Марк

МАРКТЫНЪ ИЙГИ ХАБАРЫ

Айтылып келгенге коьре, бу китаптынъ авторы – Яхъя Марк, Барнабадынъ йиени, дейдилер. Христиан окувын таралтувда ол басында Паул ман, сонъ Урымда Петер мен бирге куллык эткен эди.

Бу Инжил доьрт Инжилдинъ арасында энъ кыскасы болады. Аьлиги тергевшилердинъ коьбиси, Марктынъ Инжили баьрисиннен алдын язылган эм Матай ман Лука оьзлерининъ Инжиллерин язатаган заманда оны ман кулланганлар деп, санайдылар. Марк Иса Масихтинъ Палестинадынъ керуьв ягындагы ислерине эм Ерусалимдеги яшавынынъ сонъгы юмасына эс эттиреди. Марк, Исадынъ Алла Улы (Масих) болганын эм Онынъ кайдай туьрли авырувдынъ да, кыйналувдынъ да, оьлимнинъ де уьстинде куьши болганын коьрсетпеге шалысады. Марк Исадынъ не тувганын, не Онынъ оьлилерден тирилгениннен сонъ болган ислерин суьвретлемейди.

Оьзининъ Инжилинде Марк бирерде грек тилине кирген латин соьзлери мен кулланады, соьйтип те окувшыларга хабарлавында расатаган арамей соьзлерининъ маьнесин анълатпага шалысады. Сол зат, эш те, Марктынъ Инжилди ювытларга язбай, а баска халклардынъ окувшыларына каратып язатаганын коьрсете болар.

Яхъя пайхамбардынъ келуьви

¹ Алла Улы Иса Масихтинъ акында Ийги Хабар булай басланады. ² Ешая пайхамбардынъ китабында: «Мине Мен хабаршымды Сенинъ алдынъа йибереятырман, ол Сага йол аьзирлеек», ³ «Шоьлде шакыратаганнынъ давысы: „Раббийге йол аьзирленъиз! Онынъ алдына йолларды туьз этинъиз!“ – дейди» деп язылганша.

⁴ Шомылдырувшы Яхъя шоьлде аьдемлерди, куьналарынынъ кеширилуьви уьшин тевбеге туьспеге, сувда шомылдырылып тазаланмага шакырды. ⁵ Ога Ерусалимнен эм Юдеядынъ баьри якларыннан халк келетаган эди. Кимлер оьзининъ куьналарын ашык айтып билдирсе, Яхъя солардынъ баьрисин Йордан сувында шомылдырып тазалайтаган эди.

⁶ Яхъя туье юниннен кийим кийди, белинде кайыс белбавы бар эди эм шегертке мен кийик бал ашайтаган эди. ⁷ Ол оьзининъ увазында: «Сол, меннен сонъ келеек, меннен куьшли. Мен, ийилип, Онынъ шарыкларынынъ бавын шешпеге де тийисли тувылман. ⁸ Мен сизди сувда шомылдырып тазалайман, ама Ол сизди Кие Рух пан тазалаяк», – деп билдиретаган эди.

Исадынъ сувда шомылдырылувы

⁹ Сол куьнлерде Галилеядынъ Назарет шахарыннан Иса келди эм Яхъя Оны да Йордан сувында шомылдырды. ¹⁰ Иса сувдан шыгаятырганлай, бирден Оьзининъ алдында как ярылган коькти эм Ога коьгершин кебинде туьсеятырган Кие Рухты коьрди. ¹¹ Эм коьктен: «Сен – Меним суьйген Улымсынъ, Мен Сага разыман», – деген давыс эситилди.

¹² Муннан сонъ, коьп кетпей, Кие Рух Исады шоьлге аькеттирди, онда кийик айванлардынъ ишинде ялгыз калдырды. ¹³ Кырк куьн шайтаннынъ сынавында болды, ама маьлеклер Ога ярдам эттилер.

Исадынъ биринши сокталары

¹⁴ Яхъя тутнакка салынганнан сонъ, Иса Галилеяга Алла Патшалыгынынъ акында Ийги Хабарды билдирмеге барды. ¹⁵ «Заманы келди, – дейтаган эди Ол, – Алла Патшалыгы энди ювыкта! Тевбеге туьсинъиз, Ийги Хабарга ынанынъыз!»

¹⁶ Бир кере Галилеядынъ коьл ягасы ман бараятырганда, Иса коьлге йылым таслап турган Шимонды эм онынъ кардашы Эндрейди коьрди. Олар балыкшы эдилер. ¹⁷ «Мени мен келинъиз, – деди оларга Иса, – Мен сизди, балык ыслагандай, аьдем коьнъилин авламага уьйретермен!» ¹⁸ Кардашлар сол саьатлей йылымларын калдырып, Исадынъ артыннан иердилер. ¹⁹ Бираз барганнан сонъ, Ол Зебедей уллары Якуп пан Яхъяды коьрди. Олар, кайыкта олтырып, йылым ямай эдилер. ²⁰ Иса оларды да шакырды. Олар да, кайыкта оьзлерининъ атасы Зебедейди эм ялга алынган исшилерин калдырып, Иса ман бирге кеттилер.

Иса авырганларды эмлеп баслайды

²¹ Олардынъ баьриси де Капарнаумга келгенде, Иса биринши шабат куьн ок синагогка окытпага барды. ²² Халк Онынъ окувына аьжейипсинди. Иса оларды, дин аьлимлериндей болмай, бир куваты ман окытатаган эди. ²³ Сол вакытта синагогта кара йин мен енъилген аьдем бар эди эм ол бирден кышкырып: ²⁴ «Назаретши Иса, Сенинъ бизде не ишинъ бар ды? Бизди аьлек этпеге келгенсинъме? Сенинъ ким экенинъди билемен. Сен – Аллага багысланган Аьдемсинъ!» – деди.

²⁵ «Тын! – деп, каты буйырды Иса, – Шык оннан!» ²⁶ Кара йин аьдемди калтыратты да уьйкен кышкырык пан оннан шыгып кетти.

²⁷ Баьриси де сейирсинип, бир бириннен сорастырып басладылар: «Бу не ди? Янъы окув ма экен? Оннан калса, сондай куваты ман! Ол кара йинлерге де буйырады, олар да Ога бойсынадылар!» ²⁸ Тез арадан Исадынъ хабары буьтин Галилея еринде белгили болды.

²⁹ Синагогты калдырып, Иса, кеш калмай, сокталары ман бирге Шимон ман Эндрейдинъ уьйине барды. ³⁰ Шимоннынъ кайнанасы янып-куьйип авырып ятыр эди эм сол саьатлей Исага онынъ акында айттылар. ³¹ Иса онынъ касына барды, колыннан ыслап, турмага ярдамласты. Хатыннынъ безгеги тыйылды эм ол оларды ас пан сыйлады.

³² Кеште, куьн кавысканда, аьдемлер Исага буьтин авырганларын эм йин сокканларын аькелип басладылар. ³³ Уьйдинъ капысынынъ касында савлай шахаршылар йыйылдылар. ³⁴ Сол куьн Иса коьп маразлыларды туьрли авырувларыннан эмледи. Ол йинлерди кувып шыгарды, эм оларга соьйлемеге ызын бермеди, неге десе йинлер Онынъ ким экенин билетаган эдилер.

³⁵ Эртеси куьн Иса, бек эрте турып, авлак ерге барды, сонда дува этти. ³⁶ Шимон ман бирге болганлар Исады излестирип басладылар. ³⁷ Ахырында олар Оны табып: «Баьриси де Сени излейдилер!» – дедилер.

³⁸ «Баска ерлерге, тоьгеректеги авылларга бараягынъыз, Мага сол ерлерде де хабар яймага керек, Мен сонынъ уьшин келгенмен, сайсы!» – деди Иса. ³⁹ Иса, буьтин Галилеяда синагогларында уваз айтып, йинлерди кувып, юрди.

Авыр тери маразлыды савартув

⁴⁰ Бир йол Исага авыр тери маразы болган аьдем янасып келди де Исадынъ алдында, тизине шоьнъкип, ялбарып тиледи: «Эгер суьйсенъ, мени тазаламага боларсынъ».

⁴¹ Исадынъ яны авырды, колын созып, аьдемге тийгистти де: «Суьемен, тазалан!» – деди. ⁴² Сол саьатлей оннан маразы тайды, аьдем тазаланды.

⁴³ Иса ога каты буйырып, тез арадан оны бу соьзлер мен йиберди: ⁴⁴ «Сак бол, мунынъ акында биревге де айтпа, тек барып, дин куллыкшысына коьрин, тазаланганынъ уьшин, Муса пайхамбар буйыргандай, курманлык шал. Соны ман аьдемлер алдында сав болганынъды шаатларсынъ».

⁴⁵ Ама ол барды да баьрине оьзининъ калай савартылганы акында хабарлады. Оннан сонъ Исага шахарда коьринмеге амал табылмай калды. Эм Ол аьдем болмаган ерлерде, шахардынъ тысында калатаган болды. Аман да халк Ога баьри яклардан, йыйылысып, келетаган эди.

Иса Капарнаумда паралич сокканды савартады

¹ Бир неше куьннен сонъ Иса тагы да Капарнаумга кайтты эм Онынъ уьйге кайтканы акында хабар шахарга яйылды. ² Тез арадан сондай бир коьп аьдем йыйылды, уьйдинъ не ишинде, не капыдынъ алдында энди бос орын йок эди. Иса оларга Алла Соьзин анълатып турганда, ³ Ога, доьрт аьдем коьтерип, паралич соккан биревди алып келдилер. ⁴ Йыйылган коьлем халктынъ арасыннан Исадынъ касына еталмаганларыннан, олар уьйдинъ тоьбесин тесип, ашып, йогардан паралич сокканды яткан орны ман туьсирдилер. ⁵ Иса олардынъ Ога ынанувларын коьрип, паралич сокканга: «Балам, куьналарынъ кеширилген!» – деди.

⁶ Онда олтырган дин аьлимлерининъ кайбиревлери ишлериннен ойландылар: ⁷ «Бу Аьдем неге булай айтады? Ассылык этеди! Бир Алладан баска куьналарды ким кеширмеге болады?»

⁸ Иса олардынъ булай ойлаганларын сол саьатлей анълап: «Акылынъыздан сондай ойларды неге оьткересиз? – деди. – ⁹ Паралич сокканга не зат енъил айтпага: „Куьналарынъ кеширилген“ яде „Тур, тоьсегинъди алып, юр“? ¹⁰ Мине солай, сиз билмеге керексиз: Аьдем Улынынъ ер юзинде куьналарды кеширмеге де куваты бар». Эм бу вакыт Ол паралич сокканга бурылды да: ¹¹ «Тур, орнынъды ал да уьйинъе кайт!» – деди. ¹² Аьдем сол саьатлей баьрисининъ алдында турды, орнын алды да шыгып кетти. Бу баьрисин сейирсиндирди. Аьдемлер Аллады данъкладылар: «Биз соьлеге дейим мунадай затты коьрмегенмиз!» – дедилер.

Левий (Матай) Исадынъ сокталарына косылады

¹³ Иса тагы да коьлге шыкты, Онынъ тоьгерегине коьп аьдем йыйылды, Ол окытатаган эди. ¹⁴ Ол соннан кетеятырып, ясак йыйылатаган ерде олтырган Алпай улы Левийди коьрди. «Меним ызымнан кел», – деди ога Иса. Левий турды да Онынъ ызыннан барды.

¹⁵ Иса сокталары ман Левийдинъ уьйинде ас ишип турганда, сонда коьп ясакшылар эм баска «куьналылар» да оларга косылдылар. Исадынъ артыннан иеретаган сосындай коьп аьдем бар эди. ¹⁶ Парисейлердинъ кайбир дин аьлимлери, Онынъ куьналылар эм ясакшылар ман ас ишкенин коьрип, сокталарына: «Ол неге ясакшылар эм куьналылар ман бирге ас ишеди?» – дедилер. ¹⁷ Оны эситкенде, Иса: «Савлыгы болганларга тувыл, а маразлыларга эмлевши керек. Мен туврашыл деп саналганларды тувыл, а куьналыларды (тевбеге) шакырмага келгенмен», – деди.

Ораза акында сорав

¹⁸ Яхъядынъ сокталары ман парисейлер ораза тутыптылар. Олар Исага келип: «Яхъядынъ эм парисейлердинъ сокталары ораза тутадылар, а Сенинъ сокталарынъ неге тутпайдылар?» – деп сорадылар.

¹⁹ Иса оларга булай деп яваплады: «Киев тенълерининъ касында турганда, онынъ тойында олар ораза тутпага боларма? Киев олар ман турган заманда ораза тутпага болалмайдылар! ²⁰ Ама киевди олардынъ арасыннан айыраяк куьн де келеек, сонда, сол куьн олар ораза тутаяклар. ²¹ Эш бирев де эски кийимине янъы кумаштан ямав салмайды. Салса, янъы кумаш эски кийимнен йыртылып кетер, тесик тагы да яман болар. ²² Эш бирев де яс шагырды эски тулыкларга куймайды. Куйса, шагыр тулыкларды тесер, шагыр да агар, тулыклар да аьлек болар. Йок, яс шагырды янъы тулыкка куймага керек!»

Шабат акында сорав

²³ Бир йол шабат куьнде Иса эгин эгилген ызанлар ман оьтип бара эди. Онынъ сокталары йолда баратаган вакытта бийдай масакларын юлкып басладылар. ²⁴ Парисейлер Исага: «Коьресинъме! Олар шабат куьн тийисли болмаганды неге этедилер?» – дедилер.

²⁵ Иса: «Дауттынъ оьзи эм онынъ йолдасларынынъ кереклиси болганда эм ашыкканда не эткенин окымагансызба? Бас дин куллыкшысы Авиятардынъ кезуьвинде Даут Алла уьйине кирди, онда салынган оьтпеклерди ашады эм йолдасларына да берди. А сол оьтпеклерди ашамага тек дин куллыкшыларына тийисли», – деди. ²⁷ Сонъ: «Аьдем шабат куьн уьшин тувыл, а шабат куьн аьдем уьшин яратылган, ²⁸ сога коьре Аьдем Улы – шабат куьннинъ де Иеси», – деп косты.

Иса колы курыганды сав этеди

¹ Иса тагы да синагогка барды. Онда колы курыган бир аьдем бар эди. ² Кайбиревлер Исады шуьшлемеге сылтав излей эдилер. Олар, сак болып, Иса сосы биревди шабат куьнде эмлерме экен деп, анъылып, турдылар. ³ Иса колы курыган аьдемге: «Турып, алдыга шык», – деди де олардан сорады: ⁴ «Шабат куьн неди этпеге тийисли: яхшылык па, яманлык па? Яшавды саклав ма яде йойтув ма?» Олар тынык болдылар.

⁵ Сонда Иса, ашувлы коьзлери мен оларга карап шыкты да, юреклерининъ сезимсизлигине мыдахланып, сол аьдемге: «Колынъды соз!» – деди. Аьдем колын созды, онынъ колы сав болды.

⁶ Парисейлер шыгып кеттилер эм сол саьатлей, патша Иродтынъ аьдемлери мен бирге соьйлесип, Исады калай оьлтирмеге керегин ойлап басладылар.

Иса Галилея коьлининъ янында

⁷ Иса сокталары ман коьлге бараятырганда, олардынъ артыннан Галилеядан коьплеген халк иерип келди. Юдеядан, Ерусалимнен, Идумеядан, Йордан сувынынъ аргы ягыннан эм аьле Тир мен Сидоннынъ тоьгерегиннен де коьп аьдем бар эди. Олар, Исадынъ этетаганларынынъ баьрисин эситип, Ога куйылып келетаган эдилер. ⁹ Иса сокталарыннан, халк Оны кыстырып баслаганда, мингендей кайык аьзирлемеге тиледи. ¹⁰ Неге десе Ол коьплерди сав эткен эди эм, маразы болганлар, тиер уьшин Ога кысылып шыгатаган эдилер. ¹¹ Кара йинлер Оны коьргенде, алдына йыгылып: «Сен – Алла Улысынъ!» – деп кышкырыкладылар. ¹² Ама Иса, Меним ким экенимди ашпанъыз деп, оларга каты буйырды.

Иса он эки элшисин сайлайды

¹³ Иса, тавга коьтерилип, кимди суьйсе, соны Оьзине шакырды. Олар Онынъ янына келдилер. ¹⁴ Олардан, Оьзи мен бирге кездирер, Алла соьзин яймага йиберер эм, маразлыларды эмлеп, йинлерди кувмага куват берер уьшин Ол он экисин сайлап алды эм оларга элши деген ат атады. ¹⁶ Мине Ол сайлаган он экидинъ атлары: Шимон (ога Иса Петер деп атайтаган болган), Зебедейдинъ уллары Якуп пан Яхъя (оларды Иса Бени Регеш – Коьк Гуьрилдев Уллары – дейтаган эди), Эндрей, Пилип, Барталмай, Матай, Тома, Алпай улы Якуп, Тадай, Канай Шимон эм сонъында Исады саткан Юда Искариот.

Иса ман Баалзабул (шайтан)

²⁰ Иса уьйге кайтканда, онда тагы да сондай бир коьп аьдем йыйылды. Сонынъ уьшин Иса ман сокталары ас ишпеге де амал таппай калдылар. ²¹ Оны эситкенде, Исадынъ кардаш-ювыклары, Оны аькетеек болып, келдилер. «Ол Оьзининъ акылында тувыл», – дедилер олар.

²² Ерусалимнен келген дин аьлимлери: «Ол Баалзабулга енъилген. Ол йинлерди йин басшысынынъ куьши мен кувады», – деп айттылар.

²³ Сонда Иса, оларды шакырып, таварых пан анълатып баслады: «Шайтан шайтанды калай кувмага болады? ²⁴ Бир патшалык эрисип боьлинсе, сол патшалык туралмас. ²⁵ Бир аьел эрисип боьлинсе, сол аьел де сав калмас. ²⁶ Эгер шайтан оьзи оьзине карсы согысып боьлинсе, сол сав калмас, неге десе яшавынынъ сонъы келген. ²⁷ Эгер куьшли уьй иесин эртерек байламаса, эш бирев де онынъ юртына кирмеге эм малын тонамага болмаяк, сайсы. ²⁸ Сизге дурысын айтаман: аьдемлер эткен кайсы куьна да, Аллады яманлаган кайдай ассылык та кеширилер, ²⁹ ама Кие Рухты яманлаган бир заманда да кеширилмес. Бу куьна аьдемде оьмирликке калады», – деди.

³⁰ Иса бу затты олар Исадынъ кара йини бар дегенлери уьшин, айтты.

Исадынъ анасы эм кардашлары

³¹ Исадынъ анасы ман кардашлары келдилер. Уьйдинъ тысында токтап, Исады шакырар уьшин биревди йибердилер. ³² Онынъ тоьгерегинде олтырган халктан кайбиревлер: «Ананъ ман кардашларынъ тыста, Сени сорайдылар», – дедилер.

³³ «Мага ким ана эм ким кардаш?» – деп яваплады Иса. ³⁴ Сонъ тоьгерегинде олтырганларга карап шыкты да: «Мине Меним анам эм кардашларым! ³⁵ Ким Алла буйырыгын толтырады, сол Мага кардаш, карындас эм ана», – деди.

Эгинши акында таварых

¹ Иса тагы да коьл ягасында окытып баслады. Тоьгерегине коьп аьдем йыйылган себепли, Ога коьлде болган бир кайыкка минип олтырмага керек болды. Буьтин халк коьл ягасында тура эди. ² Иса коьп затты оларга таварыхлар ман окытатаган эди. Окытувында: ³ «Тынъланъыз, – деди Ол. – Мине эгинши урлык шашпага шыгады. ⁴ Ол шашатаган вакытта, урлыклардынъ бир кесеги йол бойына туьседи. Куслар ушып келедилер де оларды шоьплейдилер. ⁵ Баска урлыклар топырагы аз болган таслык ерге туьседилер. Тамырлары топыракта терен болмаганнан себеп, олар тез болып, туьртип шыгадылар. ⁶ Ама куьн тувганда, оьсимликлер иссиликтен курыйдылар, неге десе олар куьшли тамырсыз. ⁷ Баска урлыклар шоькирли коьгемликке туьседилер, тек коьгемлик оьсип, туьртип шыккан оьсимликлерди басып кояды, олар онъыс бермейдилер. ⁸ Калган урлыклар ийги топыракка туьседилер де, шашылганыннан оьсип, отыз, алпыс, аьле юз кабат артык онъыс бередилер. ⁹ Тынълаяк болган тынъласын!» – деп косты Иса.

¹⁰ Иса тек он эки элшиси мен эм бир неше баска сокталары ман калганда, олар: «Бу таварых неди анълатады?» – деп сорадылар.

¹¹ «Сизге Алла Патшалыгынынъ сыры ашылган, ама онынъ тысындагыларга баьри зат та таварыхлар ман анълатылады. ¹² Соьйтип, „олар карап карасалар да коьрмейдилер; тынълап тынъласалар да анъламайдылар. Солай болмаса, Аллага кайтарлар эм олардынъ куьналары кеширилер эди“», – деди.

¹³ Сонъ Иса: «Аьше, анъламадынъызба сосы таварыхты? Солай болганда сиз баска таварыхларды калай анъламага боларсыз? ¹⁴ Эгинши Алла соьзин шашады. ¹⁵ Бир неше аьдем, соьз шашылган ызан бойынынъ йолына туьскен урлыкларга усайды: олар соьзди эситкенлей, шайтан келеди де юреклерине шашылган соьзди алып кетеди. ¹⁶ Баскалары таслык ерге шашылган урлыклардай: олар соьзди эситкенде, куванып, оны янме-ян кабыл этедилер. ¹⁷ Тек куьшли тамырсыз болганыннан олар тебентели тувыл, Алла соьзи уьшин кыйынлыкларга эм эзиетлерге расканлай, йолдан тез таядылар. ¹⁸ Баскалары шоькирли коьгемликке туьскен урлыклардай: олар соьзди эситселер де, бу оьмирдинъ кайгысы, байлыктынъ алдавлары, баска затларды сагынувлары оларда соьзди басып, онъыссыз этедилер. ²⁰ А бар аьдемлер ийги топыракка шашылган урлыклардай: олар, соьзди эситип, оны анълап аладылар эм шашылганыннан отыз, алпыс яде юз кабат артык онъыс бередилер».

Майшырак шыраксалгышка салынады

²¹ Сонъ Иса сорады: «Майшыракты яндырып, оны уьй савытынынъ туьбине яде орындыктынъ астына саладыларма? Оны шыраксалгышка саладылар, тувылма? ²² Белгили болмаяк ясыртын зат йок эм тыска шыкпай калаяк сыр болмайды. ²³ Тынълаяк болган тынъласын! ²⁴ Тынълаган затларынъызга эс беринъиз. Кайдай оьлшем мен оьлшесенъиз, сондай ман сиз де оьлшенерсиз, сизге оннан да коьп берилер. ²⁵ Кимде (билим) бар, сога (коьбирек) берилер, ама кимде йок, соннан азы да тартылып алынар».

Оьскен урлык акында таварых

²⁶ Иса соьзин бардырды: «Алла Патшалыгы аьдемнинъ ызанга урлык шашувына усайды. ²⁷ Аьдем кеше уйклайды, куьндиз турады. Урлык туьртип шыгып, оьседи. Ол кайтип болатаганын аьдем оьзи де билмейди. ²⁸ Ер оьзи оьстиреди, сайсы. Энъ алды ман буьртик туьртип шыгады, сонъ масак коьринеди, а масак, бас кусып, аслыкка толады. ²⁹ Онъыс еткенде, аьдем тез болып оны орагы ман орады, неге десе орув заманы келген».

Шуьшитки урлык акында таварых

³⁰ Иса соьзин бардырды: «Алла Патшалыгын не зат пан тенълестиреек? Кайдай таварых пан оны суьвретлемеге тийисли? ³¹ Ол, шуьшитки урлыктай. Шуьшитки урлык топыракка шашылатаган баьри баска урлыклардан кишкей, ама ол шашылганда, оьсип, калган бав оьсимликлериннен бийик болады. Уллы бутаклар йибереди, куслар да онынъ бутакларынынъ салкынлыгында уяламага боладылар».

³³ Иса Алла соьзин мунага усаган коьп таварыхлар ман аьдемлер анъламага болаяк кебинде анълататаган эди. ³⁴ Таварыхсыз бир зат та анълатпайтаган эди. Ама сокталары ман ялгыз калганда, оларга баьрисининъ маьнесин ашатаган эди.

Иса давылды тынышландырады

³⁵ Сол куьн ок кеште Иса сокталарына: «Коьлдинъ аргы ягына оьтеегинъиз», – деди.

³⁶ Сокталары халкты таркатты эм Исады Ол минген кайык пан алып кеттилер. Ога баска кайыклар да косылдылар. ³⁷ Бирден куьшли давыл коьтерилди. Толкынлар кайыкка согылып, ол энди сувга толган эди. ³⁸ Иса сосы вакытта, басынынъ астына ястык салып, кайыктынъ арт бетинде уйклай эди. «Устаз! Бизим аьлек болаятырганымыз Сени кыйнамайма?» – деп, Оны уянттылар.

³⁹ Иса турды, елге эспеске буйырды, а коьлге: «Тын! Токтал!» – деди. Янме-ян давыл токталды да терен тыныклык туьсти.

⁴⁰ «Сиз неге булай корктынъыз? – деди Ол сокталарына. – Неге иманынъыз йок?»

⁴¹ Янлары шыгып, корккан сокталары бири бириннен: «Бу ким экен? Ел де, коьл де Ога бойсынадылар!» – деп сорастырдылар.

Гераса еринде йинлиди савартув

¹ Олар, коьлдинъ аргы ягына оьтип, Гераса ерине келдилер. ² Иса кайыктан шыкканлай, Онынъ алдына кабыр дорбынларыннан+ 5:2* Дорбын: каяда уьнъилип этилген орын. кара йин соккан аьдем каргып шыкты. ³ Сосы аьдем дорбынларда яшай эди. Оны энди эш бирев де шынжыр ман байлап болалмай эди. ⁴ Оны неше бир кере бугавлар эм шынжырлар ман байласалар да ол, бугавларды уьзип, шынжырларды увататаган эди. Эм оны эш бирев де тынышландыралмай эди. ⁵ Кешеси-куьндизи ол кабырларда, тавларда токтавсыз кышкырып, оьзин таслар ман яралайтаган эди.

⁶ Исады эректен коьрип, ол шабып келип, Исадынъ аягына йыгылып, бас ийди. ⁷ Иса: «Кара йин, бу аьдемнен шык!» – деп буйырганда, аьдем куьшли кышкырык пан: «Сен меннен не зат излейсинъ, Иса – Аллаху-Тааладынъ Улы? Алла уьшин ялбарып тилеймен, азаплама мени!» – деди.

⁹ Иса оннан: «Атынъ калай?» – деп сорады.

«Атым – Легион+ 5:9* Легион: бурынгы Урым императорлыгында аьскер куьби (6000). , – деп яваплады ол, – неге десе биз коьппиз». ¹⁰ Ол, сол ерлерден йинлерди кувып шыгарма деп, коьп кере ялбарып, тиледи.

¹¹ Сол ерде, тав янында уьйкен донъыз уьйири отлайтаган эди. ¹² Йинлер Исадан, бизге сосы донъызларга кирмеге ызын бертага деп, тиледилер. ¹³ Ызын алганда, кара йинлер аьдемнен шыгып, донъызларга кирдилер. Эки мынъ донъыздан куралган уьйир, ярдан коьлге атылып, сувда батты.

¹⁴ Суьруьвшилер каштылар, коьрген затларын шахарга эм авылларга хабарлаганларында, халк болган затты коьрмеге шыкты. ¹⁵ Аьдемлер, Исадынъ касына келип, алдын йинлер сокканды кийинип, эсин йыйып олтырганын коьргенде, корктылар. ¹⁶ Сол затты коьргенлер йин мен согылганга эм донъызларга не болганын аьдемлерге тизип хабарладылар. ¹⁷ Сонъында аьдемлер Исадан, олардынъ ерлерин калдырып, кетпеге тилеп басладылар.

¹⁸ Иса кайыкка олтырганда, йинлерден тазаланган оны Оьзи мен бирге алып кетпеге тиледи.

¹⁹ Ама Иса унамады. «Уьйинъе кайт, – деди ога, – ювыкларынынъ баьрисине де Раббий сага не эткенин, Ол калай языксынганын айт». ²⁰ Аьдем кетти эм Декаполис еринде Исадынъ ога не эткенин яйып баслады. Онынъ хабары баьрисин де сейирге калдыратаган эди.

Иса кызды тирилтеди, хатынды савартады

²¹ Иса кайык пан коьлдинъ аргы ягына кайтканда, Онынъ тоьгерегине коьп аьдем топарласып йыйылды. Иса коьлдинъ ягасында тура эди. ²² Синагогтынъ басшыларыннан Яир атлы бири келди эм Исады коьргенде Онынъ аягына йыгылды. ²³ «Меним кызым оьлеятыр, ама Сен келип, ога колынъды бир салсанъ, ол сав болып, яшар», – деп Оннан бек тиледи.

²⁴ Иса оны ман барды. Олардынъ артыннан коьплер де иердилер. Уьймелеклесип барганлардынъ ишинде он эки йылдан бери кан тасувдан кыйналатаган хатын бар эди. ²⁶ Ол хыйлы эмлевшилерден коьп азап шегип, бар болган затын шыгарган болса да, эш ярдам таппай, яманнан яман бола берди. ²⁷ Хатын Исадынъ хабарын эситкен эди, энди Онынъ артыннан кысылып барып, колын Онынъ абасына тийгистти. ²⁸ «Эгер Онынъ тек абасына тийсем де сав болаякпан», – деп ынанатаган эди. ²⁹ Сол саьатлей кан тасувы токталып, ол маразыннан сав болганын кевдесиннен сезди. ³⁰ Иса сол саьатлей Оннан эмлевши куьштинъ шыкканын анълап, халкка бурылды да: «Меним абама ким тийди?» – деп сорады.

³¹ Сокталары: «Сени кыстыратаган сондай бир коьп аьдем бар, а Сен, келесинъ де, Мага ким тийди деп, сорайсынъ!» – дедилер.

³² Иса, оны ким эткенин коьреек болып, йыйылганларга карап шыкты. ³³ Хатын оьзине не болганын билип, коркканыннан калтырап, касына келди, аягына йыгылып, болганды туврасыннан айтты. ³⁴ Иса: «Кызым, иманынъ сени куткарды. Тынышлык пан кет, маразынънан сав бол, тур», – деди.

³⁵ Иса соьйтип соьйлей турганнынъ арасында, синагог басшысынынъ уьйиннен аьдемлер келип басшыга: «Кызынъ оьлди. Устазды энди неге кыйнайсынъ?» – деп еткердилер.

³⁶ Иса бу соьзди эситкенлей, синагог басшысына: «Коркпа, тек ынан!» – деди.

³⁷ Иса Оьзи мен бирге ялгыз Петерге, Якупка, онынъ кардашы Яхъяга болмаса, баска эш биревге де бармага разылыгын бермеди. ³⁸ Синагог басшысынынъ уьйине келгенлеринде, Иса онда гуьрилдескен халкты коьрди. Аьдемлер, йылап, уьйкен сыйыт этетаган эдилер. ³⁹ Иса уьйге кирип: «Неге йылап, сыйыт этесиз? Кыз оьлмеген, тек уйклайды», – деди.

⁴⁰ Ога куьлип койдылар. Иса баьрине де шыкпага буйырды, а кыздынъ ата-анасын эм Оьзи мен бирге болганларды алып, кыз яткан боьлмеге кирди. ⁴¹ Кыздынъ колыннан ыслап: «Талита куми» (олай дегени: «Кызалак, сага айтаман, тур»), – деди.

⁴² Кыз янме-ян турды да юрип баслады. Ол бир он эки ясларында эди. Баьриси де бир бек аьжейипсиндилер. ⁴³ Иса биревге де болган зат акында билдирменъиз, деп каты буйырды, а кызга ас иширтинъиз, деди.

Иса Назарет шахарында кабыл этилмейди

¹ Иса оннан шыгып ата юртына барды. Онынъ сокталары да артыннан иердилер. ² Шабат куьн етти. Иса синагогка барып, аьдемлерди окытып баслады. Оны тынълайтаганлардынъ коьбиси сейирсинип: «Ол бу затларды кайдан уьйренген? Ога сосындай акыл кайдан берилген? Ол сондай куьдиретли ислерди калай этеди? ³ Ол – агаш устасы, Марьемнинъ улы, Якуптынъ, Юсуптынъ, Юдадынъ эм Шимоннынъ кардашы, карындаслары да булайда, арамызда тувылма?» – деп сорадылар. Олар бу себептен Оны кабыл коьрмеге суьймедилер.

⁴ Иса: «Пайхамбар ата юртында, оьз уьйинде эм ювыклар арасында болмаса, баска ерде сансыз болмайды», – деди. ⁵ Сол ерде эш бир куьдиретли ис эталмады. Колын тийгистип, тек бир неше авырганды эмледи. ⁶ Сосы аьдемлерде иман болмаганына сейирсинди.

Исадынъ он эки элшисине тапшырувы

Иса тоьгеректе болган авылларда окытып баслады. ⁷ Ол он эки элшисин шакырды, оларды экисерлеп, кара йинлерди шыгармага куват берип, йиберди.

⁸ Иса оларга сосындай тапшырув берди: «Оьзинъиз бен, тек таяк болмаса, йолга бир зат та алманъыз: не азык, не артпак, не белде акша. ⁹ Аягынъызга шарык кийинъиз, эки кат коьйлек алманъыз.

¹⁰ Кайсы уьйге кирсенъиз, кеткенге дейим сонда калынъыз. ¹¹ Каерде сизди ювытпасалар яде тынъламага суьймеселер, соннан кетеятырганда, аякларынъыздынъ табаныннан шанъды да кагып калдырынъыз: ол оларга карсылыктынъ шааты болар. Сизге дурысын айтаман: кыямет куьнинде сол шахарга коьре, Содом ман Гомора ерлерине енъил болаяк».

¹² Эм элшилери аьдемлерге тевбеге туьсуьвдинъ увазын айтпага йолга шыктылар. ¹³ Олар коьп йинлерди кувдылар, коьп маразлыларды зейтун майы ман сав эттилер.

Яхъя пайхамбардынъ оьлуьви

¹⁴ Исадынъ аты белгили болган эди. Хабары Ирод патшага дейим де етти. Кайбиревлер: «Бу – Шомылдырувшы Яхъя. Ол оьлилерден тирилген! Сонынъ уьшин сосындай куьдиретли ислер этеди», – дейтаган эдилер. ¹⁵ Баскалары: «Ол – Ильяс», – деп бегиттилер. А уьшиншилери: «Ол – аьвелги пайхамбарлардынъ бириси», – деп те айтатаган эдилер.

¹⁶ Ирод сосы соьзлерди эситип: «Бу – мен басын кестирген Яхъя. Ол оьлилерден тирилген экен», – деди.

¹⁷ Ирод кардашы Пилиптинъ аьвелги пишеси Иродиадады хатынга алган эди. Яхъя Иродты: «Кардашынънынъ пишесин алганынъ тийисли тувыл», – деп, бетлей эди. ¹⁸ Сонынъ уьшин Ирод Яхъяды ыслатып байлаткан эм тутнакка салдырган эди. ¹⁹ Иродиада Яхъяга ашувланып оны оьлтиртпеге суьетаган эди. Аман да муны эталмады, ²⁰ неге десе Ирод, Яхъядынъ оьзин Аллага багыслаган туврашыл аьдем экенин билип, оны оьрметлейтаган эди, сол себепли оны саклады. Онынъ айтканларын тынълаганда бек саьспеклеп калса да ол Яхъядынъ соьзин ярататаган эди.

²¹ Сонъына калганда Иродиадага келисли аьл табылды. Иродтынъ тувган куьни эди. Ол зияпетке баьри аксуьеклерди, аскер етекшилерин, Галилеядынъ энъ оьрметли аьдемлерин шакырды. ²² Иродиададынъ кызы зияпет болган ерге кирип бийиди. Бу Иродтынъ оьзин де, онынъ конакларын да кувандырды. Патша кызга: «Меннен не зат суьйсенъ де тиле, сага берермен!» – деди. ²³ Оннан сонъ: «Не зат суьйсенъ, патшалыгымнынъ яртысын тилесенъ де, сага берермен!» – деп, ант этти.

²⁴ Кыз шыгып, анасына: «Не зат тилейим?» – деп сорады.

Анасы: «Шомылдырувшы Яхъядынъ басын тиле», – деди.

²⁵ Кыз сол саьатлей патшага шабып келип: «Сен соьле ок Шомылдырувшы Яхъядынъ басын, табакка салып, мага бергенинъди суьемен», – деди.

²⁶ Патша бек куьшли кайгырды, тек ол, конаклар алдында ант эткени уьшин, кызга йок демеге суьймеди. ²⁷ Патша, сол саьатлей каравылды йиберип, Яхъядынъ басын аькелмеге буйырды. ²⁸ Ол тутнакка барды, Яхъядынъ басын кесип, табакка салып, кызга аькелди. Кыз да оны анасына берди. ²⁹ Яхъядынъ сокталары оны эситкенде, келип, суьегин аькетип, кабырга салдылар.

Иса бес мынъ аьдемди тойдырады

³⁰ Элшилери Исага кайтып келгенде, Ога не зат эткенлерин, халкты неге уьйреткенлерин айттылар. ³¹ Иса: «Мени мен авлак ерге келинъиз, ялгызлыкта калып бираз тыншайынъыз», – деди. Неге десе келип кеткенлер коьп болганнан себеп, олардынъ ас ишпеге де заманы йок эди.

³² Олар ялгыз оьзлери кайык пан авлак ерге юздилер. ³³ Ама аьдемлер олардынъ кеткенлерин коьрдилер, коьплер оларды таныдылар. Буьтин шахарлардан сол ерге шабып келип, олардан алдын еттилер, Исадынъ касына йыйылдылар. ³⁴ Иса, ягага шыгып, коьплеген халкты коьргенде, Онынъ яны авырды, неге десе олар койшысыз койлардай эдилер. Иса оларга коьп зат уьйретип баслады.

³⁵ Энди кеш болган себепли, Исага сокталары келип: «Мунавы авлак ер, заман да энди кеш. ³⁶ Халкты йибер, тоьгеректеги эллерге эм авылларга барып, оьзлерине азык сатып алсынлар. Олардынъ ашамага эш бир заты да йок», – дедилер.

³⁷ «Оларды сиз ашатынъыз», – деди Ол явапка.

Сокталары: «Аьше, Сен бизим эки юз динарга оьтпек сатып алып, бу аьдемлерге ашатканымызды суьесинъме?» – дедилер.

³⁸ «Сизде неше оьтпек бар? Барып каранъыз», – деп тапшырды Иса.

Олар билгеннен сонъ: «Бес калакай ман эки балык», – деп явап бердилер.

³⁹ Иса оларга халкты коьгоьленге орынластырмага буйырды. ⁴⁰ Сыдыраларда эллисер эм юзер аьдем болып олтырдылар. ⁴¹ Сонъ Иса бес оьтпек пен эки балыкты алды, коькке коьзлерин коьтерип, Аллага шуькир айтты. Сонъ оьтпеклерди сындырды эм халкка уьлестирер уьшин сокталарына берди. Эки балыкты да баьрисине уьлестирди. ⁴² Баьриси де тойганынша ашады. ⁴³ Оьтпектен эм балыклардан калган кесеклерди он эки шетенге йыйдылар. ⁴⁴ Баьриси, тек эр кисилери болып, бир бес мынъга ювык аьдем ашады.

Иса сув уьстиннен юреди

⁴⁵ Оннан сонъ Иса, тез болып, сокталарына кайыкка минип, коьлдинъ аргы ягына, Бетсайдага, Оьзиннен алдын оьтпеге буйырды, а Оьзи халкты таркатаяк болды. ⁴⁶ Аьдемлер таркаган сонъ, Иса дува этпеге тавга коьтерилди. ⁴⁷ Туьн де туьсти, сокталары коьлдинъ ортасына кайык пан еттилер, а Иса куры ерде ялгыз Оьзи тура эди. ⁴⁸ Иса олардынъ эскеклевде коьп кыйналатаганларын коьрди, неге десе ел карсы эсетаган эди. Туьннинъ доьртинши боьлигинде Иса, коьлдинъ уьстиннен юрип, сокталарына ювыкласты. Олардынъ касыннан озаяк болды. ⁴⁹ Олар Исадынъ коьл уьсти мен юруьвин коьргенде, «Бу – куьлетки!» деп, ойладылар эм коркканларыннан кышкырыкладылар. ⁵⁰ Ама Иса сол саьатлей олар ман соьйледи де айтты: «Коьнъилленинъиз, Бу – Мен, коркпанъыз!» ⁵¹ Ол кайыкка мингенлей, ел де тынды. Сокталары сейирсинип саьспекледилер. ⁵² Оьтпек пен болган аьжейипти аьле де анъламай, юреклери энди де сезимсиз эдилер.

Иса Гиннесар еринде авырганларды эмлейди

⁵³ Коьлдинъ аргы ягына оьтип, Гиннесар ерине келдилер де ягада токтадылар. ⁵⁴ Олар кайыктан шыкканлай, яшавшылар Исады таныдылар. ⁵⁵ Аьдемлер шабып, тоьгерек ерди айланып, Исадынъ каерде болганын эситселер, сонда Ога маразлыларын орынлары ман аькелип басладылар. ⁵⁶ Иса каерде коьринсе де, шахарда болсын, авылда яде данъылда болсын, сонда аьдемлер майданларга авырганларын шыгаратаган эдилер. Исадан авырганларга абасынынъ этегине болса да тиймеге разылыгын бермеге тиледилер. Тийгенлердинъ баьриси де сав болатаган эди.

Инсанды не зат арам этеди?

¹ Бир кере Ерусалимнен парисейлер мен дин аьлимлерининъ бирерлери келдилер, Исадынъ тоьгерегинде йыйылдылар. ² Сонда олар, Исадынъ сокталарынынъ кайбирлери ювылмаган, сол себепли арам болган коллары ман ас ишетаганларын коьрип, бетледилер. ³ А ювытлар, боьтен де парисейлер, бурынгылардынъ аьдетлерине коьре, ярастырылган кепте кол ювмай, аска олтырмаслар. ⁴ Олар базардан келгеннен сонъ, ювынмай, ас ишпейдилер. Олардынъ тостакайларды, шоьлмеклерди, казанларды, орынларды ювмага керекли деп саналган баска коьп туьрли аьдетлери де бар.

⁵ Сонынъ уьшин парисейлер эм дин аьлимлери Исадан: «Сенинъ сокталарынъ бурынгылардынъ аьдетлерин неге тутпайдылар? Олар, колларын ювмай, неге ас ишедилер?» – деп сорадылар.

⁶ Иса оларга булай яваплады: «Ешая пайхамбар сизинъ, экиюзлилердинъ, акында туьз соьзин айткан. Ол язганша: „Бу халк Мени тиллерининъ ушы ман оьрметлейди, а олардынъ юреклери Меннен алыста. ⁷ Олардынъ Мага табынувлары маьнесиз; окувлары – аьдем буйырыклары“. ⁸ Сиз Алладынъ парызын таслагансыз эм тек аьдем аьдетлерин тутасыз. Казанларды, тостакайларды ювасыз эм сосындай коьп затлар да этесиз».

⁹ Сонъ Иса: «Оьз аьдетлеринъизди тутар уьшин Алладынъ парызын кылыплы бузып билесиз. ¹⁰ Муса: „Атанъ ман ананъды оьрметле“, „Атасы ман анасына яман соьйлеген оьлтирилмеге тийисли“, – деп, буйырган. ¹¹ Сиз болсанъыз, эгер аьдем ата-анасына: „Меннен алаякларынъыздынъ баьриси курман – Аллага берилген“, – деп айтса, тувра этеди, дейсиз. ¹² Оннан сонъ сиз ога ата-анасына бир зат та этпеге ызын бермейсиз. ¹³ Соьйтип сиз Алла соьзин оьзинъиздинъ аьдетинъиз бен куватсыз этесиз, сондай коьп затлар да этесиз», – деп косты.

¹⁴ Иса тагы да, халкты оьз янына шакырып, айтты: «Барынъыз, тынъланъыз да анъламага куьресинъиз. ¹⁵ Аьдемнинъ тысыннан ишине кирген эш бир зат та оны арам эталмаяк. Аьдемди эне сол онынъ ишиннен шыгатаган зат арам этеди. ¹⁶ Тынълаяк болган тынъласын!»

¹⁷ Иса халктан кетип уьйге киргенде, сокталары, Оннан бу таварых пан неди айтпага суьйгенин, анълатпага тиледилер. ¹⁸ Иса оларга булай деди: «Аьше, сиз де бир зат та анъламадынъызба? Эслемединъизбе? Аьдемнинъ авызыннан кирген эш бир зат та оны арам эталмайды. ¹⁹ Ол аьдемнинъ юрегине кирмей, асказанына кирип, сонъ аякйолга оьтип кетеди». Иса бу соьзлер мен баьри аслардынъ алал болганын айтты.

²⁰ Иса: «Аьдемди эне сол онынъ ишиннен шыгатаганлар арам этедилер», – деп косты. ²¹ «Неге десе яман ойлар, зиналык, каьхпелик, кырсызлык, аьдем оьлтируьв, сыклык, огырсызлык, кылып, аьдепсизлик, куьнлев, яманлав, коькиреклик, акылсызлык аьдемнинъ ишиннен, юрегиннен шыгадылар. ²³ Бу яман затлардынъ баьриси де аьдемнинъ ишиннен шыгып, оны арам этедилер».

Сирия-Финикияшы хатыннынъ иманы

²⁴ Иса оннан шыгып, Тирдинъ эм Сидондынъ тоьгерегиндеги якларга йолланды. Ол бир уьйге кирди, ким де болсын бирев Онынъ келгени акында билгенин суьймеди, ама Ол оны ясыралмады. ²⁵ Исадынъ келгенин кызын кара йин соккан бир хатын билди. Ол келди де Исадынъ аягына йыгылды. ²⁶ Бу хатын ювыт тувыл эди, асылы Сирия-Финикиядан эди. Ол Исадан кызыннан йинди кувып шыгарувын тиледи.

²⁷ Иса ога: «Кой, бас деп, балалар тойсынлар, оьтпекти балалардан алып, ийтлерге аткан ийги тувылды да», – деди.

²⁸ «Аьше, Бийим, – деп явап берди хатын, – тек ийтлер де сыпырадынъ туьбине балалар туьсирген оьтпек увакларын ашайдылар».

²⁹ «Сен аьруьв явапладынъ, – деди ога Иса, – бар, кызынънан йин шыккан».

³⁰ Хатын уьйине барганда, кызы йиннен кутылып, тоьсекте ятып турганын коьрди.

Иса сакавды сав этеди

³¹ Иса Тир ериннен кетип, Сидоннан оьтип, Декаполис арасы ман тагы да Галилея коьлине етти. ³² Сонда Исага санъырав, тылкав бир аьдемди алып келдилер де ога кол тийдирмеге тиледилер.

³³ Иса оны халктан бир якка аькетти, бармакларын онынъ кулакларына сукты, туькирди эм онынъ тилине тийди. ³⁴ Сонъында коьзин коькке коьтерип, авыр куьрсинди де: «Эффата!» (Эффата деген «Ашыл!») – деп буйырды. ³⁵ Аьдемнинъ кулаклары сол саьатлей ашылдылар, ол тилин байлаган заттан кутылды эм тувра соьйлеп баслады.

³⁶ Иса, болган затты эш биревге де айтпанъыз деп, буйырды. Ама Ол не шаклы оларга буйырса да, сол шаклы хабарын яятаган эдилер. ³⁷ Олардынъ сейирсинуьвлерининъ сонъы болмай эди. «Ол неди этсе де, баьриси ийгилик, – дейтаган эдилер. – Ол санъыравды эситтиреди, сакавды да соьйлеттиреди!»

Иса доьрт мынъ аьдемди тойдырады

¹ Сол куьнлерде бек коьп аьдемлер йыйылган эдилер. Оларга ашатпага бир зат та болмаганыннан, Иса сокталарын шакырып: ² «Халкка Меним яным авырыйды, неге десе Мени мен уьш куьн турып, оларда азык калмаган. ³ Эгер оларды уьйлерине аш йиберсем, олар йолда карувсызланарлар, кайбирлери эректен келген, сайсы!» – деди.

⁴ Сокталары Ога явапка: «Булайда, авлак ерде баьрисин тойдырар уьшин керекли оьтпек кайдан табылар?» – дедилер.

⁵ «Сизде неше оьтпек бар?» – деп сорады Иса.

Сокталары: «Ети оьтпек», – дедилер.

⁶ Иса халкка ерге олтырмага буйырды. Сонъ Ол ети оьтпекти алды да, шуькир дувасын этип, сындырып, уьлестирер уьшин сокталарына узатты, сокталар да халкка бердилер. ⁷ Оларда бираз увак балык да табылды. Иса, онынъ уьшин де шуькир айтып, сокталарына балыкты халкка уьлестирмеге тапшырды. ⁸ Олар тойганынша ашадылар, калган кесеклерден де ети шетен йыйдылар. ⁹ Ашаганлар доьрт мынъга ювык аьдем эдилер. Иса аьдемлерди таркатканлай, ¹⁰ кайыкка тез минип, сокталары ман бирге Далманута тарабына йол алды.

Коьктен нышан излев

¹¹ Онда Исага парисейлер келдилер эм Оны ман эрисип басладылар. Оны сынав мырат пан Исадан коьктен нышан коьрсетуьвин изледилер. ¹² Иса терен куьрсинди эм сорады: «Бу несил неге нышан коьрсетуьвди излейди экен? Сизге дурысын айтаман: бу несилге бир нышан да коьрсетилмеек». ¹³ Ол аьдемлерди калдырды, тагы да кайыкка олтырды да коьлдинъ аргы ягына оьтти.

Парисейлер мен Иродтынъ ашыткысы

¹⁴ Сокталары оьзлери мен оьтпек алмага муткан эдилер эм кайыкта тек бир калакай бар эди. ¹⁵ Иса: «Каранъыз, парисейлер мен Иродтынъ ашыткысыннан сак болынъыз!» – деп, сокталарына айтты.

¹⁶ Олар оьз араларында: «Муны оьтпек алмаганымыз уьшин айтады», – деп, ойласып басладылар.

¹⁷ Оны билип, Иса оларга: «Неге сиз, „Оьтпек алмадык“ деп, соьйлесесиз? Энди де коьрмейсизбе эм анъламайсызба? Юрегинъиз сезбейме? ¹⁸ Сизинъ коьзинъиз бар, сиз неге коьрмейсиз? Кулагынъыз бар, неге эситпейсиз? Неге эсте сакламайсыз? ¹⁹ Мен бес оьтпекти бес мынъ аьдемге боьлгенде, сиз неше шетенди калган кесеклер мен толтырдынъыз?» – деди.

«Он эки», – деп явапладылар.

²⁰ «А ети оьтпек пен доьрт мынъ аьдемди тойдырганда, неше шетенди калган кесеклер мен толтырдынъыз?»

«Ети», – дедилер олар.

²¹ «Аьше, энди де анъламайсызба?» – деп сорады Иса.

Иса Бетсайдада сокырды эмлейди

²² Олар Бетсайдага келген вакытта, Исага сокыр биревди етип аькелип, ога тиймеге тиледилер. ²³ Иса, сокырдынъ колыннан тутып, авылдан шыгарды, коьзине туькирди, колын ога салды да сорады: «Бир зат болса да коьресинъме?»

²⁴ Сол бирев йогарга карады да: «Аьдемлерди коьремен, тамам тереклердей, йылысадылар», – деди.

²⁵ Иса тагы да бир кере коьзине колын салды. Аьдем коьзин ашты, карады: ол сав болды эм баьри затты да таза коьрди. ²⁶ Сонда Иса оны авылга кирме, авылда эш биревге де оны айтпа деп, уьйине йиберди.

Петер Исады Масих деп таныйды

²⁷ Иса сокталары ман бирге Пилип Кесариясы ериндеги авылларга барды. Йолда Иса сокталарыннан сорады: «Халк Мени ким деп санайды?»

²⁸ Сокталары явапка: «Шомылдырувшы Яхъя; оьзгелери – Ильяс, а баскалары аьвелги пайхамбарлардынъ бири деп, айтадылар», – дедилер.

²⁹ «А сиз Мени ким деп санайсыз?» – деп, сорады Иса.

Петер явапка: «Сен – Масихсинъ», – деди.

³⁰ Иса каты этип, сонынъ акында биревге де айтпанъыз деп, буйырды.

Иса оьлип тирилеегин билдиреди

³¹ Сонда Иса сокталарына Аьдем Улынынъ коьп азап шекпеге, аксакаллар, бас дин куллыкшылары эм дин аьлимлери мен шет кагылмага, оьлтирилмеге эм уьш куьннен сонъ тирилмеге керегин уьйретип баслады. ³² Ол мунынъ уьстиннен ашык этип айтты. Петер Исады шетке шыгарып, тыймага шалысты. Иса артына бурылып, сокталарына карады да Петерге катырып:

³³ «Кет касымнан, шайтан! Сен Алла ойлаганша тувыл, аьдемше ойлайсынъ», – деди.

³⁴ Сонъында Иса халкты да, сокталарын да шакырып: «Ким Меним артымнан келмеге суьйсе, сол оьзи оьзиннен кайталасын, онда оьлеек кашын коьтерип, Мага иерсин. ³⁵ Неге десе ким оьз яшавын сакламага суьйсе, сол оны йойтар; а ким яшавын Меним эм Ийги Хабар уьшин йойтса, сол оны саклар. ³⁶ Аьдем, буьтин дуныяды бийлеп, оьзининъ яшавын зыян этсе, муннан ога не пайда? ³⁷ Ол оьзининъ яшавы уьшин кайдай тоьлев берер? ³⁸ Сосы зина этуьвши эм куьналы несилде ким Меннен эм Меним соьзимнен уялса, соннан Аьдем Улы да, Атасынынъ данъкы ман, кие маьлеклер мен бирге келгенде, уялаяк».

¹ Сонъ Иса: «Сизге дурысын айтаман: булайда туратаганлардынъ кайбиревлери, куьдирет пен келген Алла Патшалыгын коьрмей, оьлмееклер», – деп косты.

Исадынъ туьрленуьви

² Алты куьн озганлай, Иса, Петерди, Якупты эм Яхъяды алып, ялгыз оларды бийик тавга мингистти де олардынъ алдында туьрленип кетти. ³ Онынъ кийимлери, эш бир ювувшы ак этип болмастай, коьзди шагылыстыратаган кардай, ап-ак болдылар. ⁴ Сонъ сокталарга Ильяс пан Муса коьринди; олар Иса ман соьйлейтаган эдилер.

⁵ Петер Исага: «Устаз! Биз мунда турсак, калай аьруьв эди! Кел уьш кос кураяк: бири Сага, бири Мусага, бири де Ильяска», – деп айтты. ⁶ Оларды коркувлык бийлеп алганнан себеп, Петер не зат айтпага керегин таппай калды.

⁷ Сол вакыт сокталарды бир булыт каплап алды. Булыттан келген давыс: «Бу – Меним суьйген Улым. Онынъ айтканын тынъланъыз!» – деди.

⁸ Сокталар бирден тоьгерекке карандылар, ама Исадан баска биревди де коьрмедилер.

⁹ Тавдан туьсеятырганда Ол сокталарына, Аьдем Улы оьлилерден тирилгишей, коьрген затлары акында биревге де айтпаска буйырды. ¹⁰ Сокталар бу соьзди эслеринде сакладылар, тек оьлилерден тирилуьв деген соьзлердинъ маьнеси не экен деп, бир-бириннен сорастылар.

¹¹ Исадан: «Дин аьлимлери, бас деп, Ильяс келмеге керегин неге айтадылар?» – деп, сорадылар.

¹² Ол яваплап: «Дурыс, Ильяс эрте келип, баьрин де алдынгы аьлине кайтарар. Тек Аьдем Улы акында, коьп азап коьреек эм корланаяк деп неге язылган? ¹³ Ама айтаман сизге: Ильяс келген, онынъ акында кайтип язылган болса, аьдемлер ога суьйгенлеринше эткенлер», – деди.

Йинли ястынъ сав болувы

¹⁴ Иса сокталарынынъ касына келгенде, олардынъ янында коьлем халк йыйылганын эм олар ман дин аьлимлерининъ давласып турганларын коьрди. ¹⁵ Сол саьатлей, Оны коьрип, буьтин халк сейирсинип, алдына шабып шыкты, Оны саламлады.

¹⁶ Иса сокталарыннан: «Олар ман не зат акында эрисесинъиз?» – деп сорады.

¹⁷ Сол заманда халктынъ арасыннан бирев шыгып явапка: «Устаз! Мен Сага сакав этуьвши йин тийген улымды алып келгенмен. ¹⁸ Йин оны каерде ысласа да, ерге йыгады. Улымнынъ авызыннан коьпиршик шыгарады, тислерин кыршылдатады эм оны курыстырады. Мен Сенинъ сокталарынънан йинди кувып шыгарынъыз деп тилеген эдим, ама олар болдыралмадылар», – деди.

¹⁹ Иса ога яваплай келип: «Эй, имансыз несил! Не шаклы заман сиз бен болаякпан? Мага не шаклы заман сизди тоьзбеге керек? Аькелинъиз ясты Мага», – деди.

²⁰ Онынъ касына ясты аькелдилер. Йин Исады коьргенлей ок, ясты калтыратып баслады; яс ерге йыгылды да, авызыннан коьбик шыгарып, авнады.

²¹ Иса онынъ атасыннан: «Яс не заманнан бери булай болады?» – деп сорады.

«Бала шагыннан бери», – деди ол. ²² «Йин оны оьлтиреек болып коьп кере отка да, сувга да таслаган. Бир зат эталсанъ, бизди ая эм бизге ярдамлас».

²³ Иса ога: «Эталсанъма?! Иман эткеннинъ колыннан не зат та келеди», – деди.

²⁴ Ястынъ атасы, коьзлери ясланып: «Иман этемен, Бийим! Меним имансыз ериме ярдам эт», – деп, ялбарды.

²⁵ Иса, халктынъ тез йыйылатаганын коьрип: «Эй, сакав эм санъырав этуьвши йин! Мен сага буйыраман: онынъ ишиннен шык эм эки-меки онда кайтпа!» – деп, кара йинди тыйды.

²⁶ Йин, акырып, ясты эпсиз калтыратып, онынъ ишиннен шыкты. Яс оьлгендей болды. Сонынъ уьшин коьплер ол оьлген дедилер. ²⁷ Ама Иса оны колыннан ыслап коьтерди, яс турды.

²⁸ Иса уьйге киргенде, сокталары Оннан: «Йинди неге биз кувып болмадык?» – деп, сорадылар.

²⁹ Иса оларга: «Сосындай йинди ялгыз дува этуьв [эм ораза тутув] ман шыгармага боларсыз», – деди.

Иса оьлип тирилеегин тагы да билдиреди

³⁰ Оннан шыгып, олар Галилеяды оьттилер эм Иса каерде экенлерин эш биревдинъ билуьвин суьймеди. Неге десе Ол сокталарын уьйретип: «Аьдем Улы аьдемлердинъ колына берилеек. Олар Оны оьлтирееклер, ама Ол оьлгеннен сонъ уьшинши куьнинде тирилеек», – деп айта эди. ³² Ама олар бу соьзге туьсинмедилер эм Исадан сорамага корктылар.

Ким энъ маьнели?

³³ Иса сокталары ман Капарнаумга келди. Уьйде орынласканларында, Ол сокталарыннан: «Йолда не акында эрисе эдинъиз?» – деп сорады. ³⁴ Олар уьндемедилер, неге десе йол бойы ишлеринде ким энъ де маьнели экен деп, эрисип, келетаган эдилер.

³⁵ Ол олтырып, он экисин шакырып, оларга: «Ким биринши болгысы келсе, сол сонъысы эм баьрисининъ кулы болсын», – деп айтты.

³⁶ Иса бир балады олардынъ ортасына алып, кушаклап, оларга булай деди: ³⁷ «Мунадай балалардынъ бирин Меним атымнан ким кабыл этсе, сол Мени кабыл этеди, а ким Мени кабыл этсе, сол Мени тувыл, Мени Йибергенди кабыл этеди».

Бизге карсы болмаган – бизим ягымыз

³⁸ Сол заман Яхъя: «Устаз! Биз Сенинъ атынъ ман йинлерди кувып шыгарувшыды коьрдик; тек ол бизи мен юрмейди, ол бизи мен юрмегеннен себеп, биз оны тыйдык», – деди.

³⁹ Иса: «Тыйманъыз. Меним атым ман куьдиретли ис этип, бираз сонъ Мага яман айтаяк эш бирев йок. ⁴⁰ Неге десе ким бизге карсы тувыл, сол – бизим ягымыз. ⁴¹ Ким Меним атым уьшин, сиз Масихтикилер деп, сизге тек бир тостакай сув иширсе, сизге дурысын айтаман: ол бир заманда да савгасыз калмас.

Йолдан тайдырув акында

⁴² Мага ынанувшы бу кишкейлердинъ бирин ким йолдан тайдырса, ога мойнына уьйкен туьйирмен тасы тагылып, денъизге атылса, ога ийги болар эди. ⁴³ Эгер сени колынъ йолдан тайдыратаган болса, оны кесип тасла; эки колынъ ман яханемге, соьнмейтаган отка туьскеннен эсе, колсыз болып оьмирлик яшавга киргенинъ яхшы. ⁴⁴ Яханемдегилерди кемирген курт оьлмес, куьйдирген от соьнмес. ⁴⁵ Эгер сени аягынъ йолдан тайдыратаган болса, оны кесип тасла; эки аягынъ ман яханемге, соьнмейтаган отка атылганнан эсе, яшавга аяксыз киргенинъ яхшы. ⁴⁶ Яханемдегилерди кемирген курт оьлмес, куьйдирген от соьнмес. ⁴⁷ Эгер сени коьзинъ йолдан тайдыратаган болса, оны сувырып алып былактыр; эки коьзинъ мен яханемге атылганнан эсе, Алла Патшалыгына бир коьзинъ мен киргенинъ яхшы. ⁴⁸ Яханемдегилерди кемирген курт оьлмес, куьйдирген от соьнмес. ⁴⁹ Алладынъ от+ 9:49* От: азаптынъ символы . пан сынавыннан бирев де кашалмаяк. Ас уьстине туз себилгендей, баьрининъ де уьстине от келеек. Аьр курманлык та туз бан тузланаяк. ⁵⁰ Туз – яхшы зат; ама туз оьзининъ даьмин йойтса, оны не мен тузлы этерсиз? Оьзинъизде туз сакланъыз эм аранъызда татымлык болсын».

Талак акында

¹ Оннан йол алып, Иса Юдея ерлерине эм Йорданнынъ аргы ягына кетти. Ога яне халк йыйылды. Ол, аьдетинше, оларды тагы да уьйретип баслады. ² Парисейлер келип, Оны сынамага суьйип: «Байынынъ пишесине талак салмага эркинлиги бар ма?» – деп сорадылар. ³ Иса оларга явап берип, булай айтты: «Сизге Муса не зат буйырган эди?» ⁴ Олар: «Муса эрдинъ айырылысув кагытын язып, пишесин талаклавына ызын берген», – дедилер. ⁵ Иса: «Ийнат болганынъыз уьшин Муса сизге эне сондай парызды язган. ⁶ Алла бас деп дуныяды яратканда, аьдемлерди эр мен хатын этип яратты. ⁷ „Сога коьре де, эр киси ата-анасын койып, хатынына байланар, экеви де бир кевде болады“. ⁸ Соьйтип олар экев тувыллар, олар бир кевде. ⁹ Эне сол себепли де Алла кавыстырганларды аьдем айырмасын», – деди. ¹⁰ Уьйде сокталары сол зат акында Исадан тагы да сорадылар. ¹¹ Иса: «Ким пишесин талаклап, баска хатынга уьйленсе, сол пишесине карсы зиналык этеди. ¹² Эгер пише де байыннан айырылып, баска эрге барса, ол хатын да зиналык этеди», – деди.

Иса саьбийлерге яхшылык тилейди

¹³ Исага, колын тийгистсин деп, саьбийлерди аькелетаган эдилер. Сокталар болса оларды тыйдылар. ¹⁴ Соны коьрип, Иса ашувланды: «Койынъыз сабийлерди, Мага келсинлер. Оларга шырмав этпенъиз, неге десе Алла Патшалыгы сондайлардыкы. ¹⁵ Сизге дурысын айтаман: Алла Патшалыгын баладай кабыл этпеген аьдем ога бир заманда да кирмеек», – деди. ¹⁶ Эм саьбийлерди кушаклап, басларына колын салып, яхшылык тиледи.

Байлык эм оьмирлик яшав

¹⁷ Иса йолга шыккан вакытта, бирев ювырып келип, тизиннен шоьнъкип, Оннан: «Яхшы Устаз! Оьмирлик яшавдан уьлисли болар уьшин мага не этпеге керек?» – деп сорады.

¹⁸ Иса: «Неге Мага яхшы деп айтасынъ? Бир Алладан баска эш бирев де яхшы тувыл. Онынъ парызларын билесинъ: „Зиналык этпе, аьдем оьлтирме, урлама, ялган шаатлык этпе, алдатпа, атанъ ман ананъды оьрметле», – деди.

²⁰ Ол Исага явапка: «Устаз! Булардынъ баьрисин де бала шагымнан толтыраман», – деди.

²¹ Иса суьйип ога карады да: «Сага бир зат етиспейди: кет, бар болган затынъды сат та, акшасын ярлыларга уьлестир, сонда коькте карызна табарсынъ. Оннан сонъ кел, кашынъды коьтерип алып, Меним артымнан ызла», – дегенди айтты.

²² Сосы соьзлерден кисидинъ юзи туьрленип, мыдах болып кетти, неге десе онынъ коьп муьлки бар эди.

²³ Иса, тоьгерегине карап, сокталарына: «Байлыгы болганларга Алла Патшалыгына кирмеге калай кыйын!» – деди.

²⁴ Онынъ соьзлери сокталарын сейирсиндирди. Ама Иса тагы да: «Балалар! Байлыкка сенгенлерге Алла Патшалыгына кируьв калай бир кыйын! ²⁵ Бай аьдемге Алла Патшалыгына кируьвден эсе, туьеге ийне коьзиннен оьтуьв тыныш», – деп айтты.

²⁶ Сокталары бек уьйкен сейирге калдылар эм оьзлери ара: «Солай болса, ким куткарылмага болар экен?» – деп соьйлестилер.

²⁷ Иса оларга карап: «Аьдемлерге бу этип болмас зат, ама Аллага тувыл. Алла баьри затты этип болады», – деди.

²⁸ Сонда Петер: «Мине биз баьри затты да калдырып, Сенинъ артынънан ызладык», – деп соьйлеп баслады. ²⁹ Иса явап берип: «Сизге дурысын айтаман: Мен эм Ийги Хабар уьшин уьйин, ага-инилерин, аьпте-синълилерин, атасын, анасын, саьбийлерин, эгин ызанларын калдырган аьр аьдем, ³⁰ Энди, бу шакта юз кере артык уьйлер эм ага-инилер, аьпте-синълилер эм ата-аналар, сабийлер эм эгин ызанларын, соны ман кувгынлыклар да алаяк эм келеек шакта оьмирлик яшав да табаяк. ³¹ Ама алдыдагылардынъ коьбиси артта, арттагылардынъ коьбиси алдыда болаяк», – деди.

Иса оьлип тирилеегин уьшинши кере билдиреди

³² Олар Ерусалимге аькететаган йолга шыкканда, Иса баьрисининъ алдында бара эди. Сокталары саьспеклей эдилер, артыннан келгенлер де корка эдилер. Иса он экисин тагы да касына шакырып, Оьзи мен не болаягын хабарлап баслады: ³³ «Мине биз Ерусалимге бараятырмыз. Онда Аьдем Улы бас дин куллыкшылары ман дин аьлимлерининъ колына берилеек. Олар Оны оьлтирмеге оьким шыгараяклар эм баска миллетлилерге тапшыраяклар ³⁴ Эм олар Оны, маскаралап, камышылаяклар, Ога туькирееклер эм Оны оьлтирееклер, тек Ол уьшинши куьнинде тирилеек».

Зебедей улларынынъ тилеги

³⁵ Сонда Онынъ янына Зебедей уллары Якуп пан Яхъя келип: «Устаз! Бизим бир тилегимиз бар, муны бизге этуьвинъди суьемиз», – дедилер.

³⁶ Иса оларга: «Сизге не этуьвимди тилейсиз?» – деди.

³⁷ «Сен данъклы болганда биримизге онъ янынъда, а баскамызга сол янынъда олтырмага ызын бер», – деп айттылар.

³⁸ Иса: «Не тилегенинъизди билмейсиз. Мен ишеек аяктан ишпеге, Мен шомылдырылаяк сувда шомылдырылмага боларсызба?» – деди.

³⁹ Олар: «Болармыз», – деп явапладылар.

Иса: «Мен ишеек аяктан ишеексиз, Мен шомылдырылаяк сувда шомылдырылаяксыз. ⁴⁰ А онъ янымда эм сол янымда олтырмага эркинлик беруьв Меним колымда тувыл. Ол орынлар кимлерге аьзирленген болсалар, соларга байыр», – деди.

⁴¹ Муны эситип, калган он сокта Якуп пан Яхъяга ашувланып басладылар. ⁴² Иса оларды касына шакырып, булай айтты: «Сиз билесиз, миллетлердинъ басшыларына саналганлар халкты юмсайдылар, уьйкен аьдемлери де оларды бойсындырадылар. ⁴³ Сизинъ аранъызда сондайлар болмасын. Керисинше, сизинъ аранъызда уьйкен болмага суьйген – ыргатынъыз болсын. ⁴⁴ Сизинъ аранъызда биринши болмага суьйген – баьринъизге кул болсын. ⁴⁵ Неге десе Аьдем Улы да Оьзине куллык эттирер уьшин тувыл, Оьзи куллык этпеге, курман болып коьплерди куткарып, Оьзининъ янын бермеге келген».

Иса сокыр Бартимайды савартады

⁴⁶ Иса ман сокталары Ерихога келдилер. Олар коьлем халк пан Ериходан шыгаятырганда, Тимай улы Бартимай йол янында садака тилеп олтыра эди. ⁴⁷ Назаретши Иса сонда экенин билгенде, ол: «Даут улы Иса, мени языксын!» – деп, кышкырыклап баслады. ⁴⁸ Коьплер оны тыйып, уьндетпеске шалыстылар, ама ол: «Даут улы Иса, мени языксын!» – деп, тагы да бек акырды.

⁴⁹ Иса, токтап, оны шакырмага буйырды. Олар сокырды шакырып, ога: «Конъилинъ тыныш болсын, коьтерил, Ол сени шакырады», – дедилер. ⁵⁰ Сокыр уьстиндеги абасын шешип таслады да, орныннан атылып турып, Исадынъ касына келди.

⁵¹ Иса: «Мен сага эткендей не зат тилейсинъ?» – деп сорады.

Сокыр: «Устаз! Меним коьргим келеди», – деп тиледи. ⁵² Иса: «Бар энди, иманынъ сени сав этти», – деди. Бартимай сол саьатлей коьрип баслады да йол бойы Исадынъ артыннан иерди.

Иса Ерусалимге киреди

¹ Ерусалимге ювыклап, Зейтун тавынынъ касындагы Бетпагей мен Бетхиний эллерине еткенде, Иса эки соктасын алдыга йиберди. ² Оларга: «Алдынъыздагы элге барынъыз. Онда киргенлей, уьстине бирев де минмеген, байланып турган яс эшекти табарсыз. Оны шешип, мунда алып келинъиз», – деди. ³ «Эгер ким де болсын бирев сизге: „Сиз не зат этесинъиз?“ – деп сораса, „Ол Раббийге керек, Ол оны тез артына йиберер“, – деп айтарсыз».

⁴ Сокталар кеттилер, орамда, бир уьйдинъ капысынынъ касында, байланып турган яс эшекти коьрдилер, оны шешип алдылар. ⁵ Онда турганлардынъ кайбирлери: «Сиз не зат этесинъиз? Не уьшин яс эшекти шешип аласынъыз?» – деп сорадылар.

⁶ Сокталар Иса буйырганша яваплаганда, сол турган аьдемлер ызын бердилер. ⁷ Сокталар яс эшекти Исадынъ касына алып келдилер, абаларын эшектинъ уьстине салдылар. Иса онынъ уьстине минди. ⁸ Исады оьрметлеп, коьплер абаларын йол уьстине яйдылар, а баскалары, тереклерден бутаклар кесип, йол уьстине тоьсей эдилер. ⁹ Алдыда барувшылар да, арттан келуьвшилер де: «Осанна+ 11:9* Осанна: арамей тилинде «Энди куткар!» деген алгыс соьз. ! Раббийдинъ аты ман келеятырган муьбарек болсын! ¹⁰ Атамыз Дауттынъ келеек патшалыгы муьбарек болсын! Аллаху-Таалага осанна!» – деп, кышкырып бардылар.

¹¹ Иса Ерусалимге келгенде Алла уьйине барды. Онда Ол баьри затты да карап шыкты. Кеш болган себепли, Иса он экиси мен бирге Бетхинийге кетти.

Курыган ынжыр тереги

¹² Экинши куьн олар Бетхинийден шыкканда, Иса аш болган эди. ¹³ Эректен япыраклы ынжыр терегин коьрип, онда бир зат таппаспанма экен деп, карамага барды, ама теректинъ касына келгенде, япыраклардан баска бир зат та йок экенин коьрди, неге десе аьле де емис заманы етпеген эди. ¹⁴ Сол заманда Иса ынжыр терекке: «Муннан сонъ бир заманда да бирев сеннен емис емесин!» – деди. Сокталары соны эситтилер.

Иса Алла уьйиннен саьвдегерлерди кувады

¹⁵ Олар Ерусалимге келдилер. Иса Алла уьйининъ каралдысына кирип, онда сатув-алув этуьвшилерди кувып баслады, акша авыстырувшылардынъ сыпыраларын, коьгершин сатувшылардынъ олтыраларын авдарды. ¹⁶ Алла уьйининъ каралдысыннан эш кимге бир зат алып оьтпеге ызын бермеди.

¹⁷ Оларга: «„Меним уьйиме, баьри миллетлер уьшин дува уьйи деп аталар“ деп язылган, а сиз оны йолбасарлар отанына айландыргансыз!» – деди.

¹⁸ Бас дин куллыкшылары ман дин аьлимлери сол соьзлерди эситип, Оны оьлтируьвдинъ амалын излестирдилер. Оннан коркатаган эдилер, неге десе Онынъ окувы баьри халкты сейирсиндиретаган эди.

¹⁹ Кас каралганда, Иса ман сокталары шахардан шыгып кеттилер.

Иманнынъ куьши

²⁰ Эртеси куьн бара турып, олар ынжыр теректинъ курыганын коьрдилер. ²¹ Петер, болган исти эсине туьсирип, Исага: «Устаз! Карашы, Сен каргаган ынжыр тереги курыган!» – деди.

²² Иса явап берип булай деди: «Аллага ынанынъыз. ²³ Сизге дурысын айтаман: Эгер дейим ким де болсын бу тавга: „Коьтерил де денъизге атыл!“ десе, оьзининъ коьнъилинде шекленмей, айтканларынынъ болаягына ынанса, тилеги толтырылар. ²⁴ Сонынъ уьшин де сизге айтаман: дува эткенде не тилесенъиз де, соны алганынъызга ынанынъыз, сиз ынанганша болар. ²⁵ Турып дува эткенде кимге де оьпкенъиз бар болса, соны кеширинъиз, Коьктеги Атанъыз да сизинъ куьналарынъызды кеширер. ²⁶ Ама, эгер сиз аьдемлердинъ куьналарын кеширмейтаган болсанъыз, сонда Коьктеги Атанъыз да сизинъ куьналарынъызды кеширмес».

Исадынъ куваты акында сорав

²⁷ Олар тагы да Ерусалимге келдилер. Иса Алла уьйининъ каралдысында юретаганда, Онынъ касына бас дин куллыкшылары, дин аьлимлери эм аксакаллар келдилер. ²⁸ Оннан: «Сен буларды кайсы куват пан этесинъ? Буларды этпеге сондай куватты Сага ким берген?» – деп сорадылар.

²⁹ Иса: «Мен де сизден бир зат сорайым. Мага явапланъыз, сонда Мен де сизге буларды кайсы куват пан этетаганымды айтарман. ³⁰ Яхъядынъ аьдемлерди сувда шомылдырувы коьктен болганма яде аьдемнен ме? Мага явап беринъиз», – деди.

³¹ Олар оьз ара булай соьйлестилер: «„Коьктен“, – десек, Ол „Сонъ неге ога ынанмадынъыз?“ – деп айтар». ³² А «Аьдемнен десек...» Олар халктан корктылар, неге десе баьриси де Яхъяды пайхамбар деп санай эдилер.

³³ Сонъ Исага явапка: «Билмеймиз», – деп явапладылар.

Иса: «Мен де буларды кайсы куват пан этетаганымды сизге айтаяк тувылман», – деди.

Яман юзимшилердинъ акында таварых

¹ Иса халкты таварыхлар ман уьйретип баслады: «Бир аьдем юзим бавын олтыртады, тоьгерегине кора этеди, юзим эзгиш казып, каравылшыга бийиклев курады, сонъ бавды юзимшилерге ялга берип, тыс элге кетеди. ² Заманы еткенде, ол юзим бавыннан емис пайын алаяк болып, юзимшилерге бир кулын йибереди. ³ Юзимшилер оны ыслап, тоьбелеп, бир зат та бермей артына кайтарадылар.

⁴ Ол яне баска бир кулын йибереди. Оны да, таслар ман басын тесип, сыйсызлык пан кувадылар. ⁵ Ол уьшиншисин де йибереди, оны оьлтиредилер. Соьйтип, коьплеген баскаларын да, кимин тоьбелейдилер, кимин оьлтиредилер.

⁶ Сонъында ол, „Улымнан уялырлар“ деп, оларга суьйикли улын йибереди.

⁷ Ама юзимшилер бир бирлерине: „Бу – муьлктинъ асабасы. Кел оны оьлтиреек, муьлк бизге калар“, – дедилер. ⁸ Оны ыслап, оьлтиредилер эм бавдан тыска шыгарадылар.

⁹ Энди юзим бавынынъ иеси не этер экен? Ол келип, сол юзимшилерди оьлтирер, юзим бавын да баскаларга берер. ¹⁰ Аьле сиз: „Уьй курувшылар яравсыз деп таслаган тас муьйистинъ негизин салган тасы болды. ¹¹ Бу – Раббий эткен ис, оны коьргенде сейирге каламыз“ деген Кие Язувды окымагансызба?»

¹² Иса сосы таварыхты оьзлерининъ акында айтканын анълап, (ювыт басшылары) Оны ысламага суьйдилер, ама халктан коркканнан, Исады тынышына калдырып, кеттилер.

Урым императорына ясак

¹³ Сонъ, бир соьзинде терисликти таппага излеп, бир кесек соравлар ман Исага кайбир парисейлерди эм патша Иродтынъ аьдемлерин йибердилер. ¹⁴ Олар келип Ога: «Устаз! Сен туьз соьзли болып, ким де болсын онынъ ойлаганына эс бермегенинъди билемиз. Неге десе кимге де болсын сога ярамага куьреспейсинъ, ама Алладынъ йолына туьз уьйретесинъ. Кесарга+ 12:14* Кесар: урым императорынынъ титулы. ясак тоьлемеге тийислиме яде тувылма? Биз ога ясак береекпе яде бермеекпе?» – деп сорадылар.

¹⁵ Ама Иса олардынъ экиюзли экенлерин биле турып: «Неге сынайсыз Мени? Мага бир динар аькелинъиз, коьрейим», – деди. ¹⁶ Олар аькелдилер. Сонда Иса: «Мунда кимнинъ суьврети эм кимнинъ аты язылган?» – деди.

«Кесардыкы», – деп явапладылар.

¹⁷ Иса: «Кесардыкын кесарга, Алладыкын Аллага беринъиз», – деди. Олар Онынъ явабына сейирсиндилер.

Тирилуьв акында сорав

¹⁸ Оннан сонъ, оьлгенлер тирилмес деп айтатаган садукейлер Исага келип, булай деп сорадылар: ¹⁹ «Устаз! Муса (Тауратта) бизге: „Биревдинъ кардашы баласы болмай оьлсе эм пишесин калдырса, ол аьдем тул хатынды алып, оьлген кардашы уьшин тукым тувдырсын“ деп язган. ²⁰ Ети кардаш бар эди. Бириншиси хатын алды да, баласы болмай, оьлип кетти. ²¹ Сол хатынды экиншиси алды эм, баласы болмай, ол да оьлди, уьшиншиси де соьйтип болды. ²² Етеви де бала калдырмады. Баьрисиннен сонъ хатын да оьлди. ²³ Кыямет куьнинде олар тирилгенлеринде, сол хатын кайсысынынъ пишеси болаяк экен? Неге десе ол етевининъ де пишеси болган».

²⁴ Иса явапка: «Не Кие Язувларды, не Алладынъ куьдиретин билмейсиз, онынъ уьшин янъыласыз тувылма? ²⁵ Неге десе оьлилерден тирилееклер уьйленеек те, байга бараяк та тувыллар, олар коьктеги маьлеклердей болаяклар. ²⁶ А оьлгенлердинъ тирилуьви акында сиз Мусадынъ китабында, куьйген коьгемлик акындагы боьликте Алла ога „Мен Ибрагимнинъ, Исхактынъ, Якуптынъ Алласыман“ дегенин окымагансызба? ²⁷ Алла оьлгенлердинъ тувыл, тирилердинъ Алласы. Солай айтканда, сиз айлак адасасыз», – деди.

Энъ маьнели парыз

²⁸ Дин аьлимлерининъ бириси олардынъ даваласувларын эситти де Исадынъ оларга яхшы явап беруьвин эслеп, Онынъ касына келди эм: «Савлай парызлардынъ ишинде кайсысы энъ маьнелиси?» – деп, сорады.

²⁹ Иса ога: «Баьри парызлардынъ ишинде энъ маьнелиси – „Тынъла, Исраил, Раббий Алламыз сынъар бир Раббий“ деген парыз», – деп яваплады. ³⁰ «„Раббий Алланъды буьтин юрегинъ, янынъ, акылынъ, куьшинъ мен суьй“. Мине биринши парыз сосы болады. ³¹ Экинши парыз – „Ювыгынъды оьзинъди суьйгендей суьй“. Булардан маьнели баска парыз йок».

³² Дин аьлими: «Яхшы айттынъ, Устаз! Тек бир Алла бар, Оннан баска танъири йок деп, акыйкатлай айттынъ, – деди. – ³³ Оны буьтин юрегинъ, зегенинъ, янынъ, куьшинъ мен суьюв эм ювыгынъды оьзинъди суьйгендей суьюв савлай куьйдирилген курманлардан эм баска курманлардан да маьнели». ³⁴ Иса, онынъ акыллы явап бергенин коьрип: «Сен Алла Патшалыгыннан эрек тувылсынъ», – деди.

Соннан сонъ бир аьдем де Ога сорав бермеге йигери батпады.

Масих кимнинъ улы?

³⁵ Иса Алла уьйининъ каралдысында уьйретуьв исин юргисте келип: «Неге дин аьлимлери Масихти Дауттынъ Улы деп айтадылар?» – деп сорады. ³⁶ «Даут оьзи, Кие Рух пан коьнъилленип: „Раббий меним Бийиме: Мен душпанларынъды аягынънынъ астына салганга дейим онъ ягымда олтыр, деп айткан“, – деди. ³⁷ Даут оьзи Оны „Бий“ деп атайтаган болса, Ол Дауттынъ Улы калай болар?»

Коьлем халк Оны бек суьйип тынълады.

Дин аьлимлерининъ экиюзлилиги

³⁸ Иса Оьзининъ уьйретуьвинде оларга: «Дин аьлимлериннен сакланынъыз. Олар узын кийимлер кийип юрмеге, майданларда салам алмага, ³⁹ Синагогларда энъ йогары орынларда эм тойларда тоьрде олтырмага суьедилер. ⁴⁰ Тул хатынлардынъ уьйлерин оьзлерине байырлап, коьзбайлавышка узын дувалар окыйдылар. Ондайлар катырак шуьшлерине еткерилееклер», – деди.

Тул хатыннынъ садакасы

⁴¹ Иса Алла уьйине садака йыйылатаган ердинъ карсысында олтырып, халктынъ сонда акша салувын карап турды. Коьплеген байлар коьп те сала эдилер. ⁴² Сонда бир ярлы тул хатын келип, эки увак бакыр акша+ 12:42* Эки увак бакыр акша: грекше «бир кодрантты туткан эки лептон». салды.

⁴³ Иса сокталарын шакырып, оларга: «Сизге дурысын айтаман: бу ярлы тул хатын садака йыйылатаган ерге салувшылардынъ баьрисиннен де коьбирек салды. ⁴⁴ Неге десе баьриси де оьзлериннинъ артыклыгыннан салдылар, а бу хатын, колайсыз болса да, буьтин барлыгын, яшав уьшин керек болган аьр затын берди», – деди.

Ахырзаманнынъ нышанлары

¹ Иса Алла уьйининъ каралдысыннан шыкканда, Онынъ сокталарынынъ бириси: «Устаз! Карашы кайдай таслар! Кайдай курылыслар!» – деди.

² Иса ога: «Бу уьйкен курылысларды коьресизбе? Мунда тас уьстинде тас та калмаяк, баьриси де шашылаяк», – деп, яваплады.

³ Ол Зейтун тавынынъ бавырында, Алла уьйининъ карсысында олтырган заманда, Онынъ касына ялгыз Петер, Якуп, Яхъя эм Эндрей келип: ⁴ «Бизге айттага, бу затлар кашан болаяк эм булардынъ баьри болаяклары кайдай нышан ман белгиленеек?» – деп, сорадылар.

⁵ Иса явапка айтып баслады: «Сак болынъыз, ким де болсын бирев сизди адастырмасын. ⁶ Коьплер Меним атым ман: „Масих менмен“ деп келееклер эм коьплерди адастыраяклар. ⁷ Согыслардынъ давысларын, согыслардынъ хабарларын эситсенъиз, коркпанъыз, неге десе бу затлар болмага керек, тек бу аьли де заманнынъ ахыры тувыл. ⁸ Миллет – миллетке, патшалык – патшалыкка коьтерилеек, туьрли ерлерде ер сенъкилдевлер болаяк, ашлыклар болаяк. Булар азаплардынъ биринши белгилери.

⁹ Сиз сак болынъыз! Сизди оькимге берерлер, синагогларда да тоьбелерлер, Мени уьшин тоьрелердинъ эм патшалардынъ алдына аькетерлер эм сиз оларга шаат боларсыз. ¹⁰ Энъ алды ман баьри де миллетлерге Ийги Хабар яйылмага керек. ¹¹ Олар сизди оькимге тапшырган вакытта, неди айтармыз деп, куьнибурын кыйналманъыз. Сизге сол саьатте не айтпага берилсе, соны айтарсыз. Неге десе айтаяк сиз тувыл, а Кие Рух болаяк. ¹² Кардашы кардашын, атасы оьз баласын оьлимге тапшыраяк эм балалар ата-аналарына карсы турып, оларды оьлтиртееклер.

¹³ Меним атым уьшин сизди баьриси де коьрип болмаяклар. Ама ким сонъына дейим шыдаса, сол куткарылаяк.

¹⁴ Аьлеклик аькелеек шийкендирген заттынъ тийисли болмаган ерде турганын коьргенинъизде – окувшы анъласын! – сол вакытта Юдеядагылар тавларга кашсынлар. ¹⁵ Ким уьйининъ тоьбесинде болса, оннан бир зат алар уьшин тоьменге туьсип, уьйине кирмесин. ¹⁶ Ким кырда болса, абасын алар уьшин кери кайтпасын. ¹⁷ Сол куьнлерде авыраяклы хатынлар ман бала эмгисткен аналарга бек кыйын болаяк. ¹⁸ Бу зат кыста болмасын деп, дува этинъиз. ¹⁹ Неге десе сол куьнлерде Алла яраткан дуныядынъ басына соьлеге дейим болмаган, муннан сонъ да болмаяк кайгы туьсеек. ²⁰ Раббий сол куьнлерди кыскартпаган болса, бир аьдем де куткарылмас эди. Ама Ол сайланганлар, Оьзи сайлаганлар уьшин сол куьнлерди кыскарткан. ²¹ Сол вакытта ким болса да, сизге: „Масих мине мунда!“ яде „Масих онда!“ десе, ынанманъыз. ²² Неге десе ялган масихлер эм ялган пайхамбарлар шыгаяклар. Амал болса, сайланганларды да адастырув уьшин туьрли нышанлар коьрсетип, аьжейип ислер этееклер. ²³ Сак болынъыз! Мен сизге баьрисин де алдыдан айттым.

²⁴ Ама сол куьнлерде, сол кайгыдан сонъ куьн каранъаланаяк эм ай оьзининъ ярыклыгын бермеек. ²⁵ Юлдызлар коьктен туьсееклер, коьктеги куьшлер шайкалаяклар. ²⁶ Сол вакытта уллы куьдирети эм данъкы ман булытларда келеятырган Аьдем Улын коьрееклер. ²⁷ Сол вакытта Ол маьлеклерин йибереек те, Оьзининъ сайлаганларын дуныядынъ доьрт ягыннан, ердинъ шетиннен коьктинъ шетине дейим йыяяк.

Ынжыр теректинъ дериси

²⁸ Ынжыр теректен дерис алынъыз: онынъ бутаклары юмсайып, япыраклар йибергенде, энди яз ювыклаганын билесиз. ²⁹ Соьйтип, сиз де бу затлардынъ болатаганларын коьргенде, (сол заман) ювыкта, эсик алдында экенин билинъиз. ³⁰ Сизге дурысын айтаман: бу несил йогалып кетпей, бу затлардынъ баьриси болаяк. ³¹ Коьк пен ер йогалып кетерлер, тек Меним соьзлерим йогалмаслар.

Куьни эм саьати белгисиз

³² Сол куьннинъ яде саьаттинъ акында бирев де билмейди, не коьктеги маьлеклер, не Улы, тек Ата биледи. ³³ Сак болынъыз, уйкламанъыз, [дува этинъиз,] неге десе сол заманнынъ кашан келеегин билмейсиз. ³⁴ Сол заман юртын калдырып, кулларына эркинлик, аьр бирине оьзининъ исин берип, капы саклавшыга да уйкламай сак болмага буйырып, йолга шыккан аьдемнинъ аьлине усаяк. ³⁵ Сонынъ уьшин сак болынъыз, уйкламанъыз, неге десе юрт иеси кайсы заманда да – кеште яде туьн ортасында, коразлар шакырганда яде эртенъликтеме келеегин билмейсиз. ³⁶ Ол анъламастан келип, сизди уйклап яткан аьлде таппасын. ³⁷ Сизге айтканымды баьри де аьдемлерге айтаман: сак болынъыз!»

Дин куллыкшылары Исады оьлтирмеге ойлайдылар

¹ Эки куьннен Пасха+ 14:1* Пасха яде ашыткысыз оьтпек байрамында ювытлар, Мысырда кул болып яшавларыннан куткарылган куьнлерин эслерине туьсиредилер. Той этедилер, курман этилген козы ман ашыткысыз оьтпек ашайдылар. эм ашыткысыз оьтпек байрамы баслана эди. Бас дин куллыкшылары ман дин аьлимлери Исады кайтип болса да, аьйлелик пен ыслап, оьлтиреектинъ амалын излейдилер. ² Ама: «Бу зат байрам куьнлеринде болмасын, халк козгалмага болаяк», – дедилер.

Бетхинийде Исага май ягув

³ Иса Бетхинийде авыр тери маразлы болган Шимоннынъ уьйинде сыпырадынъ янында янтайган заманда, бир хатын ак мермер савыт пан бек баалы, таза нардтан+ 14:3* Нард: аьруьв ийисли Индия шешекейи. этилген аьруьв ийисли май алып келди, савытын сындырып, майды Онынъ басыннан аягына куйды. ⁴ Кайбиревлер, ашувланып, бири бирине: «Неден керек бу ийисли майды зыраф этпеге? ⁵ Оны уьш юз динарга сатып, акшасын ярлыларга уьлестирмеге болаяк эди», – дедилер.

⁶ Ама Иса: «Бу хатынга тийменъиз, неге оны юншытасынъыз? Ол Мага огырлы ис иследи. ⁷ Ярлылар аьр заман да сиз бен бирге болаяклар эм суьйген заманынъызда оларга яхшылык этпеге боласынъыз, а Мен сиз бен аьр заман да болмаякпан. ⁸ Хатын колыннан келгенин этти: ол Меним кевдемди, оьлеектен алдын майлап, коьмуьвге аьзирледи. ⁹ Сизге дурысын айтаман: Ийги Хабар дуныядынъ кайсы ерине яйылса, сонда бу хатыннынъ не эткени де айтылар, оьзи де эске туьсирилер», – деди.

¹⁰ Юда Искариот – он экидинъ бири – Исады сатар уьшин бас дин куллыкшыларына барды. ¹¹ Олар Юдады тынълап, кувандылар, ога акша тоьлемеге соьз бердилер. Юда, Исады олардынъ колларына бермеге онъайлы кезуьв излеп баслады.

Сонъгы ас

¹² Пасха козысы шалынатаган ашыткысыз оьтпек байрамынынъ биринши куьнинде сокталары Исага: «Пасха асын каерде ашамага суьесинъ? Биз барып аьзирлейик», – дедилер.

¹³ Иса эки соктасын шакырып: «Шахарга йолланынъыз, онда сизге шоьлмек пен сув алып бараятырган киси расар. Онынъ артыннан барынъыз. ¹⁴ Ол кирген уьйдинъ иесине: „Устаз, Мен сокталарым ман бирге Пасха асын ашаяк боьлмем кайдады? – дейди“, – деп айтынъыз. ¹⁵ Ол сизге йогарыда ярастырылган, уьйкен, аьзир боьлмеди коьрсетер, сонда бизге асты аьзирленъиз», – деди.

¹⁶ Исадынъ сокталары кетип шахарга еттилер, баьри затты да Иса айтканша табып, Пасха асын аьзирледилер. ¹⁷ Кеш болганда, Иса он эки соктасы ман бирге сонда келди. ¹⁸ Олар янтайып, ашап баслаганда Иса: «Сизге дурысын айтаман: Мени мен бирге ашайтаганлардынъ ишинде биринъиз Мени сатаяк», – деди.

¹⁹ Сокталары кайгырып, бирисининъ артыннан бириси Оннан: «Мен боларманма, Раббий?» – деп, сорап басладылар.

²⁰ Иса явапка: «Сатаяк – оьтпегин Мени мен тепшекке малатаган он экидинъ бириси. ²¹ Аьдем Улы, Онынъ акында язылгандай, сол йол ман барады, ама Аьдем Улын сатаяк аьдемге кайгы! Ол аьдем тувмаган болса яхшы болар эди», – деди.

²² Олар ас ишип турган заманда Иса оьтпекти алды, шуькир айтып, сындырды да, оларга берип: «Алынъыз, бу – Меним шаркым», – деди. ²³ Сонъ Ол колына аякты алды, шуькир дувасын этип, оны сокталарына берди, баьриси де соннан иштилер. ²⁴ Ол сокталарына: «Бу – Меним каным, ол коьплер уьшин тоьгилип, янъы антласувды беркитер. ²⁵ Сизге дурысын айтаман: Мен Алла Патшалыгында янъысын ишер куьниме дейим, юзим емисиннен этилгенди энди ишеек тувылман», – деди.

²⁶ Зикир шалганнан сонъ, олар Зейтун тавына йолландылар.

Иса Петердинъ Оннан басын алаягын билдиреди

²⁷ Иса сокталарына: «Бу туьнде Меннен себеп баьринъиз де йолдан таяяк, неге десе, „Койшыды оьлтирермен эм койлар таралар“ деп, язылган. ²⁸ Тирилгеннен сонъ, Мен сизден алдын Галилеяга барарман», – деди.

²⁹ Петер Ога: «Баьриси йолдан тайса да, Мен таймам», – деди.

³⁰ Иса ога: «Сага дурысын айтаман: энди бу кеше кораз эки кере кышкырганша, Меннен уьш кере басынъды алаяксынъ», – деди.

³¹ Ама ол яне бегитип: «Мага Сени мен оьлмеге керекли болса да, Сеннен эш басымды алмам», – деди. Калганлар да солай айттылар.

Иса Гатшеманей бавында

³² Гатшеманей деген ерге келдилер. Иса сокталарына: «Мен дува эткенше, булайда олтырып турынъыз», – деди.

³³ Оьзи мен бирге Петерди, Якупты эм Яхъяды алып кетти. Мунда Ол саьспеклеп, коьнъили бузылып баслады. ³⁴ Иса сокталарына: «Яным бек кайгылы, бу кайгы Мени оьлтиреди. Мунда калынъыз эм уяв болып турынъыз», – деди.

³⁵ Бираз алдыга кетип, ерге йыгылды, амал болса, бу азап саьати Меннен кетсин деп, дува этип баслады: ³⁶ «Абба+ 14:36* Абба: арамей тилинде «Ата». , Атам! Сенинъ колынънан аьр зат та келеди, бу ашы аякты Меннен эрек аькет, тек баьри зат та Мен суьйгенше тувыл, Сен суьйгенше болсын», – деп тиледи.

³⁷ Кайтып келгенде, сокталарынынъ уйклап турганларын коьрди эм Петерге: «Шимон! Сен уйклайсынъма? Бир саьат уйкламай туралмадынъма? ³⁸ Азгырувга туьспес уьшин уяв болып турынъыз, дува этинъиз. Ян кайратлы, ден карувсыз», – деди.

³⁹ Ол тагы кетип, сол ок баягы соьзлерди айтып, дува этти. ⁴⁰ Кайтканда, Ол тагы да уйклап яткан сокталарын коьрди. Неге десе олардынъ коьзлерин уйкы баскан эди, олар Исага не яваплаякларын билмедилер.

⁴¹ Уьшинши кере келип: «Сиз энди де уйклайсызба эм тыншаясызба? Болды, саьати етти. Мине Аьдем Улы куьналылардынъ колына берилеятыр! ⁴² Турынъыз, кетеек! Мине Мени саткан келди!» – деди.

Иса ысланады

⁴³ Анъсыздан, Иса айта турганнынъ арасында, он экидинъ бириси Юда келди. Онынъ янында бас дин куллыкшыларыннан, дин аьлимлериннен, аксакаллардан йиберилген кылышлар эм казыклар пан савытланган коьлем халк та бар эди. ⁴⁴ Исады саткан: «Кимди оьпсем, Оны ысланъыз, саклавшылар ман алып кетинъиз», – деп, оларга белги берген эди. ⁴⁵ Сол ок ерге келгенлей, Юда, Исага янасып: «Устаз!» – деп, Оны оьпти. ⁴⁶ А олар, колларын салып, Исады ысладылар. ⁴⁷ Сонда турганлардынъ бириси, кылышын шыгарып, бас дин куллыкшыдынъ кулын согып, онынъ кулагын шапты.

⁴⁸ Сол заманда Иса: «Сиз йолбасарга шыккандай, Мени ысламага кылышлар эм казыклар ман шыктынъыз! ⁴⁹ Мен аьр куьн сиз бен бирге Алла уьйининъ каралдысында болып, сизди уьйретип турганда, сиз Мени ысламадынъыз. Тек Кие Язувлар толмага керек», – деди. ⁵⁰ Сокталардынъ баьриси де, Оны калдырып, каштылар.

⁵¹ Тек яланъаш кевдесине кетен яюв ораган бир яс Исадынъ артыннан иере эди, аскершилер оны да ысладылар. ⁵² Ама ол, ябынган яювын олардынъ колларында калдырып, яланъаш болып кашып кетти.

Иса межлистинъ алдында

⁵³ Исады бас дин куллыкшысынынъ касына алып келдилер эм Онынъ тоьгерегине баьри бас дин куллыкшылары, аксакаллар эм дин аьлимлери йыйылдылар. ⁵⁴ Петер, эректен карап, Онынъ ызыннан бас дин куллыкшысынынъ каралдысына дейим барды, сонда каравылшылар ман бирге оттынъ янында йылынып та олтырды.

⁵⁵ Бас дин куллыкшылар эм савлай межлис+ 14:55* Межлис: бурынгы ювытлардынъ Синедрион деп аталган бас оькими. , Исады оьлтирмеге тапшырув уьшин Ога карсы шаатлавлар излей эдилер, ама табалмадылар. ⁵⁶ Коьплер Ога карсы ялган шаатлавлар этселер де, олардынъ шаатлавлары келиспедилер.

⁵⁷ Тагы да кайбиревлер турып, Ога карсы ялган шаатлав этип: ⁵⁸ «Биз Онынъ, „Мен аьдем колы ман ясалган бу кие уьйди бузып, уьш куьннинъ ишинде, аьдем колы ман курылмаган баска уьйди саларман“ деп, айтканын эситкенмиз», – дедилер. ⁵⁹ Ама олардынъ да сосындай шаатлавлары келиспеди.

⁶⁰ Сол заманда бас дин куллыкшысы турып, Исадан: «Бир явап бермеексинъме? Булардынъ Сага карсы эткен шаатлыклары неди?» – деп сорады. ⁶¹ Ама Иса уьндемеди эм эш бир явап та бермеди.

Бас дин куллыкшысы яне Оннан: «Муьбарек Алладынъ Улы Масих Сенсинъме?» – деп сорады.

⁶² Иса: «Менмен. Эм сиз Аьдем Улынынъ Куьдиретлидинъ+ 14:62* Куьдиретли: Алла. онъ колында олтырганын эм коьктеги булытлар ман келгенин коьрерсиз», – деди.

⁶³ Сонда бас дин куллыкшысы коьйлегин йыртып: «Бизге тагы да кайдай шаатлар керек экенлер? ⁶⁴ Сиз Онынъ ассылык эткенин эситтинъиз. Энди не айтарсыз?» – деп бакырды.

Олар баьриси де Иса оьлимге тийисли деп, оьким шыгардылар. ⁶⁵ Сонда кайбиревлер Онынъ бетине туькирип басладылар, коьзлерин байлап, соктылар эм: «Пайхамбарлык эт!» – деп кышкырыкладылар. Каравылшылар Оны тоьбелеп, алып кеттилер.

Петер Исадан басын алады

⁶⁶ Петер тоьменде, каралдыда болган заманында бас дин куллыкшысынынъ бир таьвке кызы келди. ⁶⁷ Йылынып олтырган Петерди коьрди, ога тигилип карап: «Сен де Назаретши Иса ман бирге эдинъ», – деди.

⁶⁸ Ама ол: «Сенинъ не айтканынъды билмеймен эм анъламайман», – деп, Исадан басын алды да алдыдагы азбарга шыкты. Сол арада кораз кышкырды.

⁶⁹ Таьвке кыз, оны тагы коьрип, сонда турувшыларга: «Бу – олардынъ бириси», – деп баслады.

⁷⁰ Петер тагы да басын алды. Бир неше заманнан сонъ, онда турувшылар яне ога: «Шексиз сен олардансынъ, неге десе сен Галилеядансынъ эм соьйлевинъ де усайды», – дедилер.

⁷¹ Ол: «Сиз айтатаган аьдемди билмеймен», – деп карганып, ант этип баслады.

⁷² Сол саьат кораз экинши кере кышкырды. Петер Исадынъ ога: «Кораз эки кере кышкырганша, сен Меннен уьш кере басынъды алаяксынъ», – деген соьзлерин эсине туьсирди эм каты йылап баслады.

Иса тоьре Пилаттынъ алдында

¹ Эртенъ мен бас дин куллыкшылары, аксакаллар, дин аьлимлери, савлай межлис токтас алганнан сонъ, Исады байлап, Пилатка аькетип бердилер.

² Пилат Оннан: «Сен Ювыт Патшасысынъма?» – деп сорады.

Ол явапка: «Сен айткандай», – деди.

³ Бас дин куллыкшылары Ога карсы коьп шуьшлевлерди тизип шыктылар. ⁴ Пилат Оннан тагы: «Сен эш бир явап та бермейсинъме? – деп сорады. – Сага карсы айыплавлар калай коьп экенин коьресинъ».

⁵ Ама Иса энди бир явап та бермеди, сол себепли де Пилат сейирсинди.

Бараббадынъ босатылувы, Исадынъ оьлимге берилуьви

⁶ Пилат халктынъ тилеги мен аьр Пасха байрамда тутнакта олтырганлардынъ бирисин босататаган эди. ⁷ Сол заманда тутнакта Барабба деген бирев эм ога косылып козгалыс шыгарып аьдем оьлтирген йолдаслары олтыра эдилер. ⁸ Халк коьтерилип, Пилаттан аьр дайым этетаган исин этпеге тилеп баслады.

⁹ Пилат оларга яваплап: «Ювыт Патшасын сизге босатканымды суьесинъизбе?» – деп сорады. ¹⁰ Неге десе ол бас дин куллыкшылары Исады куьншилик пен ыслап бергенлерин билетаган эди. ¹¹ Ама бас дин куллыкшылары, Исадынъ орнына Бараббады босатсын деп, халкты уйткыдылар.

¹² Пилат оларга: «Солай болса, сиз Ювыт Патшасы деп айтатаганынъыз бан не зат эткенимди суьесинъиз?» – деп тагы да сорады.

¹³ Олар яне: «Кашта кер Оны!» – деп кышкырдылар.

¹⁴ Пилат оларга: «Не уьшин? Ол не яманлык эткен?» – деди.

Ама олар: «Кер Оны!» – деп оннан да бек кышкырыстылар.

¹⁵ Сонда Пилат, халктынъ коьнъилине етеек болып, оларга Бараббады босатты, Исады болса камышылатып, кашта керилсин деп, (аскершилерге) тапшырды.

Аскершилердинъ мыскыллавлары

¹⁶ Аскершилер Исады Преториум+ 15:16* Преториум: тоьрединъ уьйи. деген каралдыдынъ ишине аькетип, савлай аскерши боьлигин йыйдылар. ¹⁷ Ога карагошкыл-кызыл аба кийдирдилер эм шоькирли коьгем бутакларыннан таж оьрип, Онынъ басына салдылар. ¹⁸ «Яшасын Ювыт Патшасы!» – деп, салам берип басладылар. ¹⁹ Таяк пан басына соктылар, бетине туькирдилер эм алдында тизлериннен шоьнъкип, Ога сежде бергендей болдылар. ²⁰ Оны мыскыллаганларыннан сонъ, уьстиннен карагошкыл-кызыл абады шешип, Оьзининъ кийимлерин кийгисттилер, кашта кермеге алып йоьнедилер.

Исады кашка керуьв

²¹ Олар, даладан келип, озып бараятырган Искендер мен Руфтынъ атасы Шимон атлы бир киренешиге Исадынъ кашын коьтерип бармага буйырдылар. ²² Исады маьнеси «Бас суьек ер» болган Голгота атлы ерге алып келдилер. ²³ Исага мир+ 15:23* Мир: авырув токтатувшы даьри. карыстырылган шагыр ишпеге бердилер, ама Ол унамады. ²⁴ Оны кашка кергеннен сонъ, аскершилер, кимге не тиер деп, сыбага таслап, Онынъ кийимлерин боьлистилер.

²⁵ Оны кашта кергенлеринде уьшинши саьат+ 15:25* Уьшинши саьат: саьат 09:00 . эди. ²⁶ Басынынъ уьстинде тактада «Ювыт Патшасы» деп, шуьши язылган эди. ²⁷ Иса ман бирге эки йолбасарды да кашта кердилер: бирин – онъ ягына, экиншисин – сол ягына. ²⁸ Соьйтип, «Ол йорыксызлар ман бирге саналды», – деп язылган соьз толды. ²⁹ Озып бараятканлар басларын шайкап, Исады яманлап: «Эй Сен, Алла уьйин бузып, уьш куьнде янъыдан туьзуьвши! ³⁰ Оьзинъ-Оьзинъди куткар, каштан туьс!» – дей эдилер.

³¹ Сондай этип бас дин куллыкшылары эм дин аьлимлери, селеке этип, бир бирисине: «Баскаларды куткаратаган эди, а Оьзи Оьзин куткаралмайды!» – дедилер. – ³² «Масих – Исраил Патшасы – энди каштан туьссин, биз соны коьреек эм Ога ынанармыз». Иса ман бирге кашта керилгенлер де Оны корладылар.

Исадынъ оьлими

³³ Алтыншы саьатте+ 15:33* Алтыншы саьат: саьат 12:00. буьтин кырал уьстин каранъалык бийледи, тогызыншы саьатке+ 15:33* Тогызыншы саьат: саьат 15:00. дейим тартылды. ³⁴ Тогызыншы саьатте Иса уьйкен давыс пан: «Элохи, Элохи! Лема шавактани?» – деп кышкырды. Бу соьздинъ маьнеси: «Аллам, Аллам! Сен Мени неге атып койдынъ?»

³⁵ Сонда турганлар муны эситип: «Эне каранъыз, Ильясты шакырады», – дедилер.

³⁶ Олардынъ бириси, ювырып барып, губкады ашыган шагырга малды да таякка тагып, Исага ишпеге берди: «Токтанъыз, Ильяс Оны каштан туьсирмеге келееек болса коьреек» – деди.

³⁷ Иса, куьшли давысланып, ян берди.

³⁸ Сол заманда Алла уьйиндеги перде йогардан тоьменге дейим йыртылып экиге айырылды. ³⁹ Исадынъ касында турган юзбасшы Онынъ сондай давыс шыгарып ян бергенин коьрип: «Шынтылай да бу Аьдем Алладынъ Улы болган экен!» – деди.

⁴⁰ Сол ерде эректен карап турган хатынлар да бар эдилер. Олардынъ арасында магдалашы Марьем, кишкей Якуп пан Юсуптынъ анасы Марьем, Салиме де бар эдилер. ⁴¹ Олар, Иса Галилеяда болган заманда, Онынъ артыннан иерип юрип, Ога ярдам этетаган эдилер. Иса ман бирге Ерусалимге келген баска коьп хатынлар да бар эдилер.

Исады кабырга салув

⁴² Энди кеш болды, сол куьн аьзирлик куьн, баскаша айтканда, шабат алдындагы куьн эди. ⁴³ Межлистинъ оьрметли агзасы болган, Алла Патшалыгын саклаган араматияшы Юсуп келди эм, тартынмай Пилаттынъ янына барып, Исадынъ илесин тиледи. ⁴⁴ Онынъ оьлгенин эситкенде, Пилат сейирсинди эм юзбасшыды шакырып: «Коьп болама оьлгени?» – деп сорады. ⁴⁵ Юзбасшыдан сорап билгеннен сонъ, илесин Юсупка берди. ⁴⁶ Юсуп кетен кумаш сатып алды, Исады каштан туьсирип алып, кебинледи, каяда уьнъилип этилген кабырга салды, кабырдынъ авызына тас авдарып япты. ⁴⁷ Магдалашы Марьем эм Юсуптынъ анасы Марьем болсалар Исады кайда салганларын карап турдылар.

Исадынъ тирилуьви

¹ Шабат куьни оьткеннен сонъ магдалашы Марьем, Якуптынъ анасы Марьем эм Салиме Исадынъ суьегин майламага аьруьв ийисли майлар аькелдилер. ² Юмадынъ биринши куьнинде+ 16:2* Юмадынъ биринши куьни: базар куьн. танъ ман, куьн саьвлелери шыккан заманда, олар кабырдынъ касына еттилер. ³ «Кабырдынъ алдына тирелген тасты бизге ким авдарар экен?» – деп, бир бирлери мен соьйлестилер.

⁴ Барсалар, тастынъ шетке авдарылып, тасланганын коьрдилер. Тас бек уьйкен эди. ⁵ Кабырдынъ ишине киргенде, онъ якта олтырган ак кийимли бир ясты коьрдилер де бек саьспекледилер.

⁶ Ол болса оларга: «Саьспеклеменъиз! Кашта керилген Назаретши Исады излейсизбе? Ол тирилген, Ол мунда йок. Мине каранъыз, Онынъ салынган орны булайда эди. ⁷ Барынъыз, Онынъ сокталарына да, Петерге де айтынъыз: Иса сизден алдын Галилеяга барады, Ол сизге айткандай болып, Оны сонда коьрерсинъиз», – деди.

⁸ Хатынлар кабырдан шыгып, ювырып кеттилер. Оларды калтырав эм сейирсинуьв бийлеген эди, ама биревге де бир зат да айтпадылар, неге десе корка эдилер.

Тирилген Иса ман йолыгысув

[⁹ Иса юмадынъ биринши куьнинде тирилгеннен сонъ, энъ алды ман магдалашы Марьемге коьринди. Ол онынъ ишиннен ети йинди кувып шыгарган эди. ¹⁰ Марьем барып, Исадынъ оьлгенине кайгырып эм йылап турган яндавырларына, болган ис акында билдирди. ¹¹ Олар онынъ «Иса сав, мен Оны коьрдим» дегенин эситкенде ынанмадылар.

¹² Сол затлар болганнан сонъ, олардынъ экевине кырга бараятырганда Иса бир баска кепте коьринди. ¹³ Олар кери кайтып, бу зат акында баскаларга айттылар, ама буларга да ынанмадылар.

¹⁴ Сонъында Иса он бир соктасына, олар янтайып ашаган заманларында, коьринди. Оьлилерден тирилип келгеннен сонъ Оьзин коьргенлерге ынанмайтаганлары эм ийнат болганлары уьшин Иса оларды бетледи.

Исадынъ сокталарына тапшырувы

¹⁵ Иса оларга булай деди: «Барынъыз, дуныядынъ уьстинде буьтин аьдемлерге Ийги Хабарды яйынъыз. ¹⁶ Ким иман этип, сувда шомылдырылып тазаланса, сол куткарылар, ким иманга келмесе, ога оьким шыгарылар. ¹⁷ Иманга туьсуьвшилерге мине мунадай нышанлар коьрсетуьв уьшин куват берилер. Олар Меним атым ман йинлерди кувып шыгарарлар, янъы тиллерде соьйлерлер, ¹⁸ Колларына йыланлар аларлар, оьлтиретаган ув ишселер де, оларга зарар болмас, олар авырганлар уьстине колларын саларлар эм олар сав боларлар».

¹⁹ Солай этип, Раббий олар ман соьйлескеннен сонъ, коькке алынды эм Алладынъ онъ ягына олтырды. ²⁰ Сокталары болса кеттилер де аьр ерде Алладынъ соьзин яйып басладылар. Раббий оларга ярдам этти эм айтылган соьзлерди аьлемет нышанлар коьрсетуьвлери мен бегитти. Амин.]