ПАУЛДАН ТИМОТЕЙГЕ БИРИНШИ ХАТ
Тимотей – ювыт анадынъ эм грек атадынъ улы. Ол Паулга, янын аямай, ярдам эткенлердинъ бириси эди эм Паулдынъ Ийги Хабарды яятаган элгезерлигинде коьп йылларды бирге юрген. Бу хаты ман Паул оьзининъ яс куллыкшысын дертлендиреди эм коьнъилин коьтереди, ога христиан ямагаты уьшин каьр шегуьвди кайтип ийгилендирмеге болаягын уьйретеди.
Хатты эки кесекке боьлмеге болады. Бириншисинде (1-3 бб.) Паул Тимотейге, бас деп, ялган окувга карсы турмага керегин билдиреди. Оннан сонъ ол христиан ямагатынынъ яшавында аьдет-йорыктынъ акында, айырып, Аллага табынув акында хабарлайды. Соьйтип те ол ямагаттынъ басшылары эм олардынъ ярдамшылары кайдай болмага тийисли экенин айтады. Экинши кесегинде (4-6 бб.) Паул Тимотейге Масихке ынанганлардынъ уьлгиси болмага эм ямагаттынъ аьдемлерин дурыс уьйретуьвге оьзин багысламага керегин билдирди. Ол Тимотейге, соьйтип те ынанганлардынъ туьрли куьп аьдемлерине (эсейгенлерге, яс аьдемлерге, тул хатынларга, кулларга) каратылган кенъеслер береди.
11 Куткарувшымыз Алладынъ эм уьмитимиз Иса Масихтинъ буйырыгы ман Иса Масихтинъ элшиси Паулдан
2 Тимотейге, имандагы акыйкат улыма, салам! Атамыз Алладан эм Раббийимиз Иса Масихтен сага шапагат, рагимлик эм тынышлык болсын!
Ялган уьйретуьвлерден тай
3 Мен Македония элине кетеектен алдын сеннен тилегендей, Эфес шахарында кал эм кайбиревлердинъ ялган уьйретуьвлерди яйганларын токтат.
4 Бос таварыхлар эм сонъы болмаган тукым тарихлери мен каьрлемесинлер деп, тапшыр. Бу затлар тек эрис-суьрис тувдырадылар эм иманнынъ куьши мен Алладынъ ниетин толтырмага эш бир пайда бермейдилер.
5 Бу тапшырувдынъ мырады – ак юректен шыгатаган суьйим, кирленмеген намыс эм экиюзли болмаган иман.
6 Кайбиревлер бу затлардан тайып, маьнесиз бос соьйлевге киргенлер.
7 Олар Таурат устазлары болмага суьедилер, а оьзлери неди соьйлейтаганларын да анъламайдылар, сол оьзлери бегитип айтатаган затларын да туьсинмейдилер.
8 А биз билгенше, Таурат – яхшы, эгер онынъ йорыкларын дурыс кулланып билсенъ.
9 Таурат – туврашыл аьдемлер уьшин болмай, а йорыкты бузатаганлар, нызамга бойсынмайтаганлар, Аллады оьрметлемейтаганлар эм куьналылар, намыссызлар эм арам ниетлилер, ата-анасына кол коьтеруьвшилер эм аьдем оьлтируьвшилер,
10 каьхпелик пен каьрлевшилер, табиатка карсы айкасувда болатаган эрлер, кул сатувшылар, ялган соьйлевшилер, антты бузувшылар эм дурыс уьйретуьвге карсы баска не болса соны этетаганлар уьшин язылганын билемиз.
11 Муьбарек Алладынъ мага сенип аманат эткен данъклы Ийги Хабарында солай уьйретиледи.
Алладынъ языксынувы
12 Мага куьш берген Раббийимиз Иса Масихке шуькир этемен, неге десе Ол мени сенимли коьрип, Оьзине куллык этпеге айырды.
13 Алдын мен ассылык этуьвши, залым эм корлавшы болган эдим, ама Алла мени языксынды, неге десе соьйтип билмегенликтен эм имансызлыктан эткенмен.
14 Ама иман ман эм Масих Исада болган суьюв мен бирге Раббийимиздинъ шапагаты мага толысынша ашылды.
15 Иса Масих дуныяга куьналыларды куткарув уьшин келген деген соьз сенимли эм баьри ягыннан кабыл этилмеге тийисли. Куьналылардынъ энъ яманы менмен.
16 Ама энъ яманы болсам да Масих Иса, Ога иман этип оьмирлик яшавды табаякларга коьрим болсын деп, мен аркалы мардасыз сабырлыгын коьрсетер уьшин мени языксынды.
17 Оьмирликтинъ Патшасы, оьлимсиз, коьринмейтаган ялгыз бир Аллага оьмир оьмирлерде оьрмет эм данък! Амин.
18 Тимотей, улым, алдын сенинъ акында айтылган пайхамбарлык соьзлерге таянып, мине сосы тапшырувды сага сенип аманат этемен.
19 Сол соьзлердинъ ярдамы ман, аскершидей, тийисли куьрести юргистип, иманынъды берк, намысынъды таза тутып болаяксынъ. Кайбиревлер таза намыска эс бермей, иманларын, сувга кеткен кемедей, йойдылар. Сондайлардынъ ишинде Именей мен Искендер де бар. Мен оларды, ассылык соьзлердинъ тийиссиз болганын уьйретер уьшин, шайтанга тапшырдым.
2Дува эм табынув
1 Солай этип, энъ алдын сеннен тилегеним: биз, тебентелик пен Алладынъ йолына толысынша берилип, яшавымызды татымлыкта эм тынышлыкта озгарар уьшин баьри аьдемлер, олардынъ ишинде патшалар эм оькимет басшылары да болып, тилек, дува этип, ялбарып тилеек, шуькир этеек.
3 Ол – бизим Куткарувшымыз Алла разы болган яхшы зат.
4 Алла аьдемлердинъ баьрисининъ куткарылувын эм акыйкатты билуьвге етуьвин суьеди.
5 Неге десе Алла – бир эм Алла ман аьдемлер арасында орташылык эткен де бир – Аьдем Иса Масих.
6 Аьдемлердинъ баьрисин (куьналарыннан) куткарар уьшин Оьзин курман этип берген: оьз вакытында этилген шаатлык – сондай.
7 Бу хабарды яювшы эм элши болып айырылып, мен, Паул, салындым. [Масихтики болып,] акыйкатты айтаман, алдамайман, баска миллетлилерге иманды эм акыйкатты уьйретуьвшимен.
8 Солай ок, аьр бир ерде эр аьдемлердинъ, сыйлы аьдемлердикиндей, колларын коьтерип, ашувланмай эм шекленмей, дува эткенлерин суьемен.
9 Соьйтип, (дува этетаган) хатын-кызлардынъ да келисли кийим уялшанълык эм туьз акыл ман киювлерин суьемен. Шашын оьруьв мен, алтын ман, ынжы ман, бек баалы кийим мен тувыл,
10 Алла йолында барганларын билдирген пишелерге тийисли болгандай, оьзлерин огырлы ислери мен ярасыкласынлар.
11 Хатынлар тыныклыкта эм толы бойсынувда уьйренмеге тийислилер.
12 А пишеге эрин уьйретпеге яде онынъ уьстинде басшылык этпеге разылык бермеймен, пише тынышлыкта турсын.
13 Неге десе, бас деп, Адам, а оннан сонъ Ава яратылган,
14 эм (шайтан ман) алдатылган Адам тувыл, а хатыны, алдатылып, куьнага туьскен эди.
15 Ама хатын, Аллага багысланып, иманында эм суьювинде туьз акыллы турып билсе, Баладынъ+ 2:15* Бала: Масих Иса (кара: Галатияшылар 4:4). тувувы ман куткарувлы болар.
3Иман ямагатынынъ куллыкшылары
1 Дурыс айтылады: ким иман ямагатына етекши болмага ымтылады, сонынъ мырады аьруьв.
2 Соны ман, ямагаттынъ етекшиси айыпсыз яшавлы, бир кере уьйленген, эси дурыс, туьз акыллы, эдаплы, конакшыл, уьйретпеге аьли болган,
3 ишкиши болмаган, тоьбелеске карыспамаган, юмсак коьнъилли, сабыр, байлыкка коьзин атпаган,
4 оьз аьелин ийги туткан, балаларына соьзин толысынша тебентели кепте тынълатып билген болмага тийисли.
5 Олай дегенимиз, эгер ким болса да бирев оьз аьелин тута билмейтаган болса, сол Алла ямагаты акында калай каьр шегер?
6 Ол иманга янъы келген де болмасын, неге десе, менменсип, уьйкенсирер, ибилистей, куьнага калып, шуьшине еткерилер.
7 Тагы да (ямагатымыздынъ) тысында да ол ийги абырайлы аьдем болмага тийисли; солай болмаса, ол айыпланып, шайтан тысавына туьсер.
8 (Иман ямагатынынъ) ярдамшылары+ 3:8* (Иман ямагатынынъ) ярдамшылары: дьяконлар. да сондай тебентели болмага кереклер; оьз соьзинде турмаган, шагырга бет беруьвши, байлыкка коьзин атувшы болмасынлар.
9 Иманнынъ сырын таза намысы ман саклай билген аьдемлер болмага кереклер.
10 Эм сондайлар басында сыналып тергелсинлер; сонъында таза болып шыксалар, оларды (ямагатка) кылынув исине киргистерсинъ.
11 Солай ок хатынлар да тебентели, соьзди юргистпейтаган, айык, баьри не ягыннан да сенимли болсынлар.
12 Ямагаттынъ ярдамшысы бир кере уьйленген, оьз балаларын, аьелин ийги туткан аьдем болсын.
13 Неге десе ийги ярдамшылар оьзине оьрметлевди табадылар эм Иса Масихке ынанувы акында йигерли соьйлеп биледилер.
Иманнынъ сыры
14 Мен, сенинъ касынъа тезден келермен деп, уьмитленемен.
15 А эгер мен кешигип калсам, сен Алладынъ аьелинде калай айкаспага керегин билер уьшин буларды сага язаман. Ол аьел – яшав беруьвши Алладынъ ямагаты, акыйкаттынъ диреги эм негизи.
16 Соьзсиз де, Алладынъ йолынынъ сыры уллы: Ол Оьзин инсан шаркында ашты, Оьз туврашылыгын Рухы ман коьрсетти, Маьлеклерге коьринди, Миллетлер арасында белгили болды, Дуныяда Ога иман этилди, Данъкы ман коькке коьтерилип алынды.
4Иманнан таюв
1 (Кие) Рух, сонъгы куьнлерде коьплер ялган рухларга эм йин уьйретуьвлерине эс берип, иманнан таяяклар деп, бизге ашык айтады.
2 Сондай уьйретуьвлер намыссыз оьтирикшилердинъ экиюзлилиги мен келееклер.
3 Бу оьтирикшилер аьдемлерге уьйленмеге ызын бермейдилер, Алладынъ, акыйкатын билген иманлылар шуькир этип есинлер деп, яраткан асларын арамга шыгарадылар.
4 Алла яраткан аьр зат та алал, эм шуькир этип алынган бир зат та тасланаяк тувыл:
5 ол Алла соьзи мен эм дува ман Аллага багысланады.
Ийги кызметши
6 Эгер дейим сен, Тимотей, сол затлар акында (иман) кардашларымызга айтып турсанъ, иманнынъ эм ызлаган акыйкат уьйретуьвдинъ соьзлери мен оьстирилип, Иса Масихтинъ ийги кызметшиси болаяксынъ.
7 Заманынъды карт хатынлар каьрлеген арам бос таварыхларга йоймай, оьзинъди Алла йолында бармага уьйрет.
8 Ден саклав аьрекетининъ бир кесек пайдасы бар, ама Алла йолында барув Онынъ берген соьзине коьре аьлиги яшавда эм де келеек яшавда аьр ягыннан да пайдалы.
9 Айткан соьзим сенимли эм толысынша макул.
10 Соны уьшин биз ислеймиз эм куьресемиз. Неге десе баьри аьдемлердинъ, боьтен де иманлылардынъ, Куткарувшысы болган, яшав беруьвши Аллага сенемиз.
11 Аьдемлерге бу затларды айт эм уьйрет.
12 Яссынъ деп, сага ким болса сол мисетсинмей карамасын. Соьз соьйлегенде, кешинуьвде, суьйимде, иманда эм тазалыкта иманлыларга коьрим бол.
13 Мен янъыдан келгенше, Кие Язувларды, давысынъды шыгарып, окы, уваз айтып эм уьйретип тур.
14 Иман ямагатынынъ тамадалары, басынъа колларын салып дува эткенде, сага пайхамбарлык соьзи мен берилген эм энди сенде болган савгага эс бермей калма.
15 Бу затларды беркитип айт, олар ман каьрле. Солай этсенъ, етимислеринъди баьриси коьрерлер.
16 Оьз оьзинъди эм калай уьйреткенинъди тешкерип кара. Исинъди солай бардыр. Неге десе бу кепте ислесенъ, оьзинъди де, сени тынълаганларды да куткарарсынъ.
5Аьдемлер алдында борышлар
1 Карт аьдемлерге каты болма, оьзинънинъ атанъа соьйлегендей юмсак соьле.
2 Яс аьдемлерди кардашларынъа, ясы уьйкен хатынларды оьзинънинъ ананъа, яс хатынларды юрек тазалыгынъ ман карындасларынъа айткандай этип, аьр ягыннан да коьнъиллерин коьтер.
3 Шынтылай да тул болган хатынларга дирек бол.
4 Ама тул хатыннынъ балалары эм тувдыклары бар болса, олар алдын оьзлерининъ аьелине ярдам этип эм картларына тийислисин берип, Алладынъ йолында бармага уьйренсинлер. Алла соны макул коьреди.
5 Шынтылай да тул болган, япа-ялгыз калган хатын Аллага сенип кеше-куьндиз ярдам тилеп, Ога дува этип турады.
6 Ама оьзининъ завкы уьшин яшайтаган тул хатын, тири болса да, оны оьлиге санамага болаяк.
7 Бирев де (иманлыларды) шуьшлемесин деп, оларга сол зат акында хабарла.
8 Ким оьзининъ ювыклары, боьтен де оьзининъ аьели акында каьр шекпесе, ол иманыннан тайган эм имансыздан да яман.
9 Бир кере байга барган, оьзининъ эткен ийгиликлери мен билинген, алпыс ясыннан арткан тул хатын, балаларын тербиялап оьстирген, конаксуьерлик коьрсеткен, имандасларына куллык эткен, кыйынлыклары болганларга ярдамласкан, оьзин аьр туьрли ийгилик этпеге берген болса, сол (ярдам алувшы тул хатынлар) кагытына язылсын.
11 Яс тул хатынларды олардынъ санына язба, неге десе тен талаплары оьзлерин Масихке багыславдан куьшли болганда, олар тагы да байга бармага суьедилер.
12 Берген биринши соьзлерин ысламаганлары уьшин, олар шуьшли боладылар.
13 Оннан калса, эриншек болганлары себеп, уьй уьйден кыдырмага уьйренедилер эм тек оны этип калмай, тийисли болмаган соьзлер айтып, баскалардынъ ислерине карыскан босавызлар боладылар.
14 Соннан себеп, яс тул хатынлар байга барганлары, балалары болганлары, уьйлерин юргистип, явларга яман соьзлер айтпага эш бир амаллары болмаганы колай деп, маслагат беремен.
15 Олардынъ бир кесеги тувра йолдан шыгып, ибилиске иердилер.
16 Ямагатка косым авырлык болмасын деп, иманлы хатыннынъ ювыклары арасында тул хатынлар бар болсалар, оларга ярдам этсин. Ол заман ямагат кардаш-кавымы болмаган тул хатынларга ярдам этер.
17 Ямагатларын яхшы юргистуьвши тамадалар, боьтен де Алла соьзин эситтируьв эм окытув ман каьрлегенлер, эки кабат мактавга тийисли деп, саналсынлар.
18 Кие Язувларда: «Аслык бастырган оьгиздинъ авызын яппа» эм «Ким ислесе, сол алган савгасына тийисли», – деп айтылган.
19 Ямагат тамадасы шуьшленгенде, эки яде уьш шаат болмаса, кабыл этпе.
20 Баскалар да корксын деп, куьнага киретаганлардынъ янъылысларын баьрисининъ алдында ашыклап айт.
21 Алладынъ, Иса Масихтинъ эм сайланган маьлеклердинъ алдында бек тилеймен: бир яктыкы болмай, биревге де айырым сый бермей, бу буйырыкларымды толтыр.
22 Биревге де колларынъды салып, (оны Раббийдинъ куллыгына киргистпеге) асыкпа, баскалардынъ куьналарына косылма, оьзинъди таза тут.
23 Тек сув ишип калмай, асказанынъ эм йыйы-йыйы авырувларды эмлер уьшин бираз да шагыр ише тур.
24 Бирер аьдемлердинъ куьналары сол кадер ашык, заманлары келгенине де карамай, оькимге ушырарлар. Баскалардынъ куьналары сонъында белгили боладылар.
25 Соьйтип, ийги ислердинъ де бир кесеклери ашык, ашык болмаган ислер де ясырылып калмаслар.
61 Алладынъ аты эм Онынъ уьйретуьви яманланмасын деп, куллар иелерин толысынша оьрметке тийисли деп санасынлар.
2 Иман эткен иелердинъ куллары оларга мисетсинмей карамасынлар, неге десе олар – кардашлар. Керисинше, оннан да бек куллык этпеге кереклер, неге десе бу ийги кызметтен пайдаланганлар – суьйген (иман) кардашлары. Аьдемлерди сол затларга уьйретпеге эм насихатламага керексинъ.
Алладынъ йолы
3 Ким ялган уьйретуьвлер яйса эм де Раббийибиз Иса Масихтинъ дурыс соьзлери мен эм Алладынъ йолына негизленген уьйретуьви мен унаспаса,
4 сол – оьктемли эм билимсиз, онынъ тек эриспеге, бос соьз даваларын юргистпеге аваслыгы болар. Бу затлар зарланувга, куьндесликке, яманлавга, ашы шекленуьвлерге, акыйкатты йойган бузык акыллы аьдемлердинъ дайымлык келиспевликлерине йол ашады. Олар Алладынъ йолын, тек байлык табувдынъ амалы деп санайдылар.
6 Канагат этип Алладынъ йолында барув – уьйкен байлык табув.
7 Биз бу дуныяга оьзимиз бен бирге эш бир зат та аькелмегенмиз, эм оьзимиз бен бирге сосы дуныядан да бир зат та аькеталмаякпыз.
8 Эгер дейим киймеге кийимимиз эм емеге азыгымыз болса, булар ман канагат болармыз.
9 Байымага суьйгенлер азгырувга, капканга туьседилер, аьдемлерди баьлеге эм йойылувга аькетатаган коьп маьнесиз эм зарарлы талаплардынъ курманы боладылар.
10 Баьри яманлыклардынъ тамыры – акша суьюв. Акшага ымтылган коьп аьдемлер иманыннан тайганлар эм оьзлерине коьп кыйынлыклар аькелгенлер.
Паулдан Тимотейге насихат
11 Ама сен, (Тимотей,) Алла аьдеми болганнан себеп, булардан эрек кашпага керексинъ. Туврашылыкка, Алладынъ йолына, иманга, суьйимге, шыдамлыкка, юваслыкка ымтыл.
12 Иман уьшин яхшы куьрес, оьмирлик яшавды каты тут. Сен ол яшавга Алла ман шакырылдынъ эм асыл иманынъды коьплеген шаатлардынъ алдында бегиттинъ.
13 Баьри затка да яшав берген Алладынъ эм Понтий Пилат алдында асыл иманы акында шаатлаган Иса Масихтинъ сыйы ман сага оьсиетлеймен:
14 Раббийимиз Иса Масихтинъ келуьвине дейим сен алган буйырыкты минсиз эм айыпсыз толтыр.
15 Онынъ келуьвин муьбарек эм сынъар куьдирет Иеси, патшалардынъ Патшасы, бийлердинъ Бийи заманында ашаяк.
16 Ол – оьлимсизликтинъ сынъар Иеси, янына барып болмас ярыкта яшаган, аьдемлерден эш бирев де коьрмеген эм коьрип те болмаган Алла. Данък эм куьдирет дайым да Оныкы болсын! Амин.
17 Бу яшавда байларга, коькирексинмесинлер эм тез йойтылатаган байлыкларына сенмесинлер деп, айт. Оннан эсе, бизге завык уьшин аьр не затты да мол берген Аллага сенсинлер,
18 Ийгилик этип, хайырлы ислер мен байымага, байлыклары ман боьлисип, юмарт болмага буйыр.
19 Соьйтип, олар оьзлерине келеектеги яшав негизи болаяк байлыкты йыйып, оьмирлик яшавга етерлер.
20 Тимотей, Алладынъ сага сенип аманатлаганын сакла. Арам, бос соьзлерге, эм аьдемлердинъ янъылып «билим» деп аталатаганынынъ келиссиз ойларыннан тай.
21 Бирерлер, сол «билим» менде деп айтып, иманнан эрек тайдылар. Алладынъ шапагаты сизи мен болсын.