ЛУКАДЫНЪ ИЙГИ ХАБАРЫ
Айтувларга коьре, бу китаптынъ авторы – элши Паул ман бирге болганлардынъ бириси – эмлевши Лука. Ол Янъы Антласувды язганлардынъ ишинде ювыт болмаган ялгыз бир автор. Лука Исадынъ яшавын коьрип турганлардан тувыл. Сонынъ уьшин айырым бир мукаятлык пан Масихтинъ яшавына шаат болганлардан сорастырып, Онынъ ислери акында айтылганлардынъ баьрисин бирге косып ювыт болмаган христиан окувшыларына йыяды. Лука Исадынъ яшавынынъ аьр бир затын сол вакыттагы тарих ислери мен тенълестиреди. Соьйтип ол христиан диннинъ берк тарихлик негизин коьрсетеди, Масихтинъ бу дуныялык яшавынынъ тарихи баьри инсанлык тарихтинъ бир кесеги болганын айырып бегитеди.
Лука боьтен де Алладынъ ярлылар эм ямагат унамай шет кагылганлар акында каьр шеккенине, Масихке кызмет кылган хатынлардынъ маьнелилигине эм де Алла Патшалыгына ювыт болмаганларга да йол ашык экенине айырым эс этеди. Зеген язувшы Лука соьйлемнинъ туьрли стиллерин усташа кулланып биледи. Айтпага, ол биринши боьликте коьнъиллендируьвши эски маслагатлык зикирлерге ювык гимнлерди келтиреди, а Исадынъ таварыхларын десенъ толы маьнели хабарлар кебинде береди (кара: 14-16 бб.).
Лука Элшилердинъ ислери деген китаптынъ да авторы болады, онда ол Исадынъ коькке алынганыннан сонъ, христиан ямагатлардынъ оьсуьви акында хабарлайды.
1Кирис соьз
1 Энди коьплер арамызда ашык белгили болган ислердинъ таварыхларын туьзип баслаганлар. 2 Сол ислерди басыннан коьрип турганлардынъ эм Алладынъ соьзин яйган кулларынынъ бизге еткергенлериндей, 3 мага да, сол затларды янъыдан мукаят тергегеннен сонъ, ызлы-ызыннан тизип, сага, оьрметли Теопил, 4 сен насихатланган окувдынъ терен негизин тагы да бир бегитип, язбага ой туьсти.
Яхъя пайхамбардынъ туваягынынъ билдирилуьви
5 Юдеядынъ патшасы Иродтынъ куьнлеринде Авия боьлигиннен Зекерья атлы дин куллыкшысы эм онынъ Арун тукымыннан Элисабет деген хатыны болганлар. 6 Олардынъ экеви де, Алладынъ алдында туврашыл болып, Раббийдинъ буьтин парызларын эм йорыкларын минсиз толтыра эдилер. 7 Олар аьвлетсиз эдилер, неге десе Элисабет бедев болган, а энди экеви де уьйкен ясларына еткен эдилер.
8 Бир кере оьзининъ боьлигининъ, дин куллыкшысындай, оьз борышын Алладынъ алдында толтыратаган куьнлеринде, 9 дин куллыкшыларынынъ арасында болатаган аьдетке коьре, сыбага тасланган заманда, Зекерьяга Раббийдинъ уьйине ладан ийис шыгарув мырат пан кирмеге тийисли болды. 10 Буьтин йыйылган халк, ладан ийис этилетаган заманда, тыста дува этетаган эди.
11 Сол вакытта Зекерьяга ладан ийис этетаган ерининъ онъ ягында Раббийдинъ бир маьлеги коьринди. 12 Зекерья маьлекти коьргенде саьспекледи, оны коркув бийледи. 13 Маьлек ога: «Коркпа, Зекерья, неге десе сенинъ дуванъ кабыл болган, хатынынъ Элисабет сага ул табаяк эм сен ога Яхъя атты береексинъ. 14 Ол сага куваныш эм ярык аькелеек, эм коьплер онынъ тувганына суьйинееклер. 15 Неге десенъ ол Раббийдинъ алдында уллы болаяк; бир заманда да шагырды эм баска эсиртуьвши затларды ишпеек, ана карнында ок Кие Рухка толаяк. 16 Ол Исраил халкынынъ коьплерин Раббийге, оьзлерининъ Алласына, кайтараяк. 17 Ол Раббийдинъ алдында Ильястынъ рухы эм куваты ман юрип, аталарынынъ юреклерин балаларына бурып, бойсынмаганларда туврашыллардынъ ойларын яратып бараяк, Раббийдинъ алдына аьзирленген халкты салаяк», – деди.
18 Сонда Зекерья маьлекке: «Мен оны неден билермен? Мен картайганман эм хатынымнынъ да йыллары еткен», – деди.
19 Маьлек ога деп яваплады: «Мен Алладынъ алдында турувшы Жабраилмен эм сени мен соьйлеспеге, сол куванышлы хабарды сага еткермеге йиберилгенмен. 20 Меним, заманы еткенде, эш толмай калмаяк деген соьзлериме ынанмаганынъ уьшин, сен энди сакав болаяксынъ, сол зат толтырылаяк куьнге дейим соьйлемей тураяксынъ», – деди.
21 Сол арада халк Зекерьяды саклайтаган эди эм онынъ, Алла уьйиннен шыкпай, калып кеткенине сейирсинетаган эди. 22 Зекерья шыкканнан сонъ, олар ман соьйлесалмады. Халк Алла уьйинде ога коьринис коьрингенин сезди; ол да оны, тили тыйылганыннан ымлап, анълатты.
23 Аллага кылынув куьнлери озганнан сонъ, Зекерья уьйине кайтты. 24 Онынъ пишеси Элисабет авыраяклы болды эм оны бес айга дейим халктан ясырды. 25 «Сосындай йылларымда Раббийим мени языксынды, инсанлар арасында меним кемшилигимди тайдырды», – дейтаган эди ол.
Иса Масихтинъ дуныяга энеегининъ билдирилуьви
26 Элисабеттинъ карнындагынынъ алтыншы айында Алла Жабраил маьлекти Галилеядынъ Назарет шахарына Даут тукымыннан Юсуп атлы эр мен соьз тавысып турган кызга йиберди. Ол кыздынъ аты Марьем эди. 28 Маьлек ога келгенлей: «Салам, шапагатлы! Раббий сени мен болар+ 1:28* Бир кесек текстлерде: «...болар. Хатынлардынъ арасында сен бактылысынъ». », – деди.
29 Марьемди бу соьзлер саьспеклетти эм ол, бу неди билдирген салам экенин анъламай, ойланды. 30 Ога маьлек: «Коркпа, Марьем, неге десе сен Алладан шапагатлы болгансынъ. 31 Энди карнынъда болып, ул табаяксынъ эм Оны Иса деп атаяксынъ. 32 Ол данъклы болаяк, Аллаху-Тааладынъ Улы деп саналаяк. Ога Раббий Алла Онынъ атасы Дауттан калган такты береек; 33 оьмир оьмирге Якуп тукымынынъ уьстинде патшалык эттиреек эм Онынъ патшалыгынынъ сонъгы куьни болмаяк», – деди.
34 Марьем маьлектен: «Бу кайтип болар, эгер мен энди де эр сынамаганман?» – деп сорады.
35 Ога маьлек: «Кие Рух сага туьсеек, Аллаху-Тааладынъ куьши сени каплап алаяк, сонынъ уьшин туваяк кие Бала Алладынъ Улы деп аталаяк. 36 Эне бедев деп саналып турган сага ювык еткен Элисабет те картлыгында ул ман авыраяклы эм ога энди алты ай болаятыр. 37 Алладынъ бир соьзи де куьшсиз калмайды», – деп яваплады.
38 Сонда Марьем: «Мен Раббийдинъ кулыман. Менде сенинъ айтканынъдай болсын», – деди. Маьлек оннан тайды.
Марьем Элисабетти коьрмеге барады
39 Сол куьнлерде Марьем асыгыслы болып Юдеядынъ тавлы кесегиндеги бир шахарга барды. 40 Зекерьядынъ уьйине киргенлей, Элисабет пен саламласты. 41 Элисабет Марьемнинъ саламын эситкен заманда, онынъ карнындагы аьвлет ойнаклады. Элисабет Кие Рухка толды. 42 Ол, давысын коьтерип: «Хатынлардынъ арасында сен муьбарексинъ эм сенинъ карнынъдагы бала да муьбарек! 43 Меним Раббийимнинъ анасынынъ мага сосы келуьви не себептен болды экен? 44 Неге болса да, сенинъ саламласув тавысынъ мага еткенде, меним карнымдагы саьбийим куванышлы ойнаклады. 45 Ынанганынъ уьшин бактылысынъ, неге десе Раббийдинъ сага билдиргени толтырылаяк», – деди.
46 Марьем: «Меним яным Раббийди оьрметлейди. 47 Ол Оьз кулынынъ язык аьлин эслегени уьшин коьнъилим Аллага, Куткарувшыма, куванады. Эндиден арбатын мени баьри тукымлар бактылыга санаяклар. 49 Неге десе куьдиретли Алла мага уллы ислер этти. Онынъ аты кие! 50 Онынъ рагимлиги несилден несилге Ога оьрмет эткенлерге яйылаяк. 51 Оьз куватынынъ карувын коьрсетти, юреклеринде оьктемли ойлары болганларды шашты. 52 Куьшлилерди тактан туьсирди, мазлумларды коьтерди. 53 Ашыкканларды оьз берекети мен тойдырды, ама байларды бир затсыз кайтарып йиберди. 54 Ол Оьзининъ кулы Исраилге ярдам этти эм, аталарымызга айтканындай, Ибрагимге, онынъ тувдыкларына оьмир оьмирге этеек рагимлигин эсинде тутты», – деди.
56 Марьем Элисабет пен бир уьш ай кадер турганнан сонъ уьйине кайтты.
Яхъя пайхамбардынъ тувувы
57 Бала туваяк вакыты еткенде, Элисабет ул тапты. 58 Раббийдинъ ога уллы рагимлик коьрсеткенин эситип, онынъ кардашлары эм конъысылары оны ман бирге куванатаган эдилер. 59 Сегизинши куьнинде балады суьннетлеек аьдет пен йыйылдылар эм ога атасынынъ атын, Зекерьяды, атамага токтастылар, ама баладынъ анасы унамады эм оны Яхъя деп атаягын билдирди.
61 Ога: «Сенинъ тукымынъда ондай атлы бирев де йокты да», – дедилер.
62 Атасыннан, ымлап, онынъ кайтип атаяк болатаганын сорадылар. 63 Зекерья такта тилеп алды да язды: «Онынъ аты – Яхъя». Баьриси де сейирсиндилер. 64 Сол саьатлей Зекерьядынъ авызы да, тили де ашылды эм ол, Аллага шуькир айта берип, соьйлеп баслады. 65 Олардынъ тоьгерегинде яшаганларды коркув бийледи. Сол болган затлардынъ хабары Юдеядынъ баьри тавлы кесегинде яйылды. 66 Эситкенлердинъ баьриси де оны юреклерине салдылар: «Сосы аьвлет ким болаяк экен?» – деп, сейирсинип, сорастылар. Раббийдинъ куваты Яхъя ман бирге эди.
Зекерьядынъ пайхамбарлык соьзи
67 Кие Рухка толган Зекерья пайхамбарлык соьзин айтып баслады: 68 «Исраилдинъ Алласы Раббийге шуькир болсын! Оьз халкына ярдамга келди эм оны куткарды. 69 Оьзининъ кулы Дауттынъ тукымыннан бизге куьшли Куткарувшыды шыгарды. 70 Кие пайхамбарларынынъ авызы ман оьмирден бери билдиргениндей, бизди явларымыздан эм баьри коьрип болмайтаганлардынъ колыннан куткарды, 72 кие антласувын эскерди, аталарымызга рагимлик этти. 73 Ол атамыз Ибрагимге берген антынша, бизди душпанларымыздынъ колыннан куткарып, Ога коркувсыз кылынгандай этти; 75 соьйтип Онынъ алдында Ога оьмиримиздинъ баьри куьнлеринде сыйлылык эм тувралык пан яшамага болаламыз. 76 Сен, аьвлет, Аллаху-Тааладынъ пайхамбары деп аталаяксынъ, неге десе Онынъ алдында барып, Ога йол аьзирлеексинъ. 77 Алламыздынъ халкына Онынъ рагимлиги мен олардынъ куьналары кеширилгеннен сонъ куткарылув болаягын анълатаяксынъ. 79 Онынъ рагимлиги мен йогардан тувган Куьн+ 1:79* Йогардан тувган Куьн: Иса Масих. каранъада эм оьлим куьлеткисинде олтырганларды ярыкка шыгараяк, бизим аякларымызды татымлык йолына бураяк». 80 Бала болса оьсе барды, коьнъили мен беркиди эм оьзининъ Исраил халкы алдына келеек куьнине дейим шоьлде яшады.
2Иса Масихтинъ тувувы
1 Сол куьнлерде кесарь Августтынъ буьтин урым ерлериндеги аьдемлер санын язып алув буйырыгы шыкты. 2 Сосы язылып алынув Киринийдинъ Сирияда тоьрелик суьруьв кезуьвинде биринши эди. 3 Сонынъ уьшин баьриси де, аьр ким оьз тувган шахарына, язылмага барды.
4 Сондай болып Юсуп та, Даут уьйиннен эм тукымыннан болган себепли, Галилеядынъ Назарет шахарыннан, Юдеяга, Дауттынъ Бетлехем деп аталатаган шахарына атланды. 5 Онда оьзининъ соьз тавысып турган хатыны Марьем мен бирге язылмага керек эди. Марьем авыраяклы эди. 6 Олар онда барганда, Марьемге бала табув заманы етти. 7 Марьем оьзининъ Улын, тувнъышын, тапты, Оны боьледи эм отлыкка салды, неге десе конакбайдынъ боьлмесинде оларга орын табылмаган эди.
Койшылар ман маьлеклер
8 Сол элде далада койшылар оьзлерининъ суьруьвлери мен куьзет шыгатаган эдилер. 9 Бирден олардынъ алдына Раббийдинъ бир маьлеги туьсти, Раббийдинъ нуры оларды ярыкландырды. Суьруьвшилер бек корктылар. 10 Ама маьлек оларга: «Коркпанъыз, мен сизге де, баьри аьдемлерге де бек куванышлы ийги хабарды билдирмеге келгенмен. 11 Буьгуьн сизге Даут шахарында Куткарувшы тувды: Ол Раббий Масих. 12 Мине сизге онынъ нышаны: сиз боьленген эм отлыкта яткан балады табаяксыз», – деди.
13 Сонъ анъламастан маьлекке аспаннынъ сансыз маьлеклер аскери келип косылдылар. Олар Аллага шуькир айтып: «Аллаху-Таалага данък, ер уьстинде Онынъ разы болган аьдемлерине тынышлык болсын!» – дедилер.
15 Маьлеклер олардан коькке тайганда, койшылар бир бирлерине: «Бетлехемге бараяк, онда не зат болганын караяк, Раббий бизге не затты билдирди экен», – деп айттылар. 16 Олар асыгыслы бардылар да Марьем мен Юсупты эм отлыкта яткан балады таптылар. 17 Коьргенлеринде, сосы Аьвлет акында оларга не зат белгили болганын айттылар. 18 Эситкенлердинъ баьриси де койшылардынъ айтатаган затларына сейирсине эдилер. 19 Марьем, болса, сосы соьзлердинъ баьрисин де коьнъилине ювык алып, юрегине салды. 20 Сонъ койшылар эситкенлери, коьргенлери эм оларга калай билдирилгени болса, солай ок болганы уьшин Аллады данъклай эм Ога шуькир айта, артларына кайттылар.
Исады Алладынъ уьйине аькелдилер
21 Сегиз куьн озганнан сонъ, Саьбийге суьннет аьдетин этпеге керек заманы еткенде, Ога карында болаяктан алдын маьлек пен билдирилген Иса атты бердилер.
22 Муса пайхамбарга буйырылган Тауратка коьре тазаланув куьнлери оьткенде, балады Ерусалимге, Раббийдинъ алдына салмага деп, аькелдилер. 23 Неге десе, Раббий берген Тауратта белгиленуьвге коьре, аьр бир тувнъыш эр саьбий Раббийге багысланмага керек. 24 Эм Раббий берген Таураттынъ билдируьвине коьре курманлыкка эки куьмири+ 2:24* Куьмири: ана коьгершин. , яде эки коьгершин балапанды аькелмеге тийисли эдилер.
25 Сол вакытта Ерусалимде Шимон атлы аьдем болган. Ол туврашыл, Аллады сыйлаган эм Исраилге тынышлыкты уьмитлеген эр эди, эм Алладынъ Кие Рухы онда эди. 26 Алладынъ Рухы ман Ога, Масихти коьрмей, оьлмееги билдирилген эди. 27 Сол куьн Шимон, Кие Рух пан коьнъилленип, Алла уьйининъ каралдысына барган эди. Ата-анасы Иса Аьвлетине, Тауратта буйырылган аьдетти эттиреек болып, аькелген заманда, 28 Шимон оны койнына алды, Аллага шуькир айтып: 29 «Дуныядынъ Бийи, Сенинъ соьзинъ толды; мен, сенинъ кулынъ, энди тынышлык пан оьлермен. 30 Неге десе энди Сенинъ буьтин халклар алдына аьзирлеген куткарувынъды, баска миллетлерге билим ярыгын ашаякты эм Оьз Исраил халкынънынъ данъкын шыгараякты коьзим мен коьрдим!» – деди.
33 Исадынъ ата-анасы баласына айтылатаган соьзлерге сейирсиндилер. 34 Сонъ Шимон оларга ийгилик тиледи эм баладынъ анасы Марьемге: «Сосы Аьвлет Исраилде коьплердинъ йогарга оьрленуьвине де, коьплердинъ тоьмен туьсуьвине де себеп болаяк. Ол шет кагылаяк нышан болаяк. 35 Сенинъ оьзинънинъ янынънан да кылыш оьтеек. Соьйтип коьплердинъ акылындагы ойлары ашыкланаяклар», – деди.
36 Булайда тагы да Ашер ырувыннан Пануелдинъ кызы Ханна пайхамбар да бар эди. Кызлай косылган эри мен тек ети йыл яшаган, а соьле кавдыраган картлыгында эди. 37 Сексен доьрт ясындагы тул хатын оразасы, дувасы ман кеше-куьндиз Аллага кылынып, Онынъ уьйининъ каралдысыннан таймайтаган эди. 38 Сол вакытта ол да аьдемлерге ювыклап, Аллага шуькир айтып, Ерусалимнинъ куткарылувын саклайтаганлардынъ баьрисине Саьбийдинъ акында хабарлайтаган эди.
Назаретке кайтув
39 Юсуп пан Марьем Раббийдинъ буйырыгына коьре баьри затларын эттиргеннен сонъ, Галилеяга, тувган шахары Назаретке кайттылар. 40 Аьвлет оьсе барды, акылланды, яны беркиди; Алладынъ шапагаты Онда эди.
Яс Иса Алла уьйинде
41 Аьр йыл сайын Онынъ ата-анасы Ерусалимге пасха байрамына баратаган эдилер. 42 Ол он эки ясына еткенде, аьдеттегинше, олар тагы да Ерусалимге байрамга келдилер. 43 Байрам куьнлери кутылып, артларына кайтаятырганда Иса Масихтинъ Ерусалимде калганын Онынъ ата-анасы эскермей калдылар. 44 Ол баскалар ман бирге келеди деп, ойладылар; соьйтип бир куьнлик йолды оьткеннен сонъ, Оны кардаш-ювыкларынынъ арасыннан излеп басладылар. 45 Сонъ, таппаганларында, Оны излей, Ерусалимге кайттылар. 46 Уьш куьннен сонъ Исады Алла уьйининъ каралдысында устазлар арасында олтырып, оларды тынълай эм оларга сорав сала турганда, табадылар. 47 Оны тынълавшылардынъ баьриси де Онынъ акыллылыгына, берген явапларына сейирсинетаган эдилер. 48 Ата-анасы Оны коьргенде аьжейипсиндилер эм Ога анасы: «Балам! Сен бизге булай неге эттинъ? Мине Сенинъ атанъ ман мен Сени излестирип, кайгырып юримиз», – деди.
49 Иса: «Мени излемеге сизге неден керек эди? Яде сиз Меним Атамнынъ уьйинде болмага керегимди билмединъизбе?» – деп сорады. 50 Ама олар оьзлерине айтылган соьзлерди анъламадылар.
51 Иса олар ман бирге Назаретке кайтып келди эм оларга бойсынувлы болды. Онынъ анасы болган затлардынъ баьрисин де юрегине салды. 52 Иса оьсти эм акыллана барды. Оны Алла да, аьдемлер де суьетаган эдилер.
3Яхъя пайхамбардынъ увазы
1 Император Тиберийдинъ басшылык этуьвининъ он бесинши йылында, Юдеяда Понтий Пилат тоьрелик суьргенде, Ирод – Галилеяда, кардашы Пилип – Итурея ман Трахонит областинде, а Лисаний – Авилиний еринде тетрарх+ 3:1* Тетрарх: бир кыралдынъ доьрт кесегининъ бирине басшылык суьрген патша. болганларында, 2 бас дин куллыкшылары Ханан ман Каяпадынъ заманларында, Алла шоьлге Зекерьядынъ улы Яхъяга соьзин туьсирди. 3 Оннан сонъ Яхъя Йордан сувы тоьгерегиндеги баьри эллерди айланып, аьдемлерди куьналарынынъ кеширилуьви уьшин тевбеге туьспеге, сувда шомылдырылып тазаланмага+ 3:3* Сувда шомылдырылув: Инжилде аьдемнинъ сувда шомылдырылганы янъы яшавга киргенин билдиреди. шакырып юрди. 4 Ешая пайхамбардынъ китабында язылган соьзлерине коьре: «Шоьлде шакыратаганнынъ давысы: „Раббийге йол аьзирленъиз, Онынъ алдына йолларды туьз этинъиз! 5 Аьр бир оьзен толтырылсын, аьр бир тав эм тоьбешик тоьменленсин, кыйшыклык туьзелсин, кынъыр-шонъкыр йоллар тегисленсин. 6 Сонда аьр аьдем Алладынъ куткарувын коьреек“, – дейди».
7 Яхъя оьзине сувда шомылдырылып тазаланмага келген халкка: «Йылан тувдыклары! Сизди келеек шамланувдан кашпага ким уьйреткенди? 8 Тевбеге туьскенинъиздинъ тийисли ислерин коьрсетинъиз. Юрегинъизди: „Бизим атамыз Ибрагим“, – деп, юбантып олтырманъыз, неге десе Алла сосы таслардан Ибрагимге балалар курастырмага болаяк. 9 Энди балта да тереклер туьбинде ятады: хайырлы емисти аькелмейтаган тереклердинъ кайсысы да кесилип отка тасланаяк», – деди.
10 Халк оннан: «Аьше, бизге не этпеге керек?» – деп сорастырды.
11 Ол оларга явапка деп хабарлады: «Кимде эки коьйлек болса, сол онынъ бирин болмаганга берсин; кимде ырызкы бар болса, солай ок этсин».
12 Ясакшылар да сувда шомылдырылып тазаланмага келдилер эм оннан: «Устаз, бизге не этпеге керек?» – деп сорадылар.
13 Оларга да: «Сизге буйырылганнан баска бир затты та тилеменъиз», – деп яваплады.
14 Оннан аскершилер де: «А бизге не этпеге керек?» – деп сорадылар.
«Биревди де ынжынтпанъыз, яладан яла якпанъыз эм оьз кыйынагынъызга канагатланынъыз», – деди Яхъя.
15 Халк уьмитленип саклайтаган эди. Баьрисин де: «Яхъя Масих тувылма экен?» – деген ой кызыксындыратаган эди.
16 Ога Яхъя баьрисине еткерип: «Мен сизди сувда шомылдырып тазалайман, ама меннен куьшли Бирев келеятыр, мен Онынъ шарыкларынынъ бавын шешпеге де тийисли тувылман. Ол сизди Кие Рух пан эм от пан тазалаяк. 17 Аслык сувырувшы куьрегин колына алган: Оьз ындырын тазалап, бийдайын амбарына йыяяк, а тобанын соьнмес отка таслап куьйдиреек», – деди. 18 Яхъя баска туьрли коьп насихатлар берип, халкка Ийги Хабарды билдирди. 19 Тетрарх Иродты, оьз кардашынынъ пишеси Иродиадага уьйленгени эм тагы да баска этетаган яманлыклары уьшин Яхъя бетлегенде, Ирод буьтин яманлыкларынынъ уьстине тагы да бирин косты: ол Яхъяды тутнакка олтыртты.
Исадынъ сувга шомылдырылувы
21 Буьтин халк сувга шомылдырылганнан сонъ, Иса да сувга шомылдырылды. Дува этеятырган вакытында, коьк как ярылып ашылды. 22 Кие Рух Ога коьгершин кебинде туьсти эм аспаннан: «Сен Меним суьйген Улымсынъ, Мен Сага разыман», – деген давыс эситилди.
Исадынъ асылы-тукымы
23 Иса Оьз аьрекетин баслаганда, отыз ясларына келген эди. Аьдемлер ойлаганларындай, Ол Юсуптынъ улы эди. Юсуп болса Элийдинъ улы,
24 Мататтынъ улы, Левийдинъ улы, Мелхийдинъ улы, Яннайдынъ улы, Юсуптынъ улы,
25 Матитиядынъ улы, Амостынъ улы, Нахумнынъ улы, Эслийдинъ улы, Нагайдынъ улы,
26 Махаттынъ улы, Матитиядынъ улы, Шимийдинъ улы, Юсуптынъ улы, Юдадынъ улы,
27 Йохананнынъ улы, Решадынъ улы, Зерубавелдинъ улы, Шалтиелдинъ улы, Нерийдинъ улы,
28 Мелхийдинъ улы, Аддийдинъ улы, Косамнынъ улы, Элмадамнынъ улы, Эрдинъ улы,
29 Ешудынъ улы, Элиезердинъ улы, Йоримнинъ улы, Мататтынъ улы, Левийдинъ улы,
30 Шимоннынъ улы, Юдадынъ улы, Юсуптынъ улы, Йонамнынъ улы, Элиякимнинъ улы,
31 Маладынъ улы, Меннадынъ улы, Мататадынъ улы, Натаннынъ улы, Дауттынъ улы,
32 Ишайдынъ улы, Оведтинъ улы, Боаздынъ улы, Салмоннынъ улы, Нахшоннынъ улы,
33 Аминадавдынъ улы, Арамнынъ улы, Эсроннынъ улы, Перестинъ улы, Юдадынъ улы,
34 Якуптынъ улы, Исхактынъ улы, Ибрагимнинъ улы, Терахтынъ улы, Нахордынъ улы,
35 Серуктынъ улы, Регудынъ улы, Пелектинъ улы, Эвердинъ улы, Шалахтынъ улы,
36 Кенаннынъ улы, Арпакшадтынъ улы, Самнынъ улы, Нухтынъ улы, Ламехтинъ улы,
37 Метушелахтынъ улы, Ханоктынъ улы, Яредтинъ улы, Махалалелдинъ улы, Кенаннынъ улы,
38 Эноштынъ улы, Шеттинъ улы, Аьдемнинъ улы, а Аьдем болса Алладынъ улы эди.
4Исадынъ сыналувы
1 Кие Рух пан савлай бийленген Иса, Йордан сувыннан кайтып келгеннен сонъ, Рухтынъ коьнъиллендируьви мен шоьлликке йиберилди. 2 Ибилис шоьлде Оны кырк куьн сынады. Сол заманнынъ ишинде авызында бир зат та болмаган себепли, Иса ахырында ашыкты. 3 Сонда ибилис Ога: «Сен Алладынъ Улы болсанъ, сосы тасларга оьтпек болмага буйыр», – деди.
4 Иса ога: «„Аьдем тек бир оьтпек пен яшамаяк“+ 4:4* „Аьдем... яшамаяк“: бир кесек текстлерде «Аьдем тек бир оьтпек пен тувыл, ама Алладынъ баьри соьзлери мен яшаяк» ., – деп язылган», – деди.
5 Ибилис Оны бийик ерге шыгарды, коьз ашып юмганша, Ога дуныядынъ баьри эллерин коьрсетти эм: «Мен Сага солардынъ баьрисининъ уьстинде иеликти де, олардынъ данъкын да берейим, неге десе олар мага тапшырылган эм суьйгениме бермеге болаякпан. 7 Сога коьре, эгер Сен мага бас ийсенъ, баьриси де Сеники болар», – деди.
8 Сонда Иса Ога: «„Раббий+ 4:8* Раббий: бир кесек текстлерде «Меннен тай, ибилис! Раббий». : Алланъа бас ий эм тек Ога кылын“, – деп язылган», – деп яваплады.
9 Оннан сонъ ибилис Оны Ерусалимге аькелди, Алла уьйининъ бийиклевине салды, Ога: «Сен Алладынъ Улы болсанъ, муннан туьбине атыл. 10 Аьше: „Алла Сени Оьз маьлеклерине аманат этер, Сени коршаласынлар деп“ 11 эм „Олар, аягынъды таска тийгистпей, Сени колларында аькетееклер“, – деп язылганды да», – деди.
12 Ога Иса явапка: «„Раббий Алланъды сынама“, – деп те язылган», – деди.
13 Оннан сонъ ибилис Исады сынаганын койды, кезуьви келгенге дейим Онынъ касыннан тайды.
Назарет шахардагы синагогта
14 Кие Рухтынъ куьшин алган Иса Галилеяга кайтты. Онынъ акындагы соьзлер буьтин тоьгерегиндеги ерлерге яйылдылар. 15 Ол аьдемлерди синагогларда уьйретти эм баьриси де Оны данъклайтаган эдилер.
16 Иса Назаретке, оьзи оьскен-тербияланган ерине барды. Онда Оьзи, аьдетинше этетаганындай, шабат куьн синагогка келди. Синагогта Иса окымага турды. 17 Ога Ешая пайхамбардынъ китабын бердилер эм Ол, оны алып ашып, булай язылган ерин табып: 18 «Раббийдинъ Рухы менде. Ол, Мага май ягып, Мени [юреклери сынганларды сав этпеге] ярлыларга ийги хабар айтпага, есирдегилерге куткарылаякларын, сокырларга коьзлерининъ ашылаякларын анълатпага, эзиетленгенлерди эркинликке шыгармага, Раббийдинъ аьдемлерге разылыгын береек заманын билдирмеге йиберген», – деп окыды.
20 Иса китапты япты да оны синагогтынъ куллыкшысына кайтарды. Синагогтагылардынъ коьзлери Исага тигилген эдилер. 21 Сонда Ол тынълавшыларына айтып баслады: «Буьгуьн сизинъ эситкенинъиз бен бу язув толтырылды».
22 Баьриси де Ога разы болдылар. Онынъ авызыннан шыгатаган хайырлы соьзлерине аьжейипсиндилер эм: «Сосы Юсуптынъ улы тувыл ма экен?» – деп соьйлестилер.
23 Иса оларга: «Элбетте, сиз Мага такпактынъ соьзлери мен айтпага болаяксыз: „Эмлевши, оьзинъди оьзинъ сав эт! Булайда, ата юртынъда, сол биз эситкен Капарнаумда эткен затларынъды кайтарып эт“, – дегенди айтпага болаяксыз. 24 Сизге дурысын айтаман: эш бир пайхамбарды да оьз ата юртында хош коьрип йолыкпайдылар. 25 Туьзин айтаман сизге, Исраилде Ильяс пайхамбардынъ заманларында уьш йыл алты айга дейим коьк ябылып, буьтин ерде авыр ашлык болганда, онда тул хатынлар коьп болдылар. 26 Кенем де, Ильяс тек Сидон ериндеги Сарапат шахарында бир тул хатынга болмаса, олардынъ баска биревлерине де йиберилмеген эди. 27 Исраилде Элиша пайхамбардынъ заманында авыр тери маразы болганлар коьп эдилер, аман да олардынъ ишиннен тек бир сирияшы Наман болмаса, эш бирев де сав болмаган», – деди.
28 Оны эситкенде, синагогтагылардынъ баьриси де ашувга толдылар. Турып, Исады шахардан кувып шыгардылар да шахар орынласкан тавдынъ басындагы ярдан атаяк болдылар. 30 Ама Иса олардынъ ортасыннан оьтти, Оьз йолы ман кетти.
Капарнаум шахарында синагогта
31 Иса Галилеядынъ Капарнаум шахарына барды эм шабат куьн халкты уьйретуьвин баслады. 32 Олар Онынъ окувына аьжейипсинетаган эдилер, неге десе Онынъ соьзинде бир куват бар эди.
33 Синагогта кара куьш бийлеген йинли киси бар эди. Ол бирден давысын коьтерип кышкырды: 34 «Назаретши Иса, калдыр бизди! Сенинъ бизде не ишинъ барды? Бизди аьлек этпегеме келгенсинъ? Сенинъ ким экенинъди билемен. Сен Аллага багысланган Аьдемсинъ!»
35 «Тын!» – деп каты буйырды Иса, – «Шык оннан!» Эм йин кисиди баьрисининъ алдында ерге йыкты, эш бир хаьте де этпей, оннан шыкты.
36 Баьриси сейирсинетаган эдилер эм олар оьз ара бир бирлерине: «Бу не зат окув экен? Ол кара йинлерге иелик пен, куьш пен буйырады эм олар кашып кетедилер!» – деп айта эдилер. 37 Исадынъ хабары тоьгерегиндеги баьри якларга яйылатаган эди.
Иса коьп аьдемлерди сав этеди
38 Иса, синагогтан шыкканнан сонъ, Шимоннынъ уьйине барды. Шимоннынъ кайнанасы сол вакытта безгек пен янып-куьйип авырыйтаган эди. Исадан ога ярдам этпеге тиледилер. 39 Иса авырганнынъ уьстине ийилди де безгегин тыйдырды. Безгектен кутылган хатын, сол саьатлей турды, оларды ас пан сыйлады.
40 Куьн кавысып бараятырган вакытта, аьдемлер, кимнинъ кайдай туьрли маразлысы бар болса, соны Исага аькелип басладылар. Ол олардынъ аьр кайсысына да колын тийдирди, баьрин де сав этетаган эди. 41 Сондайлардынъ коьплериннен, кышкырыклап: «Сен – Алладынъ Улысынъ!» – деп, йинлер де шыгатаган эдилер. Ама Иса оларга айтпага ызын бермеди, неге десе олар Онынъ Масих экенин биле эдилер.
42 Куьн тувганда, Иса шыкты да авлак ерге барды. Аьдемлер Оны излестирдилер. Тапканда, Оны оьзлериннен йибермеек болдылар. 43 Ама Ол халкка: «Мен баска шахарларда да Алла Патшалыгынынъ акында Ийги Хабарды яйып юрмеге тийислимен, неге десе Мен сонынъ уьшин йиберилгенмен», – деди. 44 Эм Юдеядынъ+ 4:44* Юдеядынъ: бир кесек текстлерде «Галилеядынъ». синагогларында уваз айтып юретаган болды.
5Иса биринши сокталарын сайлап алады
1 Куьнлердинъ биринде халк Исады курсап алып, Алладынъ соьзин тынъламага йыйылган заманда, Ол Гиннесар коьлдинъ касында тура эди. 2 Ол коьл шетинде турган эки кайыкты коьрди. Балыкшылар кайыклардан туьсип, йылымларын ювып туры эдилер. 3 Сол кайыклардынъ бирисине, Шимондыкына, кирди, Шимонга ягадан бираз таймага тиледи; сонъ олтырып, халкты уьйретип баслады. 4 Айтып кутылганнан сонъ, Иса Шимонга: «Терен ерине юзип бар да балык ысламага йылымларды тасла», – деп тиледи.
5 Шимон Ога: «Устаз! Биз туьн бойы ислеп шыктык, тек бир зат та ыслаялмадык, кенем де, Сенинъ соьзинъди этип, йылымларды таслайым», – деди.
6 Соьйтип эткеннен сонъ, олар сансыз балык ысладылар, аьле йылымлары да йыртылып басладылар. 7 Баска кайыктагы йолдасларына, келип ярдам этсинлер деп, ымладылар. Олар да келип, кайыкты балыкка толтырдылар. Сонъ олар авырлыктан батып та басладылар.
8 Оны коьргенде Шимон Петер, Исадынъ аягына йыгылып: «Раббий, меннен кет, неге десе мен куьналы кисимен», – деди. 9 Ол эм онынъ янында болганлардынъ баьриси сол шаклы балык туьскенине сейирсиндилер. 10 Шимоннынъ йолдасларын, Зебедей улларын Якуп пан Яхъяды да солай ок сейирсинуьв бийледи.
Сонда Иса Шимонга: «Коркпа, буьгуьннен алып сен (балык ыслагандай) аьдемлердинъ коьнъилин авлаяксынъ», – деди. 11 Балыкшылар эки кайыкты ягага тартып шыгардылар, баьри затларын калдырдылар да Исадынъ артыннан иердилер.
Иса авыр тери маразлыды сав этеди
12 Иса шахарлардынъ биринде болганда, авыр тери маразы болган аьдем келди де, Онынъ аягына йыгылды эм ялбарып тиледи: «Бийим, эгер суьйсенъ, мени тазаламага боларсынъ».
13 Иса колын созды, ога тийгистти де айтты: «Суьемен, тазалан». Сол саьатлей оннан маразы тайды.
14 Иса ога: «Мунынъ акында биревге де айтпа, тек барып, дин куллыкшысына коьрин, тазаланганынъ уьшин, Муса пайхамбар буйыргандай, курманлык шал. Соны ман аьдемлер алдында сав болганынъды шаатларсынъ», – деп буйырды. 15 Кенем де Онынъ хабары коьптен коьп халк арада яйылатаган эди. Аьдемлер куйылып, Оны тынълар эм оьз маразларыннан эмленер уьшин келетаган болдылар. 16 Иса болса, авлак ерлерге кетип, Аллага дува этетатаган эди.
Иса Капарнаумда паралич сокканды савартады
17 Бир куьн Иса уьйрететаган вакытында, Галилея ман Юдеядынъ эм Ерусалимнинъ аьр ерлериннен келген парисейлер мен Таурат устазлары да олтырып турганлай, авырганларды Раббийдинъ Ога берген куьши мен сав этетаган эди. 18 Мине сонда ким эсе де биревлер паралич соккан маразлыды тоьсеги мен коьтерип келип, уьйге киргистпеге, Исадынъ алдына салмага шалыстылар. 19 Ама аьдемнинъ коьплигиннен кирмеге йол таппай, уьйдинъ тоьбесине минип, оны аштылар, оннан авырганды тоьсеги мен ортага, Исадынъ алдына туьсирдилер. 20 Иса олардынъ Ога ынанувларын коьрип, сол аьдемге: «Куьналарынъ кеширилген!» – деди.
21 Дин аьлимлери мен парисейлер: «Ассылык эткен бу ким экен? Бир Алладан баска куьналарды ким кеширмеге болады?» – деп, оьз ара ойластылар.
22 Иса, олардынъ ойлаганларын анълап, оларга явапка айтты: «Акылынъыздан сондай ойларды неге оьткересиз?
23 Не зат енъил айтпага: „ Куьналарынъ кеширилген“, яде „Тур да юр“? 24 Мине солай, сиз билмеге керексиз: Аьдем Улынынъ+ 5:24* Аьдем Улы: Иса Масих. ер юзинде куьналарды кеширмеге де куваты бар». Сонъ Ол авырган кисиге: «Сага айтаман, тур, орнынъды алып, уьйинъе кайт», – деди.
25 Эм ол сол саьатлей турды, олардынъ алдында яткан орнын алды, Аллады данъклап, уьйине кайтып кетти. 26 Баьриси де сейирсиндилер, Аллады данъкладылар эм коркувга туьсип: «Биз буьгуьн кайдай кужырлы ислерди коьрдик!» – деп айттылар.
Левий (Матай) Исадынъ сокталарына косылады
27 Оннан сонъ Иса тыска шыкты эм ясак йыйылатаган ерде олтырган Левий атлы ясакшыды коьрди, ога: «Меним ызымнан кел», – деди. 28 Эм Левий, болганын калдырып, турды да Онынъ ызыннан барды.
29 Левий оьзининъ уьйинде Исага сыйлав зияпет этти, зияпетке коьп ясакшылар да, баскалар да бирге йыйылдылар, ас-сув ишип олтырдылар. 30 Парисейлер мен дин аьлимлери соьйлесип, Исадынъ сокталарына: «Сиз не уьшин ясакшылар эм куьналылар ман бирге еп-ишип олтырасыз?» – дедилер.
31 Иса оларга явапка: «Савлыгы болганларга тувыл, а маразлыларга эмлевши керек болады. 32 Мен туврашыл деп саналганларды тувыл, а куьналыларды тевбеге шакырмага келгенмен», – деди.
Ораза акында сорав
33 Олар Исага: «Яхъядынъ сокталары да, парисейлердики де, тез-тез ораза тутып, дува этедилер, а Сеникилер неге еп-ишип турадылар?» – дедилер. 34 Оларга Иса: «Киев тенълерининъ касында турганда, онынъ тойында оларга, ораза тутынъыз деп, буйырмага боларсызба? 35 Ама киевди олардынъ арасыннан айыраяк куьн де келеек, сонда, сол куьнлерде олар ораза тутарлар», – деп яваплады. 36 Оны ман бирге Иса оларга таварых айтты. «Эш бирев де янъы кийиминнен ямавлык йыртып алып эски кийимине ямамайды. Ямаса, ол янъы кийимин де йыртар, эски кийимине де ямавга ярамас. 37 Бирев де яс шагырды эски тулыкларга куймайды. Куйса, яс шагыр тулыкларды тесер, оьзи де агып тоьгилер, тулыклар да аьлек болар. 38 Йок, яс шагыр янъы тулыкка куйылмага тийисли болады+ 5:38* Бир кесек текстлерде: «...болады. Сонда олар экеви де сакланар». . 39 Эш бирев де эски шагырды ишкенде, янъы шагыр тилемес, неге десе: „Эски шагыр – ийги“, – деп айтар», – деди.
6Шабат куьн акында сорав
1 Бир шабат куьн Иса эгин эгилген ызанлар ман оьтип бара эди. Онынъ сокталары бийдай масакларын юлкып, аяларында уйкалап, асын ашап бара эдилер. 2 Парисейлердинъ бир кесеклери: «Сиз шабат куьнинде этилмеге тийисли болмаганды неге этесиз?» – дедилер.
3 Иса оларга явапка: «Дауттынъ оьзи эм онынъ йолдаслары ашыкканда не эткенин окымагансызба? 4 Ол Алла уьйине кирип, онда салынган оьтпеклерди алып ашады эм оьзи мен йолдасларына да берди. А сол оьтпеклерди ашамага тек дин куллыкшыларына тийисли», – деди. 5 Сонъ: «Аьдем Улы – шабат куьннинъ де Иеси», – деп косты.
Иса колы курыганды сав этеди
6 Баска бир шабат куьнинде Иса синагогка, халкты окытайым деп, барды. Сонда онъ колы курыган бир аьдем бар эди. 7 Дин аьлимлери мен парисейлер Исады шуьшлемеге сылтав излейтаган эдилер, сонынъ уьшин шабат куьн эмлерме экен деп, сынап, анъылып турдылар. 8 Иса, олардынъ ниетлерин биле турганлай, колы курыган аьдемге: «Тур да ортага шык», – деди. Ол, турып, алдыга шыкты.
9 Сонда Иса оларга айтады: «Мен сизден бир затты сорайым: Не этпеге керек шабат куьн? Яманлык па, яде яхшылык па? Янды куткарув ма, яде оны йойтув ма?+ 6:9* Бир кесек текстлерде: «„...йойтув ма?“ Олар уьндемей эдилер». » 10 Олардынъ баьрисине карап алды да колы курыган кисиге: «Колынъды соз!» – деди. Аьдем айтканындай этти: онынъ колы сав болды. 11 Олар, акылсыздай, ашувландылар эм оьз ара, Иса ман не зат этеек экен деп, соьйлестилер.
Исадынъ он эки элшиси
12 Сол куьнлерде Иса тавга, дува этер уьшин, коьтерилди де туьн бойы Аллага дува эте турды. 13 Эртеси куьн, Оьзининъ сокталарын шакырып, олардынъ арасыннан он экисин сайлап алды да оларга элши деген атты берди. 14 Иса Оьзи Петер деп атайтаган Шимонды эм онынъ тувган кардашы Эндрейди, Якупты эм Яхъяды, Пилипти эм Барталмайды, 15 Матайды эм Томады, Алпай улы Якупты эм Зилот атлы Шимонды, 16 Якуп улы Юдады эм сонъында кыянатшы болган Юда Искариотты айырды.
17 Иса олар ман бирге тавдан туьсти, бир тегис ерде токталды. Онда Онынъ коьплеген сокталары, Юдеядан, Ерусалимнен, денъиз ягадагы Тир мен Сидон ерлериннен келген коьп халк туры эдилер. 18 Олар Оны тынъламага эм оьзлерининъ маразларыннан айырылмага келгенлер. Солай ок кара йинлердинъ азабын шегетаганлар да савартылдылар. 19 Исадан шыгатаган куьш баьрисин де савартатаган себепли, буьтин халк Ога коллары ман тиймеге амал излейтаган эди.
Ийги тилеклер эм каргыслар
20 Иса сокталарына коьз атып: «Пакырлар бактылы, неге десе Алла Патшалыгы сизики.
21 Энди ашыкканлар бактылы, неге десе сиз тойдырылаяксыз. Соьле йылайтаганлар бактылы, неге десе куьлеексиз.
22 Аьдем Улы уьшин сизди коьрип болмасалар, сизди ямагатынъыздан айырып тасласалар, азарлап, сизинъ атынъызды наьлетлеселер де, сиз бактылысыз.
23 Солай болган куьн куванынъыз эм шатланынъыз, неге десе коькте сизинъ савганъыз уьйкен! Сизди коьрип болмаганлардынъ аталары да пайхамбарлар ман тап солай этетаган эдилер.
24 Керисинше, байлар, сизге – кайгы, неге десенъиз сиз энди оьз юбанышынъызды алгансыз.
25 Кайгы – сизге, энди тойганларга, неге десе ашлыкта калаяксыз. Кайгы – сизге, энди куьлгенлерге, неге десе, йылап, сонъ сыйыт этеексиз.
26 Кайгы – сизге, эгер баьри халк сизге аьруьв айтса, тап солай аталары да ялган пайхамбарлар акында айтатаган эдилер.
Душпанларынъызды суьйинъиз
27 Тек сизге, Мага тынълаганларга, айтаман: душпанларынъызды суьйинъиз, сизди коьрип болмаганларга ийгилик этинъиз. 28 Сизди каргайтаганларга ийгилик тиленъиз, сизди корлайтаганлар уьшин дува этинъиз. 29 Сизинъ бир ягынъызга сокканга экиншисин де тутынъыз; абанъызды алаятырганга коьйлегинъизди де алмага тыювлык этпенъиз. 30 Сизден тилейтаганнынъ кайсысына да беринъиз эм сизикин алганнан артына кайтарувды излеменъиз. 31 Аьдемлер сизге калай этпеге керегин суьетаган болсанъыз, сиз де оларга солай ок этинъиз.
32 Эгер сизди суьйгенлерди суьетаган болсанъыз, ога не муьсирев бар? Неге десе куьналылар де оьзлерин суьетаганларды суьедилер. 33 Эгер сизге ийгилик эткенлерге, сиз де яхшылык этсенъиз, ога не муьсирев бар? Неге десе куьналылар де солай ок этедилер. 34 Эгер бергенлеринънен кайтармага уьмитленип борышкага беретаган болсанъыз, сонынъ уьшин не муьсирев? Неге десе куьналылар де оьзлериндейлерге борышкага, сол кадер ок алар уьшин бередилер. 35 Сиз душпанларынъызды суьйинъиз эм ийгилик этинъиз, борышкага да, артына бир затты та сакламай, беринъиз; сонда сизинъ савганъыз уьйкен, сиз Аллаху-Тааладынъ уллары боларсыз, неге десе Ол икрамсызларга да, огырсызларга да солай ок рагимли. 36 Атанъыз рагимли болгандай, сиз де рагимли болынъыз.
Баскаларды терислеменъиз
37 Терислеменъиз, сиз де терисленмессиз, айыпламанъыз эм айыпланмассыз; кеширинъиз эм кешируьвли боларсыз. 38 Беринъиз, сизге де берилер: берекетли, мол оьлшем мен уьйилип, сыпланып, сизинъ кушагынъызга куйылар, неге десе кайдай оьлшем мен оьлшесенъиз, солай ок сизге де оьлшенер», – деди.
39 Иса оларга тагы да бир таварыхты айтты: «Сокыр сокырды етип юрерме экен? Экеви де шонъкырга атылмасларма? 40 Соктасы оьзининъ устазыннан йогары тувыл, а толы окувлы болганнан сонъ, кайсысы да устазындай болаяк.
41 Оьзинънинъ коьзинъдеги баганады сезбей, (иман) кардашынънынъ коьзиндеги шоьпке неге карайсынъ? 42 Не де сен оьз коьзинъдеги баганады коьрмей кардашынъа: „Кардашым, бер, мен коьзинъдеги шоьпти шыгарайым“, – деп, кайтип айтарсынъ? Эй, экиюзли! Энъ алды ман коьзинъдеги баганады шыгар, сонъ кардаштынъ коьзиндеги шоьпти калай шыгармага болаягын коьрерсинъ.
Терек эм емислер
43 Яман емис беретаган яхшы терек болмайды эм де ийги емис аькелетаган яман терек йок. 44 Кайдай терек те емисиннен танылады, неге десе коьгем теректен ынжыр йыйылмас эм ийтбурыннан юзим алынмас. 45 Огырлы аьдем юрегинде йыйылган яхшылыктан яхшылык шыгарады; ама огырсыз аьдем юрегинде йыйылган яманлыктан яманлык тувдырады, неге десе онынъ авызы юрегиндегин айтады.
Эки негиз
46 Сиз неге Мени, „Раббий, Раббий“ деп, атайсыз, ама Меним айтканларымды этпейсиз? 47 Мага келип, Меним соьзлерим ди тынълаган эм оларды толтырган аьр аьдем кимге усаганын айтайым: 48 Ол терен казганнан сонъ, негизин тас уьстине калап, уьй салган курувшыга усайды: сонынъ уьшин, сув тасыганда уьйге келип согылса да уьйди козгалталмайды, неге десе ол яхшы каланган+ 6:48* Ол яхшы каланган: бир кесек текстлерде «онынъ негизи тас уьстине каланган». . 49 Тынълап, ама айтылганды этпеген аьдем болса уьйин туьпсиз ер уьстине калаган аьдемге усайды: негизсиз уьй, сув келип сокканлай, опырап кетеди. Ондай уьйдинъ опыравы уллы болады».
7Урым юзбасшысынынъ ыргаты сав болады
1 Иса Оьзин тынълайтаган халкка соьзлерин айтып кутылганнан сонъ Капарнаумга барды. 2 Онда бир урым юзбасшысынынъ баалаткан ыргаты оьлим аьлге етип авырыйтаган эди. 3 Исадынъ акында эситкенлей, Ол ювыт аксакалларын, ыргатын сав этпеге келерме экен деп, тилетип йиберди. 4 Аксакаллар Исага келип: «Бу аьдем ярдам этуьвинъе тийисли. 5 Ол халкымызды суьеди, биз уьшин синагог та салдырган», – деп, ялбарып тиледилер.
6 Иса олар ман барды. Уьйге етпеге бираз калганда, алдыларына юзбасшы досларын йиберип, Ога: «Кыйналма, Бийим, Сен меним уьйиме кирмеге мен тийисли тувылман. 7 Сонынъ уьшин мен Сага баралмаганым да, неге десе оьзимди ога тийисли тувылдай коьрдим. Тек бир соьз айтсанъ, ыргатым сав болар. 8 Мен оьзим де баскаларга бойсынган аьдеммен, меним колымда да аскершилер бар. Олардынъ бирисине: „Кет“, – десем, кетеди; баскасына: „Кел“, – десем, келеди; ыргатыма: „Муны эт“, – десем, ислейди», – деп айттырды.
9 Иса, оны эситкенде, сейирсинди эм Оьзининъ артыннан келетаган халкка бурылып: «Сизге айтаман, сосындай иманды Мен Исраилде де таппаганман», – деди. 10 Йиберилгенлер, кери уьйге кайтканда, ыргатты сав-эсен таптылар.
Тул хатыннынъ улынынъ тирилуьви
11 Оннан сонъ тез арадан Иса Наин деп аталган шахарга кетти эм Оны ман сокталары да, коьп халк та биргесине бардылар. 12 Ол шахар капысына янасып келген вакытта, булайда оьликти шыгараятыр эдилер. Ол анасынынъ ялгыз улы эди, ана оьзи де тул хатын эди. Шахардан шыгатаган коьп халк та сол хатын ман бирге бара эди. 13 Раббий хатынды коьргенде языксынды эм ога: «Йылама!» – деди.
14 Ювыклай берип, шапырашка колын тийгистти; оны коьтерген аьдемлер токталдылар эм Иса: «Йигит, сага айтаман, тур!» – деп буйырды. 15 Оьлик коьтерилди, олтырды эм соьйлеп баслады. Иса оны анасына кайтарды.
16 Сонда баьрисин де коркув бийледи. Олар Аллады данъклап: «Бизим арамыздан уллы пайхамбар шыкты!» эм «Алла Оьз халкына ярдам этпеге келди!» – дедилер. 17 Исадынъ хабарлары буьтин Юдеяга эм онынъ тоьгерегиндеги ерлерге яйылдылар.
Исадынъ Яхъя пайхамбарга явабы
18 Яхъядынъ сокталары ога сол затлардынъ баьрисин билдирдилер. 19 Сонда Яхъя сокталарынынъ экевин шакырып: «Сол келмеге тийисли Сенсинъ ме, яде баскады сакламага керекпе?» – деп, соратып, Исага йиберди.
20 Олар Исага келип: «Шомылдырувшы Яхъя бизди Сага, сол келмеге тийисли Сенсинъ ме, яде бизге баскады сакламага керекпе деп, соратып йиберген», – дедилер.
21 А сол вакыт Иса коьплерди маразларыннан, сыркавларыннан эм кара йинлерден сав этетаган эди, коьплеген сокырлардынъ да коьруьвин кайтаратаган эди. 22 Яхьядынъ сокталарына явапка: «Барынъыз, коьргенлеринъизди эм эситкенлеринъизди Яхъяга айтынъыз: сокырлар коьз ашадылар, аксаклар юредилер, авыр тери маразлылар авырувларыннан тазаланадылар, санъыравлар эситедилер, оьлгенлер тириледилер эм пакырларга ийги хабар билдириледи. 23 Ким Мага шекленмейди, сол – бактылы», – деди.
24 Иса, Яхъядынъ элшилери кеткеннен сонъ, халкка Яхъя акында айтып баслады: «Сиз шоьлге не зат коьрмеге баргансыз? Ел мен шайкала турган камысты ма? 25 Йок! Сиз неди коьрмеге баргансыз? Юмсак кийимди кийген аьдемди ме? Тек ярасык кийинетаганлар эм мол яшайтаганлар патша сарайларында боладылар. 26 Сиз сонда неди коьрмеге баргансыз? Пайхамбарды ма? Аьше, сизге айтаман, пайхамбардан да уллыды. 27 Онынъ акында булай язылган: „Мине Мен хабаршымды Сенинъ алдынъа йибереятырман, ол Сага йол аьзирлеек“. 28 Сизге айтаман, хатынлардан тувганлар арасында Яхъядан уллырак йок. Ама Алладынъ Патшалыгында энъ кишкейи оннан уьйкен».
29 Яхъядынъ колы ман сувга шомылдырылып тазаланган баьри халк, ясакшылар да ишинде болып, Исадынъ соьзлерин эситип, Алладынъ аьдиллигин данъкладылар. 30 Парисейлер мен Таурат аьлимлери болса Яхъядынъ колы ман сувга шомылдырылып тазаланмага унамаган, Алладынъ оларга буйырганын кери каккан эдилер.
31 Сонда Иса: «Сосы несил аьдемлерди ким мен тенълестирейим? Олар кимге усайдылар?» – деди. 32 «Олар базар майданында олтырып, бири бирине: „Биз сизге сыбызгы тарттык, а сиз бийимединъиз; кайгылы йырлар йырладык, а сиз йыламадынъыз“, – деп кышкыратаган балалардай. 33 Шомылдырувшы Яхъя келди, не оьтпек емейди, не шагыр ишпейди, а сиз: „Ол йинли“, – дейсинъиз. 34 Аьдем Улы келди, ашайды эм ишеди, а сиз: „Мине ас ашамага, шагыр ишпеге суьювши, ясакшылардынъ эм куьналылардынъ досы!“ – дейсинъиз. 35 Ама акыллылыктынъ тувралыгы буьтин аьвлетлеринде коьринеди».
Исадынъ аягына май яккан хатын
36 Парисейлердинъ биреви Исады аска шакырды. Иса онынъ уьйине барды, сыпыра янында оьз орынын алды. 37 Сол вакыт ол шахардынъ бир куьналы хатыны, парисей уьйинде Исадынъ олтырганын билгенде, ак мермер савыт пан аьруьв ийисли май алып келди. 38 Ол Исадынъ аягынынъ касына ювыклап турды эм, йылап, коьзяслары ман Онынъ аякларын ювды, сонъ оьз шашы ман суьртти, оларды оьпти, ийисли-кокыслы майды ягып баслады. 39 Исады шакырган парисей оны коьргенде, оьзи оьзине: «Эгер бу Аьдем уьшини мен де пайхамбар болса, Ол Оьзине ким эм кайдай кыскаяклы ябысатаганын билер эди: хатын – куьналы ды», – деди.
40 Сонда ога карап, Иса: «Шимон, Мен сага айтаягым бар», – деди.
«Айт, Устаз», – деди Шимон.
41 «Эки аьдем бир ок иесине борышлы болганлар, – деп баслады Иса соьзин. – Бири бес юз динар тийисли, а экиншиси – элли. 42 Тек, олардынъ тоьлемеге бир затлары да болмаган себепли, экевине де борышларын кеширеди. Айтшы, экевининъ кайсысы оны бек суьер экен?»
43 Шимон: «Меним ойыма коьре, кимге коьбирек борышы кеширилген – сол», – деп яваплады.
«Сен дурыс ойлайсынъ», – деди Иса. 44 Сонъ Иса хатынга карады да Шимонга айтты: «Коьресинъме сен бу хатынды? Мен сенинъ уьйинъе келдим, сен Меним аягыма сувды да бермединъ. Бу хатын болса коьзяслары ман Меним аягымды ювды эм шашлары ман суьртти. 45 Сен саламласканда Мени оьппединъ, а ол, Мен бу ерге келгенли, аягымды оьпкенин токтатпайды. 46 Сен Меним басыма зейтун майын да якпадынъ, а ол аягыма да ийисли-кокыслы майды ягады. 47 Сол себептен сага айтаман: онынъ коьп куьналары кеширилгени уьшин ол соьйтип суьйимин коьрсетеди. А кимге аз кеширилетаган болса, сол аз суьеди».
48 Хатынга да: «Сенинъ куьналарынъ кешириледилер», – деди.
49 Иса ман олтырган аьдемлер ишлериннен: «Куьналарды да кеширетаган Бу ким болды?» – дейтаган эдилер.
50 Иса болса хатынга: «Сенинъ ынанувынъ сени куткарды тынышлык пан бар», – деди.
8Исага иерген хатынлар
1 Оннан сонъ Иса, уваз айтып, Алла Патшалыгынынъ акында Ийги Хабарды билдирип, шахарлар ман эллерде айланды. Он эки элшиси де Оны ман бирге эди. 2 Солай ок кара йинлерден куткарылган эм авырувларыннан савартылган кайбир хатынлар да Иса ман бирге бара эдилер: ишиннен ети йин шыккан магдалашы Марьем, 3 Иродтынъ уьйин юргистетаган Хузадынъ пишеси Йоханна ман Сусанна эм коьплеген баска туьрли хатынлар. Олар Иса ман элшилерининъ исине оьзлерининъ мал-муьлклери мен ярдамласатаган эдилер.
Эгинши акында таварых
4 Баьри шахарлардынъ яшавшыларыннан келип, Онынъ касына коьп халк йыйылган заманда, Иса таварых айтып баслады: 5 «Эгинши урлыгын шашпага шыгады. Ол шашатаган вакытта, урлыклардынъ бир кесеги, йол бойына туьсип, тапталады. Коьктинъ куслары оларды шоьплейдилер. 6 Баска урлыклар таслыкка туьседилер. Олар шыксалар да сувсыз болган себепли курыйдылар. 7 Оьзге урлыклар шоькирли коьгемлик арасына туьседилер, тек коьгемлик оьсип, туьртип шыккан оьсимликлерди басып кояды. 8 Баска урлыклар ийги топыракка туьседилер де тизилип тувадылар эм шашылганыннан юз кайта коьп онъыс бередилер». Муны айтканнан сонъ: «Тынълаяк болган тынъласын!» – деди.
Таварыхтынъ маьнеси
9 Исадынъ сокталары Оннан: «Бу таварых неди билдиреди?» – деп сорадылар.
10 Иса: «Сизге Алла Патшалыгынынъ сырлары ашылган. А баскаларга таварыхлар ман айтаман, неге десе олар карасалар да коьрмейдилер, тынъласалар да анъламайдылар», – деп яваплады. 11 «Мине таварыхтынъ маьнеси: урлык – ол Алла Соьзи. 12 А йол шетине туьскен урлыклар – олар соьзди эситуьвшилер, ама сонъыннан ибилис келеди, олар ынанып куткарылмасын деп, юреклериннен соьзди алып кетеди. 13 А таска туьскенлери – олар соьзди эситип, куванып кабыл этуьвшилер, ама куьшли тамырсыз болганыннан, ынанувлары кесек заманга етип, сынав вакытта иманнан шыгатаганлар боладылар. 14 А шоькирли коьгемликке туьскенлери – соьзди эситуьвшилер, ама оьз йоллары ман кеткенде, кайгы, байлык, яшав завкы ман алданып бастырыладылар эм онъыс бермейдилер. 15 Ийги топырактагылар, болса, олар соьзди эситкеннен сонъ, оны огырлы эм алал юректе саклап, туьзимлик пен онъыс беруьвшилер.
Орнына салынган майшырак
16 Бирев де майшыракты савыт пан бастыраяк яде орындык астына салаяк болып яндырмайды. Оны, уьйге киргенлер ярык коьрсин деп, шыраксалгышка саладылар. 17 Белгили болмаяк ясыртын зат йок эм, билинмей, тыска шыкпай калаяк сыр болмайды. 18 Сонынъ уьшин эситкенлеринъиздинъ уьстиннен ойланынъыз. Кимде (билим) бар, сога (коьбирек) берилер, ама кимде йок, соннан болаяк деп ойланганы да тартылып алынар».
Исадынъ анасы ман кардашлары
19 Исага анасы ман кардашлары келдилер. Ама халк коьп болган себепли, олар Онынъ касына баралмадылар. 20 «Ананъ ман кардашларынъ тыста Сени коьреек болып турадылар», – деп билдирдилер. 21 Иса оларга: «Меним анам эм кардашларым – Алла соьзин тынълавшылар эм оны толтырувшылар», – деп яваплады.
Давыл тынды
22 Бир куьн Иса Оьзининъ сокталары ман кайыкка олтырды да: «Коьлдинъ аргы ягына оьтеек», – деди. 23 Юзип бараятырганда, Иса уйклап кетти. Коьлде ел эсти, куьшли давыл коьтерилди. Кайыкка сув куйылып баслаганда, олар кавыфлы аьлге туьстилер. 24 Сокталары Онынъ янына келип: «Насихатшы, насихатшы! Аьлек болаятырмыз!» – деп уянттылар. Иса турды, елди де, сувдынъ толкынласувын да тыйдырды. Давыл ятысты эм тыныклык энди.
25 Сонъ Иса сокталарына: «Сизинъ иманынъыз кайда ды?» – деди.
Олар, коркып эм хайранланып, бир бирлерине: «Бу ким экен? Ол елге де, сувга да буйырады, эм олар Ога бойсындылар!» – деп айттылар.
Гераса еринде йинлиди савартув
26 Олар Галилеяга карсы орынласкан Гераса+ 8:26* Гераса: бир кесек текстлерде «Гадара». кыралына юзип келдилер. 27 Иса ягага шыккан заманда, Оны шахар яшавшыларыннан бирев йолыкты. Ол, коьптен бери йинли болып, кийим де киймей, уьйде де яшамай, кабыр дорбынларында туратаган эди. 28 Ол Исады коьргенлей, Онынъ алдына йыгылды да куьшли давысы ман кышкырды: «Сен меннен не зат излейсинъ, Иса – Аллаху-Тааладынъ Улы? Сеннен тилеймен, азаплама мени!» – деди. 29 Иса кара йинге бу аьдемнен шыкпага буйырды. Неге десе кара йин ога коьп кере ябысатаган эди. Сонынъ уьшин ога шынжыр-бугавларды байлап, ыслап туратаган эдилер, кенем де ол шынжыр-бугавларды уьзип йин мен шоьлге кувылатаган эди.
30 Иса оннан: «Атынъ калай?» – деп сораганда, ол: «Легион», – деп яваплады, неге десе онынъ ишине сол кадер йинлер кирген эдилер. 31 Йинлер Исадан, бизди туьпсиз опкынга йиберме деп, ялбарып тиледилер.
32 Сол ерде тавда уьйкен донъыз суьруьви отлайтаган эди. Йинлер Исадан сол донъызларга кирмеге ызын беруьвди тиледилер. Оларга ызын берилгенде, 33 сол аьдемнен шыгып, донъызларга кирдилер де, суьргини мен ярдан коьлге атылып, баттылар.
34 Суьруьвшилер болган ислерди коьрдилер, шабып барып, шахарга эм авылларга хабарладылар. 35 Аьдемлер, болган затты коьреек болып, шахардан шыктылар да Исага ювыклап келдилер. Ишиннен йинлери шыккан аьдемнинъ кийинип, эсин йыйып, Исадынъ аягында олтырганын коьргенде корктылар. 36 Болган затка шаат болганлар оларга йинлидинъ калай сав болганын айттылар. 37 Сонда Герасадынъ тоьгерегинде яшаган буьтин халк Исадан олардынъ ериннен кетпеге тиледилер, неге десе оларды уьйкен коркув бийлеген эди. Ол артына кайтпага кайыкка олтырды.
38 Йинлериннен айырылган аьдем: «Оьзинъ мен бирге мени де алып бар», – деп тилегенде, Иса оны: 39 «Бар, уьйинъе кайт эм Алла сага не эткенин айт», – деп йиберди. Ол кетип, буьтин шахарда Иса ога не эткенин айтып айланды.
Иса кызды тирилтеди, хатынды савартады
40 Иса артына кайтканда, Оны халк хош коьрип йолыкты, неге десе Оны баьриси де саклай эди. 41 Сонда синагогтынъ басшысы Яир деген аьдем келди эм Исадынъ аягына йыгылып, Оннан уьйине келмеге тиледи. 42 Неге десе он эки ясларындагы ялгыз кызы оьлим аьлде эди.
Иса онынъ уьйине бараятырганда, халк тоьгерегинде уьймелестилер. 43 Он эки йылдан бери кан тасувдан кыйналган, буьтин байлыгын эмлевшилерге зыраф этип берген, ама сав болалмаган бир кыскаяклы да Исадынъ артыннан барып, Онынъ абасынынъ этегине колын тийгистти. Сол саьатлей онынъ кан тасувы токталды.
45 «Ким Мага тийип кетти?» – деп сорады Иса.
Баьриси де: «Тиймедик!» – дегенде, Петер эм оны ман бирге болганлар: «Насихатшы! Тоьгерегинънен халк уьймелеседи эм кыстырады, а Сен: „Мага ким тийди?“ – деп, айтасынъ!» – дедилер.
46 Ама Иса: «Ким ди бирев мага тийгенде, Мен Оьзимнен шыккан куьшти сездим», – деди.
47 Сонда хатын, энди билинмей калмаягын коьрип, касына ювыклады да, калтырап, Онынъ аягына йыгылды эм буьтин халк алдында не себептен Ога колын тийгисткенин эм сол саьатлей сав болганын ашык айтты. 48 Сонда ога Иса: «Кызым+ 8:48* Кыз: бир кесек текстлерде «Таьвекеллен, кызым». , иманынъ сени куткарды. Тынышлык пан бара бер», – деди.
49 Иса соьйтип соьйлей турганнынъ арасында, синагог басшысынынъ уьйиннен бирев келип, басшыга: «Кызынъ оьлди, энди Устазды кыйнама», – деди.
50 Ама Иса, муны эситип, Яирге: «Коркпа, тек ынан, куткарылаяк», – деди.
51 Уьйге келгенде, Иса Оьзи мен тек Петерден, Яхъядан, Якуптан эм кыздынъ атасы ман анасыннан баска биревди де киргистпеге унамады. 52 Баьриси де кыз уьшин йылап, сыйыт этетаган эдилер. Ама Иса: «Йыламанъыз, ол оьлмеген, тек уйклайды», – дегенде, 53 аьдемлер, кыздынъ оьлгенин билген себепли, Ога куьлип койдылар. 54 Ол, кыздынъ+ 8:54* Кыздынъ: бир кесек текстлерде «баьрисин тыска шыгарды эм кыздынъ». колыннан ыслады да: «Тур, кызалак!» – деп, давысын коьтерди. 55 Кыздынъ яны келди, ол сол саьатлей турды. Иса ога ашамага бир зат бермеге буйырды. 56 Кыздынъ ата-анасы сейирсиндилер. Иса оларга, болган затты биревге де айтпанъыз деп, буйырды.
9Иса он эки соктасын халкка йибереди
1 Иса он эки соктасын шакырып, оларга буьтин йинлерди енъмеге, авырувларды савартпага куьш эм куват берди. 2 Сонъ оларды Алла Патшалыгын халкка билдирмеге эм маразлыларды сав этпеге йиберди. 3 Оларга: «Йолга бир зат та алманъыз: не таяк, не артпак, не оьтпек, не акша. Коьйлегинъиз де эки кат болмасын. 4 Кайдай уьйге кирсенъиз де, сонда калынъыз эм оннан йолга шыгынъыз. 5 А эгер сизди кабыл этпеселер, сол шахардан кетинъиз, оларга карсы болганынъызды шаатлап, аякларынъыздынъ табаныннан шанъды да кагып калдырынъыз», – деп насихатлады. 6 Сокталар элден элге юрип, аьр ерде де Ийги Хабарды билдирдилер эм авырганларды саварттылар.
Иродтынъ юреги тынышлык таппайды
7 Болганлардынъ хабары тетрарх Иродка да етти. Эм ол адасты-састы, неге десе кайбиревлер: «Бу Аьдем – оьлилерден тирилген Яхъя», – дедилер. 8 Баска биревлери: «Ильяс келген», оьзгелери болса: «Бурынгы пайхамбарлардынъ биреви тирилген», – деп соьйлейтаган эдилер. 9 Ирод: «Яхъядынъ басын кескен эдим. Бу ким экен? Эситетаган хабарларым не?» – деп, Исады коьрмеге амал излестирди.
Иса бес мынъ аьдемди тойдырады
10 Элшилери кайттылар, Исага оьзлерининъ не эткенлерин хабарладылар. Иса оларды Оьзи мен айырым бир авлак ерге, Бетсайда деген шахардынъ шетине, далага аькетти. 11 Ама халк муны анълаганда Онынъ артыннан иерди. Иса олар ман Алла Патшалыгы акында соьйледи, маразларыннан эмленмеге кереги болганларды сав этти.
12 Куьн оьтип, кас караланып баслаганда, он эки соктасы Онынъ касына келди эм Ога: «Халкты йибер, тоьгеректеги эллерге барып, оьзлерине азык эм конакбай тапсынлар; неге десе биз мунда бос ердемиз», – деп айттылар.
13 Ама Иса: «Оларды сиз ашатынъыз», – деди.
Сокталары: «Бизим тек бес оьтпек пен эки балыктан баска эш бир затымыз да йок, яде биз, оьзимиз барып, сосы аьдемлердинъ баьриси уьшин ырызкы сатып алаякпа?» – дедилер. 14 Онда бир бес мынъга ювык аьдем бар эди.
Иса Оьзининъ сокталарына: «Оларды ерге эллисерден олтыртынъыз», – деди. 15 Сокталары солай эттилер де баьрисин олтырттылар. 16 Иса болса бес оьтпек пен эки балыкты алып, коькке коьзлерин коьтерип, Аллага шуькир айтты да оларды сындырып халкка уьлестирер уьшин сокталарына берди. 17 Баьриси де тойганынша ашады, олардан арткан увакларды он эки шетенге йыйдылар.
Петер Исады Масих деп таныйды
18 Бир вакыт Иса авлак ерде дува этип турганда, Оны ман сокталары да бар эдилер. Ол: «Халк Мени ким деп санайды?» – деп олардан сорады.
19 Олар Ога: «Шомылдырувшы Яхъя; оьзгелери болса Ильяс деп; а баскалары бурынгы пайхамбарлардынъ бири тирилген дейдилер», – дегенди айттылар.
20 Иса олардан: «А сиз Мени ким деп санайсыз?» – деди.
Петер Ога: «Алладынъ Масихи», – деп яваплады.
21 Ама Иса сокталарына, каты этип, муны эш биревге де билдирмеске буйырды.
Иса оьлип тирилеегин билдиреди
22 Иса: «Аьдем Улы коьп азап шекпеге, аксакаллар, бас дин куллыкшылары эм дин аьлимлери мен шет кагылмага, оьлтирилмеге эм уьшинши куьн тирилмеге керек», – деди. 23 Сонъ баьрине де карап: «Ким Меним артымнан келмеге суьйсе, сол оьзи оьзиннен кайталасын, онда оьлеек кашын аьр куьн коьтерип, Мага иерсин. 24 Неге десе ким оьз яшавын сакламага суьйсе, сол оны йойтар; а ким яшавын Меним уьшин йойтса, сол оны саклар. 25 Аьдем, буьтин дуныяды бийлеп, оьзи оьзин йойтса, не де оьзин зыян этсе, муннан ога не пайда? 26 Ким Меннен эм Меним соьзимнен уялса, соннан Аьдем Улы да Оьзининъ, Атасынынъ эм де Ога багысланган маьлеклердинъ данъкы ман келгенде уялаяк. 27 Сизге дурысын айтаман, булайда туратаганлардынъ кайбиревлери, Алла Патшалыгын коьрмей, оьлмееклер», – деди.
Исадынъ шырайы туьрленеди
28 Сосы соьзлерден сонъ сегиз куьн кадер оьткенде, Иса Петерди, Яхъяды эм Якупты алып, тилек этпеге тавга коьтерилди. 29 Онда дува этип турган вакытта, Онынъ шырайы туьрленди, кийими агарды, йылтырады. 30 Эм мине сонда эки эр коьринди, Оны ман соьйлести. Олар Муса ман Ильяс эдилер. 31 Олар саьвле мен ярыкландырылган эдилер, Исадынъ Ерусалимде оьлип бу дуныядан кешееги акында айттылар.
32 Петерди эм оны ман бирге болганлардынъ баьрисин уйкы басты, ама уянганларында, олар Исадынъ ярыкланып туьрленгенин эм Онынъ янында турган эки кисиди коьрдилер. 33 Кисилер касыннан кетеятырган вакытта, Петер, оьзи не айтканын да билмей: «Насихатшы! Биз мунда турсак, калай аьруьв эди! Уьш кос салайык: бири Сага, бири Мусага эм бири Ильяска болар», – деди.
34 Петер соьзин кутармай, булыт коьринди де оларды каплап алды. Олар булыт ишине киргенде корктылар. 35 Оларга булыт ишиннен: «Бу Меним сайлаган Улым; Онынъ соьзин тынъланъыз!» – деген давыс келди. 36 Сол давыс эситилип тынганда, Иса ялгыз эди. Сокталары уьндемедилер эм сол куьнлерде коьргенлерин эш биревге де айтпадылар.
Йинли ястынъ сав болувы
37 Экинши куьнинде олар тавдан туьсеятырганда, Исады коьп халк, алдына шыгып, йолыкты. 38 Бирден халк арасыннан бирев: «Устаз! Тилеймен Сага, меним улыма ярдам эттага. Ол меним сынъар биревим. 39 Ога йин ябыса турады, ол бирден кышкырыклап баслайды. Йин оны калтыратады, онынъ авызын коьпиртеди эм оны эзиетлеп, кыйынлыкка калдырады. 40 Мен сокталарынънан йинди кувып шыгарыныз деп тилеген эдим, ама олар оны эталмадылар», – деп кышкырды.
41 Иса ога явап берип айтты: «Эй имансыз, йолдан шыккан несил! Мага не шаклы заман сиз бен болып, сизди тоьзбеге керек? Аькел мунда улынъды», – деди.
42 Яс келеятырган заманында, оны кара йин ерге йыкты, калтыратты, ама Иса йинди тыйды. Ясты сав этти, оны атасына берди.
Иса оьлип тирилеегин тагы да эскереди
43 Буьтин халк Алладынъ уллы куьдиретине сейирсинетаган эди. 44 Баьриси де Исадынъ эткен ислерине аьжейипленип турганда, Ол сокталарына: «Бу соьзлерге кулакларынъызды салынъыз: Аьдем Улы аьдемлер колына тутылып берилеек», – деди. 45 Ама олар бу соьзге туьсинмедилер, маьнеси олардан ясырылганыннан оны сезбедилер эм бу соьз акында Исадан сорамага корктылар.
Ким энъ маьнели?
46 Сокталар арасында, уьйкенимиз ким болар экен деген, эрисуьв шыкты. 47 Иса, олардынъ коьнъиллериндегин билип, кишкей балады алды да оны Оьзининъ алдына салды. 48 Эм оларга: «Мунадай бир балады Меним атымнан ким кабыл этсе, сол Мени кабыл этеди, а ким Мени кабыл этсе, сол Мени Йибергенди кабыл этеди. Сол себепли сизинъ баьринъизден де кишкей ким болса, сол уьйкенинъиз болар», – деди.
Сизге карсы болмаган – сизинъ ягынъыз.
49 Сонда Яхъя айтты: «Насихатшы! Биз Сенинъ атынъ ман йинлерди кувып шыгарувшыды коьрдик; тек ол бизи мен юрмегеннен себеп, оны тыйдык».
50 «Тыйманъыз, неге десе ким сизге карсы тувыл, сол – сизинъ ягынъыз», – деди Иса ога.
Самария эли Исады киргистпейди
51 Исадынъ бу дуныядан коькке алынаяк куьнлери ювыклаганда, Ол Ерусалимге бараяк болып, таьвекелленип, йолга шыкты. 52 Ол Оьзининъ алдында хабаршыларын йиберди. Олар да барып, Исадынъ келеегине баьрисин аьзирлер уьшин Самариядынъ эллерининъ бирине кирдилер. 53 Ама самарияшылар Исады Ерусалимге баратаганы уьшин киргистпедилер.
54 Муны коьрип, Онынъ сокталары Якуп пан Яхъя: «Раббий, суьйсенъ, Ильяс эткендей, биз коьктен от туьсиреек, оларды аьлеклесин деп, айтаяк», – дедилер.
55 Ама Иса, бурылып, оларды тыйды [эм: «Сиз оьзинъизде кайдай рух бар экенин билмейсиз. 56 Аьдем Улы аьдемлердинъ янларын аьлек этпеге тувыл, а куткармага келген», – деди]. Оннан сонъ олар баска элге кеттилер.
Исага иеруьв акында дерис
57 Олар йолда бараятырган вакытта Исага бирев: «Сен кайда барсанъ да мен Сенинъ артынънан иереекпен», – деди.
58 Иса ога: «Туьлкилер инли боладылар, коьктинъ куслары – уялы, а Аьдем Улынынъ бас сугар ери йок», – деди.
59 А баскасына: «Меним артымнан иер», – дегенде, ол: «Бийим! Мага басында барып атамды коьммеге ызын бертагы», – деп тиледи.
60 Иса ога: «Оьлгенлерди коьммеге оьлилердинъ оьзлерине калдыр; а сен барып, Алла Патшалыгын билдирип юр», – деди.
61 Тагы да баскасы: «Мен Сенинъ артынънан бараякпан, Раббий! Тек алды ман аьелим мен аманласпага ызын бер», – деп тиледи.
62 Ама Иса: «Колын сабанга салган эм артына карап баратаган, Алла Патшалыгында кылынмага сенимли тувыл», – деп билдирди.
10Иса етпис соктасын йибереди
1 Оннан сонъ Иса, Оьзининъ сокталарыннан тагы да баска етписин+ 10:1* Етписин: бир кесек текстлерде «етпис экисин». сайлап айырды эм Оьзи бармага керек болган баьри шахарларга эм ерлерге йиберди. 2 Оларга булай деди: «Аслык онъыслы, а исшилер аз. Сога коьре аслык Иесиннен онъысына исшилер йибермеге тиленъиз. 3 Барынъыз! Мен сизди боьрилер арасына, козылардай этип, йиберемен. 4 Биргенъизге не бокша, не артпак, не машпак алманъыз эм йолда эш бирев мен де саламласпанъыз. 5 Кайдай уьйге кирсенъиз де, алды ман: „Бу уьйге тынышлык!“– дегенди айтынъыз. 6 Онда тынышлыкты суьювши яшай болса, сиз тилеген тынышлык онда калар; эгер болмаса, оьзинъизге кери кайтар. 7 Сол уьйде калынъыз эм не зат пан зияпетлеселер, соны ашанъыз-ишинъиз, неге десе исши оьз иси уьшин баргыга тийисли. Уьй уьйден коьшип юрменъиз.
8 Эгер сиз шахарга кирсенъиз, сизди онда хош коьрип йолыксалар, не берселер де соны ашанъыз. 9 Онда болган маразлыларды сав этинъиз, оларга: „Алла Патшалыгы сизге ювыклаган“, – деп билдиринъиз. 10 Ама сиз кирген кайсы бир шахарда да сизди ювытпасалар, сонда орамларга шыгып айтынъыз: 11 „Шахарынъыздынъ аягымызга ябыскан топырагын да сизге кагып калдырамыз. Тек билинъиз, сизге Алла Патшалыгы ювыклаган“. 12 Сизге айтаман: Кыямет куьн сол шахардан эсе Содом шахарына енъил болаяк.
Тевбе этпегенлерге – кайгы!
13 Кайгы сага, Коразин! Кайгы сага, Бетсайда! Неге десе сизде болып озган куьдиретли ислер Тир ман Сидонда озган болсалар, олар коьптен бери эрегожа кийип, куьлде олтырып, тевбеге туьскен болар эдилер. 14 Ама кыямет куьн сизден эсе де Тир мен Сидонга енъил болаяк. 15 Эм сен, Капарнаум, коькке дейим коьтерилеексинъме? Йок, ахыретке дери тоьмен туьсирилеексинъ! 16 Сизди тынълайтаган, Мени тынълайды; сизди кери кагатаган, Мени де кери кагады. Мени кери кагатаган, Мени Йиберуьвшиди де кери кагады».
Етпис соктасынынъ кайтувы
17 Етпис соктасы артына куванышлы кайтты: «Раббий, Сенинъ атынъ ман бизге йинлер де бойсынадылар!» – дедилер.
18 Иса оларга: «Мен коьктен, ясыноктай атылып, туьскен шайтанды коьрдим. 19 Каранъыз, Мен йыланларды, каракуртларды эм душпаннынъ баьри куьшлерин таптамага сизге куват беремен; сизге бир зат та заран этпеек. 20 Ама йинлердинъ сизге бойсынатаганларына куванганнан эсе де, сизинъ атынъыз коькте язылганы уьшин шатланынъыз», – деди.
21 Сол вакытта Исадынъ коьнъили Кие Рух пан куванышка толды эм: «Рахметлеймен Сени, Атам, коьк пен ердинъ Иеси! Сен бу затларды акыллылардан эм билимлилерден ясырып, кишкей саьбийлерге аштынъ. Аьше, Атам! Сен солай этуьвди ийги коьрдинъ.
22 Атам Мага аьр не затты та тапшырды. Улынынъ ким экенин Атамнан баска бирев де билмейди, Атамнынъ ким экенин Улыннан эм Улы билдирмеге суьйгенлериннен баска эш бирев де билмейди», – деди.
23 Сонъ сокталарына, тек олар эситкендей этип, айтты: «Сиз коьрип турганларды коьргенлердинъ коьзлери наьсипли! 24 Неге десе сизге айтаман, коьп пайхамбарлар ман патшалар сиз коьргенлерди коьрмеге суьетаган эдилер, тек коьралмадылар. Сол сиз эситкенлерди эситеек болатаган эдилер, ама эситалмадылар».
Юмсак юрекли самарияшы акында таварых
25 Мине сонда, Таурат аьлими турды, Исады сынап, сорав берди: «Устаз! Оьмирлик яшавдан уьлисли болар уьшин мага не зат этпеге керекти?»
26 Иса ога: «Тауратта не зат язылганды? Оны кайтип окыйсынъ?» – деди.
27 Сол бирев явап берип айтты: «Раббий Алланъды буьтин юрегинъ, янынъ, куьшинъ, акылынъ ман суьй; ювыгынъды да, оьзинъди суьйгендей суьй».
28 «Сен дурыс явапладынъ, солай этсенъ, (оьмирлик) яшав табарсынъ», – деди Иса ога.
29 Ама Таурат аьлими, оьзин акламага шалысып, Исадан сорады: «А меним ювыгым ким ди?»
30 Иса, ога яваплай, айтты: «Бир аьдем Ерусалимнен Ерихога бараятырганда, йолда ога йолбасарлар ябысадылар. Олар онынъ кийимлерин шештирип аладылар, оьлим аьлге еткерип тоьбелейдилер де кетедилер. 31 Бираздан сол ок йол ман бир дин куллыкшысы оьтеятырган болган, оны коьреди, ама йолдынъ аргы яныннан озып кетеди. 32 Солай ок сол ерден оьтеятырган бир левит+ 10:32* Левит: Алла уьйинде ярдамшы аьрекетши. де онынъ касына барып, карап, озып кетеди. 33 Самариядынъ бир яшавшысы сол йолдан озаятырганда, уьстине барып калады, оны коьргенде, языксынады. 34 Онынъ касына келеди, яраларын зейтун майы ман, шагыр ман суьртип тазалайды, байлайды. Сонъ, оны оьзининъ эшегине мингистип, конагуьйге аькеледи де онынъ кайгысын шегеди. 35 Эртеси куьн, кетеятырып, эки динар акшады шыгарып, конагуьйдинъ иесине узатады эм ога: „Оны карарсынъ; эгер коьп затты зыраф этсенъ, мен кайтканда, сага тоьлермен“, – деп тапшырады.
36 Кайтип ойлайсынъ, мине сол уьшевининъ кайсысы йолбасарлар колына туьскен аьдемге ювык экен?» – деп айтты.
37 «Оны языксынган», – деди Таурат аьлими.
Сонда Иса: «Бар, сен де солай эт», – деди.
Иса Марьем мен Мартада
38 Йолынынъ узагында Иса бир элге кирди. Онда Марта деген кыскаяклы Оны оьзининъ уьйине киргистти. 39 Онынъ Марьем деген синълиси бар эди. Ол Исадынъ аягынынъ касына олтырып, Онынъ соьзин тынълай эди. 40 Марта болса уллы зияпеттинъ каьрин шекти, Исадынъ янына ювыклап: «Раббий! Меним синълимнинъ буьтин исти мага калдырганы Сени бир де кыйнамайма? Мага ярдамлассын деп ога билдирсенъ экен», – дегенди айтты. 41 Иса ога явапка: «Марта! Марта! Сен коьп затларды каьрлеп кыйналасынъ. 42 А тек бир зат керек. Марьем болса оьзиннен эш бирев мен де сыйырылмаяк яхшы уьлисин сайлаган», – деди.
11Дува акында
1 Иса бир кере йолда дува этпеге токталды. Дувадан сонъ сокталарынынъ бири Оннан тиледи: «Раббий, Яхъя оьзининъ сокталарын уьйреткендей, бизди де дува этпеге уьйреттага».
2 «Булай айтып, дува этинъиз, – деди оларга Иса: „Атамыз, атынъ сыйлансын. Патшалыгынъ курылсын. Коьктегиндей, ерде де буйырыгынъ толтырылсын+ 11:2* «Коьктегиндей, ерде де буйырыгынъ толтырылсын» деген соьзлер энъ эски текстлерде йок. .
3 Куьнлик оьтпегимизди бизге аьр куьнге берип тур. Аьр кимнинъ борышларын биз кеширгендей,
4 Куьналарымызды кешир. Бизди азгырувга туьсирме, яманлыктан куткар+ 11:4* «Яманлыктан куткар» деген соьзлер энъ эски текстлерде йок. “».
5 Тагы да оларга: «Айтпага, бир йол сизинъ ким эсе де биревинъиз, тенъине туьн ортасында келип: „Досым, мага борышкага уьш оьтпек берип тураш. 6 Йол уьстиннен мага тенъим кирген. Мен ога бир зат та бералмайман“, – деп тилейди. 7 Сол бирев ога уьй ишиннен: „Мени кыйнама. Энди эсик киртленген, балаларым мени мен орынга киргенлер. Туралмайман эм сага бир зат та бералмайман“, – деп явапламага болаяк. 8 Сизге айтаман, эгер ол оьтпекти дос болганы уьшин бермесе де, онынъ токтавсыз тилегени уьшин турып, нешев тилесе де береек.
9 Эм Мен сизге айтаман: тиленъиз – сизге берилер; изленъиз – сиз табарсыз; эсикке кагынъыз – сизге ашарлар. 10 Тилегеннинъ аьр кайсына да бериледи, излегенге де табылады, кагатаганга да эсикти ашадылар.
11 Сизден кайсы ата, улы оьтпек тилеген заманда, баласына тасты берер? Яде балыкты тилегенде, балык орнына йыланды берер? 12 Яде улы юмыртка тилегенде, ога каракуртты ким берер? 13 Соны ман, сиз кайдай яман болсанъыз да, оьз балаларынъызга ийги савгаларды берип билетаган болсанъыз, аьше, сизинъ коьктеги Атанъыз, Оннан тилегенлерге Кие Рухын бермеекпе?» – деди.
Иса ма яде Баалзабул ма?
14 Бир кайта Иса сакавлык салатаган йинди кувып шыгаратаган эди. Йин аьдемнен шыкканда, сакав соьйлеп баслады. Турганлардынъ баьриси де сейирсиндилер. 15 Ама олардынъ бир кавымлары: «Ол йинлерди йин басшысы Баалзабулдынъ куьши мен кувады», – дегенди айттылар. 16 А баска биревлери, Оны сынар уьшин, Оннан коьктен нышан коьрсетуьвин тиледилер.
17 Иса, олардынъ ойларындагын билип, оларга айтты: «Эрисип боьлинген аьр патшалык аьлек болып кетер. Ишиннен айырылган уьй де бастырылар.
18 Шайтан да ишиннен боьлинсе, онынъ патшалыгы калай сав калсын? Мен оны сизге, йинлерди Баалзабулдынъ куваты ман кувады дегенинъиз уьшин, айтаман. 19 Эгер Мен йинлерди Баалзабулдынъ куьши мен куватаган болсам, сизинъ аьдемлеринъиз оларды кимнинъ куьши мен кувадылар? Сол себептен олар тоьреши болсынлар. 20 А Мен йинлерди Алладынъ колы ман кувып шыгаратаган болсам, шексиз, Алладынъ Патшалыгы сизге еткен.
21 Эгер оьзининъ уьйин куьшли эм савытлы аьдем саклайтаган болса, онынъ мал-муьлки коркынышта тувыл. 22 Аман да ога баска куьшлирек бирев шапкынлык этсе эм оны енъсе, онынъ сенген савыт-садагын да алар эм урлап алганын боьлер. 23 Ким Мени мен болмаса, сол Мага карсы; ким Мени мен бирге йыймаса, сол шашады.
Кара йиннинъ кайтувы
24 Кара йин аьдемнинъ ишиннен шыкканда, сувсыз ерлерде, тынышлык излеп, айланады. Сонъ таппаганда: „Оьзим шыккан уьйиме кайтайым“, – дейди. 25 Кери киргенде, ол уьйин сыпырылган эм йыйыстырылган болып табады.
26 Сонда ол барып, оьзиннен де огырсыз баска ети йинди биргесине аькеледи эм сол уьйге кирип онда яшап каладылар. Сосы аьдемнинъ аьли артта алдынгыдан да яман болады».
Акыйкат наьсип
27 Иса соьйлей тура, йыйылганлардынъ ишиннен бир хатын, тавысын коьтерип: «Сени тувдырган эм эмгисткен ана бактылы!» – деди.
28 Ама Иса ога: «Алладынъ соьзин ким эситеди эм оны толтырады, сол бактылы», – деп яваплады.
Нышан коьрмеге излейдилер
29 Аьдемлер коьбирек йыйылганда, Иса соьйлеп баслады: «Сосы несил – яман несил. Ол бир аьлемет нышан коьрмеге излейди, ама ога Юнус пайхамбардынъ нышаныннан баска нышан коьрсетилмеек. 30 Юнус Ниневий шахарынынъ яшавшыларына нышан болгандай, Аьдем Улы да сосы несилге нышан болаяк. 31 Кубыла Ханбийкеси кыямет куьн, сосы несил аьдемлери мен бирге коьтерилип, оларды шуьшлеек, неге десе ханбийке ердинъ этегиннен Сулейменнинъ акыллылыгын тынъламага келди. А мундагы – Сулейменнен де уллы! 32 Ниневийдинъ яшавшылары кыямет куьн сосы несил аьдемлери мен бирге коьтерилип, оларды шуьшлееклер, неге десе ниневийшилер Юнустынъ билдируьвиннен сонъ тевбеге туьскенлер. А мундагы – Юнустан да уллы!
Шаркка шырак
33 Эш бирев де майшыракты яндырып, таса ерге, не де уьй савытынынъ туьбине салмайды. Керисинше, уьйге киргенлерге ярыкты берер уьшин орнына саладылар. 34 Шарктынъ ярыгы – коьзинъ. Сога коьре коьзинъ таза коьрсе, буьтин шаркынъ да ярык болар. Ама ол куьнъирт коьрсе, шаркынъ да каранъа болар. 35 Соны ман, кара: ишинъдеги ярык каранъалык болып шыкпасын! 36 Эгер дейим буьтин шаркынъ ярык болса, бир еринде де куьнъиртлик болмаса, сонда, шырак сени ярыгы ман ярыкландыргандай, болган затынъ ярык болар».
Таурат аьлимлери мен парисейлерди шуьшлев
37 Иса увазын айтып кутылганда, бир парисей Оны оьзине уьйле аска шакырды. Иса барды, сыпыра янында Оьз орнын алды. 38 Парисей, Исадынъ ас алдында ювынмаганын коьрип, сейирсинди.
39 Ама ога Раббий: «Сиз, парисейлер, аякты эм тепшекти тысыннан тазалайсыз, ама ишинъизден урлавга эм саьаршиликке толгансыз. 40 Акылсызлар! Аьше, Ким тысындагын яраткан, Сол ишиндегин де яраткан тувылма экен? 41 Оннан эсе де, болган затынъыз бан боьлисип, садака беринъиз, сол заманда аьр не затынъыз да таза болар.
42 Кайгы – сизге, парисейлер! Неге десе боьтнектен, рутадан эм баска туьрли бакша ясылшасыннан оныншы кесегин уьлиске бересиз, ама Алладынъ аьдиллигине эм суьйимине эс этпейсиз. Сиз бу затларды этпеге, калган затларды да коймаска тийислисиз. 43 Кайгы – сизге, парисейлер! Неге десе сиз синагогларда энъ йогары орынды эм майданда сизге бас ийип саламласканды суьесиз. 44 Кайгы – сизге! Сиз, аьдемлер барлыгын сезбей, уьстиннен таптап юрген, белгиленмеген кабырдайсыз».
45 Таурат аьлимлердинъ бири: «Устаз, Сен муны айтып, бизди де тоьменлетесинъ», – деди.
46 Иса ога: «Сизге, Таурат аьлимлерине де – кайгы! Неге десе сиз аьдемлерге коьтерместей юклерди атасыз да оьзинъиз ярдамласар уьшин бармагынъызды да кыймылдатпайсыз. 47 Кайгы – сизге! Неге десе сиз ата-бабаларынъыз оьлтирген пайхамбарларга эстеликлер курасыз. 48 Сиз оны ман ата-бабаларынъыздынъ эткенлерине шаат болып, буларды макуллайсыз: олар пайхамбарларды оьлтиргенлер, а сиз (оларга эстелик кабырларды) курасыз. 49 Сол себептен Алладынъ Акыллылыгы булай айткан: „Мен оларга пайхамбарларды эм элшилерди йибереекпен, ама олар бир кавымларды оьлтирееклер, баскаларын кувгынга туьсирееклер“. 50 Сога коьре бу несил дуныя яратылганнан бери баьри пайхамбарлардынъ тоьгилген канлары уьшин яваплы болаяк, 51 Абилдинъ каныннан алып, курман этилуьвши ер мен Алла уьйининъ арасында оьлтирилген Зекерьядынъ канына дейим. Аьше, сизге айтаман: бу несил яваплы болаяк. 52 Кайгы – сизге, Таурат аьлимлери! Неге десе сиз аьдемлерден билимнинъ (эсигине) ашкышты тартып аласыз. (Ол эсиктен) оьзинъиз де кирмейсиз, киреек болганларды да тыясыз».
53 Иса сол ерден кеткенде, парисейлер мен Таурат аьлимлери Ога бек карсы турып, коьп затларга яваплар айттырмага шалыстылар.
54 Оны шуьшлер уьшин, Онынъ авызыннан бир зат эситпеге сылтав излейтаган эдилер.
12Экиюзлиликтен сак болув акында
1 Сол арада мынълаган аьдем бир бирлерин эзгендей топарласты. Иса басында Оьзининъ сокталарына карап айтты: «Парисейлердинъ ашыткысыннан сакланынъыз, ол да экиюзлилик. 2 Тыска шыкпай калаяк сыр йок, билинмей калаяк ясыртын зат та болмайды. 3 Сизинъ каранъада айткан баьри затынъыз куьн ярыгында эситилинер. Уьй ишинде баска биревге сыбырдап айтканынъыз уьйдинъ тоьбесиннен билдирилер.
4 Сизге, Меним досларыма, айтаман: шаркынъызды оьлтиретаганлардан коркпанъыз, олар муннан сонъ баска бир зат та эталмаяклар. 5 Мен сизге кимнен коркпага керегин айтайым: оьлтиргеннен сонъ, сизди яханемге атпага куваты болган Алладан коркынъыз. Аьше, деймен сизге, Оннан коркынъыз! 6 Бес торгайды эки ассарияга сатпайдыларма? Ама олардынъ эш бирин де Алла мутпаган. 7 Аьтте, басынъыздагы шаш туьклеринъиздинъ баьриси де саналган. Коркпанъыз, сиз коьп санлы торгайлардан баалысыз!
Иса халкка юрегиндегин айтады
8 Сизге айтаман: ким аьдемлер алдында Мени ашык кабыл этсе, соны Аьдем Улы да Алладынъ маьлеклери алдында кабыллаяк. 9 А ким Меннен аьдемлер алдында тайса, соннан Мен де Алладынъ маьлеклери алдында таярман. 10 Аьдем Улына карсы бир зат айткан аьр ким кеширилер, тек Алладынъ Рухын яманлаган бир де кеширилмес.
11 Сизди синагог кенъеслердинъ, тоьрелердинъ эм аькимлердинъ алдына аькелгенде, оьзимизди калай коршалармыз эм неди айтармыз деп, кыйналманъыз. 12 Кие Рух сизге сол саьатте айтпага тийислисин уьйретер», – деди.
Акылсыз бай акында таварых
13 Уьймелескенлердинъ ишиннен ким ди бирев Исадан: «Устаз, меним кардашыма, асабалыкты мени мен уьлессин, деп айтсанъ экен», – деди.
14 Иса ога: «Эй, аьдем, ким Мени сизге кадылык этпеге, яде муьлкинъизди уьлестирмеге салганды?» – деп яваплады.
15 Сонъында Ол онда болганларга: «Каранъыз, аьр туьрли суганаклыктан сакланынъыз, неге десе аьдемнинъ яшавы мал-муьлкининъ коьплигине карамайды», – деди де 16 сосындай таварыхты айтып баслады: «Бир бай аьдемнинъ ери ога онъ аслык берген экен. 17 „Энди мен не этейим? Буьтин йыйылган аслыкты мага сакламага ер йок“, – деп ойлады ол. 18 Сонда: „Мен мине булай этейим. Эски амбарымды бузайым да янъы уьйкен амбар салайым. Онда аслыгымды да, ырызкымды да йыярман. 19 Сонъында оьзиме: Яным, сенинъ ырызкынъ коьплеген, коьп йылларга етеек. Тыншай, аша, иш эм куван деп айтарман“, – деди.
20 Ама Алла ога: „Акылсыз! Буьгуьн кеше ок сенинъ янынъ алынаяк. Оьзинъе деп аьзирлегенинънинъ баьриси кимге тиер экен?“ – дегенди айтты.
21 Алладынъ алдында байымай, оьзине деп байлыкты йыятаган аьр бир аьдем де солай болаяк», – деди.
Каьрлев эм кайгырув
22 Сонъ Иса Оьзининъ сокталарына: «Сол себептен Мен сизге айтаман: не ашармыз деп, янынъыз уьшин; не киермиз деп, шаркынъыз уьшин каьр шекпенъиз. 23 Ян – тамактан, шарк – кийимнен артык. 24 Каргаларга каранъызтага: олар не шашпайдылар, не ормайдылар, олардынъ беженлери эм амбарлары йок, ама Алла оларды тамакландырады. Сиз куслардан коьпке баалысыз! 25 Кайсынъыз, каьрлеп, яшавына бир саьат болса да коспага болады? 26 Эгер сиз сосы азганакай затты да эталмайтаган болсанъыз, калганларына неге каьр шегесиз?
27 Лилия шешекейлери калай оьсетаганларына каранъызтага: олар куллык та этпейдилер эм уршык та ийирмейдилер, ама сизге айтаман, аьтте, Сулеймен, аьлемет коьркли болса да, солардынъ бириндей, ярасыклы кийиналмаган. 28 Эгер буьгуьн бар болган, а эртен отка тасланаяк кыр оьленин Алла солай кийиндиретаган болса, аьше, сизди олардан да бек кийиндирмеспе экен, аз иманлылар? 29 Сога коьре, „Не ашармыз“, „Не ишермиз“ деп, каьрлеменъиз эм кайгырманъыз. 30 Бу затлардынъ баьрин де бу дуныядынъ миллетлери излейдилер; а сизинъ Атанъыз бу затлар сизге керек болганын биледи. 31 Аьр неден де бек Алладынъ Патшалыгын изленъиз, сонда бу затлар да сизге ога косылып берилер.
32 Коркпа, кишкей суьрим, Атанъыз сизге Патшалыкты бермеге макул коьрген! 33 Мал-муьлкинъизди сатып, ярлыларга садака беринъиз. Заман ман бузылмайтаган капшыкларды, коькте кемимей тураяк карызналарды аьзирленъиз: сонда оларга урлавшы да ювымас, сонда куье де ашамас. 34 Карызнанъыз сакланган ерде, юрегинъиз де сонда болар.
Сенимли эм сенимсиз кул
35 Аьр дайым кылынмага аьзир болынъыз эм шырагынъыз янып турсын. 36 Сиз де сол, оьз иесининъ неке кыйган тойдан кайтаягын саклайтаган, келип, эсикти какканлай, оны ашпага аьзир куллардай болынъыз. 37 Иеси келгенде, оларды уяв тапса, сол куллар бактылы; сизге дурысын айтаман, ол белин байлар, кулларын сыпырага шакырар, оьзи келип, оларга бийип баслар. 38 Туьннинъ экинши, яде уьшинши оьлшеминде кайткан шагында да оларды солай, уйкламай, уяв коьрсе, эне сондай куллар бактылылар. 39 Ама муны билинъиз: эгер уьйдинъ иеси урлавшыдынъ кайсы саьатте келеегин билген болса, уьйин тонатпас эди. 40 Сол себептен сиз де аьзир болып турынъыз, неге десе Аьдем Улы сиз куьтпеген вакытта келер», – деди.
41 Сол заманда Петер Оннан: «Раббий, бу таварыхты тек бизге ме, яде баьрисине де айтасынъма?» – деп сорады.
42 Иса айтты: «Сенимли эм акыллы уьй юргистуьвшиси ким экен? Ол – бийи ыргатларына тамадалык этип, заманында оларга оьтпекти мардасы ман уьлестирмеге деп салган кул. 43 Бийи келип, кулын солай ислегенлей тапса, сол кул – бактылы. 44 Сизге дурысын айтаман, бийи оны буьтин мал-муьлкине тамадалыкты тапшырар. 45 Ама сол кул ишиннен, „ Бийим тезден келмес“ деп, хатын эм эркек ыргатларын тоьбелеп, ашап, ишип, эсирип басласа, 46 сол кулдынъ бийи, ол куьтпей турган куьнде эм ойламаган саьатте келер, оны бек каты язалар эм сенимсиз ыргатлары ман бирдей этер.
47 Оьзининъ бийининъ ыхтыярын биле турган, ога аьзирленмеген эм иесининъ ыхтыярына карсы турган кул номай согылар. 48 А ким билмегенлей язаланмага тийисли затларды эткен болса, сол аз согылар. Кимге коьп берилсе, соннан коьп те соралады. Кимге номай сеним тапшырылса, сонынъ яваплыгы да коьп болар.
Иса – боьлинуьвдинъ себеби
49 Мен ерге от туьсирмеге келгенмен эм Мен энди онынъ тутанып кетуьвин тилеймен! 50 Ама Мен, сувда шомылдырылгандай болып, азапта да шомылдырылмага тийислимен; эм ол зат болганша, калай бир термилип тураман! 51 Мен ерге тынышлык аькелмеге келгенмен деп ойлайсызба? Йок, деймен сизге, тынышлык тувыл, а боьлинуьв. 52 Эндиден арбатын бес аьдеми болган аьел, уьшеви экевине, экеви уьшевине карсы болып, боьлинеек. 53 Атасы улына карсы, улы атасына карсы, анасы кызына эм кызы анасына карсы, кайнатасы келинине эм келини кайнанасына карсылыкта болаяклар».
Заманнынъ белгиси
54 Иса халкка айланып тагы да айтты: «Эгер сиз куьнбатардан коьтерилген булытты коьрсенъиз, сол саьатлей, ямгырдынъ яваягын айтасыз. Эм уьшини мен де, явын явады. 55 А кубыладан эскен елге сиз, исси болаяк деп, айтасыз. Эм солай болады. 56 Экиюзлилер! Сиз ердинъ эм коьктинъ бети неди анълатканын билесиз, а сосы заманда болатаган затларды неге анълаялмайсыз?
57 Аклык неде болганын сиз оьзинъиз неге ойламайсыз? 58 Сиз оьзинъиз бен давласувшыды тоьреге алып бараятырганда, йолда оны ман яраспага каьрленъиз; олай болмаса, давласувшы сизди кадыга аькетер, кады сизди каравылга тапшырар, а каравыл сизди тутнакка салар. 59 Сизге айтаман, сонъгы увак акшанъызга+ 12:59* Увак акша: грекше «лептон». дейим баьрисин тоьлемей, сиз оннан шыгалмассынъыз».
13Тевбеге туьсуьвдинъ себеби
1 Сол вакытта бир кавымлар келип, Пилат оьлтиртип канларын олардынъ курманлыкларынынъ каны ман карыстырткан галилеяшылар акында Исага айттылар. 2 Иса оларга: «Сол галилеяшылар соьйтип язаланганлары, баска галилеяшылардан куьналырак болганлары уьшин деп ойлайсызба? 3 Йок! Тек айтаман сизге, тевбеге кайтпасанъыз, баьринъиз де солай йойылаяксыз. 4 А не айтпага болаяк сол, уьстине Шилоха беркитпеси авып оьлген он сегиз аьдем акында? Сиз, олар Ерусалим яшавшыларынынъ баска биревлериннен коьп шуьшли эди деп, ойлайсызба? 5 Йок! Ама сизге айтаман, эгер сиз де тевбеге келмесенъиз, баьринъиз де солай йойылаяксыз», – деди.
Емиссиз ынжыр тереги акында таварых
6 Оннан сонъ Иса оларга сосы таварыхты айтты: «Бир аьдемнинъ юзим бавында ынжыр тереги оьскен. Бир кере ол, онда емис барма экен деп, карамага барады, ама емисти таппайды. 7 Сонда ол юзим бавын карайтаганга айтады: „Мен энди сосы ынжырдынъ емиси барма экен деп келетаганы уьш йыл болады эм бир заманда да емисти таппайман. Кес оны, орынды маьнесиз алып турмага ога неден керекти?“
8 Юзимши: „Ием, оны энди де бир йылга калдыр, мен онынъ тоьгерегин казайым, туьбине коклык салайым. 9 Келеек йылда емис берсе, калар; эгер бермесе, кесерсинъ“, – дейди».
Шабат куьнинде хатынды савартув
10 Бир шабат куьнинде Иса синагоглардынъ биринде окытып тура эди. 11 Сонда он сегиз йылдан бери йин берген мараздан буькирейип эм туьзелалмайтаган бир кыскаяклы да бар эди. 12 Иса, оны коьргенде, оьзине шакырды да: «Хатын, сен маразынънан айырыласынъ», – деди. 13 Колын ога узатып салды. Хатын сол саьатлей туьзелди эм Аллады данъклап баслады.
14 Сонда синагогтынъ басшысы Исадынъ шабат куьн эмлеп сав эткенине ашувланды да халкка: «Ислемеге ярайтаган алты куьн бар, эмленмеге тек шабат болмай, эне сол куьнлердинъ биринде келинъиз», – дегенди айтты.
15 Онынъ соьзине Раббий булай яваплады: «Экиюзли! Аьше, сиз шабат куьнинде оьгизинъизди, яде эшегинъизди авладан шыгарып, сувгармага аькетпейсизбе? 16 Ибрагимнинъ бу кызынынъ шаркын шайтан бийлегенли узак он сегиз йыл болады. Соны бу бугавдан шабат куьн куткармага неге керек тувылды?»
17 Ол оны айтканда, явларынынъ баьриси уялды, а буьтин халк Онынъ этетаган мактавлы ислерине куванатаган эди.
Ашыткы ман шуьшитки урлык акында таварыхлар
18 Иса болса айтты: «Алладынъ Патшалыгы не мен тенъ эм оны не зат пан тенълестирейим? 19 Ол, шуьшитки урлыктай. Оны аьдем алып оьз бавына олтырткан. Урлык оьсип, терекке айланган эм коьктеги куслар онынъ бутакларында уялаган».
20 Иса яне айтты: «Алла Патшалыгын тагы да не мен тенълестирейим? 21 Ол, хатын баьрисин ашытар уьшин алган уьш оьлшем ун ман карыстырган ашыткыга усайды».
Тар капы
22 Соьйтип, Иса шахарлардан эм эллерден оьтип, халкты уьйрете, Ерусалимге йол салып бара эди.
23 Ким ди бирев Оннан сорады: «Раббий, аьше, куткарылаяклар азба?» Иса яваплады: 24 «Тар капыдан оьтпеге баьри куьшинъизди салынъыз. Сизге айтаман, коьплер кирмеге излееклер, ама киралмаяклар. 25 Уьйдинъ Иеси турып капысын япканда, сиз тыста калып, капыды кагып: „Раббий! Бизге аш!“ – деп тилеексиз.
Тек Ол сизге: „Мен не сизди, не кайдан келгенинъизди билмеймен“, – деп явап береек.
26 Сол заманда: „Биз де Сени мен ашаган эм ишкен эдик. Эм бизди орамларда уьйрететаган эдинъ“, – деп айтарсыз.
27 Ама Ол: „Мен сизди де, кайдан келгенинъизди де билмеймен. Эй, яманлык этетаганлар! Баьринъиз де Меннен тайынъыз!“ – деп яваплаяк.
28 Ибрагимди, Исхакты, Якупты эм буьтин пайхамбарларды Алладынъ Патшалыгында, ама оьзинъиздинъ тыска кувылганынъызды коьргенде, йылап тислеринъизди кыршылдатаяксыз. 29 Аьдемлер куьнтувардан да, куьнбатардан да, сырттан да, кубыладан да келееклер эм Алладынъ Патшалыгында зияпетте оьзлерининъ орынларын табаяклар. 30 Ама арттагылар мине алдыда, алдадагылар да артта болаяклар».
Ай, Ерусалим!
31 Сол заманда Исадынъ касына бир неше парисейлер келдилер де: «Сен бу ерден шыгып кет, неге десе Ирод Сени оьлтиреек болады», – дедилер.
32 Иса оларга: «Барынъыз да сол туьлкиге Меннен айтынъыз: „Мен буьгуьн де, эртен де йинлерди куваякпан эм аьдемлерди сав этип юреекпен, а бирсигуьн мырадыма етеекпен“. 33 Не зат болса да, Мен буьгуьн де, эртен де, бирсигуьнде де оьз йолым ман бармага тийислимен, неге десе пайхамбар Ерусалимнинъ тысында оьлип болмайды.
34 Ай, Ерусалим, Ерусалим! Пайхамбарларды оьлтиресинъ эм сага йиберилгенлерге тас атасынъ. Кус балапанларын канатларынынъ астына йыйгандай, Мен де сенинъ балаларынъды йыймага неше кере ымтылдым, а сен унамадынъ! 35 Мине бу уьйинъиз сизге бос калдырылады. Сизге айтаман, „Раббийдинъ аты ман Келеятырган муьбарек болсын!“ деп айтканга дери, Мени коьреек тувылсыз», – деди.
14Иса парисейдинъ уьйинде
1 Шабат куьнлерининъ биринде Иса ас ишпеге парисей басшыларынынъ бирининъ уьйине келди. Парисейлер Онынъ Оьзин калай тутаягына карадылар. 2 Исадынъ алдында сарысув маразыннан кыйналатаган аьдем олтыра эди. 3 Иса парисейлерден эм Таурат аьлимлериннен: «Шабат куьн эмлемеге болаякпа экен?» – деп сорастырды. 4 Олар уьндемедилер. Сонда Иса аьдемди оьзине шакырды да маразыннан сав этип йиберди.
5 Оннан сонъ: «Сиз улынъыз, яде оьгизинъиз шабат куьн куйыга атылса, сол саьатлей оны шыгармаяксызба экен?» – деди. 6 Олар явапка бир зат та айталмадылар.
Конакларга эм уьй иесине дерис
7 Иса, конаклар сыпырадынъ тоьр бетине шыгып олтырмага шалысатаганын эслеп, оларга сосы таварыхты айтты: 8 «Сени бирев неке кыйылатаган тойга шакырган заманда, тоьрге шыгып олтырма. Сеннен сыйлырак бирев конаклар ишиннен шыкпага болаяк. 9 Сонъында экевинъизди де шакырган конакбай, касынъызга келип: „Орнынъды бу аьдемге берсенъ экен“, – демеге болар. Ол заманда сен уялып, шеттеги орынга олтырмага керек боларсынъ. 10 Шакырылсанъ, барып кыйырдагы орынга олтыр. Уьй иеси келип: „Досым, тоьрге шыгып олтырсанъ“, – дер. Сол заманда сени мен бирге олтырганлардынъ алдында сен оьрметленерсинъ. 11 Оьзин-оьзи коьтеруьвши аьр ким тоьменленеек, а оьзин-оьзи тоьменлетуьвши коьтерилеек».
12 Сонъында Иса конакбайына да булай айтты: «Эгер сен уьйле яде кешки ас этсенъ, оьзинънинъ досларынъды, кардаш-кавымынъды яде колайлы конъысыларынъды шакырма. Олардынъ сага, сени бир заманда шакырып, эткенинъди кайтармага амаллары бар. 13 Сога коьре ас эткенде ярлыларды, сакатларды, аксакларды, сокырларды шакыр. 14 Сен сонда наьсипли боларсынъ, неге десенъ олар ийгиликти кайтаралмаяклар. Туврашыл аьдемлер тирилгенде савга аларсынъ».
15 Муны эситип, Иса ман олтырганлардынъ биреви Ога: «Алладынъ Патшалыгындагы зияпетте оьтпек ашаяк аьдем наьсипли!» – деди.
16 Иса ога: «Бир аьдем уллы зияпет этип, коьплерди шакырган эди. 17 Астынъ заманы еткенде, ол оьзининъ кулын, шакырылганларга: „Не зат та аьзир, келинъиз“, – деп, айттырып, йибереди.
18 Ама олардынъ баьриси де, бир тилден болгандай, кешируьвди тилеп баслаптылар. Бириси: „Мен соьле-аьле ер сатып алганман, соны барып коьрмеге керекпен, кешир мени, тилеймен“, – дейди.
19 Баскасы: „Мен бес косак оьгиз сатып алдым эм оларды сынамага бараятырман, кешир мени, тилеймен“, – дегенди айтады.
20 Уьшиншиси: „Мен уьйленгенмен, сонынъ уьшин баралмайман“, – дейди.
21 Кулы кайтып, бийине баьрин де еткереди. Сонда уьй иеси ашувланады да кулына: „Тез болып шыгып, шахардынъ орамлары эм сокпаклары ман бар да, мунда ярлыларды, сакатларды, аксакларды эм сокырларды алып кел“, – деп буйырады.
22 Кулы: „Бийим! Сенинъ буйырыкларынъ толтырылды, ама тагы да орын бар“, – дегенди айтады.
23 Бий кулына: „Йоллар эм кора бойлары ман барып, меним уьйим толгандай, тапканларынъды келмеге разы эт“, – деди. 24 Сол себептен, сизге айтаман, Мен алдыда шакырганлардынъ биреви де Меним асымнан авызына салмаяк+ 14:24* Бир кесек текстлерде сосы соьзлер косылады: «Неге десе шакырылганлар коьп, тек сайланып алынганлар аз». », – деди.
Исадынъ сокталары
25 Иса ман бирге коьп халк бара эди, эм Ол оларга бурылып: 26 «Эгер Мага иерип, ама оьзининъ атасын, анасын, пишесин, балаларын, ага-инилерин, аьпте-карындасларын эм ога да косып яшавын Меннен бек баалырак коьрсе, ол Меним соктам болалмайды. 27 Ким оьзи оьлеек кашын алып ызымнан келмесе, сол Меним соктам болалмайды.
28 Неге десе, айтпага, сизден ким эсе де бирев кала салмага суьйсе, онынъ курылысын битирмеге не шаклы акша керек болаягын алды ман олтырып санамаспа? 29 Эгер ол туьбин калап, курылысын кутылмага аьли болмаса, 30 сонда оны коьргенлердинъ баьриси де: „Сол аьдем салып баслады, ама битиралмады“, – деп куьлееклер.
31 Яде бир патша, баска патша ман согыска бара турып, мага йырма мынъ аскерши мен келеятырганга он мынъ аскершим мен карсы турмага карувым бар ма экен деп, алды ман олтырып, ойламаспа? 32 Эгер карувым йок деп санаса, душпаны энди де эректе турганлай, ярасувлыктынъ шартларын тилеп, элшилер йиберер. 33 Сизге де солай, аьр кайсынъыз оьзинъиздинъ буьтин болган затынъыздан бас кешпеген Меним соктам болалмайды.
34 Туз – яхшы зат, ама ол оьзининъ даьмин йойтса, оны не мен тузлы этпеге болаяк? 35 Ол ерге коклыкка да яраяк тувыл, оны таслап коядылар. Тынъламага кулагы болган эситсин!» – деди.
15Адаскан кой акында таварых
1 Баьри ясакшылар эм куьналылар Исады тынълар уьшин, Онынъ янына йыйыла эдилер. 2 Парисейлер мен дин аьлимлери болса: «Ол куьналылар ман катнасады эм олар ман бирге ашайды», – деп, разы болмай, оьз ара соьйлестилер.
3 Сонда Иса оларга бу таварыхты айтты: 4 «Айтпага, аранъыздан ким болса да биревдинъ юз койыннан бири адаскан. Аьше сиз, токсан тогызын авлакта калдырып, адасканын тапканга дейим излемессизбе? 5 А тапканда, суьйинип, оны арканъызга салып, 6 уьйге кайтарсыз, досларынъызды эм конъысыларынъызды шакырып, оларга: „Мени мен бирге куванынъыз, неге десе мен адаскан койымды тапканман!“– дерсиз. 7 Тевбе этпеге керекли болмаган токсан тогыз туврашыл аьдемлерден эсе, куьналы бир аьдемнинъ тевбеге туьскени уьшин коькте куваныш солай коьп болар деп, сизге айтаман».
Йойылган акшадынъ акында таварых
8 «Эгер кыскаяклыда он куьмис акшасы+ 15:8* Куьмис акша: грекше «драхма» (Иса Масих заманында 1 драхма исшидинъ куьнлик кыйын агы эди). болып, биревин йойтса, аьше, ол шыракты ягып, уьйининъ кувыс-муьйисин сыпырып, оны тапканша излемеспе? 9 Оны тапканда, оьзининъ кыймасларын эм конъысыларын шакырып, оларга: „Мени мен бирге суьйининъиз, мен йойылган акшамды тапканман!“ – деп айтар. 10 Сизге айтаман: „Алладынъ маьлеклери бир куьналыдынъ тевбе этуьвине солай ок куванадылар“».
Адаскан ул акында таварых
11 Иса тагы да косты: «Бир кисидинъ эки улы болыпты. 12 Кенжепайы атасына: „Атам, муьлкинънинъ мага тийисли уьлисин айырып бер“, – деди. Атасы муьлкин улларына боьлди.
13 Тез арадан кишкей улы, баьри болган затларын йыйып, узак ерге кетти. Онда азгырувлыкка берилип, байлыгын йойды. 14 Баьрисин де шашып кутылган сонъ, сол элге бек уьйкен ашлык келгенде, ол муктажланып баслады. 15 Оннан сонъ, ол соьлеги элдинъ бир яшавшысына ялшылыкка туьсти, а ол оны оьзининъ шошкаларын бакпага далага йиберди. 16 Кенжепай донъызлар ашайтаган кабыклар ман курсагын толтырмага да разы эди, ама оны да ога бирев бермеди.
17 Сол заманда эсин йыйып: „Атамда неше бир ялшы бар эм ырызкысы да коьп, а мен мунда аштан оьлеятырман“, – деди. 18 „Барып, атама кайтайым да ога айтайым: Атам, мен Алладынъ+ 15:18* Алладынъ: грекше «коьктинъ». эм сенинъ алдынъда куьналы болдым. 19 Энди сенинъ улынъ деп аталмага да тийисли тувылман; мени ялшыларынънынъ бириси этип болса да ал“.
20 Эм ол, турып, атасына кетти. Оны эректен коьрип, атасы аяды; алдына ювырып барып, кушагына алды, оьпти. 21 Улы ога: „Атам, мен Алладынъ эм сенинъ алдынъда куьналы болдым. Энди сенинъ улынъ деп аталмага да тийисли тувылман“, – деди.
22 Ама атасы оьзининъ кулларына: „Тез барып, энъ яхшы кийимди аькелип, оны кийиндиринъиз, бармагына юзик салынъыз, аякларына машпак кийгистинъиз!
23 Бесленген бузавды аькелип шалынъыз; зияпет этип, байрам этеек! 24 Неге десе меним бу улым оьлген эди, мине ол тирилди, ол йойтылган эди, энди табылды“, – деди.
25 Сол заманда онынъ уьйкен улы кырда болган эди; ол кайтып, уьйге ете баслаганда, уьйде йыр анъларын эм биюв тавысларын эситти. 26 Ол куллардынъ бирисин шакырды, онда не зат болатаганын сорады.
27 Кулы ога: „Сенинъ ининъ кайтып келди, атанъ онынъ сав-саламат кайтканы уьшин куванганыннан, бесленген бузавды шалдырды“, – деди.
28 Тувнъыш улы ашувланды эм уьйге киргиси де келмеди. Сонда атасы шыгып, ога тилек салды. 29 Тек улы: „Сол йылларда мен сага, кулдай, иследим, бир заманда да айтканынънан шыкпадым. Сен, болсанъ, меним уьшин кишкей улак та сойып, тенълерим мен байрам этпеге да бермединъ. 30 А энди, муьлкинъди яман хатынларга шашып таьвескен бу улынъ уьйге кайтканда, сен онынъ уьшин бесленген бузавды шалгансынъ!“ – деди.
31 Атасы ога: „Улым, сен аьр вакыт мени мен бирге эдинъ, эм буьтин муьлким – сеники. 32 Ама биз, сенинъ бу ининъ оьлип тирилгени эм йойтылып табылганы уьшин куванып, байрам этпеге керекли боламыз“, – деди».
16Намыссыз уьй юргистуьвши акында таварых
1 Иса Оьзининъ сокталарына айтты: «Бир бай аьдемнинъ уьй юргистуьвшиси болган. Ол онынъ муьлкин шашады деген хабар байга етеди. 2 Иеси оны шакырып: „Мен сенинъ акында не затлар эситемен? Оьз исинъ акында эсап бер, неге десе сен муннан арбатында уьй юргистуьвши болалмайсынъ“, – дегенди айтады.
3 Сонда уьй юргистуьвши оьзи оьзине: „Мен не этейим? Ием меннен уьй исин юргистуьвди алаятыр. Ер казып болмайман, тиленмеге уяламан. 4 Уьй исин юргистуьвден шыгарылган заманда, мени оьзлерининъ юртларына алгандай этер уьшин не ислемеге керегин билемен“, – деди.
5 Сонъыннан оьз иесине борышлары болган аьдемлерди бир бирлеп шакырып, бириншисине: „Меним иемге не шаклы борышлысынъ?“ – деди.
6 Аьдем ога: „Юз оьлшем май борышлыман“, – деп яваплады.
Ол ога: „Кагытларынъды ал да, олтырып, тез болып элли деп яз“, – деди.
7 Сонъ баскасына: „А сен нешев борышлысынъ?“ – деди.
Аьдем: „Юз оьлшем бийдай“.
Ога да: „Кагытларынъды ал да сексен оьлшем деп яз“, – дегенди айтты.
8 Иеси намыссыз уьй юргистуьвшисин, оьзин акыллы тутканы уьшин, мактады. Белгилисинше, бу оьмирдинъ аьдемлери оьзлериндей болганлар ман ислевде ярыктынъ балаларыннан+ 16:8* Ярыктынъ балалары: ярыкты суьйген, ынанган аьдемлер. акыллырак. 9 Мен сизге айтаман: сосы дуныя байлыгы ман оьзинъизге дослар табынъыз. Соьйтип, байлыгынъыз йок болганда, сизди оьмирлик меканларга кабыл этерлер.
10 Азда сенимли болган, асламында да сенимли, а азда сенимсиз, асламда да сенимсиз. 11 Сонынъ уьшин, сиз сосы дуныядынъ байлыгына сенимсиз болсанъыз, оьмирлик байлыкты сизге сенип ким аманат этер? 12 Эгер де сиз баскадынъ муьлки мен сенимли болмаган эсенъиз, оьз муьлкинъиз болгандай этип, сизге ким затын сенип берер?
13 Эш бир кул эки иеге бирден куллык эталмайды; неге десе ол яде олардынъ бирин коьрип болмас, а экиншисин яратар, яде биревине бек шалысар, а экиншисине эс бермес. Сиз бир ок заманда Аллага да, байлыкка да кул болалмассыз».
Таурат пан Алла Патшалыгы
14 Акша суьетаган парисейлер де бу затлардынъ баьрисин эситтилер эм Исага куьлетаган эдилер. 15 Ол, болса, айтты: «Сиз оьзинъизди аьдемлер алдында туврашыллардай этесиз, ама Алла сизинъ коьнъилинъиздегин биледи, неге десе аьдемлер арасында йогары бааланган затты Алла коьрип болмайды.
16 Таураттынъ эм пайхамбарлардынъ заманы Яхъяга дейим болган эди. Оннан сонъ, болса, Алла Патшалыгынынъ акында Ийги Хабар увазланып бериледи. Ога аьр ким де куьш салувы ман киреди. 17 Ама Таураттынъ бир сызыгы йогалганнан эсе де, коьк пен ердинъ йогалувы тезирек болаяк.
18 Ким пишесин талаклап, баска хатынга уьйленсе, сол зиналык этеди, талакланган хатынга уьйленуьвши де солай ок этеди».
Бай эм Лазар
19 «Бир бай аьдем болган. Ол карагошкыл-кызыл эм баа кумашлардан кийим киетаган болган эм аьр куьн кейифли яшаган. 20 А онынъ каралдысынынъ капысында Лазар атлы пакыр ятатаган эди. Онынъ уьсти буьтин котыр ман ябылган эди. 21 Ол, байдынъ сыпырасыннан туьскен увак-туьеклерин де еп, тамакланмага куьсейтаган эди. Ийтлер де келип, онынъ котырларын ялайтаган эдилер.
22 Вакыты келгенде, пакыр оьледи эм маьлеклер оны Ибрагимнинъ кушагына аькетип бередилер. Бай да оьледи, оны да коьмедилер. 23 Ахыретте азап шеккен бай коьзлерин коьтергенде, алыста Ибрагимди эм онынъ кушагында Лазарды коьреди. 24 Ол кышкырып: „Атам меним Ибрагим, языксын мени эм Лазарды йибер! Ол бармагын сувга малып, меним тилимди сувытсын, неге десе мен бу отта азап шегемен“, – дегенди айтты.
25 Ама Ибрагим: „Улым! Эсинъе туьсир, сен яшавынъда ийги затларынъды алдынъ, а Лазар яман аьлде эди. Энди ол мунда юбаныш тапты, а сен азап шегесинъ. 26 Оннан сонъ, бизим арамызда тик кая бар, соннан себеп сенинъ ягынъа оьтпеге суьйген оьталмаяк эм эш бирев де сеннен бу якка коьшалмас“, – деп яваплады.
27 Бай: „Булай эсе, атам, сеннен тилеймен, Лазарды меним ата юртыма йибер. 28 Неге десе менде бес тувган кардаш бар; Лазар оларга коьргенин айтсын, олар да бу азап шегуьв ерине келип олтырмасынлар“, – дегенди айтты.
29 Ибрагим ога: „Оларда Муса эм пайхамбарлардынъ китаплары бар. Оларга тынъласынлар“, – деди.
30 А ол: „Йок, Ибрагим атам, оьлгенлерден бирев оларга келсе, олар тевбеге туьсерлер“, – деди.
31 Бу затка Ибрагим: „Эгер олар Мусады эм пайхамбарларды тынъламайтаган болсалар, бирев оьлилерден тирилсе де, оларды ынандыралмас“, – деп яваплады».
17Йолдан тайдырув, кешируьв, иман эм борыш акында
1 Иса Оьзининъ сокталарына булай айтты: «Аьдемлерди йолдан тайдыратаган затлар келмей калмаяк, ама бу затларды болдырганга кайгы! 2 Бирев бу кишкейлердинъ бирин йолдан тайдырганнан эсе, мойнына туьйирмен тасы тагылып, денъизге тасланса, ога яхшырак болар эди. 3 Сонынъ уьшин сак болынъыз! Эгер (иман) кардашынъыз куьнага туьсетаган болса, ога айыбын айтынъыз, а эгер тевбеге келип оькинсе, оны кеширинъиз. 4 Эгер дейим ол куьнине ети кере сага карсы болып куьнага кирсе, ети кере: „Куьналыман – оькинемен“, – деп келсе, оны кешир».
5 Элшилери Раббийден: «Бизим ынанувымызды коьбирек эттага!» – деп тиледилер.
6 «Эгер сизинъ шуьшитки буьртиги кадер иманынъыз болса, сиз бу ынжыр терегине: „Муннан тамырынъ ман сувырылып алынып, оьзинъди денъизге олтырт“, – десенъиз, ол сизге бойсынар», – деди Раббий.
7 «Айтпага, сизде сабаншы яде койшы кулынъыз бар. Ол кырдан кайткан заманда: „Тез болып кир, сыпыра янына олтыр“ – деп, айтарма экенсиз? 8 Йок, сиз керисинше ога: „Мага кешки ас аьзирлеп куй да, белинъди бувып, мен ашап-ишкен вакытта мага аякшылык эт; оннан сонъ оьзинъ де ашап-ишерсинъ“, – деп айтарсыз. 9 Сиз буйырыкларынъызды толтырган кулынъызга разылыгынъызды сонъында айтарма экенсиз? 10 Сиз де солай, оьзинъизге буьтин буйырылганларды эткеннен сонъ: „Биз маьнесиз куллармыз, неге десе биз тек борышымызды толтырдык“, – деп айтарсыз».
Авыр тери маразлы он аьдем
11 Ерусалимге йолланганда Иса Галилея ман Самария арасындагы мажа бойы ман оьтип бараятыр эди. 12 Бир авылда Оны он авыр тери маразлы йолыкты. Олар эректе токталдылар да 13 коьтеринки тавыс пан: «Насихатшы Иса, бизди языксын!» – деп, кышкырдылар.
14 Иса оларды коьргенде: «Барынъыз да дин куллыкшыларга коьрининъиз!» – деди. Олар бараятырып, йолда тазаландылар. 15 Олардынъ бириси, оьзининъ савартылганын коьргенлей, кери кайтты эм куьшли давысы ман Аллады данъклап баслады. 16 Ол Исадынъ аягына йыгылды, Ога сав бол деди. Бу аьдем – самарияшы эди.
17 Сонда Иса: «Аьше, тазаланганлар онав тувылма эди? Тогызы ша кайдады? 18 Тек бу тыс кыралшыдан баска Аллады данъкламага кайткан болмадыма экен?» – деп сорады. 19 Ога да: «Тур да бар, сенинъ иманынъ сени сав этти», – дегенди айтты.
Алла Патшалыгынынъ келееги акында
20 Бир йол парисейлер Исадан: «Алла Патшалыгы кашан келеек?» – деп сорадылар.
Иса оларга явап берип: «Алла Патшалыгы сиз ойлаган заманда келмеек. 21 Эш бирев де: „Ол булайда“, яде „Ол анда“, – деп айталмас, неге десе Алла Патшалыгы сизинъ аранъызда», – деди.
22 Сонъ Ол сокталарына айтты: «Аьдем Улынынъ куьнлерининъ тек бирин болса да коьргинъиз келеек вакыт етер, ама коьрмеексиз. 23 Аьдемлер сизге: „(Масих) мине мунда!“, яде „Мине онда“, – деп айтаяклар. Барманъыз, ызыннан иерменъиз! 24 Неге десе айындырыктынъ йылтыраганы коькти бир кыйырыннан экинши кыйырына дейим ярыклаткандай болып, Аьдем Улы да Оьзи келген куьнинде солай ок болаяк. 25 Ама алды ман Ол коьп азаплардан оьтпеге керек эм бу тукым Оны шет какпага тийисли болаяк.
26 Нухтынъ куьнлеринде калай болган болса, Аьдем Улы куьнлеринде де солай ок болаяк. 27 Нух кемеге минген куьнге дейим аьдемлер ашадылар, иштилер, хатын алып, киевге бардылар. Сонъ сав дуныяды сув алып, баьрисин де аьлек этти. 28 Солай ок Луттынъ куьнлеринде де болды. Аьдемлер ашадылар, иштилер, сатув-алув эттилер, урлык шаштылар эм уьй туьзеттилер. 29 Ама Лут, Содом шахарын калдырып шыккан куьн, коьктен ямгыр болып, от пан коькирт явды эм баьрисин аьлек этти.
30 Аьдем Улы келген куьнинде де тамам солай болаяк. 31 Сол куьн ким уьйининъ тоьбесинде болса, уьйиндеги затларын алар уьшин тоьменге туьспесин эм далада болган да кери кайтпасын. 32 Луттынъ пишесине болган затты эсинъизге туьсиринъиз! 33 Ким оьзининъ яшавын куткарувга шалысса, сол оны йойтар; а ким яшавын йойтса, сол оны саклар. 34 Сизге айтаман: сол туьнде экев бир орындыкта болаяк: бириси алынаяк, экиншиси калдырылаяк. 35 Эки хатын бирге туьйирмен тартып тураяк; бири алынаяк, экиншиси калдырылаяк. 36 Эки аьдем далада болаяк: бири алынаяк, экиншиси калдырылаяк+ 17:36* Бу аят энъ эски текстлерде йок. ».
37 «Раббий, бу кайда болаяк?» – деп сорадылар.
18Иса оларга: «Илес кайда болса, кувалдылар да сонда йыйылар», – деп яваплады.
Тул хатын эм имансыз кады акында таварых
1 Иса тагы да оларга аьр вакыт дува этуьв мен уьмит уьзбей турувдынъ кереги акында таварых айтты: 2 «Бир шахарда Алладан да коркпаган, аьдемлерден де уялмаган бир кады болган.
3 Сол ок шахарда бир тул хатын яшаган эм ол кадыга барып: „Мени душпанымнан коршаласана“, – деп, тилеп турган.
4 Кады бир кесек заманды ога унамай турган, ама сонъында ишиннен: „Мен Алладан коркпасам да, аьдемлерден уялмасам да, 5 бу тул хатын мага тынышлык бермей турганы уьшин оны коршалайым, мени дайым келип бездирмес“, – деп ойлайды».
6 Эм Раббий: «Имансыз кадыдынъ не айтканын эситесизбе? 7 Аьше, Алла куьни-туьни Ога кышкырып тилек тилеп турган сайлап алганларын коршаламаякпа экен? Оларды коьп заман саклатаякпа? 8 Сизге айтаман: Алла оларды кешиктирмей тез арадан коршалаяк. Тек Аьдем Улы келгенде, ерде тагы да иманды табарма экен?» – деди.
Парисей эм ясакшы акында таварых
9 Солай ок баскаларга мисетсинмей карап, оьзлерин туврашыл этип санайтаган бирер кавымларга Иса сосы таварыхты айтты: 10 «Эки аьдем Алладынъ уьйине дува этпеге бардылар, олардынъ бири парисей, а баскасы ясакшы болган. 11 Парисей турады да оьзининъ ишиннен: „Я Алла! Мен баска аьдемлердей, йолбасар, арам ниетли, зиналык этуьвши, яде болса мине бу ясакшыдай болмаганым уьшин сага шуькир этемен. 12 Мен юмада эки кере ораза тутаман эм буьтин алатаган келимнен он кесегининъ бир боьлигин беремен“, – деп дува этеди.
13 Ясакшы болса, эректе турып, коькке коьзин де коьтералмай, коькирегине сога-сога: „Я Алла, мени, куьналыды, языксын!“ – дейди.
14 Сизге айтаман: Парисейден эсе сосы аьдем (Алла алдында) акланып уьйине кайткан, неге десе оьзин-оьзи коьтеруьвши аьр ким тоьменленеек, а оьзин-оьзи тоьменлетуьвши коьтерилеек».
Иса саьбийлерге яхшылык тилейди
15 Исага, колын тийгистсин деп, яс балаларды да аькелетаган эдилер. Сокталар болса, муны коьргенде, сол аьдемлерди тыйып басладылар. 16 Иса балаларды оьзине шакырып: «Койынъыз сабийлерди, Мага келсинлер. Оларга шырмав этпенъиз, неге десе Алладынъ Патшалыгы сондайлардыкы. 17 Сизге дурысын айтаман: Алла Патшалыгын баладай кабыл этпеген аьдем ога бир заманда да кирмеек».
Байлык эм оьмирлик яшав
18 Басшылардынъ бириси Исадан: «Яхшы Устаз, оьмирлик яшавдан уьлисли болар уьшин мага не этпеге керек?» – деп сорады.
19 Иса ога: «Неге Мага яхшы деп айтасынъ? Бир Алладан баска эш бирев де яхшы тувыл. 20 Онынъ парызларын билесинъ: „Зиналык этпе, аьдем оьлтирме, урлама, ялган шаатлык этпе, атанъ ман ананъды оьрметле“», – деп айтты.
21 А ол болса: «Булардынъ баьрисин де бала шагымнан толтыраман», – деп яваплады.
22 Муны эситкенде, Иса ога: «Сага энди де бир зат етиспейди: савлай болган затынъды сат та акшасын ярлыларга уьлестир, сонда коькте карызна табарсынъ. Оннан сонъ Меним артымнан ызла», – деди.
23 Ол болса, муны эситип, мыдахланды, неге десе бек бай эди. 24 Иса, онынъ мыдах болганын коьрип, айтты: «Байлыгы болганларга Алла Патшалыгына кирмеге калай кыйын! 25 Неге десе бай аьдемге Алла Патшалыгына кируьвден эсе, туьеге ийне коьзиннен оьтуьв тыныш».
26 Муны эситкенлер: «Солай болса, ким куткарылмага болар экен?» – деп сейирсиндилер.
27 Ама Ол: «Аьдемлер этип болмас затларды Алла этип болады», – деди.
28 Сонъ Ога Петер: «Мине биз болган затымызды калдырып, Сенинъ артынънан ызладык», – дегенди айтты.
29 Ога Иса: «Сизге дурысын айтаман: Алла Патшалыгы уьшин уьйин, пишесин, ага-инилерин, ата-анасын, яде сабийлерин калдырган аьр аьдем, 30 бу шакта болганыннан коьп кере артык алаяк эм келеек шакта оьмирлик яшав да табаяк», – деп яваплады.
Иса оьлип тирилеегин уьшинши кере билдиреди
31 Иса он эки соктасын бир янына аькетип: «Мине биз Ерусалимге бараятырмыз. Онда Аьдем Улы акында пайхамбарлар язганларынынъ баьриси де толтырылаяк. 32 Оны баска миллетлерге тапшыраяклар эм олар Оны маскаралап, корлаяклар, Ога туькирееклер, 33 Оны камышылаяклар эм оьлтирееклер, тек Ол уьшинши куьнинде тирилеек», – деди.
34 Ама сокталары бу соьзлердинъ бирин де анъламадылар: олардан бу соьзлердинъ маьнеси ясырынган эди, олар айтылганларга туьсинмедилер.
Ериходынъ касында сокырдынъ савартылувы
35 Иса Ерихо шахарга ювыклаган эди. Сол вакытта йолягада олтырган бир сокыр садака тилейтаган эди. 36 Ол касыннан аьдемлердинъ озып бараятырганын эситип, не зат болатаганын сорады.
37 Ога: «Назаретши Иса озып бараятыр», – деп билдирдилер.
38 Сонда ол: «Даут Улы Иса, мени языксын!» – деп кышкырды. 39 Алдыда бараятырганлар оны тыйып, бакыртпаска шалыстылар, ама ол тагы да куьшлирек: «Даут Улы, мени языксын!» – деп кышкырыклады.
40 Иса токталды да сол аьдемди янына келтирмеге буйырды. Сокыр Онынъ касына келгенде, Иса оннан: «Мен сага эткендей не зат тилейсинъ?» – деп сорады.
41 «Бийим! Меним коьргим келеди», – деди.
42 Иса ога: «Коьзлеринъ ашылсын! Иманынъ сени сав этти», – деди. 43 Аьдемнинъ сол саьатлей коьз коьруьви кайтты эм ол, Аллады данъклап, Исадынъ ызыннан иерди. Буьтин халк муны коьргенде, Аллады мактап баслады.
19Ясакшы Закай
1 Сонъ Иса Ерихога кирип, онынъ иши мен оьтип бараятыр эди. 2 Онда ясакшылардынъ басшысы Закай атлы бай аьдем бар эди. 3 Ол Исады коьрмеге эм Онынъ ким экенин билмеге шалысты, тек бойы маштак болган себепли, Оны аьдемлер арасыннан коьралмады. 4 Сонда ол, Исады коьрер уьшин алдыга шабып барып, йол уьстиндеги кийик ынжыр терекке минди.
5 Иса сол ерге еткенде, йогарыга карап, оны коьрди де ога: «Закай, тез болып туьс, буьгуьн Мага сенинъ уьйинъде конак болмага тийисли», – деди. 6 Закай тез болып туьсти эм, куванып, Исады уьйине кабыл этти.
7 Оны коьргенлердинъ баьриси де разы болмай, куьналыдынъ конагы болды деп, соьз этип басладылар.
8 Закай болса, турып, Раббийге: «Мен соьле муьлкимнинъ яртысын пакырларга уьлестирейим. Эгер дейим биревди бир зат пан алдаган болсам, ога доьрт кабат арттырып берейим!» – дегенди айтты.
9 Иса: «Буьгуьн бу юртка да куткарылув келди, неге десе бу аьдем де Ибрагимнинъ улы. 10 Аьдем Улы йойтылганды таппага эм куткармага келген, сайсы», – деди.
Он куьмис мина акында таварых
11 Иса Оны тынълаганларга бир таварых косып айтты. Ол энди Ерусалимге ювыклап келген эди эм халк, тез арадан Алла Патшалыгы ашылаяк деп, саклай эди. 12 Иса булай айтты: «Аксуьек асылыннан бир аьдем оьзине патшалыкты алып кайтаяк болып, узак кыралга йолланаятыр эди. 13 Кетеектен алдын ол, оьзининъ он кулын шакырып, оларга он куьмис мина+ 19:13* Мина: Иса заманында исшидинъ 100 куьнлик кыйын агы. берди де: „Мен кайтканша, бу акшады саьвделикке йиберинъиз“, – деди.
14 Ама сол кыралдынъ аьдемлери оны коьрип болмайтаган эдилер эм ызыннан элшилер йиберип: „Бу аьдемнинъ бизге патша болып келгенин суьймеймиз“, – деп айттырдылар. 15 Ол патша болганда, кайтып келип, ким кайдай келим туьсиргенин билер уьшин, акша тапшырган кулларын шакыртты.
16 Биринши кулы келип: „Бийим, сенинъ бир куьмис минанъ он кайта коьп келим келтирди“, – деп билдирди.
17 Патша: „Аьперим! Сен яхшы кулсынъ. Кишкей затта сенимли болганынъ уьшин, он шахарга аьким бол“, – деп айтты.
18 Экинши кулы келип: „Бийим, сенинъ бир куьмис минанъ бес кайта оьскен“, – деди.
19 Патша ога да: „Сен бес шахарга басшылык эт“, – деди.
20 Сонъ уьшинши кулы келип: „Бийим, мине сенинъ акшанъ. Мен оны, явлыкка туьйип, сакладым. 21 Сен каты аьдем болган себепли, мен сеннен корктым: салмаганынъды аласынъ, шашпаганынъды орасынъ“, – деди.
22 Сонда бийи ога: „Ай, яман кул! Мен сенинъ соьзлеринъ мен сени шуьшинъе еткерермен! Соны ман, сен меним каты аьдем экенимди, салмаганымды алувымды, шашпаганымды орувымды биле эдинъме? 23 Аьше, сен не уьшин меним акшамды саьвдегерликке, хайыры ман кайтарар уьшин, йибермединъ?“ – деди.
24 Соннан сонъ ол янында турганларга: „Оннан куьмис минады алынъыз да он минасы болганга беринъиз“, – дегенди айтты.
25 Олар: „Бийим! Онынъ онсыз да он минасы барды да!“ – дедилер.
26 Ол: „Мен сизге айтаман: Кимде (билим) бар, сога (коьбирек) берилер, ама кимде йок, соннан азы да тартылып алынар. 27 Меним оларга патша болганымды унамаган душпанларымды мунда аькелинъиз, меним алдымда кылыш пан оьлтиринъиз“», – дегенди айтты.
Иса Ерусалимге киреди
28 Сол соьзлерди айтканнан сонъ, Иса олардынъ алдында барып, Ерусалимге ювыклап келди. 29 Зейтун тавы деп аталатаган тавдынъ этегинде орынласкан Бетпагей мен Бетхиний эллерге янасып келгенде, Ол Оьзининъ сокталарынынъ экисин булай айтып йиберди: 30 «Алдыдагы элге барынъыз. Онда киргенлей, бир заманда да уьстине эш бир аьдем де минмеген, байланып турган яс эшекти табарсыз; оны шешип, мунда алып келинъиз. 31 Эгер ким де болсын бирев сизден: „Неге шешесиз?“ – деп сораса, – „Ол Раббийге керек“, – деп айтарсыз».
32 Йиберилгенлер барып, Иса айтканша таптылар. 33 Олар яс эшекти босатаятканда, иелери: «Оны не уьшин шешип аласыз?» – дедилер.
34 Олар: «Ол Раббийге керек», – деп явапладылар.
35 Сонъ оны Исага алып келдилер де, абаларын эшекке атып, онынъ уьстине Исады миндирдилер. 36 Ол атланып барган заманда, аьдемлер абаларын йол уьстине яятаган эдилер. 37 Иса Зейтун тавыннан тоьмен туьскен йолга янасканда, коьп санлы сокталары шатланып, коьтеринки йогары тавыста оьзлери коьрген баьри куьдиретли ислер уьшин Аллады мактап: 38 «Раббийдинъ аты ман келеятырган Патша наьсипли болсын! Аспанда – тынышлык, Аллаху-Таалага – данък!» – дедилер.
39 Сонда халк арасында болган парисейлердинъ кайбирлери Исага: «Устаз! Сокталарынъды тый!» – дедилер.
40 Ама Иса оларга явап этип: «Сизге айтаман, олар тынып калсалар, таслар кышкыраяклар», – деди.
Иса Ерусалим уьшин йылайды
41 Иса шахарга ювыклап келгенде, ога карап, онынъ уьшин йылады. 42 «Ай, эгер буьгуьн сенинъ тынышлыгынъа не зат ярасатаганын билсенъ экен! Ама бу зат энди де сенинъ коьзлеринънен тасада. 43 Неге десе сага сондай куьнлер келееклер, ол заманда сенинъ душпанларынъ тоьгерегинънен эндеклер казып, сени курсап алаяклар эм аьр тараптан да кыстаяклар. 44 Сени шашаяклар эм ишинъдеги балаларынъды оьлтирееклер, сенде тас уьстинде тас та калдырмаяклар, неге десе Алладынъ сага ярдам этпеге келген вакытын билмединъ», – деди.
Иса Алла уьйининъ каралдысында
45 Сонъ Иса Алла уьйининъ каралдысына кирип, онда сатув-алув этуьвшилерди кувып, шыгарып баслады. 46 Оларга: «„Меним уьйим дува уьйи болар“, – деп язылган, а сиз оны йолбасарлар отанына айландыргансыз!» – деди.
47 Иса аьр куьн сайын Алла уьйининъ каралдысында уьйрететаган эди. Бас дин куллыкшылары болса, дин аьлимлери эм де халктынъ басшылары Оны оьлтирмеге колайлы аьл излейтаган эдилер. 48 Аман да олар амал табалмадылар, неге десе буьтин халк, таймастан, Онынъ соьзлерин тынълай эди.
20Исадынъ куваты акында сорав
1 Куьнлердинъ бирисинде Иса Алла уьйинде халкты уьйретип эм Ийги Хабарды айтып турганда, Онынъ касына халк аксакаллары ман бирге бас дин куллыкшылары эм дин аьлимлери келдилер де 2 Оннан: «Бизге айттага, Сен буларды кайсы куват пан этесинъ? Сондай куватты Сага ким берген?» – деп сорадылар.
3 Иса явапка булай айтты: «Мен де сизден бир зат сорайым, Мага айтынъыз: 4 Яхъядынъ аьдемлерди сувда шомылдырувы коьктен болганма, яде аьдемненме?»
5 Олар болса оьз ара соьйлесип: «„Коьктен“, – десек, Ол: „Аьше, сиз ога неге ынанмадынъыз?“ – деп айтар. 6 А эгер „Аьдемнен“, – десек, буьтин халк бизди тас пан сыбалар, неге десе олар Яхъя пайхамбар экенине ынанадылар», – дедилер.
7 Сонъында олар: «Биз кайдан экенин билмеймиз», – деп явапладылар.
8 Иса да оларга: «Мен де буларды кайсы куват пан этетаганымды сизге айтаяк тувылман», – деди.
Яман юзимшилер акында таварых
9 Оннан сонъ Иса халкка бу таварыхты айтып баслады: «Бир аьдем юзим бавын олтыртады эм оны юзимшилерге ялга берип, узак заманга тыс элге кетеди. 10 Емис йыюв заманы еткенде, ол бавдынъ юзиминнен уьлисин йиберсинлер деп, кулын юзимшилерге йибереди; тек олар кулын тоьбелеп, бир зат та бермей артына кайтарадылар. 11 Тагы да баска бир кулын йибереди, ама олар оны да, тоьбелеп эм корлап, бир зат та бермей артына кайтарадылар. 12 Ол яне уьшиншисин йибереди, тек олар оны да яралап, кувып шыгарадылар.
13 Сонда юзим бавдынъ иеси: „Мен не этейим экен? Суьйикли улымды йиберейим, белки, оны коьрип, уялырлар“, – дейди.
14 Ама юзимшилер, ясты коьрип, оьз ара: „Бу – муьлктинъ асабасы. Кел оны оьлтиреек, муьлк бизге калсын“, – деп кенъеседилер. 15 Эм оны бавдан тыска шыгарып, оьлтиредилер.
Энди олар ман юзим бавынынъ иеси не этер экен? 16 Ол келип, сол юзимшилерди оьлтирер, юзим бавын да баскаларга берер».
Муны тынълаганлар: «Олай болмас!» – дедилер.
17 Иса десенъ оларга тигилип карап, айтты: «„Уьй курувшылар яравсыз деп таслаган тас муьйистинъ негизин салган тасы болды “, – деп язылган не затты анълатады? 18 Сол тастынъ уьстине ким йыгылса – шашылар, а кимнинъ уьстине сол тас туьссе – эзилер».
19 Сол вакытта дин аьлимлери эм бас дин куллыкшылары, Иса бу таварыхты олар акында айтканын анълап, Оны тутув амалын излей эдилер, ама халктан корктылар.
Урым императорына ясак
20 Исады сынап, соьзинде бир терисликти тапкандай эм, терисликти табып, Оны тутып, тоьрединъ карарына эм куватына бергендей, туврашыл болып кылпысыган, тилши аьдемлерди йибердилер. 21 Олар Исадан сорадылар: «Устаз! Биз Сенинъ дурыс соьйлевинъди эм уьйретуьвинъди, биревдинъ хаьтерине карамайтаганынъды, Алладынъ йолына туьз уьйретуьвинъди билемиз. 22 Кесарга+ 20:22* Кесар: урым императордынъ титулы. ясак тоьлейтаганымыз тийислиме яде тийисли тувылма?»
23 Иса болса олардынъ аьйлежигенлерин анълап айтты: 24 «Мага бир динар коьрсетинъиз: мунда кимнинъ суьврети эм кимнинъ аты язылган?»
«Кесардыкы», – деп явапладылар.
25 Сонда Ол: «Солай болса, кесардыкын кесарга, а Алладыкын Аллага беринъиз», – деди.
26 Олар Онынъ халк алдында айтатаган соьзлеринде ябыскандай зат табалмадылар эм, Онынъ явабына сейирсинип, тындылар.
Тирилуьв акында сорав
27 Оьликлер тирилмес деп айтатаган садукейлердинъ кайбирлери Исага келип, булай сорадылар: 28 «Устаз! Муса (Тауратта) бизге: „Биревдинъ пишели кардашы баласыз оьлсе, ол тул хатынды алып, кардашы уьшин тукым тувдырсын“, – деп язган. 29 Ети кардаш бар эди. Бириншиси хатын алды да, баласыз оьлип кетти. 30 Сол хатынды экиншиси+ 20:30* Бир кесек текстлерде: «Сол хатынды экиншиси алды, эм ол да баласыз оьлди». 31 эм уьшиншиси алды, сондай болып етисининъ баьриси де, бала калдырмай, оьлдилер. 32 Баьрисиннен сонъ хатын да оьлди. 33 Солай болганда, кыямет куьнинде ол кайсысынынъ пишеси болаяк экен? Неге десе ол етевининъ де пишеси болган».
34 Иса оларга явап этип айтты: «Бу оьмирдинъ аьдемлери уьйленедилер, киевге де шыгадылар. 35 Келеек оьмирге етип, оьлилерден тирилмеге тийисли деп саналганлар болса, уьйленмеек те, байга бараяк та тувыллар. 36 Эм энди оьлмеге де болалмайдылар, неге десе олар, маьлеклердей, тирилген аьдемлер болып, Алладынъ балалары боладылар. 37 А оьлгенлердинъ тирилеегин Муса да куьйген коьгемлик акындагы боьликте коьрсеткен. Онда Муса Раббийди: „Ибрагимнинъ, Исхактынъ эм Якуптынъ Алласы“, – деп атаган. 38 Алла оьлгенлердинъ Алласы тувыл, тирилердинъ Алласы эм Ога баьриси де тири!»
39 Дин аьлимлерининъ бирерлери Ога: «Устаз! Сен ийги явап бердинъ», – дедилер. 40 Соннан сонъ эш бирев де Ога сорав бермеге йигери батпады.
Даут Улы акында сорав
41 Иса: «Масих – Дауттынъ Улы деп, неге айтадылар?» – деп сорады. 42 «Даут оьзи Забур китабында: „Раббий меним Бийиме: Мен душпанларынъды аягынънынъ астына салганга дейим онъ ягымда олтыр, деп айткан“, – деп язады. 44 Соны ман, Даут Оны „Бий“ деп атайтаган болса, Ол Дауттынъ Улы калай болар?»
Дин аьлимлерининъ экиюзлилиги
45 Буьтин халк тынълаган вакытта, Иса сокталарына айтты: 46 «Дин аьлимлериннен сакланынъыз. Олар узын кийимлер кийип юрмеге, майданларда салам алмага, синагогларда энъ йогары орынларда эм тойларда тоьрде олтырмага суьедилер. 47 Тул хатынлардынъ уьйлерин оьзлерине байырлап, коьзбайлавышка узын дувалар окыйдылар. Ондайлар катырак шуьшлерине еткерилееклер».
21Тул хатыннынъ садакасы
1 Иса, коьзлерин коьтерип, Алла уьйине садака йыйылатаган ерге савгаларын салувшы байларды коьрди. 2 Солай ок онда каьрип тул хатыннынъ эки увак бакыр акшады+ 21:2* Эки увак бакыр акша: грекше «эки лептон». салганын да коьрди. 3 «Сизге дурысын айтаман: бу ярлы тул хатын баьрисиннен де коьбирек салды. 4 Неге десе баьриси де оьзлерининъ артыклыгыннан Аллага боьлек эттилер, а бу хатын, колайсыз болса да, яшав уьшин керек болган аьр затын салды», – деди.
Ахырзаманнынъ нышанлары
5 Кайбиревлер, Алла уьйи баалы таслар ман, савгалар ман ярасыкланган деп, соьйлегенде, Иса айтты: 6 «Сиз мунда коьрген баьри затлардан тас уьстинде тас та калмаяк куьнлер келееклер; баьриси де шашылаяк».
7 Оннан сорадылар: «Устаз, бу затлар кашан болаяк эм булардынъ болаяклары кайдай нышан ман белгиленеек?»
8 Иса: «Сак болынъыз, адаспанъыз. Неге десе коьплер Меним атым ман: „Масих менмен“, яде „Ол вакыт энди ювык“, – деп келееклер. Ондайларга иерменъиз. 9 Согыслар эм козгалыслар акында эситсенъиз, коркпанъыз, неге десе бу затлар алдыда болмага керек, тек заманнынъ ахыры сонда ок болмаяк».
10 Тагы да оларга айтты: «Миллет – миллетке, патшалык – патшалыкка карсы коьтерилеек, 11 Туьрли ерлерде куьшли ер сенъкилдевлер, ашлыклар эм оьлетлер, коьктен коркынышлы коьринуьвлер эм уллы нышанлар болаяклар. 12 Бу затлардынъ баьрисиннен алдын Меним атым уьшин сизди ыслаяклар, артынъыздан калмай кыйнаяклар, синагоглар ман тутнакларга тапшырып, патшалар ман тоьрелердинъ алдына аькетееклер. 13 Ол шаатлык этер заманынъыз болаяк. 14 Соны ман коьнъилинъизге салып койынъыз: оьзимизди кайтип коршалармыз деп эртерек ойланманъыз. 15 Неге десе Мен сизге соьз усталыгын да, акыллылыгын да берермен, сизинъ душпанларынъыздынъ бири де ога не карсы туралмас, не де карсы соьз айтаялмас. 16 Сизди ата-аналарынъыз да, ага-инлеринъиз де, кардашларынъыз-досларынъыз да сатарлар, эм кайбиревлеринъизди оьлтирерлер. 17 Меним атым уьшин сизди баьриси де коьрип болмаяклар. 18 Тек сизинъ басынъыздан бир шаш туьги де туьспеек. 19 Шыдамлыгынъыз бан янынъызды куткарарсыз.
20 Ерусалимди аскерлер курсап алганын коьргенинъизде, онынъ шашылув заманы еткенин билинъиз. 21 Ол шакта Юдеядагылар тавларга кашсынлар, шахардагылар оннан шыксынлар, тоьгерегинде болганлар онда кирмесинлер. 22 Неге десе булар Алла халкын язалаяк, язылганлардынъ баьриси де толтырылаяк куьнлер болаяк. 23 Сол куьнлерде бала эмгисткен аналарга эм авыраяклы хатынларга бек кыйын болаяк. Бу кырал уьйкен кыйынлык шегеек эм Алладынъ ашувы бу халкка туьсеек. 24 Кылыштынъ оьткирлигиннен йыгылаяклар эм есирге аькетилип буьтин миллетлерге таралтылаяклар. Ерусалим баска миллетлер мен тапталаяк эм сондай болып, олардынъ заманы озганша, тураяк. 25 Куьнде, айда, юлдызларда коркынышлы нышанлар болаяк, а ер уьстиндеги халклар кыйналып, толкынласып гуьрилдеген денъизден корккандай болаяклар. 26 Дуныяга келеек аьлеклерди саклавдан эм коркувдан аьдемлердинъ янлары шыгаяк, неге десе коьктинъ затлары+ 21:26* Коьктинъ затлары: ай, куьн, юлдызлар. силкинеек. 27 Сонда булыт ишинде уллы куьдирети, данъкы ман келеятырган Аьдем Улын коьрееклер. 28 Сол затлар болып басланган заманда, турынъыз да, басларынъызды коьтеринъиз, неге десе куткарылувынъыз ювыклап келеятыр».
Ынжыр теректинъ дериси
29 Эм Иса оларга сосындай таварыхты айтты: «Ынжырга эм баьри тереклерге каранъыз. 30 Олар япырак ярып баслаганда, сиз оны коьрип, энди яз ювыклаганын билесиз. 31 Соьйтип, сиз де сол затлардынъ болатаганын коьргенде, Алла Патшалыгы ювыкта экенин билинъиз. 32 Сизге дурысын айтаман: бу несил йогалып кетпей, бу затлардынъ баьриси болаяк. 33 Коьк пен ер йогалып кетерлер, тек Меним соьзлерим йогалмаслар. 34 Оьзинъизге сак болынъыз, юреклеринъиз коьп ашап, ишип-эсиргеннен эм яшав каьриннен авырмасынлар эм де ол куьн сизге куьтпегенлей келип калмасын. 35 Неге десе ол куьн ер уьстинде яшавшылардынъ баьрисин де тузактай келип тутаяк. 36 Сонынъ уьшин аьр заман сак болынъыз. Болаяк буьтин бу кыйынлыклардан кутылмага эм Аьдем Улы алдында турмага тийисли болар уьшин дува этинъиз». 37 Куьндиз Иса Алла уьйинде уьйрететаган эди, а туьнлерин шахардан шыгып, Зейтун тавда озгаратаган эди. 38 Эртенъ сайын халк Оны тынъламага Алладынъ уьйине йыйылатаган эди.
22Юда Исады сатады
1 Пасха деп аталатаган ашымаган оьтпеклер байрамы ювыклай эди. 2 Бас дин куллыкшылары эм дин аьлимлери Исады кайтип болса да йок этуьв амалын излестиретаган эдилер, неге десе халктан корктылар. 3 Он экидинъ бириси болган Искариот атлы Юдага шайтан кирди. 4 Ол бас дин куллыкшылары ман Алла уьйининъ каравыл басшыларына барып, Исады оларга калай ыслатаягын соьйлести. 5 Олар кувандылар эм ога акша бермеге разылыгын билдирдилер. 6 Юда соьз берди эм, халк болмай, Исады оларга ыслап берер уьшин онъайлы кезуьв излеп баслады.
Сонъгы ас
7 Пасха козысы шалынмага тийисли болган ашыткысыз оьтпек байрамынынъ биринши куьни етти. 8 Иса: «Барынъыз, бизге ашарга Пасха асын аьзирленъиз», – деп, Петер мен Яхъяды йиберди.
9 Олар Исадан: «Асты каерде аьзирлемеге буйырасынъ?» – деп сорадылар.
10 Иса: «Сиз шахарга кирсенъиз, сизге шоьлмек пен сув алып бараятырган киси расар. Онынъ артыннан барынъыз да, ол кирген уьйге киринъиз. 11 Сол уьйдинъ иесине: Устаз сеннен: „ Мен сокталарым ман бирге Пасха асын ашаяк боьлме кайдады? деп сорайды“ – дерсинъиз. 12 Ол сизге йогарыда ярастырылган уьйкен боьлмеди коьрсетер, сонда асты аьзирлерсинъиз», – деди.
13 Олар кеттилер де, аьр неди де Иса айтканша табып, Пасха асын аьзирледилер. 14 Заманы еткенде, Иса элшилери мен бирге сыпырадынъ янына орынласты. 15 Оларга: «Мен азап шегеегимнен алдын сосы Пасха асын сизи мен бирге емеге бек суье эдим. 16 Сизге айтаман: Энди Мен Пасха асын, ол Алла Патшалыгында толы маьнесине еткенге дери, ашамаякпан».
17 Сонъ Иса аякты алып, шуькир дувасын этип: «Муны алынъыз да оьз ара уьлесинъиз. 18 Неге десе Алла Патшалыгы келгенге дейим Мен энди юзим емисиннен этилгенди ишеек тувылман деп, сизге айтаман», – деди. 19 Сонъ оьтпекти алып, шуькир дувасын этип, оны сындырды да: «Бу – сизинъ уьшин берилген шаркым; Мени эскеруьв уьшин булай этинъиз», – деп, сокталарына узатты. 20 Солай этип астан сонъ аякты та алып: «Бу аяк – сизинъ уьшин тоьгилген Меним каным ман бегитилген янъы антласув», – деди. – 21 «Эм мине Мени сататаганнынъ колы Меники мен бирге сыпырада. 22 Олай болса да, Аьдем Улы, Ога белгиленгендей, кетеди, тек Оны сатаяк аьдемге кайгы!»
23 Олар: «Бизим арамызда ол затты кайсымыз этер экен?» – деп, бири-бириннен сорап басладылар.
Ким энъ уьйкен?
24 Сокталар арасында кайсымыз энъ уьйкен деп саналмага болаяк деген эрисуьв шыкты. 25 Сол заманда Иса айтты: «Миллетлердинъ патшалары халкты юмсайдылар эм аькимлери ийгилик этуьвшилер деген атты юргистедилер. 26 Сиз олардай болманъыз. Керисинше, сизинъ аранъыздагы энъ уьйкенинъиз кишкей болмага керек эм басшылык эткенде кулдай болсын. 27 Неге десе ким уьйкен: сол сыпыра янында олтырганма яде ога кылынатаганма? Олтырган тувылма? А Мен сизинъ аранъызда кулдайман. 28 Олай болса да сиз Мени мен баьри кыйынлыкларымда да бирге болгансыз. 29 Атам Мага бир патшалык бергендей, Мен де сизге бир патшалык беремен. 30 Патшалыгымда Меним сыпырамнан ашаяк-ишеексиз эм де, Исраилдинъ он эки ырувына оьким этпеге такка олтыраяксыз», – деди.
Иса Петердинъ Оннан басын алаягын билдиреди
31 «Шимон, Шимон! Шайтан сизди, бийдайды элегендей этип, элемеге суьйген эди. 32 Ама Мен, иманынъ кемимесин деп, сенинъ уьшин дува эттим. Эм сен (Аллага) кайтып келгенде тувганларынъда да иманды бегит», – деди Иса.
33 Петер Исага: «Раббий! Мен Сени мен тутнакка да, оьлмеге де аьзирмен», – деп яваплады.
34 Ама Иса: «Петер, сага айтаман, буьгуьн кораз кышкырганша, танымайман деп, Меннен уьш кере басынъды алаяксынъ», – деди.
35 Сонъында Иса: «Мен сизди бокшасыз, артпаксыз, машпаксыз йиберген заманда, бир заттан болса да етиспевликлер сездинъизбе?» – деди.
«Эш бир заттан да болмады», – деп, явап бердилер сокталары.
36 Сонда Иса: «Ама энди бокшасы болган оны алсын, артпагын да алсын; а кимде йок болса, сол абасын сатып, кылыш алсын. 37 Сизге айтаман: „Ол кыянатшыларга саналды“, – деп язылган соьзлер Меним уьстимде толтырылаяк. Неге десе Меним акымда язылганлар ахырына келеятырлар», – деди.
38 Сокталар Ога: «Раббий! Мине мунда эки кылыш бар», – дедилер.
Иса оларга: «Етер!» – деди.
Иса Зейтун тавда
39 Сонъ Иса шыгып, аьдетинше, Зейтун тавга кетти; Оны ман бирге сокталары да бардылар. 40 Онда барып еткенлей, Иса оларга: «Азгырувга туьсип олтырмас уьшин дува этинъиз», – деди. 41 Оьзи де, олардан тас атым кадер шетке кетип, тизиннен шоьгип: 42 «Атам! Эгер Сен ийги коьрсенъ, бу ашы аякты+ 22:42* „Аяк“ мунда азаплыктынъ символы. Меннен аькет, тек Мен суьйген зат тувыл, Сен суьйген зат болсын», – деп тиледи. [43 Сол вакытта Исадынъ янына коьктен маьлек келип, Ога куват берди. 44 Яны кыйналганлыктан, Иса мукаятланып тилек тиледи эм Онынъ тери, кан тамшыларындай болып, ерге тамдылар.]
45 Иса, тилек эткен орныннан турып, сокталарына келгенде, олардынъ кайгырувдан уйклап ятканын коьрди. 46 «Неге уйклайсыз? Турынъыз эм азгырувга туьспес уьшин дува этинъиз», – деди.
Иса ысланады
47 Иса айта турганнынъ арасында, бир коьп кисилер келдилер, олардынъ алдында он экидинъ бириси Юда келе эди. Ол Исады оьбер уьшин янына келди+ 22:47* Бир кесек текстлерде сосы соьзлер косылган: «Неге десе оларга: „Мен кимди оьпсем, Сол (Иса) болаяк“, – деген белгиди берген эди». . 48 Иса, болса, ога: «Юда! Аьдем Улын оьбуьв мен сатасынъма?» – деди.
49 Исадынъ янында болганлар, истинъ кайда барганын коьрип, Ога: «Раббий! Кылышты алаякпа?» – деп сорадылар. 50 Олардынъ бириси, бас дин куллыкшыдынъ кулын согып, онынъ онъ кулагын шапты.
51 Сонда Иса: «Бу затты койынъыз, токтанъыз!» – деди де, кулдынъ кулагына колын тийгистип, сав этти.
52 Иса Оьзин аькетпеге келген бас дин куллыкшыларга, Алла уьйининъ каравыл басшыларына эм аксакалларга: «Йолбасарга шыккандай, кылышлар эм казыклар ман шыктынъыз! 53 Мен аьр куьн сайын сиз бен бирге Алла уьйинде болатаган эдим эм сиз Мага кол коьтермединъиз. Ама энди сизинъ заман, каранъалык бийлеген кезуьв», – деди.
Петер Исадан басын алады
54 Соннан сонъ олар Исады тутып бас дин куллыкшыдынъ уьйине алып келдилер. Петер болса эректен карап, ызыннан барды.
55 Каралдыдынъ ортасында йыйылганлар, от ягып, баьриси бирге олтырганда, Петер де олардынъ арасына кирип олтырды. 56 Бир таьвке кыз Петердинъ от янына олтырганын коьрди де, ога тигилип карап: «Бу аьдем де Оны ман бирге эди», – деди.
57 Ама Петер: «Хатын, мен Оны танымайман», – деп, Исадан басын алды.
58 Бираздан сонъ баска бирев оны коьрип: «Сен де олардансынъ», – деди.
Ама Петер: «Тувылман, эй, аьдем!» – деди.
59 Бир саьат кадер заман оьткенде, тагы да олардынъ бириси: «Уьшини мен де, бу да Оны ман бирге эди, неге десе ол – галилеяшы», – деп, катырып айтты.
60 Ама Петер: «Эй, аьдем, мен сенинъ не зат айтатаганынъды анъламайман», – деди. Сол саьатлей, сосы соьзлерди айтаятырганда, кораз кышкырды. 61 Сол заманда Раббий, бурылып, Петерге карады, Петер де Раббийдинъ ога: «Кораз кышкырганша, сен Меннен уьш кере басынъды алаяксынъ», – деп айткан соьзлерин эсине туьсирди. 62 Петер тыска шыгып, оьксип-оьксип йылады.
63 Исады ыслап турган аьдемлер, Оны маскаралап, тоьбелей эдилер. 64 Коьзлерин байлап+ 22:64* Байлап: бир кесек текстлерде «байлап, бетине сога берип». , Оннан: «Пайхамбарлык эт, сени ким сокты, айт», – деп сорайтаган эдилер. 65 Олардан баска да коьп яман соьзлер айтып, Исады мыскылладылар.
Иса межлис алдында
66 Танъ атканда, халктынъ аксакаллары, бас дин куллыкшылары эм дин аьлимлери йыйылдылар эм Исады оьзлерининъ межлисине алып кеттилер. 67 «Бизге айт, Сен Масихсинъ ме?» – деп кадалып сорадылар.
Иса оларга: «Эгер сизге айтсам, сиз ынанмассынъыз. 68 Эгер сизден сорасам да, сиз Мага явапламаяксыз эм Мени босатпаяксыз. 69 Эндиден арбатын Аьдем Улы куьдиретли Алладынъ онъ ягында олтыраяк», – деди.
70 Сонда баьриси Ога: «Соны ман, Алладынъ Улы сенсинъ ме?» – дедилер.
Иса оларга явапка: «Сиз айткандай, Менмен!» – деди.
71 Олар болса: «Бизге энди тагы да кайдай шаатлык керек? Биз оьзимиз Онынъ авызыннан эситтик», – дедилер.
23Иса тоьре Пилаттынъ алдында
1 Йыйылганлардынъ баьриси коьтерилип, Исады Пилат алдына алып келдилер. 2 «Ол бизим халкымызга бузгынлык салады, Ол кесарга ясак бермеге коймайды, Оьзине де Масих Патша дегенди айтады», – деп, Исады шуьшлеп басладылар.
3 Пилат Оннан: «Сен Ювыт Патшасысынъма?» – деп сорады.
Ога яваплап: «Сен айткандай», – деди.
4 Пилат бас дин куллыкшыларына эм халкка: «Мен бу Аьдемнинъ бир терислигин де таппайман», – деди.
5 Ама олар: «Ол, Галилеядан баслап булайга дейим, буьтин Юдеяда окувын яйып, халкты козгайды», – деп кадалдылар.
6 Пилат Галилея дегенлерин эситкенлей: «Ол Галилеядан ма?» – деп сорады. 7 Исадынъ Иродка бойсынган ериннен болганын билгенде, Пилат оны Иродка йиберди. Сол куьнлерде Ирод оьзи де Ерусалимде эди.
8 Ирод, Исады коьрип, бек шатланды, неге десе ол коьптен бери Оны коьреек болып, Онынъ этеек бир аьлемет нышанын коьрермен, – деп уьмитленди. 9 Ол Исага коьп соравлар берди, тек Иса ога бир зат та айтпады. 10 Сонда болган бас дин куллыкшылары эм дин аьлимлери болса, баьри куьшлерин салып, Исады терислемеге шалыстылар. 11 Ирод оьзининъ аскершилери мен Ога мисетсинмей карап, Оны маскаралап кутылганнан сонъ, коьркли, ярасык кийим кийгистип, Пилатка кайтарып йиберди. 12 Сол куьн Ирод пан Пилат дос болдылар. Оннан алдын олар явласкан эдилер.
Оьлтирилмеге талапланган Иса
13 Пилат болса бас дин куллыкшыларды, басшыларды эм халкты йыйып, 14 оларга айтты: «Сиз бу Кисиди: „Халкты азгырады“, – деп, айыплап аькелдинъиз. Ама мен Оны сизинъ алдынъызда тешкердим, сиз Ога айткан терисликлердинъ бирин де таппадым. 15 Ирод та таппаган, неге десе Ирод Оны бизге кери йиберди. Ога оьлим язасын бергендей эш бир зат та этпеген. 16 Сонынъ уьшин мен, Оны тоьбелетип, эркин этейим», – деди+ 23:16-17* Бир кесек текстлерде сосы соьзлер косылган: «Пилатка аьр Пасха байрамында тутнактан биревди босатпага керек эди». .
18 Ама буьтин халк: «Ога оьлим! А бизге Бараббады эркин эт!» – деп, кышкырып баслады. 19 Барабба деген аьдем шахарда козгалув яратканы эм аьдем оьлтиргени уьшин тутнакка туьскен эди.
20 Исады эркин этпеге суьйип, Пилат тагы да давысын коьтерди. 21 Ама халк: «Оны кашка кер, кашка кер!» – деп кышкырысты.
22 Пилат уьшинши кере йыйылганларга: «Не уьшин? Ол не яманлык эткен? Оьлтирмеге тийисли бир терислик те таппаганман, сол себепли мен, Оны тоьбелетип, эркин этейим», – деди.
23 Аман да олар тагы да кышкырыклап, Исадынъ кашка керилуьвин талапладылар; олардынъ эм бас дин куллыкшылардынъ давыслары баьрин де енъди. 24 Эм Пилат олар тилегенин этейим деген ойга келди. 25 Козгалыс яраткан эм аьдем оьлтирген уьшин тутнакка туьскенди, олар тилегенше, босатты; Исады болса олардынъ ыхтыярына тапшырды.
Исады кашка кередилер
26 Аскершилер Исады алып барган заманларында, сабаннан келеяткан Шимон атлы бир киренешиди токтатып, ога кашты коьтертип, Исадынъ артыннан аькеттирдилер. 27 Исадынъ артыннан бек коьп халк та, Онынъ уьшин коькирегин согып йылайтаган хатынлар да бара эдилер. 28 Иса болса оларга бурылып: «Эй, Ерусалим кызлары! Мен уьшин йыламанъыз, тек оьзинъиз бен балаларынъыз уьшин йыланъыз», – деди. 29 «Неге десенъиз: „Наьсиплидилер каратонлар, бала таппаган карынлар эм эмгистпеген тоьслер“, – деп айтар куьнлер келедилер. 30 Сол заманда тавларга: „Бизим уьстимизге авынъыз!“, а тоьбешиклерге: „Бизди капланъыз!“ – деп айтып баслаяклар. 31 Эгер ясылланатаган терек пен солай этиле болса, сонда курганы ман не болар?»
32 Иса ман бирге оьлтирмеге эки кыянатшыды алып бара эдилер. 33 Бас суьек атлы ерге келгенлеринде, онда Исады да, кыянатшыларды да кашка кердилер: бирин – Онынъ онъ ягына, экиншисин – сол ягына. 34 Иса болса айтты: «Эй, Ата! Сосыларды ярлыка, неге десе не ислейтаганларын да билмейдилер». Аскершилер, сыбага таслап, Исадынъ кийимлерин боьлисе эдилер.
35 Халк токтап карай эди. Басшылар да, селеке этип, куьлип: «Баскаларды куткаратаган эди: эгер Алла сайлаган Масих Ол болса, Оьзин-Оьзи куткарсын!» – деп айттылар.
36 Солардай болып, аскершилер де мыскылладылар. Олар Исага ашыган шагырдан берип: 37 «Сен Ювыт Патшасы болсанъ, Оьзинъди-Оьзинъ куткар!» – дей эдилер. 38 Исадынъ уьстинде+ 23:38* Исадынъ уьстинде: бир кесек текстлерде «Исадынъ уьстинде грек, латын эм де еврей соьзлер мен». : «Бу – Ювыт Патшасы», – деген язув бар эди.
39 Кашка керилген кыянатшылардынъ бириси де Оны яманлап: «Сен Масих болсанъ Оьзинъди де, бизди де куткар!» – деп айта эди.
40 Экиншиси болса: «Сен де сондай болып язаланып турганлай, Алладан коркпайсынъма?» – деп, оны тыймага шалысты. 41 «Бизге туьз язалав кесилген. Биз эткен ислеримизге тийислисин алганмыз. Ол болса эш бир яманлык та этпеген». 42 Эм Исага: «Сен Патша болып кери келген заманда, мени эсинъе туьсир!» – деди.
43 Иса да ога: «Сага дурысын айтаман: буьгуьн ок сен Мени мен бирге еннетте болаяксынъ», – деди.
Исадынъ оьлими
44 Куьндиздинъ алтыншы саьатине ювыклаган эди, тогызыншы+ 23:44* Алтыншы саьат: саьат 12:00, тогызыншы саьат: саьат 15:00. саьатке дейим буьтин кыралда каранъа болып калды. 45 Куьн каранъаланды эм Алладынъ уьйиндеги перде ортасыннан йыртылды. 46 Иса, давысын коьтерип: «Ата! Мен сенинъ колынъа янымды тапшыраман!» – деди. Эм соны айтканнан сонъ, ян берди.
47 Бу болган затларды коьрген юзбасшы Аллады данъклады эм: «Акыйкатлай да, бу Аьдем туврашыл болган экен», – деди. 48 Бу тамашады карамага йыйылган буьтин халк, болган затларды коьрген сонъ, коькиреклерине сога-сога кайтты. 49 Тек Исады таныйтаганлардынъ баьриси де, эм Галилеядан Онынъ ызыннан келген хатынлар да баьри затка эректен карап турдылар.
Исады кабырга салув
50 Сол заманда межлистинъ агзаларыннан, Юдеядынъ Араматия шахарыннан Юсуп атлы огырлы эм туврашыл бирев, 51 калганлардынъ бегиминде эм ислеринде катнаспаган, Алладынъ Патшалыгын саклаган бир киси, 52 Пилаттынъ янына келип, Исадынъ суьегин тиледи. 53 Суьекти туьсирип алып, кетен кумаш пан кебинледи эм аьли бирев де салынмаган, каяда уьнъилип этилген кабырга салды. 54 Ол куьн юма эди, шабат куьни етип келе эди.
55 Кене болса да Иса ман бирге Галилеядан келген хатынлар артларыннан барып, кабырды карап, Онынъ суьеги онда койылганын коьрдилер. 56 Кайтып келип, ийисли-кокыслы майлар эм бальзамлар аьзирледилер де шабат куьнин Алладынъ парызына коьре тыншаювда озгардылар.
24Исадынъ тирилуьви
1 Юмадынъ биринши ок куьнинде+ 24:1* Юмадынъ биринши куьни: базар куьн. , танъ манъында, хатынлар аьзирлеген ийисли майларды алып, кабырга келдилер+ 24:1* Бир кесек текстлерде сосы соьзлер косылган: «Олар ман бирге баска кайбиревлер де бар эдилер». . 2 Ама тастынъ кабырдан авдарылып тасланганын коьрдилер. 3 Эм мезарга киргенде, Раббий Исадынъ суьегин таппадылар. 4 Олар бу затка сейирсинип турган вакытта, олардынъ алдына йылтыраган кийимлери мен бирден эки эр киси шыктылар. 5 Хатынлар коркып, юзлерин тоьмен ийгенде, эр кисилер: «Сиз неге тириди оьлилер арасыннан излейсиз? 6 Ол мунда йок, Ол тирилген! Галилеяда болган заманда Онынъ сизге айткан соьзлерин эсинъизге туьсиринъизтагы: 7 „Аьдем Улы куьналылар колына тапшырылмага, кашка керилмеге эм уьшинши куьнде тирилмеге керек“, – деген эди Ол сизге», – дедилер.
8 Хатынлар Исадынъ соьзлерин эслерине туьсирдилер. 9 Кабырдан кайтып, бу затлардынъ баьрисин де Исадынъ он бир соктасына эм баьри калганларга билдирдилер. 10 Бу затлардынъ акында элшилерге айтканлардынъ ишинде магдалашы Марьем, Йоханна эм Якуптынъ анасы Марьем эм солай ок олар ман бирге баскалар да бар эдилер. 11 Ама олардынъ айтканлары элшилерге бос соьзлер болып коьриндилер эм кыскаяклыларга ынанмадылар. 12 Петер болса турып, кабырга шабып барды. Ол ийилип карады да онда тек кебинди коьрди эм, болган затка сейирсинип, артына кайтты.
Аммаус йолында
13 Сол ок куьн олардынъ экиси Ерусалимнен алпыс стадия+ 24:13* Алпыс стадия: 11 километр. эректеги Аммаус деп аталган элге йолландылар. 14 Эм бу болган затлардынъ акында оьз ара хабарласып бардылар. 15 Олар соьйтип бири-бири мен соьйлесип эм ойласып барганда, Иса Оьзи оларга янасып келип косылды. 16 Ама олардынъ коьзлери тыйылган эдилер, сол себептен олар Оны танымадылар.
17 Иса болса оларга: «Сиз йолда бараятырып не зат акында хабарласасыз?» – деди.
Олар да кайгылы болып онда токтадылар. 18 Олардан бирев, Клеопа дегени, явапка: «Сен Ерусалимге янъы келгенлерден боларсынъ, сосы куьнлерде онда болганды калай билмейсинъ?» – деди.
19 Иса оларга: «Не болганды?» – деди.
Олар Ога: «Назаретши Исага не болганы акында», – дедилер. «Ол Алладынъ эм баьри халктынъ алдында иси мен де, соьзи мен де куьдиретли пайхамбар эди. 20 Бас дин куллыкшыларымыз бан басшыларымыз Оны оьлимге язалав уьшин бердилер эм кашка кердилер. 21 А биз, Ол Исраилди куткараяк деп, уьмитленетаган эдик. Оннан сонъ да сол затлардынъ баьриси болганына буьгуьн уьшинши куьн бараятыр. 22 Эм тагы да хатынларымыздынъ бир кавымлары бизди сейирсиндирдилер. Олар кабырга эртенъ мен барып, Онынъ суьегин таппаганлар эм кайтканда, оларга маьлеклер коьринип, Иса тирилген деп, билдиргенлерин айттылар. 24 Бизи мен бирге болганлардан бир кавымлар мезарга барып, онда хатынлар айтканша болганын коьргенлер. Тек Исадынъ Оьзин коьрмегенлер».
25 Иса оларга: «Эй, калай акылсыз экенсиз эм юреклеринъиз бен пайхамбарлардынъ айткан соьзлерине кеш ынанувшыларсыз! 26 Аьше, Масихке соьйтип азап шегип, Оьз данъкына етпеге керек тувылма эди?» – деди. 27 Эм Ол Мусадан баслап, баьри Кие Язувларда Оьзининъ уьстиннен баьри пайхамбарлардынъ айтканларын оларга анълатты.
28 Олар бараяк болып шыккан элге ювыклап келгенлеринде, Иса йолын бардыргандай этти. 29 Ама сокталары: «Аксам ювыклайды, куьн энди кавысып бараятыр, бизи мен кал», – деп, Оны токтаттылар. Иса элге кирип, олар ман калды.
30 Олар ман бирге сыпыра янына олтырганда, Ол оьтпекти алып шуькир этти де, сындырып, оларга узатты. 31 Сонда олардынъ коьзлери ашылды, олар Исады таныдылар, тек Ол оларга коьринмей калды. 32 Эм олар бир бирине: «Ол йолда бизи мен соьйлесип бизге Кие Язувларды анълаткан заманда, юрегимиз ишимизде суьйиништен янмадыма?» – деп сорадылар.
33 Сол саьатлей ок турып, Ерусалимге кери кайттылар эм он бир элшиди, олар ман бирге болган баскаларды да йыйылып турганларын таптылар. 34 Олар: «Раббий уьшини мен де тирилген эм Шимонга коьринген!» – деп, соьйлесип туры эдилер. 35 Эки аьдем де оларга йолда не болганын, Иса оьтпек сындырган заманда, Оны калай таныганларын айттылар.
Иса он бир соктасына коьринеди
36 Олар сол затлардынъ акында соьйлесетаган заманда, Иса Оьзи олардынъ арасына кирип: «Тынышлык сизге!» – деди.
37 Олар тартынып эм сескенип, (Исадынъ) янын коьремиз деп ойладылар. 38 Ама Иса оларга: «Неге адалап калдынъыз? Юреклеринъизге сондай ойлар не уьшин киреди экен?» – деди. 39 «Меним колларыма эм Меним аякларыма каранъызтага. Бу – Мен Оьзим! Колларынъызды Мага тийдирип каранъызтага, неге десе яннынъ, Менде коьретаганынъыздай, эти де, суьеги де болмайды», – дегенди айтты.
40 Соны айтып, Иса кол-аякларын оларга коьрсетти. 41 Олар суьйингеннен, аьле де ынанмай, сейирсинип турганларында, Иса олардан: «Бу ерде сизде кайдай болса да бир азык барма?» – деп сорады. 42 Олар Ога бир кесек писирилген балык+ 24:42* Балык: бир кесек текстлерде «балык пан кавызлы бал». узаттылар. 43 Иса оны алып, олардынъ коьзлери алдында ашады. 44 Сонъында оларга: «Мен сиз бен аьле болган заманда, Меним акымда Мусага буйырылган Тауратта, пайхамбарлар ман Забур китапларында язылганлардынъ баьриси толтырылмага тийисли деп, мине мунынъ акында айткан эдим».
45 Сонда Кие Язувларды анъласынлар деп, Иса олардынъ акылын ашты. 46 «Мине сосы Язувларга коьре, Масих азап шекпеге де, уьшинши куьнинде оьлилерден тирилмеге де керек эди. 47 Солай ок Ерусалимнен баслап, баьри халкларга тевбеге туьсуьв эм куьналарынынъ кеширилуьв хабары Онынъ аты ман билдирилмеге керек болган. 48 Сиз, болсанъыз, бу ислердинъ шаатларысыз. 49 Мен де Атамнынъ бермеге айтканын сизге йиберермен. Ама сиз йогардан куьдиретти алганга дейим Ерусалим шахарында калынъыз», – деди.
Исадынъ коькке алынувы
50 Соны айтып, Иса оларды шахардынъ тысына Бейтхинийге дери шыгарды да, колларын коьтерип, оларга разылыгын берди. 51 Оларга разылыгын беретатаган шагында, олардан узакланып, коькке коьтерилип баслады. 52 Олар Ога бас ийдилер эм уьйкен суьйиниш пен Ерусалимге кайттылар. 53 Алла уьйининъ каралдысында дайым болып, Аллага шуькир айтып турадылар.