ИМАНЛЫ ЮВЫТЛАРГА ХАТ
Эрте заманлардан алып христиан аьлимлери арасында бу хаттынъ авторы ким болганы акында бир бири мен келисуьвлик таппанганлар, неге десе автор оьзининъ атын айтпаган. Бир кесеклери, хаттынъ авторы элши Паул деп, санайдылар. Болган уьшин хаттынъ язылув стили эм айырым белгилери Паулдынъ баска хатларына бек те усамайды. Баска тергевшилер авторы Паулдынъ куллыкшыларынынъ бири – Барнаба, яде Аполлос, яде тагы да ким болса да бирев деп, ойланадылар. Бурын христиан динининъ бир окытувшысы айткандай, «Ямагат: мен оны язганман деп, айтпага болаяк эди».
Хаттынъ аты эм туьзилисининъ негизи билдируьвине коьре, хат ювыт христианлары уьшин язылган. Олардынъ конкретли ямагаты кайда болганы белгисиз – Урымда, Ерусалимде, Александрияда яде баска шахарда. Хат янъы оьмирдинъ 60–70-нши йыллардынъ арасында язылмага болаяк.
Автордынъ бас мырады – христиан динининъ ювыт дининнен артыклыгын коьрсетуьв. Соны ман ол оьзи язатаган аьдемлерининъ Масихке сенимли экенин беркитеек болады эм олардынъ ювыт динине сыналув заманда кайтатаганын токтатпага шалысады. Аьвелги заманларда пайхамбарлар эм маьлеклер Алладынъ хабарын аьдемлерге билдиретаган болганлар. Соьле болса Иса Масихтинъ – Алладынъ Улы, Кие Куллыкшысы эм оны ман биргесине туьз Курманлыктынъ – заманы келген. Масихтинъ Оьзин курманлыкка аькелуьви ынанганларды оьмирликке куьнадан тазалады.
Масихке келуьв Ога ынанганы ман болады. Эски Антласувда аьдемлердинъ коьплери, оьз уьмитининъ толтырылувын коьрмеселер де, Аллага ынанганларындай, соьйтип те христианлар оьзлерининъ дини уьшин кыйналган заманда да Масихке ынанмага тийислилер.
1Алла Улы баьрисиннен де уллы
1 Алла эрте заманларда пайхамбарлар аркалы коьп кере эм коьп туьрли кеплерде ата-бабаларымызга соьзин билдиретаган эди.
2 Бу сонъгы куьнлерде де Ол Оьз Улы аркалы бизге соьзин билдирди. Улын баьри заттынъ асабасы этип салды, дуныяларды да Улы аркалы яратты.
3 Улы, Онынъ данъкынынъ яркыравы эм келбетининъ толы коьриниси болып, баьри затты Оьзининъ куьшли соьзи мен тутады. Оьзи инсанды куьналарыннан тазалап, уллы Алладынъ бийик тагынынъ онъ янына олтырды.
4 Улы кайгадер маьлеклердикиннен йогары мактавлы атка ие болган болса, сол кадер маьлеклерден уллы болды.
5 Неге десе Алла маьлеклердинъ кайсысына эм кашан: «Сен Меним Улымсынъ, буьгуьн Мен Сени тувдырдым», тагы да: «Мен Ога Ата эм Ол Мага Ул болаяк», – деген?
6 Соьйтип те дуныяга Оьзининъ тувнъгыш Улын йибергенде: «Ога Алладынъ баьри маьлеклери сежде кылсынлар»,
7 а маьлеклер акында: «Маьлеклеримди еллерге, кызметшилеримди ялынлы отка айландыраман», – деп айтады.
8 Ама Улы акында булай айткан: «Сенинъ тагынъ, Алла, оьмир оьмирлерге тураяк; патшалыгынънынь аса-таягы+ 1:8* Аса-таяк: скипетр. дурыслыгынъды коьрсетеек.
9 Сен туврашылыкты суьйдинъ, йорыксызлыкты коьрип болмадынъ. Сол себептен Сага Алла, Сенинъ Алланъ, зейтун майды ягып, сайлап, досларынъа бергениннен коьбирек куванышты савгалады».
10 Тагы да: «Бас деп Сен, Раббий, ердинъ негизин курдынъ, коьклер де Сенинъ колынънынъ иси.
11 Ер эм коьклер йок болып кетееклер, а Сен турганынъша тураяксынъ. Олардынъ баьриси де, кийимдей, тозаяк.
12 Сен, ямышынъды буьклеп салгандай, оларды да буьклеексинъ, баьриси де кийимдей туьрленеек. Тек Сен эш бир заманда да туьрленмеексинъ, Сенинъ оьмиринънинъ де сонъы курымай турар», – деп айтылады.
13 Алла эш бир заманда маьлеклердинъ бирине де: «Мен душпанларынъды аягынънынъ астына салганга дейим онъ янымда олтыр», – деп айтпаган.
14 Маьлеклердинъ баьриси де (Раббийдинъ) кызметин толтыратаган рухлар тувылма? Олар куткарылувды асабага алаякларга куллык этпеге йиберилгенлер.
2Эситкенимизге сак болмага керекпиз
1 Сол себепли биз туьз йолдан таймас уьшин, айлак та бек эс берип, эситкенимизге сак болмага керекпиз.
2 Неге десе, маьлеклер аркалы билдирилген соьздинъ (Таураттынъ) дурыс экени коьрсетилген, аьр бир туьрли кыянатлык эм тынълавсызлык тийисли язага еткерилген.
3 Солай болса, биз сондай уллы куткарувга эс бермесек, язадан калай куткарылармыз? Сол куткарылувды алдын Раббий билдирген эди, эситкенлер де бизге оны айтып ынандырдылар.
4 Алла оларга косылып, сол куткарылувды аьлемет нышанлар ман, аьжейиплер мен, коьп туьрли куьдиретли ислер мен, Оьз ыхтыяры бойынша Кие Рух пан туьрли савгалар уьлестирип шаатлады.
5 Биз айтатаган алдыда болаяк ер-коькти Алла маьлеклерге бойсындырмаган.
Масих аьдемлерди куткарар уьшин аьдем болды
6 Кие Язувда ким болса да бирев Алладан сораган: «Аьдем не ди Сен ога эс берер уьшин? Аьдем улы да не ди Сен онынъ кайгысын шегер уьшин?
7 Сен оны бир кесек заманга дейим маьлеклерден тоьмен этсень де, мактав эм оьрмет тажын басына салдынъ.
8 Баьри затты аякларынынъ астына салып, ога бойсындырдынь». Алла ога баьри затты бойсындырды, ога бойсындырылмаган эш бир зат та калмады. А биз болсак энди де баьри заттынъ ога бойсынганын коьрмеймиз.
9 Тек Алладынъ шапагаты ман аьдемлердинъ баьриси уьшин оьлсин деп, кыска заманга дери маьлеклерден тоьмен этилген Исады коьремиз. Ама соньында Ол, оьлимди сынаганы уьшин, басына мактав эм оьрмет тажы салынды.
10 Алла баьри затты да яратты, баьрисининъ болувын саклайды. Соьйтип, Ол коьп улларын мактавга етистирер уьшин, олардынъ куткарылувына йолды аьзирлеген Исады, азапты шектирип, тамамлыкка еткермеге тийисли эди.
11 Неге десе Аллага багысланганлар да, олардынъ Аллага багысланувына амал болган Иса да – баьриси бир Атадан. Сол себептен Иса оларга кардашларым деп айтпага уялмайды:
12 «Сенинъ атынъды кардашларыма билдирермен, Сени ямагат ишинде зикир этип мактарман»,
13 Тагы да: «Мен Аллага сенеекпен» эм: «Мине Мен де эм Мага Алла берген балаларым», – деп айтады.
14 Иса «балаларым» дегенлер эт пен каннан яратылган себепли, Оьзи де олар ман бирдей инсан болды. Соьйтип, Оьзининъ оьлуьви мен, оьлимнинъ куьшин юргисткен ибилисти карувсыз этти,
15 оьмир бойы оьлимнен коркканлары уьшин кулдай яшаганлардынъ баьрисин босатты.
16 Шексиз, Иса маьлеклерге ярдам этпейди, а Ибрагимнинъ тувдыкларына ярдамласады.
17 Сонынъ уьшин Исага аьр ягыннан кардашларына усамага керек эди. Соьйтип, Ол Аллага куллык этуьви мен рагимли эм сенимли бас дин куллыкшы болып, халкынынъ куьналарын кеширтуьвши курман болды.
18 Неге десе Иса Оьзи де, сыналып, кыйналганы уьшин, энди сынавларга ушыраганларга ярдам эталады.
3Иса Масих пен Муса пайхамбар
1 Соьйтип, Алла Оьзине байыр этип коькке шакырган кардашларым, биз ашык билдирген иманнынъ Элшиси эм Бас дин куллыкшысы Иса Масихке эс беринъиз.
2 Муса пайхамбар Алладынъ буьтин уьйинде сенимли болгандай, Иса да Оны куллыкка салган Аллага сенимли.
3 Иса, тап уьйдинъ оьзиннен эсе де уьйди салувшыга коьбирек сый этилгендей, Мусадан уллырак мактавга тийисли болды.
4 Аьр бир уьйдинъ оьз курувшысы бар, ама Алла – баьрисининъ де Курувшысы.
5 Муса, айтылаяк соьзлер акында шаатлык этер уьшин, Алладынъ буьтин уьйинде куллыкшы болып сенимли эди.
6 А Масих Алладынъ уьйине аьким Улы болып сенимли. Эгер йигерлигимизди эм мактанган уьмитимизди берк тутсак, сол уьй – бизбиз.
Имансызлыктан оьзинъизди сакланъыз
7 Сонынъ уьшин, Кие Рух айткандай: «Буьгуьн Алладынъ авазын эситсенъиз,
8 шоьлде Оны сынаган куьнинъизде, (ата-бабаларынъыз) козгалган заманда эткендей, юреклеринъизде ийнатлык тувдырманьыз.
9 Аталарынъыз шоьлде мени сынадылар эм тинтип тергедилер. Мен эткен затымнынъ баьрисин кырк йыл коьрип турдылар.
10 Сол себепли Мен сосы несилге ашувландым эм айттым: „Олардынъ юреклери дайым адасады, коьрсеткен йолымды билмейдилер“.
11 Мен ашувымда ант эткен эдим: „Олар мен береек рахатлыкка киреек тувыллар“».
12 Сак болынъыз, кардашлар, эш биревинъизде де, уьшини мен бар болувшы Алладан артка кайтаргандай, яман, имансыз юрек болмасын.
13 Тек, (бу Кие Язувдан) «буьгуьн» деген соьз кашан окылса, аьр куьн сайын бир биринъизди коьнъиллендиринъиз: ким болса биревинъиз, куьнага алданып, ийнат болмасын.
14 Неге десе биз Масихте не бар болса, соннан уьлислимиз. Ялгыз алдынгы сенимимизди ахырына дери берк сакламага керекпиз.
15 Кашаннан бери айтылады: «Буьгуьн Онынъ авазын эситсенъиз, (ата-бабаларынъыз) козгалган заманда эткендей, юреклеринъизде ийнатлык тувдырманъыз».
16 Ким Алладынъ авазын эситип козгалган эди? Мусадынъ пайхамбарлыгы ман Мысырдан шыкканлардынъ баьриси тувылма?
17 Алла кырк йылдынъ бойында кимлерге ашувлы турган? Куьна этип илеслери шоьлде ширип калганлар тувылма?
18 Тек тынълавсыз болганларга болмаса, Алла: «Мен береек рахатлыкка киреек тувыллар», – деп, кимлерге ант эткен эди?
19 Соьйтип, коьремиз, олар иманга келмегенлери уьшин сол рахатлыкка киралмадылар.
4Алладынъ рахатлык акындагы ваьдеси
1 Сол себептен, Алладынъ береек рахатлыгына киреегимиз акындагы ваьдеси куьшин саклайтаган бу заманда, сак болынъыз, эш биринъиз де сол рахатлыктан уьлиссиз калмасын.
2 Биз де, тап солардай, Ийги Хабарды алганмыз, тек олар эситкен соьзди иманы ман кабыл этпегенлери уьшин сол соьзден пайда алмаганлар.
3 А биз, ынанганлар, Алладынъ рахатлыгына киремиз, неге десе Ол айткан: «Мен ашувымда ант эткен эдим: олар мен береек рахатлыкка киреек тувыллар». Онынъ ислери дуныядынъ басында минсизликке еткерилген болсалар да Алла солай айткан эди.
4 А баска бир ерде етинши куьн акында булай айтылады: «Алла, Оьзининъ баьри ислерин токтатып, етинши куьнинде рахатлык тапты».
5 Тагы да бу ерде: «Олар мен береек рахатлыкка киреек тувыллар», – деп айтылады.
6 Соьйтип, кайбиревлерге сол рахатлыкка кирмеге туьседи, тек олардан алдын бу Ийги Хабарды алганлар тынълавсызлыгыннан сол рахатлыкка киралмадылар.
7 Сол себептен, Алла сондай бир коьп заман озганнан сонъ Дауттынъ авызы ман «буьгуьн» деп айтып тагы да бир куьнди белгили этеди. Эртеден айтылгандай: «Буьгуьн Онынъ авазын эситсенъиз, юреклериньизде ийнатлык тувдырманъыз».
8 Эгер Ешу+ 4:8* Ешу – Муса пайхамбардынъ оьлиминнен сонъ онынъ орнын тутып, Исраил халкына басшылык эткен аьдем. оларга рахатлык аькелген болса, Алла оннан сонъ баска куьн акында айтпас эди.
9 Соьйтип Алладынъ халкына, шабат куьниндей+ 4:9* Шабат куьни: юльа аксамнан юма эртеси аксамга дейим заман арасы; ювытлардынъ эш бир ис этпеген сыйлы куьни. , рахатлык куьни калады.
10 Алла Оьз ислерин токтатып, рахатлык тапкандай, Онынъ рахатлыгына киргенлер де, оьз ислерин токтатып, рахатлык табадылар.
11 Солай болып, бизим аьр биримиз де, (бурынгы исраилшилерден) уьлги алып, бойсынмавшы болмас уьшин, сондай рахатлыкка кирмеге белсинли шалыссын.
12 Неге десе Алла соьзи яшайды, куьшин яяды эм эки ягы да кайралган кылыштан оьткир: ол ян ман рухты, муьшелер мен мыйларды бир бириннен айыраяктай теренге ислейди; юрегимиздеги ойларга эм ниетлерге де оьким этеди.
13 Яратылган эш бир затты да Алладан ясырып болмайды, баьриси де Онынъ коьзининь алдында яланъаш эм ашык. Аллага явап береекпиз.
Иса – бас дин куллыкшымыз
14 Сога коьре, Алладынъ Улы Иса коьклерди оьткен, уллы Бас дин куллыкшымыз болганы уьшин, биз ашык билдиретаган иманды берк тутпага керекпиз.
15 Неге десе бас дин куллыкшымыз бизге карувсызлыгымызда языксынмай калмас. Ол, аьр яныннан биздей сыналган, тек куьна этпеген.
16 Солай болганда, биз Алладынь рагимлигин алып, кезуьвинде бизге ярдам этетаган шапагатын табар уьшин шапагатлы Алладынъ тагына йигерлик пен ювыкласып барайык.
51 (Тауратка коьре) аьдемлер арасыннан сайланган аьр бас дин куллыкшы савгалар эм аьдемлердинъ куьналарын кеширтеек курманлар аькелмеге, Алладынъ алдында аьдемлер уьшин куллык этпеге салынады.
2 Ол яхиллик эткенлерге эм адасканларга рагимли болып биледи, неге десе оьзининъ де карувсызлыгы ман куьресетаган аьдем болады.
3 Сол себептен ол халк уьшин де, оьзи уьшин де куьнады кеширтеек курман аькелмеге тийисли.
4 Эш бирев де сол кие исти оьзи оьзине алалмас, сол исти тек бир Алла, Харунды шакыргандай шакырса, этпеге болар.
5 Солай болып, Масих те оьзине бас дин куллыкшысы болув данъкты алмаган, сол исти Ога: «Сен Меним Улымсынъ, буьгуьн Мен Сени тувдырдым», – деген Алла берген.
6 Баска бир ерде: «Сен, Мелкиседектей+ 5:6* Мелкиседек: Ибрагим пайхамбардынъ заманында яшаган эм дин куллыкшысы болган патша. Тауратта Мелкиседектинъ атасынынъ аты айтылмайды, оьзининъ оьлими акында бир зат та язылмаган. Ол оьмирден оьмирге яшайтаган Иса Масихке усайды. , оьмирликке ислеек дин куллыкшысынъ», – дейди.
7 Масих бу дуныяда яшаган вакытында, Оны оьлимнен куткармага куьши болган Аллага, коьтеринки тавыслап эм коьзясларын тоьгип, дува этип, тилеклерин билдирди. Аллады сыйлаганы уьшин, тилеклери эситилип, кабыл этилди.
8 Улы болса да Ол шеккен кыйынлыклары ман Аллага тынълавлы болмага уьйренди
9 эм, тамамлыкка етип, Оьзине тынълавлы болганлардынъ баьриси уьшин оьмирлик куткарылувдынъ булагы болды.
10 Алла Оны, Мелкиседектей, бас дин куллыкшысы болмага сайлады.
Баслапкы окувдан алдыга барынъыз
11 Онынъ акында биз коьп айтпага болаяк эдик, ама сиз тынълаялмай калганынъыз себепли анълатпага кыйын.
12 Заманга коьре сиз окытувшылар болмага тийисли эдинъиз, ама сизге Алладынь соьзлерининъ баслапкы окувларын янъыдан уьйретеек бирев керек. Сизге каты ас тувыл, суьт керек.
13 Анъламлы, суьт пен тамакланганлар, туврашылык акындагы окув яныннан сулыплы тувыллар, неге десе олар янъы тувган балалар.
14 Каты ас болса, тек акылбалыкка етискенлерге тийисли болады: сезимлери тербияланып, олар яманнан яхшыды айырмага уьйренгенлер.
61 Сога коьре, оьлим аькелуьвши ислерден тевбеге кайтып, Аллага сенуьв,
2 сувда шомылдырылып тазаланув+ 6:2* Сувда шомылдырылып тазаланув: Инжилде аьдемнинъ сувда шомылдырылып тазаланувы, онынъ тевбеге туьсип, янъы оьмирде яшап баслаганын анълатады. , кол салув+ 6:2* Куллык этпеге сайланганларды Аллага берер уьшин олардынъ уьстине кол салынады. , оьлилерден тирилуьв эм оьмирлик оьким акындагы уьйретуьвдинъ негизин янъыдан айтып турмай, Масихтинъ баслапкы окувыннан алдыга бараягыньыз, тамамына етиспеге шалысаягынъыз.
3 Алла онъыннан берсе, соны этермиз.
4 Неге десе ким бир кере ярыкландырылып, Алладынъ савгасынынъ татувын сезген, Кие Рухтан уьлисли болган,
5 Алла соьзининъ ийгилигин эм болаяк оьмирдинъ куьшлерин сынаган,
6 ама иманыннан тайган, ондайды янъыдан тевбеге туьсирип болмайды. Неге десе ол, Алладынъ Улын янъыдан кашка керип, буьтин халктынъ алдында маскаралаган бир аьдемдей болады.
7 Ямгыр ман мол сувгарылган, сувды оьзине синъдирип, оны аьдуьвлеп караган кисиге пайдалы онъыс берген топырак Алладан берекет алады.
8 Ама сол топыракта шоькирли коьгемликлер эм тегенеклер оьсетаган болсалар, онынъ эш бир пайдасы болмайды, оны каргыс саклайды, ахырында оны яндырадылар.
9 Ама, суьйиклилерим, солай айтсак та, сиз оннан ийги аьлде болып, куткарылувды тутаягынъызга сенемиз.
10 Алла залым тувыл, сизинъ эткен исинъизди эм Оьзининъ аты уьшин, имандасларынъызга алдын да, соьле де ярдам этип, коьрсеткен суьювинъизди мутпас.
11 Аьр биринъиз де ахырына дери солай шалыскыр болганынъызды коьрсеткенинъизди суьемиз. Соьйтип, уьмит эткен затларынъыз болаягына толы сенуьвинъиз болар.
12 Эриншек болмай, Алла ваьде эткен затларга иман эм тоьзимлик пен ие болганларга усаганынъызды суьемиз.
13 Алла Ибрагимге ваьде эткенде, Ол Оьзиннен йогары эш бир зат болмаганлыктан Оьзи Оьзи мен ант этти.
14 Ол: «Мен сага разылыгымнынъ уьстине разылыгымды косарман, тукымынъды оьлшемсиз коьп этермен», – деп айткан.
15 Эм Ибрагим сабырлык пан саклап турганнан сонъ ваьде этилгенди алды.
16 Аьдемлер оьзлериннен йогары зат пан ант этедилер эм, айтылганды ант пан бегитип, баьри эрисуьвди токтатадылар.
17 Соьйтип Алла, ваьде эткен затларга ие болаякларга мырадынынъ туьрленмеегин коьрсетпеге суьйип, ваьдесин ант пан беркитти.
18 Алла оьтирик айтпага болалмайды. Соьйтип, биз, куткарылар уьшин Ога келгенлер, уллы йигерлик пен алдымыздагы уьмитти берк тутар уьшин, Алла эки туьрленмеек затты (ваьдесин эм антын) кулланды.
19 Бу уьмитимиз янымызды берк тутып, кавыфлардан саклаган кеме темириндей+ 6:19* Кеме темири: якорь. , (Алладынъ уьйиндеги) ябувдынъ аргы ягына (сол уьйининъ энъ кие орнына) оьткерер.
20 Сол ерге, Мелкиседектей, оьмирликке кызмет этуьвши бас дин куллыкшымыз Иса, кирип, бизге де йол ашкан.
7Дин куллыкшы Мелкиседек
1 Салим шахардынъ патшасы болган бу Мелкиседек Алла-Тааладынъ дин куллыкшысы эди. Ибрагим согыстан, патшалардынъ уьстиннен енъуьв тапканнан сонъ, кайтып келеятырган эди. Мелкиседек Ибрагимнинъ алдына шыгып йолыкты эм ога разылыгын билдирди.
2 Ибрагим согыстан тапкан байлыгынынъ оныншы пайын ога уьлиске берди. Бас деп Мелкиседек, атынынъ маьнесине коьре, «туврашылыктынъ патшасы», оннан сонъ онынъ титулы – Салимнинъ патшасы – «тынышлыктынъ патшасы».
3 Мелкиседек атасыз-анасыз, ырувы-асылы да язылмаган, не куьнлерининъ басы, не яшавынынъ сонъы болмай, Алла Улына усаган, оьмирликке дин куллыкшысы болып калады.
4 Коьресизбе, Мелкиседектинъ не кадер уллы экенлигин! Ога атамыз Ибрагим де, согыста тапкан байлыгынынъ оныншы кесегин уьлиске берген.
5 (Баьри исраилшилер) Ибрагим тукымыннан болсалар да, Исраилдинъ Левий ырувыннан дин куллыкшысы болганлар, Таурат парызы бойынша, халктан, олай демеклик оьз кардашларыннан, тапканларынынъ оныншы кесегин алмага кереклер.
6 Ама Мелкиседек, Левий тукымыннан болмаса да, Алла ваьдесин кабыл эткен Ибрагимнинъ тапканларынынъ оныншы кесегин уьлиске алды эм ога разылыгын билдирди.
7 Соьзсиз де, разылыгын берген, алганнан уллы.
8 Оныншы кесекти уьлиске алатаган дин куллыкшылары – оьлеек аьдемлер, ама Мелкиседек акында, «энди де яшайды» деп, шаатлык этиледи.
9 Оныншы кесекти алувшы Левий оьзи де Ибрагим аркалы сол уьлисти Мелкиседекке берген деп айтпага болаяк,
10 неге десе Мелкиседек Ибрагимнинъ алдына шыкканда, Левий аьли де атасы Ибрагимнинъ денинде эди.
Исадынъ янъы дин куллыкшылыгы
11 Таурат Исраил халкына, Левийдинъ тувдыкларынынъ дин куллыкшы болаягына негизленип, берилди. Ама Левий ырувыннан дин куллыкшылары эш биревди де тамамлыкка етистирмедилер. Етистирген болсалар, Харундай куллык этпей, Мелкиседектей куллык этуьвши баска бир дин куллыкшыдынъ келуьви акында айтпага кереги соьле бар ма эди?
12 Эгер дин куллыкшылыгында авыстырув болса, сол заманда Таурат йорыгы да туьрленмеге тийисли болар. 13 Биз акында бу затларды айтатаган Масих, (Левий ырувыннан болмай,) баска ырувдан шыккан эм Онынъ ырувыннан эш бирев де курман этилуьвши ерде кызмет кылмаган эди.
14 Белгили, Раббийимиз Иса Юда ырувыннан шыккан, а Муса бу ырувга карап, дин куллыкшылары уьстиннен эш бир зат айтпаган.
15 Мелкиседектей баска бир дин куллыкшысы шыкканына коьре, биз айткан зат оннан да бек ашык болар.
16 Иса Таураттынъ тукым ман байланыслы парызы бойынша тувыл, а йок болмаяк яшавынынъ куьшине коьре дин куллыкшысы болган.
17 Неге десе мине не айтылган Онынъ акында: «Сен, Мелкиседектей, оьмирликке ислеек дин куллыкшысынъ».
18 Соьйтип, алдынгы парыз, карувсыз эм пайдасыз болганыннан, тайдырылган,
19 неге десе Таурат бир затты да тамамына етистиралмаган; онынъ орнына бизге оннан ийгирек бир уьмит – бизди Аллага ювыкластыраяк уьмит берилди.
20 Бу ис те антсыз болмады! Левий ырувындагылар антсыз дин куллыкшылары болып турадылар.
21 А: «Раббий ант эткен эм ойын туьрлендирмес; Сен оьмирликке ислеек дин куллыкшысынъ», – деген Алладынъ антына коьре Масих дин куллыкшы болган.
22 Бу зат Иса алдынгыдан да ийги антласувды беркитетаганын билдиреди.
23 Баска дин куллыкшылары коьп болганлар, неге десе олардынъ кызмет кылувы оьлим еткенде уьзилетаган эди.
24 Иса болса оьмирликке яшаяк эм соьйтип Онынъ дин куллыкшылыгы дайым да сакланады.
25 Сонынъ уьшин Ол Оьзи мен Аллага ювыкласатаганларды савлай куткармага болады, неге десе оьмирликке яшап, олар уьшин Алладан ялбарып тилейди.
Янъы антласувдынъ бас дин куллыкшысы
26 Иса, бизге кайдай бас дин куллыкшы керек болса, тап сондай эди. Ол – сыйлы, куьнасыз эм минсиз. Ол куьналылардан савлай баскаланады эм коьклердинъ уьстине коьтерилип алынган.
27 Ога, баска дин куллыкшыларындай, аьр куьн сайын алды ман оьзининъ, а оннан сонъ халктынъ куьналары уьшин курман аькелмеге кереклиси йок. Ол Оьзин курман эткенде бир кере эм оьмирликке курман эткен.
28 Таурат кемшиликлери болган аьдемлерди де дин куллыкшы этип салады, ама Алладынъ Таураттан сонъ, ант этип, берген ваьдеси оьмирлик тамамлыкка етискен Улын бас дин куллыкшы этип салды.
81 Айткан затларымыздынъ туьп маьнеси бу: сондай бас дин куллыкшымыз бар. Ол Алладынъ коьктеги уллы тагынынъ онъ янына олтырып,
2 энъ кие орында, инсан этпей, Алла туьзген акыйкат табынув шатырда куллык этеди.
3 Аьр бир бас дин куллыкшы савгалар эм курманлар аькелмеге салынады. Сонынъ уьшин бизим бас дин куллыкшымыз да курман этпеге бир заты болмага тийисли.
4 Эгер дейим Ол соьлеги ерде яшаган болса, дин куллыкшы болмаяк эди, неге десе Таураттынъ буйырыгына коьре курман аькелетаганлар бар.
5 Олардынъ куллык этетаган табынув шатыры – коьктегининъ уьлгиси эм куьлеткиси. Муса шатырды туьзип баслаган заманда, Алла ога: «Кара, аьр затты да сага тавда коьрсетилген уьлгиге коьре туьз», – деп айткан.
6 А соьле Иса олардыкыннан уьйкен куллыкты алган. Тап солай Онынъ Алла ман халкы арасында туьзген антласувы да алдынгы антласувдан ийги, неге десе оннан да ийгирек ваьделерге негизленген.
7 Эгер дейим сол биринши антласув кемшиликсиз болган болса, сонда баска (янъы) антласувдынъ кереклиси йок эди.
8 Ама Раббий, халкын шуьшлеп: «Сондай куьнлер келеятырлар, Мен Исраил халкы ман эм Юда халкы ман янъы антласув туьзермен.
9 Бу антласув Мен олардынъ ата-бабаларын Мысырдан етип шыгарган куьнде олар ман туьзген антласувдай тувыл; неге десе олар Меним антласувымда сенимли турмадылар, Мен де олардан тайдым.
10 Мине сол куьнлерден сонъ Исраил халкы ман этеек антласувым бу: Мен йорыкларымды олардынъ акылына саларман, коьнъиллерине язып коярман. Мен – олардынъ Алласы, а олар Меним халкым боларлар.
11 Ким болса да бирев оьзининъ тувганына яде кардашына: Раббийди бил, – деп айтып уьйретпес, неге десе олардынъ баьриси де, кишкейи-уьйкени болса да, Мени билерлер.
12 Мен олардынъ яман ислерин кеширермен, эткен куьналарын аьле эске алмаспан», – дейди.
13 Раббий бу антласувды «янъы» деп атап, бириншисининъ эскиргенин белгиледи; а сол эскиретаган эм картаятаган зат йогалмага ювык болады.
9Дуныядагы табынув уьй
1 Биринши антласувдынъ да табынув йорыклары эм дуныядагы кие уьйи бар эдилер.
2 Бир шатыр куралган эди. Сонынъ «кие орын» деп аталган биринши боьлмесинде шыраксалгыш, сыпыра эм Аллага багысланган оьтпеклер бар эдилер.
3 Экинши ябувдынъ аргы ягында «энъ кие орын» деп аталган боьлме бар эди.
4 Онда ладан ийис этетаган алтын сыпыра эм аьр ягы алтын ман тысланган антласув сандыгы бар эди. Сол сандыкта ишине манна+ 9:4* Манна: Алла шоьлде бурынгы исраилшилерге ашамага коьктен берген азык (Таурат, Мысырдан Шыгув 16:13-36). куйылган алтын савыт, Харуннынъ буьрленген таягы эм уьстине антласув язылган таслар бар эдилер.
5 Сандыктынъ уьстиндеги «куьна кеширилетаган ер» деп аталган капкашты канатларынынъ куьлеткилери мен ябатаган сыйлы керублардынъ+ 9:5* Керублар: уллы маьлеклер. сынтаслары орынласкан эдилер. Ама соьле сосы затлар акында толы айтпага амал йок.
6 Баьриси де солай куралганнан сонъ дин куллыкшылары шатырдынъ биринши боьлмесине аьр дайым кирип, куллыкларын толтырадылар.
7 А экинши боьлмеге йылда бир кере тек ялгыз бир бас дин куллыкшысы киреди. Ол да оьзи уьшин эм халктынъ билмей эткен куьналары уьшин этилген курманнынъ канын аькелмесе, кирмейди.
8 Соны ман, биринши шатыр туратаган заманда, Кие Рух (коьктеги) кие орынга йол аьле де ашылмаганын коьрсетеди.
9 Бу соьлеги заманга уьлги: Аллага табынувшыдынъ аькелетаган савгалары эм курманлары онынъ ырызын савлай тазалап болалмаягын коьрсетеди.
10 Бу затлар, ялгыз ас-сув эм туьрли ювынувлар акында болып, Алла аьр затты туьзетеек заман келгенге дери куьши болган, денимизди калай юргистпеге керегин ашыклаган йорыклар.
Масихтинъ каны
11 Ама Масих энди келген+ 9:11* Келген: кайбир текстлерде «келеек». яхшылыкларды юргистетаган Бас дин куллыкшы болып келди. Ол, аьдем колы ман ясалмаган эм, туьзин айтканда, бу яратылган дуныядыкы болмаган, дуныядыкыннан уьйкен эм тамам курастырылган шатырдан оьтип кеткен.
12 Масих, текелер мен таналардынъ каны болмай, а Оьз каны ман кие орынга бир кере кирип, бизге оьмирлик куткарувды тапты.
13 (Тауратка коьре) текелер мен бугалардынъ каны эм танадынъ куьли арам болганлардынъ уьстине себилсе, олардынъ денин тазалап, оларды Аллага табынмага тийисли этеди.
14 Солай болса, Масихтинъ каны оннан коьп те пайдалы. Масих оьмирлик Рух аркалы Оьзин, минсиз курмандай, Аллага берген. Онынъ каны, ырызымызды оьлим аькелуьвши ислерден тазалап, бизге уьшини мен бар болувшы Аллага куллык этпеге амал берер.
15 Сол себепли Масих Алла ман халкы арасында янъы антласувдынъ туьзуьвшиси болды. Соьйтип, Алла шакырган аьдемлер Онынъ ваьде эткен яхшылыкларына ие боларлар. Оларды биринши антласувдынъ заманларында эткен куьналарыннан куткарар уьшин Масих, борышымызды тоьлеп, оьлди.
16 Уьшини мен сондай антласув оьсиетке усайды, неге десе оьсиет куьшли болар уьшин алдын оьсиет эткеннинъ оьлимин бегитпеге керек,
17 неге десе оьсиет тек оьлимнен сонъ ярайды. Оьсиет эткен сав болып, оьсиетининъ куьши болмайды.
18 Сол себепли биринши антласув да кансыз куьшке кирмеди.
19 Муса, Таураттынъ аьр бир парызын халкка билдиргеннен сонъ, таналар ман текелердинъ канын сув ман карыстырып, кызыл юнге шырмалган иссоп+ 9:19* Иссоп: оьсимликтинъ аты. байламы ман Таурат китаптынъ эм буьтин халктынъ уьстине себип шыкты.
20 «Бу – Алла мойнынъызга салган антласувды беркиткен кан», – деп айтты.
21 Солай этип, Муса, шатырдынъ да, табынувда кулланылаяк баьри савытлардынъ да уьстине кан сепкиледи.
22 Уьшини мен, Таурат коьп калмай аьр заттынъ да кан ман тазаланувын талаплайды, эм, курман айван каны тоьгилмей, куьналардынъ кеширилуьви де болмайды.
23 Коьктеги затлардынъ уьлгилери сондай курманлар ман тазаланмага керек эдилер. Ама коьктеги затлардынъ оьзлери олардан ийги курманлар ман тазаланмага тийисли болганлар.
24 Неге десе Масих, аьдем колы ман ясалган, акыйкат кие орыннынъ тек бир уьлгиси болган кие орынга кирмеди. Ол, коьктинъ оьзине кирип, биз уьшин Алладынъ алдына барып суьелди.
25 Бас дин куллыкшысы аьр йыл сайын энъ кие орынга оьз каны болмаган канды алып киреди, ама Масих Оьзин кайта-кайта курман этпеге коькке кирмеген.
26 Солай болса, Ол дуныя яратылганнан бери (Оьзин курман этип,) кабат-кабат азап шекпеге тийисли болар эди. Ама Ол Оьзин курман этуьви мен бир кере оьмирлердинъ ахырында куьнады йок этпеге келди.
27 Аьдемлердинъ кысмети бир кере оьлип, сонъ оькимнинъ алдында турувы болгандай,
28 Масих те, коьплердинъ куьналарын Оьзине алар уьшин, Оьзин бир кере курман эттирди. Ол экинши кере болса куьналарды Оьзине алар уьшин болмай, Оны саклайтаганларды куткарар уьшин келеек.
10Иса Масих – ахыр курман
1 Тауратта тек келеектеги яхшылыклардынъ куьлеткиси бар, сол ислердинъ акыйкат келбети йок. Сога коьре Таурат аьр йыл сайын токтавсыз аькелинген бирдей курманлар ман Аллага ювыкласканларды бир заманда да тамамлыкка етистиралмайды.
2 Солай болмаса, курман этилуьв токтатылар эди. Неге десе Аллага табынувшылар, курман аькелип, бир кере тазаланып, куьналарын бир де сезбес эдилер.
3 Ама бу, йыл сайын курман этилуьвлер куьнады эске туьсиредилер.
4 Неге десе бугалардынъ эм текелердинъ канлары куьналарды йок эталмайдылар.
5 Сол себепли Масих дуныяга келген заманда Аллага булай айтады: «Сен курманларды эм савгаларды излемединъ, ама Мага шаркымды аьзирлединъ,
6 савлай куьйдирилген эм куьналар уьшин сойылган курманларга разы болмадынъ.
7 Сонда Мен: Мине Мен! Таурат китабында Меним акымда язылгандай, Сенинъ ыхтыярынъды толтырмага келгенмен, Аллам! – дедим».
8 Бас деп Масих Аллага: «Сен курманларды, савгаларды, савлай куьйдирилген эм куьналар уьшин сойылган курманларды излемединъ, оларга разы болмадынъ», – деген. Ама сол курманларды аькелуьв – Тауратка коьре парыз!
9 Оннан сонъ Масих: «Мине Мен! Сенинъ ыхтыярынъды толтырмага келгенмен, Аллам!» – деп косты. Соьйтип Масих экинши антласувды беркитер уьшин бириншисин йок этеди.
10 Алладынъ сол ыхтыярына коьре Иса Масих шаркын бир кере курман эткени уьшин бизге Аллага багысланмага амал берилди.
11 Аьр бир дин куллыкшысы куьн сайын кызметин аяк уьстинде бардырады, бир заманда да куьналарды тайдыралмайтаган бирдей курманларды кайтаралап этип турады.
12 Масих болса, аьдемлердинъ куьналары уьшин бир кере курман болып, Алладынъ онъ ягында оьмирликке олтырды.
13 Сол вакыттан алып Ол душпанлары кашан аягынынъ астына салынаягын саклап турады.
14 Неге десе Ол оьзлерин Аллага багыслаганларды, тек бир курман аькелип, оьмирликтеги тамамлыкка еткерди.
15 Кие Рух онынъ акында бизге булай шаатлайды:
16 «Мен келеекте олар ман этеек антласувым сосы, – дейди Раббий, – Оьз йорыкларымды юреклерине саларман эм ойларына язарман».
17 Оннан сонъ, «Олардынъ куьналарын да, йорыксыз ислерин де кеширермен эм сол затларды бир де эсиме туьсирмеспен», – деп косады.
18 Куьна кашан кеширилсе, сонда куьна уьшин курман аькелмеге керек болмайды.
Тоьзимли болынъыз!
19 Солай этип, кардашларым, Исадынъ каны ман биз кие орынга йигерлик пен кирмеге боламыз.
20 Иса бу янъы, яшав беруьвши йолды бизге (кие орыннынъ йыртылган) ябувы, олай дегенимиз, Оьзининъ (кашка керилген) дени аркалы ашты.
21 Алла уьйинде басшылык этуьвши уллы дин куллыкшымыз бар.
22 Сонынъ уьшин туьз юрек пен, толы сенуьв мен, юрегимизди яман ниеттен тазалап, кевдемизди таза сув ман ювып, Аллага ювыкласаяк.
23 Ашык билдирген уьмитимизди, таймай, тутаягынъыз, неге десе ваьде эткен Алла сенимли.
24 Бир биримизди суьювге эм огырлы ислерге коьнъиллендирмеге эс береегинъиз.
25 Кайбиревлердинъ аьдетинде болгандай, бирге йыйылувымызды коймаягынъыз. Ама (Иса кайтаяк) куьннинъ ювыкласатаганын сезип, бир биримизди оннан да бек коьнъиллендирип тураягынъыз.
26 Биз акыйкатты билип кабыл этип алганнан сонъ, суьйгенимиздей куьна этип турсак, сонда куьналарымыз уьшин баска курман калмайды.
27 Тек кайдай болса да бир коркынышлы оькимнен эм Аллага карсы турганларды йок этеек оттынъ кутырувын саклавдан баска зат калмады.
28 Муса пайхамбарга буйырылган Тауратты бузган аьдемди эки-уьш шааттынъ соьзи мен аямай оьлтиредилер.
29 Солай, ким Алладынъ Улын аяклары ман таптап, оьзининъ Аллага багысланувына амал болган антласувдынъ канын маьнесизге санаса эм Алладынъ шапагатлы Рухын корлатса, сизге коьре, оннан да авыр язага тийисли болмаякпа?
30 «Оьш алув – Меники, Мен кайтарып береекпен», эм тагы да: «Раббий Оьз халкына оьким кесеек», – деп, ким айтканын билемиз.
31 Уьшини мен бар болувшы Алладынъ колына туьсуьв – коркынышлы зат.
32 Сиз озган куьнлеринъизди, ярыкландырылганнан сонъ, уллы кыйынлыкларды тоьзген куьнлеринъизди эсинъизге туьсиринъиз.
33 Бирерде сизди, баскаларга коьрим этип, халктынъ алдында селекеледилер, азапладылар; бирерде сиз де сол затларды сынавшыларга якластынъыз.
34 Сиз тутнактагы аьдемлердинъ азапларын да боьлмеге каьрлединъиз, кайгырмай, байлыгынъыздынъ тоналганын да куваныш пан йолыктынъыз, неге десе сиз оьзинъизде оннан да ийги бир зат, оьмирлик байлыгынъыз болганын билетаган эдинъиз.
35 Сонынъ уьшин сенуьвинъизден тайманъыз, онынъ савгасы уллы болаяк.
36 Алладынъ ыхтыярын толтырып, Онынъ ваьде эткениннен уьлисли болар уьшин сизге тоьзимлик керек.
37 Неге десе (Кие Язувда язылганша): «Энди коьп калмады эм келмеге тийисли Болган (Масих) узак саклатпай келеек.
38 Туврашыл аьдемим иманы ман яшаяк, а эгер дейим, шекленип, тайса, Мен ога разы болмаякпан».
39 Биз болсак, иманларыннан тайып йойылганлардан тувылмыз, а иманда турып, янларын куткарганларданмыз.
11Иман
1 Иман – уьмит эткенимизге сенуьв, аьли де коьрмеген затларымызга толы ынанув.
2 Бурынгылар иманлары ман ийги шаатлык алганлар.
3 Дуныялар Алла соьзи мен яратылганын, коьринген затлар коьринмегенлерден куралганын иман ман анълаймыз.
4 Абил иманына коьре Аллага Кабилден эсе де ийги курман эткен эди. Ол, туврашыл аьдем болганына иманы уьшин шаатлык алды, неге десе Алла онынъ савгаларын кабыл этти. Соьйтип иманы ман Абил, оьзи оьлген болса да, соьле де соьйлейди.
5 Ханок иманы ман, оьлмей, бу дуныядан кешкен. Оны бир аьдем де табалмады, неге десе Алла оны Оьзине алган. Ол, дуныядан кешеектен алдын, Алладан разылык тапканына шаатлык алган эди.
6 А иманы болмай разылык тапканына амал йок, неге десе Аллага ювык келуьвши аьр ким Онынъ барлыгына, Оны излегенлерге савга бергенине ынанмага керек.
7 Иманы ман Нух Алладан энди де болмаган затлар акында билим алды, Аллады сыйлап, уьйдегилерин куткарар уьшин кеме аьзирледи. Соны ман дуныяга оьким этти эм иманга таянган туврашылыктан уьлисли болды.
8 Иманы ман Ибрагим, Алладынъ: «Йолга шыгып, ие болаяк еринъе бар», – деп шакырганына тынълап, каерге бараягын да билмей, йолга шыкты.
9 Иманы ман Ибрагим ант пан ваьде этилген ерде, келетен аьдемдей, турган эм сол ваьдеден оьзиндей уьлисли болган Исхак эм Якуп пан шатырларда яшаган.
10 Неге десе Ол, суьвретшиси де, курувшысы да Алла болган берк негизли шахарды саклай эди.
11 Иманы ман Ибрагим, карт болса эм (пишеси) Сара бала табалмай турса да, тукымын бардырмага куьш алды, неге десе ваьде эткен Аллага сенетаган эди.
12 Сол себептен бир аьдемнен, оьлимге ювык биревден коьктеги юлдызлардай эм денъиз ягасындагы кумдай, сансыз аьдем тувды.
13 Олардынъ баьриси де иманлы болып оьлдилер. Алладынъ ваьде эткен затларын алмасалар да сол затларды узактан коьрип, куванып, оьзлери акында: «Бу дуныяда биз конакпыз эм келетенмиз», – деп ашык айттылар.
14 Соьйтип айтатаганлар соны ман ата юртын излегенлерин билдиредилер.
15 Эгер олар сол оьзлери шыккан ата юртын ойларында тургысткан болсалар, олардынъ артларына кайтып келмеге заманы болаяк эди.
16 Ама олар оннан да ийги юртка, олай дегенимиз, коьктеги юртка ымтыладылар. Сонынъ уьшин Алла олардынъ Алласыман деп, Оьзин танытканыннан уялмайды, неге десе олар уьшин шахар аьзирлеген.
17 Алла Ибрагимди сынаганда, Ибрагим иманы ман Исхакты курманга аькелди. Ол Алладынъ ваьдесин алган болса да, оьзининъ ялгыз бир улын курман этпеге аьзирленди.
18 Ама Алла ога: «Сенинъ тувдыкларынъ тек Исхактан тувганлар болаяклар», – деп билдирген эди.
19 Ибрагим, Алладынъ оьлилерди де тирилтпеге куьши бар деп, ойлады. Соьйтип, Исхакты бир яктан оьлимнен кери алгандай болды.
20 Исхак, Якуп пан Эсавга разылыгын берди, келеекте оларга не болаягын айтты.
21 Иманы ман Якуп оьлеектен алдын Юсуптынъ эки улына разылыгын берди эм, таягынынъ ушына таянып, Аллага табынды.
22 Иманы ман Юсуп, яшавынынъ ахырында, Исраил улларынынъ Мысырдан шыгаягын эслерине салды эм оьзининъ суьеги акында оьсиет этти.
23 Муса тувганнан сонъ ата-анасы иманлары ман оны уьш ай бойында ясырып сакладылар, неге десе онынъ ярасык бала болганын коьрдилер эм патшадынъ буйырыгыннан коркпадылар.
24 Иманы ман Муса, уьйкен киси болганда, оьзин Пергауннынъ кызынынъ улы деп атамага унамады.
25 Ол кыска заман ишинде куьналы завыкларды алганнан да Алладынъ халкы ман бирге азапларды кешуьвди макул коьрди.
26 Муса Мысырдынъ казнасыннан эсе де Масих уьшин яман соьзге туьсуьвин уллы байлыкка санады, неге десе ол алаяк савгасын саклай эди.
27 Иманы ман Муса, патша ашувыннан коркпай, Мысырдан тайды, неге десе ол, коьринмеген Аллады коьргендей, шыдамлы эди. Тувнъгышларды кыратаган маьлек исраилшилерге тиймес уьшин Муса иманы ман, Пасха курманын эттирип, канын эсиклердинъ уьстине буьрктирди.
29 Иманлары ман олар, кургак ерден юргендей, Кызыл денъизден+ 11:29* Кызыл денъиз: буьгуьнги Кызыл денъиз тувыл, Нилдинъ дельтасынынъ куьнтувар янына ювык батпак. Ювытша ога «Камыслы денъиз» деп аталады. оьттилер. Оларга карап оьтеек болып мысыршылар сувга баттылар.
30 Иманлары ман исраилшилер ети куьннинъ бойында тоьгерегиннен айланып шыкканнан сонъ, Ерихо шахардынъ иргелери ойылдылар.
31 Иманы ман каьхпе Рахав Аллады+ 11:31* Исраилшилер Ерихо шахарды енъмеге керек эди. Шахарга карамага ызшылар йибердилер. Ызшылар Рахавдынъ уьйинде кондылар. Ерихо патшасы оларды ысламага аьдем йиберди, ама Рахав Аллага сенгени уьшин оларды ясырып куткарды. Оннан сонъ Рахавдынъ ярдамы ман ызшылар баска йол ман уьйлерине сав-саламат кайттылар. Исраилшилер Ериходы алганда Рахав пан уьйиндегилерди сав койдылар. тынъламавшылар ман бирге аьлек этилмей сав калды, неге десе ол ызшыларды татымлык пан йолыккан эди.
32 Энди де неди айтайым? Мага Гидеоннынъ, Барактынъ, Самсоннынъ, Ифтахтынъ, Дауттынъ, Шамайылдынъ эм баска пайхамбарлар акында хабарламага заман етиспейди.
33 Олар иманы ман патшалыкларды енъгенлер, аьдилликти эткенлер, ваьде этилген затларды алганлар, арсланлардынъ авызын япканлар,
34 оттынъ куьшин соьндиргенлер, кылыштынъ оьткириннен тайганлар, карувсызлыктан беркигенлер, согыста куьшли болганлар, шет эллердинъ аьскерлерин кувып шыгарганлар.
35 Оьлилер тирилтилип хатынларына эм аналарына кайтарылганлар. Баскалар болса, эркинлик алувды макул коьрмей, ийгирек яшавга тирилуьвди алар уьшин азап шегип оьлгенлер.
36 Кайбиревлерин мыскылладылар, камышыладылар, баскаларын шынжыр ман бугавладылар эм тутнакка аттылар.
37 Таслар ман тоьбеленип оьлтирилдилер, пышкы ман кесилдилер+ 11:37* Кесилдилер: кайбир текстлерде «кесилдилер, сыналдылар». , кылыш пан тувралдылар, кой эм эшки терилерге оралып, ер-ерден айландылар, кытлыкларга, кыйынлыкларга, залымлыкларга тоьздилер.
38 Дуныя оларга тийисли тувыл эди. Олар шоьллерде эм тавларда айландылар, дорбынларда эм ердинъ астындагы инлерде яшадылар.
39 Олардынъ баьриси иманы уьшин Алладан ийги шаатлык алсалар да Онынъ ваьде эткен затларына йолыкпадылар.
40 Неге десе, олар бизсиз тамамлыкка етпесин деп, Алла биз уьшин оннан да ийгисин аьзирлеген.
12Раббий суьйген аьдемин тербиялайды
1 Сонынъ уьшин тоьгерегимизде, булыттай, коьп шаатлар бола турганына карап, аьр юкти, бизди бийлеген буьтин куьнамызды, уьстимизден атаяк эм алдымыздагы куьрести тоьзимлик пен бардырайык.
2 Иманымыздынъ Басшысы эм Тамамлавшысы Исага карайык. Ол табаяк куванышы уьшин, корланганына эс бермей, кашка керилуьвине де шыдады. Энди Алла тагынынъ онъ янында+ 12:2* Алла тагынынъ онъ яны: еннетте энъ сыйлы орын. олтырады.
3 Куьналылардынъ сондай уьйкен карсылыгына шыдаган Иса акында ойланъыз, сол заманда арымассыз эм коьнъилинъиз бен тоьмен болмассыз.
4 Куьнага карсы шыгувынъызда сиз энди де канынъыз акканга дейим куьреспегенсиз.
5 Сизге, улларына айтылгандай, берилген бу насихатты муткансыз: «Улым! Раббийдинъ тербиялавына эс этпей койма, Ол сени бетлеген заманда кайгырма.
6 Неге десе Раббий суьйген аьдемин тербиялайды, кабыл эткен аьр улын камышылайды».
7 Азапланувынъыз – тербияланувынъыздынъ бир кесеги. Алла сизге улларына карагандай карайды. Атасы тербияламаган улы боладыма?
8 Баьриси де алган тербиядан куры калган болсанъыз, сонда йорыксыз тувган балаларсыз, уллары тувылсыз.
9 Ога да косылып, ден ягыннан аталарымыз бизди тербиялаган заманда, оларга оьрмет эттик. Рух ягыннан Атамыз болган Аллага бойсынып, яшав тапсак, оннан да бек ийги тувылма?
10 Аталарымыз оьзлери суьйгендей бизди кыска заманга тербияладылар. Ама Алла, биз Онынъ киелигиннен уьлисли болар уьшин, бизди хайырга тербиялайды. Аьр туьрли тербия, бас деп, куваныш болмай, кайгы беруьвши заттай болып коьринеди, ама сонъында тербиядан уьйренгенлер туврашылыктан келген тынышлыкты табадылар.
12 Сога коьре, карувсызланган колларынъызды эм калтырайтаган тобыкларынъызды куьшлендиринъиз.
13 Аксаган аяк оннан да осал болмай, сав болар уьшин туьз юринъиз.
Алла шапагатыннан тайманъыз
14 Аьдемлердинъ баьриси мен татымлыкта яшамага эм оьзинъизди Аллага багысламага ымтылынъыз. Эш бирев де, оьзин Аллага багысламай, Раббийди коьралмаяк.
15 Сак болынъыз, эш биревинъиз де Алла шапагатыннан уьлиссиз калмасын, аранъыздан, сизди зарарлаяк эм коьплерди увы ман кирлетеек ашы тамырлы оьленге усап шыкпасын.
16 Аранъыздан бирев де каьхпеликке берилмесин яде, тувнъгышлык акын бир аяк ас уьшин саткан Эсавдай, кие затларга оьрметсизлик этпесин.
17 Сиз билгендей, Эсав оннан сонъ атасынынъ разылыгын алмага суьйди, ама атасы унамады. Эсав атасынынъ разылыгын, коьзясларын тоьгип, тилеген болса да онынъ ойын туьрлендиралмады.
18 Сиз колынъыз бан тийип сезилетаган затка ювыкласпагансыз. (Ата-бабаларымыз) гуьрилдеп янган (Сина) тавга, каранъалыкка, кара булытларга эм давылга,
19 зурнадынъ тавысына эм соьйлейтаган авазга (ювыкластылар). Сол авазды эситетаганлар онынъ ызында тагы бир соьз болмасын, деп ялбардылар.
20 Неге десе олар: «Эгер тавга айван келип тийсе, таслар ман оьлтирилмеге керек», – деген буйырыкка шыдаялмадылар.
21 Бу сондай коркытувшы бир коьринуьв эди, Муса сога: «Мен коркканымнан калтырайман», – деген.
22 Ама сиз Сион тавга эм коьктеги Ерусалимге ювыкластынъыз. Сол – уьшини мен бар болувшы Алладынъ шахары. Онда байрам этпеге йыйылган сансыз маьлеклер бар.
23 Алла «тувнъгышларым» деп атаган, атлары коьклерде язылган аьдемлердинъ ямагатына, баьрисине оьким этеек Аллага эм тамамлыкка етистирилген туврашыл аьдемлердинъ рухларына ювыкластынъыз.
24 Алла ман халкы арасында янъы антласувды туьзген Исага эм Онынъ буьркилген канына ювыкластынъыз. Сол кан Абилдинъ каныннан да ийги затлар акында айтады.
25 Сак болынъыз, сол затларды айтатаган Аллады кабыл этпей койманъыз. (Ата-бабаларымыз) ер уьстинде билим берген Мусага тынъламаганда язадан кутылалмадылар. Солай болганда, шексиз, биз де коьклерден билим берген Исадан тайсак, язадан кутылаяк тувылмыз. Биринши кере Алладынъ авазы ерди синъкилдетти, а соьле Ол: «Мен тагы бир кере ерди синъкилдетип калмай, коькти де солай этермен», – деп ваьде этти.
27 «Тагы бир кере» деген соьзлер шайкалатаган, туьзин айтсак, яратылган затлардынъ йок болаягын эм соьйтип шайкалып болмаяк затлардынъ дайым калаягын анълатады.
28 Сонынъ уьшин биз Аллага шуькир этеек, неге десе шайкалмас патшалыктан уьлисли болдык. Соьйтип, Аллады сыйлап, Оннан коркып, Оны разы этеек кепте куллык этеекпиз.
29 Неге десе Алламыз – яндыратаган от.
13Ахыр насихатлар
1 (Иман) кардашларынъызга суьйиминъиз дайым болсын.
2 Конакбайлык этуьвинъизди мутпанъыз; неге десе оны этип бир кесеклер, оьзлери де билмей кетип, маьлеклерге конакбайлык эткенлер.
3 Тутнактагыларды, сиз де олар ман бирге тутнакта болгандай, эсинъизде тутынъыз. Залымлык шеккенлерди, сизинъ де денинъиз болганын ойлап, эсте тургыстынъыз.
4 Неке кыйылувга баьринъиз де оьрмет этинъиз. Яткан еринъиз куьна ман кирленмесин. Алла некесиз байланыста болганларды эм зина эткенлерди оькимге ушыратаяк.
5 Акшады суьймей, бар болганынъыз бан канагат этип, яшанъыз. Неге десе Алла: «Сени калдырмаспан эм тасламаспан», – деген.
6 Сол себепли бизим, таьвекелленип, айтатаганымыз: «Раббий мага ярдам этер, коркпайман; аьдем мага не этеекти?»
7 Сизге Алла Соьзин билдирген басшыларынъызды эсинъизге туьсире турынъыз эм, олардынъ яшавларынынъ ахырына карап, иманларын уьлгиге алынъыз.
8 Иса Масих (туьрленмейди): туьнегуьн де, буьгуьн де, оьмирге де бирдей болып калады.
9 Туьрли эм кужыр уьйретуьвлер мен кызыксынманъыз. Юрегинъизди ашамлык затларынъыз бан тувыл, Алладынъ шапагаты ман куьшлендирсенъиз ийги. Яшавларын ашаган затлары акындагы йорыкларга негизлендиргенлер бир пайда да коьрмедилер.
10 Кие шатырда куллык этуьвшилердинъ оннан ашамага эркинлиги болмаган, сондай курман этилуьвши еримиз бар.
11 Бас дин куллыкшы аьдемлерди куьналарыннан тазалар уьшин курман этилген айванлардынъ канын кие орынга аькеледи, а олардынъ илеслери халк яшаган ердинъ тысында куьйдириледи.
12 Соьйтип Иса, Оьз каны ман халкынынъ Аллага багысланувына амал болар уьшин, шахардынъ капысынынъ тысында азап шегип оьлди.
13 Сога коьре биз халк яшаган ердинъ тысына шыгып, Исадынъ касына бараяк, Ол корлангандай корланувга шыдаяк.
14 Неге десе мунда аьр дайым тураяк шахарымыз йок, тек келеектеги шахарды излеймиз.
15 Соьйтип те Исадынъ аты ман Аллага токтавсыз мактав курманын салаягынъыз: сол – Онынъ атын ашык билдиретаган авызлардынъ хайыры.
16 Яхшылык этип, баскалар ман боьлиспеге де мутпанъыз, неге десе Алла сондай курман этуьвди де макул коьреди.
17 Ямагатынъыздынъ басшыларына тынълавлы болынъыз эм бойсынынъыз. Олар янларынъыздынъ кайгысын этип турадылар, сол куллыгы уьшин Аллага явап берееклер. Олар, шатланып, куллык этсинлер; (тынълавсыз болганынъыз уьшин) кайгырып куллык этселер, сизге пайда болмас.
18 Бизим уьшин дува этинъиз. Ырызымызды таза тутамыз, аьр яктан оьзимизди туьз юргистпеге каьрлеймиз деп, толы ынанамыз.
19 Мен сизден, айырым болып, Алла мени сизге тез кайтарар уьшин дува эткенинъизди тилеймен.
20 Алла Раббийимиз Исады оьлилерден тирилтти. Иса – койларынынъ уллы Койшысы+ 13:20* Койларынынъ уллы Койшысы: халкынынъ уллы Басшысы. болып, Оьз каны аркалы олар ман Алла арасында оьмирлик антласувды беркитти.
21 Алла сизге тынышлык берип, сиз Онынъ буйырыгын толтырар уьшин сизге аьр туьрли яхшылыкты таптырсын. Ол разы болаяк ислерди эткенимизге Иса Масих аркалы амал берсин. Ога оьмирликке мактав болсын! Амин.
22 Сизден тилеймен, кардашларым, меним насихат соьзимди тоьзимлик пен кабыл этип алынъыз, неге десе мен сизге коьп те язбаганман.
23 Билинъиз, кардашымыз Тимотей эркинликке шыккан. Эгер ол мен бетке тезден келсе, мен оны оьзим мен бирге алып сизди коьрермен.
24 Ямагатынъыздынъ баьри басшыларына эм буьтин имандасларынъызга салам беринъиз. Италиядагы (иман) кардашларынъыз сизге салам йибередилер.
25 Алладынъ шапагаты баьринъиз бен бирге болсын. (Амин.)