nombia nɛ, te n lese ŋa wola balaŋ baŋ be dinɔɔ yɛɛ ŋgba bia nɛ. 26Taata, ma gyeŋ nyi kei yɛna nyaŋ gbagba n kegyaebii.” 27Botɔɔ te Yesu yako balaŋ baŋ nyiaa, “Me kya ta mo kpene kamasɛ do maŋ me nyiŋmaa man. Ŋolo ba gyeŋ maŋ ɔ bu ŋon ya, me kya waageŋ kooŋ gyeŋa na maŋ. Ŋolo mɔ ba gyeŋ kya ŋon ya, maŋ ɔ bu ŋon na baŋ maa lese me kya ŋon wola wɔ nɛ, baageŋ ne gyae la baa gyeŋ e.”
28Keŋte Yesu besewɔ yako nyiaa, “Ɛmɛɛ baŋ ɛ seelena kasolɔse yuŋnyiŋan te ne takaa ŋon nɛ, ɛ kɔŋ me gyaŋ na maa yela ɛ ke fɛɛfo. 29Ɛ kɔŋ na daa na ŋon ke yɛɛ nɔɔdokoloŋ na ɛ ke kasee maŋ, na ɛ ke nyiŋ wosefɛɛreŋ. Nawolo nyi ma woɛ, te ma te yɔkɔse ma wose mɔ lee me konɔɔ man. 30Nawolo nyi gbɛɛ keŋ dɔɔ maa mo ŋon ta nɛ, be taŋ baŋ ya te kasolɔ keŋ maa bake seele ŋon nɛ, be gyae ke yɛɛ ŋon yuŋ ya.”
12Yesu kawola lee kefɛɛfowee wose man
1Te di weeya ala ya nɛ, Yesu na ɔ kaseela gyuuwɔ ka mo wɔɔ daale man. Na weenɛɛ ŋan seŋɛɛ wɔɔ kenaŋ man nɛ yɛɛ ŋgba kefaa nɛ. Tanam kyaŋa ɔ kaseela baŋ te ba kpera ŋaale posaa bɛɛ tao. Na wee kenaŋ yɛɛ Gyudatena kefɛɛfowee ke. 2Farasiitena baŋ kena mena nɛ be yako Yesu nyiaa, “Kɛɛ! N kaseela ne yɛɛ kpene keŋ da mmaraa bɛɛ fa gbɛɛ nyi dɛɛ yɛɛ da kefɛɛfowee ya.” 3Botɔɔ te Yesu mɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Ɛ te kala ta lee Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan man kpene keŋ gyoo Defidi be yɛɛ debaŋ keŋ tanam be kyaŋ ŋon na ɔ balaŋ baŋ nɛ yee? 4Ɔ gyoowɔ Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man te ɔ ka moo weenɛɛ ŋan bɔɔ mo deesi fa Wurubuarɛ, keŋ nafɔ tekaboena nyi walaŋ ŋon ɔ te yɛɛ Wurubuarɛ sae e ya waa di ya nɛ, te ɔ diiwɔ te ɔ moo ŋaale mɔ fa ɔ balaŋ baŋ be silana e nɛ. 5Yaa ɛ ta bese ta kala lee Wurubuarɛ mmaraa tɔne keŋ man nyi, saese baŋ be kyaa Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man nɛ, deesiwɔ fa Wurubuarɛ kefɛɛfowee keŋ mɔna ŋolo te bu wɔ fɔɔ nyi ba te walaa ke yee? 6Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyiaa, walaŋ ŋon ɔ kela Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ nɛ kyaa kɛbo. 7Wurubuarɛ yakowɔ ɔ nombia aŋmaraseŋ see man nyiaa,
‘Mɛɛ gyae bo nyi yaa wii balaŋ waraŋase,
na kedeesa te mɛɛ gyae ya.
Nyi yeŋ nyii nombia kɛŋa man nɛ, nafɔ ɛ be gyae ɛ ke bu balaŋ baŋ be nombia dei nɛ fɔɔ ya.’
8Nawolo nyi maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon yɛna kefɛɛfowee keŋ gbeŋgyoo.”
Yesu kekyɔ baam dayeŋasate ŋolo kawee
9Yesu ka lee botɔɔ nɛ, ɔ gyuuwɔ Gyudatena ɔsom deni man. 10Na balee ŋolo kyaa botɔɔ keŋ ɔ baam ba yem. Lee mena keŋ bɛɛ gyae gbɛɛ na baa mo nombiikum seele Yesu dɔɔ nɛ, be bɔɔse e nyi da mmaraa ne fa daa gbɛɛ nyi dɛɛ kyɔ walaŋ kawee da kefɛɛfowee? 11Keŋte Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, “Ɛ man woŋti te akpaa ɔ dana nam dokoloŋ te ɔ yale gyoo bɔɔ man kefɛɛfowee na, waa bɛɛ nyi ɔ ba lese e ya? 12Deniwalaŋ kela nam. Mena dɔɔ gbɛɛ doo nyi dɛɛ yɛɛ deeli kefɛɛfowee.” 13Botɔɔ te Yesu yako balee ŋon nyiaa, “Tenee n baam keŋ.” Keŋte balee ŋon mɔ tenee ke, te ɔ baam keŋ yɛɛ doŋ ŋgba alate keŋ nɛ. 14Lee mena dɔɔ Farasiitena baŋ leewɔ gyu kebake, lee gbɛɛ keŋ man baa mo na baa ko Yesu.
15Yesu kena mena nɛ, ɔ wɔŋa ɔ wose lee yenaŋ. Balaŋ burum sila e te ɔ kyɔɔ be man kaweesetena baŋ pou, 16mɔna ɔ faree wɔ nyi be na yako ɔ wose man nombia fa ŋolo na ŋolo ya. 17Kei yele la Wurubuarɛ nombia ŋan ɔ be tɛɛ ɔ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya dɔɔ yako nɛ kɔŋawɔ ampaŋ. Yesaya yakowɔ nyiaa, Wurubuarɛ kpa
18“Kei yɛna me tobaale ŋon mɔɔ lese e,
ŋon te mɛɛ gyae te me sia na gye ɔ dɔɔ.
Maa mo me feliŋ do ɔ man,
na waa yako debiise pou nyi debaŋ keŋ maa lɛɛ ba nyee nɛ te lii.
19Ɔ be gyae waa ta gyae kale yaa waa ta fae yeesa na abɔnterese na balaŋ ke nyii ya.
20Waa nyiŋ konɔɔ fa baŋ be nombia dana waraŋase nɛ,
te ɔ be gyae waa yɛɛ baŋ bɔɔ taŋ doŋ mɔ nɛ akpanyaŋnyaŋ ya.
Debaŋ kamasɛ na waa nyiŋ konɔɔ fa mena balaŋ kɛwɔ dinɔɔ,
keŋ nyi ɔ be gyae waa yɛɛ kolo na ba wose keyɔkɔse wɔ ya
mo kelii debaŋ keŋ baa nyiŋ nyeekelɛɛ.
21Te debiise balaŋ pou baa mo be loo gyakaa ɔ dɔɔ bo.”
Yesu na Bɛlisɛbu
22Wee daale ba moo walaŋ ŋon feliŋkum doo ɔ man, te ɔ sia be yɛlɛɛ te ɔ bɛɛ tale kolosi mɔ ya nɛ kɔŋ Yesu gyaŋ. Keŋte Yesu kyɔɔ e te ɔ kolosiwɔ te ɔ sia mɔ gyuusuwɔ. 23Nombia kɛŋa doo balaŋ baŋ pou nɔɔ te be bɔɔse dɔŋa nyiaa, “Na kei yɛna gyoo Defidi ɔ naanabii ŋon baa yaa?” 24Mɔna Farasiitena baŋ kenyii nombia kɛŋa nɛ be yakowɔ nyiaa, “Feliŋkumɛɛ pou gyoo Bɛlisɛbu faa na balee kei doŋ te ɔ ne tale gegi feliŋkumɛɛ nɛ.” 25Mɔna Yesu gyeŋ kpene keŋ bɛɛ gyueŋ nɛ te ɔ yako wɔ nyiaa, “Tɛɛle kamasɛ keŋ ke man balaŋ de kpase ba wose kpookpoo bee yoo na dɔŋa na, tɛɛle kenaŋ be gyae ke de ya. Mena mɔ te donɔɔ yaa dekpaŋalaŋ daale man balaŋ de kpase ba wose kpookpoo bee yoo na dɔŋa na, dekpaŋalaŋ kenaŋ ne yɛlɛɛ bo. 26Akpaa nyi ba mo ɔbɔnsam doŋ gegi feliŋkumɛɛ nɛ, na keŋ nawolo baa nyi ɔ gyoori keŋ man balaŋ te kpase ba wose kpookpoo bee yoo na dɔŋa. Dekɔŋ mena na, sena te ɔ gyoori keŋ gyae ke tale seŋ? 27Akpaa nyi Bɛlisɛbu doŋ te mɛɛ mo gegi feliŋkumɛɛ na, amɔte doŋ yaa ɛ balaŋ baŋ mɔ na mo gegi feliŋkumɛɛ? Mena na ɛmɛɛ gbagba ɛ balaŋ ne gyae la baa bu ŋon fɔɔ. 28Te akpaa Wurubuarɛ doŋ te mɛɛ mo gegi feliŋkumɛɛ na, kenaŋ na ɛ wulaa gyeŋ nyi Wurubuarɛ gyoori keŋ taŋ kekɔŋ ɛ gyaŋ.” 29Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Sena te ŋolo waa tale gyu doŋte ŋolo dɛɛ na ɔ kaa mo ɔ kolo, keŋ nyi ɔ te di doŋte ŋon dɔɔ ya? Nyi akpaa ɔ di doŋte ŋon dɔɔ te ɔ bake e see nɛ, kenaŋ na waa tale kuu wa abɔɔ pou. 30Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ be kpuɛ na maŋ ya nɛ na ɔ ne kɔla maŋ, te walaŋ kamasɛ ŋon mɔ ɔ bɛɛ kyɔ maŋ na dee yilaa balaŋ fa Wurubuarɛ ya nɛ, na ɔ ne yaasee wɔ bo. 31Mena dɔɔ mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, Wurubuarɛ waa mo balaŋ nombiakumɛɛ na mmusuo nombia ŋan bɛɛ yako nɛ pou kyɛɛ wɔ, mɔna walaŋ ŋon waa mo mmusuo nombia gyakaa Wurubuarɛ feliŋ ŋon dɔɔ nɛ, Wurubuarɛ be gyae waa mo kyɛɛ e korakora ya. 32Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ kolosi nombiikum tia maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon nɛ, Wurubuarɛ waa mo kyɛɛ e. Mɔna walaŋ kamasɛ ŋon waa kolosi nombiikum tia Wurubuarɛ feliŋ ŋon nɛ, Wurubuarɛ be gyae waa mo kyɛɛ e gyɛŋ yaa kyoo ya.
Daŋ kamasɛ na ke bii keŋ kɛɛ see
33N kɛɛ daŋ dɔɔ nideli te ke de nyiŋ doŋ nɛ, kɛɛ se bia kpaakpaa. Te akpaa n te kɛɛ ke dɔɔ nideli ya te kawee de kyaŋ ke na, kɛɛ se bia kumɛɛ bo. Nawolo nyi daŋ kamasɛ nɛ, ke bia te bɛɛ mo gyeŋ ke dinɔɔ. 34Ɛmɛɛ baŋ ɛ dana nombiakumɛɛ ŋgba doma nɛ, sena te ɛmɛɛ balaŋ kumɛɛ kɛwɔ ɛ ke tale kolosi nombia kpaakpaa? Nawolo nyi kpene kamasɛ keŋ be wulu walaŋ konɔɔ man nɛ, keŋ na lee la ɔ nɔɔman. 35Mena ke te denibalaŋ mɔ doo. Walaŋ kpaakpaate kamasɛ na lese abɔɔ kpaakpaa ŋan doo ɔ konɔɔ man nɛ wola, te walaŋkum kamasɛ mɔ na lese nombiakumɛɛ ŋan doo ɔ konɔɔ man nɛ wola. 36Mena dɔɔ mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, nombiikum kamasɛ keŋ gyae ka lee walaŋ kamasɛ nɔɔman nɛ, wee keŋ Wurubuarɛ waa di balaŋ pou nombia tɛɛle kei dɔɔ nɛ, ɔtenate waa seŋ Wurubuarɛ siaman na waa tira ke nɔɔ fa e. 37Nawolo nyi walaŋ kamasɛ nɔɔwoya te baa mo di ɔ nombia, na baa naa nyi ɔ dii deŋele, yaa ɔ dii fɔɔ.”
Bɛɛ gyae nyi Yesu waa yɛɛ gyakoloŋ nombia
38Botɔɔ te Farasiitena na mmaraa wolala baŋ baale yako Yesu nyiaa, “De Gbeŋgyoo, dɛɛ gyae n ke yɛɛ gyakoloŋ nombia wola daa.” 39Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ɛmɛɛ gyɛŋ wee kei balaŋ, ɛ yɛɛ nombiakumɛɛyɛɛrawɔ te ɛ be yee Wurubuarɛ ya. Ɛ ne gyae nyi maa yɛɛ gyakoloŋ nombia na ɛ kena, mɔna mɔɔ gyae maa yɛɛ gyakoloŋ nombii kamasɛ kpu na keŋ be kɔŋ Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Gyona dɔɔ nɛ ya. 40Mena keŋ Gyona be doo kpebii dinaa ŋon tɔɔman weeya atooro nelim na ka weese nɛ, mena te maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon mɔ maa doo tɛɛle tɔɔman weeya atooro nelim na ka weese. 41Wee keŋ Wurubuarɛ waa di balaŋ nombia nɛ, Niniwetena baa koro seŋ na baa bu gyɛŋ wee kei balaŋ fɔɔ, nawolo nyi debaŋ keŋ Gyona be kolosi Wurubuarɛ nombia ŋan fa wɔ nɛ, be kyɛɛkeewɔ lee be gbɛɛneŋ kumɛɛ man te be kɔŋawɔ Wurubuarɛ gyaŋ. Mɛɛ yako ŋon baa nyiaa, walaŋ ŋon ɔ kela Gyona nɛ kyaa kɛbo. 42Mena mɔ te wee keŋ Wurubuarɛ waa di balaŋ nombia nɛ, Seba gyoo ŋon ɔ yɛɛ alo e te ɔ ba lee ata yenaŋ nɛ, waa koro seŋ na waa bu gyɛŋ wee kei balaŋ fɔɔ. Nawolo nyi ɔ ke nyii Solomɔn nyansa nombia ŋan nɛ, ɔ tɛɛwɔ leenaŋ tɛɛle ɔto kɔŋ kaa nyii ŋa. Mɛɛ yako ŋon baa nyiaa, walaŋ ŋon ɔ kela gyoo Solomɔn ŋonaŋ nɛ kyaa kɛbo.”
Feliŋkumɛɛ kɛɛ bese kɔŋ
43Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Feliŋkum da lee walaŋ man nɛ ɔ ne tɛɛ kila kɛo tɛɛle awolɛɛ ɔ ne gyae dekyae, mɔna ɔ bee nyim ya. 44Akpaa ɔ te nyiŋ dekyae ya na ɔ ne yako ɔ wose nyiaa, maa bese gyu ma dekyae bene keŋ mɔɔ lee nɛ man. Akpaa ɔ kɔŋ kaa naa nyi ba te gbee botɔɔ desina ke nideli keŋ nyi ayimɛɛ kamasɛ be doo ya nɛ, 45ɔ na bese gyu ka mo feliŋkumɛɛ nyetooro, ŋan ŋe dana nombiakumɛɛ kela e nɛ kpu na ɔ wose na be kaa kyaa walaŋ ŋonaŋ man. Dekɔŋ mena na, walaŋ ŋonaŋ dinɔɔ na bese wɔlɛɛ kela ɔ kekyaa gyaŋgba keŋ. Mena ne gyae la ke kɔŋ gyɛŋ wee kei balaŋ kumɛɛ dɔɔ.”
Yesu ɔ naa na ɔ naabia
46Yesu ke gyakaa ɔ ne kolosi fa balaŋ baŋ nɛ, ɔ naa na ɔ naabia kɔŋawɔ kaa seŋ debɔɔ man keŋ bɛɛ gyae gbɛɛ baa kolosi na e. 47Botɔɔ te ŋolo yako Yesu nyiaa, “N naa na n naabia seŋɛɛ debɔɔ man bɛɛ gyae baa naa neŋ.” 48Keŋte Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, “Amɔte yɛna me naa, te bomɔ yɛna me naabia?” 49Keŋte ɔ tenee ɔ nyiŋmaa wola ɔ kaseela baŋ te ɔ yakowɔ nyiaa, “Kɛwɔ yɛna me naa na me naabia. 50Nawolo nyi walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne yɛɛ me kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ kegyaebii na, ŋon yɛna me naabu na me deesi na me naa.”
13Yesu kegyɔ dudu lee wɔɔfarale ŋolo wose man
1Mena wee kenaŋ nɛ, Yesu leewɔ dekpaŋalaŋ keŋ man ɔ kyaa nɛ gyu ke kyaa boo nɔɔman. 2Keŋte balaŋ burum kaa yilaawɔ kilisi e. Mena dɔɔ ɔ gyoowɔ ke kyaa degbele man, na balaŋ baŋ mɔ pou seŋɛɛ dekeŋkeŋ dɔɔ. 3Botɔɔ te ɔ yako wɔ nombia burum aduya man nyiaa, “Wɔɔfarale ŋolo gyuuwɔ ke ŋmatee abɔɔ bia ŋgba amɔla nɛ ɔ wɔɔman. 4Ɔ kɛɛ ŋmatee abɔɔ bia ŋan nɛ, ŋaale yalawɔ wɔɔ keŋ gbɛɛneŋ man te gyebuse kaa tɔɔsee ŋa di. 5Ŋaale mɔ yalawɔ kpanaŋse dɔɔ te ŋe tuuwɔ, mɔna tɛɛle ta boo botɔɔ ya. 6Mena dɔɔ ɔga kaa seŋawɔ na, te ŋa botowɔ. Te keŋ ŋe te nyiŋ lila burum dɔɔ ya nɛ, ŋe popou yekeewɔ. 7Bia ŋan ŋaale mɔ yalawɔ kpalamse man te ŋe tuuwɔ, te kpalamse ŋan mɔ tuuwɔ milii ŋa mena dɔɔ ŋe te nyiŋ ŋa wose ya. 8Abɔɔ bia ŋan ŋaale mɔ yalawɔ tɛɛle kpaakpaa dɔɔ te ŋe tuuwɔ bee, te ŋa see bia burum. Ŋaale see sɔŋonoŋ (100), te ŋaale mɔ see sɔŋotooro (60), te ŋaale mɔ see saonakufu (30).” 9Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ŋon ɔ dana deŋela waa nyii na, waa tei nideli.”
Yesu ka lese dudu keŋ asɛɛ
10Keŋte Yesu kaseela baŋ kɔŋawɔ ɔ gyaŋ kaa bɔɔse e nyiaa, “Weera n ne kolosi fa balaŋ baŋ aduya man?” 11Te Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ɛmɛɛ dɔɔ Wurubuarɛ ta toro ya agyueŋse na ɛ ka gyeŋ nombia ŋan weesɛɛ lee ɔ gyoori keŋ wose man, mɔna na balaŋ pou ya. 12Nawolo nyi walaŋ kamasɛ ŋon ɔ gyeŋ Wurubuarɛ gyoori keŋ nombia aweeseŋ ŋan man na, ŋon te Wurubuarɛ waa toro wa agyueŋ na waa gyeŋ kpu. Te walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ba gyeŋ kolo lee Wurubuarɛ gyoori keŋ nombia aweeseŋ ŋan man ya na, kyomii keŋ ɔ na gyueŋ nyi ɔ gyeŋ koraŋ nɛ, Wurubuarɛ waa lɛo ke lee ɔ nyiŋmaa man.” 13Keŋ dɔɔ te mee kolosi fa wɔ aduya man yɛna nyiaa,
Bɛɛ kɛo kɛo mɔna bɔɔ ne naa kolo ya.
Bɛɛ tei tei,
mɔna bɔɔ ne nyii nombia ŋenaŋ man ya.
14Nombia akɔŋaŋ balaŋ kɛwɔ dɔɔ yela Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya nombia ŋan ɔ be yako see nɛ kɔŋawɔ ampaŋ. Yesaya yakowɔ nyiaa,
“Balaŋ kɛwɔ baa tei tei,
mɔna bɔɔ gyae baa nyii nombia ŋenaŋ man ya.
Te baa kɛo kɛo, mɔna bɔɔ gyae baa naa kolo ya.
15Nawolo nyi mena balaŋ kɛwɔ dana konɔɔyuŋ,
te be dana deŋela tae.
Ba te kyaŋ be sia wuu na bɔɔ nyiŋ naa ya.
Nawolo nyi akpaa be sia ne naa te ba deŋela mɔ ne nyii na,
keŋte baa nyii nombia ŋan man
na baa kyɛɛkee lee be gbɛɛneŋ kumɛɛ man
na baa kɔŋ me gyaŋ,
na maa mo be nombiakumɛɛ kyɛɛ wɔ.
16Mɔna ɛmɛɛ dɔɔ ɛ te yɛɛ nyeebam, nawolo nyi ɛ sia ne naa te ɛ deŋela mɔ ne nyii. 17Ampaŋ yaa mɛɛ yako nyiaa, Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra na Wurubuarɛ balaŋ baŋ be gbɛɛneŋ tenɛɛ ɔ siaman baŋ bɔɔ kyaa kaalaŋ nɛ, gyaewɔ nyi baa naa kpene keŋ ɛ ne naa nɛ, mɔna ba te naa ya. Te be gyaewɔ nyi baa nyii kpene keŋ ɛ ne nyii nɛ, mɔna be te nyii ya.”
18Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Nɛnɛɛ ɛ tei na ɛ ke nyii wɔɔfarale ŋon dudu keŋ asɛɛ. 19Abɔɔ bia ŋan be yale wɔɔ keŋ gbɛɛneŋ man nɛ, seŋɛɛ fa balaŋ baŋ bee nyii Wurubuarɛ gyoori keŋ wose man nombia, te ɔbɔnsam ne kɔŋ kaa ŋmɛɛle ŋa lee be konɔɔse man, na bɔɔ nyiŋ nyii asɛɛ ya nɛ. 20Bia ŋan be yale kpanaŋse dɔɔ nɛ, seŋɛɛ fa balaŋ baŋ bee nyii Wurubuarɛ nombia ŋan, te bɛɛ lɛɛ ŋa na gyoŋ debokenaŋ man nɛ. 21Mɔna keŋ Wurubuarɛ nombia ŋan te nyiŋ lila be man dɔɔ ya nɛ, bɔɔ ne tale seŋ keŋkeŋ kelii ɔto ya. Mena dɔɔ akpaa de kɔŋ nyi Wurubuarɛ nombia ŋan dɔɔ te bɛɛ naase wɔ diyem na, be ta bese be wɔle bileŋ. 22Bia ŋan be yale kpalamse man nɛ, seŋɛɛ fa balaŋ baŋ bee nyii Wurubuarɛ nombia ŋan, te tɛɛle kei dɔɔ nombia, na kɔba kegyae beiŋ, na tɛɛle kei dɔɔ abɔɔ akaŋ ŋan kegyae da gyoo be man nɛ, na bee yeli baa bee Kristo man ya. 23Abɔɔ bia ŋan be yale tɛɛle kpaakpaa dɔɔ nɛ, seŋɛɛ fa balaŋ baŋ bee nyii Wurubuarɛ nombia ŋan te bɛɛ lɛɛ ŋa do konɔɔ kpaakpaa man, te bɛɛ tela ŋa nideli te bɛɛ yɛɛ kakyeŋ di ŋe dɔɔ nɛ. Mena dɔɔ nombia ŋan ne yeli bɛɛ yɛɛ abɔɔ kpaakpaa ŋgba ŋan ŋɔɔ se bia sɔŋonoŋ (100), na sɔŋotooro (60), na saonakufu (30) nɛ.”
24Keŋte Yesu besewɔ gyɔ dudu wɔle fa wɔ nyiaa, “Wurubuarɛ gyoori keŋ yɛɛ ŋgba mena keŋ balee ŋolo be gyu ke ŋmatee abɔɔ bia kpaakpaa nyiŋan ɔ wɔɔman nɛ. 25Mɔna nelim balaŋ pou kedokii nɛ, ɔ kɔlare kɔŋawɔ kaa ŋmatee ŋalese kumɛɛ bom na abɔɔ bia ŋan te ɔ laŋawɔ. 26Abɔɔ bia ŋan ketu se bia nɛ, te ŋalese kumɛɛ ŋan mɔ lese ŋa wose debɔɔ.” 27Botɔɔ te wɔɔte ŋon tewulɛɛ kɔŋawɔ kaa bɔɔse e nyiaa, “De gbeŋgyoo, na abɔɔ bia kpaakpaa nyiŋan te n ŋmateewɔ n wɔɔ keŋ man yee? Te aleŋ yaa ŋalese kumɛɛ kɛŋa leewɔ?” 28Keŋte balee ŋon yakowɔ nyiaa, “Me kɔlare ŋolo kaa yɛɛ laa mena nɛ.” Botɔɔ te ɔ tewulɛɛ baŋ bɔɔse e nyiaa, “N ne gyae nyi dee gyu ke kulii ŋalese kumɛɛ ŋan?” 29Keŋte balee ŋon tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Koa ɛ yela ŋe ka seŋ, na mena ya nɛ, akpaa ɛ gyu ɛ ne kulii ŋalese kumɛɛ ŋan nɛ, ɛ te kɛɛ nideli ya na ɛ ka kulii abɔɔ bia kpaakpaa ŋan mɔ kpu na ŋa. 30Mena dɔɔ ɛ yela ŋe popou ka seŋ kelii kekɛrɛɛ tɛɛ. Debaŋ kenaŋ nɛ, maa yako baŋ baa kɛrɛɛ ŋa nɛ nyiaa, ɛ taŋgbɛɛ kulii ŋalese kumɛɛ ŋan pɛ, na ɛ ke bake ŋa kaboese man na ɛ ka too ŋa. Kenaŋ wɔle na ɛ ke yilaa abɔɔ bia kpaakpaa ŋan pou ka do me kpeese man.”
Yesu kegyɔ dudu lee Wurubuarɛ gyoori keŋ wose man
31Keŋte Yesu besewɔ gyɔ dudu wɔle fa wɔ nyiaa, “Wurubuarɛ gyoori keŋ yɛɛ ŋgba daŋ daale bii peperee keŋ ke yɛɛ ŋgba kpeli bii, keŋ balee ŋolo ba mo ke duu ɔ wɔɔman nɛ.
32Daŋbii kei yɛna bii peperee daasebia pou man. Mɔna nyi akpaa ke da bee na, kɛɛ bee bese daŋ dinaa keŋ nyi gyebuse ne kɔŋ kaa loo ba asaase do ke tombia man.”
33Keŋte Yesu besewɔ gyɔ dudu fa wɔ nyiaa, “Wurubuarɛ gyoori keŋ yɛɛ ŋgba tee keŋ alo ŋolo ba mo kyakale bodobodo biliŋ tasa dinaa man, kaboena biliŋ keŋ pou korowɔ wuku nɛ.”
34Aduya man te Yesu kolosiwɔ fa balaŋ dikpii keŋ pou. Ɔ te kolosi nombii daale fa ŋolo keŋ ɔ te gyɔ dudu ya. 35Kei yele la Wurubuarɛ nombia ŋan ɔ be tɛɛ ɔ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya dɔɔ yako see nɛ kɔŋawɔ ampaŋ. Ɔ yakowɔ nyiaa,
“Aduya man te maa kolosi fa wɔ na maa yako wɔ nombia aweeseŋ ŋan bɔɔ gyeŋ ya,
leenaŋ tɛɛle kewalaŋ tɛɛ nɛ.”
Yesu kalese ŋalese kumɛɛ dudu keŋ man
36Keŋte Yesu lɔɔ balaŋ dikpii keŋ gbɛɛ te ɔ gyuuwɔ dekpaŋalaŋ man. Ɔ kaseela baŋ kɔŋawɔ ɔ gyaŋ te be yako e nyiaa, “Wola daa dudu keŋ n be gyɔɔ lee ŋalese kumɛɛ ŋan ŋɔɔ tuu wɔɔ keŋ man nɛ asɛɛ.” 37Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Walaŋ ŋon ɔ be duu abɔɔ bia kpaakpaa ŋan nɛ yɛna maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon, 38wɔɔ keŋ yɛna tɛɛle kei pou. Abɔɔ bia kpaakpaa ŋan yɛna Wurubuarɛ gyoori keŋ man bia baŋ. Ŋalese kumɛɛ ŋan yɛna ɔbɔnsam ŋon bia. 39Te walaŋkum ŋon ɔ be duu ŋalese kumɛɛ ŋan yɛna ɔbɔnsam ŋon. Kekɛrɛɛ tɛɛ keŋ yɛna debaŋ ɔtomante keŋ. Baŋ baa kɛrɛɛ nɛ yɛna Wurubuarɛ kpilala baŋ. 40Mena keŋ bɔɔ yilaa ŋalese kumɛɛ ŋan te bɔɔ too ŋa nɛ, mena ne gyae la ke kɔŋ debaŋ ɔtomante keŋ man. 41Maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon maa kpila me kpilala lee adido na be kaa yilaa kpene kamasɛ keŋ ne yeli walaŋ ne yɛɛ dukum nɛ, na nombiakumɛɛyɛɛra pou lee me gyoori keŋ man. 42Wurubuarɛ kpilala baŋ baa fuŋ balaŋ kumɛɛ baŋ do boalaŋ degyapaa keŋ man. Botɔɔ te baa fae yeesa na baa tao be kela. 43Mɔna baŋ be gbɛɛneŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman nɛ, baa ŋalakee ŋgba weese nɛ be kya ŋon gyoori keŋ man. Baŋ be dana deŋela anenyiiŋ dei na, baa tei nideli.”
Yesu kekolosi lee Wurubuarɛ gyoori keŋ wose man
44Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Wurubuarɛ gyoori keŋ yɛɛ ŋgba kolo kpaakpaate keŋ ke dana koya doŋ te bɔɔ mo weese tɛɛle daale man nɛ. Balee ŋolo ke gyu kena ke nɛ, te ɔ desina ke weese nideli. Ke yɛɛ e gyoŋ gbaa mena dɔɔ ɔ gyuuwɔ ka mo kpene kamasɛ keŋ ɔ dana nɛ yɔɔ, te ɔ moowɔ ke lɛɛ tɛɛle kenaŋ.”
45Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Wurubuarɛ gyoori keŋ yɛɛ ŋgba kebudiiri ŋon ɔ dɔŋ ɔ ne gyae kegyaŋase kpaakpaa nyiŋan waa lɛɛ nɛ. 46Ɔ ke gyu ke nyiŋ kegyaŋa kpaakpaate nɛ, ɔ gyuuwɔ ke yɔɔ kpene kamasɛ keŋ ɔ dana nɛ, te ɔ moowɔ ke lɛɛ ke.”
47Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Wurubuarɛ gyoori keŋ yɛɛ ŋgba asawu lɔɔra baŋ bɔɔ fuŋ ba asawu do loŋ man te bɔɔ kyaŋ kpebia kpookpoo nɛ. 48Ba kena nyi asawu keŋ te wulu nɛ, be wɔŋee ke kɔŋ dekeŋkeŋ dɔɔ. Be tisiwɔ kyaa te be tɔɔsee kpebia kpaakpaa nyibaŋ do be doŋase man, te be fuŋii akumɛɛ baŋ pou leki. 49Mena ne gyae la ke kɔŋ wee ɔtomante keŋ man. Wurubuarɛ kpilala baŋ baa kɔŋ kaa lese balaŋ kumɛɛ baŋ lee balaŋ kpaakpaa baŋ man. 50Na baa fuŋ balaŋ kumɛɛ baŋ do boalaŋ keŋ ke bɛɛ yem ya nɛ man. Botɔɔ te baa fae yeesa na baa tao be kela.”
51Keŋte Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, “Ɛ nyii nombia kɛŋa pou asɛɛ?” Te be sɛɛwɔ nyi “Ayi.” 52Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Nombii kei nawolo baa nyiaa, mmaraa wolale kamasɛ ŋon ɔ be kasee Wurubuarɛ gyoori keŋ nombia gyeŋ ŋa nɛ, ɔ yɛɛ ŋgba dekpaŋalaŋ kegyia ŋon ɔ ne kyaa lese wa abɔɔ wɔlɛɛ na benɛɛ lee wa abɔɔ dɛɛsee man nɛ.”
Ba ke bɛɛ Yesu Nasarɛte donɔɔ man
53Yesu ke gyɔ aduya kɛŋa taŋ nɛ, ɔ leewɔ botɔɔ laŋ. 54Ɔ ke gyu ka gyoo ɔ dɛɛ nɛ, ɔ gyuuwɔ ka wola wɔ Wurubuarɛ nombia bɔ ɔsom deni man, te ɔ kawola keŋ doo be popou nɔɔ, keŋte be bɔɔse dɔŋa nyiaa, “Aleŋ yaa ɔ nyiŋa nombia kagyeŋ kei, na doŋ keŋ ɔ na mo yɛɛ gyakoloŋ nombia na nombia dinaana kɛŋa lee?” 55Na kapenta ŋon bu yaa yee? Na ɔ naa yɛna Mɛɛre yee, na ɔ naabia yɛna Gyemisi na Gyosɛfo na Simɔn na Gyuda yee? 56Na daa na ɔ desina kyaa la kɛbo yee? Aleŋ kitii yaa ɔ nyiŋa mena doŋ kei lee? 57Mena dɔɔ ba te lɛɛ e ya. Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Balaŋ ne bu Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre yenaŋ kamasɛ, mɔna ŋon gbagba ɔ donɔɔ man balaŋ, na ɔ dekpaŋalaŋmantena bee buu na e ya.” 58Te keŋ ba te lɛɛ Yesu di dɔɔ ya nɛ, ɔ te yɛɛ gyakoloŋ nombia burum ɔ dɛɛ botɔɔ ya.
14Gyoo dinaa Herode ne gyae waa naa Yesu
1Mena debaŋ kenaŋ man te gyoo Herode ŋon ɔ ne kɛɛ Galelia tɛɛle dɔɔ nɛ, nyii Yesu wose man nombia. 2Keŋte ɔ yako ɔ tewulɛɛ nyiaa, gyae ke yɛɛ Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre ŋon bese la foŋ lee yeŋ man kɔŋ nɛ. Mena dɔɔ te ɔ ne tale yɛɛ gyakoloŋ nombia nɛ.
3Nawolo nyi gyoo Herode gbagba yele la be kyaŋa Gyɔn te be bake e, te ba moo e ke tɔ deni lee ɔ kegyia Filipo wɛɛle Herodia dɔɔ. 4Kpene keŋ dɔɔ gyoo Herode be yɛɛ mena yɛna nyi, Gyɔn yako e nyi gbɛɛ be doo nyi waa mo ɔ kegyia Filipo wɛɛle Herodia yala ya. 5Gyoo Herode gyaewɔ nyi nafɔ waa ko Gyɔn mɔna ɔ ne yee Gyudatena baŋ, nawolo nyi bɛɛ lɛɛ Gyɔn di nyi ɔ yɛɛ Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre e. 6Wee daale gyoo Herode kee di ɔ kalolawee nɛ, Herodia bu alebu kɔŋawɔ kaa sɔe balaŋ baŋ pou siaman, te yɛɛ gyoo Herode kyeo. 7Mena dɔɔ gyoo Herode kaŋa ntam yako alebu ŋon nyiaa, “Kpene kamasɛ keŋ n gyae nyi maa fa neŋ na, yako na maa fa neŋ.” 8Keŋte alebu ŋon ɔ naa feefuwɔ do ɔ bu nyi waa yako nyiaa, “Mɛɛ gyae n ke kara Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre nyee do tasa taŋtaŋalaŋ man fa maŋ debokeiman.” 9Nombia ŋan takaa gyoo ŋon, mɔna ntam keŋ ɔ be kam na balaŋ baŋ bɔɔ yilaa botɔɔ dɔɔ nɛ, ɔ yela be yɛɛ alebu ŋon kegyaebii fa e. 10Mena dɔɔ ɔ yela be gyuuwɔ ke kara Gyɔn nyee deni keŋ man. 11Keŋte ba moo Gyɔn nyee keŋ do tasa taŋtaŋalaŋ man kɔna alebu ŋon, te ɔ moo ke gyina ɔ naa. 12Kenaŋ wɔle te Gyɔn kaseela gyuuwɔ ka mo Gyɔn woo ŋon ke wuu, te be gyuuwɔ ke yako Yesu.
Yesu kefa balaŋ kakpoŋse banoŋ weenɛɛ
Maake 6:30-44; Luka 9:10-17; Gyɔn 6:1-14
13Yesu ke nyii Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre yeŋ nɛ, ɔ gyoowɔ debgele man laŋ yenaŋ daale gyu ke kyaa waageŋ kooŋ. Balaŋ dikpii keŋ ke nyii nyi ɔ te lam nɛ, te ba leewɔ be donɔɔse man, mo na be nawɔɔ sila e. 14Yesu ke tisi lee degbele keŋ man, te ɔ kena balaŋ dikpii keŋ nɛ, be nombia yɛɛ e waraŋase te ɔ kyɔɔ kaweesetena baŋ pou bɔɔ sila wɔ gyu nɛ.
15Ke lii balinɔɔ nɛ, Yesu kaseela baŋ kɔŋawɔ ɔ gyaŋ kaa yako e nyiaa, “De Gbeŋgyoo, tɛɛ ne yuu te kɛbo mɔ yɛɛ ŋale nsana ke. Lɔ balaŋ baŋ gbɛɛ, na baa gyu akuraase ŋan benaa nɛ man na be kaa gyae kolo lɛɛ di.” 16Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Tekaboena nyi baa ta ya. Ɛmɛɛ gbagba ɛ gyae kolo fa wɔ na baa di.” 17Botɔɔ te ɔ kaseela baŋ yako e nyiaa, “Bodobodose abiliŋ anoŋ na kpebia bala pɛ te de dana.” 18Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ɛ mo ŋa kɔna maŋ.” 19Te ɔ yela balaŋ baŋ tisiwɔ kyakee tɛɛle man. Keŋte Yesu moo bodobodose anoŋ na kpebia bala baŋ, te ɔ gyinaa ɔ nyee adido te ɔ fanewɔ do Wurubuarɛ nɔɔ, te ɔ kɛrɛɛ ŋa te ɔ moo ŋa fa ɔ kpilala baŋ, te baŋ mɔ moowɔ kpɛlɛɛ balaŋ baŋ. 20Balaŋ baŋ pou diiwɔ baa, te be tɔɔsee weenɛɛ buruburu akaŋ ŋan na, be nyiŋa doŋase kufu ala (12). 21Balaŋ baŋ bɔɔ di weenɛɛ ŋan nɛ, be yaanɔɔle gyae ke yɛɛ ŋgba baala kakpoŋse banoŋ (5000) nɛ. Ba te kala ala na bia kpu ya.
Yesu keta loŋ dɔɔ
22Debokenaŋ man te Yesu yela ɔ kaseela baŋ gyoowɔ degbele man kyaŋ gbɛɛ gyu boo keŋ diŋgyiŋ na waa nyiŋ lɔ balaŋ baŋ gbɛɛ. 23Yesu ke lɔ balaŋ baŋ gbɛɛ taŋ nɛ, ɔ gyuuwɔ bula dɔɔ waageŋ ɔ kaa fane. Kelii balinɔɔ nɛ, na Yesu waageŋ kaa la botɔɔ. 24Debaŋ kenaŋ na degbele keŋ te lii lem, na feliŋ dinaa daale mɔ ne gyɔɔ degbele keŋ wosi loŋ keŋ dɔɔ. 25Tɛɛ kɛɛ bee kena nɛ, Yesu tɛɛwɔ loŋ keŋ dɔɔ ɔ ne gyu ɔ kaseela baŋ gyaŋ. 26Ɔ kaseela baŋ kena e ɔ dɔŋɛɛ loŋ keŋ dɔɔ ɔ ne kɔŋ nɛ, be wɔe lɔɔ wɔ gbaa. Keŋte be kpa “Ɔ yɛɛ woo e,” te be fae yeesa nawolo nyi gyakoloŋ te kyaŋ wɔ. 27Debokenaŋ man te Yesu kolosiwɔ fa wɔ nyi, “Ɛ nyiŋ konɔɔ, ɛ na yee ya, maŋ e.” 28Botɔɔ te Pita yako e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, akpaa nyaŋ e na, yela maa ta loŋ keŋ dɔɔ kɔŋ n gyaŋ.” 29Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Kɔŋ” te Pita leewɔ degbele keŋ man ta loŋ keŋ dɔɔ ɔ ne gyu Yesu gyaŋ. 30Mɔna Pita kena mena keŋ feliŋ keŋ ne gyɔɔ loŋ keŋ dɔɔ nɛ, gyakoloŋ gyoo e te ɔ fiasɛɛ ɔ na gyoo loŋ keŋ man. Keŋte ɔ fae yeesa nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, lɛɛ maŋ!” 31Debokenaŋ man te Yesu tenee ɔ nyiŋmaa kyaŋ e te ɔ yako e nyiaa, “Baale, n kelɛɛdi ta boo ya. Weera dɔɔ te n lɛɛ maŋ aŋmaareŋ n konɔɔ man?” 32Yesu na Pita ka gyeŋ gyoo degbele keŋ man nɛ, te feliŋ keŋ tinaa kegyɔ yela. 33Botɔɔ te baŋ be doo degbele keŋ man nɛ, korowɔ buŋ Yesu nawɔɔtɛɛ te be yako e nyiaa, “Nyaŋ yɛna Wurubuarɛ bu ŋon ampaŋ.”
34Be ka toŋ boo keŋ nɛ, be gyuuwɔ kelii tɛɛle keŋ bɛɛ baake ke Genesareti nɛ dɔɔ. 35Balaŋ baŋ be kyaa tɛɛle kenaŋ dɔɔ ka gyeŋ nyi Yesu ŋonaŋ nɛ, be kpiliiwɔ gyu ke yako donɔɔse ŋan pou kyaa botɔɔ yenaŋ nɛ. Mena dɔɔ balaŋ moo be kaweesetena pou kɔŋ Yesu gyaŋ. 36Keŋte be waase e nyi waa yela kaweesetena baŋ ka mo be nyiŋmaase tina ɔ kegba nɔɔbii paŋpaŋ bo gba. Te baŋ pou bɔɔ tina ɔ kegba keŋ nɛ, wose yɛɛ wɔ doŋ.
15Yesu kawola lee Gyudatena gbɛɛneŋ man
1Keŋte Farasiitena na Gyudatena mmaraa wolala baŋ baale korowɔ lee Gyerusalɛm donɔɔ man gyu ke bɔɔse Yesu nyiaa, 2“Weera dɔɔ te n kaseela baŋ bee di da beneŋ amanberɛse dɔɔ ya? Nawolo nyi bɔɔ ne faafo be nyiŋmaase ŋgba mena keŋ da beneŋ amanberɛse nawolo nɛ pɛte baa di ya!” 3Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Weera dɔɔ te ɛmɛɛ mɔ, lee ɛ beneŋ amanberɛse dɔɔ te ɛ bee di Wurubuarɛ mmaraase dɔɔ ya?” 4Nawolo nyi Wurubuarɛ yakowɔ nyiaa, “Bu n kya na n naa, te nyaŋ ŋon n falaa n kya yaa n naa na, kaboena nyi baa ko neŋ.” 5Mɔna ɛmɛɛ ne yako nyiaa, “Akpaa ŋolo de yako ɔ kya yaa ɔ naa nyi, ‘Kpene keŋ nafɔ me dana maa fa neŋ nɛ, yɛɛ Wurubuarɛ wui.’ 6Mena dɔɔ be kaboena nyi ɔtenate waa mo kpene kenaŋ fa ɔ lolala ya. Nnɛ na ɛ ne yako baa nyi ɔtenate na bu ɔ kya na ɔ naa na waa yɛɛ kpene keŋ kaboena nyi waa yɛɛ fa wɔ nɛ ya. Kei nawolo baa nyi lee ɛ beneŋ amanberɛse dɔɔ, ɛ te bɛɛ kpene keŋ Wurubuarɛ kpa yaa yɛɛ nɛ. 7Ɛmɛɛ baŋ ɛ na beo ɛ wose, Wurubuarɛ nombia ŋan ɔ be tɛɛ ɔ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya dɔɔ yako see lee ɛ wose man nɛ yɛɛ ampaŋ. Ɔ yakowɔ nyiaa,
8‘Balaŋ kɛwɔ na mo be nɔɔ bo yako nyi bee bu maŋ,
mɔna be konɔɔse man na, bɔɔ na mo maŋ yɛɛ kolo ya.
9Bɛɛ som maŋ bo yakaa, nawolo nyi mmaraase ŋan denibalaŋ gbagba be kyaa yɛɛ nɛ,
ŋan te bɛɛ mo wola balaŋ beo wɔ nyi
ŋe yɛɛ maŋ Wurubuarɛ mmaraase ŋa.’ ”
Kpene keŋ ne yɛɛ walaŋ ayimɛɛ
10Keŋte Yesu besewɔ baake balaŋ baŋ pou kɔŋ ɔ gyaŋ te ɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ popou ɛ tei me gyaŋ, na ɛ ke nyii nombia kɛŋa man nideli. 11Na kpene keŋ na gyoo walaŋ nɔɔman nɛ ne yɛɛ na e ayimɛɛ ya, mɔna kpene keŋ na lee ɔ nɔɔman nɛ, keŋ ne yɛɛ na e ayimɛɛ.” 12Keŋte Yesu kaseela baŋ kɔŋawɔ ɔ gyaŋ kaa bɔɔse nyiaa, “Ŋgba n gyeŋ nyi debaŋ keŋ Farasiitena baŋ be nyii nombia ŋan na, te yɛɛ wɔ gyoŋ ya?” 13Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Daŋ kamasɛ keŋ ka te yɛɛ nyi me kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ duu na ke ya na, waa kulu ke na ke lila pou ke leki. 14Ɛ tina Farasiitena benaŋ yela botɔɔ, be yɛɛ ŋgba siayɛlɛɛsatena baŋ bɛɛ wola siayɛlɛɛsatena gbɛɛ nɛ. Akpaa siayɛlɛɛsate na wola siayɛlɛɛsate gbɛɛ nɛ, be bala pou baa kaa yala bɔɔ man bo.” 15Botɔɔ te Pita yako e nyiaa, “De Gbeŋgyoo, lese dudu kei asɛɛ fa daa.” 16Keŋte Yesu bɔɔse ɔ kaseela baŋ nyiaa, “Keŋ dɔɔ ɛmɛɛ mɔ nyeeya ta yem? 17Keŋ dɔɔ ɛ ba gyeŋ nyi kpene kamasɛ keŋ da gyoo walaŋ nɔɔman na, ne gyu ka gyoo ɔ dubulu man na ke ta bese lee ɔ wose man yee? 18Mɔna nombii kamasɛ keŋ na lee walaŋ nɔɔman nɛ, na lee bo ɔ konɔɔ man, te keŋ ne yɛɛ na e ayimɛɛ. 19Nawolo nyi walaŋ konɔɔ man te nombiakumɛɛ ŋgba, balaŋ kako, na yale kewɔlɛɛ na kafoŋ na ŋmɛɛleŋ na balaŋ nɔɔ kekɛrɛɛ na balaŋ yela kewɔlɛɛ na lee. 20Mena abɔɔ kɛŋa ne yɛɛ na walaŋ ayimɛɛ, mɔna akpaa ŋolo te faafo ɔ nyiŋmaase pɛte waa di ya nɛ, ke bɛɛ yɛɛ e ayimɛɛ ya.”
Alo ŋolo ke lɛɛ Yesu di
21Yesu ka lee botɔɔ nɛ, ɔ wɔŋa ɔ wose lee botɔɔ gyu Tae na Sidɔn donɔɔse ŋan yenaŋ. 22Keŋte Kaanan alo ŋolo leewɔ botɔɔ yenaŋ kɔŋ Yesu gyaŋ kaa wii fa e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, gyoo Defidi ɔ naanabii, wii me waraŋase! Feliŋkum doo me bu alebubii man, te kɛɛ naase e diyem nideli.” 23Mɔna Yesu te yako daale ya. Mena dɔɔ ɔ kaseela baŋ waase e nyiaa, “Lɔ alo ŋon gbɛɛ na waa ta, nawolo nyi ɔ ne fae yeesa tɔ daa deŋela.” 24Keŋte Yesu yako alo ŋon nyiaa, “Iseraetena baŋ bɔɔ yoo Wurubuarɛ gbɛɛ nɛ baageŋ gyaŋ te Wurubuarɛ kpila maŋ.” 25Mɔna alo ŋon kɔŋawɔ kaa buŋ Yesu nawɔɔ tɛɛ waase e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, lɛɛ maŋ!” 26Keŋte Yesu yako alo ŋon nyiaa, “Tekaboena nyi baa mo bia weenɛɛ fa babaase ya.” 27Botɔɔ te alo ŋon mɔ sɛɛwɔ nyiaa, “Ayi, me Gbeŋgyoo, doo mena, mɔna babaase baa tale fiu weenɛɛ ŋan be gbeŋgyoo ne dii te ŋɛɛ yale tɛɛle man nɛ di.” 28Keŋte Yesu yako alo ŋon nyiaa, “Alo n kelɛɛdi boe. Kpene keŋ n ne gyae nɛ, dɛɛkɔŋ mena fa neŋ.” Debokenaŋ man te ɔ bu ŋon kawee taŋawɔ.
Yesu kekyɔ balaŋ burum kaweese
29Yesu ka lee botɔɔ nɛ, te ɔ tɛɛwɔ na Galelia boo keŋ nɔɔ nɔɔ. Keŋte ɔ gyuuwɔ ka gyeŋ bulabii daale gyu ke kyaa ke dɔɔ. 30Balaŋ burum moo be kaweesetena kɔŋ ɔ gyaŋ. Kaweese ŋgba baŋ be nawɔɔ ba yekee, na baŋ be sia be yɛlɛɛ na ɔtakasese na omumuuse na kaweese kpookpoo nɛ. Keŋte Yesu kyɔɔ be popou. 31Balaŋ baŋ kena nyi baŋ be nawɔɔ ba yekee ne tɛɛ, te omumuuse ne kolosi te ɔtakasese wose ne yɛɛ wɔ doŋ, te siayɛlɛɛsatena sia ne naa nɛ, doo be nɔɔ. Keŋte ba lese Iseraetena Wurubuarɛ ŋon yele.
Yesu kefa balaŋ kakpoŋse banaara weenɛɛ
32Keŋte Yesu baake ɔ kaseela baŋ kɔŋ ɔ gyaŋ te ɔ yako wɔ nyiaa, “Balaŋ kɛwɔ nombia dana maŋ waraŋase, nawolo nyi gyɛŋ weeya kpaakpaa atooro yaa ŋgba be kyaa me gyaŋ te be te dii ta kolo ya nɛ. Mɔɔ ne gyae maa lɔ wɔ gbɛɛ na tanam ya, nawolo nyi be sia de kaa biri wɔ gbɛɛnaa man.” 33Botɔɔ te ɔ kaseela baŋ bɔɔse e nyiaa, “Aleŋ yaa dee nyiŋ weenɛɛ fa balaŋ burum kɛwɔ ŋale nsana kɛbo?” 34Keŋte Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, “Bodobodose aŋmoŋ te ɛ dana?” Te be tiranɔɔ fa e nyi, “Bodobodose nyetooro na kpebia buruburu akalansɛɛ baale te de dana.” 35Keŋte Yesu yela balaŋ baŋ tisiwɔ kyakee tɛɛle man. 36Ɔ moo bodobodose nyetooro ŋan, na kpebia baŋ te ɔ fanewɔ fa Wurubuarɛ karaŋ, te ɔ kɛrɛɛ ŋa mo fa ɔ kaseela baŋ. Keŋte ɔ kaseela baŋ mɔ moo ŋa kpɛlɛɛ balaŋ baŋ. 37Balaŋ baŋ pou diiwɔ baa. Te ɔ kaseela baŋ tɔɔsee buruburu akaŋ ŋan na, be nyiŋa doŋase nyetooro. 38Balaŋ baŋ bɔɔ di weenɛɛ ŋan nɛ, be yaanɔɔle yɛɛ baala kakpoŋse banaara (4000). Ba te kala ala na bia kpu ya. 39Yesu ke lɔ balaŋ baŋ gbɛɛ taŋ nɛ, ɔ gyoowɔ degbele man te ɔ gyuu tɛɛle keŋ bɛɛ baake ke nyi Magadan nɛ dɔɔ.
16Gyudatena kegyiise ne gyae nyi Yesu waa yɛɛ gyakoloŋ nombia
1Wee daale nɛ, Farasiitena na Sadukiitena kɔŋawɔ Yesu gyaŋ kaa teese e ɔ nɔɔman nyi waa yɛɛ gyakoloŋ nombia wola wɔ, na kawola nyi ɔ lee Wurubuarɛ gyaŋ ampaŋ. 2Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “De lii balinɔɔ te ŋɔma yasɛɛ na ɛ ne tale naa yako nyi, tɛɛ de naa na weese waa gyɔ. 3Te nebo mɔ na, ɛ ne tale kɛɛ ŋɔma dinɔɔ yako nyi gyɛŋ ɔga waa ŋɛɛ. Ɛ ne tale kɛɛ ŋɔma na ɛ kawola kpene keŋ gyae ke kɔŋ. Mɔna nombia ŋan ne yɛɛ debaŋ kei man nɛ, ɛ bɛɛ tale wola ŋe man ya. 4Ɛmɛɛ gyɛŋ wee kei balaŋ, ɛ yɛɛ balaŋ kumɛɛwɔ te ɛ bee yee Wurubuarɛ ya. Ɛ ne gyae nyi maa yɛɛ gyakoloŋ nombia ɛ kena, mɔna mɔɔ gyae maa yɛɛ gyakoloŋ nombia kamasɛ wola ŋon kpu na ŋan be kɔŋ Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Gyona dɔɔ nɛ ya.” Keŋte Yesu leewɔ be gyaŋ laŋ tina wɔ yela.
Yesu ke faree ɔ kaseela lee Farasiitena na Sadukiitena wose man
5Yesu na ɔ kaseela ka toŋ gyu boo keŋ diŋgyiŋ nɛ, ɔ kaseela baŋ wolee bodobodo ka mo bo. 6Keŋte Yesu faree wɔ nyiaa, ɛ kɛɛ ɛ wose man nideli lee Farasiitena na Sadukiitena wose man. Nawolo nyi be dinɔɔ yɛɛ ŋgba tee keŋ bɛɛ mo do bodobodo man te kɛɛ koro nɛ. 7Mena dɔɔ ɔ kaseela baŋ bɔɔse dɔŋa nyiaa, “Keŋ de ta mo bodobodo kɔŋ dɔɔ ya te ɔ ne yako mena nombia kɛŋa yaa?” 8Na Yesu ta gyeŋ kpene keŋ bee kolosi na dɔŋa nɛ te ɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ kelɛɛdi ta boo ya. Weera dɔɔ te ɛ ne kolosi nyi ɛ ta mo bodobodo tela ya? 9Mena dɔɔ ɛ sɛɛ ɛ te nyii ta me nombia man yee? Ɛ bɛɛ tɔɔse bodobodose anoŋ ŋan mɔɔ kɛrɛɛ fa balaŋ kakpoŋse banoŋ, na ŋan bɔɔ dii kaase te ɛ be tɔɔsee wulu doŋase nɛ yee? 10Yaa ɛ bɛɛ tɔɔse bodobodose nyetooro ŋan balaŋ kakpoŋse banaara be dii, na ŋan bɔɔ dii kaase te ɛ be tɔɔsee wulu doŋase nɛ yee? 11Weera dɔɔ te ɛ ta gyem nyi na bodobodo wose man nombia yaa mee kolosi fa ŋon ya? Mɔna ɛ kɛɛ ɛ wose man nideli lee Farasiitena na Sadukiitena wose man. Be dinɔɔ yɛɛ ŋgba tee keŋ bɛɛ mo do bodobodo man te kɛɛ koro nɛ.” 12Botɔɔ te ɔ kaseela baŋ gyeŋawɔ nyi, na tee keŋ ne yeli bodobodo na koro nɛ yaa ɔ ne yako wɔ nyi baa kɛɛ ba wose man nideli na ke ya. Mɔna Farasiitena na Sadukiitena nombia ŋan bɛɛ wolo nɛ yaa ɔ ne yako wɔ.
Pita keyako nyi Yesu yɛna nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ
13Yesu na ɔ kaseela baŋ ka gyoo Kaesaria Filipi tɛɛle man nɛ, ɔ bɔɔse ɔ kaseela baŋ nyiaa, “Balaŋ ne kolosi ma wose man nombia na be kpa maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon yɛna amɔ?” 14Keŋte ɔ kaseela baŋ tiranɔɔ nyiaa, “Balaŋ baale kpa nyaŋ yɛna Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre ŋon. Baale mɔ kpa nyaŋ yɛna Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Elia, te baale mɔ kpa nyaŋ yɛna Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Gyeremia, yaa Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra baŋ man ŋolo.” 15Botɔɔ te Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, “Ɛmɛɛ mɔ de? Ɛ kpa maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon yɛna amɔ?” 16Botɔɔ te Simɔn Pita tiranɔɔ nyiaa, “Nyaŋ yɛna Kristo, nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ. Wurubuarɛ ŋon ɔ kyaa kekpaakekpaa nɛ Bu.” 17Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Gyona bu Simɔn, nyaŋ na nyeebam, nawolo nyi na deniwalaŋ lese na nombia kɛŋa wola neŋ ya, mɔna me kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ lese na ŋa wola neŋ. 18Mena dɔɔ mɛɛ yako neŋ nyiaa, nyaŋ yɛna Pita, te n yele kenaŋ asɛɛ yɛna nyi boe. Nyaŋ boe kei dɔɔ te maa baake me balaŋ pou yilaa. Te yeŋ gba koraŋ be gyae ke tale di be dɔɔ ya. 19Maa mo Wurubuarɛ gyoori keŋ safowaase do n nyiŋmaa man. Kpene kamasɛ keŋ nyaŋ ke gyɔ ke dowoe tɛɛle kei dɔɔ nɛ, baa gyɔ ke dowoe adido, te kpene kamasɛ keŋ nyaŋ ke booli ke tɛɛle kei dɔɔ nɛ, baa booli ke adido mɔ.” 20Keŋte Yesu faree ɔ kaseela baŋ nyi, be na yako walaŋ kamasɛ nyi ŋon yɛna nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ ya.
Yesu kekolosi lee ɔ yeŋ na ɔ kefoŋ wose man
21Lee debaŋ kenaŋ pou nɛ, Yesu fiasɛɛ ɔ na lese nombia ŋan asɛɛ fa ɔ kaseela baŋ nyiaa, “Kaboena nyi maa gyu Gyerusalɛm donɔɔ man, na me kaa naa diyem nideli Gyudatena kegyiise na Wurubuarɛ saese kegyiise na Gyudatena mmaraa wolala baŋ nyiŋmaa man. Baa ko maŋ, mɔna weeya atoorote keŋ man na, Wurubuarɛ waa gyuusu maŋ lee yeŋ man.” 22Botɔɔ te Pita moo Yesu lee yenaŋ te ɔ tɔɔ e nyi, “Me Gbeŋgyoo, na yako mena ya. Wurubuarɛ dɛɛ mo kɛŋa gyu lem. Kɛŋa na kɔŋ n dɔɔ korakora ya.” 23Botɔɔ te Yesu gɛɛsewɔ kɛɛ Pita te ɔ yako e nyiaa, “Ɔbɔnsam, ta lee me gyaŋ! N ne gyae n ke tɔ maŋ gbɛɛ. Nawolo nyi na Wurubuarɛ kegyaebii te n na gyueŋ ya, mɔna denibalaŋ kegyaebii te n na gyueŋ.”
24Keŋte Yesu yako ɔ kaseela baŋ nyiaa, “Akpaa ŋolo ne gyae waa sila maŋ na, ɔ na yɛɛ kpene keŋ ŋon gbagba ne gyae ya, mɔna waa mo ɔ ɔpaŋdaŋ keŋ seele, na waa sila maŋ wee kamasɛ. 25Nawolo nyi walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne gyae waa lɛɛ ŋon gbagba nyeedoŋ na, ke gyae ka lee ɔ nyiŋmaa man. Mɔna walaŋ kamasɛ ŋon ɔ nyeedoŋ da lee ɔ nyiŋmaa man lee maŋ Yesu na me nombia dɔɔ nɛ, waa bese nyiŋ ke. 26Akpaa ŋolo de nyiŋ tɛɛle kei dɔɔ abɔɔ pou te ɔ nyeedoŋ da lee ɔ nyiŋmaa man na, woŋ tɔnɔɔ te waa nyiŋ? Yaa woŋ te walaŋ waa tale mo kyɛɛkee na ɔ nyeedoŋ? 27Maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon na me kpilala dɛɛ lee adido kɔŋ me kya Wurubuarɛ gyoorobiiri man, na me kaa tɔ walaŋ kamasɛ kom lee ɔ tom keŋ ɔ be yɛɛ nɛ man. 28Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, baale seŋɛɛ ɛ man kɛbo keŋ bɔɔ gyae baa yeŋ ya, kelii debaŋ keŋ maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon maa lese ma wose wola me gyoorobiiri man.”
17Yesu wose kekyɛɛkee
1Weeya looro wɔle nɛ, Yesu moo Pita na Gyemisi na ŋon Gyemisi ɔ naabu Gyɔn kpu na ɔ wose te be gyuuwɔ bula dinaa daale dɔɔ baageŋ. 2Be ka seŋ botɔɔ nɛ, karatetee dokoloŋ te Yesu wose kyɛɛkeewɔ be siaman. Na ɔ sia gbɛɛ ne ŋalakee ŋgba weese nɛ, te wa abɔɔ ŋan ɔ doona nɛ bese abɔɔ wolomɛɛ futututu na ŋɛɛ ŋalakee polɛpolɛpolɛ. 3Debokenaŋ man te Mosesi na Elia kaa bɛɛwɔ lee be dɔɔ, te be kolosiwɔ na Yesu. 4Keŋte Pita yako Yesu nyiaa, “De Gbeŋgyoo, dei ŋgba daa mɔ be kɔŋ kɛbo nɛ. Nyi akpaa n ne gyae na, yela dɛɛ baŋ kefɛɛse atooro kɛbo. N wui daale, Mosesi wui daale te Elia mɔ wui daale.” 5Pita ke gyakaa ɔ ne kolosi nɛ, te ŋɔma ŋɛlɛɛŋɛlɛɛ ŋaale kaa wuuwɔ be dɔɔ. Keŋte be nyii nɔɔwoya ŋaale lee ŋɔma ŋan man nyiaa, “Kei yɛna me bu ŋon mɛɛ gyae e lee me konɔɔ man te ɔ na gyoo me sia, ɛ nyii e.” 6Ɔ kaseela baŋ ke nyii nɔɔwoya kɛŋa nɛ, gyakoloŋ gyoo wɔ te be tisiwɔ buŋii tɛɛle man. 7Keŋte Yesu kaa mo ɔ nyiŋmaa tina wɔ te ɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ koro, ɛ na yee ya.” 8Be ka koro gyina be sia nɛ, ba te naa ŋolo kpu na Yesu ya.
9Be ke tisi lee bula keŋ dɔɔ bɛɛ kɔŋ nɛ Yesu tɔɔ wɔ kiiŋ nyiaa, “Ɛ na yako walaŋ na walaŋ kpene keŋ ɛ be naa nɛ ya, kelii debaŋ keŋ Wurubuarɛ waa gyuusu maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon lee yeŋ man.” 10Keŋte ɔ kaseela baŋ bɔɔse e nyiaa, “Weera dɔɔ te Gyudatena mmaraa wolala baŋ ne yako nyi, kaboena nyi Elia waa taŋgbɛɛ kɔŋ pɛna nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ ke kɔŋ?” 11Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ke doo mena nyi Elia waa taŋgbɛɛ nyeelɛɛre ŋon kɔŋ na ɔ kaa desina kpene kamasɛ see ŋgba ŋa kedoobii nɛ.” 12Mɔna mɛɛ yako ŋon baa nyi Elia taŋ wulaa kɔŋ laŋ mɔna balaŋ ta gyeŋ e ya, te be yɛɛ e kpene kamasɛ keŋ bɛɛ gyae. Mena mɔ te maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon maa naa diyem be nyiŋmaa man. 13Botɔɔ te ɔ kaseela baŋ gyeŋawɔ nyiaa, Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre ŋon wose man nombia yaa ɔ ne yako nɛ.
Yesu kekyɔ tobaale ŋon ɔ na wee keleuleuse nɛ
14Ba ke kɔŋ kaa gyoo balaŋ burum baŋ man nɛ, balee ŋolo kaa tisiwɔ buŋ Yesu nawɔɔtɛɛ, 15te ɔ yako e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, wii me bu kei waraŋase fa maŋ. Ɔ na wee keleuleuse, te ɔ ne naa diyem nideli mɔ. Ne kyaa kuu e lɔ boalaŋ yaa loŋ man. 16Ma moo e kɔŋ n kaseela baŋ gyaŋ, mɔna ba te tale kyɔ e ya.” 17Botɔɔ te Yesu yako wɔ nyiaa, “Ao! Ɛmɛɛ gyɛŋ balaŋ baŋ ɛ bɛɛ lɛɛ maŋ di ya, te ɛ yɛɛ balaŋ kumɛɛwɔ. Weeya aŋmoŋ te kaboena nyi maa kyaa ɛ gyaŋ, na maa nyiŋ konɔɔ fa ŋon?” Keŋte ɔ yako balee ŋon nyiaa, “Mo n bu ŋon kɔna maŋ.” 18Keŋte Yesu fae feliŋkum keŋ te ka leewɔ bu ŋon man, te ɔ kawee taŋawɔ debokenaŋ man. 19Kenaŋ wɔle te Yesu kaseela baŋ gyuuwɔ ɔ gyaŋ, te be baake e lee yenaŋ bɔɔse e nyiaa, “Weera dɔɔ te daa te tale gegi feliŋkum keŋ lee bu ŋon man ya?” 20Botɔɔ te Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Nawolo nyi ɛ kelɛɛdi ta boo ya. Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, nyi akpaa ɛ kelɛɛdi yɛɛ peperee ŋgba kefaabii koraŋ nɛ, nafɔ ɛ ke tale yako bula kei nyiaa, ‘Kulu lee kɛbo ke yala nnɛ’ te ke gyae ke kɔŋ mena. Te kolo be kyaa keŋ nyi ɛ be gyae ɛ ke tale yɛɛ ya.” 21Mɔna mena feliŋkumɛɛ kɛŋa dinɔɔ dɔɔ nɛ, kefane na nɔɔkebake kaageŋ te n ke tale mo gegi ŋa.
Yesu kekolosi ɔ yeŋ wose man bela
22Debaŋ keŋ be popou be kɔŋ kaa gyaŋee Galelia tɛɛle man nɛ, Yesu yako ɔ kaseela baŋ nyiaa, “Baa lese maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon fa balaŋ, 23na baa ko maŋ, mɔna weeya atoorote keŋ nɛ, Wurubuarɛ waa gyuusu maŋ lee yeŋ man.” Botɔɔ te dekɔkɔrɔkɔɔ kyaŋa ɔ kaseela baŋ.
24Yesu na ɔ kaseela baŋ ke kɔŋ kaa gyoo Kapanum donɔɔ man nɛ, balaŋ baŋ bɛɛ lɛɛ lempoo Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man nɛ, kɔŋawɔ kaa bɔɔse Pita nyiaa, “Ɛ gbeŋgyoo ŋon bɛɛ tɔ Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa lempoo keŋ yee?” 25Keŋte Pita tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, ɔ ne tɔɔ. Pita ke kɔŋ kaa gyoo dekpaŋalaŋ man pɛ nɛ, Yesu taŋgbɛɛ la kolosi na e te ɔ bɔɔse e nyiaa, “Simɔn, sena yɛna nya agyueŋ? Balaŋ bomɔ gyaŋ te tɛɛle kei dɔɔ gyooneŋ ne lɛɛ lempoo lee? Donɔɔsetena gyaŋ yaa ŋɔɔla gyaŋ?” 26Te Pita tiranɔɔ nyiaa, “Ŋɔɔla gyaŋ te bɛɛ lɛɛ.” Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Akpaa mena na donɔɔsetena te nyiŋ ba wose. 27Mɔna keŋ dɔɔ ne gyae nyi daa na wɔ ke yala dɔŋa dɔɔ ya nɛ, mo n darawaa na n ke gyu boo man ke lɔ. Kpebii gyaŋgbate ŋon n ke kyaŋ nɛ, n wola ɔ nɔɔ na n kena kɔba keŋ gyae ka yee daa na neŋ wui lempoo keŋ ketɔ. Lese ke na n ka mo gyina wɔ.”
18Amɔte kela na ɔ dɔɔ Wurubuarɛ gyoori keŋ man?
1Mena debaŋ kenaŋ man nɛ, Yesu kaseela baŋ kɔŋawɔ ɔ gyaŋ kaa bɔɔse e nyiaa, “Amɔte yɛna walaŋ kegyia Wurubuarɛ gyoori keŋ man?” 2Keŋte Yesu baake biikyaabii ŋolo kaa seŋ be siaman, 3te ɔ yako wɔ nyiaa, “Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, akpaa ɛ te kyɛɛkee ɛ dinɔɔ na ɛ ke yɔkɔse ɛ wose yɛɛ ŋgba bia ya nɛ, ɛ be gyae ɛ ka gyoo Wurubuarɛ gyoori keŋ man ya.” 4Mena dɔɔ walaŋ kamasɛ ŋon ɔ yɔkɔse ɔ wose ŋgba biikyaabii kei nɛ, ŋon yɛna walaŋ kegyia Wurubuarɛ gyoori keŋ man. 5Te walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ biikyaabii kei dinɔɔ ma yele man na, maŋ yaa ɔ lɛɛwɔ.
6Mɔna walaŋ kamasɛ ŋon ɔ yeli bia buruburu kɛwɔ baŋ bɔɔ lɛɛ maŋ di nɛ man ŋolo de yɛɛ dukum nɛ, kenaŋ na nyi akpaa ba mo boe dinaa dinaa kpaŋ ɔ wɔŋe man, te be fuŋ e do ɛpo man na dei kela. 7Ɛmɛɛ balaŋ baŋ ɛ kyaa tɛɛle kei dɔɔ nɛ ɛ laako lee abɔɔ ŋan ne yeli balaŋ ne yɛɛ dukum nɛ dɔɔ. Kaboena nyi mena abɔɔ kɛŋa dɛɛ kɔŋ, mɔna nyaŋ walaŋ ŋon ŋe gyae ke ta n dɔɔ kɔŋ nɛ nyaa laako.
8Nyi akpaa n nyiŋmaa yaa n nae ne yele la te n ne yɛɛ dukum na kara ke leki. Nawolo nyi, dei nyi nya lee kadeŋ na n ka gyoo Wurubuarɛ gyoori keŋ man, kela nyi baa mo neŋ nyiŋmaase ala yaa nawɔɔ ala ka do boalaŋ keŋ ke bɛɛ yem ya nɛ man. 9Te akpaa nyi n sibii ne yele la te n ne yɛɛ dukum na kulu ke leki. Dei nyi nya mo sibii dokoloŋ gyoo Wurubuarɛ gyoori keŋ man, kela nyi baa mo neŋ na n sia ala ka do boalaŋ keŋ ke bɛɛ yem ya nɛ man.
Nam ŋon ɔ ba yoo nɛ dudu
10Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, ɛ kɛɛ nideli nyi ɛ be kɛɛ balaŋ kɛwɔ baŋ bɔɔ lɛɛ maŋ di te bɔɔ yɔkɔse ba wose ŋgba bia nɛ nyi be man ŋolo yɛɛ walaŋ yakaate e ya. Mɛɛ yako ŋon baa ɛ ke nyii nyiaa, mena balaŋ kɛwɔ dana Wurubuarɛ kpilala baŋ ba seŋɛɛ me kya Wurubuarɛ ŋon ɔ kyaa adido nɛ siaman, bɛɛ fane fa wɔ debaŋ kamasɛ. 11Maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon kɔŋae me kaa lɛɛ baŋ bɔɔ yoo Wurubuarɛ gbɛɛ man nɛ nyee. 12Keŋte Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, sena te ɛ na gyueŋ lee nombia kɛŋa man? Akpaa ŋolo dana namense sɔŋonoŋ (100) te be man dokoloŋ da yoo na woŋ te ɔ ne yɛɛ? Ɔ be gyae waa tina sɔŋonaara na kufu kadaale (99) baŋ yela bula dɔɔ botɔɔ, na waa ta kɛo ŋon ɔ ba yoo nɛ kaboena waa naa e yee? 13Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyi akpaa ɔ naa e na, ɔ sia na gye ɔ dɔɔ nideli kela sɔŋonaara na kufu kadaale baŋ be ta yoo ya nɛ. 14Mena mɔ te ɛ kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ, bɛɛ gyae nyi balaŋ baŋ bɔɔ lɛɛ maŋ di nɛ, be man ŋolo dɛɛ yo ya.
Mena keŋ ɛmɛɛ na n dɔɔ ŋon ɔ be yɛɛ neŋ dukum nɛ ɛ ke kyaa
15Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, akpaa n dɔɔ Kristo baale de yɛɛ neŋ nombiikum na, gyu ɔ gyaŋ na n kaa bɔɔse e. Mɔna yela ka ke yɛɛ ɛmɛɛ na e ɛ bala nombia. Akpaa ɔ nyii neŋ na, n te tale baa besena e kɔŋ gbɛɛ kpaakpaate dɔɔ. 16Mɔna nyi akpaa ɔ te nyii neŋ ya na, mo Kristo baale dokoloŋ yaa balaŋ bala kpu na n wose na ɛ ke gyu ɔ gyaŋ. Kei gyae ke yela n ke nyiŋ adansɛɛtena bala yaa batooro nombia ŋenaŋ man, ŋgba mena keŋ Wurubuarɛ nombia ne yako nɛ. 17Akpaa ɔ bɛɛ ɔ te nyii ŋon ya nɛ, kenaŋ na baake e n tebia Kristotena dikpii keŋ gyaŋ. Te akpaa ɔ bɛɛ ɔ te nyii baŋ mɔ ya nɛ, kenaŋ na kɛɛ e nyi ɔ yɛɛ walaŋ ŋon ɔ ba gyeŋ Wurubuarɛ ya, yaa ɔ yɛɛ dukumyɛɛre e. 18“Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, kpene kamasɛ keŋ ɛ gyɔ ke dowoe tɛɛle kei dɔɔ nɛ, na ba te gyɔ ke dowoe adido, te kpene kamasɛ keŋ ɛ booli ke tɛɛle kei dɔɔ nɛ, na ba te booli ke adido mɔ.” 19“Te mɛɛ yako ŋon baa bela nyiaa, kpene kamasɛ keŋ ɛ man balaŋ bala de yɛɛ nɔɔdokoloŋ seŋ ke dɔɔ fane tɛɛle kei dɔɔ na, me kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ waa yɛɛ ke fa ŋon.” 20Nawolo nyi botɔɔ keŋ balaŋ bala yaa balaŋ batooro de gyaŋee ma yele man na, me kpuɛ na wɔ.
Betaboŋmon te kaboena nyi baa mo walaŋ dukum kyɛɛ e
21Keŋte Pita kɔŋawɔ Yesu gyaŋ kaa bɔɔse e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, betaboŋmon te me dɔɔ de yɛɛ nombiikum me dɔɔ na te maa mo kyɛɛ e? Maa mo kyɛɛ e betabonyetooro?” 22Keŋte Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Koa, na betabonyetooro ya, mɔna betabosɔŋotooro na kufu akpeŋ nyetooro (70 x 7).”
23Keŋte ɔ yako wɔ nyiaa, “Nnɛ te Wurubuarɛ gyoori keŋ doo. Ke yɛɛ ŋgba gyoo ŋon ɔ ne gyae nyi ŋon na ɔ tewulɛɛ ke kyaa, na baa kɛɛ koma ŋan be dana e nɛ. 24Be ka beta fiasɛɛ bɛɛ gyoo ŋe man nɛ, te ba moo tobaale ŋon ɔ dana e kom kɔba na nsendee ya nɛ kɔna e. 25Keŋ tobaale ŋon te nyiŋ kɔba keŋ waa tɔ ya dɔɔ nɛ, ɔ gbeŋgyoo ŋon yako wɔ nyi baa mo ŋon na ɔ wɛɛle na ɔ bia na wa abɔɔ ŋan pou ɔ dana nɛ ke yɔɔ, na baa mo kaa tɔ kom keŋ. 26Keŋte ɔ tobaale ŋon tisiwɔ buŋ ɔ nawɔɔ tɛɛ waase e nyiaa, ‘Nyiŋ konɔɔ fa maŋ, maa tɔ neŋ kom keŋ pou.’ 27Botɔɔ te ɔ nombia yɛɛ ɔ gbeŋgyoo ŋon waraŋase, te ɔ moo kom keŋ pou kyɛɛ e te ɔ tina e yela nyi waa ta. 28Mɔna mena tobaale ŋonaŋ ka lee botɔɔ nɛ, ɔ ke gyaŋee na ɔ dɔɔ ŋolo ŋon ɔ dana e kom bii daale nɛ. Botɔɔ te tobaale ŋon lɔɔwɔ kyaŋ ɔ dɔɔ ŋon wɔŋe man te ɔ yako e nyiaa, ‘Tɔ maŋ ma kom keŋ pou n dana maŋ nɛ?’ 29Keŋte ɔ dɔɔ ŋon mɔ tisiwɔ buŋ ɔ nawɔɔ tɛɛ waase e nyiaa, ‘Me dɔɔ nyiŋ konɔɔ fa maŋ maa tɔ neŋ n kom keŋ pou.’ 30Mɔna tobaale ŋon bɛe, te ɔ yela ba moo ɔ dɔɔ ŋon ketɔ deni nyi waa doo botɔɔ, kelii debaŋ keŋ waa tɔ e ɔ kom keŋ pou. 31Tewulɛɛ akaŋ baŋ kena mena nɛ takaa wɔ nideli, keŋte be gyuuwɔ ke tɔlɛɛ nombia ŋan pou fa be gbeŋgyoo ŋon. 32Botɔɔ te be gbeŋgyoo ŋon baake tobaale ŋon te ɔ yako e nyiaa, ‘N yɛɛ walaŋkum ŋolo e. Nyaŋ waase maŋ te ma moo n kom keŋ n dana maŋ nɛ pou kyɛɛ neŋ. 33Woŋ dɔɔ te nyaŋ mɔ n te wii n dɔɔ ŋon waraŋase, ŋgba mena keŋ maŋ be wii neŋ nɛ ya?’ 34Mena dɔɔ ɔ gbeŋgyoo ŋon gyeŋa baŋ, te ɔ yela ba moo tobaale ŋon ketɔ deni na waa naa diyem kelii debaŋ keŋ, ŋon mɔ waa tɔ ɔ koma ŋan ɔ dana e nɛ pou. 35Mena dɔɔ ɛmɛɛ baŋ ɛ ta mo ɛ tebia nombiakumɛɛ kyɛɛ wɔ lee ɛ konɔɔse man ya nɛ, mena te me kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ waa yɛɛ ŋon.”
19Yesu kawola lee yale kebɛɛ wose man
1Yesu kekolosi nombia kɛŋa pou taŋ nɛ, ɔ leewɔ Galelia tɛɛle man gyu Gyudia tɛɛle man, Gyɔɔdan boo keŋ diŋgyiŋ. 2Balaŋ burum sila e gyu botɔɔ te ɔ kyɔɔ wɔ be kaweese pou.
3Keŋte Farasiitena baale kɔŋawɔ be kaa teese ɔ nɔɔman te be bɔɔse e nyiaa, “Da mmaraa ne fa daa gbɛɛ nyi ŋolo waa tale bɛɛ ɔ wɛɛle lee nombii kamasɛ dɔɔ?” 4Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ɛ te kala ta Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan nyi, lee kewalaŋ keŋ na, Wurubuarɛ yɛɛ alo na baale bo, 5te ɔ yakowɔ nyiaa, ‘Lee kei dɔɔ nɛ baale waa tina ɔ kya na ɔ naa yela, na waa mo ɔ wose mataa na ɔ wɛɛle, na be balaŋ bala ka bese walaŋ dokoloŋ yee?’ 6Mena dɔɔ be ta tekaa yɛɛ balaŋ bala bela ya, mɔna be ta bese walaŋ dokoloŋ. Mena dɔɔ kpene keŋ Wurubuarɛ ba mo bom yɛɛ ke dokoloŋ nɛ, ŋolo na ŋolo na kpase ke man ya.” 7Keŋte Farasiitena baŋ bɔɔse Yesu nyiaa, “Nyi akpaa mena te doo na, weera dɔɔ te de naana Mosesi yɛɛ mmaraa see nyi, baale waa tale ŋmarase yale kebɛɛ tɔne fa ɔ wɛɛle na waa bɛɛ e?” 8Botɔɔ te Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ɛ konɔɔyuŋ dɔɔ te de naana Mosesi fa ŋon mena gbɛɛ kenaŋ. Mɔna lee kewalaŋ keŋ na, be doo mena ya. 9Mena dɔɔ mɛɛ yako ŋon baa nyiaa, nyi akpaa na alo lee ɔ baale wɔle bo ya, te ɔ baale de bɛɛ e gyu ke yala alo wɔle nɛ, Wurubuarɛ siaman na ɔtenate gyae ŋolo wɛɛle baa.” 10Keŋte Yesu kaseela baŋ yako e nyiaa, “Nyi akpaa nnɛ te yale wose man nombia doo na, kenaŋ na walaŋ te yale koraŋ ya na dei.” 11Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Nombia ŋan mɛɛ yako ŋon nɛ, na walaŋ kamasɛ ne gyae la waa tale lɛɛ ŋa do ya, gyisɛ balaŋ baŋ Wurubuarɛ ba mo mena bɛrɛɛ kenaŋ boele wɔ nɛ baageŋ. 12Balaŋ baale kyaa keŋ nyi bɔɔ gyae baa tale yala ala ya, nawolo nyi mena te ba lola wɔ. Balaŋ baale mɔ dɔɔ, balaŋ yɛɛ na wɔ keŋ nyi bɔɔ gyae baa tale yala ala ya. Balaŋ baale mɔ dɔɔ, Wurubuarɛ gyoori keŋ dɔɔ te baŋ gbagba bɛɛwɔ nyi bɔɔ yale ya. Walaŋ kamasɛ ŋon waa tale lɛɛ nombia kɛŋa do na, waa lɛɛ ŋa do.”
Yesu ke hiraa bia
13Keŋte balaŋ baale moo bia kɔŋ Yesu gyaŋ nyi waa mo ɔ nyiŋmaa gyakaa be dɔɔ na waa fane fa wɔ. Mɔna ɔ kaseela baŋ kena mena nɛ, be ŋmanyaŋ balaŋ baŋ. 14Yesu kena mena nɛ ɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ yela bia baŋ ke kɔŋ me gyaŋ. Ɛ na tɔ wɔ gbɛɛ ya, nawolo nyi Wurubuarɛ gyoori keŋ yɛɛ balaŋ baŋ bɛɛ yɔkɔse ba wose ŋgba bia kɛwɔ dinɔɔ nɛ wui.” 15Yesu ka mo ɔ nyiŋmaa gyakaa bia baŋ dɔɔ taŋ nɛ, te ɔ leewɔ botɔɔ laŋ.
Kɔbate ŋolo wose man nombia
16Wee daale nɛ tobaale ŋolo kaa bɔɔse Yesu nyiaa, “De Gbeŋgyoo, woŋ deeli yaa maa yɛɛ na maa nyiŋ nyeedoŋ kekpaa keŋ?” 17Botɔɔ te Yesu bɔɔse e nyiaa, “Weera te n ne bɔɔse maŋ lee deeli keyɛɛ wose man. Wurubuarɛ waageŋ dei la. Mena dɔɔ nyi akpaa n ne gyae n ke nyiŋ nyeedoŋ kekpaa keŋ nɛ, kenaŋ na kaboena nyi nya di Wurubuarɛ mmaraase ŋan dɔɔ.” 18Botɔɔ te tobaale ŋon bɔɔse Yesu nyiaa, “Mmaraase ŋemɔ?” Keŋte Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Na ko walaŋ ya, na lee n wɛɛle yaa n baale wɔle ya, na ŋmɛɛle ya, na kara n dɔɔ nɔɔ ya. 19Bu n kya na n naa, na n ke gyae n tebia ŋgba mena keŋ n ne gyae nyaŋ gbagba n wose nɛ.” 20Keŋte tobaale ŋon yakowɔ nyiaa, “Me wulaa mee di mmaraase kɛŋa pou dɔɔ. Woŋ kaa la nyi maa yɛɛ bela?” 21Botɔɔ te Yesu yako e nyiaa, “Nyi akpaa n ne gyae n ke de kelii ɔto na, gyu ke yɔɔ nya abɔɔ ŋan pou n dana nɛ, na n ka mo kɔba keŋ kpɛlɛɛ ayematena na n ke kɔŋ kaa sila maŋ. N yɛɛ mena na, n ke nyiŋ abɔɔ kpaakpaa see n wose Wurubuarɛ gyaŋ adido.” 22Tobaale ŋon ke nyii nombia kɛŋa nɛ, ɔ moo waraŋase lee botɔɔ nawolo nyi ɔ dana kɔba na nsendee ya.
23Keŋte Yesu yako ɔ kaseela baŋ nyiaa, “Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, gyae ke yɛɛ doŋ fa baŋ be dana kɔba nɛ nyi baa gyoo Wurubuarɛ gyoori keŋ man. 24Mɛɛ yako ŋon bela nyiaa, gyae ke yɛɛ doŋ fa baŋ be dana kɔba nɛ nyi baa gyoo Wurubuarɛ gyoori keŋ man, kela nyi kurumɔɔ ka gyoo ŋarale bɔɔ man lee.” 25Yesu kaseela baŋ ke nyii nombia kɛŋa nɛ doo be nɔɔ te be bɔɔse e nyiaa, “Nyi nnɛ te doo na, amɔte ne gyae la waa nyiŋ nyeekelɛɛ baa?” 26Keŋte Yesu kɛɛ wɔ te ɔ yako wɔ nyiaa, “Denibalaŋ gyaŋ na ŋolo be tale yɛɛ nombii kei ya, mɔna kpene kamasɛ be kyaa keŋ Wurubuarɛ be tale yɛɛ ya.”
27Botɔɔ te Pita bɔɔse Yesu nyiaa, “De Gbeŋgyoo! Daa dɔɔ de te tina kpene kamasɛ keŋ de dana nɛ yela, te de dɔŋɛɛ de silana neŋ. Woŋ yaa dee nyiŋ baa?” 28Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, debaŋ keŋ kpene kamasɛ de kaa bese wɔle te maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon de kyaa me gyooro gbeli keŋ dɔɔ me gyoorobiiri man nɛ, ɛmɛɛ baŋ ɛ be sila maŋ nɛ ɛ ke kyaa gyooro gbelɛɛ kufu ala dɔɔ, na ɛ ke di Iseraetena akpaŋalaŋse kufu ala ŋan balaŋ nombia. 29Te ɛ man walaŋ kamasɛ ŋon ɔ be tina ɔ dekpaŋalaŋ yaa ɔ naabia yaa ɔ deesina, yaa ɔ kya yaa ɔ naa yaa ɔ bia yaa ɔ tɛɛlese yela lee maŋ dɔɔ nɛ, waa bese nyiŋ ŋa akpeŋ sɔŋonoŋ (100) kpu, na waa bese nyiŋ nyeedoŋ kekpaa keŋ mɔ. 30Mɔna balaŋ burum baŋ be yɛɛ siamantenawɔ nɛ, baa kaa bese wɔle nyibaŋ, na balaŋ burum baŋ be yɛɛ wɔle nyibaŋwɔ nɛ kaa bese siamantena.”
20Tomyɛɛra baale dudu
1Keŋte Yesu gyɔɔ dudu lese nombia ŋan ɔ be yako nɛ man wola wɔ nyiaa, “Wurubuarɛ gyoori keŋ yɛɛ ŋgba wɔɔfarale ŋon, ɔ ba koro nebo nebo fuu gyu ɔ ne gyae paasetena na be kaa yɛɛ tom ɔ wɔɔman nɛ. 2Balee ŋon na paasetena baŋ pou ke sɛɛ wee dokoloŋ koya dɔɔ nɛ, ɔ moo wɔ gyu ɔ wɔɔ keŋ man nyi ba ke yɛɛ tom. 3Kegyɔ debaŋ kadaale nɛ, ɔ leewɔ gyu abɔntere man te ɔ kenaa tewulɛɛ baale mɔ seŋɛɛ yakaa bɔɔ ne yɛɛ kolo ya. 4Keŋte ɔ yako wɔ nyiaa ‘Ɛmɛɛ mɔ ɛ gyu me wɔɔ keŋ man ke yɛɛ tom. Maa tɔ ŋon kom keŋ kaboena nyi maa tɔ ŋon nɛ.’ ” 5Mena dɔɔ baŋ mɔ gyuuwɔ ɔ wɔɔ keŋ man. Weese ka seŋ dɛɛ, na ɔ ke gɛɛse nɛ, ɔ besewɔ ka mo balaŋ gyu ɔ wɔɔ keŋ man bela. 6Ke lii balinɔɔ weese ŋgba debaŋ anoŋ nɛ, ɔ besewɔ gyu kena balaŋ baale mɔ seŋɛɛ yakaa. Keŋte ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Weera te gyɛŋ pou ɛ seŋɛɛ kɛbo yakaa ɛ bɛɛ yɛɛ kolo ya?” 7Keŋte balaŋ baŋ tiranɔɔ nyiaa, “Nawolo nyi ŋolo te fa daa tom dɛɛ yɛɛ ya.” Botɔɔ te balee ŋon yako wɔ nyiaa, “Kenaŋ na ɛmɛɛ mɔ ɛ gyu ke yɛɛ tom me wɔɔman.” 8Ke lii balinɔɔ nɛ, wɔɔte ŋon yako ɔ tewulɛɛ baŋ man kegyia ŋon nyiaa, “Baake paasetena baŋ na n ke tɔ wɔ kom. Taŋgbɛɛ tɔ baŋ bɔɔ dɔɔ wɔle gyu wɔɔ keŋ man nɛ kom, pɛna n kaa tɔ baŋ bɔɔ taŋgbɛɛ gyu nɛ.” 9Balaŋ baŋ bɔɔ dɔɔ wɔle gyu wɔɔ keŋ man balinɔɔ weese nɛ kɔŋawɔ, te be tɔɔ wɔ kom ŋgba mena keŋ wɔɔte ŋon be yako nyi waa tɔ gyaŋgba nyibaŋ baŋ nɛ. 10Mena dɔɔ baŋ bɔɔ taŋgbɛɛ gyu wɔɔ keŋ man lee nebo nebo nɛ kɔŋawɔ na, ba agyueŋ yɛna nyi baŋ baa nyiŋ kela be tebia baŋ. Mɔna be tɔɔ baŋ mɔ man walaŋ kamasɛ kom ŋgba wɔle nyibaŋ baŋ nɛ. 11Ba ke lɛɛ be kɔbase taŋ nɛ, be fiasɛɛ bɛɛ kolosi tia wɔɔte ŋon nyiaa, 12“Balaŋ kɛwɔ baŋ bɔɔ kɔŋ wɔle wɔle kei nɛ, yɛɛ tom bo debaŋ dokoloŋ kooŋ. Mɔna daa dɔɔ da seŋawɔ weese kpalala kei man leenaŋ nebo kaa lii balinɔɔ kei. Kenaŋ wɔle koraŋ na, n besewɔ tɔ de popou kom kyɛɛkyɛɛ.” 13Botɔɔ te wɔɔte ŋon tiranɔɔ fa be man ŋolo nyiaa, “Me gyoo, me ta ŋere neŋ do ya na. Ŋgba daa na neŋ kolosiwɔ see nyi n yɛɛ tom wee dibiliŋ na, nnɛ te maa tɔ neŋ kom. 14Mo n kɔba na n ke ta gyu n dɛɛ. Maŋ gbagba gyae la nyi maa tɔ baŋ bɔɔ dɔɔ wɔle kɔŋ nɛ kom ŋgba mena keŋ mɔɔ tɔ neŋ nɛ. 15Me dana gbɛɛ keŋ nyi maa mo maŋ gbagba me kɔba yɛɛ kpene keŋ mɛɛ gyae. Keŋ me dana wɔe dɔɔ te na wee neŋ nɛ?” 16Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Mena mɔ te wɔle nyibaŋ baa kaa bese gyaŋgba nyibaŋ, na gyaŋgba nyibaŋ mɔ kaa bese wɔle nyibaŋ.”
Yesu ka bese kolosi lee ɔ yeŋ wose man
17Wee daale Yesu kee gyu Gyerusalɛm donɔɔ man nɛ, ɔ baake ɔ kaseela kufu bala baŋ lee yenaŋ te ɔ yako wɔ nyiaa, 18“Dee gyu Gyerusalɛm donɔɔ man baa. Baa lese maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon fa Wurubuarɛ saese kegyiise na Gyudatena mmaraa wola baŋ, na baa di me nombia bu maŋ fɔɔ nyi baa ko maŋ. 19Baa mo maŋ do balaŋ baŋ ba te yɛɛ Gyudatenawɔ ya nɛ nyiŋmaa man na baa kulu maŋ, na baa tuku maŋ na baa gyɔ maŋ sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ na maa yeŋ. Mɔna weeya atoorote na, Wurubuarɛ waa gyuusu maŋ lee yeŋ man.”
Sebedeo bia
20Keŋte Sebedeo bia, Gyemisi na Gyɔn be naa moo wɔ kɔŋ Yesu gyaŋ te ɔ buŋawɔ ɔ nawɔɔ tɛɛ sola e nyi waa kyɔ e na nombii daale. 21Keŋte Yesu bɔɔse e nyiaa, “Woŋ te n ne gyae nyi maa yɛɛ fa neŋ?” Te alo ŋon tiranɔɔ fa Yesu nyiaa, “Mɛɛ gyae nyi n ke fa me bia bala kɛwɔ gbɛɛ, na ŋolo ke kyaa n dunoluŋ dɔɔ, na ŋolo mɔ ke kyaa n demena dɔɔ n gyoori keŋ man.” 22Botɔɔ te Yesu yako wɔ nyiaa, “Ɛ ba gyeŋ kpene ɛ na solo nɛ ya. Ɛ ke tale naa diyem keŋ maa naa nɛ?” Keŋte be tiranɔɔ fa e nyi, “Ayi, dɛɛ tale.” 23Te Yesu yako wɔ nyiaa, “Ɛ ke tale naa diyem keŋ maa naa nɛ, mɔna mɔɔ taŋ doŋ keŋ maa lese walaŋ ŋon waa kyaa ma dunoluŋ yaa ma demena dɔɔ ya. Mena akyaese kɛŋa doe fa balaŋ baŋ me kya gbagba be desina see wɔ nɛ.” 24Yesu kaseela kufu akaŋ baŋ ke nyii mena nombia kɛŋa nɛ, ba gyeŋa baŋ Gyemisi na Gyɔn dɔɔ. 25Botɔɔ te Yesu baake ɔ kaseela baŋ pou yilaa te ɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ gyeŋ nyi tɛɛle kei dɔɔ gyooneŋ ne di gyoori bo be balaŋ dɔɔ, te be kegyiise baŋ mɔ dana doŋ be dɔɔ. 26Mɔna ɛmɛɛ dɔɔ, na mena te kaboena nyi dɛɛ doo ɛ man ya. Ɛ man walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne gyae nyi waa bese ɛ kegyia nɛ, kaboena nyi waa bese ɛ kegbetibii. 27Te ɛ man walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne gyae nyi waa bese ɛ siamante nɛ, kaboena nyi waa bese ɛ popou ɛ kegbetibii. 28Mena mɔ te maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon te kɔŋ nyi balaŋ baa som maŋ ya, mɔna me kɔŋae me kaa som balaŋ, na maa yeŋ lɛɛ balaŋ burum nyee.”
Yesu kekyɔ siayɛlɛɛsatena bala baale
29Yesu na ɔ kaseela baŋ kɛɛ lee Gyeriko donɔɔ man nɛ, balaŋ burum sila wɔ. 30Na siayɛlɛɛsatena bala baale kyaa gbɛɛnaa nɔɔman botɔɔ. Be ke nyii nyi Yesu ne laŋa laa nɛ, be gyinaa be nɔɔ baake nyiaa “De Gbeŋgyoo, gyoo Defidi ɔ naanabii, wii de waraŋase.” 31Keŋte balaŋ baŋ ŋmanyaŋ wɔ nyi baa wu be nɔɔ. Mɔna nɛnɛɛ gba te be desina fae yeesa nedoŋ nyiaa, “De Gbeŋgyoo, gyoo Defidi ɔ naanabii, wii de waraŋase.” 32Botɔɔ te Yesu dɔɔwɔ seŋ te ɔ baake wɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Woŋ te ɛ ne gyae nyi maa yɛɛ fa ŋon?” 33Keŋte be tiranɔɔ nyiaa, “De Gbeŋgyoo, dɛɛ gyae de sia ke gyuusu.” 34Botɔɔ te Yesu wii be waraŋase, te ɔ moo ɔ nyiŋmaa tinaa be sia. Debokenaŋ man te be sia gyuusuwɔ, te be sila Yesu laŋ.
21Yesu kegyu Gyerusalɛm gyoorobiiri man
Maake 11:1-11; Luka 19:28-40; Gyɔn 12:12-19
1Yesu na ɔ kaseela ka benaa Gyerusalɛm donɔɔ, te be kelii Bɛtifagi donɔɔ keŋ ke kyaa oliifi bula keŋ dɔɔ nɛ, ɔ kpila ɔ kaseela bala, 2te ɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ gyu donɔɔ keŋ kyaa ɛ siaman nɛ man. Ɛ gyoo ke man pɛ nɛ, ɛ kena afurum kpaŋɛɛ na ɔ bu seŋɛɛ ɔ gyaŋ. Ɛ booli wɔ na ɛ ka mo wɔ kɔna maŋ. 3Akpaa ŋolo de bɔɔse ŋon nombii daale nɛ, ɛ yako e nyiaa, ‘De Gbeŋgyoo Yesu ne gyae na wɔ.’ Ɛ yako mena nɛ, waa tina wɔ yela fa ŋon debokenaŋ man.” 4Mena nombia kɛŋa pou kɔŋawɔ mena, te yela Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ɔ be tɛɛ ɔ dekpeŋkpeŋgyɔɔre dɔɔ yako nɛ, kɔŋawɔ ampaŋ. 5Ɔ yakowɔ nyiaa,
“Ɛ yako Gyerusalɛmtena nyiaa,
‘Ɛ kɛɛ! Ɛ gyoo ne kɔŋ ɛ gyaŋ.
Ɔ te yɔkɔse ɔ wose,
te ɔ kyaa afurum dɔɔ.
Ɔ kyae afurum bu dɔɔ ɔ ne kɔŋ.’ ”
6Keŋte Yesu kaseela baŋ gyuuwɔ ke yɛɛ ŋgba mena keŋ ɔ be yako wɔ nɛ. 7Ba moo afurum ŋon na ɔ bu kɔŋ, te ba moo be kanyaŋse gyakaa be dɔɔ, te Yesu gyeŋawɔ kyaa. 8Balaŋ burum fɛlɛɛ be kanyaŋse lɔ gbɛɛnaa keŋ man, te baale mɔ kɛrɛɛ daase tombia na ŋe faareŋse lɔ gbɛɛnaa man fa e. 9Balaŋ burum baŋ be dɔŋɛɛ Yesu siaman, na baŋ be dɔŋɛɛ ɔ wɔle nɛ pou fiasɛɛ bɛɛ fae yeesa nyiaa,
“Gyoo Defidi ɔ naanabii, lɛɛ daa!
Ɛ fa dɛɛ lese walaŋ ŋon ɔ ne kɔŋ de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ yele man nɛ yele.
Wurubuarɛ ŋon n kyaa adido, lɛɛ daa!”
10Yesu ke kɔŋ kaa gyoo Gyerusalɛm donɔɔ man nɛ, donɔɔ keŋ pou siŋiiwɔ te be bɔɔse dɔŋa nyiaa, “Walaŋ woŋti yɛna kei?” 11Keŋte balaŋ baŋ tiranɔɔ nyiaa, “Kei yɛna Yesu, Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre ŋon ɔ ba lee Nasarɛte donɔɔ keŋ ke kyaa Galelia tɛɛle man nɛ.”
Yesu kegegi abɔɔyɔɔra Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man
Maake 11:15-19; Luka 19:45-48; Gyɔn 2:13-22
12Yesu gyuu Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ dekpaŋalaŋ man, te ɔ kenaawɔ nyi balaŋ ne di kebu botɔɔ. Keŋte ɔ gegi balaŋ baŋ bɛɛ yɔɔ abɔɔ na baŋ bɛɛ lɛɛ abɔɔ botɔɔ nɛ pou. Ɔ besenaa balaŋ baŋ bɛɛ yɛlɛɛ kɔba nɛ tebuluse buŋii, te ɔ tɛɛse balaŋ baŋ bɛɛ yɔɔ awuluŋna nɛ mɔ gbelɛɛ lɔ. 13Keŋte ɔ yako wɔ nyiaa, “Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ne yako daa nyiaa, Wurubuarɛ kpa,
‘Me deni gyae ke yɛɛ botɔɔ keŋ baa fane,’
mɔna ɛmɛɛ ta besena ke yɛɛ ŋmɛɛlatena dɛɛgyaŋee.”
14Siayɛlɛɛsatena na ɔtakasese kɔŋawɔ ɔ gyaŋ Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man botɔɔ, te ɔ kyɔɔ wɔ be kaweese pou. 15Mɔna saese kegyiise na mmaraa wola baŋ kena gyakoloŋ nombia ŋan Yesu be yɛɛ, na mena keŋ bia ne fae yeesa Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man nyiaa, “Gyoo Defidi ɔ naanabii lɛɛ daa” nɛ, ba gyeŋa baŋ Yesu dɔɔ. 16Keŋte be bɔɔse Yesu nyiaa, “N ne nyii nombia ŋan bia baŋ ne yako?” Te Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ayi, mee nyii.” Keŋte ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Ɛ te kala ta na ɛ kena kpene keŋ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako nɛ yee? Ba te ŋmarase see nyiaa,
‘Bia buruburu na kyokyoose te n lesewɔ see nyi baa lese n yele’ ”
17Keŋte Yesu leewɔ be gyaŋ donɔɔ keŋ man, te ɔ gyuuwɔ Bɛtani donɔɔ man, te ɔ doowɔ botɔɔ.
Yesu ke falaa fiigi daŋ keŋ
18Tɛɛ kena nebo nebo fuu keŋ Yesu ba bese ɔ wɔle ɔ ne kɔŋ Gyerusalɛm donɔɔ man nɛ, na tanam na ko e. 19Botɔɔ te ɔ naa fiigi daŋ daale seŋɛɛ gbɛɛnaa nɔɔman, te ɔ kpasewɔ gyu ke tɛɛ nyi mberem waa nyiŋ ke bia ŋaale di. Mɔna ɔ te nyiŋ bii dokoloŋ na dokoloŋ ya. Ke yɛɛ faareŋse wolowolo bo. Botɔɔ te Yesu falaa daŋ kenaŋ nyiaa, “N be gyae n ka tekaa se bii na bii bela ya.” Debokenaŋ man te fiigi daŋ keŋ botowɔ. 20Ɔ kaseela baŋ kena mena nɛ, doo be nɔɔ te be bɔɔse e nyiaa, “Kɔŋaa sena te fiigi daŋ keŋ botowɔ karatetee dokoloŋ mena?” 21Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, akpaa ɛ lɛɛ maŋ di nideli te ɛ te lɛɛ aŋmaareŋ ya nɛ, na kpene keŋ be kɔŋ fiigi daŋ kei dɔɔ nɛ kaageŋ te ɛ ke tale yɛɛ ya. Mɔna ɛ ke tale yako bula kei koraŋ nyiaa, ‘Koro ke yala ɛpo man’ te ke gyae ke kɔŋ mena. 22Nyi akpaa ɛ lɛɛ maŋ di nɛ, kpene kamasɛ keŋ ɛ ke fane bɔɔse Wurubuarɛ nɛ, ɛ nyiŋmaa gyae ke kaŋ ke.”
Ba ke bɔɔse Yesu ɔ doŋ wose man nombia
23Keŋte Yesu besewɔ kɔŋ Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man, te ɔ kɛɛ wola wɔ Wurubuarɛ nombia ŋan nɛ, saese kegyiise na donɔɔ kegyiise kɔŋawɔ ɔ gyaŋ kaa bɔɔse e nyiaa, “Doŋ woŋti yaa n dana n ne yɛɛ mena abɔɔ kɛŋa pou? Amɔte faa na neŋ mena doŋ kenaŋ?” 24Botɔɔ te Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Maŋ mɔ ne gyae maa bɔɔse ŋon nombii dokoloŋ. Nyi akpaa ɛ tiranɔɔ fa maŋ nɛ kenaŋ na maŋ mɔ maa wola ŋon doŋ keŋ me dana mɛɛ yɛɛ mena abɔɔ kɛŋa pou. 25Gyɔn Wurubuarɛ loŋkesɔ keŋ ɔ be sɔ balaŋ nɛ, ka lee aleŋ? Ka lee Wurubuarɛ gyaŋ yaa balaŋ gyaŋ?” Botɔɔ te ba gyoo nombia ŋan man te be bɔɔse dɔŋa nyiaa, “Woŋ te dɛɛ yako? ‘Akpaa de yako nyi ka lee Wurubuarɛ gyaŋ na, waa bɔɔse daa nyi woŋ dɔɔ te da te lɛɛ Gyɔn nombia ŋan di ya?’ 26Te akpaa de yako nyi ka lee balaŋ gyaŋ na, dee yee balaŋ burum kɛwɔ mɔ. Nawolo nyi be popou ne lɛɛ di nideli nyi Gyɔn yɛɛ Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre e.” 27Mena dɔɔ be tiranɔɔ fa Yesu nyiaa, “Dɔɔ gyeŋ ya.” Keŋte Yesu mɔ yako wɔ nyiaa, “Akpaa mena na, maŋ mɔ ba wola ŋon me doŋ keŋ da lee ya.”
Bia bala baale wose maŋ dudu
28Keŋte Yesu besewɔ gyɔ dudu fa wɔ nyiaa, “Balee ŋolo kyaawɔ keŋ ɔ dana bia baala bala. Wee daale nɛ, ɔ gyuu ɔ bu kegyia ŋon gyaŋ ke yako e nyiaa, ‘Me bu, mɛɛ gyae nyi gyɛŋ n ke gyu me wɔɔman ke yɛɛ tom fa maŋ.’ 29Keŋte ɔ bu ŋon yako e nyiaa, mɔɔ gyae maa gyu ya, mɔna wɔle wɔle nɛ, ɔ kaa kyɛɛkee wa agyueŋ te ɔ gyuuwɔ. 30Keŋte balee ŋon gyuuwɔ ɔ bu kemaasa ŋon gyaŋ ke yako ŋon mɔ mena ke. Ɔ bu kemaasa ŋon sɛɛwɔ nyi, ‘Yoo taata me nyiiwɔ, maa gyu,’ mɔna ɔ te gyu ya. 31Botɔɔ te Yesu yako wɔ nyiaa, ɛ wola maŋ ya agyueŋ. Bia bala kɛwɔ man na, woŋti yɛɛna ɔ kya ŋon kegyaebii? Te balaŋ baŋ tiranɔɔ fae e nyiaa, ‘Bu kegyia ŋon.’ Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, ‘Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, lempoolɛɛra na kafoŋtena te taŋgbɛɛ ŋon bɛɛ gyoo Wurubuarɛ gyoori keŋ man.’ 32Nawolo nyi Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre ŋon kɔŋawɔ kaa wola ŋon gbɛɛ kpaakpaate keŋ ɛ ka mo, mɔna ɛ te lɛɛ e di ya. Lempoolɛɛra na kafoŋtena baŋ dɔɔ, be lɛɛ e di. Kenaŋ wɔle ɛ kena mena koraŋ nɛ, ɛ te kyɛɛkee ya agyueŋ na ɛ ke lɛɛ e di ya.”
Paasetena baale dudu
33Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ nyii dudu daale bela. Wɔɔfarale ŋolo fara wɔɔ te ɔ duu daasebia ŋaale ŋan ŋe yɛɛ ŋgba akutuse te bɛɛ baake ŋa nyi gerepo nɛ. Ɔ dii abaŋ kilisi wɔɔ keŋ, te ɔ wula bɔɔ keŋ baa sara daasebia ŋan ke man na baa lese ŋa loŋ lee ŋe man nɛ. Te ɔ baŋa deni dɔɔloŋ dɔɔloŋ daale, keŋ walaŋ ke kyaa ke man na waa gyee wɔɔ kenaŋ. Te ɔ moo wɔɔ keŋ do paasetena baale nyiŋmaa man nyi baa kɛɛ ke dɔɔ, te ɔ korowɔ laŋ gbɛɛ. 34Debaŋ kelii nyi baa kɔ daasebia ŋan nɛ, ɔ kpila ɔ tewulɛɛ gyu paasetena baŋ gyaŋ nyi baa fa e ɔ wui nɔɔ. 35Botɔɔ te paasetena baŋ kyaŋa ɔ tewulɛɛ baŋ, te be tuku ŋolo te ba koo ŋolo te be fuŋii ŋolo mɔ boya. 36Keŋte wɔɔte ŋon besewɔ kpila ɔ tewulɛɛ baŋ ba boe kela gyaŋgba nyibaŋ baŋ gyu paasetena baŋ gyaŋ, mɔna be yɛɛ baŋ mɔ mena ke. 37Kenaŋ wɔle nɛ, wɔɔte ŋon kpila ŋon gbagba ɔ bu te ɔ yakowɔ nyiaa, ‘Mberem ŋon na baa bu e.’ 38Mɔna paasetena baŋ kena ɔ bu ŋon nɛ be yako dɔŋa nyiaa, ‘Kei yɛna bu ŋon waa kaa di ɔ kya abɔɔ ŋan. Ɛ yela dɛɛ ko e na abɔɔ ŋan nafɔ waa di nɛ ka bese de wui!’ 39Mena dɔɔ be wɔŋee e lee wɔɔ keŋ man ka ko. 40Botɔɔ te Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, Mena dɔɔ wee keŋ wɔɔte ŋon de kɔŋ na, woŋ te waa yɛɛ paasetena baŋ?”
41Keŋte be tiranɔɔ fa e nyiaa, “Waa koe mena balaŋ kumɛɛ benaŋ pou, na waa mo wɔɔ keŋ do paasetena wɔlɛɛ baŋ debaŋ de lii na, baa fa e ɔ wui nɔɔ nɛ nyiŋmaa man.” 42Botɔɔ te Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, “Ɛ te kala ta Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan na ɛ kena kpene keŋ ne yako nɛ yee? Be ŋmarasewɔ see nyiaa,
‘Boe keŋ deni mmaraa baŋ be bɛɛ nɛ,
keŋ kaa bese na mokɔɔ kasee boe keŋ ne yeli deni keŋ ne yɛɛ doŋ.
De Gbeŋgyoo Wurubuarɛ yɛɛ la te kɔŋawɔ mena,
te ke yɛɛ kpene keŋ ke dana gyakoloŋ de siaman’ ”
43Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Mena dɔɔ mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, Wurubuarɛ waa lɛo ɔ gyoori keŋ lee ɛ gyaŋ, na waa mo fa balaŋ baŋ baa yɛɛ ɔ kegyaebii nɛ. 44Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ yale mena boe kei dɔɔ na, gyae ke keretii e kpetekpetekpete. Te nyaŋ walaŋ kamasɛ ŋon mɔ boe keŋ de yale n dɔɔ na, nyaŋ ke pɛtɛɛ.”
45Saese kegyiise na Farasiitena baŋ ke nyii Yesu aduya kɛŋa nɛ, ba gyeŋawɔ nyi ba wose man nombia yaa ɔ ne yako. 46Mena dɔɔ be gyae gbɛɛ keŋ baa mo kyaŋ e, mɔna be yee balaŋ dikpii keŋ. Nawolo nyi bɛɛ lɛɛ di nideli nyi Yesu yɛɛ Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre e.
22Alowɔle dudu
1Yesu besewɔ kolosi fa balaŋ baŋ aduya man nyiaa, 2“Wurubuarɛ gyoori keŋ yɛɛ ŋgba gyoo ŋon ɔ ba do kesaa fa ɔ bu ŋon ɔ ba kpeo alo nɛ. 3Keŋte ɔ kpila ɔ tewulɛɛ nyiaa, baa gyu ke baake balaŋ baŋ ɔ be lɔ yele baake wɔ nɛ nyi baa kɔŋ na be kaa di, mɔna be bɛe ba te kɔŋ ya. 4Mena dɔɔ ɔ besewɔ kpila ɔ tewulɛɛ wɔlɛɛ baale bela nyiaa, ɛ gyu ke yako balaŋ baŋ mɔɔ lɔ yele baake wɔ nɛ nyiaa, ‘Ɛ kɔŋ, ma te taŋ kpene kamasɛ. Be ta koe me nunkyue baala na me wonembia baŋ be dana nuŋ nɛ, te ba te yɛɛ kpene kamasɛ mɔ taŋ. Ɛ kɔŋ alowɔle keŋ tɛɛ na ɛ kaa di.’ 5Mɔna balaŋ baŋ ɔ be lɔ yele baake nɛ ta mo ɔ nombia ŋan yɛɛ kolo ya. Kei da koro na ɔ te laŋ ɔ wɔɔ, kei mɔ da koro na ɔ te laŋ ɔ tom man. 6Balaŋ akaŋ baŋ kyaŋa gyoo ŋon tewulɛɛ baŋ, te be tuku wɔ te ba koe wɔ. 7Mena dɔɔ gyoo ŋon gyeŋa baŋ nideli te ɔ kpila ɔ yoonɔɔtena te be ka koe balaŋ baŋ bɔɔ koe ɔ tewulɛɛ baŋ nɛ, te ba too be donɔɔ keŋ mɔ. 8Keŋte gyoo ŋon baake ɔ tewulɛɛ baŋ bɔɔ kaa nɛ te ɔ yako wɔ nyiaa, ‘Ba te saa ma alowɔle weenɛɛ ŋan taŋ, mɔna balaŋ baŋ mɔɔ lɔ yele baake wɔ nɛ, ba tekaboena nyi baa kɔŋ kaa di ya. 9Mena dɔɔ ɛ ŋere gyoo donɔɔ keŋ abɔnterese man, na ɛ ke baake walaŋ kamasɛ ŋon ɛ kena nɛ, nyi waa kɔŋ alowɔle keŋ tɛɛ.’ 10Mena dɔɔ ɔ tewulɛɛ baŋ gyoowɔ donɔɔ keŋ man te be baake balaŋ baŋ pou bɔɔ naa nɛ. Be baake balaŋ kpaakpaa nyibaŋ na balaŋ kumɛɛ pou, te balaŋ kaa wulu alowɔle dekpaŋalaŋ keŋ man.
11Mɔna gyoo ŋon ke kɔŋ kaa gyoo dekpaŋalaŋ keŋ man ɔ kaa kɛɛ balaŋ baŋ pou bɔɔ baake nɛ, ɔ naa baale ŋolo kyaa be man keŋ ɔ ba doona alowɔletɛɛ kegba keŋ kaboena nyi walaŋ kamasɛ waa do nɛ ya. 12Keŋte gyoo ŋon bɔɔse e nyiaa, ‘Me gyoo, sena te n yɛɛwɔ kɔŋ kɛbo keŋ n ba doona alowɔletɛɛ kegba ya?’ Mɔna baale ŋon te tale tiranɔɔ fa e ya. 13Botɔɔ te gyoo ŋon yako ɔ tewulɛɛ baŋ nyi, ‘Ɛ bake e ɔ nyiŋmaase na ɔ nawɔɔ, na ɛ ke fuŋ e leki ditiŋtɛɛ man. Botɔɔ te waa kyaŋ ɔ nyee wii na waa naa diyem nideli.’ 14Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, Wurubuarɛ baake balaŋ burum, mɔna balaŋ kyomii te ɔ lesewɔ lee be man.”
Ba ke bɔɔse Yesu lee lempoo ketɔ wose man
15Keŋte Farasiitena baŋ korowɔ lee yenaŋ gyu ke bake Yesu nyeeman, mena keŋ baa kaa teese ɔ nɔɔman na baa mo ŋon gbagba ɔ nɔɔwoya kyaŋ e. 16Mena dɔɔ be kpila be kaseela baŋ man baale kpu na gyoo Herode balaŋ gyu Yesu gyaŋ. Keŋte be yako e nyiaa, “De Gbeŋgyoo, da gyeŋ nyi n nombia doo na ŋe gbɛɛ, te n na wola balaŋ Wurubuarɛ gbɛɛneŋ kpaakpaa ŋan bo na anokoare. Da gyeŋ nyi ŋolo be tale beo neŋ ya, nawolo nyi n bɛɛ kɛɛ balaŋ siaman ya. 17Mena dɔɔ yako daa nya agyueŋ. Dei nyi dɛɛ tɔ lempoo fa Romantena gyoo dinaa ŋon, yaa de na tɔɔ ya?” 18Mɔna Yesu kena ba agyueŋ kumɛɛ ŋan nɛ ɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛmɛɛ baŋ ɛ na beo ɛ wose, woŋ dɔɔ te ɛ ne gyae ɛ ka teese me nɔɔman. 19Ɛ mo kɔbabii keŋ ɛ na mo tɔ lempoo nɛ kɔŋ maa kɛɛ.” Keŋte ba moo kɔbabii keŋ daale kɔna e. 20Keŋte ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Amɔte nyee na ɔ yele gyakaa la ke dɔɔ?” 21Botɔɔ te be tiranɔɔ nyiaa, “Romantena gyoo dinaa ŋon.” Mena dɔɔ Yesu yako wɔ nyiaa, “Mena na kpene keŋ yɛɛ Gyoo dinaa ŋon wui na ɛ mo fa e, te kpene keŋ yɛɛ Wurubuarɛ mɔ wui na ɛ mo fa e.” 22Be ke nyii Yesu nɔɔwoya kɛŋa nɛ, doo be nɔɔ. Mena dɔɔ be laŋawɔ tina e yela.
Yesu kawola lee yeŋ wɔle kefoŋ wose man
23Mena wee kenaŋ ke nɛ, Sadukiitena baŋ bɛɛ yako nyi yeŋ wɔle kefoŋ be kyaa ya nɛ kɔŋawɔ Yesu gyaŋ kaa bɔɔse e nyiaa, 24“De Gbeŋgyoo, de naana Mosesi ŋmarase mmaraa kei fa daa nyi, akpaa ŋolo da yem tina ɔ wɛɛle yela te be ta lolo bia ya na, kaboena nyi ɔ naabu waa yala lialo ŋon na baa lola bia ɔ kegyia ŋon yele man. 25Kɔŋawɔ nyi naa bia nyetooro baale kyaawɔ te kegyia ŋon yala alo te ɔ yeŋawɔ. Mɔna keŋ be ta lola bia dɔɔ ya nɛ, te balate ŋon mɔ yala alo ŋon. 26Ɔ naabu balate na batoorote mɔ yeŋawɔ yela alo ŋon mena keŋ be ta lola bia ya. Balaŋ nyetooro kɛwɔ pou yala alo kei te ba yekeewɔ, mɔna be man ŋolo na alo ŋon ta lolo ya. 27Kenaŋ wɔle nɛ, te alo ŋon mɔ yeŋawɔ. 28Mena dɔɔ wee keŋ Wurubuarɛ waa gyuusu balaŋ baŋ pou bɔɔ yem nɛ lee yeŋ man na, baala nyetooro kɛwɔ baŋ bɔɔ yala alo kei gyaŋee nɛ, be man woŋti te alo ŋon waa yɛɛ ɔ wɛɛle?”
29Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ɛ ta yoo, nawolo nyi ɛ ba gyeŋ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ya, te ɛ ba gyeŋ Wurubuarɛ doŋ mɔ ya. 30Nawolo nyi wee keŋ Wurubuarɛ waa gyuusu balaŋ lee yeŋ man nɛ, baala be gyae baa yala ya, te bɔɔ gyae baa mo ala mɔ fa yale ya. Be popou baa yɛɛ ŋgba Wurubuarɛ kpilala baŋ be kyaa adido nɛ. 31Ɛ te kala ta Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan, na ɛ kena kpene keŋ Wurubuarɛ be yako lee kefoŋ lee yeŋ man wose man nombia yee? Ɔ yakowɔ nyiaa,
32‘Maŋ yɛna Aberaham na Asiki na Gyekɔpo Wurubuarɛ.’
Wurubuarɛ te yɛɛ woya Wurubuarɛ e ya,
mɔna ɔ yɛɛ balaŋ baŋ be kyaa na be sia nɛ Wurubuarɛ e.”
33Balaŋ dikpii keŋ ke nyii nombia kɛŋa nɛ, ɔ kawola keŋ doo be nɔɔ.
Mmaraa dinaate
34Farasiitena baŋ ke nyii nyi Yesu ta mo ɔ nyansa di Sadukiitena baŋ dɔɔ nɛ, be popou kaa gyaŋeewɔ debodokoloŋ. 35Keŋte be maŋ ŋolo ŋon ɔ yɛɛ mmaraa wolale e nɛ, kɔŋawɔ ɔ kaa teese Yesu nɔɔman te ɔ bɔɔse e nyiaa, 36“De Gbeŋgyoo, Wurubuarɛ mmaraase ŋan pou na, woŋti kela la?” 37Botɔɔ te Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “ ‘Mo n konɔɔ pou na n wose pou na nya agyueŋ pou gyae n Gbeŋgyoo Wurubuarɛ.’ 38Kei yɛna mmaraa siamante na keŋ ka kela ŋe popou. 39Alate keŋ mɔ yɛɛ ŋgba gyaŋgbate keŋ nɛ. Keŋ yɛna nyi, ‘Gyae n dɔɔ ŋgba nyaŋ gbagba n wose nɛ.’ 40Mosesi mmaraase ŋan pou na Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra baŋ pou nombia ŋan bɔɔ wolo nɛ, seŋae mmaraase ala kɛŋa dɔɔ.”
Amɔte yɛna nyeelɛɛre Kristo ŋon?
41Farasiitena baŋ ke yilaa debodokoloŋ nɛ, Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, 42“Sena te ɛ na gyueŋ lee nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ wose man? Ɔ yɛɛ amɔte ɔ naanabii e?” Keŋte be tiranɔɔ nyiaa, “Ɔ yɛɛ gyoo Defidi ɔ naanabii e.” 43Keŋte Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, “Akpaa mena na, weera dɔɔ te Wurubuarɛ feliŋ ŋon yela gyoo Defidi baake nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ nyi me ‘Gbeŋgyoo?’ Gyoo Defidi yakowɔ nyiaa,
44‘De Gbeŋgyoo Wurubuarɛ ŋon yako me Gbeŋgyoo nyi,
tisi kyaa me dunoluŋ dɔɔ,
kelii debaŋ keŋ maa mo n kɔlala baŋ do n tɛɛ.’
45Akpaa nyi gyoo Defidi baake nyeelɛɛre ŋon nyi ɔ ‘Gbeŋgyoo’ na, kenaŋ na sena te nyeelɛɛre ŋon waa bese gyoo Defidi ɔ naanabii?” 46Be man ŋolo te tale tiranɔɔ fa Yesu ya. Te lee mena wee kenaŋ ne gyu mɔ na, ŋolo te tale gyɔ ɔ konɔɔ bɔɔse e nombii daale bela ya.
23Yesu kefaree ɔ silala lee Gyudatena mmaraa wolala baŋ wose man
Maake 12:38-40; Luka 11:37-52; 20:45-47
1Keŋte Yesu kolosiwɔ fa balaŋ dikpii keŋ na ɔ kaseela baŋ nyiaa, 2“Gyudatena mmaraa wolala na Farasiitena baŋ yɛna balaŋ baŋ be dana gbɛɛ nyii baa tale lese Wurubuarɛ mmaraase ŋan man. 3Mena dɔɔ kaboena nyi yaa tei wɔ, na ɛ ke sila kpene kamasɛ keŋ bɛɛ wola ŋon nɛ. Mɔna ɛ na yɛɛ kpene keŋ bɛɛ yɛɛ nɛ ya, nawolo nyi bɔɔ ne di be kawola keŋ dɔɔ ya. 4Bɛɛ bake kasolɔse ŋan kela balaŋ nɛ yere wɔ, mɔna baŋ gbagba bɛɛ sɛɛ yɛɛ kolo kyomii kyɔ wɔ na baa tale seele be kasolɔse ŋenaŋ ya. 5Kpene kamasɛ keŋ bɛɛ yɛɛ nɛ, bɛɛ yɛɛ bo na balaŋ ke nyiŋ naa wɔ. Wonembu tɔne adakaasebia ŋan bɛɛ yɛɛ te bɛɛ ŋmarase Wurubuarɛ nombia do ŋe man te bɛɛ mo mataa be tirinɔɔse na be baamense dɔɔ nɛ, bee yeli be wui ŋan na keeree. Te ŋmeeseŋ ŋan bɛɛ mo gbili ba kegba wurikyimse ŋan nɔɔsebia te ŋee wuluŋu nɛ, bee yeli be wui ne yɛɛ dɔɔloŋ dɔɔloŋ. 6Bɛɛ gyae akyaese kpaakpaa be dɛɛgyaŋee di gyoŋ, na Gyudatena ɔsom denɛɛ man. 7Bɛɛ gyae nyi balaŋ ke buŋii do wɔ nɔɔ balaŋ dɛɛgyaŋee man, te bɛɛ gyae mɔ nyi balaŋ ke baake wɔ nyi ‘Wolala.’ 8Mɔna ɛmɛɛ dɔɔ, ɛ na yele baa baake ŋon nyi ‘Wolala’ ya, nawolo nyi ɛ popou dana wolale dokoloŋ kooŋ bo, te ɛ yɛɛ walaŋ dokoloŋ mɔ biawɔ. 9Te ɛ na baake ŋolo mɔ tɛɛle kei dɔɔ nyi ɛ ‘Kya’ ya, nawolo nyi ɛ dana kya dokoloŋ kooŋ bo. Ŋon yɛna ŋon ɔ kyaa adido nɛ. 10Mena ke te ɛ na yele baa baake ɛ man ŋolo nyi ‘Siamante’ ya, nawolo nyi ɛ dana siamante dokoloŋ bo. Ŋon yɛna nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ. 11Walaŋ ŋon ɔ yɛɛ kegyia e ɛ man nɛ, waa bese ɛ kegbetibii. 12Walaŋ ŋon ɔ gyina ɔ wose adido na, Wurubuarɛ waa yɔkɔse e, te ŋon ɔ yɔkɔse ɔ wose na, Wurubuarɛ waa gyina adido.
13Ɛmɛɛ mmaraa wolala na Farasiitena baŋ ɛ na beo ɛ wose, ɛ laako. Nawolo nyi ɛ ne tɔ balaŋ gbɛɛ nyi be na gyoo Wurubuarɛ gyoori keŋ man ya. Ɛmɛɛ gbagba bɛɛ gyoo ke man ya, mɔna baŋ bɛɛ yɛɛ kakyeŋ baa gyoo ke man mɔ nɛ, ɛ bɛɛ fa wɔ gbɛɛ ya.
14Ɛmɛɛ mmaraa wolala na Farasiitena baŋ ɛ na beo ɛ wose, ɛ laako. Nawolo nyi ɛ na beo liala lɛo ba abɔɔ ŋan be dana nɛ. Ɛ ne fane kyare na ɛ ka mo beo balaŋ nyi ɛ yɛɛ balaŋ kpaakpaawɔ. Mena dɔɔ Wurubuarɛ waa wɔŋ ɛ deŋela nideli kela walaŋ kamasɛ.
15Ɛmɛɛ mmaraa wolala na Farasiitena baŋ ɛ na beo ɛ wose, ɛ laako. Nawolo nyi ɛ na mo ɛpo dɔɔ, kila tɛɛle dɔɔ pou nyi ɛ ke nyiŋ walaŋ dokoloŋ na ɔ kaa sila Wurubuarɛ. Mɔna akpaa ɛ nyiŋ walaŋ ŋonaŋ na, ɛ ne yeli ɔ dinɔɔ na bese wɔlɛɛ koraŋ keŋ nyi diyem keŋ waa naa boalaŋ man nɛ, kela ɛmɛɛ gbagba wui betabola.
16Ɛmɛɛ siayɛlɛɛsatena baŋ ɛ na wola balaŋ gbɛɛ nɛ, ɛ laako nawolo nyi ɛ kpa akpaa ŋolo de kaŋ Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ ntam na ka te yɛɛ kolo ya, mɔna akpaa ŋolo de kaŋ kɔba yayam abɔɔ ŋan doo Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man ntam na, kaboena nyi waa di ntam kenaŋ dɔɔ. 17Ɛmɛɛ siayɛlɛɛsatena ayiŋtena, woŋti kela na ke dɔɔ? Kɔba yayam abɔɔ ŋan yaa Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ ne yele kɔba abɔɔ ŋan na bese Wurubuarɛ wui nɛ? 18Ɛ na bese yako nyi, akpaa ŋolo de kaŋ Wurubuarɛ kedeesa boe keŋ ntam na te yɛɛ kolo ya, mɔna akpaa ɔ kaŋ abɔɔ ŋan gyakaa kedeesa boe keŋ dɔɔ nɛ ntam na, kaboena nyi waa di ntam keŋ dɔɔ. 19Ɛmɛɛ siayɛlɛɛsatena, woŋti kela na ke dɔɔ? Abɔɔ ŋan gyakaa kedeesa boe keŋ dɔɔ nɛ, yaa kedeesa boe keŋ ne yele kedeesa abɔɔ ŋan na bese Wurubuarɛ wui nɛ? 20Lee mena dɔɔ walaŋ kamasɛ ŋon ɔ kaŋ Wurubuarɛ kedeesa boe keŋ ntam na, nawolo baa nyi ɔ te kaŋ abɔɔ ŋan pou gyakaa ke dɔɔ nɛ ntam. 21Te walaŋ ŋon ɔ kaŋ Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ ntam na, nawolo baa nyi ɔ te kaŋ keŋ na Wurubuarɛ ŋon ɔ kyaa ke man nɛ ntam. 22Mena mɔ te walaŋ ŋon ɔ kaŋ adido ntam na, nawolo baa nyi ɔ te kaŋ Wurubuarɛ gyoorogbeli keŋ, na Wurubuarɛ ŋon ɔ kyaa ke dɔɔ nɛ ntam.
23Ɛmɛɛ mmaraa wolala na Farasiitena baŋ ɛ na beo ɛ wose, ɛ laako. Nawolo nyi ɛ na mo ɛ wɔɔman abɔɔ buruburu gba kufu man dekpeŋ dokoloŋ fa Wurubuarɛ, mɔna ɛ te tina kpene keŋ ne hia nyi yaa yɛɛ mmaraa keŋ man nɛ yela. Ɛ bee di nombia na ŋe gbɛɛ ya, te ɛ bee wii balaŋ waraŋase ya, te ɛ bee di anokoare mɔ ya. Nafɔ kaboena nyi yaa yɛɛ mena abɔɔ kɛŋa pou, na ɛ ka bese fa ɛ wɔɔman abɔɔ buruburu ŋan kufu man dekpeŋ dokoloŋ bela kpu. 24Ɛmɛɛ siayɛlɛɛsatena baŋ ɛ dɔŋ balaŋ siaman. Ɛ ne tale kyɔsee lese wonembia buruburu lee ɛ soloŋse man, mɔna ɛ ne lilii wonembia dinaana.
25Ɛmɛɛ mmaraa wolala na Farasiitena baŋ ɛ na beo ɛ wose, ɛ laako. Nawolo nyi ɛ ne faafo ɛ leenɔɔse na ɛ nyefalɛɛ wɔle bo, mɔna ŋe man dana ayimɛɛ. Nawolo nyi abɔɔ ŋan doo ŋe man nɛ, anibiri na doŋ te ɛ na mo ŋere balaŋ lɛo ŋa. 26Ɛmɛɛ Farasiitena siayɛlɛɛsatena, ɛ taŋgbɛɛ faafo ɛ leenɔɔse na ɛ nyefalɛɛ ŋan tɔɔman na, ŋe wɔle mɔ gyae ka lee.
27Ɛmɛɛ mmaraa wolala na Farasiitena baŋ ɛ na beo ɛ wose, ɛ laako! Nawolo nyi ɛ yɛɛ ŋgba yebɔɔse ŋan bɔɔ mo kolo wolom gyilaa ŋe wɔle na ke yɛɛ kyeo nɛ. Mɔna ŋe tɔɔman na, denibalaŋ ŋɔɔ na ba wosenaane adalɛɛ te wulu ŋe man. 28Mena ke te ɛmɛɛ mɔ doo. Balaŋ siaman na ɛ ne yɛɛ ɛ wose ŋgba ɛ yɛɛ balaŋ kpaakpaawɔ nɛ, mɔna balaŋ kabeo na nombiakumɛɛ te wulu ɛ konɔɔse man.
Yesu kekolosi lee deŋele kewɔŋ keŋ gyae ke kɔŋ be dɔɔ nɛ
29Ɛmɛɛ mmaraa wolala na Farasiitena baŋ ɛ na beo ɛ wose, ɛ laako. Nawolo nyi ɛ ne ma Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra na balaŋ baŋ be gbɛɛneŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman nɛ yebɔɔse nideli, na ŋa ke yɛɛ kyeo. 30Te ɛ ne yako nyi, ‘Daa deŋ kyaa la de naanaɔ debaŋ keŋ nɛ, nafɔ deŋ te kpuu na wɔ na baa koe Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra baŋ ya.’ 31Mena dɔɔ ɛ nɔɔwoya kɛŋa nawola la nyi, ɛ te sɛɛ nyi balaŋ baŋ bɔɔ koe Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra baŋ nɛ, ɛ yɛɛ be duuluŋ man balaŋwɔ. 32Ɛ betaa kyaŋ nombiakumɛɛ ŋan ɛ naanaɔ be yɛɛ nɛ man, na ɛ ke yɛɛ ŋa kelii ɔto.
33Ɛ dana nombiakumɛɛ ŋgba doma nɛ. Ɛ be gyae ɛ ke tale yeu lee Wurubuarɛ nyiŋmaa man, keŋ nyi ɔ be bu ŋon fɔɔ na waa yela ɛ ka gyoo boalaŋ man ya. 34Mɛɛ yako ŋon baa ɛ ke nyii nyiaa, maa kpila Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra na siakaralatena na wolala ɛ gyaŋ. Ɛ ka ko be man baale na ɛ ke gyɔ be man baale ɔpaŋdaŋ dɔɔ, na ɛ ke tuku be man baale yɔ ɔsom denɛɛ man na ɛ ke gegi wɔ na donɔɔse. 35Keŋ ɛ ba koe balaŋ baŋ be gbɛɛneŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman, lee Abɛle dɔɔ kelii Berekia bu Sakaria ŋon ɛ ba koo kedeesa boe keŋ na Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ nsana nsana dɔɔ nɛ, Wurubuarɛ waa wɔŋ ɛ deŋela nideli. 36Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, kɛŋa pou deŋele kewɔŋ gyae ke kɔŋ ɛmɛɛ gyɛŋ wee kei balaŋ dɔɔ.
Mena keŋ Yesu ne gyae Gyerusalɛm
37O Gyerusalɛmtena! O Gyerusalɛmtena! Ɛmɛɛ koona Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra, te ɛ fuŋii balaŋ baŋ Wurubuarɛ be kpilii ɛ gyaŋ nɛ boya. Ma te yɛɛ kakyeŋ nyi maa yilaa ŋon do me tɛɛ, ŋgba mena keŋ kegyim talabo ne fɛlɛɛ ɔ beŋkelɛɛ wuu ɔ bia dɔɔ nɛ, mɔna ɛ te fa maŋ gbɛɛ ya. 38Ɛ kɛɛ, Wurubuarɛ ta lese ɔ sia lee ɛ donɔɔ keŋ dɔɔ. Ka seŋɛɛ bo yakaa. 39Mena dɔɔ mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyi nyiaa, ɛ be gyae ɛ ka tekaa naa maŋ bela ya, kelii debaŋ keŋ ɛ ke yako nyiaa ‘Walaŋ ŋon ɔ ne kɔŋ de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ yele man nɛ, ŋon na nyeebam.’ ”
24Yesu kekolosi lee Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ kewɔlɛɛ wose man
1Yesu ka lee Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man ɔ ne gyu nɛ, ɔ kaseela baŋ wɔŋa wa agyueŋ kɔŋ denɛɛ ŋan seŋɛɛ botɔɔ nɛ kyeo dɔɔ. 2Keŋte ɔ tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ŋgba ɛ ne naa abɔɔ kɛŋa pou. Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, baa tekerii ŋe popou lɔ keŋ nyi ɛ be gyae ɛ kena boe na boe gyakaa ke dɔɔ dɔɔ ya.”
3Keŋte Yesu gyuuwɔ ke kyaa oliifi bula keŋ dɔɔ. Botɔɔ te ɔ kaseela baŋ baageŋ korowɔ gyu ɔ gyaŋ te be bɔɔse e nyiaa, “De Gbeŋgyoo yako daa, debaŋ woŋti te kɛŋa pou gyae ke kɔŋ. Woŋ te dɛɛ mo gyeŋ nyi n kabese kɔŋ, na debaŋ ɔtomante keŋ ta benaa?” 4Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ɛ kɛɛ ɛ wose dɔɔ nideli keŋ nyi ŋolo ba beo ŋon ya. 5Nawolo nyi balaŋ burum baa kɔŋ ma yele man, na be kaa mo ba wose nyi baŋ yɛna maŋ nyeelɛɛre ŋon, na baa beo balaŋ burum na baa yo gbɛɛ. 6Ɛ nyii yoo nombia na, ɛ na yele ɛ wɔe ke lɔ ŋon ya. Nawolo nyi kaboena nyi nombia kɛŋa pou dɛɛkɔŋ, mɔna kɛŋa bɛɛ wolo nyi ɔto keŋ te lii ya. 7Tɛɛlese baa koro seŋ tia dɔŋa, na gyooneŋ mɔ ka koro seŋ tia dɔŋa. Tanam dinaa gyae ke yala, te tɛɛle mɔ gyae kewosi yenaase burum. 8Kɛŋa pou yɛɛ yaa ŋgba fulute kadoŋee kewalaŋ nɛ.
9Lee maŋ dɔɔ balaŋ pou baa kɔla ŋon, na baa kyaŋee ŋon na baa naase ŋon diyem na baa koe ŋon. 10Debaŋ kenaŋ man te balaŋ burum baa tina maŋ kelɛɛdi yela. Baa kɔla dɔŋa, na baa lese dɔŋa fa. 11Akɛrɛɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra baa kɔŋ, na be kaa beo balaŋ burum. 12Keŋ nombiakumɛɛ keyɛɛ gyae ka bo dɔɔ, balaŋ burum balaŋ kegyae nɔɔ gyae ke yɔkɔse. 13Mɔna walaŋ ŋon ɔ yɛɛ kakyeŋ seŋ keŋkeŋ kelii ɔto na, Wurubuarɛ waa lɛɛ ɔ nyee. 14Baa yako nombia kpaakpaa lee Wurubuarɛ gyoori keŋ wose man fa tɛɛle kei dɔɔ balaŋ pou, na debiise pou balaŋ ke nyii, pɛte ɔto keŋ ke kɔŋ.
15Akpaa ɛ naa mmusuo nombii Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man, ŋgba mena keŋ Wurubuarɛ be tɛɛ ɔ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Daniɛle dɔɔ kolosi see lee ka wose man nɛ, na kaboena nyi walaŋ kamasɛ ŋon waa kala mena nɔɔwoya ŋenaŋ na, waa yɛɛ kakyeŋ na waa nyii ŋe man nideli. 16De kɔŋ mena na, balaŋ baŋ be kyaa Gyudia tɛɛle man nɛ, baa yeu gyu bulase dɔɔ. 17Nyi akpaa ŋolo kyaa ɔ deni nyee dɔɔ na, ɔ na tisi kɔŋ tɛɛle man nyi ɔ kaa mo ɔ kolo ya. 18Te akpaa ŋolo mɔ kyaa wɔɔman na, ɔ na bese gyu dɛɛ nyi ɔ kaa mo ɔ kegba ya. 19Weeya ŋenaŋ man na, fulɛɛtena na talabose baa laako. 20Mena dɔɔ ɛ fane fa Wurubuarɛ nyi, ɛ keyeu wee kenaŋ na kɔŋ waaretɛɛ yaa kefɛɛfowee ya. 21Nawolo nyi debaŋ kenaŋ wui kayeyɛɛ gyae ka bo kela ŋan pou be kɔŋ kaalaŋ, leenaŋ debaŋ keŋ Wurubuarɛ be yɛɛ tɛɛle kei kaa lii gyɛŋ wee kei nɛ. Te kaale kenaŋ dinɔɔ be gyae ka tekaa kɔŋ wee daale wee daale bela ya. 22Mɔna Wurubuarɛ taŋ wula kɔkee kayeyɛɛ weeya kɛŋa. Na waa yɛɛ mena ya nɛ, nafɔ ŋolo na ŋolo be gyae waa ka ya. Mɔna lee ɔ balaŋ baŋ ɔ ba lese see dɔɔ nɛ, te waa kɔkee weeya ŋenaŋ. 23Debaŋ kenaŋ de lii te ŋolo de yako ŋon nyi ‘Ɛ kɛɛ Kristo ŋon kyaa kɛbo yaa ɔ kyaa yenaŋ daale na, ɛ na lɛɛ ke di ya.’ 24Nawolo nyi balaŋ baa dii akɛrɛɛ nyi baŋ yɛna maŋ Kristo ŋon, te baale mɔ baa dii akɛrɛɛ nyi be yɛɛ Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔrawɔ. Baa yɛɛ gyakoloŋ nombia na nombia dinaana, na akpaa be tale nyiŋ gbɛɛ koraŋ na, baa mo beo Wurubuarɛ balaŋ baŋ ɔ ba lese see nɛ. 25Mɔna ɛmɛɛ dɔɔ, me te wulaa yako ŋon nombia kɛŋa pɛna debaŋ keŋ ke kɔŋ.
26Mena dɔɔ akpaa ŋolo de yako ŋon nyi, ɛ kɛɛ ɔ kyaa depampaa dinaa keŋ man na, ɛ na gyu botɔɔ ya. Te akpaa be yako ŋon nyi, ɔ te kɔŋ ɔ yoɛ yenaŋ daale na, ɛ na lɛɛ di. 27Nawolo nyi maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon kekɔŋ gyae ke yɛɛ bo ŋgba mena keŋ ɔga ne ŋmaale lee weese dɛɛlee man, te balaŋ pou ne naa ke ɔ dɛɛyalae man nɛ. 28Botɔɔ keŋ kolo punta doo na, botɔɔ te bapɛtɛɛna mɔ ne yilaa.
Deniwalaŋ Bu ŋon kekɔŋ
29Weeya ŋenaŋ man kaale kɛŋa pou wɔle nɛ, be gyae ke di weeya ala ya weese waa gyoo ditiŋtɛɛ, te gyaalaŋ mɔ be gyae waa wolose ya. Kyolobiise baa lee adido kaa yala. Te abɔɔ ŋan pou ŋe kyaa adido nɛ, gyae ke wosi. 30Debaŋ kenaŋ nɛ, balaŋ baa naa kolo adido keŋ gyae kawola nyi, maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon kekɔŋ te lii. Te tɛɛle kei dɔɔ balaŋ pou baa wii walaŋsa. Baa naa maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon ta mo doŋ na gyoorobiiri lee ŋɔma man adido mɛɛ kɔŋ. 31Ba wola kaberɛ dinaa keŋ na, maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon maa kpila me kpilala lee adido kɔŋ tɛɛle kei dɔɔ, na be kaa yilaa me balaŋ baŋ mɔɔ lese see nɛ lee tɛɛle kei dɔɔ yenaase kamasɛ.
32Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, ɛ kɛɛ fiigi daŋ na ɛ ke kasee kolo lee ka wose man. Akpaa ɛ naa ŋgba ke tombia da potee faareŋse wɔlɛɛ nɛ, na ɛ gyeŋ nyi awuluŋtɛɛ ta benaa. 33Mena mɔ te akpaa ɛ naa mena nombia kɛŋa pou ne kɔŋ na, ɛ gyeŋ nyi maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon kekɔŋ ta benaa taŋ. 34Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyi balaŋ baŋ be kyaa gyɛŋ kei nɛ, be duuluŋ be gyae ke munu taŋ ya, pɛte nombia kɛŋa kekɔŋ. 35Adido na tɛɛle kei pou gyae ke gyu ɔto, mɔna me nɔɔwoya dɔɔ ŋan gyae ke kyaa kekpaakekpaa.
Ŋolo ba gyeŋ wee na debaŋ keŋ maa mo kɔŋ ya
36Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, ŋolo ba gyeŋ wee na debaŋ keŋ kɛŋa pou gyae ke kɔŋ ya. Wurubuarɛ kpilala baŋ be kyaa adido, na maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon koraŋ ba gyeŋ ya. Gyisɛ me kya ŋon ɔ kyaa adido nɛ waageŋ gyeŋa la. 37Mena keŋ be kɔŋ Nowa debaŋ keŋ nɛ, mena te maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon mɔ kabese kɔŋ gyae ke yɛɛ. 38Weeya ŋenaŋ man pɛte loŋ keŋ ke kɔŋ kaa wɔlɛɛ tɛɛle nɛ, na balaŋ ne dii na bɛɛ nyɔɔ. Baala ne yala ala na bɛɛ mo ala mɔ fa yale, kelii wee keŋ Nowa ba gyoo adakaa dinaa keŋ man nɛ. 39Be ta gyeŋ kpene keŋ ne kɔŋ ya, kelii debaŋ keŋ loŋ be kaa waale kuu wɔ pou laŋ nɛ. Mena te maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon ke kɔŋ gyae ke yɛɛ. 40Debaŋ kenaŋ man na, baala bala baa kyaa wɔɔman bɛɛ yɛɛ tom. Wurubuarɛ waa mo ŋolo tina ŋolo yela. 41Ala bala baa seŋ bɛɛ naŋ abɔɔ. Wurubuarɛ waa mo ŋolo tina ŋolo yela. 42Mena dɔɔ ɛ doo ɛ wose dɔɔ, nawolo nyi ɛ ba gyeŋ wee keŋ ɛ gbeŋgyoo ŋon waa kɔŋ ya. 43Ɛ tɔɔse nyiaa, nyi dekpaŋalaŋte deŋ gyeŋ debaŋ keŋ ŋmɛɛlate waa kɔŋ kaa ŋmɛɛle e nɛ, nafɔ waa deke ɔ dekpaŋalaŋ keŋ nyi ŋmɛɛlate be nyiŋ gbɛɛ kaa gyoo kuu wa abɔɔ ya. 44Mena dɔɔ ɛmɛɛ mɔ ɛ doo ɛ wose, nawolo nyi maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon mɔ maa kɔŋ debaŋ keŋ ɛ loo be gyakaa ya.
45Keŋte ɔ besewɔ bɔɔse wɔ nyiaa, amɔte yɛna tobaale ŋon ɔ sia be kare te ɔ ne di ɔ gbeŋgyoo mmaraase dɔɔ? Ŋon yɛna tobaale ŋon ɔ gbeŋgyoo waa mo ɔ tebia akaŋ baŋ do ɔ nyiŋmaa man nyi waa kɛɛ be dɔɔ, na waa fa wɔ weenɛɛ debaŋ keŋ kaboena nɛ. 46Akpaa tobaale ŋonaŋ seŋɛɛ ɔ tom man ɔ ne yɛɛ ke nideli mena, te ɔ gbeŋgyoo ŋon de kɔŋ kaa naa e na, ŋon na nyeebam. 47Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, mena tobaale ŋonaŋ ɔ gbeŋgyoo waa mo wa abɔɔ pou do e ɔ nyiŋmaa man nyi waa kɛɛ ŋe dɔɔ. 48Mɔna akpaa nyi tobaale ŋonaŋ yɛɛ tobaale kum e, te ɔ yɛɛ wa agyueŋ nyi ɔ gbeŋgyoo be gyae waa kɔŋ bileŋ ya, 49te ɔ gyoo ɔ tebia akaŋ baŋ ketuku, te ŋon na soloŋ nyɔɔra ne dii bɛɛ nyɔɔ na, 50ɔ gbeŋgyoo ŋon waa kaa lee ɔ dɔɔ wee keŋ ɔ loo be gyakaa ya nɛ. 51Ɔ gbeŋgyoo ŋon de kɔŋ kaa naa e mena na, waa wɔŋ ɔ deŋele nideli na waa gegi e lee ɔ gyaŋ, na waa yela ɔ kaa kyaa balaŋ baŋ bɛɛ beo ba wose nɛ gyaŋ. Botɔɔ te waa kyaŋ ɔ nyee wii na waa tao ɔ kela.”
25Alebia kufu baale dudu
1Yesu besewɔ gyɔ dudu fa wɔ nyiaa, “Weeya ŋenaŋ man na Wurubuarɛ gyoori keŋ gyae ke yɛɛ ŋgba, alebia kufu baŋ bɔɔ koro mo be kanease be kaa gyaŋee na alowɔle baale nɛ. 2Be man banoŋ yɛɛ ayiŋtenawɔ, te banoŋ mɔ yɛɛ siakaralatenawɔ. 3Ayiŋtena baŋ ka mo be kanease na, be ta gyem na baa mo nuŋse tela kpu na ŋan doo be kanease man nɛ ya. 4Mɔna siakaralatena baŋ dɔɔ, baŋ moo nuŋ do porontiase man tela kpu na ŋan doo be kanease man nɛ. 5Alowɔle baale ŋon te kɔŋ bileŋ ya, mena dɔɔ alebia baŋ pou moowɔ bee deŋeli te be doo dosoroŋ. 6Ke lii tɛɛ nsana nɛ te akelelee yalawɔ nyiaa, ‘Alowɔle baale ŋon te kɔŋ! Ɛ lee kaa gyaŋee na e!’ 7Keŋte alebia kufu baŋ pou korowɔ te be gyinaa be kanea ŋmeeseŋ ŋan. 8Botɔɔ te ayiŋtena baŋ yako siakaralatena baŋ nyiaa, ‘De kanease na yekee, mena dɔɔ ɛ fa daa ɛ nuŋse ŋan kyomii.’ 9Keŋte siakaralatena baŋ yako wɔ nyiaa, ‘Koa de nuŋse ŋan be gyae ka yee dɛɛ fa ŋon ya.’ Mena dɔɔ ɛ gyu donɔɔ man na ɛ kaa gyae ŋaale lɛɛ. 10Mɔna debaŋ keŋ ayiŋtena baŋ be lam be kaa lɛɛ nuŋse ŋan nɛ te alowɔle baale ŋon kaa gyoowɔ. Alebia banoŋ baŋ bɔɔ desina ba wose see nɛ, gyoowɔ alowɔle nɔɔkedi deni keŋ man, te be kyaŋa disim keŋ tɔ. 11Kenaŋ wɔle te alebia akaŋ baŋ mɔ kɔŋawɔ kaa gyoo. Keŋte be fae yeesa baake nyi, ‘De Gbeŋgyoo toro daa.’ 12Keŋte alowɔle baale ŋon yako wɔ nyiaa, ‘Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa mɔɔ gyeŋ ŋon ya.’ 13Botɔɔ te Yesu yako ɔ kaseela baŋ nyiaa, ‘Ɛ doo ɛ wose dɔɔ nideli, nawolo nyi ɛ ba gyeŋ wee yaa debaŋ keŋ maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon maa bese kɔŋ ya.’ ”
Tewulɛɛ batooro baale dudu
14Yesu besewɔ gyɔ dudu fa wɔ nyiaa, “Debaŋ kenaŋ man na Wurubuarɛ gyoori keŋ gyae ke yɛɛ ŋgba balee ŋon ɔ ne gyae waa gyu gbɛɛ, te ɔ be baake ɔ tewulɛɛ te ɔ be kpɛlɛɛ wa abɔɔ do wɔ be nyiŋmaa man nɛ. 15Ɔ faa walaŋ kamasɛ ŋgba mena keŋ waa tale tela nɛ. Ɔ faa ŋolo kɔba kakpoŋse anoŋ (5,000) te ɔ faa ŋolo kakpoŋse ala (2,000) te ɔ faa ŋolo mɔ kakpoŋ dokoloŋ (1,000). Keŋte ɔ korowɔ laŋ ɔ gbɛɛ keŋ. 16Tobaale ŋon ɔ be fa e kakpoŋse anoŋ nɛ, korowɔ debokenaŋ man te ɔ moo kɔba keŋ ke yɛɛ tom te ɔ nyiŋa kakpoŋse anoŋ kpu bela. 17Mena mɔ te ŋon ɔ be fa e kakpoŋse ala nɛ, nyiŋa kakpoŋse ala bela kpu. 18Mɔna tobaale ŋon bɔɔ fa e kakpoŋ dokoloŋ nɛ, korowɔ ke wula bɔɔ te ɔ moo ɔ gbeŋgyoo kɔba keŋ kewuu.
19Be gbeŋgyoo ŋon kyaawɔ botɔɔ kyare pɛte ɔ kɔŋawɔ. Ɔ ke kɔŋ nɛ te ɔ baake ɔ tewulɛɛ baŋ gyaŋee nyi baa gyoo be kɔbase ŋan man. 20Tobaale ŋon ɔ be fa e kɔba kakpoŋse anoŋ nɛ, moo kakpoŋse kufu kɔŋ te ɔ yako ɔ gbeŋgyoo ŋon nyiaa, kɛɛ kakpoŋse anoŋ te n faa maŋ mɔna me ta bese nyiŋ kakpoŋse anoŋ kpu bela. 21Keŋte ɔ gbeŋgyoo ŋon yako e nyiaa, ‘Ao baale kpaakpaa anokoarete, karaŋ na keyɛɛ. N te di anokoare lee kyomii maa moo fa neŋ kei man, mena dɔɔ maa mo abɔɔ burum do n nyiŋmaa man. Kɔŋ na dee di gyoŋ keŋ mee dii nɛ.’ 22Tobaale ŋon ɔ be fa e kɔba kakpoŋse ala nɛ mɔ kɔŋawɔ kaa yako e nyiaa, ‘Me gbeŋgyoo, n faa maŋ kakpoŋse ala, mɔna me te nyiŋ kakpoŋse ala kpu bela.’ 23Keŋte ɔ gbeŋgyoo ŋon yako e nyiaa, ‘Tobaale kpaakpaa anokoarete, karaŋ na ke yɛɛ. N te di anokoare lee kyomii maa moo fa neŋ kei man, mena dɔɔ maa mo abɔɔ burum do n nyiŋmaa man. Kɔŋ na dee di gyoŋ keŋ mee dii nɛ.’ 24Tobaale ŋon ɔ be fa e kakpoŋ dokoloŋ nɛ mɔ kɔŋawɔ te ɔ yako ɔ gbeŋgyoo ŋon nyiaa, ‘Me gbeŋgyoo, ma gyeŋ nyi n nombia dana doŋ te botɔɔ keŋ n te duu kolo mɔ ya nɛ, botɔɔ te n ne kɔɔ. 25Me yee neŋ mena dɔɔ ma moo n kɔba keŋ ka weese bɔɔ man. Kɛɛ, n kɔba yaa, lɛɛ n woni.’ 26Keŋte ɔ gbeŋgyoo ŋon yako e nyiaa, ‘N yɛɛ tobaale kum na kebɔŋalete e. N gyeŋ nyi mɛɛ kɔ abɔɔ botɔɔ keŋ me te duu ya, te mee yilaa abɔɔ botɔɔ keŋ ma te ŋmatee ya na, 27weera n ta moo me kɔba ka see maŋ kɔba dɛɛsee man ya. Nafɔ ma ke kɔŋ kei na, ŋgba maa gyu ke lɛɛ keŋ na ka loŋ. Keŋte ɔ yako ɔ tewulɛɛ baŋ nyiaa, 28ɛ lɛo kɔba keŋ lee ɔ gyaŋ na ɛ ka mo kpu ŋon ɔ be nyiŋ kakpoŋse kufu nɛ. 29Nawolo nyi walaŋ ŋon ɔ dana kolo na baa kpu e na waa nyiŋ burum, te ŋon ɔ be dana ya na, kyomii keŋ koraŋ ɔ dana nɛ baa lɛo ke lee ɔ gyaŋ. 30Mena dɔɔ ɛ fuŋ tobaale ohuhoo kei ŋon ɔ be dana tɔnɔɔ ya nɛ leki ditiŋtɛɛ keŋ man. Botɔɔ te waa kyaŋ ɔ nyee wii na waa tao ɔ kela.’ ”
Nombia kedi ɔtomante keŋ
31Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Debaŋ keŋ maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon maa bese kɔŋ na, daa na Wurubuarɛ kpilala ne gyae la dɛɛ kɔŋ. Maa kɔŋ me gyoorobiiri man kaa kyaa me gyooro gbeli keŋ dɔɔ. 32Tɛɛle kei balaŋ pou baa kaa yilaa me gyaŋ, na maa kpase be man akpeŋ ala ŋgba mena keŋ wonembia kɛɛlere ne kpase asoose lee namense man nɛ. 33Maa mo namense baŋ see me dunoluŋ dɔɔ, na maa mo asoose baŋ see ma demena dɔɔ. 34Botɔɔ te maŋ gyoo ŋon maa yako baŋ be kyaa ma dunoluŋ dɔɔ nɛ nyiaa, ‘Ɛmɛɛ baŋ me kya be hiraa ŋon. Ɛ kɔŋ kaa kyaa Wurubuarɛ gyoori keŋ ɔ be wulaa desina see ŋon leenaŋ debaŋ keŋ ɔ be yɛɛ tɛɛle kei nɛ man. 35Nawolo nyi debaŋ keŋ tanam na ko maŋ na, ɛ faa maŋ weenɛɛ me diiwɔ. Debaŋ keŋ loŋboaneŋ na ko maŋ na ɛ faa maŋ loŋ me nyɔɔwɔ. Debaŋ keŋ me yɛɛ ŋɔɔle e na, ɛ lɛɛ maŋ gyu ya akpaŋalaŋse man, 36debaŋ keŋ me dɔŋɛɛ diteŋteli na, ɛ faa maŋ abɔɔ ma doowɔ. Debaŋ keŋ mɛɛ wee na ɛ kaa kɛɛ me dɔɔ, debaŋ keŋ bɔɔ kyaŋ maŋ ketɔ deni na, ɛ ka doo maŋ nɔɔ.’
37Keŋte mena balaŋ kɛwɔ baŋ be gbɛɛneŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman nɛ, baa bɔɔse gyoo ŋon nyiaa, ‘De gbeŋgyoo, woromɔ te de naa neŋ nyi tanam na ko neŋ te de faa neŋ weenɛɛ, yaa loŋboaneŋ na ko neŋ te de faa neŋ loŋ n nyɔɔwɔ. 38Woromɔ te de naa neŋ nyi n yɛɛ ŋɔɔle te de lɛɛ neŋ gyu da akpaŋalaŋse man, yaa n dɔŋɛɛ diteŋteli te de faa neŋ abɔɔ n doowɔ? 39Woromɔ te de naa neŋ nyi n na wee, yaa ba te kyaŋ neŋ ketɔ deni te de kaa doo neŋ nɔɔ?’ 40Botɔɔ te maŋ gyoo ŋon maa tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, ‘Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyiaa, kpene kamasɛ keŋ ɛ be yɛɛ fa me balaŋ kɛwɔ man kemaasabii koraŋ na, maŋ yaa ɛ yɛɛwɔ fa!’ 41Botɔɔ te maa yako baŋ be kyaa ma demena dɔɔ nɛ nyiaa, ‘Ɛ seŋ lee me gyaŋ, ɛmɛɛ baŋ Wurubuarɛ be falaa ŋon nyi ya gyu ka gyoo boalaŋ degyapaa keŋ ɔ be desina see fa ɔbɔnsam na ɔ kpilala baŋ nɛ man. 42Nawolo nyi tanam koo maŋ na, ɛ te fa maŋ weenɛɛ ya, loŋboaneŋ koo maŋ na ɛ te fa maŋ loŋ ya. 43Debaŋ keŋ me yɛɛ ŋɔɔle e na ɛ ta mo maŋ gyu ya akpaŋalaŋse man ya. Me tɛɛwɔ diteŋteli na, ɛ te fa maŋ kolo maa do ya. Ma weewɔ mɔna ɛ te kaa do maŋ nɔɔ ya, te be kyaŋa maŋ ketɔ deni, mɔna ɛ te kaa do maŋ nɔɔ ya.’
44Botɔɔ te balaŋ baŋ baa bɔɔse maŋ gyoo ŋon nyiaa, ‘De gbeŋgyoo woromɔ te de naa neŋ nyi tanam na ko neŋ, yaa loŋboaneŋ na ko neŋ, yaa n yɛɛ ŋɔɔle e yaa n dɔŋ diteŋteli yaa n weewɔ yaa be kyaŋa neŋ ketɔ deni te da te kyɔ neŋ ya?’ 45Keŋte maa tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, ‘Kpene keŋ ɛ be bɛɛ ɛ te yɛɛ fa me balaŋ kɛwɔ man kemaasabii koraŋ ya nɛ, na maŋ yaa ɛ bɛɛwɔ ɛ te yɛɛ fa ya.’ 46Botɔɔ te baa mo balaŋ benaŋ gyu botɔɔ keŋ baa naa diyem kekpaakekpaa nɛ, mɔna balaŋ baŋ be gbɛɛneŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman nɛ dɔɔ, baa nyiŋ nyeedoŋ kekpaakekpaa.”
26Ba kebake Yesu nyeeman
Maake 14:1-2; Luka 22:1-2; Gyɔn 11:45-53
1Yesu kawola abɔɔ kɛŋa pou taŋ nɛ, ɔ yako ɔ kaseela baŋ nyiaa, 2“Ŋgba ɛ gyeŋ nyi teka weeya ala na nyeekelɛɛwee kedi keŋ te lii. Debaŋ kenaŋ man te baa lese maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon fa na baa gyɔ maŋ sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ.”
3Debaŋ kenaŋ man te Wurubuarɛ saese kegyiise na Gyudatena kegyiise gyuuwɔ ke gyaŋee saese pou kegyia Kaifase dekpaŋalaŋ man. 4Keŋte be bakewɔ nyi baa yo kyaŋ Yesu na baa ko e. 5Mɔna be yakowɔ nyi, “Tekaboena nyi dɛɛ ko e nyeekelɛɛwee kedi kei man ya, na mena ya na balaŋ baŋ baa yela donɔɔ keŋ ke siŋii.”
Alo ŋolo ka mo nuŋ woli Yesu Bɛtani donɔɔ man
Maake 14:3-9; Luka 7:36-50; Gyɔn 12:1-8
6Kenaŋ wɔle na te Yesu gyuuwɔ Simɔn ŋon nafɔ ɔ na wee kawee yayam nɛ dɛɛ Bɛtani donɔɔ man. 7Ɔ kekyaa botɔɔ nɛ, te alo ŋolo kɔŋawɔ ɔ gyaŋ na ɔ dana nuŋ ofoŋofoŋte keŋ ke dana koyadoŋ nɛ porontia tɔɔ. Keŋte ɔ toosi nuŋ keŋ woli Yesu nyeeman. 8Ɔ kaseela baŋ kena kpene keŋ alo ŋon be yɛɛ nɛ, yɛɛ wɔ baŋ te be yakowɔ nyiaa, “Weera dɔɔ te ɔ ne wɔlɛɛ nuŋ kei mena.” 9“Nafɔ beŋ yɔɔ nuŋ kei na, baa nyiŋ kɔba burum na baa mo fa ayematena.” 10Na Yesu gyeŋ nombia ŋan bɛɛ gyueŋ nɛ te ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Weera te ɛ ne kale na alo ŋon mena? Nombii kpaakpaa yaa ɔ yɛɛwɔ fa maŋ nɛ. 11Ayematena dɔɔ be kyaa ɛ gyaŋ debaŋ kamasɛ, mɔna maŋ dɔɔ mɔɔ gyae maa kyaa ɛ gyaŋ debaŋ kamasɛ ya. 12Mena keŋ ɔ be kyɛɛkee nuŋ kei woli maŋ nɛ, kei nawolo baa nyi ɔ te desina maŋ fa me kewuu. 13Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, tɛɛle kei dɔɔ yenaŋ kamasɛ keŋ baa kolosi Wurubuarɛ nombia kpaakpaa ŋan nɛ, baa yako alo kei nombii waa ayɛɛŋ kei na baa mo tɔɔse e.”
Gyudase te sɛɛ nyi waa lese Yesu fa
14Kenaŋ wɔle nɛ, ɔ kaseela kufu bala baŋ man ŋolo, ŋon bɛɛ baake e nyi Gyudase Isekarɔte nɛ, korowɔ gyu saese kegyiise baŋ gyaŋ. 15Keŋte ɔ ke bɔɔse wɔ nyiaa, “Akpaa ma lese Yesu fa ŋon na, woŋ te ɛ ke fa maŋ?” Botɔɔ te be tiranɔɔ fa e nyi dɛɛ fa neŋ kɔba wolom bia sao na kufu (30) Te be kala kɔba keŋ do e ɔ nyiŋmaa man. 16Lee debaŋ kenaŋ te Gyudase fiasɛɛ ɔ ne gyae gbɛɛ keŋ waa mo lese Yesu fa wɔ.
Yesu na ɔ kaseela kedi nyeekelɛɛwee weenɛɛ ŋan
17Nyeekelɛɛwee kedi wee gyaŋgbate keŋ bee di bodobodo keŋ tee be doo ke man ya nɛ, Yesu kaseela baŋ kɔŋawɔ ɔ gyaŋ kaa bɔɔse e nyiaa, “Aleŋ te n ne gyae nyi de kaa desina see fa nyeekelɛɛwee weenɛɛ kedi keŋ?” 18Keŋte ɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ gyu balee ŋolo gyaŋ Gyerusalɛm donɔɔ keŋ man na ɛ kaa yako e nyiaa, ‘De Gbeŋgyoo ŋon kpa ma debaŋ keŋ te lii, te n dekpaŋalaŋ man te ɔ ne gyae nyi ŋon na daa ɔ kaseela baŋ kaa di nyeekelɛɛ weenɛɛ ŋan.’ ” 19Keŋte ɔ kaseela baŋ gyuuwɔ ke yɛɛ ŋgba mena keŋ ɔ be yako wɔ nɛ te be desina nyeekelɛɛ weenɛɛ ŋan see. 20Kelii balinɔɔ nɛ, Yesu na ɔ kaseela kufu bala baŋ gyuuwɔ ke kyaa weenɛɛ ŋan dedii man. 21Ba ke kyaa bee dii nɛ Yesu yako ɔ kaseela baŋ nyiaa, “Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyi, ɛ man ŋolo waa lese maŋ fa.” 22Lee nombia ŋan ɔ be yako wɔ nɛ dɔɔ, dekɔkɔrɔkɔɔ kyaŋa ɔ kaseela baŋ pou te be fiasɛɛ bɛɛ bɔɔse e dokoloŋ dokoloŋ nyiaa, “De gbeŋgyoo, maŋ yaa amɔte?” 23Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa,
“Walaŋ ŋon daa na e kyaa dɛɛ do nyiŋmaa nyefale dokoloŋ kei man nɛ,
ŋon ne gyae la waa lese maŋ fa.
24Maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon maa yeŋ ŋgba mena keŋ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ne yako lee ma wose man nɛ,
mɔna ŋon waa lese maŋ fa nɛ waa laako.
Nafɔ beŋ ta lola walaŋ ŋonaŋ ya na, dei.”
25Keŋte Gyudase ŋon waa kaa lese Yesu fa nɛ mɔ bɔɔse e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, maŋ yaa amɔte?” Te Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Mena yaa nyaŋ gbagba yakowɔ nɛ.”
Yesu na ɔ kaseela kedi nyeekelɛɛwee dinaa weenɛɛ ŋan
Maake 14:22-26; Luka 22:14-20; 1 Korintotena 11:23-25
26Be kee dii nɛ, Yesu moo bodobodo te ɔ fanewɔ fa Wurubuarɛ karaŋ, te ɔ kara ke mo fa ɔ kaseela baŋ. Keŋte ɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ lɛɛ di, kei yɛna ma wosenaane keŋ.” 27Kenaŋ wɔle te ɔ moo leenɔɔ keŋ te ɔ fanewɔ fa Wurubuarɛ karaŋ, te ɔ moo ke fa ɔ kaseela baŋ. Keŋte ɔ yako wɔ nyiaa “Ɛ popou ɛ lɛɛ nyɔɔ.” 28“Kei yɛna me fatabo keŋ Wurubuarɛ ba mo tɔ ŋon na ɔ balaŋ nɔɔkebakesee keŋ nɔɔ. Kei yɛna fatabo keŋ gyae ke kyɛɛkee leki, na Wurubuarɛ ka mo balaŋ burum nombiakumɛɛ kyɛɛ wɔ. 29Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyi mɔɔ gyae maa tekaa nyɔɔ soloŋ kei bela ya, kelii wee keŋ daa na ŋon dɛɛ nyɔɔ soloŋ wɔle me kya Wurubuarɛ gyoori keŋ man.” 30Kenaŋ wɔle nɛ, be kpee nɔɔneŋ lese Wurubuarɛ yele te ba leewɔ laŋ oliifi bula keŋ dɔɔ.
Yesu keyako nyi Pita waa bɛɛ e
Maake 14:27-31; Luka 22:31-34; Gyɔn 13:36-38
31Keŋte Yesu yako ɔ kaseela baŋ nyiaa, “Gyɛŋ nelim kei nɛ ɛ popou ɛ ke yeu yela maŋ. Nawolo nyi Wurubuarɛ yakowɔ ɔ nombia aŋmaraseŋ see ŋan man lee ma wose man nyiaa,
‘Maa gyɔ namensekɛɛlere ŋon lɔ,
na ɔ namense baŋ pou ke yaasee.’
32Mɔna me fom lee yeŋ man na, maa kyaŋ ŋon gbɛɛ gyu Galelia tɛɛle man.” 33Keŋte Pita yako e nyiaa, “Akpaa be popou de yeu tina neŋ yela koraŋ na, maŋ dɔɔ mɔɔ gyae maa tina neŋ yela korakora ya.” 34Botɔɔ te Yesu yako Pita nyiaa, “Ampaŋ yaa mɛɛ yako neŋ nyi gyɛŋ nelim kei pɛte kegyim kelɔ woya nɛ, nyaŋ ke bɛɛ betabotooro nyi n ba gyeŋ maŋ korakora ya.” 35Keŋte Pita tiranɔɔ fa e nyiaa, “Akpaa nyi ke yɛɛ yeŋ ke koraŋ na, mɔɔ gyae maa bɛɛ neŋ korakora ya.” Te ɔ kaseela akaŋ baŋ pou mɔ yakowɔ mena.
Yesu kefane Gɛkyɛmane
36Kenaŋ wɔle nɛ, Yesu na ɔ kaseela baŋ gyuu yenaŋ daale keŋ bɛɛ baake botɔɔ nyi Gɛkyɛmane nɛ. Keŋte ɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ kyaa kɛbo, mee gyu siaman me kaa fane maa kɔŋ.” 37Keŋte ɔ moo Pita na Sebedeo bia bala baŋ kpu na ɔ wose. Botɔɔ te dekɔkɔrɔkɔɔ kyaŋa e keŋ nyi ɔ bɛɛ gyeŋ mena keŋ waa yɛɛ ɔ wose ya. 38Keŋte ɔ yako wɔ nyiaa, “Dekɔkɔrɔkɔɔ te kyaŋ maŋ gbaa keŋ nyi ne gyae ka ko maŋ. Ɛ kyaa kɛbo na ɛ ka deke.” 39Botɔɔ te Yesu tuuwɔ gyu siaman kyomii te ɔ tisiwɔ buŋ wuluŋu ɔ nyee te ɔ fanewɔ fa Wurubuarɛ nyiaa, “Taata, akpaa nyi gyae ke de na, yela mena kayeyɛɛ kei ke laŋ me dɔɔ. Mɔna na maŋ kegyaebii ya. Yɛɛ kpene keŋ nyaŋ gbagba ne gyae.” 40Yesu ka bese kɔŋ ɔ kaseela baŋ gyaŋ nɛ, ɔ kaa naawɔ nyi ba te doo dosoroŋ. Keŋte ɔ bɔɔse Pita nyiaa, “Mena dɔɔ ɛ te tale deke debaŋ dokoloŋ kooŋ keŋ nyi ɛ be doo yee?” 41Keŋte ɔ besewɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ deke na ɛ ke fane, na ɛ be nyiŋ ka gyoo kekɛɛsekɛɛ man ya. Nawolo nyi ma gyeŋ nyi ɛ konɔɔse man na ɛ ne gyae ɛ ke yɛɛ ma kegyaebii, mɔna ɛ wosenaane betaŋ mena doŋ kenaŋ ya.”
42Keŋte Yesu besewɔ lee ɔ kaseela baŋ gyaŋ bolate gyu ke fane nyiaa, “Taata, nyi be gyae ke de nyi mena kayeyɛɛ kei ka lee me dɔɔ ya nɛ, kenaŋ na yɛɛ nyaŋ gbagba n kegyaebii” 43Yesu ka bese kɔŋ nɛ, ɔ kaa naawɔ nyi ɔ kaseela baŋ sɛɛ be dokɛɛ, nawolo nyi dosoroŋ doo be siaman. 44Keŋte ɔ besewɔ lee be gyaŋ gyu ɔ kaa fane botoorote. Te ɔ fanewɔ yako nombii dokoloŋ kenaŋ ke bela. 45Keŋte ɔ besewɔ kɔŋ ɔ kaseela baŋ gyaŋ te ɔ kaa bɔɔse wɔ nyiaa, “Ɛ sɛɛ ɛ doo ɛ ne fɛɛfo? Ɛ kɛɛ, debaŋ keŋ te lii. Be ta lese maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon do balaŋ kumɛɛ nyiŋmaa man. 46Ɛ koro dee gyu, ɛ kɛɛ walaŋ ŋon waa lese maŋ fa nɛ te tuŋ daa taŋ.”
Ba kekyaŋ Yesu
Maake 14:43-50; Luka 22:47-53; Gyɔn 18:3-12
47Yesu ke gyakaa ɔ ne kolosi nɛ, ɔ kaseela kufu bala baŋ maŋ ŋolo ŋon bɛɛ baake e nyi Gyudase nɛ kaa leewɔ botɔɔ. Ŋon na balaŋ dikpii keŋ bɔɔ lee saese kegyiise na donɔɔ kegyiise gyaŋ nɛ kɔŋala. Na be man baale dana yoosilase na akpokpose. 48Gyudase ŋon waa kaa lese Yesu fa nɛ taŋ wulaa yako balaŋ baŋ nyiaa, “Walaŋ ŋon maa kaa pukaa e nɛ, ŋon yɛna walaŋ ŋon ɛ ne gyae nɛ. Ɛ kyaŋ e.” 49Mena dɔɔ Gyudase tɛɛwɔ teeŋ gyu Yesu gyaŋ te ɔ baake e nyi “De Gbeŋgyoo, te ɔ pukaa e doo e nɔɔ.” 50Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Me gyoo, yɛɛ kpene keŋ dɔɔ n be kɔŋ kɛbo nɛ.” Botɔɔ te balaŋ baŋ kaa tɔɔ Yesu do te be kyaŋa e. 51Botɔɔ te Yesu kaseela baŋ maŋ ŋolo lese ɔ yoosila, te ɔ moowɔ kara saese pou kegyia ŋon tobaale deŋele lese ke lɔ. 52Keŋte Yesu yako ɔ kaseele ŋon nyiaa, “Mo n yoosila keŋ do ke bɔɔlee man. Nawolo nyi walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne wɔŋ yoosila na, waa yeŋ bo yoosila nɔɔman. 53N ba gyeŋ nyi maa tale sola me kya na waa yela ɔ kpilala kakpoŋkakpoŋse ka lee adido kɔŋ debokeiman kaa yoo lɛɛ maŋ yee? 54Mɔna akpaa me yɛɛ mena na, sena te Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako nyi, kaboena nyi mena nombia kɛŋa dɛɛkɔŋ nɛ, gyae ke yɛɛ ampaŋ.” 55Keŋte Yesu bɔɔse balaŋ dikpii keŋ bɔɔ kɔŋ be kaa kyaŋ e nɛ nyiaa, “Me yɛɛ walaŋkum e te ɛ moo yoosilase na akpokpose ɛ ne kɔŋ ɛ kaa kyaŋ maŋ? Wee kamasɛ na mɛɛ kyaa Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa man wola ŋon Wurubuarɛ nombia, mɔna ɛ te kyaŋ maŋ ya. 56Mɔna kɛŋa pou kɔŋae mena na nombia ŋan Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra be ŋmarase see nɛ ke kɔŋ mena.” Botɔɔ te ɔ kaseela baŋ pou korowɔ yeu tina e yela.
Be ka mo Yesu gyu kegyiise siaman
Maake 14:53-65; Luka 22:54-55, 63-71; Gyɔn 18:13-14, 19-24
57Balaŋ baŋ bɔɔ kyaŋ Yesu nɛ moo e gyu saese pou kegyia Kaifase dekpaŋalaŋ man, botɔɔ keŋ mmaraa wolala na donɔɔ kegyiise pou be gyaŋee nɛ. 58Pita sila Yesu wɔle wɔle menɛɛ kelii saese kegyia ŋon dekpaŋalaŋ man. Ɔ gyoowɔ ke man te ɔ gyuuwɔ ke kyaa tewulɛɛ baŋ bee gyee dekpaŋalaŋ keŋ nɛ gyaŋ, na waa naa kpene gyae ke kɔŋ Yesu dɔɔ. 59Saese kegyiise na donɔɔ kegyiise baŋ pou bɔɔ gyaŋee botɔɔ nɛ, ne gyae nombii keŋ baa mo gyakaa Yesu dɔɔ na baa nyiŋ gbɛɛ ko e. 60Balaŋ burum kɔŋawɔ kaa kɛrɛɛ Yesu nɔɔse, mɔna be te nyiŋ nombiikum keŋ baa mo gyakaa ɔ dɔɔ ya. Wɔle wɔle na te baala bala baale kɔŋawɔ kaa yako nyi, 61“De nyiiwɔ balee kei yakowɔ nyi ‘Waa tale tekerii Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa kei lɔ, na waa mo weeya atooro ma ke bela.’ ” 62Botɔɔ te saese kegyia ŋon korowɔ seŋ te ɔ bɔɔse Yesu nyiaa, “Nombia ŋan bɛɛ mo gyakaa n dɔɔ nɛ, n be tale tira ŋe nɔɔ yee?” 63Mɔna Yesu te gyuusu ɔ nɔɔ ya. Keŋte saese kegyia ŋon yako Yesu nyiaa, “Ma te kɛɛ Wurubuarɛ ŋon ɔ kyaa kekpaakekpaa nɛ nae fa neŋ, akpaa nyaŋ yɛna nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ, ŋon ɔ yɛɛ Wurubuarɛ bu dokoloŋ kooŋ ŋon e na, yako daa” 64Keŋte Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Keŋ yaa n yakowɔ nɛ. Mɔna mɛɛ yako ɛ popou ɛ ke nyii nyiaa, wee daale nɛ ɛ kena maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon kyaa Wurubuarɛ doŋ pou gbeŋgyoo ŋon dunoluŋ dɔɔ, na ɛ ka bese naa maŋ na me ta lee ŋɔma man adido mɛɛ kɔŋ.”
65Saese kegyia ŋon ke nyii nombia kɛŋa nɛ, ɔ kyaŋa ɔ kegba tirii (Keŋ nawolo nyi nombia ŋan ta wee e gbaa) te ɔ yakowɔ nyiaa, “Ɔ te kolosi mmusuo nombia! Woŋ nombii yaa dɛɛ gyae dɛɛ tekaa nyii kpu bela? Nɛnɛɛ ɛmɛɛ gbagba ɛ nyii mmusuo nombia ŋan ɔ be kolosi nɛ. 66Sena yɛna ya agyueŋ lee nombia kɛŋa man?” Keŋte be tiranɔɔ nyi, “Ɔ kaboena yeŋ.” 67Keŋte be tɔɔ nɔɔloŋse woli ɔ siagbɛɛ te be takee e akɔtase. Baale mɔ ŋmeree e ɔ lakaase man, 68te be yako e nyiaa “Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Kristo, wola daa ŋon ɔ be gyɔ neŋ.”
Pita kebɛɛ Yesu
Maake 14:66-72; Luka 22:56-62; Gyɔn 18:15-18, 25-27
69Debaŋ kenaŋ na Pita kyaa dekpaŋalaŋ keŋ man. Keŋte saese kegyia ŋon alebu ŋolo kɔŋawɔ ɔ gyaŋ kaa yako e nyiaa, “Nyaŋ mɔ n kpuɛ na Yesu ŋon ɔ ba lee Galelia tɛɛle man nɛ.” 70Keŋte Pita lɛɛ aŋmaareŋ balaŋ baŋ pou siaman botɔɔ nyiaa, “Mɔɔ gyeŋ nombia ŋan n ne yako nɛ man korakora ya.” 71Te ɔ leewɔ gyu dekpaŋalaŋ keŋ denanɔɔ man. Botɔɔ te alebubii ŋolo mɔ besewɔ naa e te ɔ yako ɔ tebia baŋ be kyaa botɔɔ nɛ nyiaa, “Balee kei mɔ kpuɛ na Yesu ŋon ɔ ba lee Nasarɛte donɔɔ man nɛ.” 72Keŋte Pita besewɔ lɛɛ aŋmaareŋ te ɔ kaŋa ntam nyiaa, “Mɔɔ gyeŋ balee kei korakora ya.” 73Te kyare ya nɛ, balaŋ baŋ be kyaa botɔɔ nɛ kɔŋawɔ Pita gyaŋ kaa yako e nyiaa, “Kei dɔɔ ke yɛɛ ampaŋ ke kaeŋ nyi nyaŋ mɔ n kpuɛ na balee kei. N kekolosi koraŋ nawolo nyi n yɛɛ be man ŋolo e.” 74Botɔɔ te Pita fiasɛɛ ɔ ne falaa ɔ wose te ɔ kaŋa ntam nyiaa, “Mɔɔ gyeŋ balee kei korakora ya.” Debokenaŋ man te kegyim lɔɔ woya. 75Keŋte Pita tɔɔse nombia ŋan Yesu be yako e nyiaa, “Pɛte kegyim ke lɔ woya na, nyaŋ ke bɛɛ betabotooro nyi n ba gyeŋ maŋ ya” nɛ. Te Pita leewɔ debɔɔman ke kyaŋ ɔ nyee wii.
27Be kamo Yesu gyu gyoo Pilato gyaŋ
Maake 15:1; Luka 23:1; Gyɔn 18:28
1Tɛɛ kena nebo nebo fuu nɛ, saese kegyiise na donɔɔ kegyiise baŋ gyaŋeewɔ te be yakowɔ sɛɛ dɔŋa nyi baa ko Yesu. 2Mena dɔɔ be bake e te ba moo e gyu ka do Pilato ŋon ɔ seŋɛɛ Romantena gyoo dinaa nawɔɔ man nɛ nyiŋmaa man.
Gyudase yeŋ
3Gyudase ŋon ɔ ba lese Yesu fa kena nyi be te bu Yesu fɔɔ nyi baa ko e nɛ, takaa e nideli te ɔ kyɛɛkee wa agyueŋ. Mena dɔɔ ɔ besena kɔba keŋ ɔ be lɛɛ Yesu nyeeman nɛ gyina kegyiise baŋ. 4Keŋte ɔ yako wɔ nyiaa, “Ma te yɛɛ nombiakumɛɛ ŋgba mɔɔ lese walaŋ ŋon dukum kamasɛ be doo ɔ man ya fa ŋon nɛ.” Te kegyiise baŋ mɔ tiranɔɔ fa e nyiaa, daa be famenɛ na ŋenaŋ ya. Ŋe yɛɛ nyaŋ gbagba n nombia ŋa. 5Botɔɔ te Gyudase fuŋa kɔba keŋ lɔ wɔ Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man, te ɔ gyuuwɔ kado ɔ wose ŋmeleŋ. 6Keŋte saese kegyiise baŋ tɔɔsee kɔba ŋan te be yakowɔ nyiaa, “Da mmaraa bɛɛ fa daa gbɛɛ nyi dɛɛ mo kɔba kei kyakale na dɔ ɔsom deni kɔba man ya. Nawolo nyi kɔba keŋ dana ayimɛɛ.” 7Keŋte kegyiise baŋ moo ba nyeeya baŋ na dɔŋa te be sɛɛwɔ nyi, baa mo kɔba kenaŋ ke lɛɛ tɛɛle saabuse maare ŋolo gyaŋ, na baa kyaa wuu ŋɔɔla botɔɔ. 8Mena dɔɔ kaa lii naŋ gyɛŋ nɛ, bɛɛ baake tɛɛle kenaŋ bo nyi fatabo tɛɛle. 9Kɛŋa pou yela Wurubuarɛ nombia ŋan ɔ be tɛɛ ɔ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Gyeremia dɔɔ yako see nɛ kɔŋawɔ mena. Ɔ yakowɔ nyiaa,
“Ba moo kɔba wolom bia sao na kufu 30 ŋan ŋe yɛɛ koya keŋ Iseraetena be dii ɔ nyeeman nɛ,
10ke lɛɛ tɛɛle saabuse maare gyaŋ ŋgba mena keŋ de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ ba wola maŋ nɛ.”
Be kamo Yesu gyu Pilato gyaŋ
Maake 15:2-5; Luka 23:3; Gyɔn 18:33-38
11Keŋte ba moo Yesu kaa seŋ Pilato ŋon ɔ seŋɛɛ Romantena gyoo dinaa nawɔɔ man nɛ siaman. Te Pilato bɔɔse e nyiaa, “Nyaŋ yɛna Gyudatena gyoo ŋon?” Te Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Keŋ yaa n yakowɔ nɛ.” 12Mɔna debaŋ keŋ saese kegyiise na donɔɔ kegyiise ba mo nombia gyakaa Yesu dɔɔ nɛ, ɔ te gyuusu ɔ nɔɔ ya. 13Botɔɔ te Pilato bɔɔse Yesu nyiaa, “Nombia burum kɛŋa bɛɛ mo gyakaa n dɔɔ nɛ, n bee nyii yee?” 14Mɔna Yesu bɛe ɔ te gyuusu ɔ nɔɔ yako nombii dokoloŋ kooŋ gba ya. Nombii kei doo Pilato nɔɔ nideli.
Be kalese Yesu fa yeŋ
Maake 15:5-15; Luka 23:13-25; Gyɔn 18:39–19:6
15Gyudatena nyeekelɛɛwee kedi wee kamasɛ nɛ, kaboena nyi Pilato ŋon ɔ seŋɛɛ Romantena gyoo dinaa nawɔɔ man nɛ, waa tina balaŋ baŋ bɔɔ kyam tɔ deni nɛ man dokoloŋ, ŋon balaŋ benaŋ gbagba ne gyae nɛ yela fa wɔ. 16Mena debaŋ kenaŋ na Barabase ŋon ɔ yɛɛ nombiakumɛɛyɛɛre e, te balaŋ pou be nyii ɔ nombia nɛ doo deni man. 17Balaŋ dikpii keŋ ke kɔŋ kaa yilaa nɛ Pilato bɔɔse wɔ nyiaa, “Balaŋ bala kɛwɔ man na be man woŋti te ɛ ne gyae nyi maa tina yela fa ŋon. Barabase yaa Yesu ŋon bɛɛ baake e nyi Kristo nɛ?” 18Nawolo nyi na Pilato gyeŋ nyi, keŋ balaŋ baŋ ne kɔla Yesu dɔɔ te ba lese e fa. 19Pilato kekyaa ɔ ne di nombia ŋan nɛ, ɔ wɛɛle kpilawɔ kaa yako e nyiaa, “Lese n nyiŋmaase lee mena walaŋ ŋon nombiikum kamasɛ be doo ɔ man ya nɛ nombia man. Nawolo nyi nelim me doosi dosɛɛ ŋaale lee ɔ wose man na, yɛɛ maŋ gyakoloŋ te me naa diyem nideli.”
20Mɔna Wurubuarɛ saese kegyiise na kegyiise akaŋ baŋ feefuwɔ do balaŋ dikpii keŋ nyi, baa sola Pilato na waa tina Barabase yela na baa ko Yesu. 21Keŋte Pilato besewɔ bɔɔse balaŋ baŋ nyiaa, “Balaŋ bala kɛwɔ man na, be man woŋti te ɛ ne gyae nyi maa tina e yela?” Te be tiranɔɔ fa nyiaa, “Tina Barabase yela fa daa.” 22Keŋte Pilato besewɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Kenaŋ na sena te maa yɛɛ Yesu ŋon bɛɛ baake nyi Kristo nɛ?” Botɔɔ te be popou yakowɔ nyi, “Yela baa gyɔ e sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ.” 23Keŋte Pilato bɔɔse wɔ nyiaa, “Woŋ dukum te ɔ yɛɛwɔ?” Mɔna be sɛɛ bɛɛ fae yeesa nedoŋ nyiaa, “Yela baa gyɔ e sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ.”
24Pilato kena nyi balaŋ baŋ nɔɔwoya na kela e te ɔ be gyae waa tale yɛɛ kolo lee Yesu wose man ya nɛ, ɔ kyee loŋ faafo ɔ nyiŋmaase balaŋ dikpii keŋ siaman te ɔ yako wɔ nyiaa, “Maŋ nyiŋmaa be doo balee kei yeŋ man korakora ya. Ke yɛɛ ɛmɛɛ gbagba ɛ nombia ŋa.” 25Keŋte balaŋ baŋ pou sɛɛwɔ yako nyiaa, “Deŋele kewɔŋ keŋ gyae ke kɔŋ lee ɔ kako wose man nɛ, dɛɛkɔŋ daa na de bia dɔɔ.” 26Mena dɔɔ Pilato tinaa Barabase yela fa wɔ, te ɔ yela ba ŋmeree Yesu dambiise te ɔ moo e fa yoonɔɔtena baŋ nyi baa gyu ke gyɔ e sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ.
Be kekulu Yesu
27Keŋte Pilato yoonɔɔtena baŋ moo Yesu gyu ŋon Pilato dekpaŋalaŋ man, te be baake yoonɔɔtena akaŋ baŋ pou kaa gyaŋee kilisi Yesu. 28Be kyaŋa ɔ kegbase kpee te ba moo kegba yayam wurikyim daale ŋgba ŋan Romantena gyooneŋ na doo nɛ do e. 29Keŋte ba moo sɔɔse loo gyooro kotɔtɔɔ wuu e, te ba moo gbutu do e ɔ dunoluŋ nyiŋmaa man na bɛɛ buŋ ɔ siaman kulu e nyiaa, “Gyudatena gyoo nyaŋ na ke yɛɛ. N nyee dɛɛ wolose.” 30Be tɔɔ nɔɔloŋse woli e, te be lɛo ɔ gbutu keŋ mo ŋmeree e ɔ nyee man. 31Be ke kulu e taŋ nɛ, te ba kpee kegba yayam keŋ bɔɔ mo do nɛ te ba moo ŋon gbagba wui abɔɔ do e. Te ba moo lee be kaa gyɔ e sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ.
Ba kegyɔ Yesu ɔpaŋdaŋ dɔɔ
Maake 15:21-32; Luka 23:26-43; Gyɔn 19:17-27
32Be ka lee debɔɔ man bee gyu nɛ, te be gyaŋee na balee ŋolo ŋon ɔ ba lee Kirene te bɛɛ baake e nyi Simɔn nɛ. Keŋte ba ŋere e nyi waa lɛɛ Yesu ɔpaŋdaŋ keŋ seele. 33Keŋte be gyuuwɔ ka gyoo botɔɔ keŋ bɛɛ baake nyi “Golgata,” keŋ nawolo nyi Nyeepookoo dɛɛ nɛ. 34Botɔɔ te ba moo tee ŋaŋte daale mo kyakale na soloŋ fa Yesu nyi waa nyɔɔ. Mɔna ɔ ke daa ke kɛɛ nɛ te ɔ bɛɛwɔ nyi ɔ be nyɔɔ ya. 35Ba ke gyɔ e sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ nɛ, te be kpɛlɛɛ ɔ kegbase buŋii te be lɔɔ boe ŋe dɔɔ na baa naa keŋ walaŋ kamasɛ waa nyiŋ. 36Kenaŋ wɔle nɛ, te be kyaawɔ botɔɔ bɛɛ deke e. 37Keŋte be ŋmarase nombii keŋ dɔɔ bɔɔ gyɔ e ɔpaŋdaŋ dɔɔ nɛ mataa ɔ nyee gbɛɛ nyiaa,
“KEI YƐNA YESU, GYUDATENA GYOO ŊON.”
38Botɔɔ te be gyɔɔ ŋmɛɛlatena bala baale sakaa ɔpaŋdaase dɔɔ kpu na Yesu. Ŋolo sakaa ɔ dunoluŋ dɔɔ te ŋolo mɔ sakaa ɔ demena dɔɔ.
39Na balaŋ baŋ bɛɛ lam botɔɔ nɛ na tee e na bee kpiisi ba nyeeya, 40na bɛɛ yako e nyiaa, “Nyaŋ ŋon n kpa n ke tekerii Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ na n ka mo weeya atooro ma ke nɛ, lɛɛ n wose na dɛɛ kɛɛ. Akpaa nyaŋ yɛna Wurubuarɛ bu ŋon na, lɛɛ n wose na n ke tisi lee ɔpaŋdaŋ keŋ dɔɔ.” 41Mena mɔ te saese kegyiise na mmaraa wolala na donɔɔ kegyiise baŋ mɔ kulu e nyiaa, 42“Ɔ ne lɛɛ balaŋ nyee, mɔna ɔ be tale lɛɛ ŋon gbagba wose ya. Ŋgba n kpa nyaŋ yɛna Iseraetena gyoo ŋon, tisi lee daŋ keŋ dɔɔ na dɛɛ lɛɛ neŋ di. 43Ɔ na mo ɔ wose lɔ Wurubuarɛ dɔɔ te ɔ ne yako nyi, ‘Ŋon yɛna Wurubuarɛ bu. Akpaa Wurubuarɛ ne gyae e na, ɛ yela dɛɛ kɛɛ nyi waa lɛɛ e.’ ” 44Mena mɔ te nombiakumɛɛyɛɛra baŋ bɔɔ gyɔɔ wɔ sakaa ɔpaŋdaase dɔɔ kpu na e nɛ mɔ kulu e.
Yesu yeŋ
Maake 15:33-41; Luka 23:44-49; Gyɔn 19:28-30
45Lee weese kaseŋ dɛɛ kelii ɔ ke gɛɛse nɛ, ditiŋtɛɛ kaa lɛɛ tɛɛle keŋ dɔɔ pou. 46Debaŋ kenaŋ nɛ, te Yesu fae yeesa keŋkeŋ nyiaa, “Eli, Eli lama sabatani?” Keŋ nawolo nyi, “Me Wurubuarɛ me Wurubuarɛ, weera te n lese n sia yela maŋ?” 47Balaŋ baŋ ba seŋɛɛ botɔɔ ke nyii mena nɛ be yakowɔ nyiaa, “Ɛ nyii, ɔ ne baake Elaegya.” 48Debokenaŋ man te be man ŋolo yeuwɔ ka mo kolo ŋgba kokyaa keŋ gyae ke tale lɛɛ loŋ nɛ do soloŋ denyaŋesa daale man, te ɔ moo ke tooso na daŋ te ɔ gyinaa ke adido fa Yesu nyi waa nyɔɔ. 49Keŋte balaŋ akaŋ baŋ yakowɔ nyiaa, “Ɛ yela dɛɛ kɛɛ nyi Elaegya waa kɔŋ kaa lɛɛ e?” 50Keŋte Yesu besewɔ fae yeesa keŋkeŋ te ɔ kara weesi.
51Kekɔŋ mena nɛ, kanyaŋ keŋ bɔɔ mo kpase Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man nɛ bɛɛsewɔ kyɛɛkyɛɛ ala lee adido kaa lii ka mokɔɔ man. Tɛɛle wosiwɔ, te boya dinaana mɔ yɛlɛɛwɔ. 52Yebɔɔse gyuusuwɔ te Wurubuarɛ gyuusu ɔ balaŋ baŋ be gbɛɛneŋ tenɛɛ ɔ siaman te bɔɔ yekee nɛ, man balaŋ burum lee ba yebɔɔse man. 53Yesu kefoŋ lee yeŋ man nɛ, Wurubuarɛ balaŋ baŋ bɔɔ foŋii lee ba yebɔɔse man nɛ, gyuu Gyerusalɛm donɔɔ man ka lese ba wose wola balaŋ burum.
54Romantena yoonɔɔtena siamante ŋon na baŋ ba seŋɛɛ bɛɛ gyee Yesu nɛ kena tɛɛle kewosi na gyakoloŋ nombia ŋan be yɛɛ pou nɛ, ba wose yeŋa wɔ te be yakowɔ nyiaa, “Balee kei yɛna Wurubuarɛ bu ŋon ampaŋ.” 55Na ala burum baale mɔ seŋɛɛ yenaŋ botɔɔ lemlem bɛɛ kɛɛ. Be wulaa be silana Yesu leenaŋ Galelia donɔɔ man bɛɛ kɛɛ ɔ dɔɔ. 56Ala benaŋ man baale yɛna Mɛɛre ŋon ɔ ba lee Magedala nɛ, na Gyemisi na Gyosɛfo be naa Mɛɛre, na Sebedeo bia baŋ be naa.
Yesu kewuu
Maake 15:42-47; Luka 23:50-56; Gyɔn 19:38-42
57Kelii balinɔɔ nɛ kɔbate ŋolo ŋon bɛɛ baake e nyi Gyosɛfo, ŋon ɔ ba lee Arimatia donɔɔ man nɛ kɔŋawɔ botɔɔ. Na ŋon mɔ yɛɛ Yesu silala baŋ man ŋolo e. 58Ɔ gyuu Pilato gyaŋ ka sola e nyi waa fa e gbɛɛ na waa mo Yesu woo ŋon ke wuu. Keŋte Pilato sɛɛwɔ nyi baa moo Yesu woo ŋon fa e. 59Keŋte Gyosɛfo moo woo ŋon, te ɔ moo akaralɛɛ wɔle wɔle daale milii e. 60Te ɔ moo e ke wuu boe bɔɔ wɔle keŋ ŋon Gyosɛfo gbagba be kare see ɔ wose nɛ man. Keŋte ɔ biliŋi boe dinaa daale tɔ yebɔɔ keŋ nɔɔ te ɔ laŋawɔ. 61Na Mɛɛre ŋon ɔ ba lee Magedala nɛ, na Mɛɛre balate ŋon baŋɛɛ botɔɔ be sia tee na yebɔɔ keŋ.
62Tɛɛ kena keŋ ke yɛɛ Gyudatena kefɛɛfowee ke nɛ, Wurubuarɛ saese kegyiise na Farasiitena baŋ gyuuwɔ ke gyaŋee Pilato dekpaŋalaŋ man. 63Keŋte be yako Pilato nyiaa, “Kegyia dɛɛ tɔɔse nyi Yesu dekarate ŋon ke kyaa keŋ nɛ ɔ yakowɔ nyiaa, weeya atoorote wɔle na waa foŋ lee yeŋ man. 64Mena dɔɔ yela be kaa deke yebɔɔ keŋ na baa gyee ke nideli kelii weeya atoorote keŋ. Na mena ya na ɔ kaseela baŋ baa yo gyu ke ŋmɛɛle e lese na baa yako nyi, ɔ foŋae lee yeŋ man. Na mena ya na, dekara alate kei gyae ka kela gyaŋgba te keŋ.” 65Keŋte Pilato yako wɔ nyiaa, ɛ lese ɛmɛɛ gbagba ɛ balaŋ na baa gyu ka deke yebɔɔ keŋ nideli fa ŋon ŋgba mena keŋ baa tale nɛ. 66Mena dɔɔ be gyuuwɔ ke desina yebɔɔ keŋ tɔ nideli keŋ nyi ŋolo na ŋolo be tale tɛɛse boe keŋ lee ke nɔɔ man ya. Keŋte ba lese balaŋ nyi baa gyee yebɔɔ keŋ nideli.
28Yesu kefoŋ lee yeŋ man
Maake 16:1-10; Luka 24:1-12; Gyɔn 20:1-10
1Gyudatena kefɛɛfowee wɔle tɛɛ kena nebo nebo fuu nɛ, Mɛɛre ŋon ɔ ba lee Magedala na Mɛɛre balate ŋon korowɔ gyu botɔɔ keŋ bɔɔ wuu Yesu nɛ. 2Debaŋ kenaŋ nɛ tɛɛle wosiwɔ nawolo nyi de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ kpilale te tisi lee adido kɔŋ kaa biliŋi boe keŋ see yenaŋ, te ɔ tisiwɔ kyaa ke dɔɔ. 3Na Wurubuarɛ kpilale ŋon ne ŋalakee ŋgba ɔga keŋmaale nɛ, te ɔ kegba wolosɛɛ futututu ŋgba akaralɛɛ nɛ. 4Balaŋ baŋ bɛɛ deke yebɔɔ keŋ kena Wurubuarɛ kpilale ŋon nɛ, gyakoloŋ gyoo wɔ nideli te be dɔɔwɔ ba seŋɛɛ botɔɔ ŋgba woya nɛ.
5Keŋte Wurubuarɛ kpilale ŋon yako ala baŋ nyiaa, “Ɛ na yee ya, ma gyeŋ nyi Yesu ŋon bɔɔ gyɔɔ sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ nɛ yaa ɛ ne kɛo. 6Ɔ be kyaa kɛbo ya. Ɔ te fom lee woya man ŋgba mena keŋ ɔ be yako see nɛ. Ɛ kɔŋ kaa kɛɛ ɔ dedoi man, 7na ɛ ke ta bileŋbileŋ ke yako ɔ kaseela baŋ nyiaa ‘Ɔ te fom lee woya man te ɔ te kyaŋ ŋon gbɛɛ ɔ ne gyu Galelia tɛɛle man. Botɔɔ te ɛ kena e. Kei yɛna nombii keŋ me dana maa yako ŋon.’ ”
8Keŋte ala baŋ moo gyakoloŋ yeu lee yebɔɔ keŋ gyaŋ. Mɔna yɛɛ wɔ gyoŋ te be yeuwɔ gyu be kaa yako ɔ kaseela baŋ. 9Karatetee dokoloŋ te Yesu gyaŋee na ala baŋ te ɔ doo wɔ nɔɔ nyiaa, “Wurubuarɛ waa fa ŋon wosefɛɛreŋ.” Keŋte ala baŋ tuuwɔ benaa e te be tisiwɔ buŋ kyaŋ ɔ nawɔɔ som e. 10Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ɛ na yee ya, ɛ gyu ke yako me tebia baŋ nyiaa, baa gyu Galelia tɛɛle man. Botɔɔ te baa naa maŋ.”
11Debaŋ keŋ ala baŋ ne gyuu nɛ, yoonɔɔtena baŋ bee gyee yebɔɔ keŋ nɛ man baale gyuuwɔ donɔɔ man ke yako Wurubuarɛ saese kegyiise kpene kamasɛ keŋ be kɔŋ nɛ. 12Botɔɔ te Wurubuarɛ saese kegyiise na donɔɔ kegyiise baŋ gyaŋeewɔ, te be bakewɔ te be faa yoonɔɔtena baŋ bɛɛ deke yebɔɔ keŋ nɛ kɔba burum daale, 13na baa yako nyi nelim ba ke doo na, te Yesu kaseela baŋ kɔŋawɔ kaa ŋmɛɛle ɔ woo ŋon. 14Te be yako wɔ nyi akpaa Pilato de nyii nombia kɛŋa na, daa dee gyu kekolosi na e na dɛɛ lese ŋon lee nombia man. 15Mena dɔɔ yoonɔɔtena baŋ lɛɛ kɔba keŋ te be gyuuwɔ ke yɛɛ ŋgba mena keŋ kegyiise baŋ be yako wɔ nɛ. Mena nombia kɛŋa te yaasee Gyudatena tɛɛle man kaa lii na gyɛŋ.
Tom dinaa keŋ Yesu ba ma do ɔ kaseela nyiŋmaa man
16Mena dɔɔ Yesu kaseela kufu daale akaŋ baŋ gyuuwɔ Galelia tɛɛle man, te be gyuu bula keŋ dɔɔ Yesu ba wola wɔ nyi baa gyu nɛ. 17Botɔɔ te Yesu ka lese ɔ wose wola wɔ te be buŋawɔ som e, mɔna be man baale te lɛɛ di ya. 18Keŋte Yesu tuuwɔ benaa wɔ te ɔ yako wɔ nyiaa, “Wurubuarɛ te fa maŋ doŋ adido na tɛɛle kei pou dɔɔ. 19Mena dɔɔ ɛ gyu tɛɛle kei pou dɔɔ na ɛ kaa wola balaŋ na baa bese me kaseela. Ɛ sɔ wɔ Wurubuarɛ loŋ lee Wurubuarɛ kya ŋon na ɔ Bu ŋon na ɔ Feliŋ ŋon yele man. 20Na ɛ ka wola wɔ na baa di kpene kamasɛ keŋ mɔɔ faree ŋon nɛ dɔɔ. Te mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, me kpuɛ na ŋon debaŋ kamasɛ kelii tɛɛle kei ɔto.”