Матай

МАТАЙДЫНЪ

ИЙГИ ХАБАРЫ

Христианларда беркитилген ойга коьре, бу Инжилдинъ авторы ясак йыювшы Матай Левий болады. Оны Иса Масих Оьзине ызламага шакырган эм он эки элшисининъ бири эткен.

Матай оьзининъ Инжилин ювыт окувшыларына каратып язган. Бирер тарихшилер, ол басында китапты ювыт яде арамей тилинде язган, сонъында грек тилине коьширген деп, санайдылар. Матай китабын Исадынъ ырув-асылыннан баслайды. Ога коьре Иса ювытлардынъ ата-бабасы Ибрагим эм исраил патшасы Дауттынъ тувра тувдыгы болганы белгиленеди. Матай, Эски Антласувдынъ уьзиклерин тез-тез куллана берип, Назаретши Иса сол Алла сайлап алган эм Онынъ келеегин ювыт пайхамбарлары эртеден айтып турган Патша эм Куткарувшы деп айырып коьрсетеди. Ол соьйтип те Иса Алладынъ Йорыгын толысынша толтырганын эм исраил халкынынъ шынты аьдемлигине етискен инсаны болганын билдиреди.

Матай Исадынъ соьзлерине эм окувына коьп эс береди (китаптынъ доьрт кесегининъ бири). Онынъ Инжили Исады, Алладынъ Йорыгын анълатпага эм Онынъ Патшалыгы акында насихатламага куьши болган акыллы окытувшы этип, таныстырады. Матай Исадынъ окувын маьнесине коьре бес йыйынтыкка уйгынластырган: 1) Тав басындагы насихатлав; 2) 12 элшисине не этпеге керегин билдируьв эм акыл уьйретуьв; 3) Алладынъ патшалыгы акында таварыхлар; 4) Исадынъ соктасы кайдай болмага керегин уьйретуьв; 5) келеекте дуныяда не зат болаягын билдируьв. Матайдынъ китабынынъ ишине тагы да баска Инжиллерде распайтаган Исадынъ он таварыхы киргистилген.

Исадынъ асылы-тукымы

¹ Ибрагимнен тувган Дауттынъ улы Иса Масихтинъ асылы-тукымы сосындай эди: ² Ибрагим – Исхактынъ атасы; Исхак – Якуптынъ атасы; Якуп – Юда ман онынъ кардашларынынъ атасы; ³ Юда – Перес пен Зерахтынъ атасы, аналары Тамар эди; Перес – Хесроннынъ атасы; Хесрон – Рамнынъ атасы; ⁴ Рам – Амминадавдынъ атасы; Амминадав – Нахшоннынъ атасы; Нахшон – Салмоннынъ атасы эди. ⁵ Салмон – Боаздынъ атасы, Боаздынъ анасы Рахав эди; Боаз – Оведтинъ атасы, Оведтинъ анасы Рут эди. Овед – Ишайдынъ атасы, ⁶ А Ишай – Даут патшадынъ атасы эди. Даут патша – Сулейменнинъ атасы, Сулейменнинъ анасы Уриядынъ хатыны эди. ⁷ Сулеймен – Рехавамнынъ атасы; Рехавам – Авиядынъ атасы; Авия – Асадынъ атасы; ⁸ Аса – Йошафаттынъ атасы; Йошафат – Йорамнынъ атасы; Йорам – Узиядынъ атасы эди. ⁹ Узия – Йотамнынъ атасы; Йотам – Ахаздынъ атасы; Ахаз – Хизкиядынъ атасы; ¹⁰ Хизкия – Манашединъ атасы, Манаше – Амоннынъ атасы; Амон – Йошиядынъ атасы; ¹¹ Йошия – Йоакимнинъ атасы; Йоаким – Екония ман онынъ кардашларынынъ атасы эди. Сосы зат Бабылга коьширилеектен алдын болган эди.

¹² Бабылга коьширилгеннен сонъ Екония – Шалтиелдинъ атасы болды; Шалтиел – Зерубавелдинъ атасы; ¹³ Зерубавел – Авихудтынъ атасы; Авихуд – Элиякимнинъ атасы; Элияким Азурдынъ атасы эди. ¹⁴ Азур – Садоктынъ атасы; Садок – Якиннинъ атасы; Якин – Элихудтынъ атасы; ¹⁵ Элихуд – Элазардынъ атасы; Элазар – Матаннынъ атасы; Матан – Якуптынъ атасы; ¹⁶ Якуп – Юсуптынъ атасы эди; Юсуп та Масих деп аталган Исады тапкан Марьемнинъ эри болды.

¹⁷ Соны ман, Ибрагимнен Даутка дейим баьриси он доьрт несил бар эди; Дауттан Бабыл есирине дейим он доьрт несил эм Бабыл есириннен Масихке дейим де он доьрт несил болган эди.

Иса Масихтинъ тувувы

¹⁸ Исадынъ тувувы сосындай болды. Марьем, Исадынъ анасы, Юсуп пан соьз тавыскан эди. Ама олар кавысаяктан алдын Марьем Алладынъ Кие Рухы+ 1:18* Кие Рух: арапша «Рухулкудус», орысша «Дух Святой». ман авыраяклы болганын анълады. ¹⁹ Марьемнинъ эри – Юсуп, туврашыл аьдем болган себепли, муны билгенде, исти тысына яйып уялтпага суьймей, оны ясыртын йибереек болды.

²⁰ Юсуп сондай ойда токталганда, ога туьсинде Раббийдинъ бир маьлеги коьринип айтты: «Даут улы Юсуп! Марьемди хатын этип алмага коркпа, неге десе онынъ карнындагы Бала – Кие Рухтан болган. ²¹ Марьем ул табаяк, сен Оны Иса+ 1:21* Иса: ювыт тилинде «Раббий – Куткарувшы». деп атаяксынъ, неге десе Ол Оьз халкын куьналарыннан куткараяк!»

²² Баьри затлар, Раббийдинъ пайхамбар аркалы билдирилген соьзи толтырылар уьшин болды: ²³ «Кыз юкли болып, ул туваяк, эм Ога Иммануел деген ат берилеек». Иммануелдинъ маьнеси – „Алла бизи мен“.

²⁴ Юсуп уйкысыннан уянганда, Раббийдинъ маьлеги буйыргандай, Марьемди хатын этип алды. ²⁵ Ама, Марьем улын тапканша, Юсуп оны ман яшамады эм Бала тувганда, Ога Иса деген атты берди.

Юлдыз билимшилери Исага бас иедилер

¹ Иса, Ирод патшалык суьрген кезуьвде, Юдеядынъ Бетлехем шахарында тувды. Ол тувганнан сонъ, юлдыз билимшилери куьнтувардан Ерусалимге барып, ² аьдемлерден: «Ювытлардынъ янъы тувган патшасы кайда экен? Биз Онынъ юлдызынынъ тувганын коьрип, Ога табынмага келгенмиз», – дедилер.

³ Муны Ирод эм оны ман биргесине буьтин Ерусалим де эситип тынышсызланды. ⁴ Ол оьзине баьри бас дин куллыкшыларын эм дин аьлимлерин шакырды да Масихтинъ каерде туваягын олардан сорады. ⁵ Ога: «Юдеядынъ Бетлехем шахарында», – деп явапладылар. «Онынъ акында пайхамбар аркалы булай язылган: ⁶ „Юдеядынъ ериндеги Бетлехем, сен эш бир зат пан да Юдеядынъ баска шахарларынынъ арасында кем тувылсынъ. Меним халкым Исраилге йол коьрсетеек Басшы сеннен шыкпага керек“».

⁷ Сонда Ирод, юлдыз билимшилерин оьзине ясыртын шакыртып, олардан янъы юлдыздынъ коьринетаган туьз вакытын билди. ⁸ Сонъ оларды Бетлехемге сосындай тапшырув ман йиберди: «Барып, Аьвлеттинъ акында баьрисин уьйкен мукаятлык пан билинъиз. Сиз Оны тапсанъыз, мен де Ога барып табынар уьшин, мага билдирерсиз».

⁹ Юлдыз билимшилери, патшадынъ тапшырувын тынълап, йолга шыктылар. Олар тувганын коьрген юлдыз, олардынъ алдында барып, сонъында бала болган ердинъ уьстине келип токтады. ¹⁰ Юлдызды коьргенде, олар айлак бек кувандылар. ¹¹ Уьйге кирип, Балады анасы Марьем мен коьргенде, Ога бас ийдилер, сонъ савгага алтын, ладан+ 2:11* Ладан: куьйдирилгенде аьруьв ийис беруьвши кепкен агаш соьли. эм мир+ 2:11* Мир: баалы аьруьв ийисли май. бердилер. ¹² Тек, туьслеринде оларга Иродка кайтпанъыз деген билдируьв болганы уьшин, баска йол ман оьзлерининъ кыралларына кайттылар.

Мысырга кашув

¹³ Юлдыз билимшилери кеткеннен сонъ, Юсупка туьсинде Раббийдинъ бир маьлеги коьринди: «Тур, Балады да, Онынъ анасын да алып, олар ман Мысырга кашып кет. Мен айтканга дейим онда токтап тур, неге десе Ирод Балады оьлтиреек болады», – деп билдирди. ¹⁴ Юсуп, турып, Иса ман Марьемди алды да кешесинде Мысырга кашты. ¹⁵ Олар онда Ирод оьлгенге дейим турдылар. Соьйтип, Раббий Оьзининъ пайхамбары аркалы билдирилген: «Улымды Мысырдан шакырдым», – деген соьзлери толтырылды.

Иродтынъ балаларды оьлтируьв буйырыгы

¹⁶ Ирод, юлдыз билимшилер оны алдаганын анълаганда, бек ашувланды, Бетлехемде эм онынъ тоьгерегинде эки ясындагы эм оннан да кишкей болган баьри эркек балаларды оьлтирмеге буйырык берди. Балалардынъ ясларын, юлдыз билимшилери айтканша, белгилеген эди. ¹⁷ Сонда Еремия пайхамбар аркалы билдирилген толтырылды: ¹⁸ «Рамада давыс эситиледи, йылав эм ашы сыйыт! Рахел оьз балаларына йылайды эм юбанув таппайды, неге десе энди балалары йок».

Мысырдан кайтып келуьв

¹⁹ Ирод оьлгеннен сонъ, Раббийдинъ бир маьлеги Мысырда Юсупка туьсинде коьринди. ²⁰ «Тур! – дейди ол. – Балады да, Онынъ анасын да алып, Исраил ерине кайт. Сол Балады оьлтиреек болганлар оьлди».

²¹ Юсуп турып, Балады эм Онынъ анасын алып, Исраил ерине кайтты. ²² Ама Юдеяда Иродтынъ орнына улы Архелайдынъ патшалык суьргенин билгенде, онда бармага коркты. Сонда ога тагы да туьсинде билдируьв болганнан сонъ, Юсуп Галилеяга кайтты. ²³ Онда барганда Назарет шахарында орынласты. Соьйтип, пайхамбарлардынъ: «Оны (Масихти) Назаретши деп атаяклар», – деген соьзлери толтырылдылар.

Яхъя пайхамбардынъ келуьви

¹ Сол куьнлерде Шомылдырувшы Яхъя Юдеядынъ шоьлинде Алладынъ соьзин айтып баслады. ² «Тевбе этинъиз! – дейтаган эди ол, – Алла Патшалыгы ювыкта!» ³ Ешая пайхамбар Яхъядынъ акында айткан эди: «Шоьлде шакыратаганнынъ давысы: „Раббийге йол аьзирленъиз! Онынъ алдына йолларды туьз этинъиз!“ – дейди».

⁴ Яхъя туье юниннен кийим эм белинде кайыс белбав киетаган эди, эм шегертке мен кийик бал ашайтаган эди. ⁵ Ога Ерусалимнен, Юдеядынъ баьри якларыннан эм Йордан сувынынъ тоьгерегиннен халк келетаган эди. ⁶ Ким оьзининъ куьналарын ашык айтып билдирсе, Яхъя соларды, Йордан сувында шомылдырып, тазалайтаган эди.

⁷ Сувда шомылдырылув уьшин келе туратаган парисейлер мен садукейлерге Яхъя айтатаган эди: «Сиз, йылан балалары! Сизге, Алладынъ келеятырган ашувыннан куткарылмага заман еткенин, ким билдирди? ⁸ Тевбеге туьскенинъиздинъ тийисли ислерин коьрсетинъиз. ⁹ Юрегинъизди: „Бизим атамыз – Ибрагим“, – деп, юбантып олтырманъыз, неге десе, Алла сосы таслардан Ибрагимге балалар курастырмага болаяк деп, айтаман.

¹⁰ Энди балта да тереклер туьбинде ятады: ийги емис бермейтаган аьр бир терек кесилип отка тасланаяк.

¹¹ Мен сизди сувда шомылдырып тазалайман, ама Сол, меннен сонъ келеек, меннен куьшли. Мен Онынъ шарыкларын аькетпеге де тийисли тувылман. Ол сизди Кие Рух эм от пан тазалаяк. ¹² Аслык сувырувшы куьрегин колына алган: Оьз ындырын тазалап, бийдайын амбарына йыяяк, а тобанын соьнмес отта куьйдиреек».

Исадынъ сувда шомылдырылувы

¹³ Сонда Иса Галилеядан Йорданга, Яхъядан сувда шомылдырылаяк болып, келди. ¹⁴ Яхъя Оны токтатаяк болып: «Мен Сеннен сувда шомылдырылмага керекпен, а Сен мага неге келгенсинъ?» – деди.

¹⁵ Ама Иса яваплады: «Баьриси де солай болмага тийисли, бизге баьри тувралыкты толтырмага керек». Муннан сонъ Яхъя разы болды.

¹⁶ Иса сувда шомылдырылганлай, коьклер как ярылдылар эм Ол, Алладынъ Рухынынъ Ога коьгершин кебинде туьсеятырганын, коьрди. ¹⁷ Эм коьктен: «Бу – Меним суьйген Улым, Мен Ога разыман», – деген давыс эситилди.

Исадынъ сыналувы

¹ Оннан сонъ Алладынъ Рухы Исады ибилиске сынатпага шоьлликке аькетти. ² Онда кырк куьн эм кырк кеше ораза тутканнан сонъ Иса бек ашыкканын сезди. ³ Сонда азгырувшы+ 4:3* Азгырувшы: шайтан. Ога ювыкласып: «Сен Алладынъ Улы болсанъ, сосы тасларга оьтпек болмага буйыр», – деди.

⁴ Иса ога явапка: «„Аьдем тек бир оьтпек пен яшамаяк, ама Алладынъ авызыннан келген аьр соьз бен яшаяк“, – деп те язылган», – деди.

⁵ Оннан сонъ ибилис Исады кие шахарга+ 4:5* Кие шахар: Ерусалим. алып келди. Оны Алла уьйининъ бийиклевине салып, Ога: ⁶ «Сен Алладынъ Улы болсанъ, туьбине атыл! Аьше: „Алла Сени Оьз маьлеклерине аманат этер“, эм „Олар, аягынъды таска да тийгистпей, Сени колларында аькетерлер“, – деп язылган», – деди.

⁷ Иса ога явапка: «Сондай болып: „Раббий Алланъды сынама“, – деп те язылган», – деди.

⁸ Сонъында ибилис Исады айлак бийик тавга алып келди, оннан Исага дуныядынъ баьри эллеринде болган ярасыклыкларды коьрсетти: ⁹ «Эгер Сен аягыма йыгылып, мага бас ийсенъ, солардынъ баьрисин де Сага берермен», – деди.

¹⁰ Иса ога явапка: «Меннен тай, шайтан! „Раббий Алланъа бас ий эм тек Ога кылын“, – деп язылган», – деди.

¹¹ Сонда ибилис Оны калдырды. Исага маьлеклер келип, Ога ярдам эттилер.

Иса Ийги Хабарды айтып баслайды

¹² Яхъядынъ тутнакка салынганын эситкенде, Иса Галилеяга кайтты. ¹³ Ол Назаретти калдырды эм Завулон ман Напталийдинъ ерлериндеги коьлдинъ касында орынласкан Капарнаумда ерлести. ¹⁴ Соьйтип, Ешая пайхамбардынъ билдирген йорувы толтырылды: ¹⁵ «Денъизге баратаган йолдагы, Йордан сувынынъ аргы ягындагы Завулон ман Напталий ери, баска миллетлер турувшы Галилея! ¹⁶ Каранъалыкта яшайтаган халк уллы ярык коьрди. Оьлим куьлеткисининъ кушагындагы кыралда яшайтаганларга саьвле яркырады».

¹⁷ Сосы вакыттан алып Иса: «Тевбе этинъиз, Алладынъ Патшалыгы+ 4:17* Алладынъ Патшалыгы: грекше „Коьк Патшалыгы“. энди ювыкта», – деп, Алладынъ соьзин айтып баслады.

Исадынъ биринши сокталары

¹⁸ Бир кере Галилея коьлининъ бойы ман бараятырганда, Иса эки кардашты коьрди: сонъында Петер деген ат берилген Шимонды эм онынъ кардашы Эндрейди. Олар балыкшы болып, тап сол вакытта коьлге йылымды атып туры эдилер. ¹⁹ «Мени мен келинъиз, – деди оларга Иса, – Мен сизди, балык ыслагандай, аьдем коьнъилин авламага уьйретермен!» ²⁰ Кардашлар, сол саьатлей йылымларын калдырып, Исадынъ ызыннан кеттилер.

²¹ Бираз барганнан сонъ, Ол Зебедей уллары Якуп пан Яхъяды коьрди. Кайыкта аталары Зебедей мен йылымларын ямай эдилер. Иса оларды да шакырды. ²² Сол саьатлей олар, кайыгын да, аталарын да калдырып, Исадынъ артыннан иердилер.

Исадынъ халкка кылынувы

²³ Иса буьтин Галилеяды айланды, синагогларда+ 4:23* Синагог: ювыт табынув уьйи. окытты, Алла Патшалыгынынъ акында Ийги Хабарды айтып юрди эм аьдемлерди туьрли авырувлардан эм сакатлыклардан сав этти. ²⁴ Онынъ хабары буьтин Сирияга яйылды. Исага кайдай туьрли маразлыларды да аькелетаган болдылар: куьшли авырувдан кыйналатаганларды, йинлилерди, талма маразлыларды, паралич сокканларды. Эм Ол баьрисин де савартатаган эди. ²⁵ Исадынъ ызыннан, топарласып, Галилеядан, Декаполистен, Ерусалимнен, Юдеядан эм Йорданнынъ артындагы ердинъ тоьгерегиннен коьп аьдемлер келе эдилер.

Акыйкат наьсип

¹ Бир вакыт Иса, касында топарласкан аьдемлерди коьрип, тавдынъ бавырына коьтерилди. Ол олтырганда, сокталары тоьгерегине келдилер. ² Иса оларды булай уьйретип баслады:

³ «Коьнъил яктан пакырлар – бактылы! Алладынъ Патшалыгы олардыкы.

⁴ Йылайтаганлар – бактылы! Олар юбанаяклар.

⁵ Юваслар – бактылы! Олар ерге ие болаяклар.

⁶ Тувралык этпеге суьйип термилгенлер – бактылы! Олар суьйгенлерин алаяклар.

⁷ Баскаларды языксынатаганлар – бактылы! Алла оларга да языксынаяк.

⁸ Таза юреклилер – бактылы! Олар Аллады коьрееклер.

⁹ Аьдемлерге тынышлык аькелетаганлар – бактылы! Олар, Алладынъ уллары деп, саналаяклар.

¹⁰ Туврашыл болганлары уьшин кувылып юретаганлар – бактылы! Алладынъ Патшалыгы олардыкы.

¹¹ Мени уьшин сизди кашан корласалар, кувсалар эм яманласалар – сиз бактылысыз! ¹² Куванынъыз эм шатланынъыз! Коьклерде сизди уллы савга саклайды. Тап соьйтип сизинъ алдынъызда болган пайхамбарларга да залымлык эткен эдилер.

Туз эм ярык

¹³ Сиз ердинъ тузысыз: ама туз оьзининъ даьмин йойтса, оны не зат тузлы этпеге болаяк? Ол, энди тыска атылып, аьдемлердинъ аягы астында калувдан баска бир затка да яравсыз.

¹⁴ Сиз дуныядынъ ярыгысыз. Тав басында орынласкан шахарды ясырып болмас. ¹⁵ Майшыракты яндырып, оны уьй савытынынъ туьбине салмайдылар, оны, баьри уьйдегилерге ярык берсин деп, шыраксалгышка саладылар. ¹⁶ Сизинъ ярыгынъыз да аьдемлерге ярык берсин, соьйтип олар яхшы ислеринъизди коьрип, Коьктеги Атанъызга мактав салсынлар.

Таурат акында

¹⁷ Мен Тауратты яде пайхамбарлардынъ уьйретуьвлерин йок этпеге келгенмен деп, ойламанъыз. Мен йок этпеге тувыл, ама толтырмага келгенмен. ¹⁸ Сизге дурысын айтаман: коьк пен ер йогалмаганша, Таураттынъ бир кишкей аьриби де, бир сызыгы да йогалмай, баьриси толтырылаяк. ¹⁹ Эгер дейим ким бу парызлардынъ энъ кишкейлериннен бирин бузса эм баска аьдемлерди оны бузбага уьйретсе, сол Алладынъ Патшалыгында энъ кишкей деп, саналаяк. А ким парызларды толтырып, сога аьдемлерди де уьйретсе, сол Алладынъ Патшалыгында уллы деп, саналаяк. ²⁰ Сизге айтаман: эгер дейим сиз Алладынъ парызларын парисейлер мен дин аьлимлериннен мукаят толтырмасанъыз, Алладынъ Патшалыгына киралмаяксыз.

Ашувланув акында

²¹ Сиз бурынгы аьдемлерге „оьлтирме“ эм „аьр бир оьлтирген шуьшине еткерилеек“ дегенди эситкенсиз. ²² Ама Мен сизге айтаман: эгер аьдем (иман) кардашына ашувды тутса, ол шуьшине еткерилеек. Ким кардашына рака+ 5:22* Рака: арамей тилинде коьрип болмаганлыкты билдиреди. деп айтса, сол межлистинъ+ 5:22* Межлис: бурынгы ювытлардынъ Синедрион деп аталган бас оькими. алдында явап береек. А ким кардашына акылсыз деп айтса, сол яханем отына тийисли болаяк. ²³ Сонынъ уьшин, сен савганъды курман этилуьвши ерге аькелетаган заманда, кардашынъ бир зат уьшин сага разы болмаганын онда эсинъе туьсирсенъ, ²⁴ савганъды сол ерде калдырып, алды ман барып кардашынъ ман ярас, а сонъ кел де савганъды бер. ²⁵ Сени мен давласувшы сени оькимге аькетеектен алдын, йолда ок оны ман яраспага шалыс; олай болмаса, давласувшы сени кадыга берер, кады каравылшыга тапшырар эм сени тутнакка саларлар. ²⁶ Сага дурысын айтаман: сонъгы увак акшанъызга+ 5:26* Увак акша: грекше «кодрантес». дейим баьрисин тоьлемей, сен оннан шыгалмассынъ.

Зиналык этпенъиз

²⁷ „Зиналык этпенъиз“ деп, айтылганды эситкенсиз. ²⁸ Мен ше сизге айтаман: ким хатынга сукланып караса, сол энди юрегинде ок оны ман зиналык эткен болады. ²⁹ Эгер сени коьзинъ йолдан тайдыратаган болса, оны юлкып алып тасла. Яханемге баьри кевденъ атылганнан эсе, онынъ бир кесеги йойтылганы ийги. ³⁰ Эгер сени онъ колынъ йолдан тайдыратаган болса, кес те тасла оны. Яханемге баьри кевденъ атылганнан эсе, онынъ бир кесеги йойтылганы ийги.

Талак салув акында

³¹ Сизге айтылган эди: „Ким пишесиннен айырылса, сол ога талак салув акында шаатлама бермеге тийисли“. ³² Мен ше сизге айтаман: ким пишесине онынъ эр-хатынлык алаллыкты бузганыннан баска себептен талак салса, сол оны зиналык этпеге ийтейди. А ким талакланган хатынга уьйленсе, ол да зиналык этеди.

Ант этуьвлер акында

³³ Сиз бурынгы аьдемлерге: „Антынъызды бузбанъыз эм Раббийге не затка ант эткен болсанъыз, сонынъ баьрисин толтырынъыз“, – деп айтылганды эситкенсиз. ³⁴ Мен ше сизге айтаман: коьтере ант этпенъиз. Коьк пен де ант этпенъиз: ол Алладынъ тагы. ³⁵ Ер мен де этпенъиз: ол Онынъ аяк асты; Ерусалим мен де: ол Уллы Патшадынъ шахары. ³⁶ Басынъ ман да ант этпе: сен оьзинъ бир туьгинъди де ак яде кара эталмассынъ. ³⁷ Сизинъ „аьше“ дегенинъиз, уьшини мен де „аьше“ болсын; сизинъ „йок“ дегенинъиз, уьшини мен „йок“ болсын. Ога косылганлардынъ баьриси тек шайтаннан.

Оьш алув акында

³⁸ Сиз „Коьзге-коьз, тиске-тис“ дегенди эситкенсиз. ³⁹ Мен ше сизге айтаман: яманга карсылык этпенъиз. Ким сенинъ онъ ягынъа шалса, ога сол ягынъды да бер. ⁴⁰ Эгер бирев сени оькимге берип, коьйлегинъди алаяк болса, сога абанъды да бер. ⁴¹ Ким сени оьзи мен бир шакырымды бармага кыстаса, соны ман эки шакырымга да бар. ⁴² Сеннен тилегенге бер, сеннен борышкага тилейтаганнынъ тилегин алмай калма.

Душпанларынъызды суьйинъиз

⁴³ Сиз, „Ювыкларынъды суьй, душпанларынъды коьрип болма“ дегенди эситкенсиз. ⁴⁴ Мен ше сизге айтаман: душпанларынъызды суьйинъиз, сизди кувгынга туьсиргенлер уьшин дува этинъиз. Соьйтип коьктеги Атанъыздынъ уллары боларсыз. ⁴⁵ Неге десе Ол, куьнге огырсызды да, огырлыды да ярыкландырмага буйырады. Туврашылларга йиберген ямгырын, солай ок туврашыл болмаганларга да йибереди. ⁴⁶ Эгер сиз тек оьзинъизди суьйгенлерди суьетаган болсанъыз, соны уьшин сиз кайдай савга алмага саклайсыз? Солай ок этпейдилерме ясакшылар да? ⁴⁷ Эгер сиз тек (иман) кардашларынъызды саламласанъыз, сонда аьлемет деп саналаяк не зат эткенсиз? Соны (иман етпейтаган) баска миллетлилер де этпейдилерме? ⁴⁸ Соьйтип, Коьктеги Атанъыз кенъ коьнъилли болгандай, сиз де кенъ коьнъилли болынъыз.

Садака

¹ Садаканъызды аьдемлер алдында, олар коьрсинлер деп, этуьвден сак болынъыз. Эгер сиз солай этсенъиз, Коьктеги Атанъыздан савга алаяк тувылсыз.

² Соны уьшин ярлыларга садака бергенде, экиюзлилер синагогларда эм орамларда оьзлерин мактатар уьшин оны беретаганларындай этип, баьрисине яйманъыз. Сизге дурысын айтаман: олар оьз савгаларын энди алганлар. ³ Сиз болсанъыз ярлыларга садака бергенде, сол колынъыз онъ колынъыздынъ не этетаганын билместей этип, беринъиз. ⁴ Сизинъ садаканъыз тасада болсын. Тасадагын коьруьвши Атанъыз да сизге савгады берер.

Дува

⁵ Сиз дува эткенде, экиюзлилердей, болманъыз. Олар синагогларда эм де орам муьйислеринде турагалып, аьдемлерге дува этетаганларын коьрсетпеге суьедилер. Сизге дурысын айтаман: олар оьз савгаларын энди алганлар. ⁶ Сиз болсанъыз дува этетаганда уьйге киринъиз, эсикти ябынъыз да коьринмеген Атанъызга дува этинъиз. Тасадагын коьруьвши Атанъыз сизге савгады берер. ⁷ Дува эткенде, баска миллетлилер этетагандай этип, артык соьзли болманъыз. Олар, коьп соьзлилигимиз уьшин эситилеекпиз деп, ойлайдылар. ⁸ Олардай болманъыз: Коьктеги Атанъыз, не кереклинъиз бар болганын, сиз Оннан тилеектен алдын да биледи.

⁹ Тилек тилегенде булай айтынъыз: „Коьктеги Атамыз, атынъ сыйлансын. ¹⁰ Патшалыгынъ курылсын. Коьктегиндей, ерде де буйырыгынъ толтырылсын. ¹¹ Куьнлик оьтпегимизди бизге буьгуьнге бер. ¹² Биз борышлыларымызды кеширгендей, борышларымызды кешир. ¹³ Бизди азгырувга туьсирме, яманлыктан куткар. [Неге десе патшалык, куьдирет эм мактав оьмирге Сеники. Амин]“.

¹⁴ Эгер сизге карсы куьна эткенлерди кеширсенъиз, Коьктеги Атанъыз да сизди кеширер. ¹⁵ Ама, эгер сиз аьдемлердинъ куьналарын кеширмейтаган болсанъыз, Коьктеги Атанъыз да сизинъ куьналарынъызды кеширмес.

Ораза

¹⁶ Ораза тутсанъыз, экиюзлилердей, мыдах юзли болып юрменъиз: олар оьзлерининъ шырайына эс бермеви мен аьдемлерге ораза тутатаганларын коьрсетеек боладылар. Сизге дурысын айтаман: олар оьз савгаларын энди алганлар. ¹⁷ Сиз болсанъыз ораза тутканда, юзинъизди ювып, шашынъызды орнына аькелинъиз. ¹⁸ Ораза тутканынъыз, аьдем алдында болмай, тасадагы Атанъыздынъ алдында болсын. Тасадагын коьруьвши Атанъыз сизге савгады берер.

Карызналар коькте

¹⁹ Ер уьстинде оьзинъизге карызналар йыйманъыз: мунда куье мен тот басув оларды бузар; урлакайлар уьйге кирселер, оларды урламага болар. ²⁰ Оьз карызналарынъызды коькке йыйынъыз: онда оларды не куье, не тот йок эталмас эм бир урлакай да киралмас. ²¹ Карызнанъыз сакланган ерде, юрегинъиз де сонда болар.

Шарктынъ ярыгы

²² Шаркынънынъ шырагы – коьзинъ. Сога коьре коьзинъ таза коьрсе, буьтин шаркынъ да ярык болар. ²³ Ама коьзинъ яман коьрсе, буьтин шаркынъ да каранъа болар. Эгер ишинъдеги ярык – каранъалык болып шыкса, кайдай яман сол каранъалык!

²⁴ Эш бирев де эки иеге бирден куллык эталмайды; неге десе ол, яде олардынъ бирин коьрип болмас, а экиншисин яратар, яде биревине бек шалысар, а экиншисине эс бермес. Сиз бир ок заманда Аллага да, байлыкка да кул болалмассыз.

Каьр эм кайгырув

²⁵ Сол себептен Мен сизге айтаман: не ашармыз, не ишермиз деп янынъыз уьшин, не киермиз деп шаркынъыз уьшин каьр шекпенъиз. Ян – тамактан, шарк – кийимнен артык. ²⁶ Коьктеги кусларга каранъызтага: олар не шашпайдылар, не ормайдылар, не амбарга йыймайдылар, ама Коьктеги Атанъыз оларды тамакландырады. Сиз куслардан коьп баалы тувылсызба? ²⁷ Кайсынъыз, каьрлеп, яшавына бир саьат болса да коспага болады? ²⁸ Сиз кийим уьшин неге каьр шегесиз? Данъылдагы лилия шешекейлери калай оьсетаганларына каранъызтага: олар куллык та этпейдилер, уршык та ийирмейдилер, ²⁹ ама сизге айтаман: Сулеймен, аьлемет коьркли болса да, солардынъ бириндей, ярасыклы кийиналмаган. ³⁰ Эгер буьгуьн бар болган, а эртен отка тасланаяк кыр оьленин Алла солай кийиндиретаган болса, сизди олардан да бек кийиндирмес пе экен, аз иманлылар?

³¹ Сога коьре, „Не ашармыз?“, „Не ишермиз?“, „Не киермиз?“ деп, каьрлеменъиз. ³² Бу затлардынъ баьрин де бу дуныядынъ миллетлери излейдилер; а Коьктеги Атанъыз бу затлардынъ баьриси сизге керек болганын биледи. ³³ Бас деп, Алладынъ Патшалыгын эм тувралыгын изленъиз, сонда бу затлардынъ баьриси де сизге ога косылып берилер. ³⁴ Сонынъ уьшин эртенги куьннинъ каьрин шегип юрменъиз, аьр бир куьнге оьз каьрлери етеди.

Терислеменъиз

¹ Терислеменъиз, сиз де терисленмессиз. ² Баскаларды кайдай терислик пен терислесенъиз, сондай ман сиз де терисленерсиз. Кайдай оьлшем мен оьлшесенъиз, сондай ман сиз де оьлшенерсиз. ³ Оьз коьзинъдеги баганады сезбей, иман кардашынънынъ коьзиндеги шоьпке неге карайсынъ? ⁴ Коьзинъде багана турганлай, кардашынъа: „Бер, мен коьзинъдеги шоьпти шыгарайым“, – деп, кайтип айтарсынъ? ⁵ Экиюзли! Бас деп, оьз коьзинънен баганады шыгар, сонъ кардашынънынъ коьзиндеги шоьпти кайтип шыгараягынъды коьрерсинъ.

⁶ Кие затларды ийтлерге берменъиз эм ынжыларынъызды донъызлардынъ алдына атпанъыз. Солай этсенъиз, олар баьрисин аяк астында таптар, сонъында кайтып келип, сизди де талар.

Тиленъиз, изленъиз, эсикке кагынъыз

⁷ Тиленъиз – сизге берилер; изленъиз – табарсыз; эсикке кагынъыз – сизге ашарлар. ⁸ Аьр бир тилеген алады, излеген табады, какканга да эсикти ашадылар. ⁹ Кайсынъыз, оьз улы оьтпек тилегенде, ога тас берер? ¹⁰ Яде балык тилегенде, ога йылан берер? ¹¹ Соны ман, сиз кайдай яман болсанъыз да, оьз балаларынъызга яхшы савгалар берип билетаган болсанъыз, аьше, Коьктеги Атанъыз кайгадер бир коьп Оннан тилегенлерге яхшы затлар берер!

¹² Сол себепли, аьдемлер сизге калай этпеге керегин суье болсанъыз, сиз де оларга солай ок этинъиз. Таурат эм пайхамбарлардынъ уьйреткенлери сонда сыйынадылар.

Тар капы

¹³ Тар капыдан киринъиз. Йойылувга аькететаган йол кенъ, капысы мол эм коьплер сол йол ман барадылар. ¹⁴ Яшавга аькететаган капы да, йол да кыйын, аз аьдемлер сол йолды табадылар.

Терек емисиннен билинеди

¹⁵ Ялган пайхамбарлардан сакланынъыз. Олар сизге кой терисинде келедилер, ишиннен болсалар олар йырткыш боьрилер. ¹⁶ Оларды емислериннен танырсыз. Шоькирли коьгемликтен юзим яде сары тегенектен ынжыр йыйыларма? ¹⁷ Ийги терек солай этип – яхшы емис, а яман терек огырсыз емис аькеледи. ¹⁸ Ийги терек – огырсыз емис, яман терек те яхшы емис бералмас. ¹⁹ Яхшы емисти бералмайтаган аьр теректи кесип, отка таслайдылар. ²⁰ Соьйтип, оларды емислериннен танырсыз.

²¹ Алладынъ Патшалыгына Мага: „Раббий, Раббий!“ – деп айтувшылардынъ баьриси кирмес, тек сол Коьктеги Атамнынъ буйырыгын толтыратаганлар кирер. ²² Сол куьн+ 7:22* Сол куьн: кыямет куьни. коьплер мага: „Раббий, Раббий! Аьше, Сенинъ атынъ ман пайхамбарлык этпедикпе? Сенинъ атынъ ман йинлер кувмадыкпа? Сенинъ атынъ ман коьп куьдиретли ислер этпедикпе?“ – деп айтаяклар. ²³ Сонда Мен оларга: „Мен сизди танымайман. Яманлык этуьвшилер, касымнан тайынъыз!“ – деп ашык айтарман.

Эки уьй

²⁴ Меним соьзлеримди тынълаган эм оларды толтырган аьр аьдемди оьз уьйин таска салган акыллы киси мен тенълестирмеге болады. ²⁵ Ямгыр явып, йылгалар яйылдылар, еллер эсип уьйге согылдылар, ама уьй бузылмай калды: ол уьй таска салынган эди. ²⁶ Мени тынълайтаган, ама Меним соьзлеримди толтырмайтаган аьдемди оьзининъ уьйин кумга салган акмак пан тенълестирмеге болаяк. ²⁷ Ямгыр явып, йылгалар яйылдылар, еллер эсип уьйге согылдылар эм уьй авды да савлай опырады».

²⁸ Иса муны айтып кутылган заманда, халк Онынъ окувына сейирсинди. ²⁹ Иса оларды, дин аьлимлериндей болмай, бир куваты ман окытатаган эди.

Авыр тери маразлыды савартув

¹ Иса тавдан туьскенде, Онынъ артыннан коьплеген аьдемлер иердилер. ² Ога авыр тери маразы болган аьдем ювыкласып келди де, тизиннен шоьнъкип, тиледи: «Бийим, эгер суьйсенъ, мени тазаламага боларсынъ».

³ Иса, колын созып, аьдемге тийгистти де: «Суьемен, тазалан!» – деди. Сол саьатлей аьдем оьз маразыннан кутылып тазаланды. ⁴ Сонда Иса ога: «Сак бол, мунынъ акында биревге де айтпа, тек барып, дин куллыкшысына коьрин, Муса пайхамбар буйыргандай, курманлык шал. Соны ман аьдемлер алдында сав болганынъды шаатларсынъ», – деди.

Урым юзбасшысынынъ иманы

⁵ Иса Капарнаумга келген вакытта, Ога бир урым юзбасшысы, янасып келип, ярдамды тиледи. ⁶ «Бийим, – деди ол, – уьйде паралич соккан ыргатым ятады, бек яман кыйналады».

⁷ Иса: «Мен, келип, оны савартарман», – деди.

⁸ Юзбасшы Исага соьз кайтарып: «Бийим, Сен меним уьйиме кирмеге мен тийисли тувылман. Тек бир соьз айтсанъ, ыргатым сав болар. ⁹ Мен оьзим де баскаларга бойсынган аьдеммен, мага бойсынган аскершилер де бар. Олардынъ бирисине: „Кет“, – десем, кетеди; баскасына: „Кел“, – десем, келеди; ыргатыма: „Муны эт“, – десем, ислейди», – деди.

¹⁰ Иса, оны эситкенде, сейирсинди де Оьзи мен келетаганларга: «Сизге дурысын айтаман: Сосындай иманды Мен Исраилде эш биревде де таппаганман! ¹¹ Сизге айтаман: коьплер куьнтувардан эм куьнбатардан келип, Алладынъ Патшалыгындагы зияпетте Ибрагим, Исхак эм Якуп пан бирге оьз орынларын алаяклар. ¹² Патшалыктынъ асабалары болса тыс каранъалыкка тасланаяк. Онда йылап, тислерин кыршылдатаяклар», – деди. ¹³ А урым юзбасшысына Иса: «Бар! Сага ынанганынъша болсын», – дегенди айтты. Ыргаты сол саьатлей сав болды.

Иса коьп аьдемди савартады

¹⁴ Иса Петердинъ уьйине келгенде, онынъ кайнанасы янып-куьйип авырып ятканын коьрди. ¹⁵ Иса онынъ колына тийгенлей, безгеги тыйылды. Хатын турып, Исады ас пан сыйлады.

¹⁶ Аксам авганда, Исага йинли болган коьп аьдемди аькелип басладылар. Ол, соьзи мен йинлерин кувып, авырганлардынъ баьрисин де сав этти. ¹⁷ Бу, Ешая пайхамбардынъ «Ол бизим сыркавларымызды Оьзине алды эм маразларымызды аькетти» деген соьзлери толтырылсын деп, болды.

Исадынъ артыннан иеруьвдинъ баасы

¹⁸ Иса, Оьзининъ тоьгерегинде коьплеген аьдемлер йыйылганын коьргенде, сокталарына коьлдинъ аргы ягына оьтпеге буйырды. ¹⁹ Сол заманда Ога дин аьлимлерининъ бириси янасып келип: «Устаз, Сен кайда барсанъ да Мен Сенинъ артынънан иереекпен», – деди.

²⁰ Иса ога: «Туьлкилер инли боладылар, коьктинъ куслары – уялы, а Аьдем Улынынъ+ 8:20* Аьдем Улы: Иса. басын салар ери йок», – деди.

²¹ А сокталарынынъ бириси: «Бийим! Мага басында барып атамды коьммеге ызын бертага», – деп тиледи.

²² Ама Иса ога: «Меним артымнан иер, оьлгенлерди коьммеге оьлилердинъ оьзлерине калдыр», – деп яваплады.

Иса давылды тынышландырады

²³ Иса кайыкка мингенде, сокталары да артыннан иерип, йолга шыктылар. ²⁴ Мине кайыкты толкын ябатаган уллы давыл коьтерилди. А Иса уйклайтаган эди. ²⁵ Сокталары Онынъ янына келип: «Раббий, бизди сав калдыр! Биз аьлек болаятырмыз!» – деп уянттылар.

²⁶ Иса: «Аз иманлылар, сиз неге корктынъыз?» – деп яваплады. Сонда турып, елди де, коьлдинъ толкынласувын да тыйды, терен тыныклык туьсти.

²⁷ Сокталары, сейирсинип: «Ким ди Бу? Ога ел де, коьл де бойсынадылар!» – деп туьсинмейтаган эдилер.

Гадара еринде йинлилерди савартув

²⁸ Иса коьлдинъ аргы ягына, Гадара ерине келген заманда, Онынъ алдына кабыр дорбынларыннан йинли болган эки аьдем шыкты. Олар сондай бир кавыфлы болганлары уьшин сосы йолдан эш бирев де оьтпеге таьвекелленмеген эди. ²⁹ Олар: «Сен бизден не зат излейсинъ, Иса – Алладынъ Улы? Буйырылган вакыттан алдын Сен бизди азапламага келгенсинъ ме?» – деп кышкырдылар.

³⁰ Олардан узак болмаган ерде уьйкен донъыз уьйири отлайтаган эди. ³¹ Йинлер Исадан: «Эгер Сен бизди кувсанъ, сосы донъыз уьйирине кирмеге разылык бер», – деп тиледилер.

³² Иса оларга: «Барынъыз», – деди. Йинлер шыгып, донъызларга кирдилер де буьтин уьйир, ярдан коьлге атылып, кырылды. ³³ Суьруьвшилер кашып, шахарга бардылар, баьрисин, йинлилерге де не болганын коса берип, айттылар. ³⁴ Сонда шахардынъ баьри яшавшылары Исадынъ алдына шыктылар, Оны коьргенде, олардынъ ериннен кетпеге тиледилер.

Иса Капарнаумда паралич сокканды савартады

¹ Иса, кайыкка минип, коьл мен артына Оьзи яшайтаган шахарга кайтты. ² Бир неше аьдем Ога паралич соккан, тоьсекте яткан маразлыды аькелди. Иса олардынъ Ога ынанувларын коьрип, паралич сокканга: «Коркпа, балам! Куьналарынъ кеширилген!» – деди.

³ Сол вакытта дин аьлимлери ишлериннен: «Бу Аьдем ассылык этеди!» – деп, ойландылар.

⁴ Иса, олардынъ ойларын билип: «Сондай яман ойлар акылынъызга кайдан келеди? ⁵ Не зат енъил айтпага: „Куьналарынъ кеширилген“, яде „Тур да юр“? ⁶ Мине солай, сиз билмеге керексиз: Аьдем Улынынъ ер юзинде куьналарды кеширмеге де куваты бар». А паралич сокканга бурылды да: «Тур, тоьсегинъди ал да уьйинъе кайт!» – деди. ⁷ Аьдем, турып, уьйине кайтты. ⁸ Муны коьрген халк, сейирге калып, сондай куватты аьдемлерге берген Аллады данъклады.

Матай Исадынъ сокталарына косылады

⁹ Иса, соннан кетеятырып, ясак йыйылатаган ерде олтырган Матай деген аьдемди коьрди. «Меним ызымнан кел», – деди ога Иса. Матай турды да Онынъ ызыннан барды.

¹⁰ Сонъында, Иса сокталары ман Матайдынъ уьйинде ас ишип турганда, коьп ясакшылар эм баска «куьналылар» да оларга косылдылар. ¹¹ Парисейлер сол затты коьргенде, Исадынъ сокталарыннан сорастырып басладылар: «Устазынъыз неге ясакшылар эм куьналылар ман бирге ас ишеди?»

¹² Иса оны эситкенде, оларга: «Савлыгы болганларга тувыл, а маразлыларга эмлевши керек. ¹³ Барып, „Языксынувды излеймен, тек курман этуьвди тувыл“ дегеннинъ маьнесин уьйренинъиз. Мен туврашыл деп саналганларды тувыл, а куьналыларды (тевбеге) шакырмага келгенмен», – деди.

Ораза акында сорав

¹⁴ Оннан сонъ Яхъядынъ сокталары келдилер де сорадылар: «Биз эм парисейлер ораза тутамыз, а Сенинъ сокталарынъ неге тутпайдылар?»

¹⁵ Иса оларга: «Киев тенълерининъ касында турганда, онынъ тойында олар мыдах боларма? Ама киевди олардынъ арасыннан айыраяк куьн де келеек, сонда олар ораза тутаяклар. ¹⁶ Эш бирев де эски кийимине янъы кумаштан ямав ямамайды. Ол кумаш кийимнен йыртылып кетер, тесик тагы да яман болар. ¹⁷ Эш бирев де яс шагырды эски тулыкларга куймайды. Куйса, тулыклар тесилер, шагыр да агар, тулыклар да аьлек болар. Йок, яс шагырды янъы тулыкка куядылар, сонда олар экеви де сакланар», – деп яваплады.

Иса кызды тирилтеди, хатынды савартады

¹⁸ Иса энди де соьйлеп туратаган вакытта, бир басшы ювыклап келип, Исадынъ аягына йыгылды. «Меним кызым мине соьле оьлди, ама Сен келип, ога колынъды бир салсанъ, ол тирилер», – деди. ¹⁹ Иса турды да оны ман бирге кетти. Сокталары онынъ артыннан бардылар.

²⁰ Сол заманда Исадынъ артыннан он эки йылдан бери кан тасувдан кыйналатаган хатын етти, колын Онынъ абасынынъ этегине тийгистти де: ²¹ «Эгер Онынъ абасына да тийсем, сав болаякпан», – деп ойланды. ²² Иса бурылды да, оны коьрип: «Таьвекеллен, кызым, – деди Ол, – иманынъ сени куткарды». Хатын сол саьатлей ок сав болды.

²³ Иса басшыдынъ уьйине келгенде, сыбызгышыларды эм шавшувлы аьдемлер куьбин коьрди. ²⁴ «Шыгынъыз, кыз бала оьлмеген, тек уйклайды», – деди Ол. Ога куьлип койдылар. ²⁵ Аьдемлерди уьйден кыстап шыгарганда, Иса кыз болган боьлмеге кирди, кыздынъ колыннан ыслады эм ол турды. ²⁶ Мунынъ хабары баьри тоьгерек якка яйылды.

Эки сокыр ман бир сакавдынъ сав болувы

²⁷ Иса оннан шыгып бараятырганда, Онынъ артыннан эки сокыр иерип кышкырды: «Даут Улы, бизди языксын!» ²⁸ Иса уьйге кайтты, сокырлар Ога ювыкластылар. Иса олардан: «Меним сизге ярдам этеегиме ынанасызба?» – деп сорады. «Аьше, Бийимиз!» – дедилер олар.

²⁹ Сонда Иса, олардынъ коьзлерине колын тийгистип, айтты: «Сиз кайтип ынанатаган болсанъыз, соьйтип болсын». ³⁰ Олардынъ коьзлери сол саьатлей ашылды. Иса оларга каты буйырып: «Коьринъиз, эш бирев де муны билмесин», – деди. ³¹ Олар болса барып, Исадынъ акында сол ердинъ баьри якларына хабар яйдылар.

³² Иса шыгаятырганда, Ога йинли эм сакав аьдемди аькелдилер. ³³ Йин кувылганда, сакав соьйлеп баслады. Аьдемлер сейирсинип: «Ва, Исраилде сосыга усаган эш бир зат та коьрилмеген», – дедилер.

³⁴ А парисейлер: «Ол йинлерди йин басшысынынъ куьши мен кувады», – дедилер.

Койшысыз койлар

³⁵ Иса, баьри болган шахарлар ман авыллардан оьте барып, синагогларда окытты, Алла Патшалыгынынъ акында Ийги Хабарды яйып юрди эм туьрли авырувлардан эм сакатлыклардан аьдемлерди савартты. ³⁶ Аьдемлер куьплерин коьрип, Онынъ яны авырды, неге десе олар азапланган эм, койшысыз койлардай, шашылып айлана эдилер. ³⁷ Ол Оьзининъ сокталарына: «Аслык онъыслы, а исшилер аз. ³⁸ Сога коьре аслык Иесиннен онъысына исшилер йибермеге тиленъиз», – деди.

Исадынъ он эки элшисине тапшырувы

¹ Оьзининъ он эки соктасын йыйып, Иса оларга кара йинлерди кувмага эм баьри авырувлардан эм сакатлыклардан савартпага куват берди.

² Он эки элшисининъ атлары: Петер деп аталган Шимон эм онынъ кардашы Эндрей, Зебедей улы Якуп эм онынъ кардашы Яхъя. ³ Пилип эм Барталмай, Тома эм ясакшы Матай, Алпай улы Якуп эм Тадай. ⁴ Канай+ 10:4* Канай: Исраилди урым аскершилерден тазаламага шалыскан аьдем, Зилот. Шимон эм сонъында Исады саткан Юда Искариот.

⁵ Иса бу он эки соктасын сосындай буйырув ман йиберди: «Ювыт болмаганлардынъ ерлерине барманъыз, самарияшы шахарлардынъ бирине де кирменъиз. ⁶ Оннан эсе адаскан койларына усаган Исраил халкына барынъыз. ⁷ Бара турган вакытта: „ Алладынъ Патшалыгы энди ювыклаган!“ – деп, хабарланъыз. ⁸ Авырганларды сав этинъиз, оьлгенлерди тирилтинъиз, авыр тери маразлыларды тазаландырынъыз, йинлерди кувынъыз. Сиз бу куьшти бослай алгансыз, босына да йиберинъиз. ⁹ Белинъизде не алтын, не куьмис, не де ез алманъыз. ¹⁰ Йолга не артпак, не эки кат коьйлек, не шарык, не таяк алманъыз, неге десе ким ислесе, сол азыкланмага тийисли. ¹¹ Кайсы шахарга яде элге кирсенъиз де, онда ким тийисли болганын сорап билинъиз эм кеткенге дейим сонда калынъыз. ¹² Уьйге киргенде, ондагыларды саламланъыз. ¹³ Эгер тийисли болса, тилеген сав-саламатлыгынъыз ога келсин. А эгер тийисли болмаса, сиз тилеген саламатлыгынъыз оьзинъизге кайтсын. ¹⁴ А эгер ким сизди ювытпаса эм соьзинъизди тынъламага суьймесе, бу уьйден яде шахардан кетеятырган вакытта аякларынъыздынъ шанъын да кагып калдырынъыз. ¹⁵ Сизге дурысын айтаман: кыямет+ 10:15* Кыямет: грекше „оькимлик“. куьнинде сол шахарга коьре, Содом ман Гомора ерлерине енъилирек болаяк.

Келеектеги кыйынлыклар

¹⁶ Мен сизди боьрилер арасына, койлардай этип, йиберемен. Сонынъ уьшин йыландай акыллы эм коьгершиндей шуьшсиз болынъыз. ¹⁷ Аьдемлерден сак болынъыз! Сизди оькимге берерлер, синагогларында камышы ман согарлар. ¹⁸ Мени уьшин сизди тоьрелердинъ эм патшалардынъ алдына аькетерлер, сиз оларга да, ювыт болмаганларга да шаат боларсыз. ¹⁹ Олар сизди оькимге тапшырган вакытта, неди эм калай айтармыз деп, кыйналманъыз. Сизге неди айтпага кереги сол саьатте берилеек. ²⁰ Неге десе айтаяк сиз тувыл, а Атанъыздынъ ишинъизде айтатаган Рухы болаяк.

²¹ Кардашы кардашын, атасы оьз баласын оьлимге тапшыраяк эм балалар ата-аналарына карсы турып, оларды оьлтиртееклер. ²² Меним атым уьшин сизди баьриси де коьрип болмаяклар. Ама ким сонъына дейим шыдаса, сол куткарылаяк. ²³ Сизди бир шахарда, артынъыздан туьсип, коймасалар, баска шахарга кетинъиз. Сизге дурысын айтаман: Исраил шахарларынынъ баьрисин сиз оьтпей турып, Аьдем Улы келер.

²⁴ Соктасы оьзининъ устазыннан йогары тувыл, кул оьзининъ бийиннен уьйкен тувыл. ²⁵ Соктасы оьз устазынынъ аьлине етсе, а кулы оьз бийининъ аьлине келсе, разы болсынлар. Эгер уьйдинъ иесине Баалзабул деп айтатаган болсалар, уьйдегилерине неди айтаяклар!

Сизге кимнен коркпага керек?

²⁶ Сол себепли олардан коркпанъыз, неге десе ашылмай калаяк сыр йок, билинмей калаяк ясыртын зат та болмайды. ²⁷ Мен сизге каранъада айтатаганымды, куьн ярыгында айтынъыз, сизге сыбырдап эситтиргенимди уьйдинъ тоьбесиннен билдиринъиз. ²⁸ Шаркынъызды оьлтиретаган, а янынъызды оьлтирмеге болмаганлардан коркпанъыз. Оннан эсе янынъызды да, шаркынъызды да яханемде йоймага болаяк Алладан коркынъыз. ²⁹ Аьше, эки торгайды бир ассарияга+ 10:29* Ассария: увак акша. сатпайдыларма? Ама олардынъ эш бири де, Атанъыздынъ эрки болмай, ерге йыгылмайды. ³⁰ Аьтте, басынъыздагы шаш туьклеринъиздинъ баьриси де саналган. ³¹ Коркпанъыз, сиз коьп санлы торгайлардан баалысыз!

³² Ким аьдемлер алдында Мени ашык кабыл этсе, соны Мен де коьктеги Атамнынъ алдында кабыл этермен. ³³ А ким Меннен аьдемлер алдында тайса, соннан Мен де коьктеги Атамнынъ алдында таярман.

Исага тийисли болганлар

³⁴ Мен ерге тынышлык аькелмеге келгенмен деп, ойламанъыз. Мен тынышлык тувыл, тек кылышты аькелмеге келгенмен. ³⁵ Мен улын атасыннан, кызын анасыннан, келинин кайнанасыннан айырмага келгенмен. ³⁶ Аьдемнинъ душпанлары – онынъ уьйиндегилери. ³⁷ Ким Меннен эсе де атасын, не де анасын бек суьетаган болса, сол Мага тийисли тувыл. ³⁸ А ким оьзи оьлеек кашын+ 10:38* Каш: дарагаш, ога шуьшлилерди оьлтирер уьшин шуьй мен кергенлер. алып артымнан иермесе, сол Мага тийисли тувыл. ³⁹ Ким яшавын сакласа, сол оны йойтар; а ким Мени уьшин яшавын йойтса, сол оны янъыдан табар.

⁴⁰ Ким сизди кабыл этсе, Мени де кабыл этер эм ким Мени кабыл этсе, сол Мени йибергенди де кабыл этер. ⁴¹ Ким пайхамбарды пайхамбар болганы уьшин кабыл этсе, сол пайхамбардынъ савгасын алар. Ким туврашыл аьдемди туврашыл болганы уьшин кабыл этсе, сол туврашыл аьдемнинъ савгасын алар. ⁴² Ким бу кишкейлердинъ бирине Меним соктам болганы уьшин тек бир тостакай сувык сув иширсе, сизге дурысын айтаман: ол бир заманда да савгасыз калмас».

Исадынъ Яхъя пайхамбарга явабы

¹ Оьзининъ он эки элшисине тапшырувларын берип кутылганнан сонъ, Иса сол ердинъ шахарларына окытпага, уваз айтпага кетти.

² Яхъя, тутнакта бола турганлай, Исадынъ этетаганын эситкен заманда, оьзининъ сокталарын Ога: «Сол келмеге тийисли Сенсинъме яде бизге баскады сакламага керекпе?» – деп, соратып йиберди.

⁴ Иса оларга явапка: «Барынъыз, коьргенлеринъизди эм эситкенлеринъизди Яхъяга айтынъыз: ⁵ сокырлар коьз ашадылар, аксаклар юредилер, авыр тери маразлылар авырувларыннан тазаланадылар, санъыравлар эситедилер, оьлгенлер тириледилер эм пакырларга ийги хабар билдириледи. ⁶ Ким Мага шекленмейди, сол – бактылы», – деди.

⁷ Яхъядынъ сокталары кеткенде, Иса халкка Яхъя акында айтып баслады: «Сиз шоьлге не зат коьрмеге баргансыз? Ел мен шайкала турган камысты ма? ⁸ Йок! Сиз неди коьрмеге баргансыз? Юмсак кийимди кийген аьдемди ме? Тек юмсак кийимди киетаганлар патша сарайларында боладылар. ⁹ Сиз сонда неди коьрмеге баргансыз? Пайхамбарды ма? Аьше, сизге айтаман, пайхамбардан да уллыды. ¹⁰ Онынъ акында булай язылган: „Мине Мен хабаршымды Сенинъ алдынъа йибереятырман, ол Сага йол аьзирлеек“. ¹¹ Сизге дурысын айтаман: хатынлардан тувганлар арасында Шомылдырувшы Яхъядан уллырак болмаган. Ама Алладынъ Патшалыгында энъ кишкейи оннан уьйкен. ¹² Яхъядынъ куьнлериннен алып эндиге дейим Алладынъ Патшалыгы куьш пен алынады, куьш салувшылар оны аладылар. ¹³ Яхъяга дейим пайхамбарлардынъ баьриси де Тауратта болаякларды билдиретаган эдилер. ¹⁴ Сиз кабыл этпеге суьйсенъиз, сол келмеге тийисли Ильяс болган. ¹⁵ Эгер кулагынъыз бар болса, тынъланъыз!

¹⁶ Мен сосы несилди ким мен тенълестирейим? Олар базар майданында олтырып, бири бирине: ¹⁷ „Биз сизге сыбызгы тарттык, а сиз бийимединъиз; кайгылы йырлар йырладык, а сиз йыламадынъыз“, – деп кышкыратаган балалардай. ¹⁸ Яхъя келди, не оьтпек емейди, не шагыр ишпейди, а аьдемлер: „Ол йинли“, – дейдилер. ¹⁹ Аьдем Улы келди, ашайды эм ишеди, а олар: „Мине ас ашамага, шарап ишпеге суьювши, ясакшылардынъ эм куьналылардынъ досы!“ – дейдилер. Ама акыллылыктынъ тувралыгы эткен ислеринде коьринеди».

Тевбеге туьспеген шахарларга – кайгы!

²⁰ Иса Оьзи баьрисиннен де коьп куьдиретли ислерин эткен шахарлардынъ ишиндеги тевбеге туьспегенлерин айыплап баслады: ²¹ «Кайгы сага, Коразин! Кайгы сага, Бетсайда! Неге десе сизде болып озган куьдиретли ислер Тир мен Сидонда озган болсалар, олар коьптен бери эрегожа кийип, куьлде олтырып, тевбеге туьскен болар эдилер. ²² Ама, сизге айтаман: кыямет куьн сизден эсе Тир мен Сидонга енъил болаяк. ²³ Эм сен, Капарнаум, коькке дейим коьтерилеексинъме? Йок, ахыретке дери тоьмен туьсирилеексинъ. Эгер сенде этилген куьдиретли ислер Содомда этилген болсалар, ол шахар буьгуьнги куьнге дейим тураяк эди. ²⁴ Мен ше сизге айтаман: кыямет куьн сизден эсе Содом ерине енъил болаяк», – деди.

Мага келинъиз эм тынышлык табынъыз

²⁵ Оннан сонъ Иса соьзин бардырып: «Рахметлеймен Сени, Атам, коьк пен ердинъ Иеси! Сен бу затларды акыллылардан эм билимлилерден ясырып, кишкей сабийлерге аштынъ. ²⁶ Аьше, Атам! Сен солай этуьвди ийги коьрдинъ.

²⁷ Атам Мага аьр не затты та тапшырды. Улын Атамнан баска эш бирев де билмейди. Атамды Улыннан эм Улы билдирмеге суьйгенлериннен баска эш бирев де билмейди.

²⁸ Баьри арыганлар эм юклери мен кыйналганлар, Мага келинъиз. Мен сизди тынышландырарман. ²⁹ Оьзинъизге Меним мойсамды алынъыз. Меннен уьйренинъиз, неге десе Мен юваспан, юрегим мен сабырман. Сизинъ янынъыз тынышлык табар. ³⁰ Меним мойсам – ийгилик, югим Меним енъил», – деди.

Шабат акында сорав

¹ Сол заманда, шабат+ 12:1* Шабат: юма аксамнан юма эртеси аксамга дейим заман. Ювытлардынъ эш бир ис этпеген кие куьни. куьнде, Иса эгин эгилген ызанлар ман оьтип бара эди. Онынъ сокталары, аш болганнан бийдай масакларын юлкып, асын ашап басладылар. ² Парисейлер оны коьргенде, Исага: «Коьресинъме! Сенинъ сокталарынъ шабат куьн этилмеге тийисли болмаганды этедилер», – дедилер.

³ Иса оларга: «Даут эм онынъ йолдаслары ашыкканда не эткенин окымагансызба? ⁴ Ол Алла уьйине кирип, онда салынган оьтпеклерди ашады. А сол оьтпеклерди ашамага оьзине де йолдасларына да тийисли болмаган, тек дин куллыкшыларына ызын берилген. ⁵ Сиз, шабат куьн Алла уьйинде дин куллыкшылары ислеп, сол куьнди арамлаганларын, ама шуьшсиз калганларын Тауратта окымагансыз ба? ⁶ Сизге айтаман: булайда ким Алла уьйиннен уллы, сол турады. ⁷ Эгер сиз „языксынувды излеймен, тек курман этуьвди тувыл“ дегеннинъ маьнесин билсенъиз, сол заманда шуьшсизлерди шуьшлемес эдинъиз. ⁸ Аьдем Улы – шабат куьннинъ де Иеси», – деди.

Иса колы курыганды сав этеди

⁹ Иса, сол ерден кете барып, парисейлердинъ синагогына кирди. ¹⁰ Синагогтынъ ишинде колы курыган аьдем бар эди. Парисейлер, Исады шуьшлемеге сылтав излеген себепли, Оннан сорадылар: «Шабат куьн маразлыды савартув тийислиме?»

¹¹ Иса оларга деп яваплады: «Сизинъ кайсы биринъиз, эгер бир койынъыз болып, шабат куьн ол шонъкырга атылса, барып шыгармас? ¹² А аьдем неше бир койдан баа, сайсы! Соьйтип, шабат куьн ийгилик этпеге тийисли болады».

¹³ Иса маразлыга: «Колынъды соз!» – деди. Ол колын созды, онынъ колы, баскасындай, сав болды. ¹⁴ Парисейлер шыгып кеттилер, Исады калай оьлтирмеге болаягын ойластылар. Иса, оны билип, сол ерден кетти.

Сайланган кул

¹⁵ Исадынъ артыннан коьп аьдем иерди эм Ол авырганлардынъ баьрисин сав этти. ¹⁶ Ама Иса, Меним ким экенимди ашпанъыз деп, оларга каты буйырды. ¹⁷ Солай этип, Ешая пайхамбардынъ билдирген соьзлери толтырылатаган эдилер: ¹⁸ «Мине Мен сайлаган кулым! Бу – Мен суьетаган эм яным оннан разы болган; Мен Ога Рухымды берермен эм Ол халкларга аьдилликти билдирер. ¹⁹ Ол не даваласпаяк, не кышкырмаяк; эш бирев де орамларда Онынъ давысын эситпеек. ²⁰ Ол сынып баслаган таякты сындырмаяк, туьтинлейтаган кендирди соьндирмеек эм ахырында аьдилликке енъуьв таптыраяк. ²¹ Миллетлер Ога сенееклер».

Иса эм Баалзабул (шайтан)

²² Исага йинлер енъген сокыр эм сакав аьдемди аькелдилер. Иса оны сав этти, аьдем соьйлеп те, коьрип те баслады. ²³ Аьдемлердинъ баьриси, сейирсинип, бир бирлериннен сорадылар: «Бу – Даут Улы Масих боларма?»

²⁴ Парисейлер оны эситкенде: «Ол йинлерди йин басшысы Баалзабулдынъ куьши мен болмаса, баскаша кувмайды», – дедилер.

²⁵ Иса, олардынъ не ойланатаганын анълап, оларга: «Эрисип боьлинген аьр патшалык аьлек болып кетер. Эрисип боьлинген эш бир шахар яде уьй сав калмас. ²⁶ Эгер шайтан шайтанды куватаган болса, ол оьзи оьзи мен эрисип боьлинген болады. Сонда онынъ патшалыгы калай сав калсын? ²⁷ Эгер Мен йинлерди Баалзабулдынъ куьши мен куватаган болсам, сизинъ аьдемлеринъиз оларды кимнинъ куьши мен кувады? Сол себептен олар сизге тоьреши болсынлар. ²⁸ А Мен йинлерди Алладынъ Рухы ман кувып шыгаратаган болсам, шексиз, Алладынъ Патшалыгы сизге еткен.

²⁹ Эгер куьшли уьй иесин эртерек байламаса, эш бирев де онынъ юртына кирмеге эм малын тонамага болмаяк, сайсы.

³⁰ Ким Мени мен болмаса, сол Мага карсы; эм ким Мени мен йыймаса, сол шашады. ³¹ Кайдай куьна да, кайдай яманлав да аьдемлерге кеширилер, тек Кие Рухты яманлав кеширилмес. ³² Эгер бирев Аьдем Улына карсы соьз айтса, сол кеширилер; ама ким Кие Рухка карсы айтатаган болса, сол бу оьмирде де, келеектегинде де кеширилмес.

³³ Теректи де, онынъ емисин де яхшы, яде теректи эм онынъ емисин яман деп сананъыз, неге десенъиз терек емисиннен танылады. ³⁴ Сиз, йылан ырувы, яхшыды кайтип айтпага боласыз, эгер сиз яман болсанъыз? Неге десе аьдемнинъ авызы юрегиндегин айтады. ³⁵ Ийги аьдем юрегинде йыйган ийгиликтен ийгилик, а яман аьдем юрегинде йыйган яманлыктан яманлык шыгарар. ³⁶ Ама сизге айтаман: аьдемлер бос соьйлеген аьр бир соьзлери уьшин кыямет куьнинде явап берееклер. ³⁷ Соьзинъиз сизди я аклар, я шуьшлер».

Юнус пайхамбардынъ нышаны

³⁸ Сонда парисейлер эм дин аьлимлери Исадан тиледилер: «Устаз, биз Сенинъ ким болганынъды шаатлавшы бир аьлемет нышан коьрсетуьвинъди суьемиз».

³⁹ Иса оларга явап этип: «Яман эм зина этуьвши несил нышан излейди, ама ога Юнус пайхамбардынъ нышаныннан баска нышан коьрсетилмеек. ⁴⁰ Юнус уьш куьн эм уьш кеше уьйкен балыктынъ карнында калай болган болса, солай Аьдем Улы да ердинъ юрегинде уьш куьн, уьш кеше болаяк. ⁴¹ Ниневийдинъ яшавшылары кыямет куьн сосы несил мен бирге коьтерилип, оны шуьшлееклер, неге десе ниневийшилер Юнустынъ билдируьвиннен сонъ тевбеге туьскенлер. А мундагы – Юнустан да уллы! ⁴² Кубыла Ханбийкеси кыямет куьн сосы несил мен бирге коьтерилип, оны шуьшлеек, неге десе ханбике ердинъ этегиннен Сулейменнинъ акыллылыгын тынъламага келген эди. А мундагы – Сулейменнен де уллы!

Кара йиннинъ кайтувы

⁴³ Кара йин аьдемнинъ ишиннен шыкканда, сувсыз ерлерде, тынышлык излеп, айланады, ама таппайды. ⁴⁴ Сол заманда: „Оьзим шыккан уьйиме кайтайым“, – дейди. Кери киргенде, ол уьйин бос, сыпырылган эм йыйыстырылган болып табады. ⁴⁵ Сонда ол барып, оьзиннен де огырсыз баска ети йинди биргесине аькеледи эм сол уьйге кирип, онда яшап каладылар. Сосы аьдемнинъ аьли артта алдынгыдан да яман болады. Соьйтип сосы яман несил мен де болаяк», – деди.

Исадынъ анасы ман кардашлары

⁴⁶ Иса халк пан соьйлесетаганда, Онынъ анасы ман кардашлары келип уьйдинъ тысында туры эдилер. Олар Иса ман соьйлемеге суьетаган эдилер. ⁴⁷ Бирев Исага: «Ананъ ман кардашларынъ тыста турылар, Сени мен соьйлеспеге суьедилер», – деп еткерди.

⁴⁸ Иса муны айтканга: «Мага ким ана эм ким кардаш?» – деп яваплады. ⁴⁹ Сонъ оьзининъ сокталарын колы ман коьрсетип: «Мине Меним анам эм кардашларым! ⁵⁰ Ким Меним коьктеги Атамнынъ буйырыгын толтырады, сол Мага кардаш, карындас эм ана», – деди.

Эгинши акында таварых

¹ Сол куьн Иса, уьйден шыгып, коьлдинъ ягасына барып олтырды. ² Онынъ тоьгерегине коьп аьдем йыйылган себепли, Ол кайыкка минди, а баьри халк ягада турды. ³ Иса оларды, коьп таварыхларды айтып, уьйретти: «Мине эгинши урлык шашпага шыгады. ⁴ Ол шашатаган вакытта, урлыклардынъ бир кесеги йол бойына туьседи. Куслар ушып келедилер де оларды шоьплейдилер. ⁵ Баска урлыклар топырагы аз болган таслык ерге туьседилер. Тамырлары топыракта терен болмаганнан себеп, олар тез болып, туьртип шыгадылар. ⁶ Ама куьн тувганы ман оьсимликлер иссиликтен курыйдылар, неге десе олар куьшли тамырсыз. ⁷ Баска урлыклар шоькирли коьгемликке туьседилер, тек коьгемлик оьсип, туьртип шыккан оьсимликлерди басып кояды. ⁸ Калган урлыклар ийги топыракка туьседилер де, шашылганыннан юз, алпыс яде отыз кабат артык онъыс бередилер. ⁹ Тынълаяк болган тынъласын!»

¹⁰ Исадан сокталары: «Сен аьдемлерге таварых пан неге соьйлейсинъ?» – деп сорадылар.

¹¹ Иса деп яваплады: «Сизге Алла Патшалыгынынъ сырлары ашылган, ама оларга ашылмаган. ¹² Неге десе кимде (билим) бар, сога (коьбирек) берилер, ол моллыкта болар, ама кимде йок, соннан азы да тартылып алынар. ¹³ Оларга таварыхлар ман айтаман. Неге десе „олар карасалар да коьрмейдилер; тынъласалар да эситпейдилер эм анъламайдылар“. ¹⁴ Олар Ешая пайхамбардынъ билдиргенин толтырадылар: „Эситип эситеексиз, ама анъламаяксыз. Карап караяксыз, ама коьрмеексиз. ¹⁵ Неге десенъиз бу халктынъ юреклери сезимсиз болган. Олар кулаклары ман кыйын эситедилер, коьзлерин тарс юмганлар. Солай болмаса, коьзлери мен коьрер, кулаклары ман эситер, юреклери мен анълар эм Мага кайтар эдилер, (дейди Алла,) Мен де оларды савартар эдим“.

¹⁶ Ама сиз бактылысыз! Неге десе коьзинъиз коьреди, кулагынъыз эситеди. ¹⁷ Сизге дурысын айтаман: коьп пайхамбарлар ман туврашыл аьдемлер сиз коьргенлерди коьрмеге суьетаган эдилер, тек коьралмадылар. Олар сиз эситкенлерди эситеек болатаган эдилер, ама эситалмадылар.

¹⁸ Соны ман, эгинши акында таварыхтынъ неди анълатканын тынъланъыз: ¹⁹ Алладынъ Патшалыгы акында соьзди эситетаган, ама оны анъламайтаган аьр биревге ибилис келеди, сол аьдемнинъ юрегине шашылганды урлайды. Йол бойына шашылган урлык эне соны анълатады. ²⁰ Таслык ерге шашылган урлык – ол соьзди эситетаган эм, куванып, оны янме-ян кабыл этетаган аьдем; ²¹ тек куьшли тамырсыз болганыннан, ол тебентели тувыл, Алла соьзи уьшин кыйынлыкларга эм эзиетлерге расканлай, йолдан тез таяды. ²² Шоькирли коьгемликке шашылган урлык – ол соьзди эситетеган, ама бу оьмирдинъ кайгысы эм байлыктынъ алдавлары оны басып, онъыссыз эткен аьдем. ²³ Ийги топыракка шашылган урлык – ол соьзди эситкен эм оны анълаган аьдем. Ондай урлык шашылганыннан юз, алпыс яде отыз кабат артык онъыс береди».

Яман оьленлер уьстиннен таварых

²⁴ Иса оларга тагы да баска бир таварых айтты: «Алладынъ Патшалыгы данъылыкка яхшы урлык шашкан аьдемге усайды. ²⁵ Мине аьдемлер уйклайтаган заманда, онынъ душпаны келип, бийдай арасына яман оьленлердинъ урлыгын шашып кетеди. ²⁶ Бийдай оьсип, бас кускан заманда яман оьленлер де коьринип баслайдылар.

²⁷ Уьйдинъ иесине куллары келип: „Иемиз, сен данъылынъа яхшы урлыкты шашкан эдинъ де, а яман оьленлер кайдан шыкты?“ – дейдилер.

²⁸ „Оны душпан эткен“, – деп яваплайды иелери.

Сонда куллары сорайдылар: „Аьше, суье болсанъ, биз барып оьленди отайык?“

²⁹ „Йок“, – деп яваплайды ол, – „сиз, яман оьленлерди отаймыз деп, оны ман бирге бийдайды да юлкпага болаяксыз. ³⁰ Экиси де орув заманына дейим оьссинлер. Орувда мен орувшыларга: Алды ман яман оьленди йыйып, куьлте этип байлап, куьйдиринъиз, сонъ бийдайды йыйып, амбарыма аькелинъиз, – деп, айтарман“».

Шуьшитки урлык эм ашыткы акында таварыхлар

³¹ Иса оларга тагы да бир таварых айтты: «Алладынъ Патшалыгы аьдем оьз данъылына шашкан шуьшитки+ 13:31* Шуьшитки: орыс тилде «горчица». урлыкка усайды.

³² Шуьшитки урлык баьри баска туьрли урлыклардынъ энъ кишкейи болса да, оьскенде, калган бав оьсимликлериннен бийик болып, терекке айланады эм коьктеги куслар онынъ бутакларында уялайдылар».

³³ Иса баска бир таварыхты анълатты: «Алладынъ Патшалыгы, хатын баьрисин ашытар уьшин уьш оьлшем ун ман карыстырган ашыткыга усайды».

³⁴ Онынъ баьрисин де Иса халкка, таварыхлап, айтатаган эди. Таварыхсыз бир зат та анълатпады. ³⁵ Соьйтип, пайхамбар айтканлары толтырылды: «Мен таварыхлар ман айтаякпан, дуныя яратылганыннан ясырылып турганларды ашаякпан».

Яман оьленлер акындагы таварыхтынъ маьнеси

³⁶ Сонъында Иса, халкты йиберип, уьйге кирди. Онынъ сокталары касына келип: «Данъылдагы яман оьленлер акындагы таварыхты бизге анълат», – деп тиледилер.

³⁷ Иса явапка: «Ийги урлык шашувшы – Аьдем Улы. ³⁸ Данъыл – дуныя, а яхшы урлыклар – Алла Патшалыгынынъ балалары. Яман оьленлер – ибилистинъ балалары.

³⁹ Оларды шашкан – ибилис. Орув – дуныядынъ сонъы, а орувшылар маьлеклер боладылар.

⁴⁰ Сол себептен яман оьленлерди йыйып, отта кайтип куьйдире болсалар, соьйтип дуныядынъ сонъында да болаяк. ⁴¹ Аьдем Улы оьз маьлеклерин йибереек, олар аьдемлерди йолдан тайдыратаган баьри затларды да йорыксызлык этетаганлардынъ баьрисин де Онынъ Патшалыгыннан йыйып, ⁴² янган отка атаяклар. Онда йылав эм тислер кыршылдатув болаяк. ⁴³ Ол заманда туврашыл аьдемлер оьз Аталары Алладынъ Патшалыгында, куьндей болып, ярыкланып тураяклар. Кимнинъ кулагы бар – тынъланъыз!

Коьмилген карызна ман баалы ынжы акында таварыхлар

⁴⁴ Алладынъ Патшалыгы данъылда коьмилген карызнага усайды. Аьдем карызнады тапканда, оны ясырады. Куванганыннан баьри болган затын, данъылды алаяк болып, сатып йибереди.

⁴⁵ Алладынъ Патшалыгы баалы ынжы буьртигин излейтаган саьвдегерге усайды. ⁴⁶ Онынъ бек баа буьртигин тапканда, баьри болган затын сол ынжыды алаяк болып, сатып йибереди.

Балык йылым акында таварых

⁴⁷ Алладынъ Патшалыгы коьлге атылган, ога коьп туьрли балык туьскен йылымга да усайды. ⁴⁸ Йылым толганда, балыкшылар оны ягага шыгардылар. Сонъ олтырып яхшы балыкларын савытларга йыйдылар да яманларын тысына тасладылар. ⁴⁹ Дуныядынъ сонъында да солай ок болаяк. Маьлеклер келееклер, яманды туврашылдан айыраяклар. ⁵⁰ Яманды янган отка, йылав эм тис кыршылдатув болган ерге атаяклар.

⁵¹ Мунынъ баьрисин де анъладынъызба?» – деп сорады Иса.

Ога: «Анъладык», – дедилер.

⁵² Сол заманда оларга Иса: «Соны ман Алладынъ Патшалыгында сокта болган аьр бир дин аьлими оьзининъ карызнасыннан янъы эм эски байлыкларын шыгаратаган уьй иесине усайды», – деди.

Иса Назарет шахарында кабыл этилмейди

⁵³ Бу таварыхларды айтып кутылган сонъ, Иса оннан шыгып кетти. ⁵⁴ Ол Оьз ата юртына келип, ондагы синагогта аьдемлерди уьйретип баслады. Олар да сейирсинетаган эдилер: «Бу аьдемде сосындай акыл, мунадай куьдиретли ислер кайдан экен? ⁵⁵ Агаш устасынынъ улы тувылма? Онынъ анасынынъ аты Марьем, кардашлары да Якуп, Юсуп, Шимон эм Юда тувылма экен? ⁵⁶ Бизи мен бирге тувылма Онынъ баьри карындаслары? Бу затлардынъ баьриси де Онда кайдан экен?» – деп сорадылар. Олар бу себептен Оны кабыл коьрмеге суьймедилер.

⁵⁷ Иса оларга: «Пайхамбар оьз ата юртында эм оьз уьйинде болмаса, баска ерлерде сансыз болмайды», – деп айтты.

⁵⁸ Оларда иман болмаганы уьшин, онда Иса коьп куьдиретли ислерди этпеди.

Яхъя пайхамбардынъ оьлуьви

¹ Сол кезуьвде тетрарх+ 14:1* Тетрарх: бир кыралдынъ доьрт кесегининъ бирине басшылык суьрген патша. Ирод та Исадынъ хабарын эситкен эди. ² Ол оьзининъ аьдемлерине: «Бу – Шомылдырувшы Яхъя. Ол оьлилерден тирилген! Сонынъ уьшин сосындай куьдиретли ислер этеди», – деди.

³ Ирод, кардашы Пилиптинъ пишеси Иродиада уьшин Яхъяды ыслатып, байлаткан эм тутнакка салдырган эди. ⁴ Неге десе Яхъя Иродты: «Сол хатынды алганынъ тийисли тувыл», – деп, бетлеген эди. ⁵ Ирод Яхъяды оьлтиреек болды, тек оны пайхамбар деп санайтаган халктан коркты.

⁶ Ирод оьз тувган куьнин кутлайтаган вакытта, Иродиададынъ кызы конаклар алдында бийиди. Бу Иродты кувандырды. ⁷ Ирод кыз не затты тилесе де, соны бермеге ант этип, соьз берди. ⁸ Анасы ман кенъескен сонъ, кыз: «Шомылдырувшы Яхъядынъ басын, табакка салып, мага булайга аькел», – деди. ⁹ Патша бек кайгырды, тек ол, конаклар алдында ант эткени уьшин, кыздынъ тилегин толтырмага буйырды, ¹⁰ аьдем йиберип, тутнакта Яхъядынъ басын кестирди. ¹¹ Аьдем оны табакка салып аькелди, кызга берди, а кыз оны анасына аькетти. ¹² Яхъядынъ сокталары келип, суьегин аькетип коьмдилер эм онынъ хабарын Исага еткердилер.

Иса бес мынъ аьдемди тойдырады

¹³ Иса муны эситкенде, ялгыз Оьзи кайык пан авлак ерге юзди. Ама шахарлардан аьдемлер, Онынъ кайда кеткенин билип, коьлдинъ тоьгерегиннен Онынъ артыннан яяв иердилер. ¹⁴ Иса, ягага шыгып, коьплеген халкты коьргенде, Онынъ яны авырды эм олардынъ маразлыларын сав этти.

¹⁵ Кас каралып баслады. Исадынъ сокталары: «Мунавы авлак ер, заман да кеш болган. Халкты йибер, эллерге барып, оьзлерине азык сатып алсынлар», – дедилер.

¹⁶ Иса явапка: «Олардынъ кетер уьшин кереклиси йок. Оларды сиз ашатынъыз», – деди.

¹⁷ Сокталары: «Ама бизде тек бес оьтпек пен эки балык», – деп, явапладылар.

¹⁸ Иса: «Оларды Мага аькелинъиз», – деди. ¹⁹ Халкка коьгоьленге орынласпага буйырды. Бес оьтпек пен эки балыкты алып, коькке коьзлерин коьтерип, Аллага шуькир айтты. Сонъ оьтпеклерди сындырып, сокталарына берди, а олар халкка уьлестирдилер. ²⁰ Баьриси де тойганынша ашады, калган кесеклерди он эки шетенге йыйдылар. ²¹ Хатынларды эм балаларды санамай, ашаганлар бес мынъга ювык бар эди.

Иса сув уьстиннен юреди

²² Оннан сонъ Иса, тез болып, сокталарына, кайыкка минип, коьлдинъ аргы ягына Оьзиннен алдын оьтпеге буйырды, а Оьзи халкты таркатаяк болды. ²³ Иса ялгыз Оьзи, дува этейим деп, тавга коьтерилди, кешликте онда ялгыз калды. ²⁴ Сол вакыт кайык коьлдинъ ортасында эди. Толкынлар кайыкка согыла эдилер, неге десе ел карсы эсетаган эди.

²⁵ Туьннинъ доьртинши боьлигинде+ 14:25* Туьннинъ доьртинши боьлиги: саьат 03:00 – 06:00. Иса коьлдинъ уьсти мен юрип, сокталарына ювыкласты. ²⁶ Сокталары, Онынъ коьлдинъ уьстиннен юруьвин коьргенде, тынышсызландылар: «Бу – куьлетки!» – дедилер эм коркканларыннан кышкырыкладылар.

²⁷ Ама Иса сол саьатлей олар ман соьйледи де айтты: «Коьнъилленинъиз, Бу – Мен, коркпанъыз!»

²⁸ Ога явапка Петер: «Раббий! Эгер бу Сен болсанъ, мага Сенинъ касынъа сув уьсти мен юрип келмеге буйыр», – деди.

²⁹ «Кел», – деди Иса.

Кайыктан шыгып, Петер, Ога бараяк болып, сув уьсти мен кетти. ³⁰ Ама елдинъ бек куьшли эскенине коркты эм, батып баслаганда, кышкырды: «Раббий! Куткар мени!»

³¹ Иса сол саьатлей колын тутты, ога ярдамласты да: «Аз иманлы! Неге шеклендинъ?» – деди.

³² Олар кайыкка мингенлей, ел тынды. ³³ Кайыкта болганлардынъ баьриси, ювыкласып келип, Исага бас ийдилер эм: «Сен уьшини мен де Алла Улы экенсинъ!» – дедилер.

Иса Гиннесар еринде авырганларды эмлейди

³⁴ Коьлдинъ аргы ягына оьтип, Гиннесар ерине келдилер. ³⁵ Бу ердинъ яшавшылары Исады таныдылар. Тоьгерек якка хабар йиберип, Исага баьри маразлыларын алып келдилер. ³⁶ Исадан авырганларга абасынынъ этегине болса да тиймеге разылыгын бермеге тиледилер. Тийгенлердинъ баьриси де сав болдылар.

Инсанды не зат арам этеди?

¹ Сонъ Ерусалимнен Исага парисейлер эм дин аьлимлери келдилер. ² Олар: «Сенинъ сокталарынъ бурынгылардынъ аьдетлерин неге бузадылар? Олар ас алдында колларын ювмайдылар», – дедилер.

³ Иса оларга: «Аьдетинъиз уьшин сиз де Алладынъ парызын неге бузасыз? – деп яваплады. ⁴ Алла: „Атанъ ман ананъды оьрметле“ эм „Атасы ман анасына яман соьйлеген оьлтирилмеге тийисли“ деп, буйырган. ⁵ Сиз болсанъыз, эгер бирев ата-анасына: „Меннен алаякларынъыздынъ баьриси Аллага берилген“, – деп айтса, ⁶ ол киси ата-анасына ярдамласпаска болаяк дейсиз. Соьйтип сиз Алладынъ соьзин аьдетинъиз бен куватсыз этесиз. ⁷ Экиюзлилер! Ешая пайхамбар сизинъ акынъызда туьз соьзин айткан: ⁸ „Бу халк Мени тиллерининъ ушы ман оьрметлейди, а олардынъ юреклери Меннен алыста. ⁹ Олардынъ Мага табынувлары маьнесиз; окувлары – аьдем буйырыклары“».

¹⁰ Иса, халкты оьз янына шакырып, булай айтты: «Тынъланъыз эм анъламага куьресинъиз. ¹¹ Аьдемди авызыннан кирген зат арам этпейди, а авызыннан шыккан зат арам этеди».

¹² Сонъ сокталары Исадан: «Сенинъ соьзлеринъ парисейлердинъ хаьтерлерин калдырганын билесинъме?» – деп сорадылар.

¹³ Иса: «Меним Атам экпеген аьр оьсимлик тамыры ман сувырылаяк. ¹⁴ Койынъыз оларды, олар сокырлардынъ сокыр етекшилери. Эгер сокыр сокырды етеклеп юрсе, олар экеви де шонъкырга туьсер», – деди.

¹⁵ Петер десенъ Ога: «Сол таварыхты бизге анълатсанъ экен», – деп тиледи.

¹⁶ Иса: «Сиз энди де бир зат та анъламадынъызба? ¹⁷ Эслемединъизбе? Аьдемнинъ авызыннан кирген баьри зат, асказаныннан оьтип аякйолга атылады. ¹⁸ Авыздан шыккан – юректен шыгады. Эне сол зат аьдемди арам этеди. ¹⁹ Неге десе огырсыз ойлар, аьдем оьлтируьв, зиналык, каьхпелик, кырсызлык, ялган шаатлыклар, тил юргисткенлик юректен шыгадылар. ²⁰ Эне сол затлар инсанды арам этедилер, а кол ювмай ас ишуьв аьдемди арам этпейди», – деди.

Кенаншы хатыннынъ иманы

²¹ Иса оннан шыгып Тир ман Сидон янларына кетти. ²² Сол ерден бир кенаншы хатын шыгып Ога: «Даут Улы, Бийим, Мени языксын! Кызымды йин каты азаплайды», – деп кышкыра эди.

²³ Иса ога бир соьз де айтпады. Сонда сокталары Исадынъ касына келип: «Оны кув, артымыздан кышкырып келеди», – деп, тилеп басладылар.

²⁴ Иса хатынга: «Мен тек Исраилдинъ адаскан койларына йиберилгенмен», – деди.

²⁵ Хатын ювыклады да, Ога бас ийип: «Бийим! Болыс мага!» – деди.

²⁶ Ол явапка: «Оьтпекти балалардан алып, ийтлерге аткан ийги тувылды да», – деди.

²⁷ Хатын: «Аьше, Бийим, тек ийтлер де бийлерининъ сыпырасыннан туьскен оьтпек увакларын ашайдылар», – деп яваплады.

²⁸ Оннан сонъ Иса ога: «Эй хатын, сенинъ иманынъ куьшли ди. Сен тилегенше, сага болсын», – деди. Эм онынъ кызы сол саьатлей савартылды.

Иса доьрт мынъ аьдемди тойдырады

²⁹ Иса оннан шыгып, Галилея коьлине келди, тавга шыгып олтырды. ³⁰ Онда Онынъ касына коьп халк оьзлери мен аксакларды, сокырларды, сакатларды, сакавларды эм баскаларды алып келип, аягынынъ алдына салды. Ол баьрисин савартты. ³¹ Сонда халк сакавлардынъ соьйлегенин, сакатлардынъ сав болганларын, аксаклардынъ юргенлерин, сокырлардынъ коьзлери ашылганын коьрип сейирсинди, Исраил Алласын данъклады.

³² Иса сокталарын шакырып: «Халкка Меним яным авырыйды, неге десе Мени мен уьш куьн турып, оларда азык калмаган. Оларды уьйлерине аш йибермеге суьймеймен, олар йолда карувсызланарлар», – деди.

³³ Сокталары Ога: «Авлак ерде биз бу кадер халкты тойдырганша, оьтпек кайдан табаяк?» – дедилер.

³⁴ Иса: «Сизде неше оьтпек бар?» – деп сорады.

Сокталары: «Ети оьтпек эм бираз балык бар», – дедилер.

³⁵ Иса халкка ерге олтырмага буйырды. ³⁶ Сонъ Ол ети оьтпек пен балыкларды алды да, шуькир дувасын этип, сындырып, сокталарына узатты, сокталар да халкка уьлестирдилер. ³⁷ Баьриси де тойганынша ашадылар, калган кесеклерден де ети толы шетен йыйдылар. ³⁸ Ашаганлар, хатынлар ман балаларды санамай, доьрт мынъ аьдем бола эди. ³⁹ Сонъ халкты таркатканлай, Иса, кайыкка минип, Магдала ерлерине йол алды.

Коьктен нышан излев

¹ Парисейлер мен садукейлер Исага келип, Оны сынап, оларга коьктен нышан коьргистуьвин тиледилер.

² Иса оларга явапка: «Сиз аксамда „Коьк кызарганга коьре, куьн шувак болаяк; ³ эртенъликте де коьк карагылдым кызгылт болганга коьре, буьгуьн явынлы болаяк“ дейсиз. Экиюзлилер! Коьктинъ бетин айырып билесиз, а заманлардынъ нышанларын билалмайсызба? ⁴ Яман эм зина этуьвши несил нышан излейди, ама ога Юнус пайхамбардынъ нышаныннан баска нышан коьрсетилмеек», – деди. Сонъ, оларды калдырып, шыгып кетти.

Парисейлер мен садукейлердинъ ашыткысы

⁵ Аргы якка оьткенде, сокталар оьтпек алмага муткан эдилер. ⁶ Иса оларга: «Парисейлер мен садукейлердинъ ашыткыларыннан сак болынъыз!» – деп билдирди.

⁷ Олар болса оьз араларында: «Муны оьтпек алмаганымыз уьшин айтады», – деп, ойласып басладылар.

⁸ Оны билип, Иса оларга: «Эй, аз иманлылар, неге сиз, „Оьтпек алмадык“ деп, соьйлесесиз? ⁹ Энди де анъламайсызба? Бес мынъ аьдемге берилген бес оьтпек еткени, неше шетен оьтпек кесеклерди йыйганынъыз эсинъизде тувылма? ¹⁰ Доьрт мынъ аьдемге берилген ети оьтпек пен тойганнан сонъ да, неше шетен калган кесеклерди йыйдынъыз? ¹¹ Парисейлер мен садукейлердинъ ашыткысыннан сак болынъыз деп, Мен сизге оьтпеклердинъ уьстиннен айтпайтаганымды калай анъламайсыз?» – деди.

¹² Сонда сокталар Иса оларга оьтпек ашыткысы акында тувыл да, а парисейлер мен садукейлердинъ окувларыннан сак болынъыз деп айтканын анъладылар.

Петер Исады Масих деп таныйды

¹³ Иса Пилип Кесариясынынъ ерине келгенде, Оьзининъ сокталарыннан: «Халк Мени, Аьдем Улын, ким деп санайды?» – деп сорады.

¹⁴ Олар: «Бир кавымлар Шомылдырувшы Яхъя деп, оьзгелери болса Ильяс деп, а баскалары Еремия, яде пайхамбарлардынъ бириси деп айтадылар».

¹⁵ Иса сокталарыннан: «А сиз Мени ким деп санайсыз?» – деп сорады.

¹⁶ Шимон Петер булай яваплады: «Сен – яшав беруьвши Алладынъ Улы Масихсинъ».

¹⁷ Соннан сонъ Иса: «Юнус улы Шимон, сен наьсиплисинъ, неге десе бу затты сага анълаткан – инсан тувыл, а Меним коьктеги Атам. ¹⁸ Мен сага айтаман: Сен Петерсинъ+ 16:18* Петер: грекше «Петрос» атынынъ маьнеси «тас». эм Мен ямагатымды+ 16:18* Ямагатымды: яде «уьмметимди». сол тастынъ уьстине курарман эм ахыреттинъ куьши+ 16:18* Куьши: грекше «капылары». ога етпеек. ¹⁹ Алладынъ Патшалыгынынъ ашкышларын сага береекпен: сен ерде не байласанъ, сол коькте де байланаяк; ерде неди шешсенъ, сол коькте де шешилеек», – деди. ²⁰ Сол заманда Иса сокталарына Оьзининъ Масих болганын биревге де айтпаска каты этип буйырды.

Иса оьлип тирилеегин билдиреди

²¹ Сол заманнан алып, Иса сокталарына Оьзининъ Ерусалимге бармага, аксакаллардан, бас дин куллыкшылардан эм дин аьлимлерден коьп азап шекпеге, оьлтирилмеге, уьшинши куьн тирилмеге керегин анълатып баслады.

²² Петер Исады шетке шыгарып: «Алла сакласын, Раббий! Бу аьллер Сен мен болмасын!» – деп тыймага шалысты.

²³ Иса Петерге бурылып: «Кет касымнан, шайтан! Сен Мени йолдан тайдырмага куьресесинъ. Сен Алла ойлаганша тувыл, аьдемше ойлайсынъ», – деди.

²⁴ Сонъ Иса сокталарына: «Ким Меним артымнан келмеге суьйсе, сол оьзи оьзиннен кайталасын, онда оьлеек кашын коьтерип, Мага иерсин. ²⁵ Неге десе ким оьз яшавын сакламага суьйсе, сол оны йойтар; а ким яшавын Меним уьшин йойтса, сол оны табар. ²⁶ Аьдем, буьтин дуныяды бийлеп, оьзининъ яшавын зыян этсе, муннан ога не пайда? Ол оьзининъ яшавы уьшин кайдай тоьлев берер? ²⁷ Неге десе Аьдем Улы атасынынъ данъкы ман, Оьзининъ маьлеклери мен бирге келеек: сол заманда аьр кимге ислерине коьре тийислисин береек. ²⁸ Сизге дурысын айтаман: булайда туратаганлардынъ кайбиревлери, Аьдем Улынынъ Патша болып келгенин коьрмей, оьлмееклер», – деди.

Исадынъ шырайы туьрленеди

¹ Алты куьн озганлай, Иса Петерди, Якупты эм онынъ иниси Яхъяды алып, ялгыз оларды бийик тавга мингистти. ² Олардынъ алдында туьрленип кетти. Онынъ юзи куьндей яйнады, кийимлери болса, куьннинъ ярыгындай, ап-пак болдылар. ³ Сонда сокталарга Иса ман соьйлесип турган Муса эм Ильяс коьриндилер. ⁴ Сол вакыт Петер Исага: «Раббий! Биз мунда турсак калай аьруьв эди! Суьйсенъ, мунда уьш кос курайым: бири Сага, бири Мусага, бири де Ильяска», – деп айтты.

⁵ Петер бу соьзлерди айта турып, оларды ярык булыт каплады эм булыттынъ ишиннен бир давыс: «Бу – Меним суьйген Улым, Мен Ога разыман. Онынъ айтканын тынъланъыз!» – деди.

⁶ Сокталар муны эситкенде бек сескендилер, коркып, эт бетлериннен йыгылдылар. ⁷ Иса болса янларына келип, оларга колы ман тийип: «Турынъыз, коркпанъыз», – деди. ⁸ Коьзлерин ашып караганда, Исадан баска биревди де коьрмедилер.

⁹ Сонъ тавдан туьскенде, Иса оларга: «Аьдем Улы оьлилерден тирилгенге дейим, бу коьргенинъизди биревге де айтпанъыз», – деп буйырды.

¹⁰ Сокталары Исадан: «Дин аьлимлери, бас деп, Ильяс келмеге керегин неге айтадылар?» – деп сорадылар.

¹¹ Иса оларга: «Дурыс, Ильяс эрте келип, баьрин де алдынгы аьлине кайтарар. ¹² Ама айтаман сизге: Ильяс келген, тек аьдемлер оны танымаганлар, ога суьйгенлеринше эткенлер. Аьдем Улы да олардан сондай азап коьреек», – деди. ¹³ Сол заманда сокталары, Иса оларга Шомылдырувшы Яхъя акында айтканын, анъладылар.

Йинли ястынъ сав болувы

¹⁴ Олар халк йыйылган ерге ювык келгенде, бир киси Исадынъ аягына йыгылды да: ¹⁵ «Бийим, меним улымды языксын, ол талма маразлы эм бек кыйналады, коьп кере отка да, сувга да атылды!

¹⁶ Мен оны Сенинъ сокталарынъа да аькелген эдим, тек олар балады саварталмадылар», – деп тиледи.

¹⁷ Иса: «Эй, имансыз, йолдан шыккан несил! Кашанга дери Мен сиз бен болаякпан? Мага не шаклы заман сизди тоьзбеге керек? Аькелинъиз ясты мунда Мага», – деди. ¹⁸ Иса йинге каты буйырды. Йин баладан шыкты, бала сол саьатлей сап-сав болды.

¹⁹ Сокталар Иса ман ялгыз калганда, Ога ювыклап келип: «Йинди неге биз кувып болмадык?» – деп сорадылар.

²⁰ Иса булай яваплады: «Неге десе тийислисинше ынанмайсыз. Сизге дурысын айтаман: эгер шуьшитки буьртиги кадер иманынъыз болса, сиз бу тавга „Булайдан ана ерге коьш“ десенъиз, ол коьшер эм сиз эталмаган зат болмас. ²¹ Ама бу тукым йин тек [ораза тутып] дува этуьв мен кувылады», – деди.

Иса оьлип тирилеегин тагы да билдиреди

²² Галилеяда болган заманларында, Иса оларга: «Аьдем Улы аьдемлердинъ колына берилеек. ²³ Олар Оны оьлтирееклер, ама Ол уьшинши куьн тирилеек», – деди. Сокталары бек кайгырдылар.

Алла уьйине берилген ясак

²⁴ Олар Капарнаумга кайтканда, ясак йыювшылар Петердинъ касына келип: «Сизинъ Устазынъыз Алла уьйине берилеек эки драхмалык+ 17:24* Драхма: бир динар – Исадынъ заманында исшидинъ бир куьнлик агы. ясакты бермеспе?» – деп сорадылар.

²⁵ Петер: «Берер», – деди.

Ол уьйге киргенде, Иса оннан алдын: «Сен кайтип ойланасынъ, Шимон? Ердинъ патшалары кимлерден ясак йыядылар? Оьзлерининъ улларыннан ма, яде баскалардан ма?» – деп сорады.

²⁶ Петер Ога: «Баскалардан», – деди.

Иса: «Олай болса уллар ясактан босатыладылар. ²⁷ Тек олардынъ хаьтерин калдырмас уьшин, коьлге барып, кармак тасла, энъ алдын туьскен балыктынъ авызын ашсанъ доьрт драхмалык акша табарсынъ. Оны Мен уьшин де, оьзинъ уьшин де оларга бер», – деди.

Ким энъ маьнели?

¹ Сол заманда сокталары Исадынъ касына келип: «Алладынъ Патшалыгында энъ уьйкен ким?» – деп сорадылар.

² Иса бир балады шакырып, оны олардынъ ортасына салып: ³ «Сизге дурысын айтаман: туьрленмесенъиз эм де балаларша болмасанъыз, Алладынъ Патшалыгына бир заманда да киреек тувылсыз. ⁴ Соны ман, бу баладай, оьзин ким кишкейге санаса, сол Алладынъ Патшалыгында энъ уьйкенге саналаяк. ⁵ Мунадай бир балады Меним атымнан ким кабыл этсе, сол Мени кабыл этеди.

Йолдан тайдырув акында

⁶ Мага ынанувшы бу кишкейлерден бирин ким йолдан тайдырса, мойнына уьйкен туьйирмен тасы байланып, денъиздинъ теренине йиберилсе, ога ийги болар эди. ⁷ Аьдемлерди йолдан тайдыратаган затлардан дуныяга кайгы! Бу баьри затлар болмага керекли, тек оларды болдырганга кайгы!

⁸ Эгер сени колынъ яде аягынъ йолдан тайдыратаган болса, оларды кес те тасла. Эки колынъ эм эки аягынъ ман оьмирлик отка тасланганнан эсе, яшавга колсыз яде аяксыз киргенинъ яхшы. ⁹ Эгер сени коьзинъ йолдан тайдыратаган болса, оны юлкып алып тасла. Эки коьз бен яханемнинъ отына тасланганнан эсе, яшавга бир коьзинъ мен киргенинъ яхшы.

¹⁰ Тек каранъыз, сол кишкейлердинъ бирисин де корламанъыз! ¹¹ Аьдем Улы йойтылганды излемеге эм куткармага келген, сайсы.

Адаскан кой акында таварых

¹² Сиз калай ойлайсыз? Эгер биревдинъ юз койы болып, солардынъ бириси адасса, ол токсан тогызын тавларда калдырып, адасканды излеп кетпеспе? ¹³ Эм эгер ол оны тапса, сизге дурысын айтаман: адаспаган токсан тогызыннан эсе, ога бек куванар. ¹⁴ Соьйтип те сизинъ Коьктеги Атанъыз бу балалардынъ бирисининъ де йойылувын унамайды.

Куьна этетаган кардаш акында

¹⁵ Эгер де (иман) кардашынъ сага карсы куьна этсе, ога бар да экевинъизден экев коьзбен-коьз янъылысын ога айт. Эгер ол сенинъ соьзинъе тынъласа, кардашынъды кайтара табарсынъ. ¹⁶ Эгер ол сени тынъламаса, эки яде уьш шааттынъ айтканы ман аьр соьзди беркитер уьшин, бир яде эки аьдем оьзинъ мен алып бар. ¹⁷ Оларга да тынъламаса, иман ямагатына айт; ямагатка да тынъламаса, сен ога, имансызга яде ясакшыга карагандай, караяксынъ.

¹⁸ Сизге дурысын айтаман: сиз ерде не байласанъыз, сол коькте де байланаяк, ерде неди шешсенъиз, сол коькте де шешилеек. ¹⁹ Тагы да бир кере айтаман сизге: ер юзинде сизинъ аранъыздан эки аьдем кайбир ис акында дува этпеге келисселер, Меним Коьктеги Атам олардынъ тилеклерин кабыл этер. ²⁰ Неге десе эки яде уьш аьдем Меним атым ман йыйылган ерде, Мен олар ман бирге боларман», – деди.

Кеширип билмеген кул акында таварых

²¹ Сол заманда Петер Исадынъ касына келип: «Раббий! Мага карсы куьна эткен кардашымды неше кере кеширмеге керек ти, ети кереге дейим ме?» – деп сорады.

²² Иса ога: «Сага етиге дейим демеймен, а етисерден етпис кере. ²³ Алладынъ Патшалыгы бу себептен оьзининъ кулларынынъ борышларын эсапламага суьйген патшага усайды. ²⁴ Патша эсаплавды баслаган заманда, ога он мынъ талант+ 18:24* Талант: Иса заманында исшидинъ 15 йыллык кыйын агы. борышы болган биревди аькелдилер. ²⁵ Борышлы кисидинъ тоьлемеге заты болмаганнан себепли, патша онынъ оьзин, хатынын, балаларын эм болган баьри муьлкин сатып, борышты тоьлемеге буйырды. ²⁶ Сол заманда кул онынъ аягына йыгылып: „Бийим! Бираз тоьз мага, сага баьрин тоьлермен“, – деп, бас ийди. ²⁷ Бий кулды аяп, баьри борышын кеширип, оны йиберди.

²⁸ Ама кул кете барып, йолдасларыннан ога юз динар борышлы болган биревди йолыкты, оны сермеп ыслап: „Борышынъды тоьле!“ – деп, бугындырып баслады. ²⁹ Сонда йолдасы онынъ аягына йыгылып: „Бираз тоьз мага, мен сага тоьлермен“, – деп тиледи. ³⁰ Болган уьшин ол унамады, борышын тоьлегенге дейим карамай, аькетип йолдасын тутнакка капатады. ³¹ Бу исти коьрген баска куллар юреклери бек кыйналып, барып бийлерине болган ис акында айттылар.

³² Бийи оны шакырып: „Яман кул! Сен меннен тилегенинъ уьшин мен баьри борышынъды кеширген эдим. ³³ Мен сени аягандай, сен де оьзинънинъ йолдасынъды аяп болмадынъма?“ – деди. ³⁴ Патша ашувланып, баьри борышын тоьлеп кутылганга дейим, сол кулды азап шектиретаганларга берди. ³⁵ Эгер дейим сиз оьз кардашларынъызды ак юректен кеширип билмесенъиз, Меним Коьктеги Атам да аьр биринъизге соьйтип этеек», – деди.

Талак акында

¹ Соьзин кутарып, Иса Галилеяды калдырып, Юдея ерлерине, Йордан сувынынъ аргы ягына кетти. ² Онынъ артыннан коьплеген аьдемлер ызладылар. Иса онда оларды савартып барды.

³ Парисейлер Исага ювык келип, Оны сынамага суьйип: «Байынынъ пишесине талак салмага кайдай сылтав болса да эркинлиги барма?» – деп сорадылар.

⁴ Иса оларга явап берип, булай айтты: «Яратувшы бас деп эр киси мен хатынды яратканын, ⁵ „Сога коьре де, эр киси ата-анасын койып, хатынына байланар, экеви де бир кевде болады“ деп айтканын сиз окымагансызба? ⁶ Соьйтип олар экев тувыллар, олар бир кевде. Эне сол себепли де Алла кавыстырганларды аьдем айырмасын».

⁷ Парисейлер: «Ол заманда неге Муса эрдинъ айырылысув кагытын берип, пишесин талаклавын буйырган?» – дей бердилер.

⁸ Иса оларга: «Ийнат болганынъыз уьшин Муса сизге пишелеринъизди талакламага ызын берген. Тек басында соьйтип болмаган. ⁹ Сизге айтаман: ким эр-хатынлык алаллыкты бузганы уьшин болмай, баска себептен пишесин талаклап, баска хатынга уьйленсе, сол зиналык этеди», – деди.

¹⁰ Сокталары Исага: «Эр кисидинъ хатыны алдында борышы сол кадер каты болатаган болса, хатын алмаганы ийги», – дедилер.

¹¹ Иса: «Бу соьзлеримди баьриси де кабылламайдылар. Тек кимге бу куьш берилген – сол кабыллар. ¹² Бир кесеклер аналарыннан уьйленмеге ярамай тувганлар, баскаларды аьдемлер соьйтип эткенлер, уьшиншилер Алладынъ Патшалыгы уьшин уьйленмеске унайдылар. Ким муны кабыл этип алса, солай этсин», – деди.

Иса саьбийлерге яхшылык тилейди

¹³ Оннан сонъ Исага, колын тийгистип, яхшылык тилесин деп, саьбийлерди аькелдилер. Сокталар болса оларды тыйдылар. ¹⁴ Иса: «Койынъыз сабийлерди, оларга Мага келмеге шырмав этпенъиз, неге десе Алладынъ Патшалыгы сондайлардыкы», – деди. ¹⁵ Эм балалардынъ басларына колын салып, яхшылык тилеп, сол ерден кетти.

Байлык эм оьмирлик яшав

¹⁶ Сонъ бирев келип Исага: «Устаз, оьмирлик яшавды алар уьшин мага кайдай яхшылык этпеге керек?» – деп сорады.

¹⁷ Иса ога: «Неге Мага яхшылык акында сорайсынъ? Бир Алладан баска эш бирев де яхшы тувыл. Оьмирлик яшавга кирмеге суье болсанъ, Онынъ парызларын толтыр», – деди.

¹⁸ Ол: «Кайсыларды?» – деди.

Иса: «Аьдем оьлтирме, зиналык этпе, урлама, ялган шаатлык этпе, ¹⁹ атанъ ман ананъды оьрметле, ювыгынъды оьзинъди суьйгендей суьй», – деп яваплады.

²⁰ Яс Исага: «Булардынъ баьрисин де (бала шагымнан) толтыраман, мага энди де не етиспейди?» – деп сорады.

²¹ Иса ога: «Тамам болмага суьйсенъ, бар эм болган муьлклеринъди сат та, акшасын ярлыларга уьлестир, сонда коькте карызна табарсынъ. Оннан сонъ кел, Меним артымнан ызла», – деди.

²² Бу соьзлерди эситкенде, яс мыдах болып кетти; неге десе онынъ коьп муьлки бар эди.

²³ Сонда Иса сокталарына: «Сизге дурысын айтаман: бай аьдемге Алла Патшалыгына кирмеге кыйын. ²⁴ Энди де айтаман сизге: бай аьдемге Алла Патшалыгына кируьвден эсе, туьеге ийне коьзиннен оьтуьв тыныш», – деди.

²⁵ Оны эситкенде, сокталары бек сейирсинип: «Солай болса, ким куткарылмага болар экен?» – дедилер.

²⁶ Иса оларга карап: «Аьдемлерге бу этип болмас зат, ама Алла баьри затты этип болады», – деди.

²⁷ Ол заманда Петер Оннан: «Мине биз баьри затты да калдырып, Сенинъ артынънан ызладык; а бизге оннан не болаяк?» – деп сорады.

²⁸ Иса оларга: «Сизге дурысын айтаман: сиз, Меним артымнан барганлар, дуныя янъырганда, Аьдем Улы Оьзининъ мактавлы тагына олтырган заманда, Исраилдинъ он эки ырувына оьким этпеге он эки такка олтыраяксыз. ²⁹ Меним атым уьшин уьйлерин, ага-инилерин, аьпте-синълилерин, атасын, анасын, пишесин, саьбийлерин, эгин ызанларын калдырган аьр бир аьдем, юз кере артык алаяк эм оьмирлик яшав да табаяк. ³⁰ Ама алдыдагылардынъ коьбиси артта, арттагылардынъ коьбиси алдыда болаяк», – деди.

Юзим бавдагы исшилер акында таварых

¹ «Алладынъ Патшалыгы эртенъ мен эртенъликте юзим бавына ялшылар алмага шыккан уьй иесине усайды. ² Ол исшилер мен, бир куьнге бирер динар тоьлемеге деп, ярасып, оларды оьзининъ юзим бавына йиберди.

³ Уьшинши саьатке+ 20:3* Уьшинши саьат: саьат 09:00. ювыклаганда ол шыгып, майданда бос турган баска аьдемлерди коьрди. ⁴ Оларга да: „Келинъиз сиз де Меним юзим бавыма, сизге тийислисин берермен“, – деди. Олар бардылар.

⁵ Тагы да алтыншы эм тогызыншы саьатке+ 20:5* Алтыншы эм тогызыншы саьат: саьат 12:00 эм 15:00. ювыклаганда шыгып соьйтип этти. ⁶ Сонъында он биринши саьатке+ 20:6* Он биринши саьат: саьат 17:00. ювык заманда шыгып, бос турган баска аьдемлер тапты да оларга: „Сав куьнди сиз мунда бос неге турасыз?“ – деди.

⁷ Олар ога: „Бизди бирев де ялга алмаган“, – дедилер.

Уьйдинъ иеси оларга: „Сиз де меним юзим бавыма келинъиз, куллыгынъызга коьре мен тоьлермен“, – деди.

⁸ Кас каралганда юзим бавынынъ иеси оьзининъ ис юргистуьвшисине: „Исшилерди шакыр да, сонъында келгенлерден баслап, бириншилерге дейим, олардынъ кыйын акларын бер“, – деди.

⁹ Он биринши саьатлерде келгенлер бирер динар алдылар. ¹⁰ Биринши болып келгенлер олардан коьп алармыз деп саклаган эдилер. Тек олар да бирер динар алдылар. ¹¹ Куллык акларын алганлай, олар уьйдинъ иесине разы болмаганларын айтып басладылар: ¹² „Бизден сонъ келгенлер бир саьат ислегенлер, а сен оларды бизи мен – куьннинъ кыздырувына тоьзип ислегенлер мен – тенъ эттинъ“, – дедилер.

¹³ Юзимши олардынъ биревине яваплап: „Досым, мен мунда янъылыс этпеймен: сен мени мен бир динарга яраспаганма эдинъ? ¹⁴ Оьзинъдикин ал да кет; мен бу арттагыларга да сага бергенимди бермеге суьемен. ¹⁵ Мен оьзимнинъ акшамды суьйгенимше кулланмага эркин тувылманма? Йок десе меним юмартлыгым уьшин куьнлейсинъме?“ – деди.

¹⁶ Арттагылар мине сондай алдыда, а алдыдагылар артта болаяклар».

Иса оьлип тирилеегин уьшинши кере билдиреди

¹⁷ Ерусалимге бара турганда Иса он эки соктасын йолдынъ бир янына шыгарып оларга:

¹⁸ «Мине биз Ерусалимге бараятырмыз. Онда Аьдем Улы бас дин куллыкшылары ман дин аьлимлерининъ колына берилеек. Олар Оны оьлтирмеге оьким шыгараяклар.

¹⁹ Оны маскаралап, камышыламага эм кашка кермеге баска миллетлилерге тапшыраяклар, тек Ол уьшинши куьнинде тирилеек», – деди.

Зебедей улларынынъ тилеги

²⁰ Сол заманда Зебедей улларынынъ анасы уллары ман Исадынъ касына келди. Ога бас ийип, тилеги бар экенин айтты.

²¹ Иса: «Сен не тилейсинъ?» – деди.

Кыскаяклы: «Меним бу эки улыма Патшалыгынъда бирине онъ янынъда, экиншисине сол янынъда олтырмага разылыгынъды бер», – деп тилек салды.

²² Иса явапка: «Не тилегенинъизди билмейсиз. Мен ишеек аяктан+ 20:22* Бу аятта аяктан ишуьв эм сувда шомылдырылув – азап шегуьвдинъ символлары. ишпеге, Мен шомылдырылаяк сувда шомылдырылмага боларсызба?»

Олар: «Болармыз», – дедилер.

²³ Сонъ Иса оларга: «Элбетте, Мен ишеек аяктан ишеексиз, [Мен шомылдырылаяк сувда шомылдырылаяксыз]. А онъ янымда эм сол янымда олтырувга эркинлик беруьв Меним колымда тувыл. Ол орынлар Атам кимлерге аьзирлеген болса, соларга байыр», – деди.

²⁴ Муны эситип, калган он сокта эки кардашка ашувландылар. ²⁵ Иса оларды касына шакырып, булай айтты: «Сиз билесиз, миллетлердинъ басшылары халкты юмсайдылар, уьйкен аьдемлери де оларды бойсындырадылар. ²⁶ Сизинъ аранъызда сондайлар болмасын. Керисинше, сизинъ аранъызда уьйкен болмага суьйген – ыргатынъыз болсын. ²⁷ Сизинъ аранъызда биринши болмага суьйген – кулынъыз болсын. ²⁸ Сондай болып Аьдем Улы да Оьзине куллык эттирер уьшин тувыл, Оьзи куллык этпеге, курман болып коьплерди куткарып, Оьзининъ янын бермеге келген».

Эки сокырдынъ коьзлери ашылады

²⁹ Олар Ериходан шыкканда, коьп халк Исадынъ артыннан барды. ³⁰ Онда йолдынъ янында олтырган эки сокыр, Исадынъ оьтип бараятырганын эситип: «Даут Улы, Бийимиз, бизди языксын!» – деп кышкырып басладылар.

³¹ Халк болса, оларды тыйып, уьндетпеске шалысты, а олар: «Даут Улы, Бийимиз, бизди языксын!» – деп тагы да бек кышкырыкладылар.

³² Иса токтап, оларды шакырып: «Мен сизге эткендей не зат тилейсиз?» – деп сорады.

³³ Олар: «Бийимиз! Коьзлеримиз ашылсын деп тилеймиз», – дедилер.

³⁴ Иса, языксынып, олардынъ коьзлерине тийди. Сол саьат сокырлардынъ коьзлери ашылдылар эм экеви де Онынъ артыннан кеттилер.

Иса Ерусалимге киреди

¹ Олар Ерусалимге ювыклап келип, Зейтун тавында орынласкан Бетпагей элине еткенде, Иса алдыга эки соктасын булай айтып йиберди: ² «Алдынъыздагы элге барынъыз. Онда киргенлей, байланып турган эшекти эм онынъ касында баласын табарсыз. Оларды шешип, Мага алып келинъиз. ³ Эгер ким де болсын бирев, неге соьйтип этесиз деп, сораса, „Олар Раббийге керек, Ол оларды тез артына йиберер“ деп, айтарсыз».

⁴ Бу зат пайхамбар аркалы билдирилген соьзлер толтырылар уьшин болды. Ол булай айткан: ⁵ «Сионнынъ кызына+ 21:5* Сионнынъ кызы: Ерусалимнинъ яшавшылары. : „Мине патшанъ ана эшекке эм эшек баласына минип, ювас болып, сага келеятыр“ деп айтынъыз».

⁶ Сокталар барып, Иса оларга айткандай, эттилер. ⁷ Олар ана эшекти эм онынъ баласын аькелдилер, оларга абаларын юкледилер эм Иса абалардынъ уьстине олтырды. ⁸ Коьп халк оьз абаларын йол уьстине яйдылар, баскалары, тереклерден бутаклар кесип, йол уьстине тоьсей эдилер. ⁹ Алдыда барган халк та, арттан келгенлер де: «Дауттынъ Улына осанна!+ 21:9* Осанна: арамей тилинде «Энди куткар!» деген алгыс соьз. Раббийдинъ аты ман келеятырган муьбарек болсын! Аллаху-Таалага осанна!» – деп кышкырып бардылар.

¹⁰ Иса Ерусалимге киргенде, шахар козгалды эм баьриси: «Ким ди Ол?» – деп сорай эдилер.

¹¹ Халк: «Бу Галилеядагы Назареттен шыккан Иса Пайхамбар», – деп, яваплай эди.

Иса Алла уьйиннен саьвдегерлерди кувады

¹² Иса Алла уьйининъ каралдысына киргенлей, онда сатув-алув этуьвшилердинъ баьрисин де кувды, акша авыстырувшылардынъ сыпыраларын, коьгершин сатувшылардынъ олтыраларын авдарды. ¹³ Оларга: «„Меним уьйиме, дува уьйи деп аталар“ деп язылган, а сиз оны йолбасарлар отанына айландыргансыз!» – деди.

¹⁴ Алла уьйининъ каралдысында Исадынъ касына сокырлар эм аксаклар келдилер, Ол да оларды савартты. ¹⁵ Бас дин куллыкшылар ман дин аьлимлери болса, Ол эткен сейир ислерди эм Алла уьйининъ каралдысында саьбийлердинъ «Даут Улына осанна!» – деп кышкырганларын коьрип, ашувландылар.

¹⁶ Ога: «Олардынъ не айтып кышкырганларын эситесинъме?» – дедилер.

Иса болса олардан: «Аьше! Сиз бир заманда да „Яс саьбийлердинъ эм эмшектеги балалардынъ авызыннан Сен Оьзинъди мактаттынъ“ дегенди окымагансызба?» – деп сорады. ¹⁷ Сонъ оларды калдырып, шахардан шыкты да Бетхинийге барып конды.

Курыган ынжыр тереги

¹⁸ Танъда шахарга кайтаятырганда, Иса аш болган эди. ¹⁹ Йол бойында Ол бир ынжыр терегин коьрди, касына келип, япыраклардан баска бир зат та таппаганда: «Муннан сонъ бир заманда да сенде емис болмасын!» – деди. Сол саьатлей ынжыр тереги курып калды.

²⁰ Муны коьргенде сокталар: «Ынжыр тереги сол саьатлей калай курыды?» – деп сейирсиндилер.

²¹ Иса оларга яваплап: «Сизге дурысын айтаман: шекленмей ынана болсанъыз, ынжыр терекке этилген мен калмай, бу тавга да: „Коьтерил де денъизге атыл!“ десенъиз, ол да болар. ²² Эгер дейим иманлы болсанъыз, дува ман не тилесенъиз де соны алаяксыз», – деди.

Исадынъ куваты акында сорав

²³ Иса Алла уьйининъ каралдысына келип уьйреткен вакытта, бас дин куллыкшылары ман халк аксакаллары Онынъ янына келип: «Сен буларды кайсы куват пан этесинъ? Сондай куватты Сага ким берген?» – деп сорадылар.

²⁴ Иса оларга: «Мен де сизден бир зат сорайым. Оны мага айтсанъыз, Мен де сизге буларды кайсы куват пан этетаганымды айтарман. ²⁵ Яхъядынъ аьдемлерди сувда шомылдырувы кайдан эди: коьктен ме яде аьдемнен ме?» – деди.

А олар оьз ара булай соьйлестилер: «„Коьктен“, – десек, Ол бизге „Сонъ неге ога ынанмаган эдинъиз?“ – деп айтар, ²⁶ А „Аьдемнен“, – десек, халктан коркамыз, Яхъяды олар баьри де пайхамбар деп санайдылар».

²⁷ Сонъ Исага явапка: «Билмеймиз», – деп явапладылар.

Ол да: «Мен де буларды кайсы куват пан этетаганымды сизге айтаяк тувылман», – деди.

Эки улдынъ акында таварых

²⁸ «Мунадай затка сиз не айтарсыз. Бир аьдемнинъ эки улы болган. Ол бириншисининъ янына барып: „Ясым, бар буьгуьн юзим бавымда исле“, – дейди.

²⁹ Ол десенъ: „Баралмаспан“– деп, сонъ артта оькинип, барады.

³⁰ Аталары экиншисининъ янына барып, ога да соьйтип тилейди. Улы явапка: „Барайым, бийим“, – дейди, ама бармай калады.

³¹ Экевининъ кайсысы аталарынынъ тилегин толтырган?»

Ога: «Бириншиси», – дедилер.

Иса оларга: «Сизге дурысын айтаман: Алладынъ Патшалыгына ясакшылар ман каьхпелер сизден эсе алдыда барадылар. ³² Неге десе Яхъя сизге тувра йол ман келгенде, сиз ога ынанмагансыз, ясакшылар ман каьхпелер ога ынанганлар. А сиз муны коьргенде де, сонъында да оькинип ога ынанмагансыз!»

Яман юзимшилер акында таварых

³³ «Тагы бир баска таварыхка тынъланъыз. Бир муьлк иеси юзим бавын олтыртады, тоьгерегине кора этеди, онда юзим эзгиш казып, каравылшыга бийиклев курады, сонъ бавды юзимшилерге ялга берип, тыс элге кетеди. ³⁴ Емис йыюв заманы еткенде, онъыстан туьскен пайын алаяк болып, юзимшилерге оьзининъ кулларын йибереди. ³⁵ Юзимшилер онынъ кулларын ыслап, биревлерин тоьбелейдилер, экиншилерин оьлтиредилер, уьшиншилерин тас пан сыбалайдылар. ³⁶ Ол тагы да алдынгыннан да коьп баска кулларын йибереди; оларга да солай этедилер. ³⁷ Сонда ол, „Улымнан уялырлар“ деп, оларга оьзининъ улын йибереди.

³⁸ Ама юзимшилер онынъ улын коьрип, бирбирлерине: „Бу – муьлктинъ асабасы. Кел оны оьлтиреек, муьлк бизге калар“, – дейдилер. ³⁹ Оны ыслап, бавдан тыска шыгарып, оьлтиредилер. ⁴⁰ Энди юзим бавынынъ иеси келгенде, бу юзимшилерге не этер экен?»

⁴¹ Олар Исага: «Ол яман аьдемлерди яман оьлтирер, юзим бавын да ога заманында емислерин берип тураяк баска юзимшилерге берер», – дедилер.

⁴² Иса: «Кие Язувларда: „Уьй курувшылар яравсыз деп таслаган тас муьйистинъ негизин салган тасы болды. Бу – Раббий эткен ис, оны коьргенде сейирге каламыз,“ – деп язылганын сиз бир заманда да окымагансызба?

⁴³ Сонынъ уьшин сизге айтаман: Алладынъ Патшалыгы сизден алынаяк, хайырын тийгистеек халкка берилеек.

⁴⁴ Сол тастынъ уьстине ким йыгылса – шашылар, а кимнинъ уьстине сол тас туьссе – эзилер».

⁴⁵ Бас дин куллыкшылар эм парисейлер Онынъ таварыхларын эситкенде, Ол оьзлерининъ акында айтканын анъладылар. ⁴⁶ Исады ысламага сылтав изледилер, ама халктан корктылар; неге десе халк Онынъ пайхамбар болганын билетаган эди.

Неке кыюв тойдынъ акында таварых

¹ Иса халкты таварыхлар ман уьйреткенин бардыра берди: ² «Алладынъ Патшалыгы улына неке кыюв той эткен бир патшага усайды. ³ Ол оьзининъ кулларын неке кыюв тойга конакларды шакырмага деп йиберген, тек олар келмеге унамаганлар.

⁴ Сонда ол: „Мине зияпетимди аьзирледим: бугаларым, асыраган бузавларым сойылган, баьри де аьзир, неке кыюв тойга келинъиз деп, конакларга билдиринъиз“, – дегенди айтып, баска кулларын йибереди.

⁵ Олар болса, шакырувга эс бермей, кими сабанына, кими сатув-алувына кетедилер. ⁶ Баскалары онынъ кулларын ыслап тоьбелейдилер эм оьлтиредилер. ⁷ Оны эситкенде, патша ашувланып, оьзининъ аскерин йибереди, кыянатшыларды оьлтиртеди, шахарларын да яктыртады.

⁸ Сонъ кулларына: „Той асы аьзир, а шакырылганлар ога тийисли болмадылар, ⁹ Сиз энди йоллар айкаскан ерлерге барынъыз, сонда кимди тапсанъыз да, баьрисин де неке кыюв тойга шакырынъыз“, – дейди. ¹⁰ Соьйтип куллар, йолларга шыгып, баьри тапкан аьдемлерин: яманларды да, яхшыларды да йыядылар эм той уьйи конаклардан толады.

¹¹ Патша конакларга карамага кирип, онда той кийим киймеген бир аьдемди коьрип, ¹² Ога: „Дос! Той кийимсиз сен мунда калай киргенсинъ?“ – дейди. Киси уьндемейди.

¹³ Ол заманда патша куллыкшыларына: „Онынъ колларын, аякларын байлап, тыс каранъалыкка тасланъыз. Онда аьдемлер йылап, тислерин кыршылдатаяклар“, – дейди.

¹⁴ Сога коьре, шакырылганлар коьп, сайланганлар аз».

Урым императорына ясак

¹⁵ Сонъ парисейлер кетип, Исады соьзлери мен кайтип ыслайык экен деп, кенъес эттилер. ¹⁶ Олар Исага оьзлерининъ сокталарын эм патша Иродтынъ аьдемлерин йиберип: «Устаз! Сен туьз соьзли болып, Алладынъ йолына туьз уьйреткенинъди билемиз. Ким де болсын онынъ ойлаганына эс бермейсинъ, неге десе кимге де болсын сога ярамага куьреспейсинъ. ¹⁷ Айт бизге: Сен кайтип ойлайсынъ? Кесарга+ 22:17* Кесар: урым императордынъ титулы. ясак тоьлемеге тийислиме яде тийисли тувылма?»

¹⁸ Иса болса олардынъ яман ниетлерин билип: «Неге сынайсыз Мени, экиюзлилер? ¹⁹ Ясакка берилетаган акшады Мага коьрсетинъиз», – деди. Исага бир динар аькелип бердилер. ²⁰ Иса: «Мунда кимнинъ суьврети эм кимнинъ аты язылган?» – деп сорады.

²¹ «Кесардыкы», – дедилер.

Иса: «Солай болса, кесардыкын кесарга, Алладыкын Аллага беринъиз», – деди. ²² Муны эситкенлей, парисейлер сейирсинип, Исады калдырып кеттилер.

Тирилуьв акында сорав

²³ Оьлгенлер тирилмес деп айтатаган садукейлер сол куьн Исага келип, булай деп сорадылар: ²⁴ «Устаз! Муса (Тауратта): „Баласы болмай, ким оьлсе, кардашы онынъ пишесин алып, оьлген кардашы уьшин тукым тувдырсын“, – деп айткан. ²⁵ Бизде ети кардаш бар эди. Бириншиси уьйленди, баласы болмай, пишесин экинши кардашына калдырып, оьлип кетти. ²⁶ Экиншиси де, уьшиншиси де, етиншисине дейим де соьйтип болды. ²⁷ Баьрисининъ артыннан хатын да оьлди. ²⁸ Солай болганда кыямет куьнинде сол хатын кайсысынынъ пишеси болаяк экен? Неге десе ол баьрисининъ де пишеси болган».

²⁹ Иса оларга явапка: «Не Кие Язувларды, не Алладынъ куьдиретин билмейсиз, онынъ уьшин янъыласыз. ³⁰ Неге десе тирилгеннен сонъ уьйленеек те, байга бараяк та тувыллар, олар Алладынъ коьктеги маьлеклериндей болаяклар. ³¹ А оьлгенлердинъ тирилуьви акында Алладынъ сизге айтканын окымагансызба? ³² Алла: „Мен Ибрагимнинъ, Исхактынъ эм Якуптынъ Алласыман“ деген. Алла оьлгенлердинъ тувыл, тирилердинъ Алласы», – деди.

³³ Халк соны эситкенде, Онынъ уьйретуьвине сейирсинди.

Энъ маьнели парыз

³⁴ Парисейлер, Иса садукейлердинъ авызларын тыйганын эситкенлей, бирге йыйылдылар. ³⁵ Сонъ олардынъ бири, Таурат аьлими, Оны сынап: ³⁶ «Устаз! Тауратта энъ маьнели парыз кайсы?» – деп сорады.

³⁷ Иса ога: «„Раббий Алланъды буьтин юрегинъ, янынъ, акылынъ ман суьй“. ³⁸ Бу – биринши эм де энъ маьнели парыз. ³⁹ Экиншиси ога усайды: „Ювыгынъды оьзинъди суьйгендей суьй“. ⁴⁰ Савлай Таурат та, пайхамбарлардынъ окувлары да бу эки парызга негизленедилер».

Масих кимнинъ улы?

⁴¹ Парисейлер йыйылганда Иса: ⁴² «Масихтинъ акында сиз кайтип ойлайсыз? Ол кимнинъ Улы?» – деп сорады.

Ога: «Дауттынъ», – дедилер.

⁴³ Иса: «Аьше неге Даут, Кие Рух пан коьнъилленип, Ога „Бий“ дейди?» – деп сорады. – ⁴⁴ «Даут: „Раббий меним Бийиме: Мен душпанларынъды аягынънынъ астына салганга дейим онъ янымда олтыр, деп айткан“, – деди. ⁴⁵ Соны ман, Даут Оны „Бий“ деп атайтаган болса, Ол Дауттынъ улы калай болар?» ⁴⁶ Сонъ бир аьдем де Исага бир соьз де айталмады. Сол куьннен баслап бир аьдем де Ога сорав бермеге йигери батпады.

Экиюзлилерге кайгы!

¹ Сол заманда Иса халкка да, сокталарына да булай айтты: ² «Мусадынъ орнын дин аьлимлери мен парисейлер бийлегенлер. ³ Сол себептен олардынъ сизге баьри де айтканларын этинъиз; тек олардынъ эткенлерин этпенъиз, неге десе олар бир затты айтадылар, а баска затты этедилер. ⁴ Олар, коьтерип болмастай, авыр юкти аьдемлердинъ аркасына юклейдилер, а оьзлери болса бармакларын да йыбырдатпага суьймейдилер.

⁵ Олар баьри ислерин аьдемлер коьрсин деп этедилер, Таурат аятларын саклайтаган ерлерин+ 23:5* Таураттан алынган аятларды сакламага деп, манълайына яде сол колга тагылган кишкей кутыклар. кенъейтедилер, абаларынынъ шашакларын тагы да узын этип тагадылар. ⁶ Тагы да тойларда тоьрде, синагогларда энъ йогары орынларда олтырмага, ⁷ майданларда салам алмага, аьдемлердинъ оларга: „Устаз!“ деп айтканларын суьедилер.

⁸ Сиз болса устазлар деп оьзинъизге айттырманъыз, неге десе сизде бир устаз – ялгыз Масих, сиз баьринъиз де кардашлар. ⁹ Ер юзинде биревге де атамыз деп айтпанъыз, неге десе сизинъ Атанъыз ялгыз бирев – Ол Коькте. ¹⁰ Сиз „насихатшы“ деп те оьзинъизге айттырманъыз, неге десе сизинъ насихатшынъыз – ялгыз Масих. ¹¹ Сизинъ энъ уьйкенинъиз сизге ярдамшы болсын, ¹² Неге десе оьзин-оьзи коьтеруьвши тоьменленеек, а оьзин-оьзи тоьменлетуьвши коьтерилеек.

¹³ Кайгы сизге, дин аьлимлери мен парисейлер, экиюзлилер! Сиз Алла Патшалыгынынъ эсигин аьдемлердинъ юзине ябасыз: оьзинъиз де кирмейсиз, кирмеге суьйгенлерди де йибермейсиз.

[¹⁴ Кайгы сизге, дин аьлимлери мен парисейлер, экиюзлилер! Тул хатынлардынъ уьйлерин оьзинъизге байырлайсыз, коьзбайлавышка узын дувалар окыйсыз. Сол затлар уьшин катырак шуьшинъизге еткерилеексиз.]

¹⁵ Кайгы сизге, дин аьлимлери мен парисейлер, экиюзлилер! Бир аьдемди де болса дининъизге доьндирер уьшин, ер мен денъизди оьтип куьресесинъиз, ол доьнсе, оны оьзинъизден эки кере яман, яханемлик аьвлети этесиз.

¹⁶ Кайгы сизге, сокыр етекшилер! Сиз: „Аьдем Алла уьйи мен ант этсе, анты маьнесиз болады; сол Алла уьйининъ алтыны ман ант этсе, ол антын толтырмага борышлы“, – дейсиз. ¹⁷ Акылсызлар эм сокырлар! Кайсысынынъ маьнеси уьйкен: алтыннынъ ма, алтынды кие эткен Алла уьйининъ ме? ¹⁸ Тагы да: „Аьдем курман этилуьвши ер мен ант этсе, анты маьнесиз болады, онынъ уьстинде болган курман ман ант этсе, ол антын толтырмага борышлы“, – дейсиз. ¹⁹ Акылсызлар эм сокырлар! Кайсысынынъ маьнеси уьйкен: курманнынъ ма, курманды кие эткен курман этилуьвши ердинъ ме? ²⁰ Курман этилуьвши ер мен ант эткен оны ман да, онда болган баьри зат пан да ант этеди. ²¹ Алла уьйи мен ант эткен де оны ман да, онда яшаган Алла ман да ант этеди. ²² Коьк пен ант эткен Алладынъ тагы ман да, онда олтырган Алла ман да ант этеди.

²³ Кайгы сизге, дин аьлимлери мен парисейлер! Неге десе ялбуздынъ+ 23:23* Ялбуз: мята. , коныхрайдынъ, зерединъ+ 23:23* Зере: тмин. оныншы пайын зекятка бересиз, а Тауратта энъ маьнели болган затларды: аьдилликти, рагимликти, иманды муткансыз. Бу затларды этпеге, калган затларды да коймаска тийислисиз. ²⁴ Сокыр етекшилер! Сиз ширкейди суьзуьвшилер, туьеди савлай ютасыз!

²⁵ Дин аьлимлери мен парисейлер, экиюзлилер! Кайгы сизге! Аяктынъ эм тепшектинъ тысын тазалайсыз, ама олардынъ иши урлавга эм непсукарлыкка толып турады. ²⁶ Сокыр парисей! Энъ алдын тепшек пен аяктынъ ишиндегин тазала, оннан сонъ олардынъ тыслары да таза болар.

²⁷ Дин аьлимлери мен парисейлер, экиюзлилер! Сизге кайгы! Сиз тысыннан аьруьв болып коьринген, ишлери болса ширген суьеклерден эм аьр туьрли кирли заттан толган, агартылган кабырларга усайсыз. ²⁸ Сиз де соьйтип тысынъыздан аьдемлерге туврашыл болып коьринесиз, ишинъиз болса экиюзлиликтен эм йорыксызлыктан толган.

²⁹ Кайгы сизге, дин аьлимлер мен парисейлер, экиюзлилер! Сиз пайхамбарларга аьруьв кабырлар ясайсыз, туврашыл аьдемлердинъ эстеликлерин ярастырасыз. ³⁰ „Биз аталарымыздынъ заманында яшаган болсак, пайхамбарлардынъ канларын тоьккенлерге йолдас болмас эдик“, – дейсиз. ³¹ Соны ман сиз пайхамбарларды оьлтиргенлердинъ уллары болганлыгынъызга оьзинъиз шаатлык этесиз. ³² Ал аьше, аталарынъыздынъ баслаган ислерин тамамланъыз!

³³ Эй, сиз, йыланлар, увлы йыланнынъ тувдыклары! Сизди яханемге туьсиреек оькимнен калай кашып кутыларсыз? ³⁴ Сол себептен Мен сизге пайхамбарларды, акыллы аьдемлерди, дин аьлимлерди йиберемен. Сиз олардынъ бир кавымларын оьлтиресиз, кашка кересиз, баскаларын синагогларынъызда тоьбелейсиз эм шахардан шахарга кувасыз; ³⁵ соны ман ер юзинде тоьгилген савлай туврашыллардынъ канлары, туврашыл Абилдинъ каныннан баслап, Алла уьйи эм курман этилуьвши ердинъ арасында оьлтирилген Берекья улы Зекерьядынъ канына дейим шуьш сизинъ басынъызга келеек. ³⁶ Сизге дурысын айтаман: бу затлардынъ баьриси уьшин шуьш бу несилдинъ басына келеек.

³⁷ Ай, Ерусалим, Ерусалим! Пайхамбарларды оьлтиресинъ эм сага йиберилгенлерге тас атасынъ. Кус балапанларын канатларынынъ астына йыйгандай, Мен де сенинъ балаларынъды йыймага неше кере ымтылдым, а сен унамадынъ. ³⁸ Мине бу уьйинъиз сизге бос калдырылады. ³⁹ Сизге айтаман, „Раббийдинъ аты ман Келеятырган муьбарек болсын!“ – деп айтканга дери, Мени коьреек тувылсыз».

Ахырзаманнынъ нышанлары

¹ Сонъ Иса Алла уьйининъ каралдысыннан шыгып кетеятырганда, Онынъ сокталары сол уьйдинъ меканларын коьрсетер уьшин, касына келдилер. ² Иса: «Булардынъ баьрин де коьресизбе? Сизге дурысын айтаман: мунда тас уьстинде тас та калмаяк, баьриси де шашылаяк», – деди.

³ Ол Зейтун тавынынъ бавырында олтырган заманда, сокталар оьзлери ялгыз Онынъ касына келип: «Бизге айттага, бу затлар кашан болаяк эм Сенинъ келуьвинъ мен бу оьмирдинъ ахыры кайдай нышан ман белгиленеек?» – деп тиледилер.

⁴ Иса явапка булай деди: «Сак болынъыз, ким де болсын бирев сизди адастырмасын. ⁵ Неге десе коьплер Меним атым ман: „Масих менмен“, – деп келееклер эм коьплерди адастыраяклар. ⁶ Согыслардынъ давысларын, согыслардынъ хабарларын эситерсиз. Каранъыз, коркпанъыз, неге десе бу затлар болмага керек, тек бу аьли де заманнынъ ахыры тувыл. ⁷ Миллет – миллетке, патшалык – патшалыкка коьтерилеек, туьрли ерлерде ашлыклар эм ер сенъкилдевлер болаяк. ⁸ Булардынъ баьриси де азаплардынъ биринши белгилери.

⁹ Сол заманда сизди азапка берееклер, оьлтирееклер эм де Меним атым уьшин сизди баьри миллетлер коьрип болмаяклар. ¹⁰ Сол заманда коьплер йолдан таяяклар, бир бирлерин сатаяклар эм бир бирлерин коьрип болмаяклар. ¹¹ Коьп ялган пайхамбарлар шыгаяклар, коьплерди адастыраяклар. ¹² Йорыксызлык коьбейген сайын коьплерде суьйим сувыяк. ¹³ Ама ким сонъына дейим шыдаса, сол куткарылаяк. ¹⁴ Эм де Алла Патшалыгынынъ бу Ийги Хабары буьтин дуныяда баьри миллетлерге шаатлыкка билдирилеек. Сол заман оьмирдинъ ахыры болаяк.

¹⁵ Соьйтип, Даниял пайхамбар айткан, аьлеклик аькелеек шийкендирген заттынъ кие ерде турганын коьргенинъизде – окувшы анъласын! – ¹⁶ сол вакытта Юдеядагылар тавларга кашсынлар. ¹⁷ Ким уьйининъ тоьбесинде болса, уьйиндеги затларды алар уьшин тоьменге туьспесин. ¹⁸ Ким кырда болса, абасын алар уьшин кери кайтпасын. ¹⁹ Сол куьнлерде авыраяклы хатынлар ман бала эмгисткен аналарга бек кыйын болаяк. ²⁰ Кашкынлыгынъыз кыста яде шабат куьн болмасын деп, дува этинъиз. ²¹ Неге десе ол заманда дуныядынъ басыннан алып соьлеге дейим болмаган, муннан сонъ да болмаяк уллы кайгы келеек. ²² Сол куьнлер кыскартылмаган болса, бир аьдем де куткарылмас эди. Ама сайланганлар уьшин сол куьнлер кыска этилинеек. ²³ Сол вакытта ким болса да сизге: „Масих мине мунда!“ яде „Масих онда!“ – десе, ынанманъыз. ²⁴ Неге десе ялган масихлер эм ялган пайхамбарлар шыгаяклар. Амал болса, сайланганларды да адастырув уьшин уллы нышанлар коьрсетип, аьжейип ислер этееклер. ²⁵ Каранъыз! Мен сизге алдыдан айттым.

²⁶ Сонынъ уьшин: „Мине, Ол шоьлде“ деселер, шыкпанъыз. „Мине, Ол уьй ишинде“ деселер, ынанманъыз. ²⁷ Неге десе айындырык куьнтувардан келип, куьнбатарда да коьрингендей, Аьдем Улынынъ келгени де солай ок болаяк.

²⁸ Илес кайда болса, кувалдылар да сонда йыйылар.

²⁹ Сол кайгылы куьнлерден сонъ ок, куьн каранъаланаяк эм ай оьзининъ ярыклыгын бермеек. Юлдызлар коьктен туьсееклер, коьктеги куьшлер шайкалаяклар.

³⁰ Сол вакытта коькте Аьдем Улынынъ нышаны коьринеек эм баьри ер уьстиндеги ырувлар йылаяклар. Олар коьктеги булытлардынъ уьстинде куьдирети эм уллы данъкы ман келеятырган Аьдем Улын коьрееклер. ³¹ Ол Оьзининъ маьлеклерин уьйкен давыслы зурна ман йибереек; олар Онынъ сайлаганларын дуныядынъ доьрт ягыннан, коьктинъ бир шетиннен ана бир шетине дейим йыяяклар».

Ынжыр теректинъ дериси

³² «Ынжыр теректен дерис алынъыз: онынъ бутаклары юмсайып, япыраклар йибергенде, энди яз ювыклаганын билесиз. ³³ Соьйтип, сиз де бу затлардынъ баьри де болатаганларын коьргенде, (сол заман) ювыкта, эсик алдында, экенин билинъиз. ³⁴ Сизге дурысын айтаман: бу несил йогалып кетпей, бу затлардынъ баьриси болаяк. ³⁵ Коьк пен ер йогалып кетерлер, тек Меним соьзлерим йогалмаслар».

Куьни эм саьати белгисиз

³⁶ «Сол куьннинъ эм саьаттинъ акында бирев де билмейди: не коьктеги маьлеклер, не Улы, тек Ата биледи. ³⁷ Нухтынъ куьнлери калай болган болса, Аьдем Улынынъ келгени де солай ок болаяк. ³⁸ Нух кемеге минген куьнге дейим, аьдемлер сав дуныяды сув алаяктан алдын ашадылар, иштилер, хатын алып, киевге бардылар. ³⁹ Сав дуныяды сув алып, баьрисин де йок эткенге дейим, аьдемлер келеекте не болаягы акында ойланмадылар. Аьдем Улы келгенде де сосындай болаяк. ⁴⁰ Ол заманда эки аьдем далада болаяк: бири алынаяк, экиншиси калдырылаяк. ⁴¹ Эки хатын туьйирмен тартып тураяк: бири алынаяк, экиншиси калдырылаяк.

⁴² Сонынъ уьшин сак болынъыз, уйкламанъыз, неге десе Раббийинъиздинъ кайсы саьатте келеегин билмейсиз. ⁴³ Ама муны билинъиз: эгер уьйдинъ иеси урлавшыдынъ кайсы заманда келеегин билген болса, уйкламай сак болып, уьйин тонатпас эди. ⁴⁴ Сол себептен сиз де аьзир болып турынъыз, неге десе Аьдем Улы сиз куьтпеген вакытта келер.

Сенимли эм сенимсиз кул

⁴⁵ Сенимли эм акыллы кул ким экен? Ол – бийи ыргатларына тамадалык этип, заманында оларга ас уьлестирмеге деп салган кул. ⁴⁶ Бийи келип, кулын солай ислегенлей тапса, сол кул – бактылы. ⁴⁷ Сизге дурысын айтаман, бийи ога буьтин мал-муьлкине тамадалыкты тапшырар. ⁴⁸ Ама сол кул, огырсыз болганнан себеп, ишиннен „Бийим тезден келмес“ деп, ⁴⁹ оьзининъ йолдасларын тоьбелеп, ишкишилер мен ашап, ишип басласа, ⁵⁰ сол кулдынъ бийи, ол куьтпей турган куьнде эм ойламаган саьатте келер, ⁵¹ оны бек каты язалар эм экиюзлилер мен бирдей этер. Онда йылав эм тислерди кыршылдатув болар».

Он кыз акында таварых

¹ «Сол заманда Алладынъ Патшалыгы, шыракларын алып, киевдинъ алдына шыккан он кызга усаяк. ² Олардынъ бесеви акыллы эм бесеви акылсыз болганлар. ³ Акылсызлары шыракларын алып, шыракмай алмага мутканлар, ⁴ Акыллылары болса, шыраклары ман бирге шыракмай алдылар. ⁵ Киев кешиккен себепли, баьриси де калгый турып, уйклап калдылар.

⁶ Туьннинъ ортасында: „Киев келеди, шыгынъыз онынъ алдына!“ – деп кышкырган давыс эситилди. ⁷ Кызлар баьриси де турып, шыракларын туьзеттилер.

⁸ Акылсызлары акыллыларына: „Бизге майынъыздан беринъиз, бизим шыракларымыз соьнедилер“, – деп тилеп басладылар.

⁹ Акыллылар болса: „Йок!“ – деп явапладылар. „Эгер берсек, сизге де, бизге де етеек тувыл, оннан да сатувшыларга барып оьзинъизге сатып алынъыз“.

¹⁰ Олар шыракмай сатып алмага кеткенде, киев келип, оны ман акыллы кызлар да тойга кирдилер, эсиклер де киртленди.

¹¹ Сонъ акылсыз кызлар да келип: „Бийимиз! Бийимиз! Аш бизге“, – дедилер.

¹² Ол оларга явапка: „Сизге дурысын айтаман: танымайман сизди“, – деди.

¹³ Соны ман сак болынъыз, уйкламанъыз, неге десе (сол заманнынъ) кайсы куьн, кайсы саьатте келеегин билмейсиз».

Талантлар+ 25:13* Талант: Иса заманында исшидинъ 15 йыллык кыйын агы. акында таварых

¹⁴ «Сол заман йолга шыга турып, кулларын шакырып, оларга муьлкин аманатлаган кисиге усаяк. ¹⁵ Усталыгына коьре, бирине бес талант, экиншисине эки, уьшиншисине бир талант берди, оьзи сол саьат атланды. ¹⁶ Бес талант алган барып, оларды хайырлы иске яратып, баска бес талант алды. ¹⁷ Тамам сондай этип, эки талант алган тагы да эки талант косты. ¹⁸ Бир талант алган, барып, оны ерге казып коьмди.

¹⁹ Коьп заман озганнан сонъ сол куллардынъ бийи кайтып келгенде, оларга берилген акшалар акында эсаплавды сорады. ²⁰ Бес талант алган келип, баска бес талантты коьрсетип: „Бийим, сен мага бес талант берген эдинъ, мине оны тагы бес талантка оьстирдим“, – деди.

²¹ Бийи ога: „Аьперим! Сен яхшы эм сенимли кулсынъ. Аз муьлкте сенимли болгансынъ, сени коьп муьлкке бас этип саларман. Бийинънинъ куванышына косыл!“ – деди.

²² Сондай болып, эки талант алган да келип: „Бийим, сен мага эки талант берген эдинъ, мине мен оны тагы эки талантка оьстирдим“, – деди.

²³ Бийи ога: „Аьперим! Сен яхшы эм сенимли кулсынъ. Аз муьлкте сенимли болгансынъ, сени коьп муьлкке бас этип саларман. Бийинънинъ куванышына косыл!“ – деди.

²⁴ Бир талант алган да келип: „Бийим, сен каты аьдем болганынъды, шашпаган еринънен оратаганынъды, тоькпеген еринънен йыйнайтаганынъды билетаган эдим. ²⁵ Сол себептен коркып, сенинъ талантынъды аькетип ерге коьмдим, мине акшанъ“, – деди.

²⁶ Бийи ога явап берип: „Ай, яман, эриншек кул! Мен шашпаган еримнен органымды, тоькпеген еримнен йыйганымды сен биле эдинъ. ²⁷ Сога коьре меним акшамды саьвдегерлерге бермеге керек эдинъ, мен кайтканда оны хайыры ман алар эдим. ²⁸ Энди оннан талантты алынъыз да он таланты болганга беринъиз. ²⁹ Неге десе кимде (билим) бар, сога (коьбирек) берилер, ол моллыкта болар, кимде йок, соннан азы да тартылып алынар. ³⁰ Яравсыз кулды тыска, каранъага, йылав ман тислерди кыршылдатув болган ерге атынъыз“, – деди».

Халклардынъ уьстине оьким

³¹ «Аьдем Улы Оьзининъ данъкы эм кие маьлеклери мен келген заманда, Ол Оьзининъ данъклы тагына олтыраяк. ³² Сонъ Онынъ алдына баьри миллетлер йыйылаяклар. Ол оларды, койшы койларды текелерден айыргандай, бир бирлериннен айыраяк. ³³ Койларды Оьзининъ онъ янына, текелерди сол янына салар.

³⁴ Ол заманда Патша Оьзининъ онъ янындагыларга: „Келинъиз, Атамнынъ муьбарек куллары, дуныя яратылганнан бери сизге аьзирленип турган Патшалыкка ие болынъыз. ³⁵ Неге десе Мен аш болганымда, Мага ас бердинъиз; сувсаган заманымда, сув бердинъиз; йолавшы болганымда, Мени конакка алдынъыз; ³⁶ яланъаш болганымда, Мени кийиндирдинъиз; авырганымда, Мени карадынъыз; тутнакта болганымда, Мага келдинъиз“, – деп айтаяк.

³⁷ Сол заманда туврашыллар Ога явапка: „Раббий! Биз Сени аш болып кашан коьрип ас иширгенмиз? Не де сувсаганынъды коьрип, сув бергенмиз? ³⁸ Биз Сени йолавшы болып кашан коьрип, конакка алганмыз, не де яланъаш болып коьрип, кийиндиргенмиз? ³⁹ Биз Сени авырып яде тутнакта болып кашан коьрип, Сага келгенмиз?“ – деп айтаяклар.

⁴⁰ Патша да оларга явапка: „Сизге дурысын айтаман: сиз Меним энъ кишкей иман кардашларымнынъ бирине не эткен болсанъыз, соны Мага эткенсиз“, – деп айтаяк.

⁴¹ Сонъ сол янындагыларга: „Кетинъиз Меним касымнан, наьлетлер, ибилис пен онынъ маьлеклерине аьзирленген оьмирлик отка! ⁴² Неге десе Мен аш болганымда, Мага ас бермединъиз; сувсаган заманымда, сув иширмединъиз; ⁴³ йолавшы болганымда, Мени конакка алмадынъыз; яланъаш болганымда Мени кийиндирмединъиз; авырганымда эм тутнакта болганымда, Мага келмединъиз“.

⁴⁴ Сол заманда олар да: „Раббий! Биз Сени аш болып, не де сувсап, не де йолавшы болып, не де яланъаш болып, не де авырып, не де тутнакта болып кашан Сага ярдамласпаганмыз?“– деп айтаяклар.

⁴⁵ Сол заманда Ол: „Сизге дурысын айтаман: сиз муны энъ кишкейлердинъ бирине этпегенинъиз себепли, оны Мага этпегенсиз“, – деп айтаяк.

⁴⁶ Сонъ булар оьмирлик азапка, туврашыллар болса оьмирлик яшавга алынарлар».

Дин куллыкшылары Исады оьлтирмеге ойлайдылар

¹ Иса савлай бу соьзлерди тамамлаганнан сонъ, Оьзининъ сокталарына: ² «Эки куьннен сонъ Пасха байрам болаягын билесиз, ол заманда Аьдем Улы кашта керилмеге берилеек», – деди.

³ Сол куьнлерде бас дин куллыкшылары, дин аьлимлери эм халктынъ аксакаллары Каяпа атлы бас дин куллыкшыдынъ уьйинде йыйылдылар. ⁴ Исады аьйлелик пен ыслап, оьлтирмеге деп, кенъес эттилер. ⁵ Ама: «Бу зат байрам куьнлеринде болмасын, халк козгалмага болаяк», – деп токтастылар.

Бетхинийде Исага май ягув

⁶ Иса Бетхинийде авыр тери маразлы болган Шимоннынъ уьйинде эди. ⁷ Сонда, ак мермер савыт пан баалы, аьруьв ийисли май алып, Онынъ касына бир хатын келди. Иса янтайып турган заманда, хатын майды Онынъ басыннан аягына куйды.

⁸ Муны коьрип, Онынъ сокталары: «Неден керек бу майды зыраф этпеге? ⁹ Оны уьйкен баага сатып, акшасын ярлыларга уьлестирмеге болаяк эди», – деп ашувландылар.

¹⁰ Иса не айтканларын билип, оларга: «Бу хатынды неге юншытасынъыз, ол Мага огырлы ис иследи. ¹¹ Ярлылар аьр заман да сиз бен бирге болаяклар, а Мен сиз бен аьр заман болмаякпан. ¹² Бу аьруьв ийисли майды кевдеме куйып, ол Мени коьмуьвге аьзирледи. ¹³ Сизге дурысын айтаман: Ийги Хабар дуныядынъ кайсы ерине яйылса, сонда бу хатыннынъ не эткени де айтылар, оьзи де эске туьсирилер», – деди.

Юда Исады сатады

¹⁴ Сол заманда он экидинъ бири – Юда Искариот деген – бас дин куллыкшыларга барып: ¹⁵ «Эгер мен Оны колынъызга берсем, сиз мага не берерсиз?» – деди. Олар ога отыз куьмис санап бердилер. ¹⁶ Оннан сонъ Юда, Исады олардынъ колларына бермеге онъайлы кезуьв излеп баслады.

Сонъгы ас

¹⁷ Сокталар ашыткысыз оьтпек байрамынынъ биринши куьнинде Исага келип: «Пасха асын каерде аьзирлегенимизди суьесинъ?» – деп сорадылар.

¹⁸ Иса сокталарына: «Шахарда мунадай бир аьдемге барынъыз, ога: „Устаз энди заманым ювыклады эм Пасхады сокталарым ман бирге сенинъ уьйинъде байрамлаякпан, дейди“, – деп айтынъыз». ¹⁹ Сокталар, Иса оларга кайтип буйырган болса, соьйтип Пасха асын аьзирледилер.

²⁰ Кеш болганда, Иса келип, он эки соктасы ман сыпырадынъ янына янтайды. ²¹ Олар ас ишип турганда: «Сизге дурысын айтаман: биринъиз Мени сатаяк», – деди.

²² Сокталары бек кайгырып, бирисининъ артыннан бириси Оннан: «Мен боларманма, Раббий?» – деп, сорап басладылар.

²³ Ол болса явапка: «Колындагы оьтпекти Мени мен тепшекке малган – сатаяк Мени. ²⁴ Аьдем Улы, Онынъ акында язылгандай, сол йол ман барады, ама Аьдем Улын сатаяк аьдемге кайгы! Ол аьдем тувмаган болса, яхшы болар эди».

²⁵ Сол заман Оны сатаяк Юда да: «Мен боларманма, Устаз?» – деп сорады.

Иса ога: «Сен айттынъ», – деди.

²⁶ Олар ас ишип турганда, Иса колына оьтпекти алды, шуькир айтып, сындырды эм сокталарына берип: «Алынъыз, ашанъыз, бу – Меним шаркым», – деди. ²⁷ Сонъ Ол аякты алды, шуькир дувасын этип, оны сокталарына берди де: «Бу аяктан баьринъиз де ишинъиз. ²⁸ Бу – Меним каным, ол, куьналары кеширилсин деп, коьплер уьшин тоьгилип, янъы антласувды беркитер. ²⁹ Сизге айтаман: Мен Атамнынъ Патшалыгында сизи мен янъысын ишер куьниме дейим, бу юзим емисиннен этилгенди энди ишеек тувылман», – деди.

³⁰ Зикир шалганнан сонъ, олар Зейтун тавына йолландылар.

Иса Петердинъ Оннан басын алаягын билдиреди

³¹ Сол заман Иса сокталарына: «Бу туьнде Меннен себеп баринъиз де йолдан таяяк, неге десе „Койшыды оьлтирермен эм суьруьвдеги койлар таралар“ деп, язылган. ³² Тирилгеннен сонъ, Мен сизден алдын Галилеяга барарман», – деди.

³³ Петер Ога явапка: «Баьриси йолдан тайса да, Мен бир заманда да таймам», – деди.

³⁴ Иса ога: «Сага дурысын айтаман: бу кеше, кораз кышкырганша, Меннен уьш кере басынъды алаяксынъ».

³⁵ Петер Ога: «Мага Сени мен оьлмеге керекли болса да, Сеннен эш басымды алмам», – деди. Калган сокталар да солай айттылар.

Иса Гатшеманей бавында

³⁶ Иса сокталары ман Гатшеманей атлы ерге келди де: «Мен барып, онда дува эткенше, булайда олтырып турынъыз», – деди. ³⁷ Оьзи мен бирге Петер мен Зебедейдинъ эки улын алып кетти, кайгылы болып, коьнъили бузылып баслады. ³⁸ Иса оларга: «Яным бек кайгылы, бу кайгы Мени оьлтиреди. Мунда калынъыз эм Мени мен уяв болып турынъыз», – деди.

³⁹ Бираз алдыга кетип, эт бетиннен йыгылып: «Атам! Амал болса, бу ашы аяк Меннен кери болсын, ама баьри зат та Мен суьйгенше тувыл, Сен суьйгенше болсын», – деп, дува этти.

⁴⁰ Сокталарына кайтып келгенде, уйклап турганларын коьрди эм Петерге: «Сиз Мени мен бир саьат уйкламай туралмадынъыз ба? ⁴¹ Азгырувга туьспес уьшин уяв болып турынъыз, дува этинъиз. Ян кайратлы, ден карувсыз», – деди.

⁴² Ол тагы кетип: «Атам! Мен оны ишпей, бу аяк Меннен кери кетпеге амал йок болса, Сенинъ буйырыгынъ болсын», – деп, дува этти.

⁴³ Кайтканда, Ол тагы да уйклап яткан сокталарын коьрди: неге десе олардынъ коьзлерин уйкы баскан эди. ⁴⁴ Тагы да оларды калдырып, шетке шыгып, сол соьзлерди айтып, уьшинши кере дува этти.

⁴⁵ Сонъ сокталарына келип: «Сиз энди де уйклайсызба эм тыншаясызба? Саьат ювыклады. Мине Аьдем Улы куьналылардынъ колына берилеятыр! ⁴⁶ Турынъыз, кетеек! Мине Мени саткан келди!» – деди.

Иса ысланады

⁴⁷ Иса айта турганнынъ арасында, он экидинъ бириси Юда келди. Онынъ янында бас дин куллыкшыларыннан эм халктынъ аксакалларыннан йиберилген, кылышлар эм казыклар ман савытланган коьлем халк та бар эди. ⁴⁸ Исады саткан: «Кимди оьпсем, Оны ысланъыз», – деп оларга белги берген эди. ⁴⁹ Сол саьат Исага янасып: «Салам, Устаз!» – деп, Оны оьпти.

⁵⁰ Иса ога: «Дос, сен не уьшин келген болсанъ, соны эт», – деди. Сол саьат олар янасып, колларын салып, Исады ысладылар. ⁵¹ Сонда Иса ман болганлардынъ бири колын коьтерип, кылышын шыгарды, бас дин куллыкшыдынъ кулын согып, онынъ кулагын шапты. ⁵² Сол заманда Иса ога: «Кылышынъды орнына сал, неге десе кылыш алганлар баьриси де кылыштан оьлерлер. ⁵³ Мен Атамнан тилесем, Ол Мага он эки легионнан+ 26:53* Легион: бурынгы урым аскеринде 6000 аскершиси болган куьп. да артык маьлек йибермес эдиме деп ойланасызба? ⁵⁴ Соьйтип болмага керек деген Кие Язувлар сонъ калай толтырылаяк?» – деди.

⁵⁵ Сол кезуьвде Иса халкка: «Сиз йолбасарга шыккандай, Мени ысламага кылышлар эм казыклар ман шыктынъыз! Мен аьр куьн Алла уьйининъ каралдысында олтырып, сизди уьйретип турганда, сиз Мени ысламадынъыз», – деди. ⁵⁶ Бу баьри де пайхамбарлардынъ язганлары толар уьшин болган эди. Сол ок заман сокталардынъ баьриси де, Оны калдырып, каштылар.

Иса межлис алдында

⁵⁷ Исады ыслаган кисилер Оны бас дин куллыкшысы Каяпага аькелдилер. Онда дин аьлимлери мен аксакаллар йыйылган эдилер. ⁵⁸ Петер болса эректен карап, Онынъ ызыннан бас дин куллыкшыдынъ каралдысына дейим барды, сонъ, ахырын коьрер уьшин ишине кирип, каравылшылар ман бирге олтырды.

⁵⁹ Бас дин куллыкшылар эм савлай межлис Исады оьлтирмеге тапшырув уьшин Ога карсы ялган шаатлыклар излей эдилер. ⁶⁰ Ама коьп ялган шаатлар алдыга шыксалар да, излегенлерин табалмадылар. Сонъында эки ялган шаат алдыга шыгып: ⁶¹ «Ол Алладынъ уьйин бузып, оны уьш куьннинъ ишинде куралаякпан деп айткан эди», – дедилер.

⁶² Сол заманда бас дин куллыкшы турып, Ога: «Бир явап бермеексинъме? Булардынъ Сага карсы эткен шаатлыклары неди?» – деп сорады. ⁶³ Ама Иса уьндемеди. Сонъ бас дин куллыкшысы Ога: «Яшав беруьвши Алла ман Сага ант эттиремен, айт бизге: Алладынъ Улы Масих Сенсинъме?» – деди.

⁶⁴ Иса ога: «Сен айткандай. Ама Мен сизге айтаман: муннан ары Аьдем Улынынъ Куьдиретлидинъ+ 26:64* Куьдиретли: Алла. онъ янында олтырганын эм коьктеги булытлардынъ уьстинде келгенин коьрерсиз», – деди.

⁶⁵ Сол заманда бас дин куллыкшысы оьзининъ кийимлерин йыртып: «Ол ассылык этеди! Бизге тагы да кайдай шаатлар керек экенлер? Мине Онынъ ассылык эткенин энди оьзинъиз эситтинъиз! ⁶⁶ Энди не айтарсыз?» – деди.

А олар явапка: «Ол оьлимге тийисли!» – деп бакырыстылар.

⁶⁷ Сонъ, Онынъ бетине туькирип, соктылар, баскалары да ягына шалып: ⁶⁸ «Эй, Масих! Пайхамбарлык эт, айт бизге, Сени ким сокты?» – дедилер.

Петер Исадан басын алады

⁶⁹ Петер тыста, каралдыда олтырып турганда, бир таьвке кыз келип ога: «Сен де галилеяшы Иса ман бирге эдинъ», – деди.

⁷⁰ Ама Петер баьрининъ алдында: «Сенинъ не айтканынъды билмеймен», – деп, Исадан басын алды.

⁷¹ Петер капы алдына шыкканда, оны баска таьвке кыз коьрип: «Бу да Назаретши Иса ман эди», – деди.

⁷² Петер тагы да: «Ол аьдемди танымайман», – деп ант этип, Исадан басын алды.

⁷³ Бир неше заманнан сонъ, сол ерде турганлар Петерге ювык келип: «Шексиз сен де олардансынъ, неге десе соьйлевинъ де коьрсетип турады», – дедилер.

⁷⁴ Сол заманда Петер: «Ол аьдемди танымайман», – деп карганып, ант этип баслады.

Сол саьат кораз кышкырды. ⁷⁵ Петер Исадынъ ога, «Кораз кышкырганша, сен Меннен уьш кере басынъды алаяксынъ» деп, айткан соьзлерин эсине туьсирди эм тыска шыгып, оьксип йылады.

¹ Танъ атканда баьри бас дин куллыкшылар ман халктынъ аксакаллары Исады оьлтирмеге деген токтас алдылар. ² Исады байлап, тоьре Пилатка аькетип бердилер.

Юда оьзин оьзи асады

³ Исады саткан Юда, Ога оьким шыгарылатаганын коьрип, оькинип, отыз куьмисти бас куллыкшыларга эм аксакалларга кайтарып: «Туврашыл бир Аьдемнинъ канын сатып, куьналы болдым», – деди.

Олар Юдага: «Бизим онда не ишимиз бар? Оьзинъ кара», – дедилер.

⁵ Юда куьмислерди Алла уьйинде ерге таслап, шыгып кетти де оьзин оьзи асты.

⁶ Бас дин куллыкшылар куьмислерди алып: «Кан ишкен бу куьмислерди Алла Уьйининъ казнасына салмага тийисли тувыл», – дедилер. ⁷ Кенъес этип, сол акшага, онда тыс элден келген аьдемлерди коьмуьв уьшин, шоьлмекшидинъ данъылын сатып алдылар. ⁸ Сонынъ уьшин бу данъыл буьгуьнге дейим «Канлы данъыл» деп аталады. ⁹ Соьйтип, Еремия пайхамбардынъ: «Олар отыз куьмис акшады – Исраил халкы сол Аьдем уьшин берген баады – алдылар. ¹⁰ Раббийдинъ мага айтканынша, „сол акшады шоьлмекшидинъ данъылы уьшин бердилер“ дегени толтырылды».

Иса тоьре Пилаттынъ алдында

¹¹ Иса тоьрединъ алдында турды. Тоьре Ога: «Сен Ювыт Патшасысынъма?» – деп сорады.

Иса ога: «Сен айткандай», – деди.

¹² Бас дин куллыкшылар ман аксакаллар Оны айыплаган да, Ол бир явап та бермеди. ¹³ Пилат Ога: «Сени калай коьп шуьшлеп шаатлык эткенлерин эситесинъме?» ¹⁴ Иса онынъ бир соьзине де явап этпеди, тоьре ога бек сейирсинди.

¹⁵ Халктынъ тилеги мен аьр Пасха байрамга тоьрединъ тутнакта олтырганлардынъ бирисин босататаган аьдети бар эди. ¹⁶ Сол вакытта олардынъ Барабба деген бир белгили кыянатшысы тутнакта олтыра эди. ¹⁷ Олар йыйылганда, Пилат: «Мен сизге кимди босатсам суьесиз – Бараббады ма яде Масих атлы Исады ма?» – деди. ¹⁸ Неге десе Пилат олардынъ Исады куьншилик пен ыслап бергенлерин билетаган эди.

¹⁹ Пилат оьким еринде олтырып турган заманда, хатыны ога: «Ол туврашыл Аьдемге бир зат этпе, неге десенъ мен бу кеше туьсимде Онынъ уьшин коьп кыйналганман», – деп айтып, аьдем йиберген.

²⁰ Ама бас дин куллыкшылар ман аксакаллар: «Бараббады босат, Исады оьлтирт», – деп тилемеге халкты козгадылар.

²¹ Сол заманда тоьре оларга: «Сиз экевининъ кайсысын эркин этсем суьесиз?» – деп сорады.

Олар «Бараббады», – дедилер.

²² Пилат оларга: «Солай болса Масих атлы Исага мен не этейим?» – деди.

Баьри де: «Кашка керилсин!» – дегенди айттылар. ²³ Тоьре: «Не уьшин? Ол не яманлык эткен?» – деди. Олар: «Кашка керилсин!» – деп оннан да бек кышкырыстылар.

²⁴ Пилат не этсе де болмаягын, козгалув уьйкен болып барганын коьрди. Сув алып, халктынъ алдында колларын ювды да: «Бу туврашыл Аьдемнинъ канынынъ тоьгилуьвинде меним шуьшим йок, оьзинъиз каранъыз», – деди.

²⁵ Баьри халк явап этип: «Онынъ каны бизге эм балаларымызга туьссин!» – дедилер.

²⁶ Сонда Пилат оларга Бараббады босатты, Исады болса камышылатып, кашка керилсин деп, (аскершилерге) тапшырды.

Аскершилердинъ мыскыллавлары

²⁷ Тоьрединъ аскершилери Исады Преториумга+ 27:27* Преториум: тоьрединъ уьйи. аькетип, савлай аскерши боьлигин Онынъ тоьгерегине йыйдылар. ²⁸ Оны шешиндирип, Ога кызыл аба кийдирдилер. ²⁹ Шоькирли коьгем бутакларыннан таж оьрип, Онынъ басына салдылар, Онынъ онъ колына таяк бердилер, сонъ алдына шонъкайып, Оны мыскыллап: «Яшасын Ювыт Патшасы!» – деп кышкырдылар. ³⁰ Ога туькирдилер эм таягын алып басына соктылар. ³¹ Оны мыскыллаганларыннан сонъ, уьстиннен кызыл абады шешип, Оьзининъ кийимлерин кийгисттилер де кашка кермеге алып кеттилер.

Исады кашка керуьв

³² Йолда олар Шимон атлы бир киренешиге расып, Исадынъ кашын ога коьтертип, маьнеси «Бас суьек ер» болган Голготага+ 27:32-33* Голгота: Голгофа (череп) – Ерусалимнинъ керуьв-куьн батарында бир коьтеринки ер. аькеттирдилер. ³⁴ Исага ишпеге ювсан карыстырылган шагырды бердилер. Иса, оны увыртлап карап, ишпеге унамады.

³⁵ Аскершилер Оны кашка кергеннен сонъ, сыбага таслап, Онынъ кийимлерин боьлистилер. ³⁶ Сонъ онда олтырып, Исады каравыллап турдылар. ³⁷ Басынынъ уьстине, Онынъ шуьшин билдирип, «Бу – Ювыт Патшасы Иса» деген язув илдилер.

³⁸ Иса ман бирге эки йолбасарды да кашка кердилер: бирин – Онынъ онъ ягына, экиншисин – сол ягына. ³⁹ Озып бараятканлар, басларын шайкап, Исады яманлап: ⁴⁰ «Эй Сен, Алладынъ уьйин бузып, уьш куьнде янъыдан туьзуьвши! Оьзинъ-Оьзинъди куткар! Сен Алладынъ Улы болсанъ, каштан туьс!» – дедилер.

⁴¹ Сондай этип бас дин куллыкшылары да дин аьлимлери, аксакаллар, парисейлер мен бирге селеке этип: ⁴² «Баскаларды куткаратаган эди, а Оьзи Оьзин куткаралмайды! Исраилдинъ Патшасы Ол болса, энди каштан туьссин, сонъ биз Ога ынанармыз. ⁴³ Аллага сенген эди: Алла Ога разы болса, энди Оны куткарсын! Ол „Мен Алладынъ Улыман“ деп айткан, сайсы», – дедилер. ⁴⁴ Солай этип, Иса ман кашка керилген йолбасарлар да Оны корладылар.

Исадынъ оьлими

⁴⁵ Алтыншы саьаттен тогызыншы саьатке+ 27:45* 6 саьаттен 9 саьат: саьат 12:00 – 15:00. дейим буьтин кырал уьстин каранъалык бийледи. ⁴⁶ Тогызыншы саьатке ювык заманда, Иса уьйкен давыс пан: «Элохи, Элохи! Лема шавактани?» – деп кышкырды. Бу соьзлердинъ маьнеси: «Аллам, Аллам! Сен Мени неге атып койдынъ?»

⁴⁷ Сол ерде турганлардан бир кавымлары муны эситип: «Ильясты шакырады», – дедилер.

⁴⁸ Олардан бирев сол саьат ювырып барып, губкады алды да, оны ашыган шагырга малды да таякка тагып, Исага ишпеге берди. ⁴⁹ Баскалары: «Токта, Ильяс Оны куткармага келеек болса коьреек», – дедилер.

⁵⁰ Иса яне куьшли давыс пан кышкырып, ян берди.

⁵¹ Сол вакыт Алла уьйиндеги перде йогардан тоьменге дейим йыртылып экиге айырылды; ер де сенъкилдеди, каялар да ярылдылар. ⁵² Кабырлар да ашылып, оьзлерин Аллага багыслаган, оьлген аьдемлердинъ коьбиси тирилдилер. ⁵³ Иса тирилгеннен сонъ, олар кабырларыннан шыгып, кие шахарга (Ерусалимге) кирип, коьплерге коьрингенлер.

⁵⁴ Юзбасшы эм оны ман бирге Исады саклаганлар ер сенъкилдегенин эм баьри болган затларды коьргенде, бек коркып: «Шынтылай да Бу Алладынъ Улы болган экен!» – дедилер.

⁵⁵ Сол ерде эректен карап турган коьп хатынлар бар эди. Булар Галилеядан шыгып, Исага ярдам этпеге ызыннан келген эдилер. ⁵⁶ Олардынъ арасында магдалашы Марьем, Якуп пан Юсуптынъ анасы Марьем эм Зебедей улларынынъ анасы бар эдилер.

Исады кабырга салув

⁵⁷ Кеш болганда Исадынъ сокталарынынъ бири, араматияшы Юсуп атлы бир бай аьдем, келди. ⁵⁸ Ол Пилаттынъ янына барып, Исадынъ илесин тиледи. Пилат оьлиди бермеге буйырды. ⁵⁹ Юсуп илести алып, оны таза кетен кумаш пан кебинледи, ⁶⁰ Сонъ оьзининъ каяда уьнъилип этилген янъы кабырына салды, кабырдынъ авызын, уьйкен тас авдарып, япты. ⁶¹ Магдалашы Марьем мен баска Марьем де онда эдилер. Олар кабырдынъ касында олтырып турдылар.

Кабырда саклавшылар

⁶² Юмадынъ эртеси куьнинде бас дин куллыкшылар ман парисейлер Пилатка йыйылып: ⁶³ «Аьпенди! Сол алдавшыдынъ сав заманында, „Уьш куьннен сонъ тирилеекпен“ деп, айткан соьзи эсимизге туьсти. ⁶⁴ Сол себептен уьшинши куьнге дейим кабырын сакламага буйырык бер. Сокталары кеше келип, Оны урлап, халкка „оьлилерден тирилген“ деп айтпасынлар. Сол заманда арттагы алдавы, алдынгыннан да яман болар», – дедилер.

⁶⁵ Пилат оларга: «Саклавшыларынъыз бар. Барынъыз, билгенинъизше сакланъыз», – деди.

⁶⁶ Олар барып, кабырдынъ алдына саклавшыларды салдылар, кабырдынъ тасына да мухыр бастылар.

Исадынъ тирилуьви

¹ Шабат куьни озганлай, юмадынъ биринши куьни-нинъ+ 28:1* Юмадынъ биринши куьни: базар куьн. танъында магдалашы Марьем мен баска Марьем кабырды карамага келдилер.

² Анъсыздан куьшли ер сенъкилдев болды. Раббийдинъ бир маьлеги коьктен туьсип келип, кабырдынъ тасын авдарып, онынъ уьстинде олтыра эди. ³ Онынъ сыпаты ясыноктай, кийими де кардай ак эди. ⁴ Кабырды саклаганлар оннан коркканыннан калтырадылар эм, оьлгендей болып, ерге йыгылдылар.

⁵ Маьлек хатынларга карап: «Коркпанъыз, сиз кашка керилген Исады излегенинъизди билемен. ⁶ Ол мунда йок. Ол айтканынша тирилген. Келинъиз, Раббийдинъ яткан ерине каранъыз. ⁷ Сонъ тез барып, Онынъ сокталарына: „Ол оьлилерден тирилген. Мине Ол сизден алдын Галилеяга барады, Оны сонда коьрерсинъиз“, – деп айтынъыз. Мине мен сизге айттым», – деди.

⁸ Хатынлар, коркып эм бек куванып, кабырдан тез шыктылар эм хабарды Онынъ сокталарына билдирмеге ювырып кеттилер. ⁹ Хатынлар Онынъ сокталарына билдирмеге бараятырганда, Иса Оьзи шыкты да: «Салам!» – деди. Олар касына келип, Ога табындылар. ¹⁰ Иса оларга: «Коркпанъыз, барынъыз, кардашларыма билдиринъиз. Галилеяга барсынлар, олар Мени сонда коьрерлер», – деди.

Саклавшылардынъ айткан хабарлары

¹¹ Саклавшылардынъ бир кавымы шахарга келип, баьри болган затларды бас дин куллыкшыларга билдиргенде, хатынлар аьли де йолда эдилер. ¹² Дин куллыкшылар аксакаллар ман йыйылысып, кенъес этип, аскершилерге ийги кесек акша бердилер ¹³ эм: «Баьрисине де: „Исадынъ сокталары биз уйклаганда кеше келип Оны урлаганлар“, – деп, айтынъыз. ¹⁴ Бу хабар тоьрединъ кулагына етсе, биз оны ынандырармыз, сизге бир зат та болаяк тувыл, коркпанъыз», – деп, уьйреттилер. ¹⁵ Саклавшылар акшады алып, оларга айтылганша эттилер. Ол соьз ювытлардынъ арасында буьгуьнге дейим де айтылып турады.

Исадынъ сонъгы парызы

¹⁶ Он бир сокта Галилеяга, Иса оларга айткан тавга бардылар. ¹⁷ Оны коьрип, Ога табындылар, бир кавымлары болса шекленип турдылар. ¹⁸ Иса ювыклап келип оларга булай айтты: «Коькте де, ерде де аьр туьрли куват та Мага берилген. ¹⁹ Энди барынъыз, баьри миллетлерди сокталарым болмага уьйретинъиз. Атадынъ, Улынынъ эм де Кие Рухтынъ аты ман сувда шомылдырып тазаланъыз. ²⁰ Мен сизге баьри буйырганды тутпага оларды уьйретинъиз. Мен бу оьмирдинъ сонъына дейим аьр куьн сизи мен боларман». Амин.