ЯКУПТЫНЪ ХАТЫ
Янъы Антласувда келтирилген коьплеген Якуп атлы аьдемлердинъ ишиннен бу хатты Исадынъ кардашы, Ерусалимде христиан ямагатынынъ биринши басшысы Якуп язбага болаяк. Тергевшилердинъ бирерлери, бу хат Янъы Антласувды туьзген хатлардынъ эм китаплардынъ баьрисиннен алдын язылганы болады деп санайдылар.
Якуп бу хатты оьзлерининъ динди анълав принциплерин яшавга енъил киргисте алмайтаган христианларга язган. Ол бир затты да калдырмай, христианлар куьнделик яшавда акыллылыктынъ, байлыктынъ эм ярлылыктынъ, соьз юргистуьвдинъ эм яладан яла ягувдынъ, тоьзимликтинъ, дува этуьвдинъ акындагы соравларды караганда, оьзлерин кайтип юргистпеге кереги акында ойланады. Якуптынъ бас ойы сосындай: эгер Аллага ынанувы эткен ислери мен беркитилмей болса, сонда бу ынанув куткарылувга аькетпейди. Ол окувшыларга ким шынтылай да Аллага ынанады, сол, соьзсиз де, Аллага яраткан затты этеди деген ойды беркитип айтады.
11 Алладынъ эм Раббий Иса Масихтинъ кулы Якуптан ювытлардынъ халклар арасында таралып яшаган он эки ырувына салам.
Сынавлар эм азгырувлар
2 Кардашларым, туьрли сынавларга туьскен заманда оларды толы куванышка санап йолыгынъыз.
3 Сизинъ иманынъыздынъ сыналувы оьзинъизде шыдамлыкты оьстиретаганын билесиз,
4 а шыдамлык сизде исин тамамлыкка еткерсин. Соьйтип, сиз бир яртилиги де болмаган кемшиликсиз эм акылбалык аьдемлер боларсыз.
5 Эгер сизинъ кайсы биревинъизге де болсын акыллылык етиспейтаган болса, сол Алладан тилесин. Алла онъ этип, эш бир шуьшлемей, акылды баьрисине береди эм ога да берер.
6 Ким тилейди, сол эш бир шексиз болып, иман ман тилесин, неге десе шекленген аьдем ел мен айландырылып шашыраган денъиз толкынына усайды.
7 Сондай аьдем, Раббийден эш бир зат аларман деп, уьмит этпесин.
8 Сол киси эки акыллы: неди этсе де, баьри затта да сенимсиз.
9 Сансыз кардашымыз Алла алдында оьзининъ йогары аьли мен мактансын.
10 Бай аьдем болса, тек корлык коьрееги мен мактансын, неге десе данъыл шешекейиндей курып кетеек.
11 Куьн тувып, оьз иссилиги мен коьгоьленди курытады, онынъ шешекейи куйылып, ярасыклыгы йогалады. Тап сондай болып, бай аьдем де, оьзининъ ислерин эте турганлай, курып калады.
12 Сынавда шыдаган – наьсипли. Ким сынавдан етимисли оьтсе, сол Раббийден Оьзин суьйгенлердинъ баьрисине бермеге айткан оьмирдинъ тажын алар.
13 Сыналып азгырылатаган бир аьдем де: «Мени Алла азгыртады», – деп айтпасын. Алла Оьзи яманлык пан азгырып болмайды эм эш биревди де азгыртпайды.
14 Аьр бир аьдемди онынъ оьз куьналы талпынувы кызыктырып, сынавга туьсирип, азгыртады.
15 Оннан сонъ талпынувы коьбейип, куьнады тувдырады, а эткен куьнасы дуныяга оьлим аькеледи.
16 Суьйикли кардашларым. адасып олтырманъыз.
17 Баьри ийгиликлер эм баьри кемшиликсиз савгалар йогардан, коькте ярык беруьвши эм Оьзинде бир туьрленислер яде каранъыланувы болмаган Атамыз Алладан келедилер.
18 Ол ыхтыяры бойынша, яратканларынынъ арасында биринши этип, бизди акыйкат соьзи мен тувдырган.
Аллага тынълавшылар
19 Меним суьйикли кардашларым, муны анъланъыз: аьр ким тынъламага аьзир болсын, тек явап кайтармага, ашувланмага да асыкпасын,
20 неге десе аьдемнинъ ашувы Алла суьйген туврашылыкты эттирмейди.
21 Сол себептен ян-якка таралып кеткен яманлыкты эм арамлыкты калдырынъыз да, коьнъилинъизге эгилген, янынъызды куткармага куьши болган Алла соьзин юваслык пан кабыл этип алынъыз.
22 Сол соьзди тек тынълавшылар болып калмай, оны толтырувшылар да болынъыз. Солай этпесенъиз, сиз оьзинъизди алдайтаган боларсыз.
23 Соьзди тынълаган, ама толтырмаган аьдем, биялада оьз бетине караган аьдемге усайды:
24 ол оьзине карап тайганнан сонъ, оьзининъ кайдай болганын сол саьатлей мутады.
25 Ама Алладынъ эркинликти беретаган минсиз йорыгына токтамай эс берген, эситкенин мутпай, сога коьре яшаган аьдем оьзи этетаган ислеринде наьсипли болар.
26 Эгер ким болса да бирев оьзин динши деп санаса, ама оьз тилин тыялмайтаган болса, сол оьзин алдайды эм ондай аьдемнинъ диншилиги бос.
27 Атамыз Алладынъ алдында таза эм минсиз диншилик оьксизлер мен тул хатынлардынъ кыйынлыкларына ярдамласув, дуныя яманлыкларыннан оьзин тазалыкта саклав болады.
2Иман кардашларынъызга бирдей каранъыз
1 Кардашларым, мактавлы Раббийимиз Иса Масихке иман этуьвши болып, эш биревди де айырмай, аьр кимге де бирдей каранъыз.
2 Айтпага, сизинъ ямагат йыйылувынъызга бай кийимли, алтын юзикли аьдем, а онынъ артыннан ярлы эм кирли кийимли бирев келип кирмеге болар.
3 Эгер сиз бай кийимлиге карап, ога: «Кел, бу аьруьв ерге олтыр», а ярлыга: «Сен сонда тур», яде «Меним аягымнынъ касында олтыр», – деп айтсанъыз,
4 сол заманда сиз, айырып карап, тийиссизликти этпейсизбе? Яман ойларынъыз бан оьким шыгарувшыдай болмайсызба?
5 Тынъланъыз, суьйикли кардашларым: Алла бу дуныядынъ ярлыларын, иманда бай болсынлар, Оны суьйгенлерге асабалыкка бермеге ваьде эткен Патшалыгыннан уьлис алсынлар деп, сайламадыма?
6 А сиз ярлыды сансыз эттинъиз. Сизге залымлык эткенлер эм сизди оьким шыгарувшылардынъ алдына тартканлар бай аьдемлер тувылма?
7 Сиз Масихтинъ сыйлы аты ман сувда шомылдырылып тазалангансыз. Соьле сол атты яманлайтаганлар солар тувылма?
8 Эгер сиз уьшини мен де Кие Язувларда белгиленгенше: «Ювыгынъды оьзинъди суьйгендей суьй», – деген патшамыз Алладынъ йорыгын саклайтаган болсанъыз, дурыс этесиз.
9 Эгер сиз бирер аьдемлерге баскалардынъ алдында айырым эс этсенъиз, сонда куьналы боласыз, Таурат йорыгын бузувшыдай шуьшленерсиз.
10 Ким Таурат йорыгынынъ баьрисин саклай турып, тек ялгыз бир талабын этпей куьналы болса, сол буьтин Тауратты бузгандай айыпланар.
11 «Зиналык этпе», – деген, Сол: «Оьлтирме», – деп те айткан. Эгер сен аьелинъе туьз болып, ама биревди оьлтирсенъ, йорыкты бузган боласынъ.
12 Эркинликке аькететаган йорыкка коьре сизге оьким шыгарылаяк. Сиз соны туьсинип, айтынъыз эм исинъизди этинъиз.
13 Ама рагимлик коьрсетпейтаган сол биревлерге оьким де рагимсиз болаяк. Рагимлик оькимнен уллы болып, сонъында енъуьвши болар.
Иман оьзин эткен ислери мен беркитеди
14 Кардашларым, эгер аьдем иманлыман деп айтып, ама иманын коьрсеткен бир ис те этпесе, оннан не пайда? Сондай иман оны куткарарма экен?
15 Эгер дейим (иман) кардашынъ яде карындасынъ кийимсиз эм дайым ассыз болса,
16 сизден бирев ога: «Тынышлык пан барынъыз, йылынынъыз эм ток болынъыз», – деп, тек олардынъ керекли затларыннан эш бир зат бермей, айтканларыннан не пайда?
17 Тек басында болган сондай иман, эгер онынъ ислери болмаса, оьли болады.
18 Ким болса да бирев: «Сенинъ иманынъ бар, меним де ислерим бар», – деп айтар. Мага, эткен ислеринъди болмай, иманынъды коьрсет, а мен оьз ислерим мен иманымды сага коьрсетермен.
19 Сен Алладынъ бир болганына ынанып, ийги этесинъ. Ама кара йинлер де, ынанып, коркканыннан калтырайдылар.
20 Сен билмеге суьесинъме, мыйсыз аьдем, иманнынъ ислери болмаса, пайдасыз экенин?
21 Ислерининъ сонъына коьре тувылма атамыз Ибрагимнинъ акланувы? Ол оьзининъ улы Исхакты курман этилуьвши ерге аькелген.
22 Коьресинъме, онынъ иманы ман ислери айырылувсыз байланыслы болды, эм онынъ иманы ислери мен тамамлыгына етисти.
23 Соьйтип: «Ибрагим Аллага ынанды, Алла да ынанганын туврашылыкка санады», – деген Кие Язув толтырылды эм Ибрагимге «Раббийдинъ йолдасы» деген ат берилди.
24 Коьресизбе, Алла аьдемди тек иманы уьшин болмай, а эткен ислерине коьре аклайды.
25 Соьйтип, шахарга тасаланып кирген исраилшилерди конакка алып, баска йол ман шыгарып ярдамласкан каьхпе Рахав да эткен сол исине коьре акланмадыма?
26 Аьдем шаркы рухсыз оьлидей, иман да эткен иси болмаса оьли болады.
3Тилинъди тый
1 Кардашларым, аранъыздан коьплер (иман ямагатында) окытувшы болмага каьрлемесинлер, неге десе билесиз, бизге, окытувшыларга, баскалардан катырак оьким шыгарылаяк.
2 Баьримиз де коьп янъылыс этемиз. Ким соьзи мен янъылыс этпейди, сол тамамлыкка еткен, оьзин аьр яктан тыйып билген аьдем.
3 Биз атты оьзимизге тынълавлы этер уьшин, ога авызлыкты саламыз. Соьйтип онынъ буьтин шаркын юргистемиз.
4 Яде, мысалыга, кемелерди алып карасак: кайдай уьйкен болсалар да, кайдай куьшли ел эссе де, кемеди юргистуьвши оны бир кишкей алаты ман кайда бурмага суьйсе, сонда аькетеди.
5 Сога усайды аьдемнинъ тили де: ол – кишкей муьше, ама коьп мактанады. Каратага, орманда уллы оьртен кишкей бир йылтыннан басланады да!
6 Тил де – сол ок йылтын. Баска муьшелеримиздинъ арасында туратаган бир яманлык дуныясы. Ол шаркымызды савлай кирлейди, оьзи яханем отыннан тутанып, яшавымыздынъ баьри юрисин куьйдиреди.
7 Аьр туьрли кийик айванды, кусты, йылысатаганды, денъиз айванды аьдем ырувы уьйретип бойсындырады эм де бойсындырды,
8 тек тилди эш бирев де бойсындырып болалмайды. Тил – кепке сыйынмаган, оьлим аькелуьвши увга толган яман зат.
9 Тил мен Атамыз Раббийди мактаймыз эм бу тил мен Аллага усап яратылган аьдемлерди наьлетлеймиз.
10 Бир ок авыздан мактав эм наьлетлев шыгадылар! Кардашларым, бу зат болмага тийисли тувыл.
11 Бир ок булактан таьтли эм ашы сув калай агып шыкпага болады экен?
12 Ынжыр теректе – зейтун, юзим сабагында – ынжыр оьспеге боларма? Соьйтип те тузлы булактан таьтли сув агып болмас.
Уьшини мен акыллы ким?
13 Аранъыздан кайсынъыз акыллы эм анъламлысыз? Сол аьдем ислерин акылдан келетаган юваслык пан эткенин аьруьв яшавы ман коьрсетсин.
14 Эгер юрегинъизде куьншиликтинъ увын эм менменсинуьвди юргистетаган болсанъыз, сонда мактанманъыз эм, акыйкатты ясыраяк болып, оьтирик айтпанъыз.
15 Сондай «акыллылык» еннеттен келмейди, ама ерден, аьдемнинъ яныннан, кара йинлерден басланады.
16 Кайда куьншилик эм менменсинуьв болса, сол ерде нызамсызлык эм аьр туьрли яман ис те болар.
17 Еннеттен келген акыллылык, бас деп, таза, оннан сонъ тынышлыкты суьйген, юмсак, бойсынувшы, рагимликке эм хайырлы ислерге толы, тек айырувшы эм экиюзли болмайды.
18 Ким тынышлыкты туьзеди, сол тынышлык пан шашкан урлыкларыннан туврашылыктынъ емисин орады.
4Аллага бойсынынъыз
1 Эрис-суьрислеринъиз кайдан ды? Сол шаркынъыздынъ муьшелеринде согысатаган куьсевлеринъизден тувылма экен?
2 Сиз бир зат куьсейсиз, ама оны алалмайсыз, соьйтип, аьдем оьлтиресиз, куьнлейсиз, кенем де уьмитинъизге еталмайсыз, соннан эрис-суьрисинъиз. Излеген затынъызды алмайсыз, неге десе сиз (Алладан) тилемейсиз.
3 Тилесенъиз де бир зат алмайсыз, неге десе оны ийгиликке тувыл, тек куьсевлеринъизге кулланмага тилейсиз.
4 Аллага туьз болмаганлар+ 4:4* Аллага туьз болмаганлар: Якуп окувшыларын эрлерине туьз болмаган зинашы хатынларга усатады .! Сосы дуныяга дос болып, сиз, Алла ман карсы туратаганынъызды, аьше, билмейсизбе? Ким сосы дуныяга дос болмага суьйсе, сол Аллага яв болады.
5 Яде Алла бизде яшаткан рухын тап куьнлегенге дейим суьеди деген Кие Язув сизге бос коьринеме?
6 Алла бизге оннан да уьйкен шапагат коьрсетеди. Соны уьшин Кие Язув:
«Алла коькиреклилерге карсы,
А сабырларга шапагатын коьрсетеди», – деп айтады.
7 Соннан себеп Аллага бойсынынъыз, ибилиске карсылыгынъызды коьрсетинъиз, сол заманда ибилис сизден кашар.
8 Аллага ювык болынъыз, эм Ол сага ювыклар. Куьналылар, колларынъызды ювынъыз, эм сиз, экиакыллы болганлар, юреклеринъизди тазаланъыз.
9 Мыдах болынъыз, кайгырынъыз, оькирип йыланъыз. Куьлкинъиз йылавга айлансын, а суьйинишинъиз – кайгыга.
10 Алладынъ алдында сабырланынъыз, эм Ол сизди коьтерер.
11 Кардашлар, бир биринъиздинъ акында яман айтпанъыз. Ким оьзининъ кардашын яманлайды яде шуьшлейди, сол Таурат Йорыгын да яманлап шуьшлейди. А эгер дейим сен Тауратты шуьшлей болсанъ, оны толтырмайсынъ, ога оькимши боласынъ.
12 Ама кимди куткармага, а кимди шуьшине еткермеге керегин белгилейтаган тек Бирев бар. Ол (Алла) – Йорыкты Шыгарувшы эм Оькимши. А сен, оьзинънинъ ювыгынъа оьким шыгаргандай, ким болгансынъ?
Бос мактанувлар
13 Энди тагы да сосы зат акында ойланъыз. Сиз: «Буьгуьн яде эртен биз биршемекей шахарга бараякпыз, йыл узагы онда сатув-алув ман каьр шегеекпиз», – дейсиз.
14 Оьзинъиз эртенъги куьн сизге не аькелеегин билмейсиз. Суьйткенде, яшавынъыз не ди? Биразга коьринип, сонъ йок болган бувга усайсыз.
15 Сизге баскаша соьйлемеге керек эди: «Раббий онъын берсе, яшаякпыз эм муны-муны этеекпиз».
16 Сиз болсанъыз мактанып коькирексийсиз. Сондай мактанувлардынъ баьриси де яманлык.
17 Суьйткенде, ким ийгиликти кайтип этпеге керегин биле турып, этпесе, сога – куьна.
5Байлар, сак болынъыз!
1 Энди сизинъ акынъызда, байлар. Йыланъыз, басынъызга келеек баьлелер уьшин оькирип йыланъыз!
2 Байлыгынъыз ширип калган, кийиминъиз де куье мен едилген,
3 Алтынынъыз эм куьмисинъиз де тотласкан. Сол тот сизге карсы шаат болаяк эм, оттай, шаркынъызды куьйдиреек. Сиз бу ахыр куьнлерге байлык йыйгансыз.
4 Кырларынъызда аслык йыйган куллыкшыларынъыздан сиз тыйган кыйын ак оьш алмага шакырады. Аслык орувшылардынъ давыслары Куьдиретли Раббийдинъ кулагына еткенлер.
5 Сиз ер уьстинде яшаган заманынъызда байлыкка эм куьсевлерге берилдинъиз. Соьйтип сойылаяк куьнинъизге оьзинъизди беслединъиз!
6 Сиз туврашыларга оьким шыгарып, оларды оьлтиресиз. Олар сизге карсы шыкпайдылар.
Шыдамлы болынъыз
7 Кардашларым, тоьзимлик пен Раббийдинъ келуьвин сакланъыз. Карашынъыз ердинъ баалы емисин саклап турган эгиншиге. Ол, эрте эм кеш явган ямгырларды тоьзимлик пен саклайды.
8 Сиз де солай тоьзимли эм даянышлы болынъыз. Раббийдинъ келееги энди ювык.
9 Шуьшленмес уьшин, кардашлар, бир биринъиз акында шагынманъыз; каранъыз, Оькимши капы алдында!
10 Сизге Раббийдинъ аты ман соьйлеген пайхамбарлардынъ азап шеккенде коьрсеткен тоьзимлиги дайым да коьрим болсын.
11 Эсинъизде тургыстынъыз, шыдамлыларды бактылы деп санаймыз. Аюптынъ шыдамлыгы акында эситкенсиз. Сонъында Раббий ога калай эткенин де билесиз. Неге десе Раббий бек юмсак юрекли эм рагимликке толы.
12 Энъ де маьнелиси, кардашларым, не коьк пен, не ер мен, не баска зат пан ант этпенъиз; «аьше» дегенинъиз уьшини мен де «аьше» болсын, «йок» дегенинъиз де туврасы ман «йок» дегенди билдирсин. Сол заманда сизге оьким шыгарылмас.
Дувадынъ куьши
13 Аранъыздан ким болса да бирев азап шеге болса, дува этсин; суьйине болса, зикирлер шалсын.
14 Авырган болса, иман ямагатынынъ тамадаларын шакыртып, Раббийдинъ аты ман, оьзининъ уьстине зейтун майын яктырып, дува эттирсин.
15 Иман ман этилген дува авырганды сав этер. Раббий онынъ савлыгын туьзетер. Куьна эткен болса, куьнасы кеширилер.
16 Солай этип, савартылув уьшин куьналарынъыз акында бир биринъизге ашылынъыз эм бир биринъиз уьшин дува этинъиз. Туврашыл аьдемнинъ дувасы бек куьшли эм коьп зат эталады.
17 Ильяс та, биздей, бир аьдем эди. Ама ол, ямгыр болмасын деп, яныплы дува эткенде, уьш йыл эм алты ай кыралда ямгыр эш явмады.
18 Янъыдан дува эткенде, коьктен ямгырлар явдылар, ер де оьзининъ емислерин оьстирди.
19 Кардашларым, эгер биревинъиз акыйкатлыктан тайса, ким болса да бирев ога кайтпага ярдам этсе,
20 куьналыды терис йолдан шыгарган аьдем онынъ янын оьлимнен куткараягын, Аллага онынъ коьплеген куьналарын кеширтеегин билсин.