Nombia kpaakpaa ŋan Gyɔn be ŋmarase nɛ
Gyɔn
1Wurubuarɛ nombii keŋ kɛɛ fa nyeedoŋ
1Lee kewalaŋ keŋ pɛna Wurubuarɛ ke yɛɛ kpene kamasɛ na, ŋon bɛɛ baake e nyi Wurubuarɛ nombii ŋon nɛ wulaa ɔ kyaa. Na ŋon na Wurubuarɛ kyaa la, te ŋon yɛna Wurubuarɛ. 2Ŋon na Wurubuarɛ kyaa la leenaŋ kewalaŋ kenaŋ man. 3Ɔ dɔɔ te Wurubuarɛ tɛɛwɔ yɛɛ kpene kamasɛ, te Wurubuarɛ ta lee ɔ wɔle yɛɛ kolo na kolo ya. 4Wurubuarɛ nombii kei ne faa na nyeedoŋ, te nyeedoŋ kenaŋ yɛna keŋmaŋee keŋ ne gyuusu balaŋ sia na baa naa Wurubuarɛ gbɛɛ. 5Keŋmaŋee kenaŋ ne ŋmaŋee ditiŋtɛɛ man, mɔna ditiŋtɛɛ keŋ bɛɛ tale di ke dɔɔ ya.
6Debaŋ daale liiwɔ na Wurubuarɛ kpila ɔ kpilale ŋolo ŋon bɛɛ baake e nyi Gyɔn. 7Ŋon kɔŋala ɔ kaa di adansɛɛ lee keŋmaŋee keŋ wose man fa balaŋ, na balaŋ pou kenyiŋ ta ɔ dɔɔ lɛɛ keŋmaŋee keŋ di. 8Na ŋon Gyɔn gbagba yɛna keŋmaŋee keŋ ya, mɔna ɔ kɔŋae kaa di adansɛɛ lee keŋmaŋee keŋ wose man. 9Ŋon bɛɛ baake e keŋmaŋee gbagba keŋ nɛ waa kɔŋ tɛɛle kei dɔɔ, na ɔ kaa ŋmaŋee fa walaŋ kamasɛ. 10Keŋmaŋee kenaŋ kaa kyaawɔ tɛɛle kei dɔɔ. Ɔ dɔɔ te Wurubuarɛ tɛɛwɔ yɛɛ kpene kamasɛ tɛɛle kei dɔɔ, mɔna tɛɛle kei dɔɔ balaŋ ta gyeŋ e ya. 11Ɔ kɔŋawɔ ŋon gbagba ɔ balaŋ gyaŋ, mɔna ɔ balaŋ te lɛɛ e ya. 12Mɔna balaŋ baŋ pou bɔɔ lɛɛ e te bɔɔ lɛɛ di nɛ, ɔ faa wɔ gbɛɛ te ba bese Wurubuarɛ bia. 13Ba te yɛɛ Wurubuarɛ bia ŋgba mena keŋ alo na baale na lola bia ba kegyae man nɛ ya. Mɔna Wurubuarɛ gbagba kegyaebii man te ɔ lese wɔ nyi baa yɛɛ ɔ bia.
14Ŋon bɛɛ baake e nyi Wurubuarɛ nombii nɛ, kaa bese deniwalaŋ te ɔ kaa kyaawɔ de man weeya akalansɛɛ ŋaale. De naa ɔ gyoorobiiri keŋ nawolo nyi ŋon waageŋ yɛna ɔ kya Wurubuarɛ bu dokoloŋ ŋon nɛ. Ɔ man te Wurubuarɛ bɛrɛɛ na anokoare keŋ doo.
15Gyɔn dii adansɛɛ lee ɔ wose man. Ɔ fae yeesa yako nyi, “Walaŋ kei wose man nombia yaa me wulaa yako ŋon nyiaa, ‘Walaŋ ŋon ɔ dɔŋ me wɔle ɔ ne kɔŋ nɛ ɔ kela maŋ, nawolo nyi ɔ wulaa ɔ kyaa pɛte ba lola maŋ.’ ” 16Lee ɔ bɛrɛɛ keŋ be wulu ɔ man nɛ dɔɔ, te ɔ ne hiraa daa agbaatee agbaatee. 17Mosesi dɔɔ te Wurubuarɛ tɛɛwɔ mo mmaraase ŋan fa daa, mɔna Yesu Kristo dɔɔ te ɔ tɛɛwɔ wola daa ɔ bɛrɛɛ na wa anokoare keŋ. 18Ŋolo na ŋolo te naa ta Wurubuarɛ na ɔ sia ya, mɔna Wurubuarɛ bu dokoloŋ kooŋ ŋon loŋ bɛɛ lam ŋon na ɔ kya nsana ya nɛ, kaa lesena Wurubuarɛ dinɔɔ wola daa.
Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre ŋon kekolosi Wurubuarɛ nombia
Mateo 3:1-12; Maake 1:1-8; Luka 3:1-18
19Gyudatena kegyiise baŋ be kyaa Gyerusalɛm donɔɔ man nɛ, kpila Wurubuarɛ saese na Lewitena baale nyi be kaa bɔɔse Gyɔn nyiaa, “Nyaŋ yɛna amɔte?” Gyɔn ta beo wɔ ya. 20Mɔna ɔ torowɔ yako wɔ nyiaa, “Na maŋ yɛna nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ ya.” 21Keŋte be bɔɔse e nyiaa, “Kenaŋ na nyaŋ yɛna amɔte? Nyaŋ yɛna Elaegya?” Keŋte ɔ tiranɔɔ fa wɔ nyi, “Koa, na maŋ yɛna Elaegya ya.” Ba besewɔ bɔɔse e nyiaa, “Nyaŋ yɛna Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre ŋon dɛɛ daa nɛ?” Keŋte Gyɔn tiranɔɔ fa wɔ nyi “Koa, na maŋ ya.”
22Keŋte be bɔɔse e nyi “Te kenaŋ na nyaŋ yɛna amɔte? Yako daa nombii dokoloŋ na dee nyiŋ gyu ke yako baŋ bɔɔ kpila daa nɛ. Sena te n ne yako lee nyaŋ gbagba n wose man?” 23Botɔɔ te Gyɔn moo nɔɔwoya ŋan Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya be yako see nɛ tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Maŋ yɛna woya ŋan ne fae yeesa depampaa dinaa keŋ man nɛ nyiaa, Ɛ tenee de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ gbɛɛ see e na ɔ kaa ta ke dɔɔ.” 24Balaŋ baŋ bɔɔ kpili gyu Gyɔn gyaŋ nɛ, man baale yɛɛ Farasiitenawɔ, 25keŋte be bɔɔse Gyɔn nyiaa, “Akpaa na nyaŋ yɛna nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ ya, yaa Elaegya yaa Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre ŋon ya na, woŋ dɔɔ te n ne sɔ balaŋ Wurubuarɛ loŋ?” 26Botɔɔ te Gyɔn tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Maŋ dɔɔ loŋ yakaa te me dana mɛɛ sɔ balaŋ Wurubuarɛ loŋ, mɔna ŋolo kyaa ɛ man keŋ ɛ ba gyeŋ e ya. 27Ŋon yɛna walaŋ ŋon ɔ dɔŋ me wɔle ɔ ne kɔŋ, keŋ ma te kaboe gba nyi maa buŋ booli ɔ nkyokota ŋmeeseŋ koraŋ gba ya.” 28Nombia kɛŋa pou kɔŋae Gyɔɔdan boo diŋgyiŋ donɔɔ keŋ bɛɛ baake ke Bɛtani nɛ man, botɔɔ keŋ Gyɔn ne sɔ balaŋ Wurubuarɛ loŋ nɛ.
29Tɛɛ kena nɛ, Gyɔn naa Yesu ne kɔŋ ɔ gyaŋ te ɔ yakowɔ lee Yesu wose man nyiaa, “Ɛ kɛɛ Wurubuarɛ nambu ŋon. Ŋon na lesena balaŋ lee be dukum man. 30Kei yɛna walaŋ ŋon mɔɔ wulaa yako ŋon ɔ wose man nombia nyiaa, ‘Walaŋ ŋon ɔ dɔŋ me wɔle ɔ ne kɔŋ nɛ ɔ kela maŋ. Nawolo nyi ɔ wulaa ɔ kyaa pɛte ba lola maŋ.’ 31Nafɔ na maŋ gbagba ba gyeŋ e ya, mɔna ŋon dɔɔ te Wurubuarɛ kpila maŋ nyi me kaa sɔ balaŋ Wurubuarɛ loŋ, na maa lese e debɔɔ wola Iseraetena na baa nyiŋ gyeŋ e.” 32Keŋte Gyɔn dii adansɛɛ nyiaa, “Me naa Wurubuarɛ feliŋ ŋon moo duwuluŋ dinɔɔ tisi lee adido kaa kyaa ɔ dɔɔ. 33Nafɔ maŋ gbagba ba gyeŋ e ya, mɔna Wurubuarɛ ŋon ɔ be kpila maŋ nyi me kaa mo loŋ sɔ balaŋ Wurubuarɛ loŋ nɛ yako na maŋ nyiaa, ‘Walaŋ ŋon n naa Wurubuarɛ feliŋ ŋon de tisi kaa kyaa ɔ dɔɔ nɛ, ŋon ne gyaela waa mo Wurubuarɛ feliŋ ŋon sɔ balaŋ Wurubuarɛ loŋ.’ 34Ma te naa te mee di adansɛɛ nyiaa, ŋon yɛna Wurubuarɛ bu ŋon.”
Yesu kpilala gyaŋgba nyibaŋ baŋ
35Tɛɛ kena nɛ, Gyɔn na ɔ kaseela bala besewɔ gyu boo keŋ nɔɔman. 36Keŋte Gyɔn naa Yesu ne lam. Ɔ kena e nɛ te ɔ yakowɔ nyiaa, “Ɛ kɛɛ Wurubuarɛ nambu ŋon!” 37Gyɔn kaseela bala baŋ kenyii Gyɔn nɔɔwoya kɛŋa nɛ, be tinaa Gyɔn yela gyu ke sila Yesu. 38Yesu gɛɛsewɔ kɛɛ na te ɔ naa wɔ keŋte ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Woŋ yaa ɛ ne gyae?” Botɔɔ te baŋ mɔ bɔɔse e nyiaa, “De Gbeŋgyoo, aleŋ te n kyaa?” 39Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ɛ kɔŋ na ɛ kaa kɛɛ.” Mena dɔɔ be gyuuwɔ kena botɔɔ keŋ ɔ kyaa. Debaŋ kenaŋ na te gyɔ balinɔɔ debaŋ anaara te be kyaawɔ ɔ gyaŋ wee kenaŋ pou. 40Balaŋ bala baŋ bɔɔ nyii Gyɔn nɔɔwoya te bɔɔ sila Yesu nɛ, be man ŋolo yɛna Simɔn Pita ɔ naabu Anderiase. 41Kpene keŋ Anderiase be taŋgbɛɛ yɛɛ yɛna nyi, ɔ gyuuwɔ ke kɛo ɔ kegyia Simɔn te ɔ yako e nyiaa, “Da te naa Mesaya ŋon, nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ.” 42Keŋte Anderiase moo Simɔn kɔŋ Yesu gyaŋ. Yesu kena Simɔn nɛ ɔ kɛɛ e yididi te ɔ yako e nyiaa, “Me gyeŋ nyi nyaŋ yɛna Gyɔn bu Simɔn ŋon. Baa baake neŋ nyi Kefase yaa Pita.” Ka asɛɛ yɛna nyi boe.
Yesu kebaake Filipo na Natanɛle
43Tɛɛ kena nɛ, Yesu yɛɛ wa agyueŋ nyi waa gyu Galelia tɛɛle man. Keŋte ɔ naa Filipo te ɔ yako e nyiaa, “Kaa sila maŋ.” 44Filipo lee donɔɔ keŋ bɛɛ baake ke Bɛtesaida nɛ man. Donɔɔ kenaŋ man mɔ te Anderiase na Pita mɔ leewɔ. 45Filipo mɔ naa Natanɛle te ɔ yako e nyiaa, “Da te naa walaŋ ŋon Mosesi be ŋmarase ɔ wose man nombia do mmaraa tɔne keŋ man, te Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra baŋ mɔ be ŋmarase ɔ wose man nombia nɛ. Bɛɛ baake e nyi Yesu. Ŋon yɛna Yesu, Gyosɛfo bu ŋon ɔ ba lee Nasarɛte nɛ.” 46Keŋte Natanɛle bɔɔse e nyiaa, “Nasarɛte ya? Kolo kpaakpaa daale gyae ke tale lee botɔɔ?” Keŋte Filipo yako e nyiaa, “Nyaŋ kɔŋ na n kaa kɛɛ.” 47Yesu kena Natanɛle ne kɔŋ ɔ gyaŋ nɛ ɔ kolosiwɔ lee ɔ wose man nyiaa, “Ɛ kɛɛ, Iserae baale gbagba yaa kei keŋ dekara be doo ɔ man ya.” 48Botɔɔ te Natanɛle bɔɔse e nyiaa, “Sena te n yɛɛwɔ gyeŋ maŋ?” Keŋte Yesu tiranɔɔ fa e nyi, “Me wulaa naa neŋ fiigi daŋ keŋ tɛɛ pɛte Filipo baake neŋ.” 49Keŋte Natanɛle torowɔ yako nyiaa, “De Gbeŋgyoo, nyaŋ yɛna Wurubuarɛ bu ŋon! Nyaŋ yɛna Iseraetena gyoo ŋon!” 50Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Keŋ mɔ yako neŋ nyi me naa neŋ fiigi daŋ keŋ tɛɛ dɔɔ te n ne lɛɛ maŋ di? N kena nombia dinaana ŋan kela kɛŋa.” 51Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, ɛ kena ŋgba adido ta toro na Wurubuarɛ kpilala baŋ na gyem tisi maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon dɔɔ.”
2Alowɔle keyɛɛ Kaanan donɔɔ man
1Ka weeya atoorote keŋ nɛ, ba kpeo alo ŋolo Kaanan donɔɔ keŋ ke kyaa Galelia tɛɛle man nɛ man. Na Yesu ɔ naa mɔ kyaa botɔɔ. 2Be baake Yesu na ɔ kaseela mɔ kɔŋ alowɔle keŋ tɛɛ botɔɔ. 3Balaŋ baŋ soloŋ ke taŋ nɛ, Yesu ɔ naa yako e nyi “Balaŋ baŋ soloŋ te taŋ.” 4Botɔɔ te Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Nna kei te yɛɛ daa na neŋ de nombia ya. Debaŋ keŋ Wurubuarɛ ba see maŋ nɛ te lii ta ya.” 5Keŋte Yesu ɔ naa yako dekpaŋalaŋ keŋ tewulɛɛ baŋ nyiaa, “Kpene kamasɛ keŋ ɔ yako ŋon nyi yaa yɛɛ na, ɛ yɛɛ ke.” 6Debaŋ kenaŋ na, osuŋse dinaana looro ŋaale baŋɛɛ botɔɔ. Gyudatena ɔsom man na, osuŋse kɛŋa man te bee kyekii loŋ do mo faafo ba wose. Dokoloŋ gyae ke lɛɛ loŋ ŋgba garawaase anoŋ yaa looro nɛ. 7Botɔɔ te Yesu yako tewulɛɛ baŋ nyiaa, “Ɛ kyekii loŋ do osuŋse ŋan man wulu.” Keŋte tewulɛɛ baŋ kyekii loŋ wulu ŋa belebelebele. 8Keŋte ɔ yako wɔ nyiaa, “Nɛnɛɛ ɛ kyee loŋ keŋ ŋaale gyina kegyia ŋon ɔ seŋɛɛ alowɔle keŋ siaman nɛ.” Te be kyeewɔ gyina e. 9Kegyia ŋon daa loŋ keŋ ba bese soloŋ nɛ kɛɛ. Ɔ naawɔ nyi soloŋ keŋ dei, mɔna ɔ ba gyeŋ ke dalee ya, mɔna tewulɛɛ baŋ bɔɔ kyee loŋ keŋ kɔna e nɛ baŋ gyeŋ botɔɔ keŋ kɔɔ lee. Keŋte kegyia ŋon baake alowɔle baale ŋon lee yenaŋ, 10te ɔ yako e nyiaa, “Balaŋ degyaŋee na, bɛɛ taŋgbɛɛ bo mo soloŋ kpaakpaate fa wɔ, te akpaa be dɛɛse na te bɛɛ mo soloŋ keŋ kɔɔ dei ya nɛ kɔŋ. Mɔna nyaŋ moo soloŋ kpaakpaate keŋ bo weese kaa lii debaŋ kei pɛte n lese ke debɔɔ.”
11Kei yɛna gyakoloŋ nombia gyaŋgbate keŋ Yesu be yɛɛ Kaanan donɔɔ keŋ ke kyaa Galelia tɛɛle dɔɔ nɛ man. Ɔ moo ke lese ɔ gyoorobiiri wola, te ɔ kaseela baŋ mɔ lɛɛ e di. 12Kei wɔle nɛ, ŋon na ɔ naa na ɔ naabia na ɔ kaseela baŋ gyuu donɔɔ keŋ bɛɛ baake ke Kapanum nɛ man ke di weeya akalansɛɛ ŋaale botɔɔ.
Yesu kegegi balaŋ Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man
Mateo 21:12-13; Maake 11:15-17; Luka 19:45-46
13Debaŋ keŋ Gyudatena nyeekelɛɛwee keŋ na benaa nɛ, Yesu gyuu Gyerusalɛm donɔɔ man. 14Yesu ke gyu ka gyoo Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ dekpaŋalaŋ man nɛ, ɔ naawɔ nyi baale ne yɔɔ nunkyuese na namense na awuluŋna, na balaŋ baale mɔ kyakɛɛ bɛɛ yɛlɛɛ kɔba. 15Mena dɔɔ ɔ moo ŋmeeseŋ ŋmɛ yɛɛ dambila te ɔ moowɔ gegi balaŋ baŋ na be nunkyuese na be namense pou lee dekpaŋalaŋ keŋ man. Ɔ yaasee be kɔbasebia ŋan te ɔ besena be tebuluse ŋan pou buŋii. 16Keŋte ɔ yako balaŋ baŋ bɛɛ yɔɔ awuluŋna nɛ nyiaa, “Ɛ mo wɔ lee kɛbo! Ɛ na mo me kya dɛɛ besena ɛ kebu dedii ya!” 17Nombia kɛŋa yela ɔ kaseela baŋ tɔɔse Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako nyi, “O Wurubuarɛ, n deni dinaa keŋ man nombia ne hia maŋ nideli, te ŋe te di ma nyee mɔ.”
18Botɔɔ te Gyudatena kegyiise kaa bɔɔse e nyiaa, “Woŋ gyakoloŋ nombia te nyaŋ ke tale yɛɛ na kawola daa nyi Wurubuarɛ faa na neŋ doŋ nyi nya yɛɛ mena abɔɔ kɛŋa?” 19Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ɛ yɛlɛɛ Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa kei, weeya atoorote na maa ma ke bela.” 20Botɔɔ te Gyudatena kegyiise baŋ yako Yesu nyiaa, “Ba moo kulutooneŋ sɔŋola na looro bo ma Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa kei, te nyaŋ n ke tale mo weeya atooro ma ke?” 21Mɔna Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ Yesu ne kolosi ka wose man nombia nɛ, yɛna ŋon gbagba ɔ wose. 22Mena dɔɔ debaŋ keŋ Yesu be fom lee yeŋ man nɛ, ɔ kaseela baŋ tɔɔsewɔ nyi ɔ yako mena nombia kɛŋa. Te be lɛɛ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see, na Yesu nombia ŋan ɔ be yako nɛ di nideli. 23Yesu ke kyaa Gyerusalɛm Gyudatena nyeekelɛɛweeya kedi ŋan man nɛ, balaŋ burum naa gyakoloŋ nombia ŋan ɔ be yɛɛ nɛ te be lɛɛ e di. 24Mɔna Yesu ta mo ɔ wose lɔ be dɔɔ ya, nawolo nyi ɔ gyeŋ walaŋ kamasɛ dinɔɔ. 25Te yɛɛ keŋ nyi ŋolo keyako deniwalaŋ nombii fa e ya, nawolo nyi ɔ gyeŋ walaŋ kamasɛ nyeeman nombia.
3Yesu kawola Nikodemose nombia
1Mena debaŋ kenaŋ man nɛ, na Gyudatena kegyia ŋolo kyaawɔ keŋ ɔ yele yɛna Nikodemose. Ɔ kpuɛ Farasiitena dikpii keŋ man. 2Wee daale nelim nɛ ɔ korowɔ gyu Yesu gyaŋ te ɔ yako e nyiaa, “Kegyia, da gyeŋ nyi n yɛɛ wolale e ŋon Wurubuarɛ be kpila neŋ. Nawolo nyi ŋolo be kyaa keŋ waa tale yɛɛ gyakoloŋ nombia na nombia dinaana ŋan n ne yɛɛ nɛ, keŋ nyi Wurubuarɛ be kpuɛ na e ya.” 3Botɔɔ te Yesu yako e nyiaa, “Mɛɛ yako neŋ anokoare n ke nyii nyiaa, akpaa be ta bese lola walaŋ ya nɛ, ɔ be gyae waa naa Wurubuarɛ gyoori keŋ ya.”
4Keŋte Nikodemose bɔɔse Yesu nyiaa, “Walaŋ ŋon ɔ ba bee na, sena te baa bese tale lola e? Waa bese tale gyoo ɔ naa tɔɔman na baa lola e bela?” 5Botɔɔ te Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Mɛɛ yako neŋ anokoare n ke nyii nyiaa, akpaa ba te sɔ neŋ Wurubuarɛ loŋ na Wurubuarɛ ka mo ɔ feliŋ do n man ya na, n be gyae n ke tale gyoo Wurubuarɛ gyoori keŋ man ya. 6Deniwalaŋ na lola ɔ dinɔɔ bo, te Wurubuarɛ feliŋ ŋon mɔ na lola walaŋ bo ŋgba Wurubuarɛ dinɔɔ nɛ. 7Na yela keyɛɛ neŋ gyakoloŋ nyi me kpa, kaboena nyi ba bese lola neŋ bela ya. 8Feliŋ ne gyɔɔ bo gyu botɔɔ keŋ kɛɛ gyae. N ne nyii mena keŋ kɛɛ gyɔɔ mɔna n ba gyeŋ ke dalee yaa ke dee gyue ya. Mena mɔ te doo fa walaŋ kamasɛ ŋon Wurubuarɛ feliŋ ba lola e nɛ.”
9Keŋte Nikodemose bɔɔse Yesu nyiaa, “Sena te kɛŋa gyae ke tale kɔŋ mena?” 10Botɔɔ te Yesu bɔɔse e nyiaa, “Ŋgba n yɛɛ Gyudatena wolale kegyia e. N bee nyii mena nombia kɛŋa man yee? 11Mɛɛ yako neŋ anokoare n ke nyii nyiaa, nombia ŋan da gyeŋ nɛ te dɛɛ yako te ŋan dɛɛ naa mɔ nɛ te dee di ŋa wose man adansɛɛ, mɔna ɛ bɛɛ lɛɛ nombia ŋan dɛɛ yako ŋon nɛ di ya. 12Mɛɛ yako ŋon tɛɛle kei dɔɔ nombia te ɛ bɛɛ lɛɛ ŋa di ya na, sena te me yako ŋon Wurubuarɛ man nombia na ɛ kelɛɛ ŋa di? 13Ŋolo na ŋolo te gyuu ta Wurubuarɛ man ya, Gyisɛ maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon mɔɔ lee botɔɔ kɔŋ nɛ maageŋ.
14Ɛ gyeŋ nyi gyaŋgba keŋ na Wurubuarɛ yela Mosesi yɛɛ dom te ɔ moowɔ mataa na daŋ adido depampaa dinaa keŋ man. Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ be gyina ɔ sia kɛɛ mena dom kei na ɔ nyiŋa nyeedoŋ. Mena ke te baa gyɔ maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon mɔ mataa na ɔpaŋdaŋ adido. 15Na walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ maŋ di na, waa nyiŋ nyeedoŋ kekpaa keŋ.
16Lee mena keŋ Wurubuarɛ ne gyae balaŋ dɔɔ te ɔ moo ɔ bu dokoloŋ kooŋ ŋon fa, nyi walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ e di na ɔ be gyae waa yeŋ leki ya, mɔna waa nyiŋ nyeedoŋ kekpaa.” 17Nawolo nyi Wurubuarɛ te kpila ɔ bu tɛɛle kei dɔɔ nyi ɔ kaa bu balaŋ fɔɔ ya, mɔna ɔ kpila e bo na balaŋ ke ta ɔ dɔɔ nyiŋ nyeedoŋ.
18Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ e di na bɔɔ gyae baa bu e fɔɔ ya, te ŋon ɔ te lɛɛ e di ya na be wulaa bu e fɔɔ, nawolo nyi ɔ te lɛɛ Wurubuarɛ bu dokoloŋ kooŋ ŋon di ya. 19Nombia ŋan bɔɔ mo bu tɛɛle kei dɔɔ balaŋ fɔɔ yɛna nyi, keŋmaŋee te kɔŋ tɛɛle kei dɔɔ, mɔna balaŋ ne gyae ditiŋtɛɛ bo kela keŋmaŋee keŋ. Nawolo nyi be nombia ŋan bɛɛ yɛɛ nɛ yɛɛ dukum ke. 20Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne yɛɛ dukum na, ɔ ne kɔla keŋmaŋee keŋ te ɔ bɛɛ benaa ke ya. Nawolo nyi ɔ bɛɛ gyae nyi ɔ nombiakumɛɛ ŋan ka lee debɔɔ ya. 21Mɔna walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne yɛɛ nombia kpaakpaa nɛ, ɔ na benaa keŋmaŋee keŋ. Nawolo nyi keŋmaŋee keŋ gyae ka lese ɔ nombia ŋan ɔ ne yɛɛ nɛ wola nyi ɔ ne yɛɛ Wurubuarɛ kegyaebii.
Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre kedi Yesu wose man adansɛɛ
22Kɛŋa wɔle nɛ Yesu na ɔ kaseela baŋ gyuu Gyudia tɛɛle man. Yesu kyaawɔ botɔɔ weeya akalansɛɛ ŋaale te ɔ sɔɔ balaŋ Wurubuarɛ loŋ. 23Debaŋ kenaŋ na Gyɔn mɔ ne sɔ balaŋ Wurubuarɛ loŋ donɔɔ keŋ bɛɛ baake ke nyi Aenɔn keŋ ka benaa na Salim donɔɔ nɛ man. Nawolo nyi na loŋ boe botɔɔ, te balaŋ mɔ na gyem tisi ɔ dɔɔ nyi waa sɔ wɔ Wurubuarɛ loŋ. 24Debaŋ kenaŋ na ba te kyaŋa ta Gyɔn tɔ deni ya.
25Gyuda baale ŋolo na Gyɔn kaseela baŋ man baale lɛɛ aŋmaareŋ lee mena keŋ bɛɛ mo loŋ faafo ba wose lee ba amanberɛ gbɛɛ nɛ wose man. 26Botɔɔ te Gyɔn kaseela baŋ kɔŋawɔ Gyɔn gyaŋ kaa yako e nyiaa, “De Gbeŋgyoo, n ne tɔɔse balee ŋon nafɔ ɔ kpuɛ na daa Gyɔɔdan boo keŋ diŋgyiŋ, te n be di ɔ wose man adansɛɛ nideli nɛ? Kɛɛ, ɔ ne sɔ balaŋ Wurubuarɛ loŋ, te balaŋ pou ne gyu ɔ gyaŋ.” 27Keŋte Gyɔn tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Nyi Wurubuarɛ te fa walaŋ gbɛɛ nyi waa yɛɛ kolo ya nɛ, ɔtenate be gyae waa tale yɛɛ ya. 28Ɛmɛɛ gbagba ɛ ke tale di maŋ adansɛɛ nyi me yakowɔ nyiaa, Na maŋ yɛna Nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ ya, mɔna Wurubuarɛ kpila maŋ bo nyi maa kyaŋ gbɛɛ ta ɔ siaman kɔŋ.”
29Keŋte Gyɔn gyɔɔ dudu yako wɔ nyiaa, “Walaŋ ŋon ɔ dana alowɔle na, ŋon yɛna alowɔle ŋon baale. Mɔna alowɔle baale ŋon ɔ gyoona dɔɔ bɛɛ sem bo yenaŋ tei, te akpaa be nyii alowɔle baale ŋon woya na ne yɛɛ wɔ gyoŋ nideli. Mena mɔ yaa yɛɛ maŋ gyoŋ nideli debokeiman ŋgba mɔɔ nyii Yesu nkaŋ nɛ. 30Kaboena nyi Yesu yele dɛɛ lee kela maŋ.
31Walaŋ ŋon ɔ ba lee adido kɔŋ nɛ ɔ kela walaŋ kamasɛ, te walaŋ ŋon ɔ ba lee tɛɛle kei dɔɔ nɛ ɔ yɛɛ tɛɛle kei dɔɔ walaŋ e te ɔ ne kolosi tɛɛle kei dɔɔ nombia bo. Walaŋ ŋon ɔ ba lee adido nɛ, ɔ kela kpene kamasɛ. 32Nombia ŋan ɔ be naa na ŋan ɔ be nyii nɛ wose man adansɛɛ te ɔ ne dii, mɔna ŋolo te lɛɛ wa adansɛɛ keŋ di ya. 33Te walaŋ ŋon ɔ be lɛɛ wa adansɛɛ keŋ di na, na ɔtenate te sɛɛ baa nyi Wurubuarɛ nombia ŋan yɛɛ ampaŋ. 34Walaŋ ŋon Wurubuarɛ be kpila e na ɔ ne kolosi Wurubuarɛ nombia bo, nawolo nyi Wurubuarɛ ta mo ɔ feliŋ ŋon do walaŋ ŋonaŋ man nideli. 35Kya ŋon ne gyae ɔ bu ŋon nombia, te ɔ moo kpene kamasɛ do e ɔ nyiŋmaa man. 36Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ ɔ bu ŋon di na waa nyiŋ nyeedoŋ kekpaa, te walaŋ kamasɛ ŋon ɔ bɛɛ ɔ bu ŋon na ɔ be gyae waa nyiŋ nyeedoŋ kei ya, mɔna Wurubuarɛ waa gyeŋ baŋ do e kekpaakekpaa.”
4Yesu kekolosi na Samaria alo ŋolo
1Farasiitena baŋ nyiiwɔ nyi Yesu ne nyiŋ balaŋ burum sɔ wɔ Wurubuarɛ loŋ kela Gyɔn Wurubuarɛ loŋsɔɔre. 2Mɔna Yesu gbagba dɔɔ ɔ te sɔ ŋolo na ŋolo Wurubuarɛ loŋ ya, ɔ kaseela baŋ sɔɔ na wɔ. 3Yesu ke nyii mena keŋ balaŋ ne kolosi ɔ wose man nombia nɛ, ɔ korowɔ lee Gyudia tɛɛle man bese gyu Galelia tɛɛle man. 4Na kaboena nyi waa mo na Samaria tɛɛle man. 5Mena dɔɔ ɔ moowɔ botɔɔ kelii Samariatena donɔɔ keŋ bɛɛ baake ke nyi Sikya nɛ man. Sikya donɔɔ kei benaa na tɛɛle keŋ Gyekɔpo ba mo fa ɔ bu Gyosɛfo nɛ. 6Na Gyekɔpo ditiribuŋ doo botɔɔ. Yesu kelii botɔɔ nɛ, na ɔ te kaa mena dɔɔ ɔ tisiwɔ kyaa ditiribuŋ keŋ gyaŋ. Debaŋ kenaŋ na weese ta seŋ dɛɛ.
7Ɔ ke kyaa botɔɔ nɛ Samaria alo ŋolo kɔŋawɔ botɔɔ ɔ kaa kyee loŋ, keŋte Yesu sola e nyi “Fa maŋ loŋ maa nyɔɔ.” 8Debaŋ kenaŋ na, ɔ kaseela baŋ te lam donɔɔ keŋ man be kaa lɛɛ weenɛɛ. 9Botɔɔ te Samaria alo ŋon yako Yesu nyiaa, “N yɛɛ Gyuda baale e te maŋ mɔ yɛɛ Samaria alo e. Woŋ dɔɔ te n na sola maŋ loŋ?” Keŋ dɔɔ ɔ be bɔɔse mena yɛna nyi, Gyudatena na Samariatena bɛɛ gyoo ya. 10Keŋte Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Akpaa nyeŋ gyeŋ Wurubuarɛ kolo anefaŋ na walaŋ ŋon ɔ na sola neŋ loŋ kei nɛ, nafɔ nyaŋ ka sola e na waa fa neŋ loŋ keŋ kɛɛ fa nyeedoŋ nɛ.”
11Botɔɔ te alo ŋon yako e nyiaa, “Kegyia, ditiribuŋ keŋ dana siiliŋ te n be dana kpene keŋ n ka mo kyee loŋ keŋ ya. Aleŋ te nyaŋ kenyiŋ mena nyeedoŋ loŋ kei. 12Yaa nyaŋ kela na de naana Gyekɔpo ŋon ɔ be wula ditiribuŋ kei fa daa nɛ? Ŋon gbagba na ɔ bia na ɔ wonembia pou nyɔɔ loŋ lee ditiribuŋ kei man.” 13Keŋte Yesu tiranɔɔ fa alo ŋon nyiaa, “Walaŋ kamasɛ ŋon waa nyɔɔ loŋ kei nɛ, loŋboaneŋ gyae ka ko e bela. 14Mɔna walaŋ kamasɛ ŋon waa nyɔɔ loŋ keŋ maa fa e nɛ, loŋboaneŋ be gyae ka ko e bela ya. Loŋ keŋ maa fa e nɛ gyae ke doo ɔ man ŋgba ditiribuŋ nɛ, na ka ke fa e nyeedoŋ loŋ na waa nyiŋ nyeedoŋ kekpaakekpaa.” 15Botɔɔ te alo ŋon yako e nyiaa, “Kegyia, akpaa mena na fa maŋ mena loŋ kei na loŋboaneŋ ba tekaa ko maŋ bela ya, na maa tina ditiribuŋ kei man kekɔŋ yela.”
16Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Gyu ke baake n baale na ɛ ke kɔŋ.” 17Te alo ŋon yako e nyiaa, “Mɔɔ dana baale ya.” Keŋte Yesu yako e nyiaa, “N te yako anokoare nyi n be dana baale ya. 18N taŋ ke yala baala banoŋ, te ŋon gyaŋ n kyaa debokeiman nɛ ɔ te yɛɛ n baale e ya. Mena dɔɔ nombia ŋan n be yako maŋ nɛ yɛɛ ampaŋ.” 19Botɔɔ te alo ŋon yako e nyiaa, “Kegyia ma te naa nyi n yɛɛ Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre e ampaŋ. 20De naanaɔ som Wurubuarɛ bo bula kei dɔɔ, mɔna ɛmɛɛ Gyudatena kpa Gyerusalɛm donɔɔ man te kaboena nyi dɛɛ som Wurubuarɛ.” 21Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Alo lɛɛ maŋ di, debaŋ daale gyae kekɔŋ keŋ bɔɔ gyae baa tekaa som Wurubuarɛ bula kei dɔɔ yaa Gyerusalɛm donɔɔ man ya. 22Ɛmɛɛ Samariatena na som Wurubuarɛ ŋon ɛ ba gyeŋ e ya, te daa Gyudatena dɔɔ dɛɛ som Wurubuarɛ ŋon da gyeŋ e, nawolo nyi nyeekelɛɛ gyae ke ta bo Gyudatena dɔɔ kɔŋ.
23Debaŋ daale ne kɔŋ te ke taŋ kekɔŋ, keŋ nyi baŋ bɛɛ som Wurubuarɛ anokoare man nɛ, baa mo Wurubuarɛ Feliŋ na anokoare bo som Wurubuarɛ nawolo nyi mena somra kɛwɔ dinɔɔ te Wurubuarɛ ne gyae. 24Wurubuarɛ yɛɛ feliŋ e, mena dɔɔ baŋ baa som e nɛ kaboena nyi baa mo ɔ feliŋ na anokoare som e.” 25Botɔɔ te Samaria alo ŋon yako e nyiaa, “Ma gyeŋ nyi Nyeelɛɛre ŋon bɛɛ baake e nyi Kristo nɛ waa kɔŋ. Ɔ kɔŋ na waa kaa lese kpene kamasɛ man fa daa.” 26Keŋte Yesu torowɔ yako e nyiaa, “Maŋ ŋon mɛɛ kolosi na neŋ nɛ, maŋ yɛna nyeelɛɛre ŋon.”
27Be kee kolosi kenaŋ nɛ, te Yesu kaseela baŋ leewɔ donɔɔ man kɔŋ. Ba kena ŋgba Yesu na alo ŋon seŋɛɛ bee kolosi nɛ, yɛɛ wɔ gyakoloŋ. Mɔna be man ŋolo te tale bɔɔse alo ŋon nyi woŋ te ɔ ne gyae ya, te ba te tale bɔɔse Yesu mɔ nyi weera ɔ ne kolosi na alo ŋon ya. 28Botɔɔ te alo ŋon tina osuŋ keŋ yela, te ɔ yeuwɔ gyu donɔɔ keŋ man ke yako balaŋ nyiaa, 29“Ɛ kɔŋ kaa kɛɛ balee ŋolo ŋon ɔ be yako maŋ ma wose man nombia ŋan pou mɔɔ yɛɛ nɛ. Na ŋon yɛna Kristo, nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ baa yaa?” 30Mena dɔɔ balaŋ leewɔ donɔɔ keŋ man kɔŋ Yesu gyaŋ.
31Debaŋ kenaŋ na te ɔ kaseela baŋ waase e nyiaa, “De Gbeŋgyoo mo kolo tina n nɔɔ” 32Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Me dana weenɛɛ ŋaale maa di keŋ ɛ ba gyeŋ ya.” 33Botɔɔ te ɔ kaseela baŋ bɔɔse dɔŋa nyiaa, “Doona ŋolo saa weenɛɛ baa kɔna e?” 34Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Me weenɛɛ yɛna nyi maa yɛɛ me kya ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ kegyaebii, na maa yɛɛ tom keŋ ɔ ba mo fa maŋ nɛ kelii ɔto. 35Ɛmɛɛ gbagba ne tale yako nyi ‘Te ka gyaalaŋna banaara na weenɛɛ kekɛrɛɛ te lii.’ Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, ɛ gyina ɛ sia na ɛ ke kɛɛ wɔɔse ŋan. Ɛ kena nyi abɔɔ ŋan te yɛɛ na kekɛrɛɛ. 36Walaŋ ŋon ɔ ne kɛrɛɛ weenɛɛ ŋan nɛ baa tɔ e kom, te ɔ ne yilaa abɔɔ ŋenaŋ bo see fa nyeedoŋ kekpaakekpaa keŋ. Mena dɔɔ walaŋ ŋon ɔ be fare na walaŋ ŋon ɔ be kɛrɛɛ nɛ pou baa bom di gyoŋ. 37Dudu keŋ bɔɔ gyɔɔ nyi, ‘Ŋolo ne duula te ŋolo mɔ ne karala’ nɛ yɛɛ ampaŋ. 38Me kpila ŋon baa nyi ya gyu ke kɛrɛɛ weenɛɛ wɔɔ keŋ ɛ te yɛɛ tom ya nɛ man. Baale yɛɛna tom keŋ, te ɛmɛɛ kɔŋawɔ ɛ ne di ba tom keŋ bɔɔ yɛɛ nɛ tɔnɔɔ.”
39Balaŋ baŋ be kyaa Samaria donɔɔ keŋ man nɛ, be man burum lɛɛ Yesu di nawolo nyi alo ŋon yakowɔ nyiaa, “Ɔ te yako maŋ ma wose man nombia ŋan pou weesɛɛ nɛ.” 40Mena dɔɔ Samariatena baŋ kekɔŋ ɔ gyaŋ nɛ, be waase e nyi waa kyaa be gyaŋ, te Yesu dii weeya ala be gyaŋ. 41Yesu nombia ŋan ɔ ba wolo nɛ yela balaŋ burum lɛɛ e di. 42Keŋte be yako alo ŋon nyiaa, “Nɛnɛɛ dɔɔ nɛ na n nɔɔwoya ŋan dɔɔ te de lɛɛ e di ya, mɔna daa gbagba te nyii e te da te naa nyi ŋon yɛna balaŋ pou nyeelɛɛre gbagba ŋon.”
Yesu kekyɔ tomyɛɛre kegyia ŋolo bu kawee
43Yesu kedi weeya ala botɔɔ wɔle nɛ, ɔ leewɔ botɔɔ bese gyu Galelia tɛɛle man. 44Nawolo nyi Yesu gbagba yakowɔ nyiaa, “Bɔɔ ne lɛɛ Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre kamasɛ do ŋon gbagba ɔ donɔɔ man ya.” 45Yesu kekɔŋ kaa gyoo Galelia nɛ, botɔɔtena lɛɛ e nideli, nawolo nyi be naa nombia ŋan pou ɔ be yɛɛ Gyerusalɛm donɔɔ man debaŋ keŋ bɔɔ gyu be kaa di ba nyeekelɛɛwee keŋ nɛ.
46Keŋte Yesu besewɔ gyu Kaanan donɔɔ keŋ ke kyaa Galelia tɛɛle man nɛ man. Mena donɔɔ kenaŋ man te ɔ besena loŋ yɛɛ soloŋ nɛ. Debaŋ kenaŋ na tomyɛɛre kegyia ŋolo kyaa botɔɔ keŋ ɔ bu na wee Kapanum donɔɔ man. 47Tomyɛɛre kegyia ŋon kenyii nyi Yesu ta lee Gyudia kɔŋ Galelia botɔɔ nɛ, ɔ gyuuwɔ ɔ gyaŋ ke waase e nyi ɔ bu na wee ɔ doo Kapanum donɔɔ man ɔ ne gyae waa yeŋ. Mena dɔɔ waa kɔŋ na ɔ kaa kyɔ e kawee fa e. 48Botɔɔ te Yesu yako e nyiaa, “Na ɛ kena gyakoloŋ nombia na nombia dinaana ya nɛ, nafɔ ɛ man walaŋ kamasɛ be gyae waa lɛɛ maŋ di ya.” 49Keŋte kegyia ŋon yako Yesu nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, waase kɔŋ dee gyu bileŋ na mena ya na me bu ŋon waa yeŋ.” 50Botɔɔ te Yesu yako e nyiaa, “Ta, n bu ŋon waa nyiŋ nyeedoŋ.” Balee ŋon lɛɛ Yesu nɔɔwoya ŋan di te ɔ laŋawɔ. 51Balee ŋon keta ɔ ne gyu ɔ dɛɛ nɛ, ɔ gyaŋee na ɔ tewulɛɛ gbɛɛnaa man te be yako e nyiaa, “N bu ŋon wose te yɛɛ e doŋ.” 52Botɔɔ te balee ŋon bɔɔse ɔ tewulɛɛ baŋ nyiaa, debaŋ woŋti man te me bu ŋon wose yɛɛ e doŋ? Keŋte be tiranɔɔ fa nyiaa, “Dana weeseteŋteŋ kegyɔ ŋgba debaŋ dokoloŋ nɛ, te bu ŋon wose yɛɛ e doŋ.” 53Botɔɔ te ɔ kya ŋon tɔɔsewɔ nyiaa, debaŋ kenaŋ man pɛpɛɛpɛ te Yesu yako e nyiaa, “N bu ŋon wose gyae ke yɛɛ e doŋ.” Mena dɔɔ ŋon na ɔ dekpaŋalaŋmantena pou lɛɛ Yesu di. 54Yesu ka lee Gyudia kɔŋ Galelia tɛɛle man nɛ, kei yɛna gyakoloŋ nombia bolate keŋ ɔ be yɛɛ.
5Yesu kekyɔ ɔtakase ŋolo kawee
1Kɛŋa wɔle nɛ, Gyudatena ne di bɔ ɔsom wee dinaa daale Gyerusalɛm donɔɔ man, te Yesu mɔ gyuu botɔɔ. 2Na depaa daale kyaa Gyerusalɛm donɔɔ man keŋ bɛɛ baake ke be dɛɛ dei man nyi Bɛtesaida. Mena depaa kei benaa na denanɔɔ keŋ bɛɛ baake ke nyi “Namense Denanɔɔ” nɛ, te be baŋee kefɛɛse anoŋ kilisi ke. 3Kaweesetena kpookpoo burum ŋgba siayɛlɛɛsatena na ɔtakasese na baŋ ba yenaase ba yekee nɛ na lee donɔɔ keŋ man kaa doo botɔɔ daa loŋ keŋ kewosi. 4Nawolo nyi be kyaa be kyaa na, Wurubuarɛ kpilale ne kyaa kaa wosi loŋ kenaŋ te kaweete ŋon ɔ taŋgbɛɛ ka gyoo loŋ keŋ man na, ɔ kawee ne taŋ.
5Na balee ŋolo ŋon ɔ be tekerii kulutooneŋ sao na kufu gyanaara nɛ doo botɔɔ. 6Yesu kena balee ŋonaŋ te ɔ ke nyii nyi ɔ ta wee kyare nɛ ɔ bɔɔse e nyiaa, “N ne gyae n kawee ke taŋ?” 7Botɔɔ te kaweete ŋon tiranɔɔ fa e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, akpaa be wosi loŋ keŋ na, mɔɔ ne nyiŋ ŋon waa gate maŋ ka do ke man ya. Akpaa ma mo maa yɛɛ kakyeŋ koro ka gyoo na ŋolo te taŋgbɛɛ maŋ.” 8Botɔɔ te Yesu yako e nyiaa, “Koro! Gate n dofoŋoŋ na n ke ta.” 9Debokenaŋ man te balee ŋon kawee taŋawɔ te ɔ korowɔ gate ɔ dofoŋoŋ te ɔ tɛɛwɔ laŋ. Mena wee kenaŋ yɛɛ Gyudatena kefɛɛfowee ke. 10Mena dɔɔ Gyudatena kegyiise yako balee ŋon bɔɔ kyɔ e nɛ nyiaa, “Gyɛŋ yɛɛ da kefɛɛfowee ke, te da mmaraa bɛɛ fa gbɛɛ nyi nya seele n dofoŋoŋ ya.” 11Keŋte balee ŋon tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Walaŋ ŋon ɔ be kyɔ maŋ me kawee nɛ, yako na maŋ nyi maa gate ma dofoŋoŋ na maa ta.” 12Botɔɔ te be bɔɔse e nyiaa, “Walaŋ woŋti yako na neŋ nyi nya gate n dofoŋoŋ na n keta?” 13Mɔna balee ŋon Yesu be kyɔ e ɔ kawee nɛ, ta gyem nyi Yesu kyɔɔna e ɔ kawee keŋ ya. Nawolo nyi na balaŋ boe botɔɔ te Yesu mɔ ta ŋere gyoo be man. 14Kenaŋ wɔle nɛ, Yesu kena balee ŋonaŋ Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man te ɔ yako e nyiaa, “Kɛɛ, nɛnɛɛ n wose te yɛɛ neŋ doŋ, na tekaa yɛɛ dukum bela ya. Na mena ya na kpene keŋ gyae kekɔŋ n dɔɔ nɛ, gyae ka kela kei.” 15Botɔɔ te balee ŋon gyuuwɔ keyako Gyudatena kegyiise baŋ nyiaa, Yesu kyɔɔ na e ɔ kawee keŋ.
16Mena dɔɔ Gyudatena kegyiise baŋ naase Yesu diyem, nawolo nyi ɔ te kyɔ kawee ba kefɛɛfowee. 17Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Me kya Wurubuarɛ ne yɛɛ tom debaŋ kamasɛ kaa lii na gyɛŋ, mena dɔɔ kaboena nyi maŋ mɔ maa yɛɛ tom mena.” 18Lee mena nombia kɛŋa dɔɔ nɛ Gyudatena kegyiise baŋ yase sia gyae gbɛɛ keŋ baa mo ko Yesu. Nawolo nyi na keŋ ɔ be wɔlɛɛ ba kefɛɛfowee keŋ kaageŋ dɔɔ ya, mɔna ɔ kpa ɔ kya yɛna Wurubuarɛ keŋ nawolo nyi ɔ dokoso yɛna Wurubuarɛ. 19Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, kolo be kyaa keŋ maŋ Wurubuarɛ bu ŋon ne yɛɛ ma wose dɔɔ ya. Kpene keŋ me naa me kya ne yɛɛ na keŋ te mɛɛ yɛɛ. Kpene keŋ kya ŋon ne yɛɛ na, keŋ te maŋ ɔ bu ŋon mɔ ne yɛɛ. 20Nawolo nyi me kya ne gyae maŋ te ɔ na wola maŋ kpene kamasɛ keŋ ŋon gbagba ne yɛɛ nɛ. Waa wola maŋ abɔɔ dinaana ŋan kela kɛŋa na maa yɛɛ, na ɛ wose ka yeŋ ŋon. 21Mena keŋ kya ŋon ne gyuusu woya te ɔ ne fa wɔ nyeedoŋ nɛ, mena kee te maŋ ɔ bu ŋon mɔ maa fa balaŋ baŋ maŋ gbagba ne gyae nɛ nyeedoŋ. 22Kya ŋon gbagba bee di balaŋ nombia ya. Ɔ ta mo balaŋ nombia kedi pou do maŋ ɔ bu ŋon nyiŋmaa man, 23na balaŋ pou ke nyiŋ lese maŋ ɔ bu ŋon yele ŋgba mena keŋ bɛɛ lese me kya ŋon yele nɛ. Walaŋ ŋon ɔ bɛɛ lese maŋ ɔ bu ŋon yele ya na, ɔ bɛɛ lese me kya ŋon ɔ be kpila maŋ ɔ bu ŋon nɛ yele ya.
24Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, walaŋ kamasɛ ŋon ɔ nyii me nɔɔwoya te ɔ lɛɛ walaŋ ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ di na, waa nyiŋ nyeedoŋ kekpaa te bɔɔ gyae baa bu e fɔɔ ya. Kei nawolo baa nyi ɔ ta lee yeŋ man kɔŋ nyeedoŋ man. 25Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, debaŋ daale ne kɔŋ te ke taŋ ke kɔŋ keŋ balaŋ baŋ be yɛɛ ŋgba woya nɛ, nawolo nyi ba te lɛɛ Wurubuarɛ nombia ŋan di dɔɔ ya nɛ, baa nyii maŋ Wurubuarɛ bu ŋon dei. Balaŋ baŋ baa nyii me dei te baa yɛɛ kpene keŋ mɔɔ yako wɔ nɛ na baa nyiŋ nyeedoŋ. 26Mena keŋ me kya ŋon ne fa balaŋ nyeedoŋ nɛ, mena mɔ te ɔ faa maŋ ɔ bu doŋ nyi maa fa balaŋ nyeedoŋ. 27Ɔ te fa maŋ ɔ bu ŋon doŋ nyi maa di balaŋ nombia, nawolo nyi maŋ yɛna Deniwalaŋ Bu ŋon. 28Ɛ na yeli nombia kɛŋa ke yɛɛ ŋon gyakoloŋ ya, nawolo nyi debaŋ daale gyae kekɔŋ keŋ woya pou baa nyii ma woya, 29na baa lee ba yebɔɔse man kɔŋ. Baŋ bɔɔ yɛɛ nombia kpaakpaa nɛ baa koro na baa nyiŋ nyeedoŋ, te baŋ bɔɔ yɛɛ nombiakumɛɛ nɛ baa koro na baa bu wɔ fɔɔ.”
Yesu adansɛɛtena
30“Maŋ gbagba bɛɛ yɛɛ kolo me baam dɔɔ ya. Mena keŋ me kya Wurubuarɛ de yako maŋ nɛ, mena te mee di balaŋ nombia, te me nombia kedi mɔ doo na ke gbɛɛ. Nawolo nyi na maŋ gbagba kegyaebii te mɛɛ yɛɛ ya, mɔna me kya ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ kegyaebii te mɛɛ yɛɛ. 31Nyi akpaa maŋ gbagba de di ma wose man adansɛɛ na, ɛ be gyae ɛ ke lɛɛ maŋ di ya. 32Mɔna ŋolo kyaa keŋ ɔ ne di ma wose man adansɛɛ, te ma gyeŋ nyi wa adansɛɛ keŋ ɔ ne dii lee ma wose man nɛ yɛɛ ampaŋ. 33Ɛ kpila balaŋ gyu Gyɔn gyaŋ, te ɔ dii anokoare keŋ wose man adansɛɛ fa ŋon. 34Na mɛɛ gyae bo nyi denibalaŋ baa di ma wose man adansɛɛ ya, mɔna ɛ nyeedoŋ kenyiŋ dɔɔ te mɛɛ yako kɛŋa. 35Gyɔn yɛɛ ŋgba kanea keŋ kɛɛ naa te kɛɛ ŋalakee nɛ, te ɛ gyaewɔ nyi ɛ ke di kanea kenaŋ gyoŋ kyomii. 36Me dana ŋolo ŋon ɔ ne di ma wose man adansɛɛ, te wa adansɛɛ kenaŋ kela Gyɔn wui keŋ ɔ be dii lee ma wose man nɛ. Nawolo nyi tom keŋ me kya Wurubuarɛ ba mo do maŋ me nyiŋmaa man nyi maa yɛɛ ke kelii ɔto te mɛɛ yɛɛ ke nɛ, ne diina adansɛɛ lee ma wose man nyi me kya ŋonaŋ kpila na maŋ. 37Me kya ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ, ŋon gbagba mɔ ne di ma wose man adansɛɛ. Ɛ te nyii ta ɔ nɔɔwoya ya, te ɛ te naa ta ɔ dinɔɔ mɔ ya. 38Ɔ nombia be doo ɛ konɔɔse man ya, nawolo nyi ɛ bɛɛ lɛɛ walaŋ ŋon ɔ be kpili nɛ di ya. 39Ɛ ne yase ɛ sia kasee Wurubuarɛ nombia ŋan nawolo nyi na ya agyueŋ yɛna nyi ŋe man te ɛ ke nyiŋ nyeedoŋ kekpaa keŋ. Te mena Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see kɛŋa ne di ma wose man adansɛɛ. 40Mɔna ɛ bɛɛ gyae ɛ ke kɔŋ me gyaŋ na ɛ kaa nyiŋ nyeedoŋ kekpaa keŋ ya.
41Na ma kegyaebii yɛna nyi balaŋ baa kɛlɛɛ maŋ ya. 42Mɔna ma gyeŋ ɛ dinɔɔ te ma gyeŋ nyi ɛ bɛɛ gyae Wurubuarɛ lee ɛ konɔɔse man ya. 43Me kɔŋae me kya ŋon yele man mɔna ɛ te lɛɛ maŋ ya. Mɔna akpaa ŋolo de kɔŋ ŋon gbagba yele man na ɛ ke lɛɛ e. 44Ɛ ne gyae nyi ɛ ke kɛlɛɛ dɔŋa, mɔna ɛ bɛɛ gyae nyi Wurubuarɛ dokoloŋ ŋon ke kɛlɛɛ ŋon ya. Kenaŋ na sena te ɛ ke tale lɛɛ maŋ di? 45Ɛ na gyueŋ nyi maŋ ne gyaela me kaa yako ɛ nombiakumɛɛ fa me kya Wurubuarɛ ya. Mosesi ŋon ɛ ba mo ɛ loo gyakaa ɔ dɔɔ nɛ, ŋon ne gyaela waa mo ɛ nombiakumɛɛ gyu me kya siaman. 46Nyi yeŋ lɛɛ Mosesi di na nafɔ ɛ kelɛɛ maŋ mɔ di, nawolo nyi ma wose man nombia te Mosesi ŋmarasewɔ. 47Mɔna nyi akpaa ɛ bɛɛ lɛɛ kpene keŋ ɔ be ŋmarase nɛ di ya na, sena te ɛ kelɛɛ kpene keŋ mɛɛ yako nɛ di?”
6Yesu kefa balaŋ kakpoŋse banoŋ (5000) weenɛɛ
Mateo 14:13-21; Maake 6:30-44; Luka 9:10-17
1Weeya akalansɛɛ ŋaale wɔle nɛ, Yesu toŋa Galelia depaa keŋ bɛɛ baake ke bela nyi Tiberiase nɛ gyu ke diŋgyiŋ. 2Balaŋ burum sila ɔ gbɛɛ gyu botɔɔ, nawolo nyi be naa gyakoloŋ nombia na nombia dinaana ŋan ɔ be yɛɛ lee mena keŋ ɔ be kyɔ balaŋ kaweese nɛ dɔɔ. 3Keŋte Yesu na ɔ kaseela baŋ gyeŋa bula daale kekyaa botɔɔ. 4Debaŋ kenaŋ na Gyudatena nyeekelɛɛwee kedi keŋ ta benaa.
5Yesu gɛɛsewɔ kɛɛ te ɔ naawɔ nyi balaŋ burum ne kɔŋ ɔ gyaŋ keŋte ɔ bɔɔse Filipo nyiaa, “Aleŋ te dee nyiŋ weenɛɛ lɛɛ fa balaŋ burum kɛwɔ dinɔɔ kedi?” 6Yesu bɔɔse Filipo mena nombia kɛŋa na waa mo kɛɛ wa agyueŋ nawolo nyi ŋon gbagba wulaa ɔ gyeŋ kpene keŋ waa yɛɛ. 7Botɔɔ te Filipo tiranɔɔ fa e nyiaa, “Pɛ walaŋ kamasɛ kenyiŋ kyomii di koraŋ na, kaboena nyi dɛɛ mo tomyɛɛre kegyia ŋolo gyaalaŋna gyanaara kɔba bo lɛɛ weenɛɛ.” 8Keŋte ɔ kaseela baŋ ŋolo ŋon bɛɛ baake e nyi Anderiase, ŋon ɔ kegyia yɛna Simɔn Pita nɛ yakowɔ nyiaa, 9“Bu ŋolo kyaa kɛbo keŋ ɔ dana bodobodose anoŋ na kpebia bala. Mɔna woŋ te kɛŋa gyae keyɛɛ balaŋ burum kɛwɔ.” 10Botɔɔ te Yesu yako ɔ kaseela baŋ nyiaa, “Ɛ yela balaŋ baŋ pou ke tisi kyakee.” Na ŋalese murumuru ŋaale kyaa botɔɔ, mena dɔɔ balaŋ baŋ pou tisiwɔ kyakee botɔɔ. Baala baŋ be kyaa botɔɔ nɛ baa yɛɛ ŋgba balaŋ kakpoŋse banoŋ nɛ. 11Keŋte Yesu moo bodobodose ŋan te ɔ fanewɔ fa Wurubuarɛ karaŋ, te ɔ moo ŋa kpɛlɛɛ fa balaŋ baŋ be kyaa botɔɔ nɛ. Mena ke te ɔ moo kpebia ŋan mɔ te ɔ fanewɔ fa Wurubuarɛ karaŋ te ɔ kpɛlɛɛ ŋa fa balaŋ baŋ pou. Balaŋ baŋ diiwɔ baa ba kegyaebii. 12Balaŋ baŋ pou kedi baa nɛ Yesu yako ɔ kaseela baŋ nyiaa, “Ɛ tɔɔsee weenɛɛ akaŋ ŋan pou, ɛ na yeli ŋa kewɔlɛɛ ya.” 13Weenɛɛ ŋan balaŋ baŋ be dii kaase nɛ, be tɔɔsee ŋa buruburu akaŋ ŋan na be nyiŋa doŋase kufu ala. 14Balaŋ baŋ kena gyakoloŋ nombia ŋan Yesu be yɛɛ nɛ be yakowɔ nyiaa, “Kei yɛna Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre ŋon ɔ be yako see nyi waa kɔŋ tɛɛle kei dɔɔ nɛ ampaŋ.” 15Na Yesu taŋ kena nyi balaŋ baŋ ne gyae be kaa kyaŋ e, na baa ŋere e mo e see be gyoo mena dɔɔ ŋon waageŋ wɔŋa ɔ wose lee be man gyu ke kyaa bula keŋ dɔɔ bela.
Yesu keta loŋ dɔɔ
16Kelii balinɔɔ nɛ Yesu kaseela baŋ besewɔ gyu depaa keŋ nɔɔman, 17keŋte ba gyoowɔ degbele daale man te ba moo ba nyee baŋ bee gyu Kapanum donɔɔ man. Debaŋ kenaŋ na tɛɛ te biri mɔna Yesu sɛɛ ɔ te kɔŋa ta be gyaŋ ya. 18Te feliŋ dinaa daale korowɔ ne gyɔɔ loŋ keŋ dɔɔ keŋ te yɛɛ nsendee ya. 19Ɔ kaseela baŋ kesaa degbele keŋ gyu siaman keŋ gyae keyɛɛ ŋgba gbɛɛkemaa atooro na yale nɛ, be naa Yesu dɔŋɛɛ loŋ keŋ dɔɔ ɔ ne kɔŋ ba degbele keŋ gyaŋ, keŋte gyakoloŋ gyoo wɔ. 20Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ɛ na yee ya, maŋ ŋonaŋ.” 21Botɔɔ te be lɛɛ Yesu gyoŋ man do ba degbele keŋ man, debokenaŋ man te be kelii botɔɔ keŋ bee gyu nɛ.
22Tɛɛ kena nɛ, balaŋ burum baŋ bɔɔ kaa depaa keŋ diŋgyiŋ nɛ naawɔ nyi degbele dokoloŋ doo la botɔɔ. Te ba gyeŋ mɔ nyi Yesu ta gyoo degbele kenaŋ man kpu na ɔ kaseela baŋ ya. Ɔ kaseela baŋ baageŋ gyoola ke man laŋ. 23Agbelese ŋaale mɔ lee Tiberiase donɔɔ man kɔŋ diŋgyiŋ botɔɔ, benaa na botɔɔ keŋ Yesu ba mo bodobodo fane fa Wurubuarɛ karaŋ te ɔ ba mo fa balaŋ burum baŋ be dii nɛ. 24Balaŋ burum baŋ kena nyi Yesu na ɔ kaseela baŋ be kyaa botɔɔ ya nɛ, ba gyoowɔ agbelese ŋenaŋ man gyu Kapanum donɔɔ man bɛɛ kɛo e.
Yesu yɛna nyeedoŋ weenɛɛ
25Balaŋ baŋ ke gyu kena Yesu boo keŋ diŋgyiŋ nɛ be bɔɔse e nyiaa, “De Gbeŋgyoo, debaŋ woŋti yaa n taŋ kaa lii kɛbo?” 26Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, na gyakoloŋ nombia ŋan ɛ be naa mɔɔ yɛɛ nɛ dɔɔ te ɛ silana me gbɛɛ ya, mɔna weenɛɛ ŋan ɛ be nyim di baa ɛ kegyaebii nɛ dɔɔ te ɛ silana me gbɛɛ. 27Ɛ na naase ɛ wose diyem gyae weenɛɛ ŋan gyae kewɔlɛɛ nɛ ya, mɔna ɛ yɛɛ kakyeŋ gyae weenɛɛ ŋan gyae kefa ŋon nyeedoŋ kekpaa keŋ nɛ. Weenɛɛ kɛŋa te maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon maa fa ŋon, nawolo nyi me kya Wurubuarɛ ta mo ɔ doŋ do me man keŋ nawolo nyi ɔ te lɛɛ maŋ do.” 28Keŋte be bɔɔse Yesu nyiaa, “Woŋ te kaboena nyi dɛɛ yɛɛ, na dɛɛ tale yɛɛ kpene keŋ Wurubuarɛ ne gyae nyi dɛɛ yɛɛ nɛ?” 29Botɔɔ te Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Tom keŋ Wurubuarɛ ne gyae nyi yaa yɛɛ yɛna nyiaa, ɛ lɛɛ walaŋ ŋon ɔ be kpila e nɛ di.”
30Keŋte be bɔɔse Yesu nyiaa, “Woŋ gyakoloŋ nombia te nyaŋ ke yɛɛ wola daa na dɛɛ lɛɛ neŋ di nyi Wurubuarɛ kpila na neŋ? Woŋ te nyaŋ ke yɛɛ? 31De naanaɔ dii weenɛɛ ŋan bɛɛ baake ŋa nyi maana nɛ depampaa keŋ man, ŋgba mena keŋ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako daa nɛ nyiaa, ‘Ɔ faa wɔ weenɛɛ lee adido te be diiwɔ.’ ” 32Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyiaa, na Mosesi faa na ŋon weenɛɛ lee adido ya, mɔna me kya yɛna walaŋ ŋon ɔ ne fa weenɛɛ gbagba ŋan ba lee adido nɛ. 33Nawolo nyi weenɛɛ ŋan me kya Wurubuarɛ ne faa nɛ yɛna ŋon ɔ ba lee adido kɔŋ tɛɛle kei dɔɔ, te ɔ ne fa balaŋ nyeedoŋ kekpaa nɛ.” 34Keŋte be yako e nyiaa, “De Gbeŋgyoo, akpaa mena na lee gyɛŋ ne gyu na fa daa weenɛɛ kɛŋa wee kamasɛ.”
35Te Yesu yako wɔ nyiaa, “Maŋ yɛna nyeedoŋ weenɛɛ ŋan. Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ kɔŋ me gyaŋ nɛ, tanam be gyae ka ko e ya. Te walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ maŋ di na, loŋboaneŋ be gyae ka ko e ya. 36Ŋgba mena keŋ mɔ taŋ yako ŋon kaalaŋ nɛ, ɛ te naa maŋ mɔna ɛ bɛɛ lɛɛ maŋ di ya. 37Walaŋ kamasɛ ŋon me kya ba mo e fa maŋ nɛ, waa kɔŋ me gyaŋ. Te walaŋ kamasɛ ŋon ɔ kɔŋ me gyaŋ nɛ, mɔɔ gyae maa gegi e ya. 38Nawolo nyi me ta lee adido kɔŋ tɛɛle kei dɔɔ nyi me kaa yɛɛ maŋ gbagba kegyaebii ya, mɔna me kɔŋae me kaa yɛɛ ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ kegyaebii. 39Ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ kegyaebii yɛna nyiaa, balaŋ baŋ pou ɔ ba mo do maŋ me nyiŋmaa man nɛ, me na yela be man dokoloŋ ka yo ya. Mɔna wee ɔtomante keŋ man nɛ, maa gyuusu wɔ pou lee yeŋ man kɔŋ nyeedoŋ man. 40Nawolo nyi me kya ŋon kegyaebii yɛna nyi walaŋ kamasɛ ŋon ɔ mo ɔ loo gyakaa me dɔɔ te ɔ lɛɛ maŋ di na, waa nyiŋ nyeedoŋ kekpaa keŋ. Te wee ɔtomante keŋ man nɛ, maa gyuusu mena walaŋ ŋonaŋ lee yeŋ man kɔŋ nyeedoŋ man.”
41Botɔɔ te Gyudatena baŋ fiasɛɛ bɛɛ ŋorokoso lee Yesu wose man nawolo nyi ɔ kpa, ŋon yɛna weenɛɛ ŋan ba lee adido kɔŋ nɛ. 42Keŋte be yakowɔ nyiaa, “Na kei yɛna Gyosɛfo bu ŋon bɛɛ baake e nyi Yesu nɛ yee? Da gyeŋ ɔ kya na ɔ naa. Woŋ dɔɔ te nɛnɛɛ ɔ ne yako daa nyi ɔ lee adido bo kɔŋ?” 43Botɔɔ te Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ɛ na ŋorokoso na dɔŋa ya. 44Nyi akpaa me kya ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ te wɔŋ ŋolo benaa na maŋ ya nɛ, mena walaŋ ŋonaŋ be gyae waa tale kɔŋ me gyaŋ ya. Te wee ɔtomante keŋ nɛ, maa gyuusu mena walaŋ ŋonaŋ lee yeŋ man na waa nyiŋ nyeedoŋ. 45Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra baŋ man ŋolo ŋmarasewɔ see nyiaa, ‘Wurubuarɛ ne gyaela waa wola walaŋ kamasɛ nombia.’ Mena dɔɔ walaŋ kamasɛ ŋon ɔ tei me kya Wurubuarɛ nombia te ɔ kasee ŋa nɛ, waa kɔŋ me gyaŋ. 46Kei bɛɛ wolo nyi ŋolo te naa me kya ŋon ya. Walaŋ ŋon ɔ ba lee Wurubuarɛ gyaŋ kɔŋ nɛ, ŋon waageŋ naa na e. 47Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyiaa, walaŋ ŋon ɔ lɛɛ maŋ di na waa nyiŋ nyeedoŋ kekpaakekpaa.
48Maŋ yɛna nyeedoŋ weenɛɛ ŋan. 49Ɛ naanaɔ dii weenɛɛ ŋan bɛɛ baake ŋa nyi maana nɛ depampaa keŋ man, mɔna ba yekeewɔ. 50Mɔna nyeedoŋ weenɛɛ ŋan ba lee Wurubuarɛ man kɔŋ te mɛɛ yako ŋon ŋa wose man nombia nɛ dɔɔ, walaŋ kamasɛ ŋon ɔ di ke na ɔ be gyae waa yeŋ ya. 51Maŋ yɛna nyeedoŋ weenɛɛ ŋan ba lee adido kɔŋ tɛɛle kei dɔɔ nɛ. Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ di mena weenɛɛ kɛŋa na, waa nyiŋ nyeedoŋ kekpaakekpaa. Weenɛɛ ŋan maa mo fa balaŋ na baa nyiŋ nyeedoŋ nɛ yɛna ma wosenaane.”
52Botɔɔ te Gyudatena baŋ gyoo aŋmaareŋ na dɔŋa nyiaa, “Sena te balee kei waa tale mo ɔ wosenaane fa daa na dee di?” 53Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyiaa, nyi akpaa ɛ te di maŋ Deniwalaŋ Bu wosenaane na ɛ kenyɔɔ me fatabo ya nɛ, ɛ be gyae ɛ ke nyiŋ nyeedoŋ ya. 54Walaŋ kamasɛ ŋon waa di ma wosenaane na waa nyɔɔ me fatabo nɛ, waa nyiŋ nyeedoŋ kekpaa keŋ. Wee ɔtomante keŋ man nɛ, maa gyuusu mena walaŋ ŋonaŋ lee yeŋ man. 55Nawolo nyi ma wosenaane yɛna weenɛɛ anediŋ gbagba, te me fatabo mɔ yɛna kolo anenyɔɔŋ gbagba. 56Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ di ma wosenaane te ɔ nyɔɔ me fatabo na, daa na e ta bese walaŋ dokoloŋ. 57Me kya ŋon ɔ ne fa balaŋ nyeedoŋ nɛ kpila na maŋ, te wa adaworoma dɔɔ te me dana nyeedoŋ. Mena ke mɔ te walaŋ kamasɛ ŋon ɔ di ma wosenaane na, maa fa e nyeedoŋ. 58Maŋ yɛna weenɛɛ ŋan ba lee adido kɔŋ tɛɛle kei dɔɔ nɛ. Ma te yɛɛ ŋgba weenɛɛ ŋan ɛ naanaɔ be dii te bɔɔ yekee nɛ ya. Walaŋ kamasɛ ŋon wa di mena weenɛɛ kɛŋa nɛ, waa nyiŋ nyeedoŋ kekpaakekpaa.” 59Debaŋ keŋ Yesu na wolo Gyudatena ɔsom deni man Kapanum donɔɔ man nɛ, te ɔ yako mena nombia kɛŋa.
60Yesu kaseela baŋ kenyii nombia kɛŋa nɛ be yakowɔ nyiaa, “Mena kawola kɛŋa man dana doŋ. Amɔte ne gyaela waa tale lɛɛ ŋa do?” 61Yesu ka gyeŋ nyi ɔ kaseela baŋ na ŋorokoso lee nombia kɛŋa wose man nɛ ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Nombia kɛŋa ne takaa ŋon? 62Kenaŋ na akpaa ɛ naa maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon na gyem mee gyu adido, botɔɔ keŋ mɔɔ lee na sena te ɛ ke yɛɛ? 63Wurubuarɛ feliŋ ne faa na balaŋ nyeedoŋ. Kpene keŋ denibalaŋ na mo baŋ gbagba be doŋ yɛɛ nɛ be taŋ tɔnɔɔ ya. Nombia ŋan mɔɔ yako ŋon nɛ lee Wurubuarɛ feliŋ ŋon man te ŋɛɛ fa nyeedoŋ. 64Mɔna ɛ man baale bɛɛ lɛɛ di ya.” Yesu yako nombia kɛŋa nawolo nyi lee kewalaŋ keŋ na, ɔ wulaa ɔ gyeŋ baŋ bɔɔ gyae baa lɛɛ e di ya, na ŋon waa kaa lese e fa. 65Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Kei dɔɔ te me yako ŋon nyiaa, akpaa me kya te fa ŋolo gbɛɛ nyi waa kɔŋ me gyaŋ ya na, ɔ be gyae waa tale kɔŋ ya nɛ.”
66Kei wɔle nɛ, ɔ silala baŋ man balaŋ burum wɔŋa ba wose lee wɔle keŋ be te sila e bela ya. 67Keŋte Yesu bɔɔse ɔ kaseela kufu bala baŋ mɔ nyiaa, “Ɛmɛɛ mɔ ne gyae ɛ ka bese ɛ wɔle yaa?” 68Botɔɔ te Simɔn Pita tiranɔɔ nyiaa, “De Gbeŋgyoo, amɔte gyaŋ te dee gyu? Nyaŋ nyaageŋ danaana nombia ŋan ŋɛɛ fa nyeedoŋ kekpaa keŋ. 69Nɛnɛɛ da te lɛɛ neŋ di, te de ta gyem nyi nyaŋ yɛna walaŋ ŋon Wurubuarɛ be kpili te ayimɛɛ be doo ɔ man ya nɛ.” 70Keŋte Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, “Na ɛmɛɛ balaŋ kufu bala te me baakewɔ yee? Mɔna ɛ man ŋolo yɛɛ walaŋkum e.” 71Na Simɔn Isekarɔte bu Gyudase wose man nombia yaa Yesu ne yako nɛ. Nawolo nyi Gyudase yɛɛ ɔ kaseela kufu bala baŋ man ŋolo e, mɔna ŋon ne gyae la ɔ kaa lese Yesu fa yeŋ.
7Yesu na ɔ naabia
1Nombia kɛŋa wɔle nɛ Yesu tɛɛwɔ kila Galelia donɔɔse man. Ɔ te gyae nyi waa gyu Gyudia tɛɛle man ya, nawolo nyi Gyudatena kegyiise baŋ be kyaa botɔɔ nɛ ne gyae gbɛɛ baa ko e. 2Debaŋ kenaŋ na Gyudatena kefɛɛse man kekyaa wee dinaa kedi ta benaa. 3Mena dɔɔ Yesu ɔ naabia yako e nyiaa, “Kaboena nyi nya lee kɛbo na n ke gyu Gyuda tɛɛle man na n kaseela baŋ ke nyiŋ naa gyakoloŋ nombia ŋan n ne yɛɛ nɛ. 4Nawolo nyi walaŋ ne gyae ɔ yele ka lee na, ɔ bɛɛ yɛɛ kolo weese ya. Mena dɔɔ n keta n ne yɛɛ gyakoloŋ nombia kɛŋa nɛ, kaboena nyi nya lese n wose debɔɔ fa balaŋ pou.” 5Ɔ naabia baŋ kolosi nombia kɛŋa nawolo nyi baŋ gbagba koraŋ te lɛɛ e di ya. 6Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Debaŋ keŋ Wurubuarɛ ba see fa maŋ nɛ te lii ta ya, mɔna ɛmɛɛ dɔɔ debaŋ kamasɛ dei fa ŋon. 7Tɛɛle kei dɔɔ balaŋ bɛɛ kɔla ŋon ya mɔna maŋ dɔɔ bɛɛ kɔla maŋ, nawolo nyi me gyakaa mɛɛ yako wɔ nyi be nombia ŋan bɛɛ yɛɛ nɛ be dei ya. 8Ɛmɛɛ ɛ ta gyu kedi wee dinaa keŋ, maŋ be gyae maa gyu ya nawolo nyi ma debaŋ keŋ te lii ta ya.” 9Ɔ ke yako nombia kɛŋa fa wɔ taŋ nɛ, te ŋon dɔɔwɔ Galelia tɛɛle man.
10Yesu ɔ naabia ke laŋ ba wee dinaa keŋ dedii man nɛ, te ŋon mɔ korowɔ gyu botɔɔ. Mɔna ɔ weese ɔ wose bo. 11Na Gyudatena kegyiise baŋ dɔŋɛɛ bɛɛ kɛo e na bɛɛ bɔɔse nyiaa “Ɔ kyaa aleŋ?” 12Keŋte balaŋ baŋ man balaŋ burum gyoo kekolosi na dɔŋa lee Yesu wose man. “Baale kpa ɔ yɛɛ walaŋ kpaakpaa e, te baale mɔ kpa koa, ɔ na beo balaŋ bo na baa yo lee Wurubuarɛ gbɛɛneŋ ŋan man.” 13Mɔna ŋolo te tale kolosi ɔ wose man nombia balaŋ man ya, nawolo nyi be yee Gyudatena kegyiise baŋ.
14Be kedi ba wee dinaa keŋ kelii nsana nsana nɛ, Yesu gyuu Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man ɔ na wola balaŋ Wurubuarɛ nombia. 15Ɔ kawola keŋ doo Gyudatena kegyiise baŋ nɔɔ te be bɔɔsewɔ nyiaa, “Sena te balee kei yɛɛwɔ gyeŋ nombia kɛŋa keŋ nyi ɔ te kasee lee ŋolo gyaŋ ya?” 16Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Kpene keŋ mɛɛ wolo nɛ ta lee maŋ gbagba gyaŋ ya, mɔna ka lee me kya Wurubuarɛ ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ gyaŋ. 17Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne gyae nyi waa di Wurubuarɛ nombia ŋan dɔɔ nɛ, ɔtenate waa gyeŋ nyi kpene keŋ mɛɛ wolo nɛ, lee Wurubuarɛ gyaŋ yaa lee maŋ gbagba gyaŋ. 18Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne kolosi ŋon gbagba ɔ baam dɔɔ nɛ, na ɔ ne gyae yele bo wa fa ɔ wose. Te walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne gyae bo nyi waa lese ŋon ɔ be kpila e nɛ yele na, ɔ nombia doo na ke gbɛɛ keŋ nyi dekara be doo ke man ya. 19Na Mosesi faa na ŋon mmaraase ŋan yee? Mɔna ɛ man ŋolo bee di ŋe dɔɔ ya. Woŋ dɔɔ te ɛ ne gyae ɛ ka ko maŋ?” 20Botɔɔ te balaŋ dikpii keŋ tiranɔɔ fa e nyiaa, “Feliŋkumɛɛ doo n man. Amɔte ne gyae la waa ko neŋ?” 21Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Gyakoloŋ nombii dokoloŋ te me yɛɛwɔ ɛ kefɛɛfowee, keŋ na doo na ŋon gyakoloŋ nɛ. 22Mosesi yako ŋon nyi ya kara ɛ bia baalawose. (Kei ta lee Mosesi gyaŋ ya, mɔna ka lee ɛ naanaɔ gyaŋ), mena dɔɔ ɛ ne kara ɛ bia baalawose ɛ kefɛɛfowee. 23Nyi akpaa ɛ ne kara ɛ bia baalawose ɛ kefɛɛfo te keŋ bɛɛ wɔlɛɛ ya mmaraa ya na, weera dɔɔ te ɛ na gyeŋ baŋ do maŋ nyi ma te kyɔ walaŋ dibiliŋ kawee kefɛɛfowee? 24Ɛ na barase bu balaŋ fɔɔ ya, ɛ di nombia na ŋe gbɛɛ.”
25Keŋte Gyerusalɛmtena baale bɔɔsewɔ nyiaa, “Na balee kei te bɛɛ kɛo nyi baa ko nɛ yee? 26Ɛ kɛɛ ɔ ka seŋ balaŋ man ɔ ne kolosi keŋ ŋolo bɛɛ bɔɔse e daale ya. Yaa nɛnɛɛ dɔɔ kegyiise baŋ te lɛɛ e do nyi ŋon yɛna nyeelɛɛre ŋon? 27Balee kei dɔɔ de popou gyeŋ botɔɔ keŋ ɔ ba lee. Mɔna akpaa nyi nyeelɛɛre ŋon waa kɔŋ na, ŋolo be gyae waa gyeŋ botɔɔ keŋ waa lee ya.” 28Yesu kɛɛ wola abɔɔ Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man nɛ, ɔ gyinaa ɔ woya bɔɔse wɔ nyiaa, “Mena dɔɔ ɛ gyeŋ maŋ nideli na botɔɔ keŋ mɔɔ lee? Na maŋ gbagba me baam dɔɔ te me kɔŋawɔ ya. Walaŋ ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ ɔ yɛɛ anokoarete e, mɔna ŋon dɔɔ ɛ ba gyeŋ e ya. 29Mɔna maŋ dɔɔ ma gyeŋ e nawolo ɔ gyaŋ te ma leewɔ te ŋon kpila na maŋ.” 30Mena dɔɔ be yela baa kyaŋ Yesu, mɔna ŋolo te tale mo ɔ nyiŋmaa tina e ya, nawolo nyi debaŋ keŋ Wurubuarɛ ba see nyi waa yeŋ nɛ te lii ta ya. 31Mɔna balaŋ burum lɛɛ e di te be bɔɔsewɔ nyiaa, “Akpaa nyeelɛɛre ŋon de kɔŋ na, waa yɛɛ gyakoloŋ nombia kela balee kei aneyɛɛŋ kɛŋa?”
Be kpila balaŋ nyi baa gyu ke kyaŋ Yesu
32Farasiitena ke nyii mena keŋ balaŋ ne kolosi nombia kɛŋa adadawoya man lee Yesu wose man nɛ, baŋ na Wurubuarɛ saese kegyiise kpila kotɔtɔɔtena baŋ bɛɛ deke Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ nɛ nyi baa gyu kekyaŋ e kɔŋ. 33Keŋte Yesu yakowɔ nyiaa, “Maa kyaa ɛ gyaŋ bo weeya akalansɛɛ ŋaale na maa bese gyu walaŋ ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ gyaŋ. 34Ɛ ke kɛo maŋ mɔna ɛ be gyae ɛ kena maŋ ya, te botɔɔ keŋ me kyaa mɔ nɛ, ɛ be gyae ɛ ke tale kɔŋ ya.” 35Botɔɔ te Gyudatena kegyiise baŋ bɔɔse dɔŋa nyiaa, “Aleŋ yaa balee kei ne gyae waa yeu gyu te dɔɔ gyae dɛɛ naa e ya? Yaa ɔ ne gyae waa yeu ba gyu Girikitena gyaŋ botɔɔ keŋ de balaŋ be yaasee gyu nɛ ɔ kaa wola wɔ abɔɔ?” 36Ɔ ke yako nyi, “Ɛ ke kɛo maŋ mɔna ɛ be gyae ɛ kena maŋ ya, Te botɔɔ keŋ me gyu nɛ ɛ be gyae ɛ ke tale gyu ya nɛ, na sena yaa ɔ ne yako baa? Na woŋ nombia yɛna kɛŋa baa?”
Nyeedoŋ nombia
37Gyudatena kefɛɛse man kekyaa weekedi ɔtomante keŋ nɛ, Yesu korowɔ seŋ te ɔ gyinaa ɔ nɔɔ kolosi te ɔ yako wɔ nyiaa, “Akpaa nyaŋ ŋon loŋboaneŋ dana neŋ na kɔŋ me gyaŋ na n kaa nyɔɔ loŋ. 38‘Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ maŋ di na, nyeedoŋ nombia gyae ka lee ɔ man kɔŋ ŋgba mena keŋ loŋ na lee ditiribuŋ man kɔŋ nɛ. Nnɛ te Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see yakowɔ.’ ” 39Yesu kekolosi kei nɛ, na Wurubuarɛ feliŋ ŋon waa kaa mo do baŋ baa lɛɛ e di nɛ man nombia yaa ɔ ne kolosi nɛ. Debaŋ kenaŋ na ɔ ta moo ta Wurubuarɛ feliŋ ŋon do ŋolo man ya, nawolo nyi Yesu gyoorobiiri keŋ ta lee ta debɔɔ ya.
Balaŋ kekpase lee Yesu dɔɔ
40Balaŋ baŋ ke nyii Yesu nɔɔwoya kɛŋa nɛ be man baale yakowɔ nyiaa, “Ampaŋ, balee kei yɛna Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ.” 41Baale mɔ yakowɔ nyiaa, “Balee kei yɛna nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kaa kɔŋ nɛ ampaŋ. Mɔna baale mɔ yakowɔ nyiaa, na Galelia tɛɛle man te nyeelɛɛre ŋon waa lee ya.” 42Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako nyiaa, “Nyeelɛɛre ŋon waa lee bo Bɛtelɛhɛm donɔɔ man botɔɔ keŋ Gyoo Defidi be kyaa nɛ, te waa lee bo gyoo Defidi loŋtoro man.” 43Lee Yesu dɔɔ, balaŋ baŋ man kpasewɔ. 44Balaŋ baŋ baale gyaewɔ nyi baa kyaŋ Yesu, mɔna ŋolo te tale mo ɔ nyiŋmaa tina e ya.
Gyudatena kegyiise te lɛɛ Yesu di ya
45Wɔle wɔle keŋ nɛ, kotɔtɔɔtena baŋ bɛɛ deke Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ te bɔɔ kpila wɔ nɛ besewɔ kɔŋ Wurubuarɛ saese kegyiise na Farasiitena baŋ gyaŋ. Keŋte kegyiise baŋ bɔɔse wɔ nyiaa, “Weera dɔɔ te ɛ te kyaŋ e kɔŋ ya?” 46Keŋte be tiranɔɔ fa kegyiise baŋ nyiaa, “Ŋolo na ŋolo te kolosi ta see ŋgba balee kei nɛ ya.” 47Te Farasiitena baŋ bɔɔse wɔ nyiaa, “Doona ɔ taŋ beo ɛmɛɛ mɔ? 48Ɛ te nyii nyi donɔɔ kegyiise kɛwɔ man ŋolo yaa Farasiitena kɛwɔ man ŋolo te lɛɛ Yesu di? 49Mɔna mena balaŋ burum kɛwɔ baŋ bɔɔ gyeŋ Mosesi mmaraa keŋ ya nɛ, baŋ doola kefaala tɛɛ.” 50Nikodemose ŋon ɔ be kyaa gyu Yesu gyaŋ nɛ yɛɛ kegyiise baŋ man ŋolo e. Te ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, 51“Da mmaraa ne fa daa gbɛɛ nyi dɛɛ bu ŋolo fɔɔ keŋ de te nyii ta ɔ nɔɔman nombia yee?” 52Keŋte be tiranɔɔ fa e nyiaa, “Weera nyaŋ mɔ ne kolosi ŋgba n yɛɛ Galelia baale e nɛ? Nyaŋ kɛɛ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan man nideli, n kena nyi Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre ŋolo ta lee ta Galelia ya.” 53Keŋte be popou yaaseewɔ dokoloŋ dokoloŋ gyu be dɛɛse.
8Alo futoolite ŋolo nombia
1Balaŋ baŋ ke yaasee nɛ, Yesu gyuuwɔ oliifi bula keŋ dɔɔ. 2Tɛɛ kena nɛ ɔ besewɔ kɔŋ Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man. Balaŋ baŋ pou be kyaa botɔɔ nɛ kaa wuuwɔ ɔ dɔɔ te ɔ tisiwɔ kyaa ɔ na wola wɔ Wurubuarɛ nombia. 3Botɔɔ te Gyudatena mmaraa wolala na Farasiitena baŋ moo alo ŋolo ŋon ɔ ba lee ɔ baale wɔle te bɔɔ kyaŋ e nyiŋmaa nyiŋmaa nɛ kɔŋ kaa seŋ Yesu na balaŋ baŋ pou siaman. 4Keŋte be yako Yesu nyiaa, “De Gbeŋgyoo, da te kyaŋ alo kei ɔ ne gyae baala. 5Mosesi mmaraa ŋan na wola daa nyi dee fuŋii mena alo kei dinɔɔ boya ko. Te nyaŋ mɔ n kpoo?” 6Be yako nombia kɛŋa nyi baa mo teese Yesu nɔɔman, na baa nyiŋ mo nombia gyakaa ɔ dɔɔ. Mɔna Yesu gɔŋasewɔ te ɔ moo ɔ nyimbii ŋmarase kolo tɛɛle man. 7Be kaseŋ bɛɛ daa e nyi waa tiranɔɔ fa wɔ nɛ, ɔ korowɔ seŋ te ɔ yako wɔ nyiaa, “Nyaŋ ŋon n gyeŋ nyi n te yɛɛ ta dukum see ya nɛ taŋgbɛɛ mo boe fuŋ e” 8Te ɔ besewɔ gɔŋase ŋmarase kolo tɛɛle man. 9Be ke nyii nombia kɛŋa nɛ, be yaaseewɔ dokoloŋ dokoloŋ tina e yela. Be man kegyiise baŋ taŋgbɛɛ la lee botɔɔ, te kaa Yesu na alo ŋon na balaŋ dikpii keŋ baageŋ. 10Keŋte Yesu korowɔ seŋ te ɔ bɔɔse alo ŋon nyiaa, “Alo nde wɔ? Ŋolo te tale bu neŋ fɔɔ yee?” 11Te alo ŋon tiranɔɔ fa e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, ŋolo te bu maŋ fɔɔ ya.” Te Yesu yako e nyiaa, “Maŋ mɔ be gyae maa bu neŋ fɔɔ ya. Ta, na tekaa yɛɛ dukum bela ya.”
Yesu yɛna keŋmaŋee fa balaŋ tɛɛle kei dɔɔ
12Nombia kɛŋa wɔle nɛ Yesu besewɔ kolosi fa balaŋ baŋ nyiaa, “Maŋ yɛna keŋmaŋee fa balaŋ tɛɛle kei dɔɔ. Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ sila maŋ na ɔ sia gyae ke gyuusu na waa naa nyeedoŋ gbɛɛ keŋ. Ɔ be gyae waa ta ditiŋtɛɛ man ya.” 13Keŋte Farasiitena baŋ yako e nyiaa, “Nyaŋ gbagba ne diina n wose man adansɛɛ, mɔna nya adansɛɛ keŋ betaŋ tɔnɔɔ fa daa ya.” 14Botɔɔ te Yesu yako wɔ nyiaa, “Nyi akpaa maŋ gbagba de di ma wose man adansɛɛ koraŋ nɛ, ke doo na ke gbɛɛ. Nawolo nyi ma gyeŋ botɔɔ keŋ mɔɔ lee na botɔɔ keŋ mee gyu. Ɛmɛɛ ba gyeŋ botɔɔ keŋ mɔɔ lee ya, te ɛ ba gyeŋ botɔɔ keŋ mee gyu ya. 15Ɛmɛɛ ne bu balaŋ fɔɔ bo lee denibalaŋ nombia kedi gbɛɛ man, mɔna maŋ dɔɔ mɔɔ ne bu ŋolo fɔɔ ya. 16Mɔna nyi akpaa me yako nyi maa bu ŋolo fɔɔ koraŋ nɛ, ke doo na ke gbɛɛ nawolo nyi na maŋ maageŋ ne buu na fɔɔ keŋ ya. Daa na me kya ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ ne buu na fɔɔ kenaŋ. 17Ba te ŋmarase do ya mmaraa tɔne man nyiaa, akpaa adansɛɛtena bala nɔɔ de yɛɛ dokoloŋ lee nombii man na, na ke yɛɛ ampaŋ. 18Maŋ gbagba ne di ma wose man adansɛɛ, te me kya ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ mɔ ne di ma wose man adansɛɛ.” 19Keŋte be bɔɔse e nyiaa, “N kya ŋonaŋ kyaa aleŋ?” Te Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ɛ ba gyeŋ maŋ ya te ɛ ba gyeŋ me kya ŋon mɔ ya. Nyi akpaa yeŋ gyeŋ maŋ nɛ, nafɔ ɛ ka gyeŋ me kya ŋon mɔ.” 20Debaŋ keŋ Yesu na wola nombia kɛŋa Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man nɛ, na ɔ seŋɛɛ benaa na adakaase ŋan bɛɛ mo abɔɔ do ŋe man fa Wurubuarɛ nɛ. Mɔna ŋolo te tale kyaŋ e ya, nawolo nyi debaŋ keŋ Wurubuarɛ ba see e nɛ te lii ta ya.
Yesu kekolosi lee ɔ ka bese gyu adido wose man
21Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Mee gyu baa. Ɛ ke kɛo maŋ, mɔna ɛ ka yeŋ ɛ nombiakumɛɛ man. Ɛ be gyae ɛ ke tale gyu botɔɔ keŋ mee gyu nɛ ya.” 22Mena dɔɔ Gyudatena kegyiise baŋ bɔɔse dɔŋa nyiaa, “Na ɔ ne gyae waa ko ɔ wose baa yaa sena te ɔ ne yako nyi, ɛ be gyae ɛ ke tale gyu botɔɔ keŋ mee gyu ya nɛ?” 23Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ɛmɛɛ lee tɛɛle kei dɔɔ kɛbo, mɔna maŋ dɔɔ ma lee adido. Ɛ yɛɛ tɛɛle kei dɔɔ balaŋwɔ, mɔna maŋ te yɛɛ tɛɛle kei dɔɔ walaŋ e ya. 24Mena dɔɔ te mɛɛ yako ŋon nyiaa, ɛ ka yeŋ ɛ nombiakumɛɛ man nɛ. Nyi akpaa ɛ bɛɛ ɛ te lɛɛ maŋ di nyi maŋ yɛna ŋon ɔ kyaa pɛte be yɛɛ kpene kamasɛ ya nɛ, ɛ ka yeŋ ɛ nombiakumɛɛ man.” 25Keŋte be bɔɔse Yesu nyiaa, “Nyaŋ yɛna amɔte?” Te Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Maŋ yɛna walaŋ ŋon mɔɔ taŋ wulaa yako ŋon lee kewalaŋ keŋ nɛ. 26Me dana nombia burum ŋan kaboena nyi maa yako lee ɛ wose man na maa bu ŋon fɔɔ. Mɔna walaŋ ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ ɔ nombia doo na ke gbɛɛ, mena dɔɔ kpene keŋ me nyi lee ɔ gyaŋ na, keŋte mɛɛ yako fa balaŋ tɛɛle kei dɔɔ.” 27Mɔna balaŋ baŋ te nyii nombia ŋan man nyi Yesu ne kolosi baa lee ɔ kya Wurubuarɛ wose man ya. 28Mena dɔɔ Yesu yako wɔ nyiaa, “Nyi akpaa ɛ gyɔ maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon ɔpaŋdaŋ dɔɔ mataa adido nɛ, botɔɔ te ɛ kena nyi maŋ yɛna walaŋ ŋon me kpa me yɛɛ nɛ. Botɔɔ te ɛ kena nyiaa mɔɔ ne yɛɛ kolo me baam dɔɔ ya. Mɔna mɛɛ kolosi kpene keŋ me kya ŋon ne yako maŋ nɛ bo. 29Te ŋon ɔ be kpila maŋ ne kpuɛ na maŋ. Ɔ te tinaa ta maŋ yela maageŋ ya, nawolo nyi debaŋ kamasɛ na mɛɛ yɛɛ ɔ kegyaebii bo.” 30Keŋte balaŋ burum baŋ bɔɔ nyii nombia ŋan Yesu ne yako nɛ lɛɛ e di.
Anokoare keŋ ne gyaela ke yela ɛ ke nyiŋ ɛ wose
31Mena dɔɔ Yesu yako Gyudatena baŋ bɔɔ lɛɛ e di nɛ nyiaa “Akpaa ɛ di kpene keŋ mɛɛ wola ŋon nɛ dɔɔ na, kenaŋ na ɛ yɛɛ me kaseela gbagbawɔ. 32Kei gyae ke yela ɛ ka gyeŋ anokoare keŋ, te anokoare keŋ gyae ke yela ɛ ke nyiŋ ɛ wose.” 33Keŋte be tiranɔɔ nyiaa, “De yɛɛ Aberaham ɔ naanasewɔ, te de ta bese ta ŋolo gbeŋi ya. Sena yaa n ne yako nyi dɛɛ lee gbeŋiri man na dee nyiŋ da wose?” 34Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Anokoare yaa mɛɛ yako ŋon nyi nyaŋ ŋon n yɛɛ dukum nɛ, n ta bese gbeŋi fa dukum keŋ. 35Gbeŋi bɛɛ bese dekpaŋalaŋ duuluŋ walaŋ ya, mɔna dekpaŋalaŋte bu dɔɔ ɔ yɛɛ dekpaŋalaŋ duuluŋ walaŋ e kekpaa. 36Mena dɔɔ nyi maŋ Wurubuarɛ bu de yela n nyiŋ n wose na, n ke nyiŋ n wose kekpaa. 37Ma gyeŋ nyi ɛ yɛɛ Aberaham ɔ naanasewɔ mɔna ɛ ne gyae ɛ ka ko maŋ, nawolo nyi me nombia be doo ɛ konɔɔse man ya. 38Nombia ŋan me kya ba wola maŋ nɛ ŋan te mee kolosi fa ŋon, te ɛmɛɛ dɔɔ ŋan ɛ be nyii lee ɛ kya gyaŋ nɛ ŋan te ɛ ne yɛɛ.” 39Botɔɔ te be tiranɔɔ fa e nyiaa, “Aberaham yɛna de kya.” Te Yesu yako wɔ nyiaa, “Akpaa ɛ yɛɛ Aberaham biawɔ nɛ, nafɔ ɛ keyɛɛ abɔɔ ŋan Aberaham be yɛɛ nɛ. 40Mɔna ɛ te yase sia nyi ɛ ka ko maŋ nawolo nyi ma te yako ŋon anokoare keŋ mɔɔ nyii lee Wurubuarɛ gyaŋ nɛ. Aberaham te yɛɛ mena nombia kɛŋa dinɔɔ ya. 41Ɛ ne yɛɛ kpene keŋ ɛmɛɛ gbagba ɛ kya ne yɛɛ nɛ bo.” Te be lɛɛ ka aŋmaareŋ nyiaa, “Wurubuarɛ waageŋ yɛna de kya, da te yɛɛ diidɔɔre bia ya.”
42Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Nyi akpaa ɛ kya yɛna Wurubuarɛ nɛ nafɔ ɛ ke gyae maŋ, nawolo nyi Wurubuarɛ ŋonaŋ gyaŋ te ma leewɔ kɔŋ kɛbo. Na maŋ gbagba me baam dɔɔ te me kɔŋawɔ ya. Wurubuarɛ ŋonaŋ gbagba kpila na maŋ. 43Weera dɔɔ te ɛ be nyii me nombia ŋan man ya? Nawolo nyi ɛ bɛɛ gyae ɛ ke nyii me nombia ya. 44Ɛ kya yɛna ɔbɔnsam te ɛ kya ŋonaŋ kegyaebii te ɛ ne gyae ɛ ke yɛɛ. Ɔ yɛɛ awudiini e leenaŋ gyaŋgba gyaŋgba keŋ, te ɔ bɛɛ gyae anokoare ya nawolo nyi anokoare be doo ɔ man ya. Akpaa ɔ ne di dekara nɛ ke yɛɛ ŋon gbagba dinɔɔ ke, nawolo nyi akɛrɛɛ te wulu ɔ man te ŋon yɛna akɛrɛɛ pou nyee. 45Mɔna maŋ dɔɔ nombia ŋan ŋe doo na ŋe gbɛɛ nɛ te mɛɛ yako ŋon, mena dɔɔ te ɛ bɛɛ lɛɛ maŋ di ya. 46Ɛ man woŋti ne gyae la waa tale wola nyi nombiikum kei te me yɛɛwɔ? Te akpaa mɛɛ yako ŋon anokoare na, woŋ dɔɔ te ɛ bɛɛ lɛɛ maŋ di ya? 47Walaŋ ŋon ɔ yɛɛ Wurubuarɛ walaŋ e nɛ, ɔ ne nyii Wurubuarɛ dei. Kpene keŋ dɔɔ te ɛ bee nyii Wurubuarɛ dei yɛna nyi, ɛ te yɛɛ ɔ balaŋwɔ ya.”
48Keŋte Gyudatena kegyiise baŋ bɔɔse Yesu nyiaa, “De yako nyi n yɛɛ Samaria baale e te feliŋkum doo n man na, de karae?” 49Botɔɔ te Yesu yako wɔ nyiaa, “Feliŋkum be doo me man ya. Mɛɛ lese me kya ŋon yele bo, mɔna ɛmɛɛ bee bu maŋ ya. 50Mɔɔ ne gyae maa lese maŋ gbagba yele ya, mɔna ŋolo kyaa keŋ waa lese ma yele. Ŋon yɛna nombiadiiri ŋon. 51Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, walaŋ kamasɛ ŋon ɔ di me nombia dɔɔ nɛ ɔ be gyae waa yeŋ ya.”
52Keŋte Gyudatena kegyiise baŋ yako e nyiaa, “Nɛnɛɛ da te naa gyeŋ nyi feliŋkum doo n man. Aberaham ta yem mena mɔ te Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra baŋ mɔ yekeewɔ. Mɔna nyaŋ ne yako nyi walaŋ kamasɛ ŋon ɔ di n nombia dɔɔ na ɔ be gyae waa yeŋ ya. 53Nyaŋ kela na de naana Aberaham ŋon? Aberaham ta yem mena mɔ te Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyɔɔra baŋ mɔ yekeewɔ. N ne yako baa nyi nyaŋ yɛna amɔte?” 54Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Akpaa ma lese maŋ gbagba yele nɛ, ma yele kalese keŋ yɛɛ yakaa. Me kya ŋon ɛmɛɛ kpa ŋon yɛna ɛ Wurubuarɛ nɛ na lesena ma yele. 55Ɛmɛɛ ba gyeŋ e ya, mɔna maŋ dɔɔ ma gyeŋ e. Nyi akpaa me yako ŋon nyi mɔɔ gyeŋ e ya nɛ na me ta bese dekarate ŋgba ɛmɛɛ nɛ, mɔna ma gyeŋ e te mee dii ɔ nombia dɔɔ. 56Yɛɛ ɛ kya Aberaham gyoŋ ŋgba ɔ be naa ma kekɔŋ nɛ. Ɔ naa ke te yɛɛ e gyoŋ.” 57Keŋte Gyudatena kegyiise baŋ bɔɔse Yesu nyiaa, “N te dii ta kulutooneŋ sɔŋola na kufu gba ya, sena te n yɛɛwɔ naa Aberaham?” 58Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa “Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, pɛ baa lola Aberaham nɛ na maŋ kyaa.” 59Botɔɔ te be gate boya baa fuŋii e, mɔna Yesu sarakeewɔ lee Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man.
9Yesu kekyɔ siayɛlɛɛsate ŋolo kawee
1Yesu keta ɔ ne lam nɛ ɔ naa balee ŋolo ŋon ɔ sia be yɛlɛɛ leenaŋ ɔ biatɛɛ nɛ. 2Botɔɔ te ɔ kaseela baŋ bɔɔse e nyiaa, “De Gbeŋgyoo, amɔte dukum faa la te ba lola e siayɛlɛɛsate? Yɛɛ ŋon gbagba wui yaa ɔ lolala wui?” 3Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ɔ sia keyɛlɛɛ te yɛɛ ɔ dukum yaa ɔ lolala wui ya. Ba lola e bo mena na balaŋ kena gyakoloŋ nombia ŋan Wurubuarɛ waa yɛɛ ɔ man. 4Weese nyiŋa ɔ kyaa nɛ, kaboena nyi dɛɛ yɛɛ ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ tom, Tɛɛ gyae ke yuu keŋ ŋolo be gyae waa tale yɛɛ tom bela ya. 5Me nyiŋa me kyaa tɛɛle kei dɔɔ nɛ, maŋ yɛna keŋmaŋee fa tɛɛle kei balaŋ.” 6Ɔ keyako nombia kɛŋa taŋ nɛ, Yesu tɔɔ nɔɔloŋ lɔ tɛɛle man te ɔ buu tɛɛle te ɔ moowɔ taa balee ŋon sia ŋan dɔɔ, 7keŋte ɔ yako e nyiaa, “Gyu kefaafo n sia depaa keŋ bɛɛ baake ke Siloam nɛ man.” (Siloam kei asɛɛ yɛna “Kekpila”.) Mena dɔɔ balee ŋon gyuuwɔ kefaafo ɔ sia, ɔ ka bese kɔŋ dɛɛ na ɔ sia te gyuusu.
8Ɔ tebia na balaŋ baŋ ba gyeŋ e nyi nafɔ ɔ kyaa na ɔ na solee abɔɔ nɛ bɔɔsewɔ nyiaa, “Na balee kei ne kyaa la kyaa solee abɔɔ nɛ yee?” 9Botɔɔ te baale kpa “Ŋon ŋonaŋ” mɔna baale mɔ kpa “Koa, na ŋon ŋonaŋ ya, ɔ lee e bo.” Mena dɔɔ balee ŋon gbagba yakowɔ nyiaa, “Maŋ ŋonaŋ.” 10Te be bɔɔse e nyiaa, “Sena yaa n yɛɛwɔ te n sia gyuusuwɔ?” 11Keŋte ɔ tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Balee ŋon bɛɛ baake e nyi Yesu nɛ, buuna tɛɛle te ɔ moowɔ mataa me sia te ɔ yako maŋ nyi maa gyu Siloam depaa keŋ man kefaafo me sia. Mena dɔɔ me gyuuwɔ, te me kabetaa faafo me sia na te ŋe gyuusuwɔ.” 12Keŋte be bɔɔse e nyiaa, “Ɔ kyaa aleŋ?” Te ɔ tiranɔɔ fa wɔ nyi “Mɔɔ gyeŋ ya.”
Farasiitena ne kɛo balee ŋon kekyɔ keŋ man
13Te ba moo balee ŋon nafɔ ɔ sia be yɛlɛɛ nɛ kɔŋ Farasiitena gyaŋ. 14Wee kenaŋ keŋ Yesu be buu tɛɛle mo kyɔ siayɛlɛɛsate ŋon nɛ yɛɛ Gyudatena kefɛɛfowee ke. 15Mena dɔɔ Farasiitena baŋ besewɔ bɔɔse balee ŋon bela mena keŋ be yɛɛ te ɔ sia ŋan be gyuusu. Keŋte ɔ yako wɔ nyi, “Ɔ buu tɛɛle bo taa me sia, te me gyuuwɔ kefaafo te ŋe gyuusuwɔ.” 16Botɔɔ te Farasiitena baŋ baale yakowɔ nyi “Balee ŋon ɔ be yɛɛ nombii kei nɛ ta lee Wurubuarɛ gyaŋ ya, nawolo nyi ɔ bee di da kefɛɛfowee keŋ dɔɔ ya.” Mɔna baale mɔ yakowɔ nyiaa, “Sena te walaŋ ŋon ɔ yɛɛ nombiakumɛɛyɛɛre e nɛ, waa tale yɛɛ gyakoloŋ nombia kɛŋa?” Botɔɔ na te be man kpasewɔ. 17Mena dɔɔ Farasiitena baŋ besewɔ bɔɔse balee ŋon bela nyiaa, “N sia te ɔ gyuusuwɔ. Mena dɔɔ sena te n ne yako lee ɔ wose man?” Keŋte balee ŋon tiranɔɔ nyiaa, “Ɔ yɛɛ Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre e.”
18Kɛŋa pou wɔle nɛ Gyudatena kegyiise baŋ te sɛɛ lɛɛ di nyi ɔ sia yɛlɛɛwɔ te nɛnɛɛ ba te kyɔ e kawee ya, te ba ke baake ɔ kya na ɔ naa kɔŋ, 19te be bɔɔse wɔ nyiaa, “Ɛ bu yɛna kei? Ɛ ne yako baa nyi ba lola e na ɔ sia te yɛlɛɛ? Sena kɔŋala te nɛnɛɛ dɔɔ ɔ ne naa?” 20Keŋte ɔ kya na ɔ naa tiranɔɔ nyiaa, “Da gyeŋ nyi de bu ŋonaŋ, te da gyeŋ nyi da lola e na ɔ sia te yɛlɛɛ. 21Mɔna dɔɔ gyeŋ mena keŋ be kɔŋ te ɔ ne naa nɛ ya, te dɔɔ gyeŋ ŋon ɔ be kyɔ e ya. Ɛ bɔɔse e, ɔ ta bee keŋ waa tale tiranɔɔ fa ɔ wose.” 22Ɔ kya na ɔ naa yako nombia kɛŋa nawolo nyi bee yee Gyudatena kegyiise baŋ. Na Gyudatena baŋ taŋ kaŋ ntam nyi nyaŋ ŋon n ka koro yako nyi Yesu yɛna nyeelɛɛre ŋon na baa gegi neŋ lee bɔ ɔsom deni man. 23Mena dɔɔ te balee ŋon ɔ kya na ɔ naa yakowɔ nyi, “Ɔ ta bee, ɛ bɔɔse e nɛ.”
24Te ba besewɔ baake balee ŋon nafɔ ɔ sia be yɛlɛɛ nɛ kɔŋ te be yako e nyiaa, “Kaŋ Wurubuarɛ nyi nyaŋ keyako anokoare. Da gyeŋ nyi balee ŋon ɔ be kyɔ neŋ nɛ yɛɛ dukumyɛɛre e.” Yako mena na n ka mo lese Wurubuarɛ yele. 25Keŋte balee ŋon tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ɔ yɛɛ dukumyɛɛre o, ɔ yɛɛ walaŋ kpaakpaa e o maŋ ba gyeŋ ya. Keŋ maŋ gyeŋ yɛna nyi nafɔ na me sia te yɛlɛɛ te nɛnɛɛ dɔɔ mɛɛ naa.” 26Keŋte ba besewɔ bɔɔse e nyiaa, “Woŋ te ɔ yɛɛ neŋ te n sia gyuusuwɔ?” 27Te ɔ tiranɔɔ nyiaa, “Me taŋ keyako ŋon, te ɛ bɛɛ gyae ɛ ke tei ya. Woŋ dɔɔ te ɛ ne gyae ɛ kenyii ke bela? Ɛmɛɛ mɔ ne gyae ɛ ka bese ɔ kaseela?” 28Keŋte ba tee e te be yakowɔ nyiaa, “Nyaŋ yɛna walaŋ ŋonaŋ kaseele, mɔna daa yɛɛ Mosesi wui kaseelawɔ. 29Da gyeŋ nyi Wurubuarɛ kolosiwɔ fa Mosesi, te balee kei dɔɔ dɔɔ gyeŋ botɔɔ keŋ ɔ ba lee gba ya.” 30Botɔɔ te balee ŋon yako wɔ nyiaa, “Te doo me nɔɔ ŋgba ɛ ba gyeŋ botɔɔ keŋ ɔ ba lee ya, mɔna ŋon gyuusu na me sia. 31Da gyeŋ nyi Wurubuarɛ bee nyii nombiakumɛɛyɛɛra ya. Ɔ ne nyii balaŋ baŋ bee nyii e te bɛɛ yɛɛ kpene keŋ ɔ ne gyae nɛ bo. 32Lee tɛɛle kei kewalaŋ nɛ, ŋolo te nyii ta nyi ŋolo te gyuusu walaŋ ŋon bɔɔ lola e na ɔ sia te yɛlɛɛ nɛ sia ya. 33Akpaa balee kei ta lee Wurubuarɛ gyaŋ ya nɛ, ɔ be gyae waa tale yɛɛ nombii kei ya.” 34Te be tiranɔɔ fa e nyiaa, “Nyaŋ ŋon bɔɔ lola neŋ dukum man te bɔɔ kɛɛle neŋ dukum man na, nyaŋ ne gyae n kawola daa nombia?” Keŋte be gegi e lee te be tɔɔ e nyi ɔ na kɔŋ bɔ ɔsom deni keŋ man bela ya.
35Yesu kenyii nyi ba te gegi e lee bɔ ɔsom deni keŋ man nɛ, ɔ ke kɛo e te ɔ naa e te bɔɔse e nyiaa, “N ne lɛɛ Deniwalaŋ Bu ŋon di?” 36Te balee ŋon tiranɔɔ fa e nyi, “Me Gbeŋgyoo, amɔte ŋonaŋ? Yako maŋ na maa lɛɛ e di.” 37Botɔɔ te Yesu yako e nyiaa, “N taŋ kena e. Ŋon yɛna ŋon ɔ ne kolosi fa neŋ debokeiman nɛ.” 38Te balee ŋon yakowɔ nyiaa, “Mɛɛ lɛɛ e di me Gbeŋgyoo.” Te ɔ buŋawɔ Yesu siaman som e. 39Botɔɔ te Yesu yakowɔ nyiaa, “Me kɔŋae tɛɛle kei dɔɔ na balaŋ nombiakumɛɛ ka lee debɔɔ. Na baŋ bɔɔ ne naa ya nɛ kena, na baŋ bɛɛ naa nɛ sia keyɛlɛɛ.” 40Farasiitena baŋ be kyaa ɔ gyaŋ botɔɔ nɛ, baale nyii kpene keŋ ɔ be yako mena dɔɔ be bɔɔse e nyiaa, “Mena dɔɔ n ne yako baa nyi daa mɔ sia te yɛlɛɛ?” 41Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Ɛ sia deŋ te yɛlɛɛ nɛ nafɔ ŋolo be gyae waa bu ŋon fɔɔ ya. Te keŋ ɛ kpa ɛ ne naa dɔɔ te ɛ sɛɛ ɛ doo ɛ dukum keyɛɛ man.”
10Yesu yɛna namensekɛɛlere kpaakpaate ŋon
1Keŋte Yesu yakowɔ nyiaa, “Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, walaŋ ŋon ɔ ta mo denanɔɔ keŋ man gyoo namense debɔɔlɔɔ keŋ man ya, te ɔ gyem mo yenaŋ kale gyoo na ɔ yɛɛ ŋmɛɛlate e, te ɔ na mo doŋ bo lɛo balaŋ. 2Walaŋ ŋon ɔ na mo denanɔɔ keŋ man gyoo na, ŋon yɛna namensekɛɛlere ŋon. 3Denanɔɔ dekere ŋon na toro fa e te namense baŋ ne nyii ɔ woya. Ɔ ne baake ŋon gbagba namense baŋ yele na ɔ ta mo wɔ lee. 4Te ɔ mo wɔ pou lee na ɔ ne tɛɛ be siaman, te namense baŋ ne sila e nawolo nyi ba gyeŋ ɔ woya. 5Bɔɔ gyae baa sila walaŋ yakaate ya. Baa yeu lee ɔ gyaŋ nawolo nyi bɔɔ gyeŋ ɔ woya ya.” 6Yesu gyɔɔ dudu kei fa wɔ, mɔna be te nyii kpene keŋ ɔ ne yako nɛ asɛɛ ya.
7Mena dɔɔ Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa “Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon nyiaa, maŋ yɛna namense debɔɔlɔɔ keŋ denanɔɔ. 8Baŋ pou bɔɔ taŋgbɛɛ maŋ kɔŋ kaa beo nyi Wurubuarɛ kpila na wɔ nɛ, be yɛɛ ŋmɛɛlatenawɔ na baŋ bɛɛ mo doŋ lɛo balaŋ abɔɔ nɛ, mɔna namense baŋ te nyii wɔ ya. 9Maŋ yɛna denanɔɔ keŋ, akpaa ŋolo de tɛɛ me man gyoo na, maa lɛɛ ɔ nyee. Waa gyoo na waa lee na waa nyiŋ weenɛɛ kpaakpaa di. 10Ŋmɛɛlate dɔɔ ɔ ne kɔŋ bo kaa ŋmɛɛle na ɔ ta koo na ɔ te wɔlɛɛ abɔɔ. Maŋ kɔŋae na ɛ kenyiŋ nyeedoŋ, na ɛ kenyiŋ ke kekpaa.
11Maŋ yɛna namensekɛɛlere kpaakpaate ŋon. Namensekɛɛlere kpaakpaate ŋon na mo ɔ wose fa yeŋ ɔ namense baŋ dɔɔ. 12Mɔna paate ŋon bɔɔ moo nyi waa kɛɛ namense baŋ dɔɔ na baa tɔ e kom nɛ, na ŋon yɛna namensekɛɛlere ŋon ɔ tee namense baŋ ya. Mena dɔɔ ɔ naa nyi gbougbouse ne kɔŋ na, ɔ ne yeu tina namense baŋ yela, na gbougbouse baŋ te kyaŋ baale na akaŋ baŋ te yaasee. 13Ɔ ne yeu nawolo nyi ba mo e bo na bɛɛ tɔ e kom, mena dɔɔ ɔ be famenɛ na namense baŋ ya.
14-15Maŋ yɛna namensekɛɛlere kpaakpaate ŋon. Mena keŋ me kya gyeŋ maŋ te maŋ mɔ gyeŋ e nɛ mena ke te ma gyeŋ me namense te baŋ mɔ gyeŋ maŋ, te ma te sɛɛ nyi maa mo ma wose fa yeŋ me namense baŋ dɔɔ. 16Me dana namense baale baŋ bɔɔ kpuɛ kɛwɔ man ya. Kaboena nyi maa mo baŋ mɔ kaa kpu na kɛwɔ na be popou keyɛɛ walaŋ dokoloŋ namense, debɔɔlɔɔ dokoloŋ man, na be kɛɛlere ke yɛɛ dokoloŋ na baa nyii ma dei. 17Kpene keŋ dɔɔ me kya ne gyae me nombia yɛna nyi, ma te desina ma wose nyi maa mo ma wose fa yeŋ ma kegyaebii man na maa bese foŋ lee yeŋ man. 18Ŋolo be gyae waa tale lɛo ma nyeedoŋ lee me gyaŋ ya. Mɔna maŋ gbagba ma kegyaebii man te maa mo ma wose fa yeŋ. Me dana doŋ maa mo ma wose fa yeŋ, te me dana doŋ maa bese nyiŋ nyeedoŋ bela. ‘Kei yɛna kpene keŋ me kya ŋon be yako maŋ nyi maa yɛɛ.’ ”
19Lee nɔɔwoya kɛŋa dɔɔ Gyudatena baŋ besewɔ kpase ba wose man. 20Be man balaŋ burum yakowɔ nyiaa, “Ɔ dana feliŋkum mena dɔɔ ɔ nyee ne wɔlɛɛ. Woŋ dɔɔ te ɛ ne nyii e?” 21Baale mɔ kpa, “Walaŋ ŋon feliŋkum doo ɔ man be gyae waa tale kolosi nnɛ ya! Sena te feliŋkum gyae ke tale gyuusu siayɛlɛɛsate sia?”
Balaŋ baŋ kebɛɛ Yesu
22Keŋte Gyudatena wee dinaa daale kaa liiwɔ. Mena wee kei te bee dii mo tɔɔse debaŋ keŋ bɔɔ mo bɔ ɔsom deni dinaa keŋ do Wurubuarɛ nyiŋmaa man nɛ. Mena debaŋ kenaŋ yɛɛ waare tɛɛ Gyerusalɛm donɔɔ man. 23Na Yesu dɔŋɛɛ ɔ ne kila poto keŋ bɛɛ baake ke Solomɔn poto Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ dekpaŋalaŋ man nɛ. 24Keŋte Gyudatena baale kaa yilaawɔ ɔ gyaŋ bɔɔse e nyiaa, “Sena yaa n tinaa daa yela te de bɛɛ gyeŋ da nyee na de nawɔɔ ya nɛ? Yako daa anokoare keŋ. Nyaŋ yɛna nyeelɛɛre ŋon Wurubuarɛ be yako see nyi waa kɔŋ nɛ?” 25Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Me taŋ keyako ŋon mɔna ɛ bɛɛ lɛɛ maŋ di ya. Gyakoloŋ nombia ŋan mɔɔ yɛɛ me kya yele man nɛ, ne diina ma wose man adansɛɛ, 26mɔna ɛ bɛɛ lɛɛ maŋ di ya, nawolo nyi ɛ te yɛɛ me namensewɔ ya. 27Me namense ne nyii me dei, te ma gyeŋ wɔ te bee sila maŋ. 28Mɛɛ fa wɔ nyeedoŋ kekpaa keŋ, te bɔɔ gyae baa yo lee Wurubuarɛ siaman ya. Ŋolo be gyae waa tale lɛo wɔ lee me gyaŋ ya. 29Me kya ŋon ɔ ba mo wɔ do me nyiŋmaa man nɛ, dana doŋ kela kolo kamasɛ te ŋolo be gyae waa tale lɛo wɔ lee me kya nyiŋmaa man ya. 30Daa na me kya yɛɛ walaŋ dokoloŋ.”
31Botɔɔ te Gyudatena baŋ gate boya baa fuŋ e bela. 32Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Me kya te yeli ma te yɛɛ nombia kpaakpaa burum ɛ siaman, ŋe man woŋti dɔɔ te ɛ ne gyae ɛ ke fuŋii maŋ boya?” 33Te Gyudatena baŋ tiranɔɔ fa e nyiaa, “Na abɔɔ nya ayɛɛŋ kɛŋa dɔɔ te dɛɛ gyae dee fuŋii neŋ boya ya, mɔna mena keŋ n ne yako mmusuo nombia dɔɔ. Nawolo nyi n yɛɛ deniwalaŋ e, mɔna n na mo n wose maa na Wurubuarɛ.” 34Botɔɔ te Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, “Ba te ŋmarase ɛmɛɛ gbagba mmaraa tɔne keŋ man nyi, Wurubuarɛ kpa, ɛ yɛɛ Wurubuarɛ kemaasasewɔ yee? 35Da gyeŋ nyi kpene keŋ Wurubuarɛ nombia ŋan ne yako nɛ yɛɛ anokoare kekpaa. Te Wurubuarɛ de baake balaŋ baŋ ɔ ba mo ɔ nombia ŋan fa nɛ nyi be yɛɛ Wurubuarɛ kemaasasewɔ na, 36weera dɔɔ te ɛ ne yako maŋ ŋon Wurubuarɛ ba lese maŋ te ɔ be kpila maŋ kɔŋ tɛɛle kei dɔɔ nɛ nyi mɛɛ mo ma wose maa na Wurubuarɛ keŋ mɛɛ yako nyi me yɛɛ Wurubuarɛ bu e dɔɔ? 37Akpaa me bɛɛ yɛɛ kpene keŋ me kya ŋon kpa ma yɛɛ ya na, ɛ na lɛɛ maŋ di ya, 38te akpaa mɛɛ yɛɛ ŋa na, nyi ɛ be lɛɛ maŋ di koraŋ ya na ɛ lɛɛ abɔɔ ŋan mɛɛ yɛɛ nɛ di, na ɛ ka gyeŋ na ɛ kenyii asɛɛ nyiaa daa na me kya ŋon yɛɛ dokoloŋ” 39Mena dɔɔ be gyaewɔ baa kyaŋ e bela, te ɔ sarakeewɔ lee be man.
40Keŋte Yesu besewɔ toŋ Gyɔɔdan boo keŋ gyu botɔɔ keŋ Gyɔn be kyaa sɔ balaŋ Wurubuarɛ loŋ kaalaŋ nɛ, te ɔ ke kyaawɔ botɔɔ. 41Balaŋ burum kɔŋawɔ ɔ gyaŋ te be yako dɔŋa nyiaa, “Gyɔn te yɛɛ gyakoloŋ nombia ya, mɔna kpene kamasɛ keŋ ɔ be yako lee balee kei wose man nɛ yɛɛ ampaŋ.” 42Keŋte balaŋ burum baŋ ba seŋɛɛ botɔɔ nɛ lɛɛ Yesu di.
11Lasarose yeŋ
1Balee ŋolo kyaawɔ Bɛtani donɔɔ man keŋ bɛɛ baake e nyi Lasarose. Bɛtani donɔɔ kenaŋ man te Mɛɛre na ɔ kɔɔ Maata leewɔ. 2Mɛɛre kei yɛna walaŋ ŋon ɔ be toosi nuŋ ofoŋofoŋ woli Yesu nawɔɔ, te ɔ ba mo ɔ nyeenyɔɔse feefo ŋa nɛ. Ɔ ŋmɛɛtee yɛna Lasarose ŋon ɔ na wee nɛ. 3Mena dɔɔ Mɛɛre na Maata doo Yesu tiila nyiaa, “De Gbeŋgyoo, n gyoo ŋon loŋ bɛɛ lam ɛmɛɛ na e nsana ya nɛ na wee.”
4Yesu kenyii tiila keŋ nɛ ɔ yakowɔ nyiaa, “Kawee kei te yɛɛ kawee keŋ gyae ka ko Lasarose ya. Mɔna ke gyae ke yela balaŋ kena Wurubuarɛ gyoorobiiri na ka ke yela baa lese maŋ Wurubuarɛ bu ŋon mɔ yele.” 5Na Yesu ne gyae Maata na ɔ naabu Mɛɛre na Lasarose nombia. 6Mɔna ɔ kenyii nyi Lasarose na wee nɛ, ɔ besewɔ di weeya ala botɔɔ keŋ ɔ kyaa nɛ.
7Kenaŋ wɔle nɛ ɔ yako ɔ kaseela baŋ nyiaa, “Ɛ fa dɛɛ bese gyu Gyudia tɛɛle man bela.” 8Botɔɔ te ɔ kaseela baŋ yako e nyiaa, “De Gbeŋgyoo, weeya akalansɛɛ ŋaale yaa ŋgba Gyudatena be yele baa fuŋii neŋ boya nɛ. Woŋ dɔɔ te n ne gyae n ka bese gyu botɔɔ bela?” 9Keŋte Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Wee kamasɛ dana ke nelim na ka weese. Akpaa ŋolo dɔŋɛɛ weeseteŋteŋ nɛ, ɔ bɛɛ gyɔ ɔ nae ya nawolo nyi weese kyaa. 10Mɔna nyi akpaa ɔ dɔŋɛɛ ditiŋtɛɛ man na ɔ ne gyɔ ɔ nae, nawolo nyi keŋmaŋee be kyaa na waa naa ya.” 11Kei wɔle na Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “De gyoo Lasarose te doo dosoroŋ mɔna maa gyu na me kaa gyuusu e.” 12Botɔɔ te ɔ kaseela baŋ tiranɔɔ nyiaa, “De Gbeŋgyoo, akpaa ɔ doe na ɔ kawee keŋ gyae ke taŋ.” 13Na Lasarose yeŋ nombia yaa Yesu ne yako, mɔna ɔ kaseela baŋ na gyueŋ bo nyi dosoroŋ gbagba yaa Lasarose doowɔ. 14Botɔɔ te Yesu torowɔ yako wɔ nyiaa, “Lasarose ta yem, 15mɔna lee ɛmɛɛ dɔɔ dana maŋ gyoŋ nyi mɔɔ kyaa botɔɔ pɛte ɔ yeŋawɔ ya, na ɛ kenyiŋ lɛɛ maŋ di. Ɛ fa dee gyu ɔ gyaŋ.” 16Mena dɔɔ ɔ kaseela baŋ man ŋolo ŋon bɛɛ baake e Tomase yaa Ata nɛ yako ɔ tebia kaseela akaŋ baŋ nyiaa, “Ɛ fa de popou ke sila da wolale ŋon gyu. Nyi yɛɛ yeŋ ke na, de popou ka yeŋ kpu na e.”
17Yesu ke gyu ka gyoo Bɛtani donɔɔ man nɛ, be yako e nyiaa be kewuu Lasarose weeya anaarate kenaŋ. 18Bɛtani yɛɛ donɔɔ keŋ ka benaa na Gyerusalɛm donɔɔ. Ke lem gyae ke yɛɛ ŋgba gbɛɛkemaase atooro nɛ. 19Na Gyudatena burum te kɔŋ Maata na Mɛɛre gyaŋ be kaa gyam wɔ lee be ŋmɛɛtee ŋon yeŋ man. 20Maata ke nyii nyi Yesu ne kɔŋ nɛ, ɔ leewɔ gyu ke gyaŋee na e. Na Mɛɛre dɔɔ ŋon kyaa dekpaŋalaŋ man. 21Maata ke gyu ke tuŋ Yesu nɛ ɔ yako e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, nyi akpaa nyeŋ kyaa kɛbo na nafɔ me ŋmɛɛtee deŋ ta yem ya! 22Mɔna ma gyeŋ nyi debokeiman koraŋ nɛ, kpene kamasɛ keŋ n bɔɔse Wurubuarɛ na waa yɛɛ fa neŋ.” 23Keŋte Yesu yako e nyiaa, “N ŋmɛɛtee ŋon waa bese foŋ na waa nyiŋ nyeedoŋ bela.” 24Te Maata yako e nyiaa, “Ayi ma gyeŋ nyi wee ɔtomante keŋ woya pou baa foŋ lee yeŋ man nɛ, ŋon mɔ waa foŋ.” 25Keŋte Yesu yako e bela nyiaa, “Maŋ yɛna walaŋ ɔ ne gyuusu balaŋ lee yeŋ man te be nyiŋ nyeedoŋ. Walaŋ kamasɛ ŋon waa lɛɛ maŋ di na, nyi ɔ yem koraŋ na waa bese nyiŋ nyeedoŋ, 26te walaŋ kamasɛ ŋon ɔ kyaa te ɔ lɛɛ maŋ di na, ɔ be gyae wa yeŋ leki ya.” Keŋte Yesu bɔɔse Maata nyiaa, “N ne lɛɛ nombia kɛŋa di?” 27Te Maata sɛɛ e nyiaa, “Ayi me Gbeŋgyoo, mɛɛ lɛɛ di nyi nyaŋ yɛna nyeelɛɛre, Wurubuarɛ bu ŋon dɛɛ daa nyi waa kɔŋ tɛɛle kei dɔɔ nɛ.”
Yesu kewii
28Maata kekolosi nombia kɛŋa taŋ nɛ, ɔ besewɔ gyu dekpaŋalaŋ man ke baake ɔ naabu Mɛɛre lee yenaŋ te ɔ yako e nyiaa, “De Gbeŋgyoo ŋon te kɔŋ te ɔ kpa nya kɔŋ.” 29Mɛɛre kenyii mena nɛ, ɔ korowɔ bileŋ gyu ke gyaŋee na e. 30Debaŋ kenaŋ na Yesu ta gyoo ta donɔɔ keŋ man ya. Na ɔ sɛɛ ɔ kyaa botɔɔ keŋ Maata be gyu ke tuŋ e nɛ. 31Debaŋ kenaŋ mɔ na, Gyudatena te kɔŋ dekpaŋalaŋ keŋ man bee kolosi do Mɛɛre. Ba kena ŋgba Mɛɛre ba koro karatetee dokoloŋ lee ɔ ne gyu nɛ, na baŋ gyeŋ nyi ɔ ne gyu baa ɔ ŋmɛɛtee Lasarose yebɔɔ keŋ tɛɛ ɔ kaa wii. Mena dɔɔ baŋ mɔ korowɔ sila e.
32Mɛɛre ke gyu kelii botɔɔ keŋ Yesu kyaa nɛ te ɔ tisiwɔ buŋ Yesu nawɔɔ tɛɛ te ɔ yako e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, nyeŋ kyaa kɛbo na nafɔ me ŋmɛɛtee deŋ ta yem ya.” 33Yesu kena mena keŋ Mɛɛre na Gyudatena baŋ be silana e ne wii nɛ, takaa e te dekɔkɔrɔkɔɔ kyaŋa e. 34Keŋte ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Aleŋ te ɛ wuu e?” Te be yako e nyiaa, “De Gbeŋgyoo, kɔŋ na n kaa kɛɛ.” 35Keŋte Yesu wiiwɔ. 36Keŋte Gyudatena baŋ yakowɔ nyiaa, “Ɛ kɛɛ mena keŋ ɔ ne gyae Lasarose nombia.” 37Mɔna balaŋ baale yakowɔ nyiaa, “Na Yesu kei gyuusuna siayɛlɛɛsate ŋon sia yee? Nafɔ ŋgba ŋon talewɔ lɛɛ Lasarose na ɔ ba yem ya?”
38Dekɔkɔrɔkɔɔ kyaŋa Yesu bela te ɔ gyuu botɔɔ keŋ bɔɔ wuu Lasarose nɛ. Na be wuu e bo boe bɔɔ daale maŋ, te be biliŋi boe dinaa daale tɔ ke nɔɔ. 39Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ɛ biliŋi boe keŋ lee yebɔɔ keŋ nɔɔman.” Te yere ŋon ɔ deesi Maata yako Yesu nyiaa, “De Gbeŋgyoo, debaŋ kei dɔɔ ɔ ne wɔlɛɛ. Nawolo nyi gyɛŋ yɛna weeya anaara yaa ŋgba bɔɔ wuu e nɛ.” 40Te Yesu yako e nyiaa, “Ma te yako neŋ nyi akpaa n lɛɛ maŋ di na nyaŋ kena Wurubuarɛ gyoorobiiri keŋ yee?” 41Mena dɔɔ be biliŋi boe keŋ lee yebɔɔ keŋ nɔɔman. Botɔɔ te Yesu gyinaa ɔ nyee kɛɛ adido te ɔ fanewɔ fa Wurubuarɛ nyiaa, “Taata, mɛɛ fa neŋ karaŋ ŋgba n ne nyii maŋ nɛ. 42Maŋ dɔɔ ma gyeŋ nyi n ne nyii maŋ debaŋ kamasɛ, mɔna balaŋ baŋ ba seŋɛɛ kɛbo dɔɔ te mɛɛ yako mena na baa nyiŋ gyeŋ nyi nyaŋ kpila na maŋ.” 43Yesu ke yako mena taŋ nɛ, te ɔ fae yeesa keŋkeŋ baake Lasarose nyiaa, “Lasarose, lee kɔŋ!” 44Keŋte Lasarose ŋon ɔ ba yem nɛ leewɔ kɔŋ, na kewuu abɔɔ ŋan bɔɔ mo bake ɔ nyiŋmaase na ɔ nawɔɔ, na kanyaŋ keŋ bɔɔ mo bake ɔ sia gbɛɛ nɛ doo mena. Te Yesu yako wɔ nyiaa “Ɛ booli e, na waa ta.”
Ba kebake Yesu nyeeman
Mateo 26:1-5; Maake 14:1-2; Luka 22:12
45Gyudatena burum baŋ bɔɔ kɔŋ Mɛɛre gyaŋ te bɔɔ naa kpene keŋ Yesu be yɛɛ nɛ lɛɛ e di. 46Mɔna be man baale besewɔ gyu Farasiitena baŋ gyaŋ gyu ke yako wɔ kpene keŋ Yesu be yɛɛ nɛ. 47Keŋte Wurubuarɛ saese kegyiise na Farasiitena baake donɔɔ kegyiise gyaŋee. Te be bɔɔse dɔŋa nyiaa “Sena yaa dɛɛ yɛɛ? Nawolo nyi balee kei ne yɛɛ gyakoloŋ nombia burum. 48Akpaa de tina e yela te ɔ gyakaa ɔ ne yɛɛ mena tom kei na, balaŋ baŋ pou baa lɛɛ e di na ke yela Romantena kaa yɛlɛɛ de Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ na baa lɛo de tɛɛle pou.” 49Te balaŋ baŋ man ŋolo ŋon bɛɛ baake e nyi Kaifase ŋon ɔ be yɛɛ saese kegyia kulutoo kenaŋ man nɛ yakowɔ nyiaa, “Ɛmɛɛ dɔɔ ɛ ba gyeŋ daale ya. 50Ɛ ba gyeŋ nyi dei nyi walaŋ dokoloŋ waa yeŋ fa balaŋ baŋ pou kela keŋ nyi tɛɛle pou balaŋ kewɔlɛɛ yee?” 51Te yɛɛ Kaifase gbagba agyueŋ yaa ɔ moowɔ yako nombia kɛŋa ya, mɔna keŋ ɔ be yɛɛ Wurubuarɛ sae kegyia kulutoo kenaŋ man dɔɔ te Wurubuarɛ yela ɔ yako mena nombia ŋenaŋ see nyi, kaboena nyi Yesu waa yeŋ fa Gyudatena pou. 52Te yɛɛ nyi Gyudatena baageŋ te Yesu waa yeŋ fa ya, mɔna waa yeŋ bo fa Wurubuarɛ bia baŋ pou bɔɔ yaasee nɛ na waa nyiŋ mo wɔ kaa yilaa. 53Leenaŋ wee kenaŋ keŋ kegyiise baŋ be gyaŋee nɛ, te be fiasɛɛ bɛɛ gyae gbɛɛ keŋ baa mo ko Yesu. 54Lee mena dɔɔ na Yesu bɛɛ tekaa lese ɔ wose debɔɔ Gyudia tɛɛle man bela ya. Mɔna ɔ leewɔ botɔɔ gyu donɔɔ keŋ bɛɛ baake ke nyi Eferam te ka benaa na depampaa dinaa daale nɛ. Botɔɔ te ŋon na ɔ kaseela baŋ gyuuwɔ ke kyaa.
55Na Gyudatena nyeekelɛɛwee kedi keŋ ta benaa, mena dɔɔ balaŋ burum lee donɔɔse ŋan man gyu Gyerusalɛm be kaa gyoraa ba wose pɛna nyeekelɛɛwee kedi keŋ kelii. 56Debaŋ kenaŋ man pou na bɛɛ kɛo Yesu. Be ka seŋ Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ man nɛ be bɔɔse dɔŋa nyiaa, “Sena yɛna ya gyueŋ? Doona ɔ be gyae waa kɔŋ nyeekelɛɛwee kedi kei man ya?” 57Na Wurubuarɛ saese kegyiise na Farasiitena baŋ te yako wɔ nyiaa, walaŋ kamasɛ ŋon ɔ gyeŋ Yesu dekyae na ɔ kaa yako wɔ na be kaa kyaŋ e.
12Alo ŋolo ka mo nuŋ woli Yesu Bɛtani donɔɔ man
Mateo 26:6-13; Maake 14:3-9; Luka 7:37-39
1Keka weeya looro na Gyudatena kedi ba nyeekelɛɛwee dinaa keŋ nɛ, Yesu gyuu Bɛtani donɔɔ man. Mena donɔɔ kenaŋ man te Lasarose ŋon Yesu be gyuusu e lee yeŋ man nɛ leewɔ. 2Be lɔɔ yele saa weenɛɛ fa Yesu. Maata mɔ kpuɛ baŋ bɛɛ kpɛlɛɛ weenɛɛ ŋan nɛ man. Na Lasarose mɔ kpuɛ na baŋ be kyaa bee dii nɛ. 3Keŋte Mɛɛre moo nuŋ ofoŋofoŋte keŋ ke dana koyadoŋ nɛ porontia tɔɔ, te ɔ kaa toosi ke woli Yesu nawɔɔ te ɔ moo ɔ nyeenyɔɔse feefo ɔ nawɔɔ ŋan. Te nuŋ keŋ ofoŋ lɛɛ dekpaŋalaŋ keŋ pou. Daŋ keŋ bɛɛ baake ke nyi Naade nɛ te ba moowɔ yɛɛ nuŋ kenaŋ 4Te Yesu kaseela baŋ man ŋolo ŋon bɛɛ baake e nyi Gyudase Isekarɔte, ŋon waa kaa lese Yesu fa na baa ko nɛ yakowɔ nyiaa, 5“Woŋ dɔɔ te ba te yɔɔ mena nuŋ ofoŋofoŋ kei na baa mo ke kɔba keŋ fa ayematena ya.” Nyi beŋ yɔɔ ke na nafɔ baa nyiŋ tomyɛɛre kulutoo dokoloŋ kɔba lee ke man. 6Gyudase keyako nombia kɛŋa nɛ, na ayematena wose man yaa ɔ na gyueŋ ya, mɔna ɔ yɛɛ ŋmɛɛlate e. Ŋon na see na be kɔba, te ɔ ne kyaa mo ŋaale desina ɔ wose. 7Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Ɛ tina alo ŋon yela! Ɔ yɛɛ kei baa mo daa me kewuu. 8Ayematena dɔɔ be kyaa ɛ gyaŋ debaŋ kamasɛ, mɔna maŋ dɔɔ mɔɔ gyae maa kyaa ɛ gyaŋ kekpaa ya.”
Gyudatena kegyiise kegyae gbɛɛ baa ko Lasarose
9Gyudatena burum kenyii nyi Yesu kyaa Bɛtani donɔɔ man nɛ, be gyuuwɔ botɔɔ. Na Yesu waageŋ dɔɔ te be gyuuwɔ botɔɔ ya, mɔna bɛɛ gyae baa naa Lasarose ŋon Yesu be gyuusu e lee yeŋ man nɛ mɔ. 10Mena dɔɔ saese kegyiise baŋ mɔ gyae gbɛɛ baa ko Lasarose mɔ, 11nawolo nyi Yesu ke gyuusu e lee yeŋ man dɔɔ Gyudatena burum te bɛɛ wɔ te ba ke lɛɛ Yesu di.
Yesu kegyu Gyerusalɛm gyoorobiiri man
Mateo 21:1-11; Maake 11:1-11; Luka 19:28-40
12Tɛɛ kena nɛ, balaŋ burum baŋ bɔɔ kɔŋ nyeekelɛɛwee kedi keŋ man nyiiwɔ nyi Yesu dɔŋ gbɛɛ ɔ ne kɔŋ Gyerusalɛm donɔɔ man. 13Mena dɔɔ be gyae bakɛɛna faareŋse gyu be kaa gyaŋee na e na bɛɛ fae yeesa nyiaa,
“Lɛɛ daa.
De Gbeŋgyoo Wurubuarɛ waa hiraa walaŋ ŋon ɔ ne kɔŋ ɔ yele man nɛ,
na waa hiraa Iseraetena gyoo ŋon mɔ.”
14Yesu gyae afurum te ɔ kyaawɔ ɔ dɔɔ, ŋgba mena keŋ Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see be yako nɛ. Nombia ŋenaŋ yɛna nyiaa,
15“Ɛmɛɛ Gyerusalɛmtena,
ɛ na yela ɛ wɔe ke lɔ ŋon ya.
Ɛ kɛɛ, ɛ gyoo ne kɔŋ,
ɔ kyaa afurum bu dɔɔ ɔ ne kɔŋ.”
16Kewalaŋ keŋ nɛ, ɔ kaseela baŋ te nyii nombia kɛŋa man ya. Mɔna kenaŋ wɔle Wurubuarɛ ka lese Yesu gyoorobiiri wola nɛ te be tɔɔsewɔ nyiaa, nombia ŋan Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see be yako lee ɔ wose man nɛ kɔŋala mena nɛ.
17Keŋte balaŋ burum baŋ be kpuɛ na Yesu, debaŋ keŋ ɔ be baake Lasarose lee yebɔɔ man te ɔ be gyuusu e lee yeŋ man nɛ, yaasee nombia kɛŋa. 18Keŋ dɔɔ te balaŋ burum leewɔ donɔɔ man kɔŋ kaa gyaŋee na e nɛ, nawolo nyi be nyiiwɔ nyi ɔ yɛɛ mena gyakoloŋ nombii kei. 19Botɔɔ te Farasiitena baŋ yako dɔŋa nyiaa, “Ŋgba ɛ ne naa nyi da te tale yɛɛ kolo ya na? Ɛ kɛɛ! Balaŋ pou silana e.”
Girikitena kekɛo Yesu
20Na Girikitena baale mɔ kpuɛ na balaŋ baŋ bɔɔ gyu Gyerusalɛm be kaa som Wurubuarɛ Gyudatena nyeekelɛɛwee kedi keŋ man nɛ. 21Be gyuuwɔ Filipo ŋon ɔ ba lee Bɛtesaida keŋ ke kyaa Galelia tɛɛle man nɛ gyaŋ ke yako e nyiaa, “Kegyia, dɛɛ gyae dɛɛ naa Yesu.” 22Keŋte Filipo mɔ gyuuwɔ ke yako Anderiase. Te be balaŋ bala gyuuwɔ keyako Yesu. 23Botɔɔ te Yesu tira nombia kɛŋa nɔɔ fa wɔ nyiaa, “Debaŋ keŋ te lii nyi baa lese maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon gyoorobiiri keŋ wola. 24Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, nyi akpaa be ta mo wambelebii do bɔɔ man na ke ka yeŋ ya nɛ, na ke sɛɛ ke yɛɛ bii dokoloŋ. Mɔna nyi akpaa ba mo ke do bɔɔ man te ke da yem te ke de tuu na te kɛɛ see bia burum. 25Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne gyae ŋon gbagba nyeedoŋ kela Wurubuarɛ nɛ, waa yeŋ leki. Mɔna walaŋ kamasɛ ŋon lee Wurubuarɛ nombia dɔɔ ɔ be famenɛ na ŋon gbagba nyeedoŋ ya nɛ, Wurubuarɛ waa fa e nyeedoŋ kekpaa.” 26Keŋte Yesu besewɔ yako nyiaa, “Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne gyae nyi waa som maŋ nɛ, kaboena nyi waa sila maŋ. Na botɔɔ keŋ me kyaa na, ŋon mɔ ke nyiŋ kpu na maŋ. Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ na som maŋ na, me kya mɔ waa lese ɔ yele.”
Yesu kekolosi lee ɔ yeŋ wose man
27Te Yesu besewɔ yako nyiaa, “Nɛnɛɛ dekɔkɔrɔkɔɔ te kyaŋ maŋ nideli, te sena yaa maa yako? ‘Maa yako nyi me kya, lese maŋ lee mena kaale dinaa kei man?’ Mɔna mena kaale kei dɔɔ te me kɔŋawɔ tɛɛle kei dɔɔ.” 28Keŋte Yesu fanewɔ nyiaa, “Me kya, lese n gyoorobiiri wola.” Te be nyii woya ŋaale kolosiwɔ lee adido nyiaa, “Me te wulaa lese me gyoorobiiri wola, te maa bese lese ke wola.” 29Balaŋ burum baŋ ba seŋɛɛ botɔɔ te bɔɔ nyii woya ŋan nɛ, be man baale yakowɔ nyiaa, “Ɔga faela” te baale mɔ yakowɔ nyi, “Wurubuarɛ kpilale ŋolo kolosi la na e lee adido.” 30Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ɛmɛɛ dɔɔ te mena nɔɔwoya kɛŋa kɔŋawɔ, na maŋ dɔɔ ya. 31Nɛnɛɛ yɛna debaŋ keŋ Wurubuarɛ waa di balaŋ nombia tɛɛle kei dɔɔ. Nɛnɛɛ te Wurubuarɛ waa gegi ɔbɔnsam ŋon ɔ ne di gyoori tɛɛle kei dɔɔ nɛ lee ɔ gbeli keŋ dɔɔ. 32Mɔna maŋ dɔɔ nyi akpaa be gyina maŋ adido lee tɛɛle kei dɔɔ nɛ, maa wɔŋ walaŋ kamasɛ benaa ma wose.” 33Ɔ kekolosi kei na wola yeŋ keŋ waa kaa yeŋ nɛ baa. 34Botɔɔ te balaŋ burum baŋ tiranɔɔ fa e nyiaa, “De kalawɔ lee da mmaraa tɔne man nyiaa, Nyeelɛɛre ŋon waa kyaa keŋ ɔ be gyae waa yeŋ ya. Te sena yaa n ne yako nyi kaboena nyi baa gyina Deniwalaŋ Bu ŋon adido? Amɔte yɛna Deniwalaŋ Bu kei?” 35Te Yesu tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Keŋmaŋee keŋ nyiŋa ke kyaa ɛ gyaŋ nɛ ɛ ta ke man na ditiŋtɛɛ be nyiŋ futaa ŋon ya. Nawolo nyi walaŋ ŋon ɔ dɔŋɛɛ ditiŋtɛɛ man nɛ, ɔ ba gyeŋ botɔɔ keŋ ɔ ne gyu ya. 36Walaŋ ŋon ɔ ne fa keŋmaŋee nyiŋa ɔ kyaa ɛ gyaŋ nɛ, ɛ lɛɛ e di na ɛ kenyiŋ bese balaŋ baŋ be doo keŋmaŋee man.” Yesu kekolosi nombia kɛŋa taŋ nɛ, ɔ wɔŋa ɔ wose kekyaa yenaŋ daale keŋ bɔɔ ne naa e ya.
Gyudatena burum te lɛɛ Yesu di ya
37Yesu yɛɛ gyakoloŋ nombia burum be siaman, mɔna kɛŋa pou wɔle na be bɛe ba te lɛɛ e di ya. 38Kei yela nombia ŋan Wurubuarɛ dekpeŋkpeŋgyɔɔre Yesaya be yako nɛ kɔŋawɔ ampaŋ. Yesaya yakowɔ nyiaa,
“De Gbeŋgyoo, amɔte lɛɛ na nombia ŋan dɔɔ yako nɛ di?
Amɔte te de Gbeŋgyoo lese ɔ wɔɔle wola?”
39Lee mena dɔɔ bɔɔ ne tale baa lɛɛ Wurubuarɛ nombia di ya ŋgba mena keŋ Yesaya be yako nɛ. 40Ɔ besewɔ yako nyiaa,
“Wurubuarɛ te yɛlɛɛ be sia na bɔɔ nyiŋ naa ya,
te ɔ tɔɔ ba agyueŋse na bɔɔ tale nyii kolo man ya.
Na mena ya na nafɔ baa kyɛɛkee lee be gbɛɛneŋ kumɛɛ man
na baa kɔŋ me gyaŋ na maa kyɔ wɔ.”
41Yesaya te kolosi nombia kɛŋa yakaa ya, mɔna ɔ wulaa naa Yesu gyoorobiiri keŋ dinɔɔ keŋ dɔɔ te ɔ kolosiwɔ lee ɔ wose man. 42Nombia kɛŋa wɔle nɛ Gyudatena kegyiise burum lɛɛ Yesu di, mɔna Farasiitena baŋ dɔɔ ba te tale lese ba kelɛɛdi keŋ debɔɔ ya, nawolo nyi be yeewɔ nyi Farasiitena baŋ baa tɔɔ wɔ gbɛɛ nyi be na kɔŋ bɔ ɔsom deni man bela ya. 43Be ta lese ba kelɛɛdi keŋ debɔɔ ya nawolo nyi bɛɛ gyae bo nyi balaŋ ka lese ba yele kela Wurubuarɛ ka lese ba yele.
44Keŋte Yesu gyinaa ɔ nɔɔ kolosi nyiaa, “Nyaŋ ŋon n lɛɛ maŋ di nɛ, na maageŋ te n lɛɛwɔ di ya mɔna ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ mɔ yaa n lɛɛwɔ di. 45Nyaŋ walaŋ ŋon n naa maŋ na, n te naa walaŋ ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ. 46Me kɔŋae tɛɛle kei dɔɔ ŋgba keŋmaŋee nɛ na maa ŋmaŋee fa balaŋ. Nyaŋ ŋon n lɛɛ maŋ di na n be gyae n ke dɔɔ ditiŋtɛɛ man ya. 47Walaŋ ŋon ɔ nyii me nombia te ɔ te lɛɛ ŋa do ya na, mɔɔ gyae maa di ɔ nombia ya. Nawolo nyi ma te kɔŋ me kaa di balaŋ nombia tɛɛle kei dɔɔ na maa bu wɔ fɔɔ ya, mɔna me kɔŋae me kaa lɛɛ ba nyee.
48Nyaŋ ŋon n bɛɛ maŋ te n te lɛɛ me nombia ya na, nombiadiiri ŋolo kyaa keŋ waa di n nombia. Nɔɔwoya ŋan mɔɔ kolosi nɛ, ŋan te baa mo di n nombia wee ɔtomante keŋ man na baa bu neŋ fɔɔ. 49Nawolo nyi ma te kolosi maŋ gbagba me doŋ man ya, mɔna me kya ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ, ŋon yako na maŋ kpene keŋ maa yako na mena keŋ maa yako ke. 50Te maŋ gyeŋ mɔ nyi kpene keŋ ɔ be yako daa nyi dɛɛ yɛɛ nɛ, keŋ ne faa na nyeedoŋ kekpaa keŋ. Mena dɔɔ kpene keŋ mɛɛ yako nɛ, yɛɛ keŋ me kya be yako maŋ nyi maa yako.”
13Yesu kefaafo ɔ kaseela baŋ nawɔɔ
1Pɛ tɛɛ kena na Gyudatena kedi ba nyeekelɛɛwee keŋ nɛ, na Yesu wulaa gyeŋ nyi ɔ debaŋ te lii keŋ waa lee tɛɛle kei dɔɔ gyu ɔ kya gyaŋ. Mɔna mena keŋ ɔ ne gyae ɔ balaŋ baŋ be kyaa tɛɛle kei dɔɔ nɛ, mena te waa gyae be nombia kelii ɔto.
2Yesu na ɔ kaseela baŋ ke kyaa baa di be balinɔɔ weenɛɛ nɛ, na ɔbɔnsam taŋ ka mo nombiakumɛɛ do Simɔn bu Gyudase Isekarɔte nyeeman nyi waa lese Yesu fa na baa ko.
3Yesu mɔ gyeŋ nyi ɔ kya ta mo kpene kamasɛ do ɔ nyiŋmaa man, te ɔ gyeŋ mɔ nyi ɔ lee Wurubuarɛ gyaŋ bo kɔŋ te ɔ gyaŋ te waa bese gyu. 4Mena dɔɔ Yesu korowɔ lee weenɛɛ ŋan tɛɛ te ɔ kpee ɔ kegba wurikyim keŋ ɔ doona nɛ, te ɔ moo bɔroboa kpaŋ ɔ teŋa man. 5Keŋte ɔ toosi loŋ do tasa man te ɔ fiasɛɛ ɔ ne faafo ɔ kaseela baŋ nawɔɔ, te ɔ moo bɔroboa keŋ kpaŋɛɛ ɔ teŋa man nɛ feefo wɔ.
6Ɔ kelii Simɔn Pita gyaŋ nɛ Pita bɔɔse e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, nyaŋ ne gyaela n kefaafo me nawɔɔ?”
7Te Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Kpene keŋ mɛɛ yɛɛ nɛ n be gyae n ke nyii ke man debokeiman ya, mɔna nyaŋ kaa nyii ke man wɔle wɔle.”
8Keŋte Pita yako e nyiaa, “Koa, mɔɔ sɛɛ na n ke faafo me nawɔɔ korakora ya.” Botɔɔ te Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Akpaa ma te faafo n nawɔɔ ya na, daa na neŋ be doo daale man ya.”
9Te Simɔn Pita yako e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, akpaa mena na na faafo me nawɔɔ kaageŋ ya, mɔna faafo me nyiŋmaase na ma nyee mɔ.”
10Te Yesu yako e nyiaa, “Walaŋ ŋon ɔ be sɔɔ nɛ ɔ wose pou ta lee. Ɔ be kaboena nyi waa sɔ bela ya. Kaboena bo nyi waa faafo ɔ nawɔɔ kaageŋ. Ɛ popou wose ta lee, mɔna walaŋ dokoloŋ wose danaana ayimɛɛ.” 11Nawolo nyi na Yesu gyeŋ walaŋ ŋon waa lese e fa, mena dɔɔ te ɔ yakowɔ nyi “Walaŋ dokoloŋ wose danaana ayimɛɛ.”
12Yesu kefaafo be nawɔɔ taŋ nɛ, ɔ moo ɔ kegba wurikyim keŋ do bela te ɔ gyuuwɔ kekyaa ɔ dekyae man. Te ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Ɛ ne nyii kpene keŋ mɔɔ yɛɛ fa ŋon nɛ man? 13Ɛ ne baake maŋ nyi ɛ wolale na ɛ Gbeŋgyoo. Dei ŋgba ɛ ne baake maŋ mena nɛ, nawolo nyi ŋe kaboena maŋ. 14Te akpaa maŋ ɛ Gbeŋgyoo na ɛ wolale te faafo ɛ nawɔɔ nɛ, mena te kaboena nyi ɛmɛɛ mɔ yaa faafo dɔŋa nawɔɔ. 15Me yɛɛ kei baa wola ŋon na ɛmɛɛ mɔ kenyiŋ yɛɛ fa dɔŋa ŋgba mena keŋ maŋ be yɛɛ nɛ. 16Anokoare yaa mɛɛ yako ŋon nyiaa, gbeŋi bɛɛ kela ɔ gbeŋgyoo ya, te kpilale mɔ bɛɛ kela walaŋ ŋon ɔ be kpila e nɛ ya. 17Nɛnɛɛ keŋ ɛ ba gyeŋ nombia kɛŋa nɛ, akpaa ɛ di ŋe dɔɔ na gyoŋ gyae ke doo ɛ man.
18Na ɛ popou yaa me dana ya, nawolo nyi ma gyeŋ balaŋ baŋ mɔɔ lese. Mɔna kaboena nyi Wurubuarɛ nombia ŋan bɔɔ ŋmarase see nɛ dɛɛ kɔŋ mena. Be ŋmarasewɔ see nyiaa, walaŋ ŋon daa na e na do nyiŋmaa di nɛ, ta koro seŋ me dɔɔ. 19Mena dɔɔ me wulaa mɛɛ yako ŋon nombii kei baa pɛna ka ke kɔŋ, na ka de kɔŋ na ɛ ke lɛɛ di nyiaa, maŋ yɛna ŋon ɔ kyaa pɛte be yɛɛ kpene kamasɛ. 20Anokoare yaa mɛɛ yako ŋon nyiaa, walaŋ ŋon ɔ lɛɛ walaŋ kamasɛ ŋon maa kpila nɛ na maŋ yaa ɔ lɛɛwɔ, te walaŋ ŋon ɔ lɛɛ maŋ na ɔ te lɛɛ walaŋ ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ.”
Yesu yakowɔ nyi ɔ kaseela baŋ man ŋolo waa lese e fa
Mateo 26:20-25; Maake 14:17-21; Luka 22:21-23
21Yesu keyako nombia kɛŋa taŋ nɛ, nombia takaa e ɔ konɔɔ man nideli te ɔ kolosiwɔ balaŋ man keŋ ɔ ta mo kolo weese ya nyi, “Ɛ man ŋolo waa lese maŋ fa na baa ko.” 22Botɔɔ te ɔ kaseela baŋ wose yeŋawɔ te be kɛɛ dɔŋa dokoloŋ dokoloŋ, nawolo nyi be ta gyeŋ ŋon ɔ dana ya. 23Ɔ kaseela baŋ man ŋolo ŋon Yesu ne gyae nideli nɛ kyaa la benaa e, 24mena dɔɔ Simɔn Pita fatee e te ɔ yakowɔ nyi, “Bɔɔse e walaŋ ŋon ɔ dana.” 25Mena dɔɔ kaseele ŋon tuuwɔ benaa na Yesu te ɔ bɔɔse e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, amɔte yaa n dana?” 26Te Yesu tiranɔɔ nyiaa, “Walaŋ ŋon maa kara bodobodo mo nyoko tasa kei man fa e nɛ, na ŋon yaa me dana.” Keŋte ɔ kara bodobodo keŋ te ɔ moowɔ nyoko tasa keŋ man te ɔ moowɔ fa Simɔn bu Gyudase Isekarɔte ŋon. 27Gyudase kedi bodobodo keŋ pɛ te ɔbɔnsam gyoo ɔ man. Te Yesu yako e nyi, “Kpene keŋ n ne gyae n keyɛɛ nɛ, yɛɛ ke bileŋ.” 28Mɔna baŋ be kyaa weenɛɛ ŋan tɛɛ nɛ, be ta gyeŋ kpene keŋ dɔɔ te Yesu be yako e mena ya. 29Na Gyudase ne kɛɛ na be kɔba dɔɔ, mena dɔɔ kaseela baŋ baale gyueŋwɔ nyi Yesu yako e baa nyi waa gyu ke lɛɛ weenɛɛ ŋan baa mo gyu kedi ba nyeekelɛɛwee kedi keŋ man nɛ, yaa waa lese kɔba fa ayematena. 30Mena dɔɔ Gyudase ka betaa lɛɛ bodobodo keŋ di pɛ, te ɔ leewɔ bileŋ. Na tɛɛ te yuu.
31Gyudase kalee laŋ nɛ Yesu yakowɔ nyiaa, “Nɛnɛɛ te Wurubuarɛ waa lese maŋ Deniwalaŋ Bu ŋon gyoorobiiri debɔɔ. Waa ta me dɔɔ yela balaŋ kena ɔ gyoorobiiri keŋ.” 32Keŋte Yesu besewɔ yako nyi, “Akpaa Wurubuarɛ waa ta me dɔɔ lese ɔ gyoorobiiri wola na, mena mɔ te waa ta ŋon gbagba dɔɔ lese me gyoorobiiri wola. Be gyae ke kyare pɛte waa yɛɛ nombii kei ya. 33Me bia mɔɔ gyae maa kyaa ɛ gyaŋ kyare ya. Ɛ ke kɛo maŋ, mɔna ŋgba mena keŋ mɔɔ yako Gyudatena baŋ nɛ, mena yaa mɛɛ yako ŋon debokeiman nyiaa ‘Botɔɔ keŋ mee gyu nɛ ɛ be gyae ɛ ke tale kɔŋ botɔɔ ya.’ 34Mɛɛ fa ŋon mmaraa wɔle nyiaa, ɛ gyae dɔŋa. Ŋgba mena keŋ maŋ be gyae ŋon nɛ, ɛmɛɛ mɔ ɛ gyae dɔŋa mena. 35Akpaa ɛ ne gyae dɔŋa na, walaŋ kamasɛ waa naa nyi ɛ yɛɛ me kaseelawɔ.”
Yesu keyako nyi Pita waa bɛɛ e
Mateo 26:31-35; Maake 14:27-31; Luka 22:31-34
36Botɔɔ te Simɔn Pita bɔɔse e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, aleŋ yaa n ne gyuu?” Te Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Botɔɔ keŋ mee gyu nɛ, n be gyae n ke tale sila maŋ debokeiman ya, mɔna nyaŋ kaa sila maŋ wɔle wɔle.” 37Te Pita bɔɔse e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, weera dɔɔ te mɔɔ tale sila neŋ debaŋ kei ya? Ma te sɛɛ nyi maa yeŋ fa neŋ.” 38Te Yesu tiranɔɔ nyiaa, “N ne lɛɛdi nyi nyaŋ ke tale yeŋ fa maŋ? Ampaŋ yaa mɛɛ yako neŋ nyi pɛ kegyim kelɔ woya nɛ, nyaŋ ke bɛɛ betabotooro nyi n ba gyeŋ maŋ korakora ya.”
14Yesu yɛna gbɛɛ keŋ ne gyu Wurubuarɛ gyaŋ
1Keŋte Yesu yako ɔ kaseela baŋ nyiaa, “Ɛ na yeli ɛ wɔe ke lɔ ŋon ya. Ɛ lɛɛ Wurubuarɛ di na ɛ ke lɛɛ maŋ mɔ di. 2Denɛɛ burum doo me kya ŋon dekpaŋalaŋ man. Akpaa te yɛɛ mena ya na nafɔ mɔɔ yako nyi mee gyu me kaa desina akyaese see ŋon ya. 3Akpaa me gyu ke desina botɔɔ taŋ na maa bese kɔŋ kaa mo ŋon gyu me gyaŋ, na botɔɔ keŋ me kyaa na ɛmɛɛ mɔ ke kyaa botɔɔ. 4Botɔɔ keŋ mee gyu nɛ ɛ gyeŋ ke gbɛɛ.” 5Botɔɔ te Tomase bɔɔse e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, dɔɔ gyeŋ botɔɔ keŋ ne gyu ya, sena te dɛɛ yɛɛ na dɛɛ gyeŋ ke gbɛɛ?” 6Keŋte Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Maŋ yɛna gbɛɛ keŋ na anokoare keŋ na nyeedoŋ keŋ. Ŋolo be kyaa nyi waa tale gyu me kya ŋon gyaŋ keŋ ɔ te tɛɛ me dɔɔ ya. 7Nyi akpaa yeŋ gyeŋ maŋ na nafɔ ɛ ka gyeŋ me kya ŋon mɔ. Lee gyɛŋ ne gyu nɛ, ɛ ta gyeŋ e te ɛ ne naa e mɔ.”
8Keŋte Filipo mɔ yakowɔ nyiaa, “De Gbeŋgyoo, wola daa n kya ŋon. Akpaa n wola daa n kya ŋon na, keŋ kaageŋ koraŋ dei fa daa.” 9Te Yesu mɔ bɔɔse e nyiaa, “Filipo, mena dɔɔ leenaŋ ma ke kyaa ɛ gyaŋ kei nɛ, na ɛ ba gyeŋ maŋ yee? Walaŋ ŋon ɔ naa maŋ na, ɔ te naa me kya ŋon mɔ. Sena yaa n ke tale yako maŋ nyi, ‘Maa wola ŋon me kya ŋon bela?’ 10Filipo n bɛɛ lɛɛ di nyi daa na me kya ŋon yɛɛ dokoloŋ yee? Na maŋ gbagba me baam dɔɔ te mee kolosi nombia kɛŋa ya. Mɔna me kya ŋon ɔ doo me man nɛ, ŋon ne tɛɛ la me dɔɔ yɛɛ ɔ tom. 11Me yako nyi daa na me kya ŋon yɛɛ dokoloŋ na, ɛ lɛɛ maŋ di. Akpaa nyi ɛ be lɛɛ maŋ di koraŋ ya nɛ, ɛ kɛɛ gyakoloŋ nombia ŋan mɛɛ yɛɛ nɛ na ɛ ke lɛɛ maŋ di. 12Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, walaŋ kamasɛ ŋon waa lɛɛ maŋ di nɛ, waa yɛɛ abɔɔ ŋan mɛɛ yɛɛ nɛ, te waa yɛɛ gyakoloŋ nombia kela ŋan mɛɛ yɛɛ nɛ. Nawolo nyi mee gyu me kya ŋon gyaŋ. 13Te kpene kamasɛ keŋ ɛ ke bɔɔse lee ma yele man na, me kya waa yɛɛ fa ŋon na maŋ ɔ bu ŋon ke yela baa lese ɔ yele. 14Akpaa ɛ bɔɔse kpene kamasɛ ma yele man na, maa yɛɛ fa ŋon.”
Yesu yakowɔ see nyi Wurubuarɛ feliŋ ŋon waa kɔŋ
15“Akpaa ɛ ne gyae maŋ na, nafɔ ɛ ke di maŋ mmaraase ŋan dɔɔ. 16Te maa waase me kya ŋon na waa fa ŋon walaŋ ŋon waa yako do ŋon, na ɔ kaa kyaa me nawɔɔ man kekpaakekpaa. Ŋon yɛna ɔ feliŋ ŋon waa lese Wurubuarɛ dinɔɔ wola nɛ. 17Balaŋ baŋ be loo gyakaa tɛɛle kei abɔɔ dɔɔ nɛ, bɔɔ gyae baa tale lɛɛ Wurubuarɛ feliŋ ŋon ya. Nawolo nyi bɔɔ ne naa e ya te bɔɔ gyeŋ e mɔ ya. Mɔna ɛmɛɛ dɔɔ ɛ gyeŋ e, nawolo nyi ɔ kyaa na ŋon te ɔ doo ɛ man. 18Debaŋ keŋ me lam nɛ, mɔɔ gyae maa tina ŋon yela ŋgba yoyolobiise nɛ ya, mɔna maa bese kɔŋ ɛ gyaŋ. 19Teka kyomii balaŋ be gyae baa tekaa naa maŋ bela ya, mɔna ɛmɛɛ dɔɔ ɛ kena maŋ. Keŋ me dana nyeedoŋ dɔɔ ɛmɛɛ mɔ ɛ ke nyiŋ nyeedoŋ. 20Debaŋ kenaŋ de lii na ɛ kena nyi daa na me kya ŋon kyaa la, te ɛmɛɛ mɔ ɛ kyaa na maŋ te maŋ mɔ me kyaa na ŋon. 21Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ lɛɛ maŋ mmaraase ŋan do te ɔ di ŋe dɔɔ na, ŋon ne gyae na me nombia ta me kya ŋon mɔ waa gyae ŋon ɔ ne gyae me nombia nɛ nombia. Maŋ mɔ maa gyae ɔ nombia na maa lese ma wose wola e.”
22Botɔɔ te Gyudase (na Gyudase Isekarɔte ŋon ɔ ba lese Yesu fa nɛ ya) bɔɔse e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, sena te gyae ke tale kɔŋ nyi nyaŋ ka lese n wose wola daa daageŋ, te n be gyae n ka lese wola balaŋ pou ya?” 23Keŋte Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Akpaa ŋolo ne gyae maŋ na, waa lɛɛ me nombia ŋan mɛɛ wolo nɛ do, na daa na me kya ke gyae ɔ nombia na de kaa kyaa ɔ gyaŋ. 24Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ bɛɛ gyae me nombia ya na, ɔ bee di me nombia ŋan mɛɛ wolo nɛ dɔɔ ya. Nombia ŋan mɛɛ yako ŋon nɛ ta lee me gyaŋ ya mɔna ŋa lee me kya ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ gyaŋ.
25Debaŋ keŋ me sɛɛ me kyaa ɛ gyaŋ nɛ yaa mɛɛ yako ŋon nombia kɛŋa. 26Walaŋ ŋon waa yako do ŋon nɛ, ŋon yɛna feliŋ ŋon me kya waa kpila ma yele man nɛ. Waa kaa wola ŋon abɔɔ pou, na waa tɔɔse ŋon abɔɔ ŋan pou mɔɔ yako ŋon nɛ. 27Ma wosefɛɛreŋ dɛɛ kyaa na ŋon, mɛɛ fa ŋon wosefɛɛreŋ. Na wosefɛɛreŋ keŋ balaŋ ne nyim tɛɛle kei dɔɔ nɛ yaa mɛɛ fa ŋon ya, mɔna ma wosefɛɛreŋ gbagba yaa mɛɛ fa ŋon. Ɛ na yele ɛ wɔe ke lɔ ŋon ya, te ɛ na yele gyakoloŋ mɔ ke kyaŋ ŋon ya. 28Me yako ŋon nyi, mee gyu mɔna maa bese kɔŋ ɛ gyaŋ. Akpaa nyi yeŋ ne gyae me nombia na nafɔ gyae ke yɛɛ ŋon gyoŋ nyi mee gyu me kya ŋon gyaŋ, nawolo nyi ɔ kela maŋ. 29Me wulaa mɛɛ yako nombia kɛŋa pou pɛna ŋa ke kɔŋ, na akpaa nyi ŋa de kɔŋ na, ɛ ke nyiŋ lɛɛ maŋ di. 30Mɔɔ gyae maa tekaa kolosi na ŋon burum bela ya, nawolo nyi ɔbɔnsam ŋon ɔ ne di doŋ tɛɛle kei dɔɔ nɛ ne kɔŋ. Ɔ be taŋ doŋ me dɔɔ berɛ ya, 31mɔna mɛɛ gyae balaŋ pou ka gyeŋ nyi mɛɛ gyae me kya ŋon nombia, te kpene kamasɛ keŋ ɔ yako maŋ nyi maa yɛɛ na keŋ te mɛɛ yɛɛ. Ɛ koro dɛɛ lee kɛbo.”
15Yesu yɛna daŋ keŋ gbagba
1Keŋte Yesu besewɔ yako ɔ kaseela baŋ nyiaa, “Maŋ yɛna daŋ keŋ gbagba, te me kya yɛna wɔɔfarale ŋon. 2Tombii kamasɛ keŋ doo me man te ke bɛɛ see bia ya nɛ waa kara ke leki. Mɔna tombii kamasɛ keŋ doo me man te kɛɛ se bia na, waa kpaase ke na ke kenyiŋ se bia burum. 3Lee nombia ma ayakoŋ ŋon kɛŋa dɔɔ nɛ, ŋe taŋ ke yela ɛ wose ta lee keŋ ayimɛɛ be doo ɛ man ya. 4Ɛ doo me maŋ, na maŋ mɔ ke doo ɛ man. Tombii kamasɛ be kyaa nyi ke gyae ke tale se bia ka wose dɔɔ, keŋ kɔɔ towaa na ke daŋ ya. Mena mɔ yaa ɛmɛɛ mɔ be gyae ɛ ke tale yɛɛ kolo ɛ wose dɔɔ keŋ nyi ɛ be doo me man ya. 5Maŋ yɛna daŋ keŋ te ɛmɛɛ yɛna ke tombia ŋan. Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ doo me man, te maŋ mɔ doo ɔ man nɛ, waa se bia burum. Nawolo nyi ɛ be gyae ɛ ke tale yɛɛ kolo ɛ wose dɔɔ keŋ mɔɔ kpuɛ na ŋon ya. 6Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ be doo me man ya nɛ, ɔ yɛɛ ŋgba tombii keŋ bɔɔ kare leki te kɔɔ wolo nɛ. Baa yilaa mena tombia ŋenaŋ bo na baa mo ŋa do boalaŋ man na ŋa ke kpa. 7Nyi akpaa ɛ sɛɛ doo me man te me nombia ŋan mɔ de doo ɛ man nɛ, kpene kamasɛ keŋ ɛ ke bɔɔse na maa yɛɛ fa ŋon. 8Akpaa ɛ se bia burum nɛ, ke gyae ke yela baa lese me kya ŋon yele. Kei gyae ke yela balaŋ ka gyeŋ nyi ɛ yɛɛ me kaseelawɔ.
9Ŋgba mena keŋ me kya ŋon ne gyae me nombia nɛ, mena ke yaa maŋ mɔ ne gyae ɛ nombia. Mena dɔɔ ɛ yela maa gyae ŋon kelii ɔto. 10Nyi akpaa ɛ di ma mmaraase ŋan dɔɔ nɛ, maa gyae ɛ nombia kelii ɔto ŋgba mena keŋ mɔɔ di me kya ŋon mmaraase dɔɔ te ɔ ne gyae me nombia nɛ. 11Mɛɛ yako mena nombia kɛŋa baa na ke yela ma gyoŋ keŋ ke doo ɛ man, na ɛ ke nyiŋ di gyoŋ nideli. 12Mmaraa keŋ mɛɛ fa ŋon yɛna nyiaa, ɛ gyae dɔŋa ŋgba mena keŋ mɔɔ gyae ŋon nɛ. 13Walaŋ kegyae daale be kyaa keŋ ka kela kegyae keŋ ŋolo waa gyae ɔ gyoona na waa yeŋ fa wɔ nɛ ya. 14Nyi akpaa ɛ yɛɛ kpene keŋ mɔɔ yako ŋon nyi yaa yɛɛ nɛ, mena na ɛ yɛɛ me gyoona gbagbawɔ. 15Mɔɔ tekaa baake ŋon me tewulɛɛ bela ya, nawolo nyi tobaale ba gyeŋ ɔ gbeŋgyoo nyeeman nombia ya. Mɔna mɛɛ baake ŋon me gyoona, nawolo nyi ma te yako ŋon kpene kamasɛ keŋ me kya be yako maŋ. 16Na ɛmɛɛ lese na maŋ ya, mɔna maŋ lese na ŋon. Ma lese ŋon bo nyi yaa yɛɛ nombia kpaakpaa ŋan ŋe dana tɔnɔɔ debaŋ kamasɛ. Ɛ yɛɛ mena na me kya waa fa ŋon kpene kamasɛ keŋ ɛ ka sola e lee ma yele man. 17Mmaraa keŋ mɛɛ fa ŋon yɛna nyi, ‘Ɛ gyae dɔŋa.’ ”
Ba kekɔla Yesu na ɔ kaseela
18Akpaa tɛɛle kei dɔɔ balaŋ ne kɔla ŋon nɛ, ɛ tɔɔse nyi mena te be taŋgbɛɛwɔ kɔla maŋ. 19Nyi yeŋ yɛɛ ŋgba balaŋ baŋ be kyaa tɛɛle kei dɔɔ nɛ, nafɔ baa gyae ŋon ŋgba baŋ gbagba be balaŋ nɛ. Mɔna kpene keŋ dɔɔ te bɛɛ kɔla ŋon yɛna nyi me ta lese ŋon lee be man, te ɛ ba tekaa kpuɛ na wɔ ya. 20Ɛ tɔɔse nɔɔwoya ŋan mɔɔ yako ŋon nɛ nyi, “Tobaale kamasɛ ba kela ɔ gbeŋgyoo ya. Nyi be naase maŋ diyem nɛ, mena ke te baa naase ɛmɛɛ mɔ diyem. Nyi akpaa be lɛɛ me kawola keŋ di na, mena mɔ te baa lɛɛ ɛmɛɛ mɔ wui di. 21Mɔna lee maŋ dɔɔ baa mo mena nombia kɛŋa pou yɛɛ ŋon, nawolo nyi bɔɔ gyeŋ walaŋ ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ ya. 22Akpaa meŋ te kɔŋ kaa kolosi fa wɔ ya nɛ, nafɔ bɔɔ gyae baa di fɔɔ be dukum keyɛɛ man ya. Mɔna nɛnɛɛ nyi be yɛɛ dukum na, bɔɔ gyae baa tale yako nyi be ta gyem bo te be yɛɛwɔ ya. 23Nyaŋ ŋon n ne kɔla maŋ na, n ne kɔla me kya ŋon mɔ. 24Akpaa meŋ te yɛɛ tomse ŋan ŋolo te yɛɛ ta see be man ya nɛ, nafɔ beŋ te di fɔɔ be dukum keyɛɛ man ya. Mɔna nɛnɛɛ ba te naa gyakoloŋ nombia kɛŋa pou mɔna bɛɛ kɔla daa na me kya ŋon. 25Kei yela kpene keŋ bɔɔ ŋmarase see ba mmaraa tɔne man nɛ kɔŋawɔ mena. Be ŋmarasewɔ nyiaa, ‘Be kɔla maŋ bo yakaa.’
26Mɔna maa yela Wurubuarɛ feliŋ ŋon ka lee me kya ŋon gyaŋ kɔŋ na ɔ kaa kyaa na ŋon. Ŋon ne gyae la waa yako do ŋon na waa lese anokoare keŋ doo Wurubuarɛ man nɛ wola ŋon, na waa di adansɛɛ lee ma wose man. 27Te ɛmɛɛ mɔ ɛ di adansɛɛ lee ma wose man, nawolo nyi lee kewalaŋ keŋ pou na ɛ kyaa me gyaŋ.”
161“Mɛɛ yako mena nombia kɛŋa pou baa na ɛ be nyiŋ tina ɛ kelɛɛdi keŋ yela ya. 2Gyudatena kegyiise baa tɔ ŋon nyi ɛ na kɔŋ bɔ ɔsom denɛɛ man donɔɔ kamasɛ man ya. Debaŋ daale gyae kelii nɛ, akpaa walaŋ da ko ɛ man ŋolo na waa yako nyi Wurubuarɛ ɔsom nombia dɔɔ te ɔ koo ŋon. Na waa yako nyi ɔ yɛɛ deeli baa fa Wurubuarɛ. 3Baa mo mena nombia kɛŋa yɛɛ ŋon nawolo nyi be ta gyeŋa ta daa na me kya ŋon ya. 4Mɛɛ wulaa yako ŋon nombia kɛŋa baa na akpaa debaŋ kenaŋ de lii na, ɛ ke tɔɔse nyi me wulaa yako ŋon nombia kɛŋa na ɛ ke nyiŋ do ogo.”
Wurubuarɛ feliŋ ŋon tom
5“Ma te yako ŋon nombia kɛŋa lee kewalaŋ keŋ ya, nawolo nyi na maŋ gbagba kyaa ɛ gyaŋ dɔɔ. Mɔna nɛnɛɛ yaa mɛɛ yako ŋon nawolo nyi mee gyu ŋon ɔ be kpila maŋ nɛ gyaŋ, mɔna ɛ man ŋolo te tale bɔɔse maŋ nyi ‘Aleŋ yaa n ne gyu ya.’ 6Te nɛnɛɛ keŋ mɔɔ yako ŋon na, te ɛ gyoo kayeyɛɛ? 7Mɔna mɛɛ yako ŋon nombii anokoare baa nyiaa, ɛ deeli dɔɔ te mee gyu nɛ. Nawolo nyi akpaa me te gyu ya na, Wurubuarɛ feliŋ ŋon waa yako do ŋon nɛ be gyae waa kɔŋ ɛ gyaŋ ya. Mɔna akpaa me gyu na, maa kpila e na waa kɔŋ ɛ gyaŋ. 8Tɛɛle kei balaŋ kpa ba gyeŋ kpene keŋ yɛɛ dukum ke, te ba gyeŋ kpene keŋ doo na ke gbɛɛ, te ba gyeŋ Wurubuarɛ nombia kedi keŋ wose man nombia mɔ. Mɔna akpaa ɔ kɔŋ na waa yela baa gyeŋ nyi be nombia be dei ya. 9Bɔɔ gyeŋ kpene keŋ yɛɛ dukum ke ya, nawolo nyi ba te lɛɛ maŋ di ya. 10Te bɔɔ gyeŋ kpene keŋ mɔ doo na ke gbɛɛ ya, nawolo nyi mɛɛ bese mee gyu me kya ŋon gyaŋ te ɛ be gyae ɛ ka tekaa naa maŋ bela ya. 11Bɔɔ gyeŋ Wurubuarɛ nombia kedi keŋ wose man daale ya, nawolo nyi ɔbɔnsam ŋon ɔ ne di tɛɛle kei dɔɔ gyoori nɛ, Wurubuarɛ te wulaa di ɔ nombia bu e fɔɔ.
12Me dana nombia burum maa yako ŋon, mɔna debokeiman man nɛ ŋe dana yuŋ kela ŋon. 13Mɔna akpaa Wurubuarɛ feliŋ ŋon ɔ bee di dekara ya nɛ de kɔŋ na, waa lese nombia ŋan ŋe doo na ŋe gbɛɛ pou nɛ wola ŋon. Nawolo nyi na ŋon gbagba ɔ baam dɔɔ te ɔ ne kolosi ya, mɔna nombia ŋan pou ɔ be nyii nɛ yaa ɔ ne kolosi na waa lese nombia ŋan pou gyae ke kɔŋ wee daale nɛ wola ŋon. 14Wurubuarɛ feliŋ ŋon waa yela balaŋ kena me gyoorobiiri, nawolo nyi waa lese kpene kamasɛ keŋ me dana maa yako ŋon nɛ wola ŋon. 15Kpene kamasɛ keŋ me kya dana na ke yɛɛ me wui, mena dɔɔ te mɛɛ yako ŋon nyi Wurubuarɛ feliŋ ŋon waa lese kpene kamasɛ keŋ me dana maa yako ŋon nɛ wola ŋon.”
Ɛ waraŋase gyae kabese gyoŋ
16Keŋte Yesu besewɔ yako nyiaa, “Teka kyomii ɛ be gyae ɛ kena maŋ bela ya, mɔna kenaŋ wɔle nɛ be gyae ke kyare ya, ɛ ka bese naa maŋ.” 17Botɔɔ te ɔ kaseela baŋ baale bɔɔse dɔŋa nyiaa, “Sena yaa balee kei ne yako baa, ɔ kpa ‘Teka kyomii ɛ be gyae ɛ kena maŋ bela ya, te kenaŋ wɔle na be gyae ke kyare ya na, ɛ ka bese naa maŋ.’ Nawolo nyi mee gyu me kya gyaŋ dɔɔ?” 18Keŋte ba besewɔ bɔɔse dɔŋa nyiaa, “ ‘Teka kyomii’ kei mɔ na wolo baa sena? Dɔɔ ne nyii nombia kɛŋa man ya.”
19Na Yesu gyeŋ nyi bɛɛ gyae baa bɔɔse e nombia kɛŋa man, mena dɔɔ ɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Keŋ mɔɔ yako ŋon nyi, ‘Teka kyomii ɛ be gyae ɛ kena maŋ bela ya, mɔna kenaŋ wɔle na be gyae ke kyare ya ɛ ka bese naa maŋ’ nɛ yaa ɛ ne bɔɔse dɔŋa nɛ? 20Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, ɛ ke wii na ɛ ka yeyɛɛ mɔna balaŋ baŋ be loo gyakaa tɛɛle kei abɔɔ dɔɔ nɛ baa di gyoŋ. Ɛmɛɛ ɛ ka yeyɛɛ, mɔna ɛ kayeyɛɛ keŋ gyae kaa bese gyoŋ kedi. 21Akpaa alo na doŋee na ɔ na yeyɛɛ, nawolo nyi ɔ debaŋ te lii. Mɔna akpaa ɔ lola bu ŋon na, ne yɛɛ e gyoŋ nyi ɔ ta lola bu kɔŋ tɛɛle kei dɔɔ. Mena gyoŋ kei ne yele ɔ ne wolee ɔ kaale keŋ ɔ be naa nɛ. 22Mena ke mɔ yaa doo fa ŋon. Debaŋ kei na ɛ na yeyɛɛ, mɔna maa bese kɔŋ ɛ gyaŋ na ɛ wose ke fɛɛ ŋon, na ɛ ke di gyoŋ. Te ŋolo be gyae waa tale lese gyoŋ kenaŋ lee ɛ man ya. 23Mena wee kenaŋ dɔɔ nɛ, ɛ be gyae ɛ ke bɔɔse maŋ daale ya. Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, kpene kamasɛ keŋ ɛ ka sola me kya ŋon ma yele man na, waa mo fa ŋon. 24Kaalii na gyeŋ kei nɛ, ɛ ta sola ta kolo ma yele man ya. Ɛ sola na ɛ ke nyiŋ, na ke yɛɛ ŋon gyoŋ nideli.
25Mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, debaŋ daale gyae kelii na mɔɔ gyae maa tekaa kolosi na ŋon aduya man bela ya. Mɔna maa toro me kya ŋon nombia yako ŋon. 26Debaŋ kenaŋ de lii nɛ, ɛ ka sola e ma yele man. Mɔna te yɛɛ nyi maa seŋ ɛ nawɔɔ man na maa sola me kya ŋon fa ŋon ya. 27Nawolo nyi me kya ŋon gbagba ne gyae ŋon, keŋ ɛ ne gyae maŋ te ɛ be lɛɛ di nyi ma lee Wurubuarɛ gyaŋ nɛ dɔɔ. 28Daa na me kya kyaa la pɛte ma lee ɔ gyaŋ kɔŋ tɛɛle kei dɔɔ, te nɛnɛɛ mɛɛ bese mɛɛ lee tɛɛle kei dɔɔ mee gyu me kya ŋonaŋ gyaŋ.”
29Botɔɔ te ɔ kaseela baŋ yako e nyiaa, “Nɛnɛɛ dɔɔ n bɛɛ kolosi aduya man fa daa bela ya. N ta lese nombia ŋan man wola daa. 30Nɛnɛɛ da te naa nyi n gyeŋ kpene kamasɛ, te tekaboena nyi ŋolo dɛɛ bɔɔse neŋ nombia daale bela ya. Kei te yeli da te naa nyi n lee Wurubuarɛ gyaŋ.” 31Keŋte Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, “Nɛnɛɛ ɛ ne lɛɛ maŋ di? 32Debaŋ keŋ ne kɔŋ te ke taŋ kekɔŋ, keŋ ɛ popou ɛ ke yaasee. Walaŋ kamasɛ waa gyu ɔ dɛɛ tina maŋ yela na ke ka maageŋ. Mɔna na maageŋ kyaa la ya, nawolo nyi me kya ŋon kpuɛ na maŋ. 33Mɛɛ yako nombia kɛŋa baa, na ɛ ke ta me dɔɔ nyiŋ wosefɛɛreŋ. Balaŋ baa yela ɛ kena diyem nideli tɛɛle kei dɔɔ, mɔna ɛ nyiŋ konɔɔ na ɛ ka seŋ keŋkeŋ nawolo nyi me te di tɛɛle kei dɔɔ!”
17Yesu kefane
1Yesu ke yako nombia kɛŋa taŋ nɛ, ɔ gyinaa ɔ sia kɛɛ adido te ɔ fanewɔ nyiaa, “Taata, debaŋ keŋ te lii. Lese maŋ n bu ŋon yele na maŋ mɔ ka lese n yele. 2Nawolo nyi n te fa maŋ doŋ balaŋ pou dɔɔ, nyi maa fa baŋ pou n ba mo do maŋ me nyiŋmaa man nɛ nyeedoŋ kekpaakekpaa. 3Nyeedoŋ kekpaa kenaŋ yɛna nyiaa, balaŋ pou baa gyeŋ neŋ na baa gyeŋ nyi nyaŋ nyaageŋ yɛna Wurubuarɛ ŋon n ne di anokoare. Na baa bese gyeŋ maŋ Yesu Kristo ŋon n be kpili nɛ. 4Me ta lese n yele tɛɛle kei dɔɔ, nawolo nyi ma te yɛɛ tom keŋ n ba fa maŋ nɛ kelii kɔ ɔto. 5Taata, nɛnɛɛ lese me gyoorobiiri keŋ me dana n siaman pɛte n be yɛɛ kpene kamasɛ tɛɛle kei dɔɔ nɛ wola.
6Me ta lese n dinɔɔ wola balaŋ baŋ n ba lese wɔ lee tɛɛle kei dɔɔ fa maŋ nɛ. Be yɛɛ n balaŋwɔ te n moo wɔ fa maŋ. Be te di n nombia ŋan dɔɔ, 7te nɛnɛɛ ba te naa nyi kpene kamasɛ keŋ me dana nɛ lee n gyaŋ. 8Nawolo nyi ma te yako wɔ nombii kamasɛ keŋ n be yako maŋ nɛ, te be lɛɛ ŋa do. Ba te naa nyi ke yɛɛ ampaŋ nyi ma lee n gyaŋ, te ba te lɛɛ di nyi nyaŋ kpila na maŋ. 9Mɛɛ fane baa fa wɔ. Na tɛɛle kei dɔɔ balaŋ pou yaa mɛɛ fane maa fa ya. Mɛɛ fane maa fa balaŋ baŋ n ba mo wɔ fa maŋ nɛ, nawolo nyi be yɛɛ n wui. 10Kpene kamasɛ keŋ n dana nɛ yɛɛ me wui, te keŋ maŋ mɔ dana nɛ yɛɛ n wui. Te n te tɛɛ be dɔɔ lese me gyoorobiiri wola. 11Nɛnɛɛ mɛɛ kɔŋ baa n gyaŋ. Mɔɔ gyae maa tekaa kyaa tɛɛle kei dɔɔ bela ya, mɔna baŋ sɛɛ be kyaa tɛɛle kei dɔɔ. Me kya ŋon ayimɛɛ be doo n man ya, doŋ keŋ n ba mo gyee maŋ nɛ, mo mena doŋ kenaŋ gyee wɔ nideli, na baa yɛɛ nɔɔdokoloŋ ŋgba mena keŋ daa na neŋ yɛɛ dokoloŋ nɛ. 12Debaŋ keŋ me kyaa be gyaŋ nɛ, me gyee wɔ nideli lee n doŋ keŋ n ba do me man nɛ dɔɔ. Me gyee wɔ nideli keŋ be man ŋolo ta yoo ya. Ŋon kaboena nyi waa yo nɛ waageŋ yoo la, na ke yela Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ke nyiŋ kɔŋ mena.
13Nɛnɛɛ mɛɛ kɔŋ n gyaŋ. Te debaŋ kei keŋ me sɛɛ me kyaa tɛɛle kei dɔɔ nɛ, mɛɛ yako nombia kɛŋa baa na ke yela gyoŋ keŋ doo me maŋ nɛ ke nyiŋ doo be man nideli. 14Ma te kolosi n nombia fa wɔ mɔna tɛɛle kei dɔɔ balaŋ kɔla wɔ, nawolo nyi baŋ na wɔ ta tekaa yɛɛ dokoloŋ ya, ŋgba mena keŋ daa na tɛɛle kei dɔɔ balaŋ ta tekaa yɛɛ dokoloŋ ya nɛ. 15Mɔɔ ne fane nyi nya lese wɔ lee tɛɛle kei dɔɔ ya, mɔna mɛɛ fane bo nyi nya gyee wɔ nideli na bɔɔ yale walaŋkum ŋon kɔta man ya. 16Ŋgba mena keŋ daa na tɛɛle kei balaŋ te yɛɛ dokoloŋ ya nɛ, mena kee yaa baŋ mɔ na tɛɛle kei dɔɔ balaŋ te yɛɛ dokoloŋ ya. 17Mo nya anokoare nombia ŋan desina wɔ see. Nawolo nyi n nombia ŋan doo na ŋe gbɛɛ. 18Mena keŋ n be kpila maŋ tɛɛle kei dɔɔ nɛ, mena ke yaa maŋ mɔ ne kpila wɔ tɛɛle kei dɔɔ. 19Baŋ dɔɔ te ma moo ma wose fa neŋ, na baŋ mɔ ke nyiŋ mo ba wose fa neŋ kekpaakekpaa.
20Na me kaseela kɛwɔ baageŋ yaa mɛɛ fane fa ya. Mɔna mɛɛ fane mɛɛ fa balaŋ baŋ pou baa nyii me kaseela kɛwɔ nombia te baa lɛɛ maŋ di nɛ. 21Mɛɛ fane bela nyiaa, be popou baa yɛɛ nɔɔdokoloŋ ŋgba mena keŋ me doo nyaŋ me kya man te nyaŋ mɔ n doo me man nɛ. Mena ke yaa yela baa doo de man na tɛɛle kei balaŋ pou ke nyiŋ lɛɛ di nyi nyaŋ kpila na maŋ. 22Ma te fa wɔ gyoorobiiri keŋ n ba mo fa maŋ nɛ, na baa yɛɛ nɔɔdokoloŋ ŋgba mena keŋ daa na neŋ yɛɛ dokoloŋ te loŋ bɛɛ lam da nsana ya nɛ. 23Me doo be man ŋgba mena keŋ nyaŋ mɔ n doo me man nɛ, na baa nyiŋ yɛɛ dokoloŋ keŋ nyi loŋ gba be lam ba nsana ya. Na tɛɛle kei dɔɔ balaŋ ke nyiŋ gyeŋ nyi nyaŋ kpila na maŋ, te n ne gyae be nombia ŋgba mena keŋ n ne gyae me nombia nɛ.
24Taata! Mɛɛ gyae nyi me kaseela baŋ n ba mo wɔ fa maŋ nɛ, baa kyaa me gyaŋ botɔɔ keŋ me kyaa nɛ, na baa nyiŋ naa me gyoorobiiri keŋ n ba mo fa maŋ nɛ. N moo gyoorobiiri kei fa maŋ nawolo nyi, n wulaa n ne gyae maŋ pɛte n yɛɛ tɛɛle kei. 25Me kya, nyaŋ yɛna walaŋ ŋon n gbɛɛneŋ tenɛɛ. Balaŋ baŋ be loo gyakaa tɛɛle kei dɔɔ nɛ, be ta gyeŋa ta neŋ ya mɔna maŋ dɔɔ ma gyeŋ neŋ. Te me kaseela baŋ mɔ gyeŋ nyi nyaŋ kpila na maŋ. 26Me ta lese n dinɔɔ wola wɔ te maa bese lese ke wola wɔ bela, na kegyae keŋ n ne gyae maŋ nɛ ke nyiŋ doo be man na maŋ mɔ ke doo be man.”
18Ba kekyaŋ Yesu
Mateo 26:47-56; Maake 14:43-50; Luka 22:47-53
1Yesu ke fane taŋ nɛ, ŋon na ɔ kaseela baŋ korowɔ gyu ka toŋ boŋobii keŋ bɛɛ baake ke Kidrɔn nɛ, te be ka gyoowɔ oliifi wɔɔbii daale man. 2Na Gyudase ŋon ɔ ba lese Yesu fa nɛ mɔ gyeŋ botɔɔ, nawolo nyi Yesu na ɔ kaseela baŋ ne kyaa gyu ke gyaŋee botɔɔ. 3Mena dɔɔ Gyudase moo balaŋ burum baŋ be dana kanease na kefuluse te ba doona yoo abɔɔ nɛ gyu botɔɔ. Mena balaŋ kɛwɔ baale yɛɛ yoonɔɔtenawɔ, te baale mɔ yɛɛ kotɔtɔɔtena baŋ bɛɛ deke Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ nɛ. Gyudatena saese kegyiise na Farasiitena kpila na wɔ. 4Keŋ Yesu gyeŋ kpene keŋ ne kɔŋ ɔ dɔɔ dɔɔ nɛ, ɔ leewɔ ɔ kaseela baŋ man kɔŋ siaman te ɔ bɔɔse balaŋ baŋ nyiaa, “Amɔte yaa ɛ ne gyae?” 5Keŋte be tiranɔɔ fa e nyiaa, “Yesu Nasarɛte baale ŋon yaa dɛɛ gyae.” Te Yesu yako wɔ nyi, “Maŋ yaa.” Debaŋ kenaŋ na Gyudase ŋon waa lese Yesu fa nɛ mɔ kpuɛ balaŋ baŋ man. 6Yesu ke yako wɔ nyi “Maŋ yaa” nɛ, be tuuwɔ lee wɔle wɔle te ba ke yalawɔ tɛɛle man. 7Botɔɔ te Yesu besewɔ bɔɔse wɔ nyiaa, “Amɔte yaa ɛ ne gyae?” Te be yakowɔ nyi, “Yesu Nasarɛte baale ŋon yaa dɛɛ gyae.” 8Keŋte Yesu yakowɔ nyiaa “Me wulaa yako ŋon nyi maŋ yaa. Akpaa maŋ te ɛ ne gyae berɛ na, ɛ yela me balaŋ kɛwɔ ke ta.” 9Kei yela nombia ŋan ɔ be wulaa yako nɛ kɔŋawɔ mena. Ɔ yakowɔ nyiaa, “Balaŋ baŋ nyaŋ me kya ba mo fa maŋ nɛ, ma te yeli be man dokoloŋ ka yo ya.” 10Botɔɔ na Simɔn Pita dana yoosila, te ɔ wɔŋa ke lese kara saese kegyia ŋon tobaale ŋolo dunoluŋ deŋele lese ke lɔ. Tobaale ŋonaŋ yele yɛna Maakuse. 11Botɔɔ te Yesu fae Pita nyiaa, “Besena n sila keŋ do ke bɔɔlee man. N bɛɛ gyae nyi maa naa diyem keŋ me kya be yako nyi me kaa naa nɛ yee?”
Be kamo Yesu gyu saese kegyia Anase gyaŋ
12Keŋte yoonɔɔtena siamante ŋon na ɔ yoonɔɔtena dikpii keŋ, na Gyudatena kotɔtɔɔtena baŋ kyaŋa Yesu te be bake e, 13te be taŋgbɛɛwɔ mo e gyu Anase gyaŋ. Kaifase ŋon ɔ yɛɛ saese kegyia e kulutoo kenaŋ man nɛ, ɔ neŋgya yɛna Anase ŋonaŋ. 14Kaifase kei faa na Gyudatena agyueŋ nyi, dei nyi walaŋ dokoloŋ waa yeŋ fa balaŋ baŋ pou.
Pita kebɛɛ Yesu
Mateo 26:69-70; Maake 14:66-68; Luka 22:55-57
15Debaŋ keŋ bɔɔ mo Yesu bee gyu saese kegyia ŋon dɛɛ nɛ, na Simɔn Pita na ɔ dɔɔ kaseela baŋ man ŋolo silana e wɔle wɔle. Keŋ kaseele ɔ dɔɔ ŋon gyeŋ saese kegyia ŋon dɔɔ nɛ, ŋon sila Yesu ka gyoo dekpaŋalaŋ keŋ man. 16Mɔna Pita ŋon dɔe denanɔɔ man. Botɔɔ te kaseele ŋon saese kegyia ŋon gyeŋ nɛ, besewɔ kɔŋ kaa kolosi na alebu ŋon ɔ na deke denanɔɔ keŋ nɛ nyi waa yela Pita mɔ ka gyoo. Keŋte ɔ moo e gyu dekpaŋalaŋ keŋ man. 17Keŋte alebu ŋon bɔɔse Pita nyiaa, “Ŋgba nyaŋ mɔ n yɛɛ Yesu kaseela baŋ man ŋolo e?” Te Pita tiranɔɔ nyi, “Koa, ma te yɛɛ be man ŋolo e ya” 18Debaŋ kenaŋ na waare kyaa, mena dɔɔ kotɔtɔɔtena baŋ na dekpaŋalaŋ keŋ man tomyɛɛra baale doo boalaŋ bee woli. Te Pita mɔ gyuuwɔ ka seŋ be gyaŋ ɔ ne woli boalaŋ keŋ.
Saese kegyia Anase kebɔɔse Yesu nombia
Mateo 26:59-66; Maake 14:55-64; Luka 22:66-71
19Be ka mo Yesu gyu saese kegyia ŋon dekpaŋalaŋ man nɛ, ɔ bɔɔse Yesu nombia lee ɔ kaseela na ɔ kawola keŋ wose man. 20Keŋte Yesu tiranɔɔ nyiaa, “Ma seŋawɔ balaŋ man kolosi. Debaŋ kamasɛ mɔ na mɛɛ wola Wurubuarɛ nombia Gyudatena ɔsom denɛɛ man, na Wurubuarɛ ɔsom deni dinaa keŋ Gyudatena pou ne kyaa gyaŋee ke man nɛ man. Mɔna ma te yako kolo weese ya. 21Woŋ dɔɔ te n ne bɔɔse maŋ mena nombia kɛŋa? Bɔɔse balaŋ baŋ bɔɔ nyii me kawola keŋ nɛ. Baŋ gyeŋa na kpene keŋ mɔɔ yako nɛ. 22Yesu kekolosi nombia kɛŋa nɛ te kegyiise baŋ man ŋolo gyɔɔ e ɔ lakaa man te ɔ bɔɔse e nyiaa, ‘Mena te kaboena nyi nya tiranɔɔ fa saese kegyia ŋon?’ ” 23Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Akpaa me yako nombiikum daale na wola maŋ ke. Te akpaa me nombia doo na ke gbɛɛ na weera te ne gyɔ maŋ?” 24Keŋte Anase yela ba moo Yesu gyu saese kegyia Kaifase gyaŋ, na ɔ sɛɛ ɔ doo ŋmeeseŋ ŋan bɔɔ mo bake e nɛ man.
Pita kabese bɛɛ nyi ɔ ba gyeŋ Yesu ya
Mateo 26:71-75; Maake 14:69-72; Luka 22:57-62
25Simɔn Pita ka seŋ botɔɔ ɔ ne woli boalaŋ keŋ nɛ te be bɔɔse e nyiaa, “Ŋgba nyaŋ mɔ n yɛɛ Yesu kaseela baŋ man ŋolo e?” Keŋte Pita tiranɔɔ nyi “Koa, ma te yɛɛ be man ŋolo e ya.” 26Botɔɔ te saese kegyia ŋon tobaale ŋolo ŋon ɔ loŋto yɛna tobaale ŋon Pita be kara ɔ deŋele nɛ bɔɔse Pita nyiaa, “Ŋgba me naa nyaŋ mɔ n kpuɛ na wɔ oliifi wɔɔbii keŋ man?” 27Keŋte Pita besewɔ bɛɛ nyi koa. Debokenaŋ man te kegyim lɔɔ woya.
Be kamo Yesu gyu Romantena kegyia Pilato gyaŋ
Mateo 27:1-2, 11-14; Maake 15:1-5; Luka 23:1-5
28Tɛɛ kena nebo nebo fuu nɛ, ba moo Yesu lee Kaifase dɛɛ gyu Pilato ŋon ɔ seŋɛɛ Romantena gyoo dinaa nawɔɔ man ɔ ne kɛɛ Gyuda tɛɛle dɔɔ nɛ dɛɛ. Debaŋ kenaŋ na Gyudatena nyeekelɛɛwee kedi keŋ ta benaa. Gyudatena kegyiise baŋ ta gyoo Pilato dekpaŋalaŋ keŋ man ya. Nawolo nyi ba te gyae baa walaa ba wose pɛ baa di ba nyeekelɛɛwee dinaa keŋ ya. 29Mena dɔɔ kegyia Pilato leewɔ kɔŋ be gyaŋ debɔɔ man kaa bɔɔse wɔ nyiaa, “Woŋ dukum te balee kei yɛɛwɔ te ɛ ne gyae ɛ ke bu e fɔɔ?” 30Keŋte be tiranɔɔ fa e nyiaa, “Nyi ŋon te yɛɛ bu kum e ya nɛ, nafɔ dɔɔ mo e kɔŋ kɛbo ya.” 31Botɔɔ te Pilato yako wɔ nyiaa, “Ɛ mo e ta na ɛmɛɛ gbagba kaa di ɔ nombia ŋgba mena keŋ ya mmaraa na wola ŋon nɛ.” Keŋte Gyudatena kegyiise baŋ tiranɔɔ fa e nyiaa, “Ɛmɛɛ Romantena mmaraa bɛɛ fa daa gbɛɛ nyi dɛɛ ko walaŋ ya.” 32Kei yela Yesu nombia ŋan ɔ be wulaa yako see lee ɔ yeŋ keŋ waa yeŋ wose man nɛ kɔŋawɔ ampaŋ.
33Keŋte kegyia Pilato besewɔ gyoo ɔ dekpaŋalaŋ man te ɔ baake Yesu bɔɔse e nyiaa, “Nyaŋ yɛna Gyudatena gyoo ŋon?” 34Te Yesu mɔ besenawɔ bɔɔse e nyiaa, “Nyaŋ gbagba nyeeman nombii yaa n ne bɔɔse maŋ nɛ yaa ŋolo yako na ma wose man nombia fa neŋ?” 35Botɔɔ te Pilato bɔɔse e nyiaa, “Me yɛɛ Gyuda baale e? Nyaŋ gbagba n balaŋ na ɛ saese kegyiise moona neŋ kɔna maŋ. Woŋ dukum te n yɛɛwɔ?” 36Keŋte Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Me gyoori ta lee tɛɛle kei dɔɔ ya, nyi ke deŋ lee tɛɛle kei dɔɔ nɛ, nafɔ me tewulɛɛ baa yoo lɛɛ maŋ na bɔɔ nyiŋ mo maŋ ka do Gyudatena nyiŋmaa man ya. Mɔna me gyoori ta lee tɛɛle kei dɔɔ ya.” 37Keŋte Pilato yako e nyiaa, “Kenaŋ na ŋgba n yɛɛ gyoo e baa?” Te Yesu tiranɔɔ nyiaa, “Keŋ yaa n yakowɔ nɛ. Mena nombia kɛŋa dɔɔ te ba lola maŋ, te ŋan mɔ dɔɔ te me kɔŋawɔ tɛɛle kei dɔɔ na me kaa yako anokoare keŋ. Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ ne gyae anokoare keŋ nɛ ɔ ne tei maŋ.”
38Botɔɔ te Pilato bɔɔse e nyiaa, “Woŋ yɛna anokoare kei?” Ɔ ke bɔɔse e nombia kɛŋa taŋ nɛ te ɔ besewɔ lee kɔŋ Gyudatena baŋ gyaŋ kaa yako wɔ nyiaa, “Ma ta naa nombiikum daale lee ɔ wose man ya. 39Mɔna ke yɛɛ ya mmaraa ke nyi ɛ nyeekelɛɛwee kedi kamasɛ man na, maa tina balaŋ baŋ bɔɔ kyam tɔ deni nɛ man dokoloŋ yela fa ŋon. Mena dɔɔ ɛ ne gyae nyi maa tina Gyudatena gyoo ŋon yela yaa sena?” 40Keŋte be fae yeesa yako nyiaa, “Koa, na Yesu te dɛɛ gyae nyi nya tina e yela ya. Barabase te dɛɛ gyae nyi nya tina e yela.” Barabase kei yɛna walaŋ ŋon ɔ be kyaa koro seŋ tia gyooneŋ te ɔ ba ko walaŋ nɛ.
19Be kebu Yesu fɔɔ nyi baa ko e
Mateo 27:27-31; Maake 15:16-20
1Keŋte Kegyia Pilato yela ba ŋmeree Yesu mpiree. 2Kei wɔle nɛ, Romantena yoonɔɔtena baŋ moo sɔɔse loo gyooro kotɔtɔɔ te ba moowɔ wuu Yesu. Te ba doo e kegba yayam wurikyim daale ŋgba gyoo nɛ. 3Na bee gyu bɛɛ kɔŋ kaa ŋmiŋ e kulu e nyiaa, “Gyudatena gyoo! N nyee dɛɛ wolose!” Na bɛɛ felee e ɔ lakaase man. 4Botɔɔ te kegyia Pilato besewɔ kɔŋ debɔɔ man te ɔ yako Gyudatena baŋ nyiaa, “Ɛ nyii, mɛɛ mo e maa lee kɔna ŋon debɔɔ man kɛbo na ɛ kena nyi ma te naa ɔ dukum keŋ ɔ be yɛɛ ya.”
5Mena dɔɔ te kyare ya te Yesu leewɔ debɔɔ man, na ɔ wuuna gyooro kotɔtɔɔ keŋ te ɔ doona ɔ kegba yayam keŋ mɔ! Keŋte kegyia Pilato yako wɔ nyiaa, ɛ walaŋ ŋon yaa. 6Saese kegyiise na Wurubuarɛ dɛɛ kotɔtɔɔtena baŋ ke gyɔ ba sibii na Yesu nɛ, ba fae yeesa nedoŋ nyiaa, “Gyɔ e sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ, gyɔ e sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ.” Botɔɔ te kegyia Pilato yako wɔ nyiaa, “Ma te naa dukum keŋ ɔ be yɛɛ ya. Ɛmɛɛ gbagba ɛ mo e kegyɔ sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ.” 7Botɔɔ te Gyudatena baŋ tiranɔɔ nyiaa, “Daa dana mmaraa daale te kɛɛ wolo nyi kaboena nyi waa yeŋ, nawolo nyi ɔ ta mo ɔ wose nyi ɔ yɛɛ Wurubuarɛ bu e.”
8Kegyia Pilato ka betaa nyii nombia kɛŋa nɛ, gyakoloŋ gyoo e gbaa. 9Botɔɔ te ɔ besewɔ gyu dekpaŋalaŋ keŋ man ke bɔɔse Yesu nyiaa, “N lee aleŋ?” Mɔna Yesu diŋi e bo. 10Mena dɔɔ kegyia Pilato bɔɔse e nyiaa, “N be kolosi yee? N ba gyeŋ nyi me dana doŋ keŋ maa tale tina neŋ yela, yaa maa yela baa gyɔ neŋ sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ yee?” 11Botɔɔ te Yesu tiranɔɔ nyiaa, “Me kya faa na neŋ gbɛɛ, mena dɔɔ te n nyiŋa doŋ me dɔɔ. Nafɔ nyaŋ gbagba n baam dɔɔ na, n be dana doŋ me dɔɔ ya. Mena dɔɔ walaŋ ŋon ɔ ba lese maŋ fa nɛ, ŋon wui dukum kela la.” 12Debaŋ keŋ kegyia Pilato be nyii nombia kɛŋa nɛ, ɔ gyae gbɛɛ keŋ waa mo tina Yesu yela, mɔna na Gyudatena baŋ ne fae yeesa yako nyiaa, “Akpaa n tina balee kei yela na, n te yɛɛ Romantena gyoo dinaa Kaesa ɔ dɔɔ e ya. Walaŋ kamasɛ ŋon ɔ see ɔ wose gyoo nɛ, na ɔ na koro baa seŋ tia gyoo dinaa Kaesa.”
13Kegyia Pilato ka betaa nyii nɔɔwoya kɛŋa nɛ, ɔ moo Yesu lee kɔŋ debɔɔ man te ɔ kaa gyeŋawɔ kyaa ɔ gbeli keŋ dɔɔ ɔ ne kyaa di nombia nɛ. Boya te ba moowɔ ma ɔ dekyae kenaŋ, te Gyudatena dei man na bɛɛ baake ke nyi “Gabata.” 14Debaŋ kenaŋ na weese ta seŋ dɛɛ. Wee kenaŋ te Gyudatena ne desina ba wose na ke tɛɛ naa na, baa di ba nyeekelɛɛwee keŋ. Keŋte kegyia Pilato yako Gyudatena baŋ nyiaa, “Ɛ kɛɛ, ɛ gyoo ŋon yaa.” 15Botɔɔ te be fae yeesa nyiaa, “Ɛ mo e lee de siaman, ɛ mo e lee de siaman. Ɛ gyɔ e sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ.” Te kegyia Pilato bɔɔse wɔ nyiaa “Ɛ gyoo yaa te ɛ ne gyae nyi maa ko e?” Keŋte saese kegyiise baŋ tiranɔɔ nyi, “Da be dana gyoo kamasɛ kpu na Kaesa ya.” 16Kɛŋa pou wɔle nɛ, kegyia Pilato moo Yesu do balaŋ baŋ nyiŋmaa man nyi baa gyu ke gyɔ e sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ.
Ba kegyɔ Yesu sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ
Mateo 27:32-44; Maake 15:21-32; Luka 23:26-43
17Mena dɔɔ yoonɔɔtena baŋ moo Yesu lee donɔɔ keŋ man na ɔ seelena ɔ ɔpaŋdaŋ keŋ te ba moo e laŋ gyu botɔɔ keŋ bɛɛ baake “Nyeepookoo dɛɛ” nɛ. Gyudatena dei man na bɛɛ baake ke bo nyi “Golgata.” 18Botɔɔ te be gyɔɔ e nyeelabia sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ. Keŋte be gyɔɔ balaŋ bala baale mɔ sakaa ɔpaŋdaase dɔɔ kpu na e. Ŋolo sakaa ɔ dunoluŋ dɔɔ te ŋolo mɔ sakaa ɔ demena dɔɔ. 19Keŋte kegyia Pilato yela be ŋmarase nɔɔwoya kɛŋa mataa na ɔpaŋdaŋ keŋ. Nɔɔwoya ŋenaŋ yɛna nyiaa,
“YESU NASARƐTE BAALE,
GYUDATENA GYOO ŊON.”
20Gyudatena burum kala keŋmarase kei nawolo nyi botɔɔ keŋ bɔɔ gyɔ Yesu ɔpaŋ dɔɔ nɛ betaŋ lem na donɔɔ keŋ ya. Be ŋmarase ke Gyudatena dei man na Romantena dei man na Giriki dei man. 21Gyudatena saese kegyiise kena keŋmarase keŋ nɛ be yako kegyia Pilato nyiaa, “Nyeŋ te ŋmarase ke nyi Gyudatena gyoo ya. Nyeŋ ŋmarase ke bo nyi, balee kei kpa ŋon yɛna Gyudatena gyoo.” 22Botɔɔ te kegyia Pilato tiranɔɔ nyiaa, “Kpene keŋ mɔɔ ŋmarase nɛ, me taŋ keŋmarase.”
23Debaŋ keŋ yoonɔɔtena baŋ be gyɔ Yesu ɔpaŋdaŋ dɔɔ taŋ nɛ, ba moo ɔ wose man abɔɔ ŋan te be kpala ŋa akpeŋ anaara, na be man kamasɛ ka mo dekpeŋ dokoloŋ. Ba ke kpala taŋ na te kaa ɔ kegba atetate keŋ. Mena kegba kei dɔɔ kanyaŋ dokoloŋ te ba moowɔ loo ke karatetee lee ka nyeeman tisi. Be ta loo ke towaa towaa ŋgba mena keŋ bɛɛ loo kegba yakaa nyiŋan nɛ ya. 24Keŋte yoonɔɔtena baŋ yako dɔŋa nyiaa,
“Ɛ na fa dee tirii kegba kei ya.
Ɛ fa dɛɛ lɔ boe na dɛɛ kɛɛ ŋon waa nyiŋ ke.”
Kei yela Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan kɔŋawɔ ampaŋ. Be ŋmarasewɔ see nyiaa,
“Be kpala ma abɔɔ,
te ma kegba atetate dɔɔ be lɔɔ boe bo ke dɔɔ”
Keŋ dɔɔ mena mɔ te yoonɔɔtena baŋ yɛɛwɔ.
25Debaŋ kenaŋ na Yesu ɔ naa na ɔ niinaa na Kilopase wɛɛle Mɛɛre, na Mɛɛre ŋon ɔ ba lee Magedala nɛ seŋɛɛ benaa na Yesu ɔpaŋdaŋ keŋ. 26Yesu kena ɔ naa na ɔ kaseele ŋon ɔ ne gyae ɔ nombia seŋɛɛ benaa na dɔŋa nɛ, ɔ yako ɔ naa nyiaa, “Nna, n bu ŋonaŋ.” 27Keŋte ɔ kɛɛ ɔ kaseele ŋon mɔ te ɔ yako e nyiaa, “Kɛɛ, n naa ŋonaŋ.” Lee debaŋ kenaŋ na, te kaseele ŋon moo Yesu ɔ naa gyu ɔ dɛɛ te ɔ ke kyaawɔ ɔ gyaŋ.
Yesu yeŋ
Mateo 27:45-56; Maake 15:33-41; Luka 23:44-49
28Kɛŋa wɔle Yesu kena nyi nɛnɛɛ kpene kamasɛ te taŋ nɛ ɔ yakowɔ nyiaa, “Loŋboaneŋ dana maŋ.” Kei yela Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan kɔŋawɔ mena. 29Na osuŋ na soloŋ denyaŋesa daale baŋɛɛ botɔɔ. Mena dɔɔ ba moo kolo ŋgba kokyaa keŋ gyae ke tale lɛɛ loŋ nɛ do soloŋ keŋ man, te ba moo ke tooso na daŋ daale te ba moo ke sɔɔ ɔ nɔɔ nyi waa nyɔɔ. 30Soloŋ keŋ ke tina Yesu nɔɔ nɛ te ɔ yakowɔ nyiaa, “Te taŋ.” Botɔɔ te ɔ gɔŋase ɔ nyee te ɔ kara weesi.
31Wee kenaŋ yɛna wee keŋ Gyudatena na mo desina ba wose fa ba kefɛɛfowee kedi. Mena kefɛɛfowee kei yɛɛ wee dinaa ke. Te ke yɛɛ kpene keŋ bɛɛ kɔle nyi baa tina woo yela ɔpaŋdaŋ dɔɔ na ba kefɛɛfowee keŋ kaa tuŋ e. Lee mena dɔɔ Gyudatena kegyiise baŋ gyuu kegyia Pilato gyaŋ ka sola e nyi, waa fa wɔ gbɛɛ na be kaa tekerii balaŋ baŋ bee fiti na yeŋ nɛ nawɔɔ na baa nyiŋ yeŋ bileŋ, na baa nyiŋ lese wɔ ɔpaŋ daase ŋan dɔɔ. 32Mena dɔɔ yoonɔɔtena baŋ gyuuwɔ ke tekerii balaŋ bala baŋ bɔɔ gyɔ wɔ sakaa kpu na Yesu nɛ nawɔɔ. 33Mɔna ba kekɔŋ Yesu gyaŋ te ba kena nyi ɔ taŋ ke wulaa yeŋ nɛ, ba te tekerii ɔ nawɔɔ ya. 34Keŋte yoonɔɔtena baŋ ŋolo moo wa apia sɔɔ Yesu yenaabia man. Debokenaŋ man te fatabo na loŋ leewɔ. 35Maŋ walaŋ ŋon mɔɔ naa nombia kɛŋa na me sia nɛ ne diina ka wose man adansɛɛ, te ma adansɛɛ keŋ yɛɛ anokoare. Ma gyeŋ nyi anokoare yaa mɛɛ yako, te mee di adansɛɛ baa na ɛmɛɛ mɔ ke nyiŋ lɛɛ di. 36Kei yela Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan kɔŋawɔ ampaŋ. Nombia ŋenaŋ yɛna nyiaa, “Bɔɔ gyae baa tekeri ɔ ŋɔe dokoloŋ pɛ gba ya.” 37Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ daale mɔ yakowɔ nyiaa, “Balaŋ baa kɛɛ walaŋ ŋon bɔɔ sɔɔ e apia nɛ.”
Yesu kewuu
Mateo 27:57-61; Maake 15:42-47; Luka 23:50-56
38Kɛŋa pou wɔle nɛ, Gyosɛfo ŋon ɔ ba lee Arimatia donɔɔ man nɛ kaa sola gbɛɛ lee kegyia Pilato gyaŋ na ɔ kaa lese Yesu woo ŋon kewuu. Na Gyosɛfo kei mɔ yɛɛ Yesu kaseele e, mɔna ɔ weese ɔ wose bo nawolo nyi ɔ ne yee Gyudatena kegyiise baŋ. Kegyia Pilato ke fa e gbɛɛ nɛ te ɔ gyuuwɔ ka lese woo ŋon. 39Nikodemose ŋon ɔ be kyaa kɔŋ Yesu gyaŋ nelim nɛ, mɔ kaa kpuuwɔ na Gyosɛfo ŋon. Nikodemose kei moo pɛperɛ na oliifi na abɔɔ ofoŋ nyiŋan ŋaale tasatɔɔ kɔŋ te ba moowɔ desina woo ŋon. 40Be balaŋ bala moo akaralɛɛ na abɔɔ ofoŋ nyiŋan mo milii Yesu ŋgba mena keŋ Gyudatena ne desina woo pɛte bee wuu e nɛ. 41Na wɔɔbii daale kyaa botɔɔ keŋ bɔɔ gyɔ Yesu sakaa ɔpaŋdaŋ dɔɔ nɛ. Yebɔɔ wɔle wɔle daale doo botɔɔ keŋ be te wuu ta walaŋ ke man see ya. 42Keŋ Gyudatena kefɛɛfowee keŋ na benaa te bee desina ba wose mɔ te yebɔɔ keŋ mɔ benaa na botɔɔ dɔɔ nɛ, ba moo woo ŋon kewuu ke man. Keŋte be biliŋi boe dinaa daale tɔ ke nɔɔ.
20Yesu kefoŋ lee yeŋ man
Mateo 28:1-8; Maake 16:1-8; Luka 24:1-12
1Kosida nebo nebo fuu keŋ tɛɛ te ŋmaŋee ta nideli ya nɛ, Mɛɛre ŋon ɔ ba lee Magedala donɔɔ man nɛ, karatɛɛwɔ gyu botɔɔ keŋ bɔɔ wuu Yesu nɛ. Ɔ ke gyu botɔɔ nɛ, ɔ naawɔ nyi be te biliŋi boe keŋ lee yebɔɔ keŋ nɔɔman. 2Mena dɔɔ ɔ yeuwɔ kɔŋ Simɔn Pita na kaseele ŋon Yesu ne gyae ɔ nombia nɛ gyaŋ kaa yako wɔ nyiaa, “Be ta lese de Gbeŋgyoo lee yebɔɔ keŋ man, te dɔɔ gyeŋ botɔɔ keŋ bɔɔ moo e ka see ya.”
3Keŋte Pita na kaseele ŋon yeuwɔ gyu yebɔɔ keŋ tɛɛ. 4Be kee yeu keŋ nɛ, kaseele ŋon Yesu ne gyae ɔ nombia nɛ yeuwɔ gbaa Pita kyaŋ gbɛɛ ka gyoo yebɔɔ keŋ tɛɛ. 5Ɔ buŋawɔ kɛɛ yebɔɔ keŋ man na, ɔ naa akaralɛɛ keŋ kaageŋ doo la mɔna ɔ ta gyoo ke man ya. 6Simɔn Pita ka lee wɔle kɔŋ na te ŋon kaa gyoowɔ yebɔɔ keŋ man. Ɔ gyoowɔ na te ɔ naa akaralɛɛ keŋ, 7na kanyaŋ keŋ bɔɔ mo bake ɔ nyee nɛ. Kanyaŋ keŋ be doo akaralɛɛ keŋ gyaŋ ya, mɔna akaralɛɛ keŋ te bɔɔ ke doo yenaŋ. 8Wɔle wɔle na te kaseele ɔ dɔɔ ŋon mɔ gyoowɔ kena abɔɔ ŋan, keŋte ŋon mɔ lɛɛwɔ di. 9Mɔna Wurubuarɛ nombia aŋmaraseŋ see ŋan ne yako nyi “Yesu waa foŋ lee yeŋ man nɛ, be sɛɛ be te nyii ta ŋe man nideli ya.” 10Keŋte kaseela baŋ besewɔ gyu be dɛɛ.
Yesu kalese ɔ wose wola Mɛɛre Magedala
11Mɔna Mɛɛre ŋon ɔ be sila wɔ gyu nɛ seŋɛɛ yebɔɔ keŋ tɛɛ ɔ ne wii. Ɔ ka seŋ ɔ ne wii nɛ te ɔ buŋawɔ kɛɛ yebɔɔ keŋ man, 12keŋte ɔ naa Wurubuarɛ kpilala bala na ba doona kegbase wolomɛɛ be kyaa botɔɔ keŋ bɔɔ mo Yesu woo ŋon doosi nɛ. Ŋolo kyaa yebɔɔ keŋ nyee gbɛɛ te ŋolo mɔ kyaa ke nawɔɔ gbɛɛ. 13Keŋte be bɔɔse e nyiaa, “Alo, weera n ne wii?” Te ɔ tiranɔɔ fa wɔ nyiaa, “Nawolo nyi be ta lese me Gbeŋgyoo lee yebɔɔ keŋ man, te mɔɔ gyeŋ botɔɔ keŋ bɔɔ mo e ka see ya.” 14Ɔ ke yako mena nɛ, ɔ gɛɛsewɔ kɛɛ na te ɔ naa Yesu seŋɛɛ, mɔna ɔ ta gyem nyi Yesu ŋonaŋ ya. 15Keŋte Yesu bɔɔse e nyiaa, “Alo, weera n ne wii? Amɔte yaa n ne kɛo?” Na Mɛɛre gyeŋ nyi walaŋ ŋon ɔ ne kɛɛ wɔɔbii keŋ dɔɔ nɛ ŋonaŋ, mena dɔɔ ɔ yako e nyiaa, “Tobaale, akpaa nyaŋ moona woo ŋon ka weese na, wola maŋ botɔɔ keŋ n ba mo e ka see na me kaa mo e ta.” 16Keŋte Yesu baake e nyiaa, “Mɛɛre!” Mɛɛre gɛɛsewɔ kɛɛ te ɔ fae yeesa baake e be dɛɛ dei man nyiaa, “Raboni” keŋ nawolo nyi “De Gbeŋgyoo” 17Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Na tina maŋ ya, nawolo nyi me te gyuu ta me kya ŋon gyaŋ ya. Mɔna bese gyu me kaseela baŋ gyaŋ na n kaa yako wɔ nyi ‘Mee gyu me kya ŋon ɔ yɛɛ ɛ kya e nɛ, na me Wurubuarɛ ŋon ɔ yɛɛ ɛ Wurubuarɛ e nɛ gyaŋ.’ ” 18Mena dɔɔ Mɛɛre Magedala ŋon gyuuwɔ ke yako kaseela baŋ nyiaa “Ma te naa de Gbeŋgyoo Yesu ŋon.” Te ɔ besewɔ yako wɔ nombia ŋan Yesu be yako e nyi waa yako wɔ nɛ.
Yesu kalese ɔ wose wola ɔ kaseela baŋ
Mateo 28:16-20; Maake 16:14-18; Luka 24:36-49
19Kosida kenaŋ balinɔɔ nɛ, kaseela baŋ gyuuwɔ ke gyaŋee deni man te be tɔɔ disim do ba wose, nawolo nyi bee yee Gyudatena kegyiise baŋ. Debokenaŋ man te Yesu kaa bɛɛwɔ lee ba nsana te ɔ yako wɔ nyiaa, “Wosefɛɛreŋ dɛɛ kyaa na ŋon.” 20Ɔ ke yako wɔ mena nɛ, ɔ moo ɔ nyiŋmaa na ɔ yenaabia gyam keŋ wola wɔ. Keŋte yɛɛ ɔ kaseela baŋ gyoŋ nideli nyi ba te naa be Gbeŋgyoo ŋon bela. 21Keŋte Yesu besewɔ yako wɔ nyiaa, “Wosefɛɛreŋ dɛɛ kyaa na ŋon, mena keŋ me kya ŋon be kpila maŋ nɛ, mena ke yaa mɛɛ kpila ɛmɛɛ mɔ.” 22Ɔ kekolosi nombia kɛŋa taŋ nɛ, ɔ lee weesɛɛ woli wɔ te ɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ lɛɛ Wurubuarɛ feliŋ ŋon na waa kyaa ɛ man. 23Akpaa ɛ mo ŋolo nombiakumɛɛ kyɛɛ e na, Wurubuarɛ mɔ waa mo kyɛɛ e. Te akpaa ɛ bɛɛ ɛ ta mo ŋolo nombiakumɛɛ kyɛɛ e ya na, Wurubuarɛ mɔ be gyae waa mo kyɛɛ e ya.”
Yesu kalese ɔ wose wola Tomase
24Wee kenaŋ keŋ Yesu be kaa lese ɔ wose wola ɔ kaseela kufu bala baŋ nɛ, na be man ŋolo ŋon bɛɛ baake e nyi Tomase yaa Ata nɛ be kpuɛ na ɔ tebia ya. 25Mena dɔɔ Yesu kaseela akaŋ baŋ yako Tomase nyiaa, “Da te naa de Gbeŋgyoo ŋon.” Keŋte Tomase yako wɔ nyiaa, “Akpaa me ta mo me sia naa nyeelabia gyaŋtarɛɛ ŋan, na maa mo me nyimbii do ɔ yenaabia gyam keŋ man ya nɛ, maŋ be gyae maa lɛɛ di korakora ya.” 26Weeya gyanaara wɔle nɛ, na ɔ kaseela baŋ te gyaŋee deni man bela. Wee kenaŋ na Tomase mɔ kpuɛ na wɔ. Ba te tɔ asima ŋan pou, karatetee dokoloŋ te Yesu kaa bɛɛwɔ lee be dɔɔ te ɔ yako wɔ nyiaa, “Wosefɛɛreŋ dɛɛ kyaa na ŋon.” 27Keŋte ɔ yako Tomase nyiaa, “Mo n nyiŋmaa do me nyiŋmaa bɔɔ man na n ke kɛɛ me nyiŋmaase, na n ka mo n nyimbii do ma yenaŋ kɛɛ. Tina aŋmaareŋ kelɛɛ yela na n ke lɛɛ di.” 28Botɔɔ te Tomase tiranɔɔ nyiaa, “Nyaŋ yɛna me Gbeŋgyoo na me Wurubuarɛ.” 29Keŋte Yesu bɔɔse e nyiaa, “Keŋ n be naa maŋ dɔɔ te n lɛɛwɔ di? Balaŋ baŋ ba te naa maŋ ya te bɔɔ lɛɛ di nɛ, baŋ na nyeebam.”
30Yesu besewɔ yɛɛ gyakoloŋ nombia burum ŋan ɔ kaseela baŋ be naa na be sia, mɔna na ŋe popou te be ŋmarasewɔ do tɔne kei man ya. 31Mɔna be ŋmarase kɛŋa bo na ɛ ke lɛɛ di nyi Yesu yɛna Wurubuarɛ bu na nyeelɛɛre ŋon. Na nyaŋ ŋon n lɛɛ e di na, n ke nyiŋ nyeedoŋ kekpaa keŋ ɔ yele man.
21Yesu kalese ɔ wose wola ɔ kaseela baale
1Kɛŋa pou wɔle nɛ, Yesu besewɔ lese ɔ wose wola ɔ kaseela baale Tiberiase boo nɔɔman. Mena keŋ ɔ ba lese ɔ wose wola wɔ yaa. 2Ɔ kaseela baŋ bɛɛ baake wɔ Simɔn Pita na Tomase ŋon bɛɛ baake e Ata nɛ na Natanɛle ŋon ɔ ba lee Kaanan donɔɔ keŋ ke kyaa Galelia tɛɛle man nɛ, na Sebedeo bia na ɔ kaseela bala baale gyuuwɔ ke kyaa bom. 3Keŋte Simɔn Pita yako wɔ nyiaa, “Mee gyu boo man me kaa kyaŋ kpebia.” Te baŋ mɔ yako e nyiaa, “Daa mɔ dee sila neŋ gyu.” Mena dɔɔ be gyuuwɔ ka gyoo degbele man te be laŋawɔ. Be lɔɔ asawu nelim kenaŋ pou mɔna ba te kyaŋ kolo ya.
4Tɛɛ kena nebo nebo fuu nɛ, be kɛɛ na ŋolo seŋɛɛ la boo nɔɔman, na n kɛɛ nɛ Yesu ŋonaŋ. Mɔna ɔ kaseela baŋ ta gyeŋ e ya. 5Keŋte Yesu bɔɔse wɔ nyiaa, “Tewulɛɛ, doona ɛ te kyaŋ kolo ya?” Te be tiranɔɔ nyiaa, “Koa de te nyiŋ kpebii dokoloŋ paŋpaŋ gba ya.” 6Keŋte ɔ yako wɔ nyiaa, “Ɛ fuŋ ya asawu keŋ lɔ degbele keŋ dunoluŋ dɔɔ na ɛ ke kyaŋ kpebia.” Mena dɔɔ be fuŋa asawu keŋ lɔ botɔɔ yenaŋ te be kyaŋa kpebia burum keŋ nyi bɔɔ ne tale baa wɔŋee asawu keŋ gba ya.
7Botɔɔ te Yesu kaseele ŋon ɔ ne gyae ɔ nombia nɛ yako Pita nyiaa, “De Gbeŋgyoo Yesu ŋonaŋ.” Simɔn Pita kenyii nyi de Gbeŋgyoo Yesu ŋonaŋ nɛ te ɔ moo ɔ kegba wurikyim milii ɔ wose, nawolo nyi ɔ wulaa kpee ke. Keŋte ɔ toŋawɔ gyoo loŋ keŋ man yɛlɛɛ ɔ ne gyu Yesu gyaŋ. 8Mɔna kaseela akaŋ baŋ saa degbele keŋ bɛɛ kɔŋ dekeŋkeŋ dɔɔ na bɛɛ wɔŋee asawu keŋ kpebia be wulu ke man nɛ, nawolo nyi na ba dekyae keŋ taŋ lem na dekeŋkeŋ ya. Ke lem gyae ke yɛɛ ŋgba baam tɔɔse sɔŋola na kufu nɛ (50).
9Be kelii dekeŋkeŋ dɔɔ nɛ be naa boalaŋ na nyewalaŋ, na kpebia gyakaa ke dɔɔ na bodobodo mɔ doo yenaŋ. 10Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ɛ mo kpebia baŋ ɛ be kyam nɛ baale kɔŋ.” 11Mena dɔɔ Simɔn Pita besewɔ gyu degbele keŋ man, te ɔ ke wɔŋee asawu keŋ kɔŋ dekeŋkeŋ dɔɔ. Na kpebia dinaana baŋ bɔɔ wulu asawu keŋ nɛ, be yaanɔɔle yɛɛ sɔŋonoŋ na sɔŋola na kufu batooro (153). Keŋ na kpebia baŋ booroŋ kei koraŋ nɛ, asawu keŋ te tirii ya. 12Keŋte Yesu yako wɔ nyiaa, “Ɛ kɔŋ kaa di ɛ nebo weenɛɛ.” Mɔna ɔ kaseela baŋ ŋolo te tale gyɔ ɔ konɔɔ bɔɔse e nyi “Nyaŋ yɛna amɔte ya?” Nawolo nyi ba gyeŋ nyi be Gbeŋgyoo Yesu ŋonaŋ. 13Te Yesu kɔŋawɔ kaa mo bodobodo keŋ fa wɔ, kenaŋ wɔle te ɔ moo kpebia baŋ mɔ fa wɔ. 14Yesu kefoŋ lee yeŋ man nɛ, kei yɛna betabotoorote keŋ ɔ ba lese ɔ wose wola ɔ kaseela baŋ.
Yesu kekolosi na Pita
15Be kedi weenɛɛ ŋan taŋ nɛ te Yesu bɔɔse Simɔn Pita nyiaa, “Gyɔn bu Simɔn, n ne gyae maŋ kela n tebia kɛwɔ kɛɛ gyae maŋ?” Keŋte Pita tiranɔɔ fa e nyiaa, “Ayi, me Gbeŋgyoo, n gyeŋ nyi mɛɛ gyae n nombia.” Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Kɛɛ me silala baŋ dɔɔ ŋgba mena keŋ namensekɛɛlere ne kɛɛ namense dɔɔ nɛ.” 16Te Yesu besewɔ bɔɔse e bolate nyiaa, “Gyɔn bu Simɔn, n ne gyae me nombia?” Te Pita tiranɔɔ fa e nyiaa, “Ayi me Gbeŋgyoo, nyaŋ gbagba gyeŋ nyi mɛɛ gyae n nombia.” Keŋte Yesu yako e nyiaa “Kɛɛ me silala baŋ dɔɔ ŋgba mena keŋ namensekɛɛlere ne kɛɛ ɔ namense dɔɔ nɛ.” 17Keŋte Yesu besewɔ bɔɔse e betabotoorote nyiaa, “Gyɔn bu Simɔn, n ne gyae me nombia nideli?” Nombia ŋenaŋ takaa Pita nideli nawolo nyi ɔ te bɔɔse e betabotooro nyi, “N ne gyae maŋ nideli?” Keŋte Pita yako e nyi, “Me Gbeŋgyoo, nyaŋ gbagba n gyeŋ kpene kamasɛ. N gyeŋ nyi mɛɛ gyae neŋ nideli.” Keŋte Yesu yako e nyiaa, “Mena na kɛɛ me silala baŋ dɔɔ ŋgba mena keŋ namensekɛɛlere ne kɛɛ ɔ namense dɔɔ nɛ.” 18Mɛɛ yako neŋ anokoare nyiaa, “Debaŋ keŋ n yɛɛ tobaale e nɛ nyaŋ gbagba ne tale mo n kegba do n wose, na n ka koro gyu botɔɔ keŋ n ne gyae. Mɔna n kaa ŋmɛɛ na ŋolo ne gyae la waa do neŋ kegba na waa kyaŋ neŋ n nyiŋmaa man mo neŋ gyu botɔɔ keŋ n bɛɛ gyae nyi n ke gyu ya.” 19Yesu yako nombia kɛŋa baa na kawola yeŋ keŋ Pita waa yeŋ na ka lese Wurubuarɛ yele. Yesu kekolosi nombia kɛŋa pou taŋ nɛ te ɔ yako Pita nyiaa, “Sila maŋ!”
20Ba ke ta bee gyu nɛ, Pita gɛɛsewɔ kɛɛ te ɔ naawɔ ŋgba kaseele ŋon Yesu ne gyae ɔ nombia nideli nɛ silana wɔ wɔle wɔle. Mena kaseele kei yɛna ŋon ɔ be kyaa teelina Yesu debaŋ keŋ bee di be balinɔɔ weenɛɛ te ɔ be bɔɔse e nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, amɔte ne gyae la waa lese neŋ fa yeŋ nɛ?” 21Pita kena kaseele ŋon nɛ ɔ bɔɔse Yesu nyiaa, “Me Gbeŋgyoo, sena te baa yɛɛ balee kei mɔ?” 22Keŋte Yesu tiranɔɔ fa e nyiaa, “Akpaa mɛɛ gyae nyi waa kyaa kelii debaŋ keŋ maa bese kɔŋ na, n woŋ faa la? Nyaŋ sila maŋ!” 23Mena dɔɔ nombia kɛŋa yaaseewɔ Yesu kaseela baŋ man nyiaa, kaseele ŋon Yesu ne gyae ɔ nombia nɛ be gyae waa yeŋ ya. Mɔna Yesu te yako nyi ɔ be gyae waa yeŋ ya. Keŋ ɔ be yako yɛna nyi, “Akpaa mɛɛ gyae nyi waa kyaa kelii debaŋ keŋ maa bese kɔŋ na, n woŋ faa la?”
24Mena kaseele kei diina nombia kɛŋa wose man adansɛɛ te ɔ ŋmarase ŋa see. Te da gyeŋ mɔ nyi wa adansɛɛ keŋ yɛɛ ampaŋ.
25Yesu yɛɛ abɔɔ burum ŋaale mɔ. Akpaa beŋ ŋmarase ŋa dokoloŋ dokoloŋ nɛ, tɛɛle kei dɔɔ pou bɔɔ gyae baa nyiŋ botɔɔ keŋ baa mo ŋa see ya.