ЯХЪЯДЫНЪ ИЙГИ ХАБАРЫ
Эртеден беркитилгенге коьре, сосы Инжилдинъ авторы – Яхъя, Исага энъ ювык элшилердинъ бириси эм онынъ акында, Иса оны боьтен де бек суьетаган эди деп, язылган. Яхъя, он эки элшиден Масихке ынанганы уьшин оьлтирилмей калган ялгыз бири, терен картлыкка дейим яшаган. Яхъя оьзининъ Инжилин баскалардан сонъ язган, белки, янъы эрадынъ 90-ншы йылларында.
Яхъядынъ Инжилин бир бирине соьйтип бир усаган биринши уьш Инжиллерден айыратаган бас белги неде экен? Яхъя хабарлавы ман Исадынъ яшавында болган затларды хронология ягыннан тизип суьвретлемеге шалыспайды. Ол бас орынды Исадынъ айтканларына береди. Яхъя Исадынъ таварыхларын келтирмейди. Яхъядынъ бу китапты язувынынъ мырады – баска уьш Инжилдинъ ишинде язылмай калган ерлерди толыстырув эм окувшыларды, Ога ынанганларды, янъы яшавды ашатаган Иса – Алла Улы (Масих) болганына ынандырув. Сосы Инжил баскаларыннан эсе де анъламага енъил болмаган дин идеялары ман эм ярык поэтикалык суьвретлери мен коьбирек кепленген.
Яхъядынъ Инжилин доьрт кесекке боьлмеге болады: 1) кирис соьз, онда Иса – Оьзи Раббий, инсанлык дуныяды куткарар уьшин Аьдем болганы ашык айтылувы; 2) Иса ашып коьрсеткен ети аьжейиптинъ Онынъ раббийлик табиатын эм исининъ борышын беркитуьви; 3) Исага Алладан тапшырылганды сонъгына дейим толтырып данъкламага заманы етеятырганы; 4) эпилог, оьлилерден тирилгеннен сонъ Иса Оьзининъ сокталары ман коьрисуьви.
1Соьз аьдем болды
1 Бас деп Соьз бар эди, Соьз Аллада эди, эм Соьз Алла эди. 2 Ол алды ман Аллада болган эди. 3 Не зат яшайтаган болса, баьриси Ол аркалы бар болган, Ол болмай, болган затлардынъ эш биреви де яшап басламаган. 4 Онынъ ишинде яшав бар эди эм сол яшав – аьдемлердинъ ярыгы эди. 5 Ярык каранъалыкта яркырайды эм каранъалык оны бийлалмайды. 6 Алладан йиберилген аьдем бар эди. Онынъ аты Яхъя эди. 7 Ол шаат болып келди. Ярык акында шаатлык этип, баьрисин Ога ынандырар уьшин келген эди. 8 Ол оьзи ярык тувыл эди, ама ярыкты шаатлар уьшин йиберилген эди. 9 Дуныяга келетаган аьр аьдемди ярыкландыратаган акыйкат ярык бар эди. 10 Ярык дуныяда эди, дуныя Ол аркалы болып басланган эди, ама дуныя Оны танымады. 11 Ол оьз юртына келди эм оьзиндикилер Оны хош коьрип йолыкпадылар. 12 Ама ким Оны йолыкты эм Онынъ атына ынанды, солардынъ баьрисине де Алладынъ балалары болмага эркинлик берди. 13 Олар не каннан, не инсан суьйиминнен, не эрдинъ суьйиминнен тувыл, а Алладан тувганлар.
14 Соьз инсан болды эм бизим арамызда, шапагатка эм акыйкатлыкка толып, яшады. Биз Онынъ данъкын коьрдик, Атасыннан ялгыз тувганнынъ данъкын коьрдик. 15 Онынъ акында Яхъя, бегитип, шаатлайтаган эди: «Бу – сол мен айткан: „Меним артымнан келеятырган меннен йогары турады, неге десе Ол меннен де алдын болган“».
16 Онынъ шетсиз кыйырсыз ийгилигиннен баьримиз де артлы артыннан шапагатын аламыз. 17 Муса аркалы Таурат берилген эди, а Иса Масих аркалы шапагат пан акыйкатлык келдилер. 18 Эш бирев де бир заманда да Аллады коьрмеген, Оны Атадынъ юрегине энъ ювык болып, Оьзи де Алла болувшы, ялгыз Улы билдирди.
Яхъя пайхамбардынъ шаатлавы
19 Ерусалимдеги ювыт басшылар Яхъяга дин куллыкшыларын эм левитлерди, онынъ ким экенин соратып, йиберген заманда, Яхъядынъ шаатлыгы булай эди. 20 Ол басын алмай, туврасыннан айтып: «Мен Масих тувылман», – деп ашыклады.
21 Олар Яхъядан сорадылар: «Сонда кимсинъ сен? Ильяс?»
«Йок», – деди ол.
«Аьше, биз саклайтаган пайхамбарсынъма+ 1:21* Пайхамбар: бурынгы ювытлардынъ ынанганларына коьре, Масих (Иса) келгеннен алдын шыгаяк пайхамбар. ?»
«Йок», – деп яваплады Яхъя.
22 «Кимсинъ, аьше, сен? – деп сорадылар олар тагы да, – бизди йибергенлерге биз явап этер уьшин оьзинънинъ акында неди айтарсынъ?» – дедилер.
23 Яхъя Ешая пайхамбардынъ соьзлери мен яваплады: «Мен шоьлде: „Раббийге йолды туьз этинъиз“, – деп, шакыратаганнынъ давысыман».
24 Йиберилгенлер парисей куьбиннен эдилер. 25 Яхъяга: «Эгер сен не Масих, не Ильяс, не де биз саклайтаган пайхамбар болмасанъ, сонда сен не уьшин аьдемлерди сувда шомылдырып тазалайсынъ?» – деп сорадылар.
26 Яхъя: «Мен сизди сув ман тазалайман, ама сизинъ аранъызда Сол, сиз энди де билмейтаган, турады. 27 Меннен сонъ Келеек – Ол. Мен Онынъ шарыкларынынъ бавын шешпеге де тийисли тувылман», – деди.
28 Бу ислер Яхъя аьдемлерди шомылдырып тазалайтаган Йордан сувынынъ аргы ягасындагы Бетхинийде бола эдилер.
29 Эртеси куьн Яхъя ога келеятырган Исады коьрди эм: «Мине Алладынъ Козысы, дуныядынъ куьнасын Оьзине алатаган! 30 Мен Онынъ акында айткан эдим: „Меним артымнан меннен йогары туратаган бир Аьдем келеди“. 31 Мен Оны оьзим танымаганман, ама Оны Исраилге коьрсетер уьшин, мен аьдемлерди сувда шомылдырып тазаламага келгенмен», – деди. 32 Яхъя соьзлерин деп беркитти: «Мен Алла Рухынынъ коьктен коьгершин кебинде Ога туьскенин эм Онынъ уьстинде калганын коьргенмен. 33 Мен Оны танымас та болар эдим, эгер мени аьдемлерди сувда шомылдырып тазаламага йиберген Алла мага айтпаса: „Кимге туьсип эм Кимде Рух токталганын коьрсенъ, Сол аьдемлерди Кие Рух пан тазалаяк“. 34 Мен Оны коьрдим эм Ол Алладынъ Улы экенлигине шаатлык этемен», – деди.
Исадынъ биринши сокталары
35 Экинши куьн Яхъя оьз сокталарынынъ экеви мен тагы да онда тура эди. 36 Келеятырган Исады коьрип, ол: «Мине Алладынъ Козысы!» – деди.
37 Яхъядынъ сокталарынынъ экеви, бу соьзлерди эситип, Исадынъ артыннан иерди. 38 Иса бурылды да олардынъ Онынъ артыннан келеятырганын коьрип: «Неди излейсиз?» – деп сорады.
«Равви, Сен кайда яшайсынъ?» – дедилер. Равви соьздинъ маьнеси «устаз». 39 «Келинъиз, оьзинъиз коьрерсиз», – деди Иса.
Олар барып Иса яшаган ерди коьрдилер эм ол куьн Оны ман турдылар. Оныншы саьатке+ 1:39* Оныншы саьат: бир кесек аьлимлердинъ айтувына коьре 10:00 саьат, баскаларына коьре 16:00 саьат. ювыклаган эди. 40 Яхъядынъ айткан соьзлерин эскергенлердинъ биреви Шимон Петердинъ кардашы Эндрей эди. 41 Ол, оьзининъ кардашы Шимонды коьрип, ога: «Биз Масихти таптык!» – деди. Масих соьздинъ маьнеси «майланган»+ 1:41* Майланган: грекше «Христос». .
42 Оны да Исага етип аькелди. Иса Шимонга карап: «Шимон, Юныс улы, сени Кефа деп атаяклар», – деди. Кефа аттынъ маьнеси «тас»+ 1:42* Тас: грекше «Петрос» (Петер). .
Иса Пилип пен Натанелди шакырады
43 Экинши куьн Иса Галилеяга бармага токтасты. Ол Пилипти табып: «Мени мен кел!» – деди.
44 Пилип сол Эндрей мен Петердинъ шахары Бетсайдадан эди. 45 Ол Натанелди тапты да: «Биз Мусага буйырылган Тауратта язылганга, пайхамбарлар язганга растык. Ол – назаретши Иса, Юсуптынъ улы», – деди.
46 Натанел: «Аьше, Назареттен бир ийги зат боларма экен?» – деп, яваплады.
«Бар да кара», – деди Пилип.
47 Иса оьзине келеятырган Натанелди коьргенде: «Мине акыйкат исраилши, онда бир кишкей кылыплылык та йок», – деди.
48 «Мени Сен кайдан билесинъ?» – деди Натанел.
Иса явапка: «Сени Пилип шакырганга дейим, Мен сенинъ ынжыр теректинъ туьбинде олтырганынъды коьргенмен», – деди.
49 Сол вакытта Натанел айтты: «Устаз, Сен уьшини мен де Алла Улысынъ, Исраил патшасысынъ!»
50 «Сен, Мен сени ынжыр теректинъ туьбинде коьргенмен дегеним уьшин, ынанасынъ. Сен оннан да уьйкен затларды коьрерсинъ», – деди Иса. 51 «Сизге дурысын айтаман: сиз ашылган коьклерди эм Аьдем Улына туьсеятырган эм коьтерилеятырган Алла маьлеклерин коьрерсиз», – деп, тагы да косты.
2Исадынъ биринши эткен аьлемет нышаны
1 Уьшинши куьн Галилеядынъ Кана деген авылында той баратаган эди. Исадынъ анасы да онда эди. 2 Сол тойга Иса ман Онынъ сокталары да шакырылган эдилер. 3 Той зияпетининъ ортасында шагыр таьвесилип калады. Сол вакытта Исадынъ анасы Ога: «Булардынъ шагыры таьвесилди», – деди.
4 Иса: «Анам+ 2:4* Анам: грекше «хатын». , Меним эм сенинъ мунда не исимиз бар? Меним заманым энди де етпеген», – деп яваплады.
5 Онынъ анасы тойда куллык этетаганларга: «Ол сизге не айтса, соны этинъиз», – деди.
6 Сол ерде ювытлар тазаланув аьдетинде кулланатаган алты уьйкен тас савыты туры эди. Аьр бир савытка эки-уьш оьлшем+ 2:6* Оьлшем: грекше «метритис». 1 метритис = 40 литр. сув сыятаган эди. 7 Иса тойда куллык этетаганларга: «Савытларды сув ман толтырынъыз», – деди. Олар савытларды басына дейим сув ман толтырдылар. 8 «А энди батырып алынъыз да той юргистуьвшиге аькетип беринъиз», – деди Иса.
Олар аькеттилер. 9 Той юргистуьвши шагырга айланган сувды тергеди. Шагырдынъ кайдан шыкканын билмей эди. Оны тек сувды алган куллыкшылар билетаган эдилер. Киевди бир янына аькетип: 10 «Баьриси де тойдынъ басында ийги шагырды береди, а сонъында, коьп ишкеннен сонъ, колайсызын узатадылар. А сен соьлеге дери ийгисин саклагансынъ!» – деди.
11 Бу Исадынъ биринши эткен аьлемет нышаны Галилеядынъ Кана авылында болды. Иса, соьйтип, Оьзининъ данъкын коьрсетти, Ога сокталары ынандылар.
Иса Алла уьйиннен саьвдегерлерди кувады
12 Оннан сонъ Иса анасы, кардашлары эм сокталары ман бирге Капарнаумга барды, онда олар бир неше куьнди озгардылар.
13 Ювытлардынъ Пасха байрамынынъ заманы ювыклай эди. Иса Ерусалимге барды. 14 Алла уьйининь каралдысында оьгиз, кой, коьгершин сатувшыларды эм онда олтырган акша авыстырувшыларды коьрди. 15 Иса арканнан камышы этти, оны ман каралдыдагылардынъ баьрисин кувды. Соьйтип койларды да, оьгизлерди де. Авыстырувшылардынъ акшаларын шашты эм олардынъ сыпыраларын авдарды. 16 «Аькетинъиз буларды булайдан! – деди Ол коьгершин сатувшыларга, – Меним Атамнынъ уьйин базарга айландырманъыз!»
17 Онынъ сокталары: «Мени Сенинъ уьйинъе ян авырувым йойтаяк» деп язылганды эслерине алдылар.
18 Сонда ювытлар Исадан: «Мунынъ баьрисин де этпеге ишинъ бар экенине Сен кайдай нышанды бизге коьрсетпеге боласынъ?» – деп излестирдилер.
19 Иса явапка: «Бу Алла уьйин бузынъыз, Мен оны уьш куьннинъ ишинде янъыдан курарман», – деди.
20 Ювытлар: «Бу Алла уьйи кырк алты йыл салынган, а Сен оны уьш куьннинъ арасында янъыдан кураяк боласынъма?» – дедилер.
21 Иса «Алла уьйи» дегенде, оьзининъ шаркы акында айта эди. 22 Иса оьлилерден тирилген сонъ, сокталары Онынъ айтканын эслерине туьсирдилер эм Кие Язувга да, Иса айткан соьзлерге де ынандылар.
23 Иса Ерусалимде Пасха байрамында болып, коьплер, Ол этетаган аьлемет нышанларды коьрип, Ога ынанып сендилер. 24 Ама Иса Оьзи оларга сенмей эди, неге десе олардынъ баьрисининъ кайдай экенин анълайтаган эди. 25 Аьдемлердинъ калай болганын биревдинъ де Ога анълатувы керек болмай эди, неге десе аьдемнинъ ишиндегин Иса Оьзи билетаган эди.
3Иса ман Никодим
1 Парисейлердинъ ишинде Никодим деген бир аьдем бар эди. Никодим ювыт басшыларынынъ бири эди. 2 Бир вакыт кеште ол Исага келди де айтты: «Биз Сенинъ Алла Оьзи йиберген Устаз экенинъди билемиз. Алла оны ман бирге болмаса, Сен этетаган аьлемет нышанларды эш бирев де эталмаяк, сайсы!»
3 Иса явапка: «Сага дурысын айтаман: эш бирев де Алла Патшалыгын коьралмаяк, эгер янъыдан тувмаса», – деди.
4 «Аьдем тагы да бир кере тувмага калай болаяк, эгер ол энди карт болган болса? – деп сорады Никодим. – Ол, тагы да анасынынъ карнына кирип, янъыдан калай тувмага болаякты?»
5 Иса: «Сага дурысын айтаман: эш бирев де Алла Патшалыгына киралмаяк, эгер сув эм Алла Рухы ман тувмаса», – деп яваплады. – 6 «Деннен ден, Рухтан рух тувады. 7 Сиз янъыдан тувмага тийислисиз деп, Меним айтканыма сейирсинменъиз. 8 Ел суьйген еринде эседи, сесин эситесинъ, ама ол кайдан келетаганын эм кайда кететаганын билмейсинъ. Тамам сондай, Рухтан тувганнынъ аьр бириси мен де».
9 «Ол калай болады, аьше?» – деп сорады Никодим.
10 Иса яваплады: «Сен Исраилдинъ устазы эм оны калай анъламайсынъ? 11 Сага дурысын айтаман: Биз сол Оьзимиз билген затымызды айтамыз, коьргенимиз акында шаатлаймыз, тек сиз кенем де Бизим шаатлыгымызды кабыл этпейсиз. 12 Мен сизге ердинъ затлары акында айтаман, а сиз ынанмайсыз, эгер Мен сизге коьктинъ затлары акында айтсам, калай ынанаяксыз? 13 Эш бирев де коькке коьтерилмеген, тек сол баягы коьктен келген+ 3:13* Коьктен келген: кайбир текстлерде «коьктен келген, коькте болган». Аьдем Улы болмаса. 14 Муса шоьлде йыланды йогарга калай коьтерген болса, солай Аьдем Улы да: Ога ынанганнынъ аьр бири йойылмай оьмирлик яшавды алар уьшин йогарга коьтерилеек.
16 Алла бу дуныяды солай бир бек суьйген себепли, ялгыз Улын, Ога ынанганлардынъ аьр бири йойылмай, оьмирлик яшавлы болсын деп, берген. 17 Алла оьз Улын дуныяга, оны шуьшлесин деп тувыл, а дуныя Ол аркалы кутылсын деп, йиберген. 18 Ога ынанган шуьшленмеек; ким ынанмайды, сол энди шуьшленген, неге десе ол Алладынъ ялгыз Улына ынанып сенмеди. 19 Шуьшине еткеруьв мине сонынъ уьшин болады: дуныяга ярык келген; тек аьдемлер каранъалыкты ярыктан коьбирек суьедилер, неге десе олардынъ ислери кара. 20 Ким яманлык этеди, сол ярыкты суьймейди, онынъ яман ислери баьрининъ алдында ашылар деп, коркканыннан ярыкка келмейди. 21 Ама ким акыйкатлык пан яшайды, сол эткен ислерин Алладынъ ярдамы ман эткенин коьрсетер уьшин ярыкка барады».
Иса ман Яхъя
22 Муннан сонъ Иса сокталары ман Юдея ерине кетти. Сонда Иса олар ман бир кесек заманды турды, аьдемлерди сувда шомылдырып тазалай эди. 23 Яхъя да Шалемге ювык Эйнонда аьдемлерди сувда шомылдыратаган эди, неге десе онда сув коьп эди. Аьдемлер сувда шомылдырылып тазаланар уьшин ога аьр дайым келетаган эдилер. 24 Сосы затлар Яхъядынъ тутнакка туьсирилеектен алдында болатаган ислер эдилер. 25 Яхъядынъ сокталарынынъ бир кесеклери мен айырым бир ювытлардынъ арасында тазаланув аьдети уьшин эрисуьв шыкты. 26 Олар Яхъяга келдилер: «Устаз, сол Йорданнынъ аргы ягында сени мен болган эм сен Ога шаатлык эткен, соьле Оьзи аьдемлерди сувда шомылдырады. Баьриси де Ога барады», – дедилер.
27 Яхъя: «Аьдем, ога коьктен берилмесе, бир зат та алмага болмайды, – деп яваплады. – 28 Сиз оьзинъиз де: „Мен Масих тувылман, тек Онынъ алдында бармага йиберилгенмен“, – деп, айтканымнынъ шаатысыз. 29 Келин кимдики болса, сол – киев. Киевдинъ касында турып, оны тынълайтаган тенъи, киевдинъ давысын эситип бек куванады. Мине меним де куванышым солай толды. 30 Ога оьспеге, а мага кишкей болмага тийисли.
31 Ол – йогарыдан келген баьриннен де бийик. Ерден болган – ердеги, ердегиндей соьйлейди. Коьктен келген – баьрисиннен бийик. 32 Ол Оьзи коьрген эм эситкен затларды шаатлайды, ама эш бирев де Онынъ шаатлыгын кабыл этпейди. 33 Ким Онынъ шаатлыгын кабыл этеди, сол Алладынъ акыйкат экенин бегитеди. 34 Алла йиберген Алла соьзин айтады, неге десе Алла оьз Рухын оьлшеп бермейди. 35 Атасы Улын суьеди, Онынъ колына баьрисин берген. 36 Улына ынанган оьмирлик яшавды алады. Ким Улына бойсынмаса, сол яшавды коьрмеек; керисинше, Алла ога токтавсыз каарланаяк».
4Иса ман самарияшы хатын
1 Парисейлер Исадынъ Яхъядан эсе коьп сокталарды табатаганын эм сувда шомылдырып тазалайтаганын эситтилер. 2 Уьшини мен Иса Оьзи тувыл, Онынъ сокталары оларды сувда шомылдырып тазалайтаган эдилер. 3 Раббий оны билгенде, Юдеяды калдырды эм тагы да Галилеяга кайтты. 4 Онынъ йолы Самариядынъ ишиннен озатаган эди. 5 Ол Якуп оьзининъ улы Юсупка берген кесек ерден узак болмай орынласкан Самариядынъ Сухар шахарына келди. 6 Онда Якуптынъ куйысы бар эди. Йолдан сонъ арыган Иса куйыдынъ касына олтырды. Бу бир алтыншы саьатлерде+ 4:6* Алтыншы саьат: бир кесек аьлимлердинъ айтувына коьре 12.00 саьат, баскаларына коьре 18.00 саьат. эди. 7 Бир самарияшы хатын куйыга сув алмага келди.
Иса: «Мага сув ишир», – деп тиледи. 8 Сол вакытта сокталары шахарга азык сатып алмага кеткен эдилер.
9 Самарияшы хатын: «Сен ювытсынъ, а мен самарияшы хатынман, Сен меннен сув ишпеге калай тилейсинъ? Ювытлар самарияшылар ман айкаспайды да», – деди.
10 Иса деп яваплады: «Эгер сен Алладынъ савгасын эм ким сеннен сув ишпеге тилегенин билсенъ, сен оьзинъ де Оннан тилер эдинъ. Сол заманда Ол сага янлы сувды берер эди».
11 Хатын: «Бийим, Сенде аьле сув алмага бир затынъ да йок, куйы да терен, янлы сув кайдан экен Сенде? 12 Сен бизге сосы куйыды калдырган, оьзи де оннан ишкен, уллары да, суьруьвлери де ишетаган болган атамыз Якуптан уллысынъма экен?» – деди.
13 Иса: «Ким сосы сувды ишеди, сол тагы да оны ишпеге суьеек. 14 Мен ога береек сувды ишетаган, сол эш бир заманда да тагы да сувсав ман кыйналмаяк. Мен береек сув онынъ ишинде оьмирлик яшавга агатаган булак болаяк».
15 Хатын: «Бийим, мага, мен арбатында сувсамагандай эм мунда сув аькетпеге келмегендей этип, сув бертагы!» – деди.
16 «Барып, эринъди шакыр эм мунда кайт», – деди Иса.
17 Кыскаяклы: «Эрим йок», – деп яваплады.
Иса: «Сен, эрим йок деп, дурысын айттынъ. 18 Сенде бес эр болган, а ким мен соьле яшайсынъ, сол сага эр тувыл. Солай дегенде дурысын айттынъ», – деди.
19 «Бийим, – деди сонда хатын, – Сенинъ пайхамбар болганынъды мен коьрип турыман. 20 Бизим аталарымыз бу тавда сежде бергенлер, а сиз, (ювытлар,) биз Аллага табынмага керек болган ер – Ерусалимде, дейсиз».
21 Иса яваплады: «Мага ынан, хатын, сондай заман етеек, сиз Атага не бу тавда, не Ерусалимде табынаяк тувылсыз. 22 Сиз, (самарияшылар,) оьзинъиз де билмейсиз неге табынасыз. Биз болсак, неге сежде бергенимизди билемиз. Инсандынъ куткарылувы ювытлардан келеди, сайсы. 23 Ама сондай заман келер – энди келгенди де – кашан акыйкат табынувшылар Атага Рух пан эм акыйкатлык пан сежде берееклер. Эне сондай табынувшыларды Ата излейди. 24 Алла – Рух, Ога табынувшылар Рух пан эм акыйкатлык пан сежде бермеге тийислилер».
25 Хатын айтты: «Мен, Христос деген Масих+ 4:25* Масих эм Христос соьзлердинъ маьнеси «майланган»: Алла дуныяды куткарар уьшин сайлаган Аьдем. келеегин билемен. Мине кашан келсе, Ол бизге баьрисин де сол заманда анълатар».
26 «Ол Менмен, сени мен соьйлейтаган», – деди Иса.
27 Сол вакытта сокталары артына кайтып келдилер. Исадынъ хатын ман соьйлеп турганын коьрип, аьжейипсиндилер. Ама эш бирев де: «Неди излейсинъ?», «Неге ол хатын ман соьйлейсинъ?» – деп, сорамады.
28 Хатын сол саьатлей шоьлмегин калдырды, шахарга кайтты эм аьдемлерге: 29 «Барынъыз, мен эткенлердинъ баьрисин де айткан аьдемди коьрерсиз». 30 Олар шахардан шыгып Исага бардылар.
31 Сол шакта Онынъ сокталары: «Устаз, бир зат ашатага!» – деп тилей эдилер.
32 Ама Ол: «Йок, Менде сиз билмеген азык бар», – деди оларга.
33 Солай болганда сокталары бири бири мен соьйлесип: «Белким, ким ди бирев Ога ашатпага аькелген болса ша?» – дедилер.
34 «Меним азыгым, – деди Иса, – Мени Йибергеннинъ ыхтыярын толтырувда эм Онынъ исин тамамлавда. 35 Аьше, сиз: „Энди доьрт айдан орув болаяк“, – деп айтпайсызба? Сизге айтаман: коьзинъизди ашынъыз, данъылларга каранъыз! Олар агарган эм орувга еткен. 36 Орувшы оьзининъ савгасын алады. Ол, онъысты – оьмирлик яшавды табаякларды – йыяды; солай болганда, шашувшы эм орувшы бирге куванаяклар. 37 Соьйтип, „бирев шашады, а баскасы орады“ деген соьз туьз шыгаяк. 38 Мен сизди, сиз не заттынъ уьстиннен каьрлемеген болсанъыз, соны ормага йиберемен. Баскалар ислегенлер, сиз ше олардынъ ислерининъ онъысын йыярсыз».
39 Сол шахарда яшайтаган самарияшылардынъ коьплери, хатын: «Ол мага эткенлеримнинъ баьрисин де айтты», – деп, шаатлык эткени уьшин Исага ынандылар. 40 Самарияшылар Исага келгенде олар ман калмага тилеп басладылар. Иса онда эки куьнди озгарды. 41 Оннан да коьплер, Исадынъ соьзин эситип, Ога ынандылар.
42 Хатынга: «Энди биз тек сенинъ соьзлеринъ мен ынанмаймыз, соьле оьзимиз де эситтик, бу Аьдем уьшини мен де дуныядынъ Куткарувшысы Масих экенин анъладык», – дедилер.
Аькимнинъ улынынъ сав болувы
43 Эки куьннен сонъ Иса оннан шыгып Галилеяга кетти. 44 Иса Оьзи, пайхамбар оьз ата юртында оьрмет таппайды деп, шаатлык этетаган эди. 45 Иса Галилеяга келгенде, галилеяшылар Оны хош коьрип йолыктылар. Олар Ерусалимде байрамда болган эдилер эм онда Исадынъ эткен затларынынъ баьрисин коьрген эдилер.
46 Иса тагы да бир кере Галилеядынъ Кана авылына келди. Ол онда сувды шагыр эткен эди. Сонда патшадынъ аькимлерининъ бири бар эди. Онынъ Капарнаумда оьлим аьлде маразлы улы ятатаган эди. 47 Сол аьдем, Иса Юдеядан Галилеяга келген деп, эситкенде, Ога барды да улын эмлемеге тиледи.
48 «Сиз аьлемет нышанлар эм аьжейиплер коьрмесенъиз, бир заманда да ынанмассыз», – деди ога Иса.
49 Ол явапка: «Бийим! Улым оьлмей турып бараяктага», – деди.
50 «Бар, – деди Иса, – улынъ яшаяк».
Аьдем, Исадынъ айткан соьзлерине ынанып, кетти. 51 Ыргатлары оны йолыгып, баласынынъ сав болганын билдиргенде, ол энди де йолда эди. 52 Ол: «Кайсы саьатте сав болды?» – деп сораганда, олар: «Туьнегуьн бир етинши саьатлерде+ 4:52* Етинши саьат: саьат 13:00 яде 19:00. онынъ безгеги токталды», – деп явапладылар.
53 Атасы Исадынъ ога улынъ яшаяк деп, айткан заманында болганын анълады, оьзи эм онынъ буьтин аьели Исага ынандылар. 54 Юдеядан Галилеяга кайтканнан сонъ Исадынъ эткен экинши аьлемет нышаны сосы болды.
5Аксактынъ сав этилинуьви
1 Оннан сонъ бир ювыт байрамында Иса Ерусалимге кетти. 2 Ерусалимде Кой Капысынынъ касында тоьгерегиннен басы ябылган бес колоннадасы ман коршаланган, аты еврейше Бетзата+ 5:2* Бетзата: кайбир текстлерде «Бетесда». болган бассейн бар. 3 Колоннадалардынъ туьбинде бек коьп маразлылар, сокырлар, аксаклар эм сакатлар ятып, [сувдынъ булакланып шыгувын саклайтаган эдилер. 4 Бирер заманда Раббийдинъ бир маьлеги бассейнге туьсип, сувды булгандыратаган эди. Сув булгандырылганнан сонъ ога биринши болып кирген кайдай маразыннан да сав болатаган эди.] 5 Онда отыз сегиз йылдан бери авырыйтаган бир аьдем де бар эди. 6 Иса оны коьрип, коьптен бери сосындай аьлде ятатаганын билгенде: «Сен сав болганынъды суьесинъме?» – деди.
7 Маразлы явапка: «Бийим, мага сув булганган вакытта кирмеге ярдам эткендей эш бирев де йок. Мен оьзим сувга етпеге шалыссам да баска бирев меннен алдын киреди де кояды», – деди.
8 Иса: «Тур, орнынъды ал да юр», – деди.
9 Аьдем янме-ян сав болды. Ол орнын алды эм юрип кетти.
Бу шабат куьн болды. 10 Ювыт басшылары сонынъ уьшин савартылганга: «Буьгуьн шабат куьн, орнынъды коьтерип юрмеге сага тийисли тувыл», – дедилер.
11 Ама ол: «Ким мени эмлеген, Сол мага: „Орнынъды ал да кет“, – деп айткан», – деди.
12 Олар: «Ким ди сага, орнынъды алып, кетпеге буйырган?» – деп сорадылар.
13 Сав болган Онынъ ким экенин оьзи де билмей эди. Иса сол ерде йыйылган коьлем халк арасында коьринмей калды. 14 Иса, оны Алла уьйининъ каралдысында табып, айтты: «Мине энди сен сав болгансынъ. Арбатын сага оннан да яман болмас уьшин куьна этпе».
15 Бу киси барып ювыт басшыларына оны сав эткеннинъ Иса экенин айтты. 16 Иса мундай ислерди шабат куьн эткени уьшин ювыт басшылары Онынъ артына туьсип, оьлтирмеге амал излестирдилер. 17 Иса оларга: «Атам соьлеге дейим ислейди, Мен де ислеймен», – деди.
18 Сонда ювыт басшылары, оннан да коьп куьш салып, Исады оьлтирмеге амал излестирип басладылар. Неге десе Ол тек шабат куьнди бузып калмай, ога да косып, Аллады Оьзининъ Атасы этип санайтаган эди. Оны ман Оьзин Алла ман тенълестире эди.
Яшав беруьвши Иса
19 Бу затка Иса деп яваплады: «Сизге дурысын айтаман: Улы Оьзи Оьзиннен бир зат та эталмайды. Ол Атасы эткенлерин коьрип, тек соны этпеге болады. Атасы неди этсе, Улы да соны этеди. 20 Атасы Улын суьеди эм Ога Оьзи этетаганынынъ баьрисин коьрсетеди. Сизди сейирсиндирер уьшин Ол Улына оннан да уллы ислер де коьрсетеек. 21 Ата калай оьлгенлерди тирилтетаган эм оларга яшав беретаган болса, тап солай Улы да кимге суьйсе, сога яшав береди. 22 Ата эш биревди де шуьшлемейди. Ол буьтин шуьшлев исти Улына, баьриси Атады кайтип оьрметлеген болса, соьйтип Улын да оьрметлесин деп, аманатлаган. Ким Улын оьрметлемейди, сол Оны йиберген Атасын да оьрметлемейди.
24 Сизге дурысын айтаман: ким соьзимди эситеди эм Мени Йибергенге ынанады, солардынъ аьр бириси – оьмирлик яшавлы эм шуьшленмеек, ол оьлимнен яшавга коьшкен. 25 Сизге дурысын айтаман: оьлгенлердинъ Алла Улынынъ давысын эситеек эм эситкенлердинъ сав болаяк вакыты туьсеятыр, энди туьсти. 26 Неге десе Атасы кайтип Оьзи Оьзинде яшав булагын юргисткен болса, тамам соьйтип Улынынъ Оьзинде яшав булагын болдырмага уьлис шыгарган. 27 Ол Улына шуьшлемеге эркинликти берген, неге десе Ол – Аьдем Улы. 28 Ондай затка сейирсинменъиз, неге десе сондай заман келеек, кашан баьриси, ким соьле кабырында ятады, Онынъ давысын эситип, 29 кабырдан шыгаяклар. Кимлер ийгилик эткенлер, солар тирилип, яшав алаяклар; кимлер яманлык эткенлер, солар тирилип, шуьшине еткерилееклер.
Исага шаат болув
30 Мен Оьз Оьзимнен бир затты да эталмайман. Мен, Мага айтылгандай, этемен. Шуьшлевим Меним аьдил, неге десе Мен Оьз ыркым ман тувыл, а Мени йиберген Атадынъ ыркы ман этпеге шалысаман. 31 Эгер Мен Оьз Оьзиме шаатлык этсем, шаатлыгым карувсыз болаяк. 32 Ама Менде энди де баска бир Шаатым бар. Мен Онынъ Мага эткен шаатлыгы акыйкат болганын билемен. 33 Сиз Яхъяга аьдемлер йибердинъиз, ол акыйкатлыкка шаатлык эткен эди. 34 Меним аьдемлердинъ шаат болувында кереклигим йок, тек сизге, куткарылынъыз деп, бу затларды айтаман. 35 Яхъя янган эм йылтыраган шырак эди. Сиз бир кесек заманды онынъ ярыгында куванмага суье эдинъиз. 36 Тек Менде Яхъядыкыннан куьшли шаатлык бар. Атам Мага, тамамла деп, аманатлаган ислер – Мен этетаган бу ислерим – Атам Мени йибергенине шаатлык этеди. 37 Мени йиберген Атам Оьзи Мага шаатлык эткен. Сиз бир заманда да Онынъ давысын эситпегенсиз эм Онынъ юзин коьрмегенсиз. 38 Онынъ соьзи сизде яшамайды, неге десе сиз Ол йибергенге ынанмайсыз. 39 Сиз Кие Язувларды мукаят тергейсиз, олардынъ ярдамы ман оьмирлик яшавды алаяк болып сенесиз. А Язувлар Мага шаатлык этеди! 40 Болса да сиз яшав алар уьшин Мага келмеге унамайсыз.
41 Мен Оьзимди аьдемлерге даньклатпага шалыспайман. 42 Тек сизди билемен: ишинъизде Аллага суьйимлик йок. 43 Мен Атамнынъ аты ман келгенмен эм Мени кабыл этип алмайсыз, баска бирев оьзининъ аты ман келсе, сиз оны хош коьрип йолыгарсыз. 44 Сиз калай ынанмага боларсыз, эгер сиз бир биринъизден мактавды алсанъыз, ама ялгыз Алланъыздан мактавды алар уьшин бир куьш те салмайсыз? 45 Мен сизди Атамнынъ алдында шуьшлермен деп, ойланманъыз. Сизди шуьшлевши – Муса, кимге сиз уьмитлеринъизди салгансыз. 46 Эгер Мусага ынанган болсанъыз, Мага да ынанар эдинъиз, неге десе ол Меним уьстимнен язган. 47 Эгер Мусадынъ язганларына ынанмайтаган болсанъыз, кайтип Мен айтканларга ынанаяксыз?»
6Иса бес мынъ аьдемди тойдырады
1 Оннан сонъ Иса Галилея, олай демек Тиберия, коьлининъ аргы ягына оьтти. 2 Онынъ артыннан коьп аьдемлер топарласып, иердилер, неге десе Исадынъ авырганларды эмлегенде этетаган аьлемет нышанларын коьрген эдилер. 3 Иса, тавдынъ тоьсине коьтерилип, онда Оьз сокталары ман олтырды. 4 Ювытлардынъ Пасха байрамынынъ заманы ювыклай эди.
5 Иса Ога келген коьплеген аьдемлерди коьрип, Пилипке айтты: «Сосы аьдемлерди ашатар уьшин биз оьтпекти кайдан алаякпыз?» 6 Иса оны Пилипти сынар уьшин айтты, а Оьзи энди не этеегин билетаган эди.
7 Пилип: «Эгер эки юз динарга оьтпекти алсак та олардынъ аьр бирине бир кесек бермеге де етпеек!» – деп яваплады.
8 Баска бир соктасы, Шимон Петердинъ кардашы Эндрей айтты: 9 «Булайда бес арпа калакайы ман эки балыгы болган яс бар, тек сондай коьп халкка ол не ди?»
10 Иса: «Халкты орынластырынъыз», – деди.
Сонда калын коьгоьлен бар болган себепли, баьриси оьленге олтырдылар. Олтырган эр кисилердинъ саны бес мынъга ювык эди. 11 Иса оьтпекти алды, шуькир дувасын этти, сокталарына берди. Сокталары олтырганларга, аьр бири керегин алгандай этип, уьлестирди. Балык пан да солай болды. 12 Баьриси ашап тойганларында, Иса сокталарына: «Калган кесеклерди йыйынъыз, эш бир туьйирин де йоймага тийисли тувыл», – деди.
13 Олар, бес арпа калакайдан ашаганларыннан калган кесеклерди йыйып, он эки шетенди толтырдылар. 14 Аьдемлер бу аьлемет нышанды коьргенде: «Ол – уьшини мен де бу дуныяга келеек пайхамбар», – деп, соьйлестилер.
15 Иса, олардынъ келип, куьш пен Ога патша бол деп, кыстаякларын анълады, сонынъ уьшин олардан тайып, тагы да ялгыз тавга кетти.
Иса сув уьстиннен юреди
16 Кас каралганда, Исадынъ сокталары коьлге туьстилер. 17 Коьлдинъ аргы янына оьтип, Капарнаумга бараяк болып, кайыкка олтырдылар. Энди каранъа да болган эди, а Иса оларга келмейтаган эди. 18 Коьлде куьшли ел эм уьйкен толкынлар коьтериле эдилер. 19 Аьдемлер кайык пан бир йырма бес яде отыз стадия+ 6:19* 25-30 стадия = 4-5 километр. коьлди оьткенде, коьлдинъ уьстиннен юрип келип ювыклаятырган Исады коьрдилер эм корктылар. 20 Ама Ол: «Бу – Мен, коркпанъыз!» – деди. 21 Сонда Исады кайыкка алаяк болдылар, ама кайык сол саьатлей олар юзген ерге, ягага еткен эди.
Яшав оьтпеги
22 Эртеси куьн коьлдинъ аргы ягында йыйылган халк онда алдын тек бир кайыктынъ – Исадынъ сокталары олтырган кайыктынъ – болганын анълады. Олар Исадынъ Оьз сокталары ман бирге кайыкка олтырмаганын эм сокталары ялгыз оьзлери кеткенлерин билдилер. 23 Сонъында ягага Тибериядан баска кайыклар еттилер, Раббий шуькир дувасын эткеннен сонъ, халк оьтпекти ашап турган ерге ювыкластылар. 24 Аьдемлер не Исадынъ, не сокталарынынъ сонда болмаганын коьргенде, оьзлери де кайыкка олтырып, Капарнаумга Исады излеп кеттилер. 25 Олар Оны коьлдинъ аргы ягында табып: «Устаз, Сен мунда кашан келгенсинъ?» – деп сорадылар.
26 Иса явапка: «Сизге дурысын айтаман: сиз аьлемет нышанларды коьргенинъиз уьшин Мени излемейсиз, оьтпекти еп, тойганынъыз уьшин излейсиз. 27 Ширийтаган азык уьшин куьреспенъиз, дайым тураяк азык уьшин куьресинъиз. Оны сизге Аьдем Улы береек, неге десе Ога Атасы Алла разылыгын берди», – деди.
28 Олар: «Бизге Алла излеген ислерди толтырар уьшин не зат этпеге керекти?» – деп сораганда, 29 Иса явапка: «Алладынъ исин этуьв, олай деген, Кимди Алла йиберген, Сога ынанув», – деди.
30 Олар сорадылар: «Биз Сага ынангандай, Сен бизге кайдай нышан коьрсетерсинъ? Сен не зат этерсинъ? 31 Мысалыга, бизим аталарымыз шоьлде манна+ 6:31* Манна: Алла шоьлде бурынгы исраилшилерге ашамага коьктен берген азык (Таурат, Шыгув 16:13-36). ашаганлар, онынъ акында язылгандай: „Ол оларга коьктен оьтпек ашамага берген“».
32 Иса: «Сизге дурысын айтаман: оьтпекти коьктен сизге берген Муса тувыл, коьктен акыйкат оьтпекти берип туратаган Атам. 33 Неге десе Алла оьтпеги Сол – Ким коьктен туьседи эм дуныяга яшав береди», – деди.
34 Сонда Исага: «Бийимиз, сондай оьтпекти бизге аьр заман бер», – дедилер.
35 Иса: «Мен Оьзим яшав оьтпегимен. Ким Мага келеди, сол бир заманда да аш калмаяк; ким Мага ынанады, сол бир заманда да сувсамаяк. 36 Ама Мен энди сизге айткандай, Мени коьргенсиз, кенем де ынанмайсыз. 37 Атам Мага бергенлердинъ баьриси Мага келеек, ким Мага келсе, соны Мен эш бир заманда да кувмаякпан. 38 Мен коьктен Оьзим не затты суьйсем, соны этейим деп тувыл, а Мени Йибергеннинъ ыхтыярын толтырайым деп туьскенмен. 39 Мени йиберген Атамнынъ ыхтыярында – Ол Мага бергенлердинъ эш бирин де йойтпай, ахыр куьнде баьрисин тирилтуьв болады. 40 Мени Йибергеннинъ ыхтыяры сол: Улын коьрген эм Ога ынанган аьр аьдемди оьмир яшавлы этуьв болады. Мен сондайларды ахыр куьнинде тирилтеекпен», – деди.
41 Иса: «Мен коьктен туьскен оьтпекпен», – дегени уьшин, ювытлар карсы мырылдап басладылар. 42 «Аьше, Ол Юсуптынъ улы Иса тувылма? Биз Онынъ атасын да, анасын да таныймыз. Ол, „Мен коьктен келгенмен“ деп, кайтип айтпага болады?» – дейтаган эдилер олар.
43 Иса явапка айтты: «Мырылдавынъызды койынъыз. 44 Эш бирев де Мага келалмайды, эгер Мени йиберген Атам оны Мага йолыктырмаса. Мен оны ахыр куьнде тирилтеекпен. 45 Пайхамбарларда: „Олардынъ баьриси Алла ман уьйретилген“, – деп, язылган. Атады тынълаган эм Оннан уьйренген аьр аьдем Мага келеди. 46 Бу бирев Атады коьрген тувыл, тек Алладан Келген болмаса, ялгыз Ол Атады коьрген. 47 Сизге дурысын айтаман: ким Мага ынанады, сол оьмирлик яшавды алады. 48 Мен яшав оьтпегимен. 49 Сизинъ ата-бабаларынъыз шоьлде манна ашаганлар, аман да оьлгенлер. 50 Коьктен туьсетаган оьтпек – оны ашаган аьдемди оьлместей этетаган оьтпек. 51 Мен коьктен туьскен, яшав беруьвши оьтпекпен. Ким сосы оьтпекти ашайды, сол оьмирге яшаяк. Мен береек оьтпек – дуныяды яшатар уьшин береек деним».
52 Сонда ювытлар арасында эрис шыкты: «Бизге ашамага Оьзининъ денин кайтип бермеге болады?»
53 Иса: «Сизге дурысын айтаман: эгер сиз Аьдем Улынынъ денин ашамасанъыз, Онынъ канын ишпесенъиз, сонда оьзинъизде яшав болмаяк. 54 Ким Меним денимди ашайды эм канымды ишеди, сонынъ аьр бири оьмир яшавлы болады. Мен де оны ахыр куьнде тирилтермен, 55 неге десе деним – акыйкат азык, каным – акыйкат сув ишуьв. 56 Денимди ашаган эм канымды ишкен – сол Менде, Мен де ондаман. 57 Яшав беруьвши Атам Мени калай йиберген эм Атам аркалы Мен кайтип яшайман, соьйтип сол Мени мен тамакланган да Мен аркалы яшаяк. 58 Сосы оьтпек коьктен келген. Сизинъ ата-бабаларынъыз манна ашасалар да оьлгенлер, ама ким бу оьтпек пен тамакланады, сол оьмирге яшаяк», – деди. 59 Муны Иса Капарнаумда синагогта окытатаган вакытта айтты.
Исадан коьп аьдем таяды
60 Муны эситкен сокталарынынъ коьплери айттылар: «Бу соьз кыйын, оны ким тынъламага болаяк экен?»
61 Иса сол саьат сокталары бу соьз акында мырылдайтаганларын анълады да айтты: «Ол сизинъ хаьтеринъизди калдырдыма? 62 Сиз не айтар экенсиз, эгер Аьдем Улынынъ алдын болган ерине коьтерилеятырганын коьрсенъиз? 63 Яшавды беруьвши – Рух, денинънен эш бир пайда йок. Меним сизге айткан соьзлерим – Рух эм яшав. 64 Ама сизинъ бир кесегинъиз Мага ынанмайдылар». Иса, басыннан алып, ким Ога ынанмайтаганын, ким Оны сатаягын билетаган эди. 65 Соьзин бардырып: «Сонынъ уьшин Мен сизге, эгер Ата ога эркинлик бермесе, эш бирев де Мага келалмаяк деп, айткан эдим», – деди.
66 Сол вакыттан баслап, сокталарынынъ коьплери Исады калдырып кеттилер, оннан сонъ Оны ман айланмадылар. 67 Иса он экисиннен: «Сиз де кетпеге суьймейсизбе?» – деп сорады.
68 Шимон Петер явап берип: «Раббий, биз энди кимге бараяк? Сендеди оьмир яшавдынъ соьзлери. 69 Биз Сен Аллага багысланган Аьдем+ 6:69* Аллага багысланган Аьдем: Кайбир текстлерде «Яшав беруьвши Алладынъ Улы Масих». экенинъди билемиз эм ынанамыз», – деди.
70 Иса: «Аьше, Мен сизди, он эки этип, айырмадымма? Аман да сизинъ биревинъиз – ибилис!» – деп яваплады. 71 Ол ойында, он экисининъ бириси болса да тек келеекте Оны сатаяк Шимон Искариоттынъ улы Юдады тутатаган эди.
7Иса кос курув байрамына барады
1 Оннан сонъ Иса Галилеяда окытып айланды, Юдеяда кезбеге суьймеди, неге десе ювыт басшылары Оны оьлтиреек болатаган эдилер. 2 Ювытлардынъ кос курув байрамы+ 7:2* Кос курув байрамында ювытлар, ата-бабаларынынъ Муса пайхамбардынъ басшылыгы ман шоьлде яшаган заманларын эске туьсирер уьшин ети куьн косларда яшайдылар. ювыклаганда, 3 кардашлары Исага айттылар: «Муннан кет, Сен этетаган ислерди сокталарынъ коьргендей этип, Юдеяга бар. 4 Белгили болмага шалысканлардынъ эш биреви де ясыртыннан ислемейди. Эгер Сен бу ислерди эте болсанъ, Оьзинъди дуныяга коьрсет». 5 Кардашлары да Ога ынанмай эдилер.
6 Иса яваплап: «Меним заманым энди де етпеген, сизге аьр вакыт та келисли. 7 Сизди дуныя коьрип болалмаяк тувыл, а Мени коьрип болмайды, неге десе Мен дуныя ислери яман экенине шаат боламан. 8 Байрамга сиз барынъыз. Мен бу йол бармайман, неге десе заманым энди де толмаган», – деди.
9 Муны айтканнан сонъ, Иса Галилеяда калды.
10 Ама кардашлары кеткенде, Ол байрамга, тек ашык болмай, эш бирев де билместей этип, барды. 11 Ювытлар Оны байрамда излестирип: «Ол кайда экен?» – деп сорастыра эдилер.
12 Халк арасында Исадынъ уьстиннен коьп соьзлер сыбырданып юре эдилер. Бир кесеклери – «Ол яхшы аьдем», баскалары, «Йок, Ол халкты алдайды» деп, айта эдилер.
13 Аман да ювыт басшыларыннан коркканыннан эш бирев Онынъ уьстиннен ашык этип айтпай эди.
14 Иса Алла уьйининъ каралдысына кирип, окытып баслаганда, байрамнынъ энди яртысы озган эди. 15 Ювыт басшылары сейирсиндилер, сорастырдылар: «Бу аьдем окымаганлай, Кие Язувларды калай биледи экен?» 16 Иса явап берди: «Меним окувым Меннен тувыл, а Сол Мени йибергеннен. 17 Ким Онынъ ыхтыярын толтыраяк болса, сол Меним окувым Алладан ма яде Мен оьз эрким мен айтатаганымды билер. 18 Ким оьз эрки мен айтады, сол оьзи оьзине данъкты излейди; ким Оны йибергенге данъкты излейтаган болса, сол акыйкатты айтады эм Онда эш бир оьтирик те йок. 19 Аьше, сизге Муса Тауратты бермегенме? Ама сизинъ эш биревинъиз Таураттынъ айтканларын этпейсиз. Сиз Мени неге оьлтиреек боласыз?»
20 Халк: «Ваа, Сени йин бийлеген экен! Сени ким оьлтиреек болады?» – деп яваплады.
21 Иса явапка: «Мен бир аьжейип ис эттим, сиз баьринъиз сейирсинесиз. 22 Муса сизге суьннетлев аьдетин калдырган. Уьшинимен бу аьдет, Мусадан тувыл, ата-бабаларынъыздан. Сонынъ уьшин сиз аьдемлерди шабат куьн суьннетлейсиз. 23 Эгер Мусага буйырылган Таурат бузылмас уьшин балады шабат куьн суьннетлесенъиз, сиз Мага, Мен шабат куьн бир аьдемнинъ буьтин суьегин эмлегеним уьшин, неге ашувланасыз? 24 Тысыннан карап этпей, аьдиллик пен шуьшленъиз», – деди.
Иса акында туьрли ойлар
25 Сол заманда Ерусалимнинъ бирер яшавшылары: «Бу – Сол, олар оьлтиреек болатаган, тувылма экен? – деп, сорастырып басладылар. – 26 Мине Ол халк алдында ашык соьйлейди, а Ога бир зат та айтпайдылар. Белким, аькимлер уьшини мен де, Ол – Масих деп, кабыл эткен боларма? 27 Ама биз Онынъ кайдан келгенин билемиз, а Масих келсе, Онынъ кайдан келгенин эш бирев де билмеек».
28 Сонда Алла уьйининъ каралдысында окытып турган Иса кышкырып айтты: «Мени таныйсыз, Меним кайдан экенимди де билесиз! Мен булайга оьз эрким мен келмегенмен. Мени Йиберген акыйкат, тек сиз Оны танымайсыз. 29 Мен Оны таныйман, неге десе Оннан келгенмен, Ол Мени йиберген!»
30 Исады ыслаяк болдылар, ама эш бирев Ога колын коьтермеди, неге десе вакыты энди де етпеген эди. 31 Халктан коьплер Ога ынандылар: «Эгер дейим Масих келсе, Сосыннан коьп аьлемет нышанлар коьрсетерме экен?» – дедилер.
32 Парисейлер халктынъ Иса акында булай сыбырдасканларын эситтилер эм Алла уьйининъ саклавшыларын, Оны ыслатаяк болып, йибердилер.
33 Иса: «Мага сиз бен турмага энди коьп калмаган, тезден Мени йибергенге кайтаякпан. 34 Мени излеексиз, ама табалмаяксыз эм Мен болаяк ерге келалмаяксыз», – деди.
35 Ювыт басшылары бир бирлериннен: «Ол, биз барып болмаяктай, кайсы ерге аьзирленеди экен? Белким, Ол греклер арасында шашырап яшайтаган халкымызга, греклерди окытарман деп, бармага суьетаган болса ша? 36 „Мени излеексиз, ама табалмаяксыз“, „Мен болаяк ерге келалмаяксыз“ деген соьздинъ маьнеси не экен?» – деп сорастырдылар.
37 Байрамнынъ сонъгы эм энъ маьнели куьнинде Иса турды да кышкырып айтты: «Ким сувсаган, сол Мага сув ишпеге келсин. 38 Ким Мага ынанады, Кие Язувда айтылгандай, сонынъ ишиннен яшав беруьвши сув тасып шыгаяк».
39 Иса муны айтканда, Ога ынанганлардынъ сонъында алаяк Алла Рухы акында ойлай эди. Рух энди де ишлеринде болмаган, неге десе Иса аьли данъкланмаган эди. 40 Халктан коьплер, Исадынъ соьзин эситип, айттылыр: «Ол – акыйкатлай да (биз саклайтаган) пайхамбар!»
41 Баскалары: «Ол – Масих!» – дедилер.
Оьзгелери болса айттылар: «Масих Галилеядан келип болмайды, сайсы! 42 Кие Язувларда: „Масих Даут тукымыннан эм Бетлехемнен, Даут яшаган авылдан келеек“, – деп, айтылмаганма, аьше?»
43 Соьйтип, Иса акында халктынъ ойлары боьлинди. 44 Бирерлери Оны ыслаяк болдылар, ама эш бирев де Исага колын тийдирмеди.
Ювыт басшыларынынъ ынанмавы
45 Сонъында Алла уьйининъ саклавшылары бас дин куллыкшыларга эм парисейлерге кайттылар. Олардан: «Сиз Оны неге етип аькелмединъиз?» – деп сораганда, 46 саклавшылар: «Эш бирев де соьлеге дейим соьйтип, бу Аьдемдей, соьйлемеген», – деп явапладылар.
47 «Энди сиз де алдандынъызба? – дедилер парисейлер. – 48 Аькимлердинъ яде парисейлердинъ биреви болса да Ога ынандыма? 49 Тауратты анъламаган бу халк наьлет!»
50 Оьзи парисейлердинъ бириси болып, кеше Исага келген Никодим: 51 «Таураттынъ аьдемди, басында тынъламай эм де ол не зат этетаганын анъламай, шуьшлемеге амалы барма экен?» – деди.
52 Ога: «Сен де Галилеядансынъма? Кара эм коьрерсинъ, Галилеядан эш бир пайхамбар да келмейди», – деп явапладылар. [ 53 Баьриси де уьйлерине кайттылар.
8Эрине алал болмаган пише
1 Иса Зейтун тавына барды. 2 Эртенъ мен Ол тагы да Алла уьйининъ каралдысында эди. Онынъ тоьгерегине буьтин халк йыйылды. Иса олтырды эм оларды окытып баслады. 3 Дин аьлимлери эм парисейлер эрине алаллыгын йоятырган вакытта ысланган пишеди аькелдилер. Оны халктынъ алдына салып, 4 Исага: «Устаз, бу хатын байына алаллыгын йоятырган вакытта ысланды! 5 Муса Тауратта сосындайларды тас атып оьлтирмеге буйырды. А Сен не зат айтарсынъ?» – деп сорадылар. 6 Муны Исады сынап, шуьшлемеге бир сылтав излеп сорадылар.
Тек Иса энъкейди де бармагы ман ерде бир затты язып баслады. 7 Олар, ябысып, Оннан сорай эдилер. Сонда Иса туьзелди эм айтты: «Ким сизинъ ишинъизде куьнасыз, сол биринши болып ога тасты атсын».
8 Тагы да энъкейди, ерде язувын бардырды. 9 Сонда олар, уятлы болып, энъ уьйкенлериннен баслап арттагыларга дейим, бирерлеп, кетип басладылар. Сонъында ялгыз Иса эм арада турган хатын калды. 10 Иса басын коьтерди де, пишеден баска бир аьдем коьрмей, сорады: «Хатын, сени шуьшлевшилер кайдады? Сени эш бирев де шуьшлемедиме?»
11 «Эш бирев де, Бийим», – деди ол.
«Мен де сени шуьшлемеймен, – деди Иса, – кет эм арбатында куьналы болма».]
Иса – дуныя ярыгы
12 Иса халкка: «Мен дуныядынъ ярыгыман. Ким Меним артымнан иереди, сол бир заманда да каранъада юрмеек, сонда яшав ярыгы болаяк», – деди.
13 Сол заманда парисейлер: «Оьз Оьзинъе шаатлык этесинъ, сонынъ уьшин шаатлыгынъ куьшсиз», – деп айттылар.
14 Иса явапка: «Эгер дейим Оьз Оьзиме шаатлык этетаган болсам да шаатлыгым дурыс, неге десе Мен кайдан келгенимди, кайда бараягымды билемен. Сиз болсанъыз кайдан келгенимди де, кайда бараягымды да билмейсиз. 15 Сиз инсан оьлшеми мен шуьшлейсиз, Мен биревди де шуьшлемеймен. 16 Эгер шуьшлесем де, шуьшлевим акыйкат, неге десе ялгыз тувылман, Мени мен Сол, Мени йиберген Атам. 17 Тауратынъызда, кашан эки аьдем шаатлайды, сонда олардынъ шаатлыгынынъ куьши бар деп, язылганды да. 18 Мен Оьзиме шаатлык этемен, Мени йиберген Атам да Мага шаатлык этеди», – деди.
19 Олар сонда сорадылар: «Атанъ кайда?»
«Не Мени, не Атамды танымайсыз. Эгер дейим Мени танысанъыз, Атамды да таныр эдинъиз», – деп яваплады Иса.
20 Ол муны Алла уьйининъ каралдысында окытканда садака йыйылатаган ерде айтты. Ама Оны бирев де ысламады, неге десе вакыты энди де етпеген эди.
21 Иса тагы да бир кере: «Мен кетемен, мени излеексиз эм оьз куьналарынъызда оьлеексиз. Мен бараяк ерге сиз келалмаяксыз», – деди.
22 Ювыт басшылары сонда айттылар: «„Мен бараяк ерге сиз келалмаяксыз“, – деп айтады. Аьше, Оьзи Оьзин оьлтиреек болама?»
23 Иса: «Сиз тоьменненсиз, Мен йогарданман. Сиз бу дуныядыкысыз, Мен бу дуныядыкы тувылман. 24 Сол себепли Меним сизге, оьз куьналарынъызда оьлеексиз деп, айтатаганым. Эгер Мен сол оьзимди ким деп санайтаганыма ынанмасанъыз, оьз куьналарынъызда оьлеексиз», – деди.
25 «Кимсинъ ди Сен сондай?» – деп сорадылар.
«Сизге бастан алып Мен ким экенимди айтканман, – деп яваплады Иса. – 26 Меним сизинъ акынъызда коьп айтаяк эм шуьшлеек затларым бар. Ама Сол Мени йиберген акыйкатлыкты айтады, Оннан эситкенимди Мен де дуныяга айтаман».
27 Олар Иса Атасы уьстиннен айтатаганын анъламадылар. 28 Иса тагы да: «Сиз Аьдем Улын йогарга коьтерсенъиз, сонда Мен Ким болганымды, Оьз эрким мен бир зат та этпейтаганымды, а Атам неге уьйреткен болса, соны айтатаганымды билерсиз. 29 Мени йиберген Мени мен бирге, Ол Мени ялгыз калдырмайды, неге десе Мен аьр заман Ол разы болган затларды этемен», – деди.
30 Сосы соьзиннен сонъ коьплер Исага ынандылар.
Акыйкатлык сизди эркин этеди
31 Иса Ога ынанган ювытларга айтты: «Эгер сиз окувыма сенимли болсанъыз, уьшини мен де Меним сокталарымсыз. 32 Сонда акыйкатлыкты билерсиз, акыйкатлык та сизди эркин этер».
33 «Биз Ибрагимнинъ тукымыннанмыз, эш бир заманда да биревге де кул болмаганмыз. Сен бизге кайтип: „Эркин боларсыз“, – деп айтасынъ?» – дедилер.
34 Иса явапка: «Сизге дурысын айтаман: куьна этетаган аьр аьдем куьнадынъ кулы. 35 Кул уьйде оьмирликке турмайды, а ул аьр заманда да аьелдинь санында. 36 Сол себепли, эгер Ул сизди эркинге йиберсе, уьшини мен эркин боларсыз. 37 Ибрагимнинъ тукымыннан экенинъизди билемен, ама Мени оьлтирмеге излейсиз, неге десе соьзимди ишинъизге сыйдыралмайсыз. 38 Мен Оьз Атамда коьргенимди айтаман, а сиз оьз атанъыздан эситкенинъизди этесиз», – деди.
Сизинъ атанъыз – ибилис
39 «Бизим атамыз – Ибрагим», – деп явапладылар олар.
«Эгер дейим Ибрагимнинъ балалары болсанъыз, – деди Иса, – Ибрагимнинъ ислерин этер эдинъиз. 40 Тек сиз Мени, Алладан эситкен акыйкатты сизге айтатаган Аьдемди, оьлтиреек боласыз. Ибрагим оны этпеген. 41 Сиз сол атанъыз эткенди этесиз».
«Биз некяхсыз тувганлардан тувылмыз, – дедилер, – бизим бир Атамыз бар – Алла».
42 Иса: «Эгер Атанъыз Алла болса, сонда Мени суьер эдинъиз, неге десе Мен Алладан шыгып келгенмен. Оьз эркимнен келмегенмен, Мени Алла йиберген. 43 Калай анъламайсыз не зат акында Мен сизге айтатаганымды? Меним соьзимди эситалмаган себепли анъламайсыз. 44 Сиз оьз атанъыздыкы – ибилистикисиз. Атанъыздынъ излегенин этеек боласыз. Ибилис бастан аьдем оьлтируьвши болган, бир заманда да акыйкатлыктынъ ягы болмаган, неге десе онда бир дурыслык та йок. Алдаган вакытта тувган тилинде соьйлейди, неге десе ол оьтирикши эм оьтирикшидинъ атасы. 45 Ама Мен сизге акыйкатлыкты айткан себепли Мага ынанмайсыз! 46 Ишинъизден ким Меним куьналы экенимди коьрсетер? Эгер акыйкатты айтатаган болсам, Мага неге ынанмайсыз? 47 Ким Алладыкы, сол Алла соьзин эситеди. Сиз Алладыкы тувылсыз, сонынъ уьшин эситпейсиз».
Иса Ибрагимнен алдын бар эди
48 Ювытлар Исага: «Аьше, Сен самарияшысынъ эм йинлисинъ деп айтканымыз дурыс тувылма?» – деп айттылар.
49 «Мен йинли тувылман, – деп яваплады Иса, – Мен Атамды оьрметлеймен, а сиз Мага оьрметсизлик этесиз. 50 Мен Оьзиме данък излемеймен; ама оны излеген эм шуьшлеген бар. 51 Сизге дурысын айтаман: ким Мен айтканды толтырады, сол бир заманда да оьлмеек».
52 Сонда ювытлар кышкырыкладылар: «Соьле биз йинли экенинъди тувра билдик! Ибрагим оьлген, баьри пайхамбарлар да оьлгенлер, а Сен: „Ким соьзимди толтырады, сол бир заманда да оьлмеек“, – дейсинъ. 53 Ия, Сен атамыз Ибрагимнен де уьйкенсинъме? Ол оьлген, пайхамбарлар да оьлгенлер. Сен оьзинъди ким деп санайсынъ?»
54 Иса явапка: «Эгер Мен Оьз Оьзимди данъклайтаган болсам, Меним данъкым бир зат та тувыл. Мени сиз Оны Алламыз деп атаган Атам данъклайды. 55 Сиз Оны танымайсыз, а Мен таныйман. Эгер Оны танымайман десем, тап сиздей, оьтирикши боларман. Ама Мен Оны таныйман эм айтканын толтыраман. 56 Атанъыз Ибрагим Меним шагымды коьрмеге куванышлы эди. Ол коьрди эм куванды», – деди.
57 «Сага энди де элли йыл болмаган, Ибрагимди калай коьргенсинъ?» – дедилер Ога ювытлар.
58 Иса яваплап: «Сизге дурысын айтаман: Ибрагим туваяктан алдын Бар Болган Менмен!» – деди.
59 Сонда Исады оьлтиреек болып, тасларга узалдылар, ама Ол ясырынып калды эм араларыннан озып, Алла уьйининъ каралдысыннан шыкты да йолы ман кетти.
9Сокыр болып тувганды эмлев
1 Иса, оьтип бараятырып, сокыр болып тувган аьдемди коьрди. 2 Сокталары Исадан: «Устаз, мунынъ сокыр болып тувганына ким куьналыды: ол оьзи ме яде ата-анасы ма?» – деп сорадылар.
3 «Не оьзи, не ата-анасы куьналы болмаганлар, – деп яваплады Иса. – Онынъ яшавында Алладынъ ислери коьрсетилеек уьшин болган. 4 Аьли де куьн озбай, Мени Йибергеннинъ ислерин этпеге тийислимиз. Туьн туьсеятыр, онда бирев де ислеялмаяк. 5 Мен дуныяда болган заманда дуныядынъ ярыгыман».
6 Иса соны айтканнан сонъ, ерге туькирди, туькиршигин ер топырак пан карыстырды, балшыкты сокырдынъ коьзине якты. 7 «А соьле барып, Шилоах бассейнинде бетинъди юв», – деди сокырга. Шилоах соьздинъ маьнеси «йиберилген».
Сокыр барып бетин ювды, коьзлери ашылып, кери кайтты. 8 Конъысылары, онынъ алдын садакашы болганын коьргенлер: «Сосы олтырып садакады йыювшы тувылма экен?» – деп сорадылар.
9 Бирерлери: «Аьше, сол», – деп айттылар.
Баскалары: «Йок, ол ога тек усайды», – дедилер.
Аьдем оьзи: «Ол менмен», – деди.
10 «Сонда коьзлеринъ калай ашылды?» – деп сорай эдилер. 11 Ол яваплап: «Иса деген Аьдем балшыкты эгетип, коьзиме якты, сонъ мага Шилоах бассейнине барып бетимди ювмага буйырды. Мен, кетип, бетимди ювганда коьрип басладым», – деди.
12 «Сол аьдем кайда экен?» – деп сорадылар.
«Билмеймен», – деди.
Парисейлер эмлевдинъ маьнесин тергейдилер
13 Алдын сокыр болган аьдемди парисейлерге аькелдилер. 14 Исадынъ балшык эгетип сокырдынъ коьзлерин ашкан куьни шабат куьн эди. 15 Парисейлер кисиден калай коьрип баслаганын сорадылар. «Ол коьзлериме балшык якты. Мен бетимди ювдым, энди коьремен», – деди киси.
16 Парисейлердинъ бир кесеклери: «Бу аьдем Алладан тувыл, неге десе Ол шабат куьнди оьрметлемейди», – деп басладылар.
Баскалары болса: «Куьналы аьдем сондай аьлемет нышанларды калай этпеге болады?» – деп сорадылар. Ойлары боьлиндилер.
17 Алдын сокыр болганга тагы да: «Сен оьзинъ Онынъ акында не айтасынъ, коьзлеринъди Ол ашканды да?» – деп сорадылар.
Аьдем: «Ол – пайхамбар», – деп яваплады.
18 Ювыт басшылары аьдемнинъ сокыр болганына эм коьзлери ашылганына ынанмай эдилер. Сонъында коьзлери ашылганнынъ ата-анасын шакырып: 19 «Бу улынъызба? – деп сорадылар, – сиз мунынъ акында, ол сокыр болып тувган деп, айтасызба? Ол кайтип соьле коьрмеге болады?»
20 «Биз мунынъ улымыз экенин билемиз, – деп яваплады ата-анасы, – биз онынъ сокыр болып тувганын да билемиз. 21 А коьзлери энди кайтип коьрмеге баслаганын билмеймиз. Оьзиннен соранъыз. Ол энди акылбалык, оьзи уьшин явапламага болады».
22 Ювыт басшыларыннан коркып, соьйтип явапладылар; неге десе ювыт басшылары, ким Иса – Масих деп ашык айтса, сол синагогтан кувылаяк деген токтасты алган эдилер. 23 Сонынъ уьшин ата-анасынынъ: «Ол энди акылбалык, оьзиннен соранъыз», – дегенлери.
24 Парисейлер алдын сокыр болган кисиди экинши кере шакырдылар: «Алладынъ алдында дурысын айтаягынъа ант эт, – дедилер, – биз сосы Аьдемнинъ куьналы экенин билемиз».
25 Киси: «Ол куьналыма яде тувылма, мен билмеймен. Мен тек бир затты билемен: сокыр эдим, а соьле коьремен!» – деп яваплады.
26 Олар тагы да: «Ол сени мен не зат этти? Коьзинъди кайтип ашты?» – дедилер.
27 «Сизге энди айттым да, а тынъламайсыз. Неге тагы да сол затты эситпеге суьесиз? Сиз де Онынъ сокталары болмага суьесизбе?» – деп яваплады.
28 Ога урсысып: «Онынъ соктасы сенсинъ! Биз Мусадынъ сокталарымыз. 29 Биз Алла Муса ман соьйлегенин билемиз, а бу инсаннынъ кайдан экенин де билмеймиз», – дедилер.
30 Киси явапка: «Мине сол ды да сейирлик! Онынъ кайдан экенин де билмейсиз, а Ол коьзимди ашты. Алла куьналыларды тынъламаганын билемиз, а ким Алла йолында барады эм ыхтыярын толтырады, Алла соны тынълайды. 32 Эш бирев эш бир заманда, сокыр болып тувганнынъ коьзи ашылар деп, эситпеген. 33 Эгер бу Аьдем Алладан болмаса, бир затты да эталмас эди», – деди.
34 Парисейлер: «Сен савлай куьна ишинде тувган бизди окытпага не ишинъ бар?» – деп, оны кувып шыгардылар.
Коьнъилдинъ каранъалыгы
35 Иса, кисиди кувганларын эситип, оны тапты: «Сен Аьдем Улына+ 9:35* Аьдем Улына: кайбир текстлерде «Алла Улына». ынанасынъма?» – деп сорады.
36 «А Ол кимди, Бийим? – деп сорады киси, – Мага, мен Ога ынангандай этип, айттага».
37 Иса: «Сен соьле Оны коьрип турысынъ. Ол сени мен соьйлейди», – деди.
38 Киси: «Раббий, мен ынанаман!» – деп, Исага сежде берди.
39 Иса: «Мен коьрмегенлер коьргендей, коьруьвшилер де сокыр болгандай, оьким берер уьшин бу дуныяга келгенмен», – деди.
40 Онынъ касында болган парисейлердинъ кайбирлери, муны эситип, сорадылар: «Соны ман биз де сокырмызба?»
41 Иса айтты: «Эгер сокыр болсанъыз, сизде куьна болмас эди, ама коьремиз дегенинъиз уьшин куьнанъыздынъ шуьши калады.
10Суьруьвши мен суьрим
1 Сизге дурысын айтаман: ким койлар авласына капыдан кирмей, ама кайдай болса да баска бир йол ман кирген – кырсыз эм тонавшы. 2 Ама ким капыдан киреди, сол койлардынъ койшысы. 3 Каравыл ога капыды ашады. Койлар койшыдынъ давысын эситедилер, ол койларын, атын айтып, шакырып, шыгарады. 4 Койларынынъ баьрисин шыгарганда, олардынъ алдында барады, койлар да, давысын танып, артыннан иередилер. 5 Койлар эш бир заманда да келетеннинъ артыннан бармаяклар, онынъ давысын танымаган себепли оннан кашаяклар», – деди.
6 Иса сосындай тенълестируьвди кулланды, ама олар не зат акында айтканын анъламадылар.
7 Сонда Иса тагы: «Сизге дурысын айтаман: Мен койлардынъ капысыман. 8 Мага дейим келгенлер – баьриси кырсыз эм тонавшылар. Койлар оларды тынъламадылар. 9 Мен капыман. Ким Меннен киреди, сол куткарылаяк. Ол киреек, шыгаяк эм отлак табаяк. 10 Кырсыз тек урламага, оьлтирмеге эм бузбага келеди, а Мен аьдемлерге яшавды, толы яшавды таптырмага келгенмен. 11 Мен танъ койшыман. Танъ койшы оьзининъ койлары уьшин яшавын береди. 12 Ялшы койлардынъ койшысы эм иеси болмаган себепли боьри келгенин коьрсе, койларды таслап, кашады. Сонда боьри оларды талап шашады. 13 Ялшы кашып кетеди, неге десе ялга алынган эм койлардынъ каьрин шекпейди. 14 Мен танъ койшыман: койларымды таныйман, койларым да Мени таныйдылар. 15 Солай ок Атам да Мени таныйды, Мен де Атамды таныйман. Мен янымды койларым уьшин беремен. 16 Менде сосы авладан болмаган баска койлар да бар, оларды да аькелмеге керекпен. Олар да Меним давысыма тынълавлы болаяклар, тек бир суьрим, тек бир койшы болаяк. 17 Сонынъ уьшин Атам Мени суьеди, неге десе, кайтарадан алаяк болып, янымды беремен. 18 Эш бирев де Меннен янымды тартып алмайды, оны разы болып беремен. Оны бермеге эм кайтарадан алмага куватым бар. Бу буйырыкты Атамнан алганман», – деди.
19 Сосы соьзлерден сонъ ювытлардынъ ойы тагы да боьлинди. 20 Коьплери: «Ол йинли, акылыннан тайган. Оны неге тынълайсыз?» – дедилер.
21 Баскалары: «Бу йинлидинъ соьзлери тувыл. Йин сокырдынъ коьзлерин ашпага боларма?» – дейтаган эдилер.
Ювытлардынъ ынанмавы
22 Ерусалимде Алла уьйининъ ашылганын эске туьсируьв байрамы эди. Кыс эди. 23 Сол заманда Иса Алла уьйининъ каралдысында, Сулейменнинъ колоннадасында айланатаган эди. 24 Онынъ тоьгерегине ювытлар йыйылдылар. «Сен анъламаслыкта бизди не шаклы тургыстаяксынъ, – дедилер олар. – Эгер Сен Масих болсанъ, айт та кой бизге».
25 Иса яваплады: «Сизге айткан эдим, ама ынанмайсыз. Мага Атамнынъ аты ман этетаган ислерим шаатлык этедилер. 26 А сиз ынанмайсыз, неге десе, Мен сизге айтканша, Меним койларым тувылсыз. 27 Койларым давысыма эс бередилер. Мен оларды таныйман, олар да Мага иередилер. 28 Оларга оьмир яшавды беремен. Олар эш бир заманда да йойылмаяклар, эш бирев оларды колымнан алалмаяк. 29 Оларды Мага берген Атам баьрисиннен де йогары, эш бирев оларды Атамнынъ колыннан алалмаяк. 30 Мен эм Атам – бир».
31 Сол вакыт ювытлар, Оны оьлтиреек болып, тагы да тасларга узалдылар.
32 Иса: «Сизге Атамнынъ тапшырувы ман коьп яхшы ислерди коьрсеттим. Сол ислердинъ кайсысы уьшин Мага тас атаяк боласыз?» – деп сорады.
33 Ювытлар явапка: «Сени яхшы ислер уьшин тас атып оьлтиреек болмаймыз, ама ассылык эткенинъ уьшин, неге десе, аьдем болып, Оьзинъди Алла этип коьрсетесинъ», – дедилер.
34 Иса: «Аьше, Тауратынъызда, „Мен айтканман – сиз аллаларсыз“ деп, язылмаганма? 35 Алла кимлерге соьзин йиберген болса, соларга „аллалар“ деп айтады. Кие Язув да куватсыз болалмас. 36 Атам Мени бу куллыкка багыслап, дуныяга йиберди. Солай болганда, Мен „Алла Улыман“ дегеним уьшин Мага калай, „Ассылык этесинъ“ деп, айтпага боласыз? 37 Эгер Атам тапшырган ислерди этпесем, Мага ынанманъыз. 38 Ама этетаган болсам, Мага ынанмасанъыз да Мен эткен ислерге ынанынъыз. Солай этип Атам Менде, Мен де Атамда болганымды анъларсыз», – деди.
39 Олар тагы да Оны ыслаяк болып эдилер, тек Иса олардынъ колларыннан сыпырылып кашып кутылды.
40 Иса Йорданнынъ аргы ягына, Яхъя басында аьдемлерди сувда шомылдырып тазалаган ерге кетти эм сонда калды. 41 Ога коьп аьдемлер келдилер. «Яхъя аьлемет нышанлар этпесе де онынъ Иса акында айтканларынынъ баьриси туьз болып шыкты», – дедилер. 42 Коьплер сонда Исага ынандылар.
11Лазардынъ оьлуьви
1 Марьем эм онынъ аьптеси Марта яшаган Бетхиний авылында Лазар атлы бир авырган бар эди. 2 Раббийдинъ аякларына аьруьв ийисли майды яккан эм оьзининъ шашы ман суьрткен эне сол Марьем эди. Ол Лазардынъ карындасы эди. 3 Исага: «Раббий! Сенинъ суьйген аьдеминъ авырыйды», – деп хабар йибердилер.
4 Иса эситип: «Бу авырув оьлим авырувы тувыл, ол Алла данъкы уьшин, Алла Улы сол авырув аркалы данък тапсын деп, берилген», – деди.
5 Иса Мартады, онынъ синълиси Марьемди эм Лазарды суьетаган эди. 6 Лазардынъ авырыйтаганын эситкенде, турган еринде тагы да эки куьн калды. 7 Сонъ сокталарына: «Кайтарадан Юдеяга бараяк», – деди.
8 Сокталар: «Устаз! Коьп болмай, ондагы ювытлар Сени таслар ман тоьбелеек болган эдилер, а Сен тагы да сонда кайтаяк боласынъ?» – дедилер.
9 Иса: «Куьндиз он эки саьат ярык болып турмайдыма? Куьндиз юруьвши суьрилмес, неге десе бу дуныядынъ ярыгын коьреди. 10 Туьнде юруьвши суьринеди, неге десе онда ярыклык йок», – деп явап берди. 11 Сол соьзлерди айтканнан сонъ Ол сокталарына: «Бизим досымыз Лазар уйклап кеткен, Мен оны уянтпага бараман», – деди.
12 Сокталары: «Раббий! Уйклап кеткен болса, сав болар», – дедилер.
13 Иса Лазардынъ оьлгени акында айтатаган эди, а олар, аьдеттеги уйкы акында айтады деп, ойладылар. 14 Сонда Иса оларга ашык этип: «Лазар оьлген. 15 Сиз уьшин, сизди ынандырайым деп, онда болмаганыма куванаман, а соьле онынъ касына бараяк», – деди.
16 Сонда Эгиз деп те аталатаган Тома баска сокталарга: «Биз де бараяк, Оны ман бирге оьлеек!» – деди.
Иса Марта ман Марьемди юбантады
17 Иса Бетхинийге ювыклаганда, Лазардынъ илеси кабырда доьрт куьн ятканын билди. 18 Бетхиний Ерусалимнен он бес стадияга+ 11:18* 15 стадия = 2.8 километр. ювык болган ерде орынласкан эди. 19 Коьплеген ювытлар Марта ман Марьемге кардашлары уьшин кайгы соьзин айтпага келдилер. 20 Марта Исадынъ келуьвин эситкенде, Онынъ алдына шыкты. Марьем болса уьйде калды.
21 Марта Исага: «Раббий! Сен мунда болган болсанъ, кардашым оьлмеек болар эди. 22 Ама мен соьле де билемен: Сен Алладан не тилесенъ, Алла Сага соны береек», – деди.
23 Иса: «Кардашынъ тирилеек», – деди.
24 Марта: «Баьриси де тирилеек ахыр куьнде, онынъ тирилеегин билемен», – дегенди айтты.
25 Иса: «Мен – тирилуьв эм яшав, Мага иман эткен аьдем оьлсе де яшавын бардыраяк. 26 Яшаган эм Мага ынанган аьдем бир заманда да оьлмес. Бу затка ынанасынъма?» – деп сорады.
27 Марта: «Аьше, Раббий! Сенинъ дуныяга келмеге керек болганынъа, Алла Улы Масих экенинъе ынанаман», – деди. 28 Муны айтканнан сонъ кетип, сездирмей, синълисин шакырып: «Устаз мунда, Ол сени шакырады», – деди.
29 Марьем соны эситкенлей, тез болып орныннан турып, Исадынъ алдына шапты. 30 Иса аьле авылга кирмеген эди. Ол Марта йолыккан еринде тура эди. 31 Марьем мен бирге уьйде болган эм оны юбанткан ювытлар, Марьемнинъ ушып турып шыгып кеткенин коьрип, йыламага кабырына барады деп ойлап, онынъ артыннан кеттилер.
32 Марьем Иса турган ерге келди. Оны коьрип, аягына йыгылды эм: «Раббий! Мунда болган болсанъ, кардашым оьлмеек болар эди», – деди.
33 Иса онынъ эм оны ман келген ювытлардынъ йылаганын коьрип, Оьзининъ де коьнъили толып, бек кайгырды. 34 «Сиз оны кайда орынластырдынъыз?» – деп сорады.
«Раббий! Кел, Оьзинъ коьрерсинъ», – дедилер. 35 Иса йылады. 36 Сонда ювытлар: «Каратага, Ол Лазарды калай бек суьйген!» – дедилер.
37 А олардынъ кайбиревлери: «Сокырдынъ коьзлерин ашкан, Лазар оьлмесин деп калай бир зат эталмады?» – дедилер.
Иса Лазарды тирилтеди
38 Иса коьнъили кайгыга толып, кабыр янына келди. Кабыр алдына уьйкен тас суьелген бир дорбын эди. 39 Иса: «Тасты алып тасланъыз!» – деди.
Оьлген аьдемнинъ карындасы Марта: «Раббий! Ол энди ийисленген, неге десе оьлгени доьрт куьн», – деди.
40 Иса: «Мен сага айтпаган эдимме, иман этсенъ, Алладынъ данъкын коьрерсинъ», – деди.
41 Оннан сонъ оьли яткан дорбыннан тасты алдылар. Иса коьзлерин коькке тигип: «Ай, Атам, Мени эситкенинъ уьшин Сага шуькир этемен. 42 Билемен, Мени дайым да эситесинъ, тек бу соьзлерди, мунда турган халк Мени мунда йибергенинъе ынансын деп, айтаман», – деди. 43 Муны айтканнан сонъ Ол куьшли давыс пан: «Лазар! Тыска шык!» – деди.
44 Оьлген аьдем шыкты. Коллары, аяклары кебин мен байланган, бети явлык пан капланган эди. Иса: «Онынъ кебинин шешинъиз, юрмеге койынъыз», – деди.
Парисейлер Исады оьлтирмеге каьрледилер
45 Сол вакытта Марьемге келген ювытлардынъ коьбиси, Иса эткен ислерди коьрип, Ога ынандылар. 46 А олардынъ кайбиревлери, парисейлер янына барып, оларга Иса эткен ислер акында хабарладылар.
47 Сонда бас дин куллыкшылар ман парисейлер межлисти йыйып: «Биз не этеек? Бу аьдем коьп аьлемет нышанлар коьрсетеди. 48 Оны бу йол калдырсак, баьри де Ога ынанар, урымшылар келип, бизим еримизди де, халкымызды да йок этер», – дедилер.
49 Олардынъ бириси, сол йылда бас дин куллыкшы болган Каяпа, айтты: «Сиз бир зат та билмейсиз. 50 Буьтин халктынъ оьлуьви яде халк уьшин бир аьдемнинъ оьлуьви колайма? Сиз соны анълалмайсыз».
51 Ол бу соьзлерди оьзиннен айтпады, сол йыл бас дин куллыкшысы болганнан себеп, Исадынъ ювыт халкы уьшин оьлеегин алдыдан айтып берди, 52 тек ювыт халкы уьшин тувыл, а Алладынъ таралган балаларын бирге йыюв уьшин. 53 Сол куьннен сонъ олар Исады оьлтирмеге сылтавлар излеп, кенъесип басладылар.
54 Сонынъ уьшин Иса энди ювытлар арасында ашыктан-ашык юрмеди. Сонъ шоьлге ювык ерге, Эпрайым деген бир шахарга, кетти, Оьзининъ сокталары ман сонда калды. 55 Ювытлардынъ Пасха байрамы ювыклай эди, эллерден коьп халк Пасха алдында тазаланув аьдетин этпеге Ерусалимге келди. 56 Сол шакта Исады излей эдилер эм Алла уьйининъ каралдысында аьдемлер бирбирине: «Сиз кайтип ойлайсыз? Ол байрамга келмеспе экен?» – деп сорай эдилер.
57 Бас дин куллыкшылар эм парисейлер Исады ыслар уьшин, ким болса да Онынъ кайда экенин билсе, келип айтпага керек деп, буйырдылар.
12Бетхинийде Исага май ягув
1 Пасхага алты куьн калганда, Иса Оьзи тирилткен Лазар яшаган ерге, Бетхинийге, келди. 2 Мунда Исага деп зияпет аьзирледилер. Марта сыпыра курып юрди. Сыпырадынъ янында Иса ман олтырганлардынъ ишинде Лазар да бар эди. 3 Сол вакытта Марьем, ишинде бир литра+ 12:3* Бир литра = 327 грамм. таза эм баалы нард+ 12:3* Нард: индия шешекейи. майы болган савытты алып, Исадынъ аякларын майлады. Сонъ оьз шашы ман суьртип баслады. Уьйдинъ иши майдынъ ийис-кокысына толды.
4 Исадынъ сокталарынынъ бириси, сонъында Оны саткан Юда Искариот, булай айтты: 5 «Бу май неге уьш юз динарга сатылып, акшасы ярлыларга уьлестирилмеди?» 6 Буьйтип ол ярлылар уьшин яны авырып тувыл, карак болганы уьшин айтты. Ога ортак акша кассасы тапшырылган эди, а ол оьз керегине оннан акша алатаган эди.
7 Иса: «Бу хатынга тийменъиз. Ол бу майды Меним коьмилеек куьниме саклай эди. 8 Ярлылар аьр заманда да сиз бен бирге болаяклар, а Мен сиз бен аьр заман да болмаякпан», – деди.
9 Коьплеген ювытлар, Исадынъ сонда болганын билип, Онынъ янына йыйылдылар. Бир Иса уьшин тувыл, Ол оьлилерден тирилткен Лазарды да коьрмеге келген эдилер. 10 Дин куллыкшылары болса Лазарды да оьлтирмеге соьз беркиттилер, 11 неге десе ол аркалы коьп ювытлар барып, Исага ынана эдилер.
Иса Ерусалимге киреди
12 Эртеси куьн Пасха байрамына келген коьлем халк Исадынъ Ерусалимге келеятырганын эситти. 13 Олар пальма бутакларын алып Исадынъ алдына шыктылар: «Осанна+ 12:13* Осанна: арамей тилинде «Энди куткар!» деген алгыс соьз. ! Раббийдинъ аты ман келеятырган Исраилдинъ патшасы муьбарек болсын!» – деп бакыра эдилер.
14 Иса яс эшекти тапты эм Кие Язувларда, «Сионнынъ кызы+ 12:15* Сионнынъ кызы: Ерусалимнинъ яшавшылары. , коркпа! Мине патшанъ яс эшекке атланып, келеятыр» деп язылгандай, сол эшекке минди. 16 Басында Исадынъ сокталары бу болган затты анъламадылар. Тек сонъында, Иса данъкланганнан сонъ, бу соьзлердинъ Онынъ акында язылганын эм бу затларды Ога эткенлерин эслерине туьсирдилер. 17 Иса Лазарды кабырдан шакырып, оьлилерден тирилткен вакытта, Оны ман бирге болган коьлем халк не болганын хабарлай эдилер. 18 Халк Исадынъ бу аьлемет нышанды коьрсеткенин эситип, Онынъ алдына шыкты. 19 Парисейлер бир бирлерине: «Коьресизбе? Бизге бир зат та ярдам этпейди. Мине, дуныя Онынъ артыннан барады!» – дедилер.
Иса оьлеегин алдыдан билдиреди
20 Сол байрамга Аллага табынувга келгенлердинъ ишинде бир неше грек те бар эди. 21 Олар Галилеядагы Бетсайдадан болган Пилиптинъ касына барып: «Бийим, биз Исады коьрмеге суьемиз», – деп тиледилер.
22 Пилип Эндрейдинъ касына барып, оны ман бирге Исага янасып, сол тилекти билдирди.
23 Иса явапка: «Аьдем Улынынъ данъкланаяк заманы келип калды. 24 Сизге дурысын айтаман: ерге туьскен бийдай урлыгы оьлмесе, ялгыз калар; эгер дейим оьлсе, коьп онъыс берер. 25 Ким яшавын суьйсе, сол оны йойтар; а ким бу дуныяда яшавына эс бермесе, сол оны оьмирине саклар. 26 Ким Мага куллык этпеге суьйсе, Меним артымнан ызласын. Мен кайда болсам, кулларым да сонда болаяк. Эм ким Мага куллык этсе, Атам оны оьрметлер. 27 Соьле Меним яным бек кайгырады. Мен не зат айтайым: „Атам! Мени бу азап саьатиннен сакла“, – деп пе? Тек Мен сол саьатти сынар уьшин келип турыман. 28 Эй, Атам! Оьз атынъды данъкла!» – деди.
Сол вакытта коьктен: «Мен данъкладым эм тагы да данъклаякпан», – деген аваз келди. 29 Сонда турган эм авазды эситкен халктынъ бирерлери, коьк гуьрилдеди деп, баскалары, Иса ман маьлек соьйледи деп, айттылар.
30 Иса: «Бу аваз Меним уьшин тувыл, сизинъ уьшин болды. 31 Энди бу дуныяга оьким заманы етти, энди бу дуныядынъ басшысы+ 12:31* Бу дуныядынъ басшысы: шайтан. тыска куваланып шыгарылаяк. 32 Мен ерден коьтерилген заманда, баьри аьдемлерди Оьзиме тартаякпан», – деди. 33 Иса сол соьзлерди айтып, кайсы оьлим мен оьлеегин анълатты.
34 Халк: «Биз Тауратта, Масих дайым яшаяк деп, окыганмыз. Сен, „Аьдем Улы йогарга коьтерилмеге керек“ деп, неге айтасынъ? Ким ди Ол – Аьдем Улы?» – дегенди сорады.
35 Сонда Иса булай явап берди: «Бир кесек заманды сизи мен энди де ярык болаяк. Каранъалык сизди капламас уьшин ярык сизде болган заманда юринъиз. Каранъалыкта юрген аьдем кайда барганын билмейди. 36 Ярыктынъ уллары болар уьшин ярык сизде болган заманда, ярыкка ынанынъыз».
Соьзин кутылганнан сонъ Иса олар билмеген ерге кетти.
Ювыт басшылардынъ ынанмавы
37 Иса олардынъ коьз алдында коьп аьлемет нышанларды коьрсетсе де Ога ынанмадылар. 38 Соьйтип, Ешая пайхамбардынъ: «Раббий, айтканымызга ким ынанды? Раббийдинъ куьдирети кимге ашылды?» – деген соьзлери толды.
39 Соннан себеп ынаналмадылар. Ешая баска ерде айткандай: «(Алла) олардынъ коьзлерин сокыр эткен, юреклерин сезимсиз эткен. Солай болмаса олар коьзлери мен коьрер, юреклери мен анълар эм Мага кайтар эдилер, (дейди Алла) Мен де оларды савартар эдим». 41 Ешая, Исадынъ данъкын коьрген себепли, Онынъ акында бу соьзлерди айткан эди. 42 Болса да басшылардынъ коьбиси Ога ынанган эдилер, тек синагоглардан кувылмас уьшин парисейлерден коркканнан ынанганларын ашык айтпадылар. 43 Неге десе Алладынъ данъклавыннан эсе, аьдемлердинъ данъклавын бек суьйген эдилер.
44 Иса: «Эгер аьдем Мага ынанса, ол тек Мага ынанмай, Мени Йибергенге де ынанады. 45 Мага караган Мени Йибергенди коьреди. 46 Мен бу дуныяга, Мага ынанган аьдем каранъалыкта калмасын деп, ярык болып келгенмен. 47 Соьзлеримди тынълап, тек Мен айтканды этпейтаган аьдемлерге оьким шыгармайман. Бу дуныяды шуьшлемеге тувыл, куткармага келгенмен. 48 Мени эм соьзлеримди унамаганларга бар тоьреши: Мен айткан соьз сонъгы куьнде оларга оьким шыгарар. 49 Мен Оьзимнен соьйлемеймен. Не айтаягымды эм не соьйлеегимди Мени йиберген Атам Оьзи буйырады. 50 Билемен, Онынъ буйырыгы оьмирлик яшавды береди. Сол себеп Мен не зат айтсам да, соны Атамнынъ буйрыгы ман айтаман», – деди.
13Иса сокталарынынъ аякларын ювады
1 Пасха байрамына бир куьн калган эди. Иса бу дуныяды койып, Атасына кайтпага вакыт еткенин билетаган эди. Бу дуныяда Онынъ ягы болганларды айлак суьетаган эди. Энди оларды ахырына дейим суьйгенин коьрсетти. 2 Ибилис, байрам зияпети болган заманда Шимоннынъ улы Юда Искариоттынъ юрегине Исады сатпага ой салды. 3 Иса Атасынынъ Онынъ колына баьри затты да бергенин, Оьзининъ де Алладан шыгып келгенин эм Аллага кайтаягын билетаган эди. 4 Ол астан турды, Оьзининъ абасын шешти, бетявлык алып, белине байлады. 5 Сонъ кумганга сув куйды, сокталарынынъ аякларын ювып, белине байланган бетявлык пан суьртип баслады.
6 Ол Шимон Петердинъ касына келгенде, Петер: «Раббий! Меним аякларымды Сен юваяксынъма?» – деп сорады.
7 Иса явапка: «Сен соьле Меним не зат этетаганымды анъламайсынъ, заман озса, анълаяксынъ», – дегенди айтты.
8 Петер: «Сен меним аякларымды бир заманда да ювмаяксынъ!» – деди.
Иса: «Эгер дейим аякларынъды ювмасам, Менде пайынъ болмаяк», – деди.
9 Петер: «Раббий, тек аякларымды ювып калмай, колларымды да, басымды да юв!» – деди.
10 Иса булай айтты: «Шомылган аьдем савлай таза, ол тек аякларын ювмага керек. Сиз тазасыз, ама баьринъиз тувыл». 11 Иса Оны ким сатаягын билгеннен себеп, баьриси де таза тувыл деп, билдирди.
12 Иса сокталарынынъ аякларын ювып кутылганнан сонъ, кийинип, сыпырада орнына кайтты: «Меним сизге не зат эткенимди анъладынъызба?» – деп сорады. 13 «Мине сиз Мени Устаз деп те, Раббий деп те атайсыз эм тувра этесиз, неге десенъ Мен – эм Устаз, эм де Раббий. 14 Сонынъ уьшин, Мен, Раббий эм Устаз бола турып, аякларынъызды ювган болсам, сиз де бир биринъиздинъ аякларынъызды ювмага керексиз. 15 Мен сизге, эткенимди сиз де этинъиз деп, коьрим коьрсеттим. 16 Сизге дурысын айтаман: кул оьзининъ бийиннен уьйкен тувыл, элши оны йибергеннен уллы тувыл. 17 Сиз бу затларды билгенинъизге коьре, толтырсанъыз – бактылысыз!
Исады сатаяк аьдем
18 Мен баьринъиз акында айтпайман. Мен Оьзим сайлаганларымды билемен. Тек „Мени мен бирге оьтпек ашайтаган Мага кол коьтерген“ деген Кие Язув толтырылмага керек. 19 Мен айткан ислер толган вакытта, Ким болганыма ынанарсыз деп, сизге баьри заттынъ акында эртерек айтаман. 20 Сизге дурысын айтаман: ким Мен йибергенди кабыл этип алса, Мени де алар, эм ким Мени кабыл этип алса, сол Мени Йибергенди де алар».
21 Соьйтип соьйлегеннен сонъ Исадынъ коьнъили кайгылы болып: «Сизге дурысын айтаман: биринъиз Мени сатаяк», – деп беркитти.
22 Сокталар, Исадынъ ким акында соьйлегенин анъламай, бир бирлерине карадылар. 23 Сокталарынынъ бириси – Исадынъ айлак суьйгени – сыпыра янында Исадынъ касында янтайган эди. 24 Шимон Петер: «Ол кимнинъ акында айтады, соратага», – деп, ога ымлады. 25 Ол да Исадынъ коькирегине ювыклап: «Раббий, ким ди ол?» – деп сорады.
26 Иса: «Мен бир кесек оьтпекти малып кимге берсем, эне – сол», – деди де, бир кесек оьтпекти тепшекке малып, Шимон улы Юда Искариотка берди. 27 Оьтпекти алганнан сонъ ок Юдадынъ ишине шайтан кирди. Иса: «Ислеек болатаган исинъди тез болып исле», – деди.
28 Ама сол соьзлердинъ маьнесин олтырувшылардынъ биреви де анъламады. 29 Юдада ортак акша кассасы болганнан себеп, кайбиревлер Иса ога байрамга керек болган яракларымызды сатып алмага яде ярлыларга не болса да бир затлар шашпага буйрык береди деп ойладылар. 30 Юда, кесек оьтпекти алганлай, уьйден шыгып кетти. Туьн эди.
Янъы парыз
31 Юда шыгып кеткенде, Иса: «Энди Аьдем Улы данъкланды, Оны ман Алла да данъклы болды. 32 Эгер Алла Оны ман данъкланган болса, Алла да Оны Оьзи мен данъклы этер. Аьдем Улы тез арадан данъклы болар. 33 Балаларым! Мен сизи мен энди узак заман болмам. Мени излерсиз, ювытларга не айткан болсам, соьле сизге де соны айтайым: Мен кетеек ерге сиз келалмассыз. 34 Сизге янъы парыз беремен: бир биринъизди суьйинъиз. Мен сизди суьйгендей, бир биринъизди солай суьйинъиз. 35 Эгер дейим бир биринъизди суьйсенъиз, Меним сокталарым экенинъизди баьриси де билер», – деди.
Петер Исадан басын алаяк
36 Шимон Петер: «Раббий! Сен кайда барасынъ?» – деп сорады.
Иса: «Мен бараяк ерге сен артымнан баралмассынъ, ама сонъында келерсинъ», – деп яваплады.
37 Петер: «Раббий! Не уьшин Сенинъ артынънан соьле ок келалмайман? Сенинъ уьшин янымды береекпен», – деди.
38 Иса: «Меним уьшин янынъды береексинъме? Сага дурысын айтаман: кораз кышкырганша, Меннен уьш кере басынъды алаяксынъ», – деп яваплады.
14Иса – Атага йол
1 «Юрегинъизди бир зат та кыйнамасын, – деди Иса. – Аллага ынанынъыз, Мага да ынанынъыз. 2 Атамнынъ юртында турмага орын коьп эм сизге орын аьзирлемеге бараман. Солай болмаса, сизге айтар эдим. 3 Барып сизге орын аьзирлеекпен, сонъ тагы да келип, сизди, Мен болган орында болынъыз деп, Оьзимнинъ касыма алаякпан. 4 Мен бараяк орыннынъ йолын билесиз».
5 Тома: «Раббий! Сен кайда бараягынъды билмеймиз, йолды калай билмеге боламыз?» – деди.
6 Иса: «Мен Оьзим – йол, акыйкатлык эм яшав. Мен аркалы болмаса, Ата янына бирев де келмес. 7 Мени таныйтаган болсанъыз, Атамды да танырсыз. Муннан арбатын сиз Оны таныйсыз эм коьргенсиз», – деди.
8 Пилип: «Раббий! Атады бизге коьрсет эм ол бизге тамам болар», – деди.
9 Иса: «Эй, Пилип, не кадер заман Мен сизи мен бирге, а сен Мени танымайсынъма? Мени коьрген – Атады да коьрген. Не уьшин сен: „Атады бизге коьрсет“, – дейсинъ? 10 Аьле Меним Атада, Атадынъ Менде экенине ынанмайсынъма? Сизге айтатаган соьзлерди Мен Оьз эрким мен соьйлемеймен; Менде яшайтаган Ата ислерин Оьзи этеди. 11 Мага ынанынъыз: Мен – Атада эм Ата – Менде, бир де болмаса болган ислерден иман этинъиз. 12 Сизге дурысын айтаман: Мага иман этуьвши Мен эткен ислерди оьзи де этер, булардан да уьйкен ислер этер, неге десе Мен Атамнынъ янына кайтаман. 13 Ата Улында данъклы болар уьшин, Меним атым ман не тилесенъиз де толтырарман. 14 Меним атым ман Меннен не тилесенъиз, соны этермен.
Кие Рух акындагы ант
15 Эгер дейим сиз Мени суьетаган болсанъыз, Меним парызларымды толтырып бараяксыз. 16 Мен Атадан тилермен, Ол да сизге аьр дайым сиз бен бирге болаяк баска Юбантувшы берер. 17 Ол – акыйкатлык Рухы. Дуныя Оны кабыл этип алмайды, неге десе Оны коьрмейди эм танымайды. Тек Оны таныйсыз, неге десе Ол сиз бен яшайды эм ишинъизде болаяк. 18 Мен сизди етим калдырмаспан. Мен сизге кайтарман. 19 Бираздан дуныя Мени энди коьрмеек, тек сиз Мени коьреексиз. Мен яшаганым уьшин, сиз де яшаяксыз. 20 Сол куьн Мен Атамда, а сиз Менде эм Мен сизде болганымды анъларсыз. 21 Меним парызларымды алып, оларды толтырган, Мени суьеди. Мени суьйгенди Атам да суьер, Мен де суьермен, ога Оьзимди коьрсетермен», – деди.
22 Сол заманда Юда – Искариот тувыл: «Раббий, неге Оьзинъди дуныяга коьрсетпей, тек бизге коьрсетеек боласынъ?» – деп сорады.
23 Иса: «Мени ким суьйсе, сол Меним айтканымды толтырар, эм оны Атам суьер. Сол аьдемге келермиз эм оны ман бирге яшармыз. 24 Мени суьймеген айтканларымды этпейди. Сиз эситетаган соьзлер Меним соьзлерим тувыл, Мени йиберген Атадынъ соьзлери.
25 Мен бу затларды сиз бен бирге болган вакытта айттым. 26 Атам Меним атым ман йибереек Юбантувшы – Кие Рух – сизди баьри затка да уьйретер, сизге айтканларымнынъ баьрисин де эсинъизге туьсирер. 27 Мен сизге тынышлык калдыраман. Оьзимнинъ тынышлыгымды сизге беремен. Мен дуныя бергендей бермеймен. Юрегинъиз тынышсызланмасын, коркпасын! 28 Сиз „Мен кетеятырман эм яне сизге кайтаякпан“ дегенимди эситкенсинъиз. Эгер Мени суьйген болсанъыз, Атага бараятырганыма суьйинер эдинъиз, неге десенъиз Атам Меннен уллы. 29 Мен айткан ислер толган вакытта, Мага ынанарсыз деп, сизге баьри заттынъ акында эртерек айттым. 30 Энди сиз бен коьп соьйлеспеекпен, неге десе бу дуныядынъ басшысы келеятыр. Онынъ Менде бир заты йок. 31 Тек дуныя билмеге тийисли: Мен Атамды суьемен эм Ол не буйырган болса, соны толтыраман. Турынъыз, энди бараяк!» – деп яваплады.
15Юзим тереги мен бутаклар
1 «Мен – акыйкат юзим терегимен, а Атам – юзимши, – деп айтты Иса. – 2 Ол Менде болган емиссиз бутаклардынъ баьрисин кеседи, а емис берген аьр бутакты, тагы да емисли болсын деп, тазалайды. 3 Айткан соьзим аркалы энди тазасыз. 4 Мага байланып калынъыз, Мен де сизге байланып каларман. Бутак юзим терегине байланып калмаса, оьзи оьзиннен емис бералмас. Солай ок сиз де Мага байланып калмасанъыз, емис бералмассыз. 5 Мен – юзим тереги, а сиз – бутаклары. Ким Мага байланып калса эм Мен ога байланып калсам, ол коьп емис берер, неге десе Менсиз бир зат та эталмассыз. 6 Ким Мага байланып калмаса, бутактай, тыска атылар эм курар. Ондай бутакларды йыядылар эм отка атып ягадылар. 7 Эгер Мага байланып калсанъыз эм Меним соьзлерим сизде калса, сол заманда тилеген не затынъызды да аларсыз. 8 Эгер сиз коьп емис аькелип, Меним сокталарым болсанъыз, сонда Меним Атам данъкланар.
9 Атам Мени суьйгенше, Мен де сизди суьемен. Меним суьйимимде калынъыз. 10 Мен Атамнынъ парызларын толтырып, Онынъ суьйимин алгандай, сиз де Меним парызларымды толтырсанъыз, Меним суьйимимди аларсыз. 11 Меним куванышым сизде болсын эм сизинъ куванышынъыз толы болсын деп, буларды сизге айттым. 12 Мине Меним парызым: Мен сизди суьйгендей, бир биринъизди суьйинъиз. 13 Дослары уьшин янын берген аьдемнинъ суьювиннен уьйкен суьюв йок. 14 Меним сизге буйырганларымды этсенъиз, сиз – Меним досларым. 15 Мен энди сизди кулларым деп атамайман, неге десе кул оьз бийининъ не эткенин билмейди. Керисинше, Мен сизди досларым деп атадым, неге десе Атамнан эситкенлеримнинъ баьрин де сизге билдирдим. 16 Сиз Мени сайламадынъыз, сизди Оьзим сайладым. Барып, емис беринъиз, емисинъиз де дайым калсын деп, сизди сайлап, куллыкка салдым. Меним атым ман Атадан не тилесенъиз, Ол соны сизге берер уьшин эттим. 17 Бир биринъизди суьйинъиз – Меним сизге парызым сол.
Дуныядынъ коьрип болмавы
18 Эгер дуныя сизди коьрип болмаса, билинъиз: ол сизден алдын Мени коьрип болмаган. 19 Сиз бу дуныядан болсанъыз, дуныя оьзиннен болганларды яратар эди; тек сиз бу дуныядан тувылсыз, Мен сизди дуныядан сайлап айырдым, соны уьшин дуныя сизди коьрип болмайды. 20 „Кул оьзининъ бийиннен уьйкен тувыл“ деген соьзлеримди эсинъизде тутынъыз. Эгер Меним артыма туьскен болсалар, сизинъ артынъызга да туьсееклер; эгер Меним уьйреткенимди толтырган болсалар, сизинъ уьйреткенинъизди де толтыраяклар. 21 Булардынъ баьрин де Меним атым уьшин сизге этееклер, неге десе Мени Йибергенди танымайдылар. 22 Мен келип оларга айтпаган болсам, олардынъ куьналары болмас эди, а энди куьналарын кеширеек бир затлары да йок.
23 Мени коьрип болмаган, Меним Атамды да коьрип болмайды. 24 Мен олардынъ арасында баска бирев де этпеген затларды ислемеген болсам, олардынъ куьналары болмас эди; а энди коьрдилер эм Мени де, Атамды да коьрип болмадылар. 25 Бу, оларга буйырылган Тауратта „Мени бир себепсиз коьрип болмадылар“ деген соьз толсын деп, болды.
26 Мен сизге йибереек Юбантувшы – Атадан шыгатаган акыйкатлык Рухы – келген заманда, Ол Мага шаатлык этер. 27 Сиз де шаатлык этерсиз, неге десе биринши куьнлерден алып Мени мен биргесиз.
161 Мен буларды сизге, йолдан тайманъыз деп, айтаман. 2 Сизди синагоглардан куварлар, аьле ким сизди оьлтирсе, соны ман Аллага куллык этемен деп ойлаяк заман келер. 3 Эне соьйтип этерлер, неге десе Атады да, Мени де танымайдылар. 4 Буларды сизге сонынъ уьшин айттым: ол вакыт еткенде, Меним сол затлар акында соьйлегенимди эсинъизге туьсирерсиз. Буларды сизге эртерек айтпадым, неге десе сиз бен бирге эдим.
Кие Рухтынъ кызмети
5 Энди Йиберуьвшимнинъ янына бараман, тек биринъиз Меннен: „Кайда барасынъ?“ – деп сорамайды. 6 Ама Мен муны сизге айтканнан себеп, коьнъилинъиз кайгыдан толды. 7 Болса да, сизге акыйкатты айтаман, Меним кетуьвим сизинъ хайырынъыз уьшин. Эгер Мен кетпесем, сизге Юбантувшы келмес, а кетсем, Оны сизге йиберермен. 8 Ол келип, дуныядагыларга куьна, туврашылык эм Алладынъ оькими акында янъылыс ойлаганларын коьрсетер: 9 Куьна акында янъылдылар, неге десе Мага ынанмайдылар; 10 туврашылык акында янъылдылар, неге десе Мен Атама кайтаман эм сиз энди Мени коьрмессиз; 11 Алладынъ оькими акында янъылдылар, неге десе бу дуныядынъ басшысына оьким шыгарылды.
12 Сизге айтаяк коьп затым бар, тек соьле буларга тоьзалмайсыз. 13 Акыйкат Рухы келген заманда, сизди аьр туьрли акыйкатлыкка аькетер. Ол Оьзиннен бир зат та айтпас, Ол не эситсе, соны соьйлеек, болаяк аьллер акында сизге билдиреек. 14 Ол Мени данъклаяк, неге десе Ол Меникин алып, сизге билдиреек. 15 Атама байыр болган баьри зат Мага да байыр. Мине сонынъ уьшин, Рух Меникин алып сизге билдиреек деп, айтаман.
16 Бираздан Мени коьрмеексиз, сонъ тагы да бираздан Мени коьреексиз».
Кайгы суьйинишке айланаяк
17 Онынъ бир кесек сокталары бири-бирине: «„Бираздан Мени коьрмеексиз, сонъ тагы да бираздан Мени коьреексиз“ эм „Мен Атама кайтаман“ деп айткан соьзлерининъ маьнеси не экен? – деп сорастылар. – 18 Бу „бираздан“ деген соьзи мен Ол не айткысы келген экен? Биз Онынъ не акында соьйлегенин анъламаймыз».
19 Иса сонынъ акында сорамага суьйгенлерин анълап: «Бир биринъизден „Бираздан Мени коьрмеексиз, сонъ тагы да бираздан Мени коьреексиз“ дегеним акында сорайсызба? 20 Сизге дурысын айтаман: сиз, оькирип йыларсыз, а дуныя куванаяк. Сиз кайгырарсыз, тек кайгынъыз суьйинишке айланаяк. 21 Кыскаяклыга бала таппага заман келгенде, ол авырыйды, ама бала тувганнан сонъ, кыйналганын мутады, неге десе дуныяга бир аьдем тувганына куванады. 22 Соьйтип сиз де, соьле кайгырасыз, тек Мен сизди тагы да янъыдан коьрермен, бир аьдем де суьйинишинъизди тартып алалмас. 23 Сол куьн Меннен бир зат акында да сорамассыз. Сизге дурысын айтаман: Меним атым ман Атадан не тилесенъиз, Ол сизге соны берер. 24 Эндиге дери Меним атымнан бир зат та тилемегенсиз: тиленъиз эм аларсыз, куванышынъыз толы болсын.
25 Сизге аьр дайым тенълестируьвлер мен соьйледим, ама тенълестируьв кулланмай, Ата акында ашыктан ашык айтаяк заманым келеди. 26 Сол куьн Меним атымнан тилерсиз, Мен сизинъ уьшин Атамнан тилермен демеймен. 27 Неге десе Атам, Алладан шыгып келгениме ынанганынъыз уьшин, Оьзи сизди суьеди. 28 Мен Атадан шыгып, дуныяга келдим; мине энди дуныяды калдырып, Ата янына кайтаман».
29 Сокталары: «Мине соьле Сен ашыктан ашык соьйлейсинъ, тенълестируьв кулланмайсынъ. 30 Соьле биз Сенинъ аьр не затты билуьвинъди эм бирев де Сага сорамага керекпегенин анълаймыз», – дедилер.
31 Иса явапка: «Энди ынанасызба? 32 Мине, аьр кайсынъыз да Мени калдырып, оьз уьйлеринъизге шашылаяк заман келеятыр эм энди келди. Ама Мен ялгыз тувылман, неге десе Атам Мени мен бирге. 33 Муны сизге, тынышлыгынъыз Менде болсын деп, айтаман. Бу дуныяда кайгыларынъыз болар, ама йигиттей болынъыз! Мен дуныяды енъдим!» – деди.
17Исадынъ дувасы
1 Иса буларды айтканнан сонъ, коьзлерин коькке тигип, айтты: «Атам! Саьат етти. Улынъды данъклы эт, Улынъ да Сени данъклы этсин. 2 Неге десе Сен Ога бергенлердинъ баьрине де оьмирлик яшав берсин деп, Ога буьтин аьдемлердинъ уьстине аькимлик бергенсинъ. 3 Оьмирлик яшав да бу: Сени – ялгыз бир акыйкат Аллады – эм Сен йиберген Иса Масихти танысынлар. 4 Сени ерде данъклы эттим, Мага тапшырган исинъди толтырдым. 5 Энди, Атам, дуныя яратылганша Сени мен болган заманымда Менде болган данък пан Мени Оьзинънинъ янынъда данъклы эт.
6 Сен дуныядан Мага берген аьдемлерге Сенинъ атынъды аштым. Олар Сеники эдилер, Сен оларды Мага бердинъ эм Сенинъ айтканларынъды толтырдылар. 7 Сен Мага берген аьр заттынъ да Сеннен болганын энди анълайдылар. 8 Сен айткан соьзлерди оларга еткердим, эм олар кабыл этип алдылар, Мени йибергенинъе ынандылар. 9 Олар уьшин дува этемен: дуныя уьшин тувыл, а Сен Мага бергенлер уьшин дува этемен, неге десе олар Сеники. 10 Меники болган аьр зат та Сеники, Сеникилер де Меники; Мен олар аркалы данъклы болдым. 11 Энди бу дуныяда калмайман, олар болса дуныяда каладылар; Мен де Сага кайтаман. Ай, кие Атам! Оларды – Сен Мага бергенлерди – Оьзинънинъ атынъ ман сакла. Биз бир болгандай, олар да бир болсынлар. 12 Мен олар ман бирге дуныяда болган шакта, Мен оларды Сенинъ атынъ ман саклай эдим. Мага бергенлеринъди коршаладым, Кие Язув толсын деп, йойылмага тийисли аьдемнен баска бири де йойылмады.
13 Соьле Сенинъ янынъа бараман, Меним куванышым толысынша оларда болсын деп, буларды дуныяда айтаман. 14 Оларга Сенинъ соьзинъди еткисттим. Дуныя оларды коьрип болмайды, неге десе Мен бу дуныядан болмагандай, олар да бу дуныядан тувыллар. 15 Оларды дуныядан ал деп тувыл, яманнан+ 17:15* Яман: ибилис. сакла деп дува этемен. 16 Мен бу дуныядан болмагандай, олар да бу дуныядан тувыллар. 17 Оларды акыйкатлык аркалы Оьзинъе байыр эт: Соьзинъ – акыйкат. 18 Сен Мени дуныяга йибергендей, Мен де оларды дуныяга йибердим. 19 Оьзлери де акыйкат пан Сага байыр болсынлар деп, Оьзимди олар уьшин Сага багыслайман.
20 Тек олар уьшин тувыл, олардынъ соьзлери мен Мага ынанаяк аьдемлер уьшин де дува этемен. 21 Атам, Сен Мени мен, Мен Сени мен бир болгандай, олар да бир болсынлар. Мени Сен йибергенинъе дуныя ынанар уьшин олар бизи мен бир болсынлар. 22 Сен Мага берген данъкты оларга, Биз бир болгандай, олар да бир болсынлар деп, бердим. 23 Мен оларда, Сен Менде. Олар толы бирликке етсинлер, Мени йибергенинъди эм Сен Мени суьйгендей оларды да суьйгенинъди дуныя билсин. 24 Атам, Мага бергенлеринъ Мен болган ерде Мени мен бирге болып, Сен Мага берген данъкты коьрсинлер деп тилеймен, неге десе Мени дуныя яратылганга дейим суьйгенсинъ. 25 Аьдил Атам! Дуныя Сени таныган йок. Мен таныдым, олар да Мени Сен йибергенинъди билдилер. 26 Сен Мени суьйгендей, олар да баскаларды суьйсинлер эм Мен оларда болайым деп, Сенинъ атынъды оларга билдирдим эм тагы да билдиреекпен».
18Иса ысланады
1 Бу соьзлерди айтканнан сонъ Иса сокталары ман Кедрон оьзенининъ аргы ягына шыкты да сондагы бавга кирди. 2 Оны саткан Юда да сол ерди билетаган эди. Неге десе Иса сокталары ман сонда тез-тез йолыгыса эди. 3 Юда да, оьзи мен бирге бир боьлик аскершиди эм дин куллыкшылары ман парисейлер йиберген саклавшыларды алып, бавга келди. Олардынъ колларында пинарлар, шыраклар эм савытлар бар эди.
4 Иса оьзине болаяк аьр затты билип, алдыларына шыгып: «Кимди излейсиз?» – деди.
5 «Назаретши Исады», – деп явап бердилер.
Иса: «Ол Мен», – деди.
Ога кыянат этуьвши Юда да олар ман эди. 6 Иса: «Ол Мен», – дегенде, олар артка тайып, ерге йыгылдылар.
7 Ол тагы да: «Кимди излейсинъиз?» – деп сорады.
Олар: «Назаретши Исады», – дедилер.
8 Иса явап берип: «Мен сизге, „Ол Мен“ деп, айттым да. Эгер Мени излей болсанъыз, койынъыз буларды, кетсинлер». 9 Иса «Сен Мага бергенлердинъ бирисин де йойтпадым» деген соьзи толтырылар уьшин солай айтты.
10 Янында кылышы болган Шимон Петер оны кыныннан шыгарып, бас дин куллыкшыдынъ кулынынъ кулагын шабып алды.
11 Иса Петерге: «Кылышынъды кынына сал! Мага Атам берген аякты+ 18:11* „Аяк“ мунда азап шегуьвдинъ символы. ишпей болмайымма?» – деди.
12 Аскерши боьлиги, боьликтинъ басшысы эм ювыт саклавшылары Исады ыслап байладылар. 13 Оны басында Хананга алып бардылар, неге десе Ханан сол йыл бас дин куллыкшы болган Каяпадынъ кайнатасы эди. 14 Ювыт басшыларына: «Халк уьшин бир аьдемнинъ оьлуьви колай», – деп кенъес берген бу Каяпа эди.
Петердинъ Исадан биринши таювы
15 Исадынъ артыннан Шимон Петер эм тагы да бир сокта бара эдилер. Бу сокта бас дин куллыкшысынынъ танысы болганы уьшин Иса ман бирге бас дин куллыкшысынынъ каралдысына кирди. 16 Петер тыста авыздынъ касында калды, бас дин куллыкшыга таныс болган баска сокта шыгып, эсик саклавшы таьвке мен соьйлести эм Петерди уьйдинъ ишине алып кирди. 17 Эсик саклавшы таьвке кыз Петерге: «Сен де бу Кисидинъ сокталарыннан тувылсынъма?» – деди.
Петер: «Йок», – деди. 18 Сувык болганнан куллар эм каравылшылар от ягып йылынып турдылар. Петер де олар ман бирге турып, ысынатаган эди.
Бас дин куллыкшыдынъ сорав алувы
19 Бас дин куллыкшы Исадан сокталары эм окувы акында сорады. 20 Иса: «Мен дуныяга ашык соьйледим, аьр заман буьтин ювытлар йыйылып турган синагогларда эм Алла уьйининъ каралдысында уьйреттим, ясыртын бир зат та айтпадым, – деп явап берди. – 21 Меннен неге сорайсынъ? Соьйлегенлеримди эситкенлерден сора. Меним не затлар айтканымды олар билерлер».
22 Ол бу соьзлерди айтканда, янында турган саклавшылардынъ бириси ягына шалып: «Сен бас дин куллыкшыга сондай явап неге бересинъ?» – деди.
23 Иса: «Яманлык соьйлеген болсам, соны коьрсет, а дурысын айткан болсам, Мени неге согасынъ?» – деди. 24 Ханан Исады байланып турганлай бас дин куллыкшысы Каяпага йиберди.
Петердинъ Исадан экинши эм уьшинши таювы
25 Шимон Петер йылынып тура берди. Сонда Ога: «Сен де Онынъ сокталарыннан тувылсынъма?» – дедилер.
Ол: «Йок», – деп явап берди.
26 Бас дин куллыкшыдынъ кулларынынъ бириси – Петер кулагын кескен кисидинъ ювыгы: «Бавда олар ман бирге мен коьрген киси тувылсынъма?» – деп сорады.
27 Петер тагы да басын алды, сол саьат кораз кышкырды.
Иса Пилат тоьрединъ алдында
28 Каяпа яныннан Исады Преториумга+ 18:28* Преториум: тоьрединъ уьйи. алып келдилер. Бу эртенъликте болды. Ювыт басшылары, арам болмаяк, Пасха асын ишпеге амалымыз болсын деп, Преториумга кирмедилер. 29 Пилат олардынъ янына шыгып: «Бу кисиди не уьшин айыплайсыз?» – деп сорады.
30 Олар явапка: «Ол яманлык этуьвши болмаса, Оны сага ыслап бермес эдик», – дедилер.
31 Пилат: «Оны оьзинъиз алынъыз, йорыгынъызга коьре оьким шыгарынъыз», – деди.
Ювыт басшылары: «Биревди де оьлтирмеге эркинлигимиз йок», – дедилер.
32 Бу Исадынъ кайдай оьлим мен оьлеегин анълатып, айтылган соьзи толар уьшин болды.
33 Сонда Пилат яне Преториумга кирди, Исады шакырып: «Ювыт патшасы сенсинъме?» – деди.
34 Иса: «Муны оьзинъ айтасынъма яде Меним акымда сага баскалар айттыма?» – деди.
35 «Мен ювытпан ма? – деп яваплады Пилат. – Сени мага халкынъ эм бас дин куллыкшылар бердилер. Не зат эткенсинъ?»
36 Иса: «Меним Патшалыгым бу дуныядыкы тувыл: эгер Патшалыгым бу дуныядыкы болса, кызметшилерим Мени ювыт басшыларынынъ колларына бермес уьшин куьресер эдилер, ама энди Патшалыгым ердеги тувыл», – деди.
37 Пилат: «Соны ман, Сен Патшасынъма?» – деди.
Иса: «Сен айткандай, Мен патша. Мен акыйкатлык акында шаатлык этуьв уьшин тувганман эм дуныяга да сонынъ уьшин келдим. Акыйкатлык яклы аьр ким Меним давысымды эситеди», – деп яваплады.
38 Пилат: «Акыйкатлык деген ол не ди?» – деп сорады.
Бу соьзлерди айтканнан сонъ тагы да ювытлар алдына шыгып: «Мен бу Аьдемнинъ бир терислигин де таппайман. 39 Ама сизде бир аьдет бар, Пасха байрамына багыслап, мен сизинъ уьшин тутнактан бир аьдемди босатпага тийислимен. Сизге „Ювыт Патшасын“ босатканымды тилейсизбе?» – деди.
40 Баьриси де яне кышкырысып: «Оны тувыл, Бараббады босат!» Барабба йолбасар эди.
19Иса оьлимге бериледи
1 Сонъ Пилат Исады ыслап камышыламага буйырды. 2 Аскершилер шоькирли коьгем бутакларыннан таж оьрип, Исадынъ басына салдылар, Ога карагошкыл-кызыл аба кийдирдилер. 3 Ога ювыкласып: «Яшасын Ювыт Патшасы!» – деп, ягына шала эдилер.
4 Пилат яне тыска шыгып, оларга айтты: «Мине, Онда эш бир айып таппаганымды билдируьв уьшин, Оны сизинъ алдынъызга шыгараман».
5 Сол заманда, басына шоькирли таж эм карагошкыл-кызыл аба кийип, Иса тыска шыкты. Пилат: «Мине сосы Киси!» – деди.
6 Бас дин куллыкшылар эм саклавшылар Исады коьрип: «Кашка керинъиз Оны!» – деп кышкырдылар.
Пилат: «Оны оьзинъиз алынъыз да керинъиз, неге десе Онда бир айыплык та таппайман!» – деди.
7 Ювытлар: «Бизде йорык бар, сол йорык бойынша Ол Оьзин Алладынъ Улы деп санаганы уьшин, оьлмеге тийисли».
8 Пилат бу соьзлерди эситкеннен сонъ тагы да бек коркты.
9 Ол тагы да Преториумга кирип Исадан: «Сен кайдансынъ?» – деп сорады.
Иса ога явап бермеди.
10 Пилат: «Сен мени мен соьйлемессинъме? Сени босатпага да, кашка кермеге де эркинлигим болганын Сен анъламайсынъма?» – деп сорады.
11 Иса: «Эгер дейим сага йогардан берилмеген болса, Меним уьстимнен эш бир эркинлигинъ болмаяк эди. Соны уьшин Мени сага сатканнынъ куьнасы сеникиннен де уьйкен», – деп яваплады.
12 Сонъ Пилат Оны босатпага каьрледи, ама ювытлар: «Оны босатсанъ, сен кесардынъ+ 19:12* Кесар: урым императоры. досы тувылсынъ. Оьзи оьзин патша деп атаган аьр ким – кесардынъ душпаны», – деп кышкыра эдилер.
13 Пилат бу соьзлерди эситкеннен сонъ, Исады тыска шыгарды эм Литостротон+ 19:13* Литостротон: тас майдан. – еврейше Габбата – деп аталган ерде болган оьким шыгарув орынга олтырды. 14 Сол куьн Пасха байрамы алдындагы юма куьн алтыншы саьат+ 19:14* Алтыншы саьат: саьат 06:00 яде 12:00. эди. Пилат ювытларга: «Мине Патшанъыз!» – деди.
15 Олар кышкырдылар: «Аькет Оны! Ал Оны, кашка кер!»
Пилат: «Патшанъызды керейимме?» – деп сорады. Бас дин куллыкшылар: «Бизим кесардан баска патшамыз йок!» – деп явап бердилер. 16 Сонъ Пилат Исады, кашта керилсин деп, оларга тапшырды. (Аскершилер) Исады алып кеттилер.
Исады кашка керуьв
17 Оьзининъ кашын коьтерип, Иса шахардан шыгып, еврейше Голгота – Бас суьек – атлы ерге келди. 18 Сонда Исады эм Оны ман бирге тагы да эки кисиди эки янына, а Исады ортага салып, кашка кердилер. 19 Пилат язув яздырып, оны каштынъ уьстине какпага буйырды. Онда «Назаретши Иса – Ювыт Патшасы» деп, язылган эди. 20 Сол язувды коьп ювытлар окыды, неге десе Иса керилген ер шахарга ювык эм де еврейше, грекше эм латынша язылган эди. 21 Ювыт бас дин куллыкшылары Пилатка: «„ Ювыт Патшасы“ деп тувыл, а „Ол Оьзи: Мен Ювыт Патшасыман, дейди“ деп яз», – дедилер.
22 Пилат: «Мен не язган болсам, яздым», – деп явап берди.
23 Аскершилер Исады кашка кергеннен сонъ, Онынъ кийимлерин алып, аьр аскершиге бир уьлис этип, доьртке боьлдилер. Исадынъ узын коьйлегин де алдылар. Коьйлек тигиссиз, басыннан тутас токылган бир кийим эди. 24 Соьйтип, олар бирбирисине: «Муны йыртпаяк, а сыбага салайык, кимге туьсер», – дедилер.
Бу: „Кийимлеримди боьлистилер эм абам уьшин сыбага тасладылар“, – деген Кие Язув толар уьшин болды. Аскершилер язылганды толтырдылар.
25 Иса керилген каштынъ янында анасы, анасынынъ синълиси, Клеопадынъ хатыны Марьем эм магдалашы Марьем тура эдилер. 26 Иса, анасын эм сонда турган суьйикли соктасын коьрип, анасына: «Мине бу улынъ!» 27 А соктасына: «Мине бу ананъ!» – деди.
Сол заманнан алып сокта Исадынъ анасын оьз уьйине алды.
Исадынъ оьлими
28 Сонъ Иса, аьр не зат энди тамам болганын билип, Кие Язув толар уьшин: «Сувсадым», – деди. 29 Сонда ашыган шагыр ман толган шоьлмек туры эди. Аскершилер губкады шагырга малып, иссоп+ 19:29* Иссоп: оьсимликтинъ аты. таякка тагып, Онынъ авызына аькеттилер. 30 Иса шагырды ялап карады: «Тамам болды!» – деди, басын ийди, ян берди.
31 Сол куьн юма куьн болганлыктан, ювыт басшылары илеслерди шабат куьнде кашта калдырмас уьшин – ол шабат куьни айлак маьнели куьн болган себепли – Пилаттан, сыйракларын сындырып, илеслерин тасламага тиледилер. 32 Сонъ аскершилер келип, Иса ман бирге кашка керилгенлерден бириншисининъ де, экиншисининъ де сыйракларын сындырдылар. 33 Исадынъ янына келгенде, Онынъ оьлгенин коьрип, сыйракларын сындырмадылар. 34 Ама аскершилердинъ биреви суьнъги мен Онынъ янбасына сукты эм тезден оннан кан ман сув акты. 35 Муны коьрген киси шаатлык эткен, онынъ шаатлыгы тувра эм ол туврасын айтканын биледи. Сиз ынанар уьшин шаатлык этеди. 36 Бу баьри зат, «Онынъ эш бир суьеги сынмас» деген Кие Язув толар уьшин болды. 37 Кие Язувлардынъ баска бир еринде «Олар суьнъги сугылганга караяклар» деп те язылган.
Исады кабырга салув
38 Сонъ, Исадынъ соктасы болган, ама ювыт басшыларыннан коркып, муны ясырып турган араматияшы Юсуп, Пилаттан Исадынъ илесин алмага ызын сорады. Пилат ызын берди. Юсуп барып Исадынъ илесин каштан алды. 39 Озган кеше Иса янында болган Никодим де келди, оьзи мен юз литрага+ 19:39* 100 литра: 33 литрге тенъ. ювык мир мен алоэ+ 19:39* Мир эм алоэ: оьликлерге ягылган аьруьв ийисли майлар. аькелди. 40 Соьйтип олар, Исадынъ илесин алып, оны аьруьв ийисли майлар ягылган кетен кумашка орадылар: ювытлардынъ кабырга салув аьдети сондай эди. 41 Иса кашка керилген ерде бир бав эм бавда аьле де эш бирев орынластырылмаган кабыр бар эди. 42 Сол куьн ювытлар шабат куьнине аьзирленетаган юма куьни болганы уьшин Исады сонда койдылар, неге десе кабыр ювыкта эди.
20Исадынъ тирилуьви
1 Юмадынъ биринши куьнинде+ 20:1* Юмадынъ биринши куьни: базар куьн. танъда, аьли де каранъа болган вакытта, магдалашы Марьем кабырга барды эм онынъ алдыннан тас шетке тасланганын коьрди. 2 Ол Шимон Петерге эм Исадынъ суьйген баска соктасына шабып барды: «Раббийди кабырдан алып кеткенлер, Оны кайда салганларын билмеймиз!» – деди.
3 Сонда Петер эм баска сокта кабырга йоьнедилер. 4 Олар экеви де шаптылар, тек экинши сокта Петерди озып, кабырга биринши келди. 5 Ол ийилип кабырдынъ ишине карады, Иса оралган кебинди коьрди, тек кабырга кирмеди. 6 Сонъ онынъ артында калган Петер келип кабырга кирди. Ол да сонда турган кебинди эм Исадынъ басына байланган явлыкты коьрди. Явлык, кебин турган ерде болмай, баска бир ерде оьз алдына буькленип ятыр эди. 8 Сол заманда биринши болып келген баска сокта да кабырдынъ ишине кирди. Ол коьрди эм ынанды. 9 Олар, Иса оьлилерден тирилип турмага керек деген Кие Язувды, энди де анъламайтаган эдилер.
Иса магдалашы Марьемге коьринеди
10 Сонъ сокталар уьйге кайтып келдилер. 11 Марьем кабырдынъ тысында йылап турды. Йылай, ийилип, кабыр ишине карады 12 эм ак кийген эки маьлекти коьрди. Олардынъ бириси Исадынъ илеси яткан ерде бас янында, экиншиси аяк бетинде олтыра эди. 13 Маьлеклер ога: «Хатын! Неге йылайсынъ? Кимди излейсинъ?» – дедилер.
Ол: «Раббийимди алып кеткенлер, Оны кайда салганларын билмеймен», – деди.
14 Муны айтып, айланып артына караганда, Исадынъ турганын коьрди, ама Онынъ Иса экенин анълалмады. 15 Иса: «Хатын! Неге йылайсынъ? Кимди излейсинъ?» – деди.
Марьем Оны бавшы деп ойлап: «Бийим! Сен Оны шыгарган болсанъ, кайда салганынъды айт, мен Оны алып кетермен», – деди.
16 Иса: «Марьем!» – деди.
Ол артына айланып, еврейше: «Раббуни!» – деди. Раббуни «устаз» деген маьнеде.
17 Иса: «Мени ыслама, Мен аьли де Атам янына коьтерилмегенмен, а сен кардашларыма барып, оларга айт: „Оьзимнинъ Атам эм сизинъ Атанъыз янына, Оьзимнинъ Аллам эм сизинъ Алланъыз янына коьтерилемен“», – деди.
18 Магдалашы Марьем кетти эм сокталарга: «Мен Раббийди коьрдим, Ол мага мине сосыларды айтты», – деп билдирди.
Иса сокталары ман йолыгады
19 Юмадынъ биринши куьнининъ кешесинде сокталар ювыт басшыларыннан коркып, эсиклерди киртлеп, йыйылып турган вакытта, Иса келип кирди; ортага шыгып, оларга: «Сизге тынышлык!» – деди.
20 Муны айтканнан сонъ, Ол оларга колларын эм янбасын коьрсетти. Сокталар Раббийди коьрип кувандылар. 21 Сонъ Иса оларга тагы да бир айтты: «Тынышлык сизге! Атам Мени йибергендей этип, Мен де сизди йиберемен». 22 Муны айтып, Иса олардынъ уьстине солык берип: «Кие Рухты кабыл этинъиз. 23 Кимнинъ куьналарын кеширсенъиз, соныкы кеширилер, кимдикин кеширмесенъиз, соныкы кеширилмеген болып калар», – деп косты.
Иса эм Тома
24 Он экидинъ бириси Эгиз деп аталатаган Тома, Иса келгенде, сол ерде олардынъ арасында йок эди. 25 Баска сокталар ога: «Биз Раббийди коьрдик!» – дедилер.
А Тома: «Онынъ колларындагы шуьй яраларын коьрмей, шуьй яраларына бармагымды тыгып, янбасына колымды тийдирип карамай, ынанмам», – деди.
26 Бир юмадан сонъ Исадынъ сокталары тагы да уьйге йыйылдылар, Тома да олар ман эди. Эсиклер киртли эди, ама Иса кирип келди, олардынъ ортасына шыгып: «Тынышлык сизге!» – деди. 27 Сонъ Томага айтты: «Бармагынъды мунда соз эм меним колларымды кара, колынъды соз да Меним янбасыма тийдир. Имансыз болмай, иманлы бол!»
28 Тома явапка: «Раббийим эм Аллам!» – деди.
29 Иса: «Сен мени коьргенинъ уьшин ынандынъ, коьрмей ынанганлар – бактылы!» – деди.
30 Иса сокталары алдында бу китапта язылмаган баска бек коьп аьлемет нышанлар коьрсетти. 31 Ама бу затлар, сиз Исадынъ Алла Улы Масих болганына ынанар уьшин эм, ынанып, Онынъ аты ман яшав алар уьшин язылганлар.
21Иса Тиберия коьлдинъ ягасында
1 Муннан сонъ Тиберия коьлдинъ ягасында Иса сокталарына тагы да коьринди. Коьрингени де булай болды: 2 Шимон Петер, Эгиз деп аталган Тома, Галилеядынъ Кана авылыннан Натанел, Зебедей уллары эм Исадынъ сокталарыннан тагы да экеви бирге йыйылдылар. 3 Шимон Петер: «Мен балык ысламага бараман», – деди.
Йолдаслары: «Биз де сени мен барамыз», – деп токтастылар.
Соьйтип тыска шыгып, кайыкка миндилер, ама сол кеше бир зат та ыслаялмадылар. 4 Танъ атканнан сонъ Иса коьл ягасында турды, тек сокталар Онынъ Иса болганын билмедилер. 5 Ол: «Балаларым, калайды, азык барым?» – деп сокталарыннан сорады.
«Йок», – деп явап бердилер.
6 Сол заманда Иса: «Йылымды кайыктынъ онъ ягыннан тасланъыз эм ысларсыз», – деди.
Олар йылымды тасладылар, балык коьп болганнан себеп, сувдан шыгараялмадылар. 7 Сонда Исадынъ айлак суьйген соктасы Петерге: «Бу – Раббий!» – деди.
Петер тыскы кийимин шешкен эди. «Бу – Раббий!» дегенди эситкенлей, ол, тыскы кийимин кийип, коьлге каткыды. 8 Баска сокталар балыкка толган йылымды тартып, кайык пан юздилер. Олар ягадан узак болмай, эки юз кары+ 21:8* 200 кары = 90 метр. шаклы алыста эдилер. 9 Ягага шыкканда янып турган коьмир отты эм онынъ уьстинде пискен балык пан оьтпекти коьрдилер.
10 Иса: «Энди ыслаган балыкларынъыздан бир нешев аькелинъиз», – деди.
11 Шимон Петер кайыкка минип уьйкен балыклардан толган йылымды ягага шыгарды. Юз элли уьш балык бар эди. Сол кадер балык болганлай да, йылым йыртылмаган эди. 12 Иса оларга: «Келинъиз эм ашанъыз!» – деди.
Сокталардан биреви де, «Сен кимсинъ?» деп, сорамага батпады. Неге десе Онынъ Раббий экенин билдилер. 13 Иса барып, оьтпекти алды эм оларга берди. Сонъ балыкты да берди. 14 Соьйтип Иса, оьлип тирилгеннен сонъ, сокталарына уьшинши кере коьринди.
Иса эм Петер
15 Олар ас ишип болганнан сонъ, Иса Шимон Петерге: «Юнус улы Шимон! Буларга караганда Мени бек суьесинъме?» – деди.
Петер: «Аьше, Раббий! Меним Сени ярататаганымды билесинъ де!» – деди.
Иса: «Козыларымды бак», – деди. 16 Иса экинши кере: «Юнус улы Шимон, Мени суьесинъме?» – деди.
Петер: «Аьше, Раббий! Сени ярататаганымды билесинъ де!» – деди.
Иса: «Койларыма суьруьвши бол», – деди. 17 Уьшинши кайта Иса: «Юнус улы Шимон! Мени яратасынъма?» – деди.
Петер: «Мени яратасынъма?» – деп уьшинши кере соравына мыдахланып, айтты: «Раббий! Сен баьри затты билесинъ. Сени ярататаганымды да билесинъ».
Иса: «Койларымды бак. 18 Сага дурысын айтаман: сен яс заманынъда оьз кайысынъды оьзинъ байлап, кайда суьйсенъ, сонда бара эдинъ, а картайсанъ, баска бирев сени байлап, сен унамаган орынга аькетер», – деди. 19 Иса муны Петердинъ Аллады не туьрли оьлим мен данъклаягын анълатар уьшин айтты. Сонъ: «Меним артымнан кел», – деди.
20 Петер артына бурылып караганда, ызыннан Исадынъ айлак суьетаган соктасы келеятканын коьрди. Ол кешки аста Исадынъ коькирегине ийилип: «Раббий, Сени ким сатаяк?» – деп, сораган сокта эди. 21 Петер оны коьргенде Исага: «Раббий! Оны ман кайтип болаяк?» – деди.
22 Иса: «Мен келгенге дейим онынъ сав болып турувын тилесем де мунда сенинъ не ишинъ бар? Сен Меним артымнан кел», – деди.
23 Соннан сонъ иман кардашларынынъ арасында ол сокта оьлеек тувыл деген соьз яйылды. Ама Иса: «Ол оьлеек тувыл», – демеген эди, тек: «Мен келгенге дейим онынъ сав болып турувын тилесем де мунда сенинъ не ишинъ бар?» – деген эди.
24 Бу ислерге шаатлык берген эм буларды язган сол сокта болады, биз онынъ шаатлыгы дурыс экенин билемиз.
25 Иса булардан баска да коьп туьрли ислер этти. Эгер олар акында бир-бирлеп язылса, язылган китаплар дуныяга да сыймас эди деп, ойлайман.