Sagɩ tə, Polə nə pʋ́pʋ́nɩ́ ʋ pa
Titə
nə
Titə sagɩ tə yuu wa sʋgʋ
Lìù tə, ʋ nə pʋ́pʋ́nɩ́ sagɩ kʋ tə
Kʋ yɩ *tʋntʋnʋ Polə nə pʋ́pʋ́nɩ́ kʋ. Máŋá tə wa, ʋ nə pʋ́pʋ́nɩ́ kʋ, də ʋ yɩ ʋ wulə bàń dìə̀ wa *Romə nə.
Lìù tə nə, ʋ nə pʋ́pʋ́nɩ́
Sagɩ kʋ tə yɩ Polə pʋ́pʋ́nɩ́ kʋ ʋ pa Titə nə. Titə nyɩna tà *Zwifə, ʋ tətə Titə ga yɩ Polə karbiu. Ʋ tʋn də Polə, sə ba ma swɩ̀n sʋywáŋʋ́ tə.
Sagɩ tə wa sʋgʋ
Nəŋə kʋ tə yɩrɩ, Polə nə pʋ́pʋ́nɩ́ ʋ nə: Titə yɩ ʋ wulə Kərɛtə nagwanaa tə wa, kʋ nə wulə mʋʋ tətəŋi tə wa. Kʋ nagwanaa təntə wulə nasara lʋʋ də ləzwənzwənən lʋʋ pwərə wa. Titə dàń wulə kʋ bwálɩ́ təntə wa, ʋ saŋa *Kərisə lɩ̀à púlə́ tə nə, sə ba wànɩ́ ba tanɩ ba tɩ̀àn.
Polə pɩ̀à ʋ lìí Titə, Kərisə lɩ̀à púlí yáá tíú nə mɛ, sə ʋ ya nətʋ. Ʋ pʋ́pʋ́nɩ́ kʋ, sə ʋ ma bɩrɩ Titə nə kwìə̀ tə, ʋ nə mɛ, sə ʋ pa nəkwɩa tə nə də kaninə tə nə, də ləzwəndʋn tə nə, də ywəŋə tə nə, ndə Timote nə. Ʋ pìí ʋ lìí ba nətʋ tə, ba nə mɛ, sə ba ya, sə kʋ pa ba wànɩ́ ba zìlí Yɩɩ nii, ndə kʋ nə mɛ nətʋ.
1Polə jʋ̀nɩ̀ Titə
1À mʋ̀ Polə yɩ Yɩɩ tʋ̀tʋ̀nʋ̀, à ga yɩ Zwezi-*Kərisə *tʋntʋnʋ də. À mʋ̀ nə pʋ́pʋ́nɩ́ sagɩ kʋ tə. Yɩɩ tʋn nə, sə à san lɩ̀à tə nə, ʋ nə kúrí, sə ba kə ba waa Zwezi nə. Yá ʋ ga pɩ̀à, sə à pa ba lwarɩ cɩ́gá tə. Kʋ mʋ̀ cɩ́gá təntə, bɩrɩ ba nətʋ tə, ba nə mɛ, sə ba ya, sə ba ma twá Yɩɩ cwəŋə tə nə zəni. 2À fwa kʋ nətʋ tə, sə lɩ̀à ja yala, də ba wá na mɩɩ tə, kʋ nə ba zwɛ̀e Yɩɩ con. Yɩɩ ba kʋnkʋn kʋnɩ. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ʋ kàn nii, də lʋʋ tə wà fwa, də ʋ wá pa nəba kʋ mɩɩ təntə. 3Yá kʋ máŋá tə, Yɩɩ nə tún nə yí, ʋ jon nəba nə cʋna tə wa. Ʋ pɩn, ba lwarɩ ʋ sʋgʋ tə. Ʋ pɩn nə kʋ sʋgʋ təntə, yá à dàń ga swɩ̀n kʋ à bɩrɩ, ndə ʋ nə pɩn nii, sə à swɩ̀n kʋ nətʋ.
4À pʋ́pʋ́nɩ́ sagɩ kʋ tə, à pɩn n mʋ̀ Titə nə. N yɩ ndə à bìú nə cɩ́gá cɩ́gá, nə mɛ bələ nə keni nə waa Zwezi nə, tə yɩrɩ. Zwezi-Kərisə jon nəba nə cʋna wa. Nə nyɩna Yɩɩ də ʋ mʋ̀ Zwezi-Kərisə nə wá fwa pubwanʋ n yɩra, ba ga pa mʋ́ bɩcan sìə́.
Won tə Titə nə mɛ, sə ʋ fwa Kərɛtə nə
(1 Timote 3.1-7; 1 Piyɛrə 5.1-4)
5À yá n mʋ̀ Titə Kərɛtə nagwanaa tə wa, sə n kwɛn yìə̀n tə, tə nə ga, n pa tə zɩgɩ zəni. À pɩ̀à, sə n kúrí lɩ̀à, sə ba dàń ya *Kərisə lɩ̀à púlí mama yáá tɩ̀án tɩʋ mama wa. Mə kʋ mʋ̀ nə à mʋ̀ Polə dí yáá, à bɩrɩ mʋ́.
6Lìù tə nə mɛ, sə ʋ ya Kərisə lɩ̀à púlí tə yáá tɩ̀án tə wa, ʋ mɛ, sə ʋ ya lìù tə, ʋ nə ba yìə̀n jə, lɩ̀à nə wá caga ʋ nii nə tə yɩrɩ. Ʋ mɛ, sə ʋ ya kan nədʋ barɩ. Ʋ bɩa mɛ, sə ba kə ba waa Zwezi nə. Ba tʋtʋnɛɛ də mɛ, sə tə ya zəni, sə lɩ̀à tə mama wànɩ́ ba na də, ba ba duən pəni vɛɛ vɛɛ. Ba ga tə mɛ, sə ba zìlí ʋ nii də. 7Kərisə lɩ̀à púlí yáá tɩ̀án yuu tíú yɩ Yɩɩ tʋtʋŋɩ tə ʋ tʋŋa. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ʋ mʋ̀ lìù təntə wà mɛ, sə ʋ ja yìə̀n, ba nə wá caga ʋ nii nə tə yɩrɩ. Ʋ wà mɛ, sə ʋ ya fwiə tíú, nə à yə̀ə́, sə ʋ ja lɩŋa zənzən. Ʋ wà mɛ, sə ʋ nywɩ̀n swana ʋ bʋbʋnɩ, nə à yə̀ə́, sə ʋ yà jarɩdɩrʋ. Ʋ wà mɛ, sə ʋ twá yokʋkwɩnan nə, ʋ ma pɩ̀à səbiu. 8Nə̀ń tə tə, ʋ nə mɛ, sə ʋ fwa: Ʋ mɛ, sə ʋ yà lìù tə, ʋ nə joŋə vərə zəni, ʋ pa, ba zʋrɩ ʋ dìə̀ wa. Ʋ mɛ, sə ʋ sóní kʋ tə nə ziən. Ʋ mɛ, sə ʋ yà lìù tə, ʋ nə bʋŋa zəni, ʋ ga tʋŋa kʋ tə nə yɩ cɩ́gá yoo. Ʋ mɛ, sə ʋ kə ʋ tɩ̀àn mɩ́ámɩ́án Yɩɩ tʋtʋŋɩ tə wa, sə ʋ yà lìù tə, ʋ nə yə̀ə́ ʋ tɩ̀àn janʋ. 9Ʋ mɛ, sə ʋ ja cɩ́gá sʋgʋ tə, nə nə kàrɩ̀ nə bɩrɩ lɩ̀à tə nə, ʋ bɩcan wa. Kʋ mʋ̀ nə wá pa ʋ wànɩ́, ʋ kwè ba duən tə də kʋ sʋgʋ təntə. Kʋ ga tə wá pa ʋ bɩrɩ nəpon nəpon də, lɩ̀à tə, ba nə zɩga kʋ sʋgʋ tə nə, yɩ kʋnkʋna. Mə lɩ̀à təntə yiri nə, n mɛ, sə n kúrí.
(Romə tɩ̀án 16.17-18; 1 Timote 1.3-7; 2 Timote 3.5-9)
10Lwarɩ də, lɩ̀à dáá zənzən, ba nə ba lìù mama nii zìlí. Ba yàá swɩ̀n sʋ̀ràn tə nə ba də̀ń jə, ba ma gɩgarɩ lɩ̀à tə ba dʋgʋ. *Zwifə-ba tə, ba nə yɩ Kərisə lɩ̀à tə, nə tʋŋa kʋ yoo təntə, ba doni lɩ̀à tə mɛ. 11Kərisə lɩ̀à púlí tə yáá tɩ̀án tə mɛ, sə ba pa kʋ lɩ̀à təntə pú ba nii. Ba mʋ̀ nə dwé lɩ̀à tə mama dii duən wa. Yìə̀n təntə, ba nə kàrɩ̀ tə, ba wà mɛ, sə ba kàrɩ̀ tə. Ba fwa kʋ nətʋ tə, ba ma twá yokʋkwɩnan nə, ba pɩ̀à səbiu. 12Ba wa lìù don, ʋ də nə yɩ Kərɛtə tíú, ʋ nə yɩ ba yənu tíú, dí yáá ʋ swɩ̀n ʋ wʋ́: «Máŋá mama Kərɛtə tɩ̀án yɩ kʋnkʋna, ba ga yɩ ndə ganaŋa nə. Ba yɩ yayɩnyɩna, yá wodiu cɩcɩ nə yɩ ba pubʋŋa yoo». 13Yá kʋ yoo təntə, ʋ mʋ̀ yənu tíú tə nə swɩ̀n, tə ya cɩ́gá. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, n dàń mɛ, sə n caga ba nii nə zənzən, sə kʋ pa ba kə ba waa Zwezi nə wuuu, ndə kʋ nə mɛ nətʋ. 14Caga ba nii nə, sə ba kʋ́ʋ̀ dàn ká cʋgʋ Zwifə-ba yomanan tə, sə ba dàn ká twá lɩ̀à tə, ba nə vɩga cɩ́gá tə sʋ̀ràn tə nə. 15Də lìù bɩcan nə yɩ nəpon Yɩɩ yáá con, won mama wá ya nəpon kʋ pa wá. Yá lɩ̀à tə, ba bɩcan nə tà nəpon Yɩɩ yáá con, ba nə wà ba waa ken Zwezi nə, won mama wàrɩ̀ nəpon kʋ yanɩ kʋ pɩn ba. Ba yənu də ba pubʋŋa mɛ yɩ yozwənən. 16Ba yàá swɩ̀n də ba bwé, sə ba ma bɩrɩ də, ba yə̀ə́ Yɩɩ. Yá ba yokʋkwɩnan tə dàń nə yàá bɩrɩ də, ba cɩ́gá yə̀rì Yɩɩ. Ba ba Yɩɩ nii zìlí, ba yɩ won tə, Yɩɩ nə culi nə, ba tʋŋa, ba ga wàrɩ̀ yozəŋu mama ba tʋŋa.
2Kàrà tə, ka nə mɛ
(1 Timote 2.9-15; 1 Piyɛrə 3.1-6; Efɛzə tɩ̀án 6.5-8; 1 Piyɛrə 2.18-20)
1N mʋ̀ Titə, n mɛ, sə n kàrɩ̀ kàrà tə, ka nə yɩ cɩ́gá, n bɩrɩ lɩ̀à tə nə. 2Bɩrɩ bazʋnan tə nə də, ba mɛ, sə ba ya lɩ̀à tə, ba nə yə̀ə́ yoo də̀ń. Ba mɛ, sə ba ya lɩ̀à tə, lɩ̀à nə mɛ, sə ba zìlí ba. Ba mɛ, sə ba ya lɩ̀à tə, ba nə bʋŋa zəni. Ba mɛ, sə ba kə ba waa Zwezi nə wuuu, də cɩ́gá cɩ́gá, sə ba sóní lɩ̀à tə duən tə, cɩ́gá cɩ́gá, ba ga ja pɩ́nʋ́ də zənzən.
3Bɩrɩ kazʋnan tə nə, sə ba ya ndə nətʋ tə, Yɩɩ nə swə, sə ba ya. Ba wà mɛ, sə ba ya lɩ̀à tə, ba nə swɩ̀n yolwana, ba pɩn lɩ̀à nə. Ba wà mɛ, sə ba yà lɩ̀à tə, ba nə nywɩ̀n swana zənzən, ba nə wàrɩ̀ ba jəni tə yɩrɩ. Ba mɛ, sə ba pa kwìə̀ tə, tə nə ziən lɩ̀à nə. 4Də ba nə fwa kʋ nətʋ tə, ba wá bɩrɩ kana tə, ba nə yɩ kaninə tə, sə ba sóní ba bana də ba bɩa. 5Kana tə, ba nə yɩ kaninə tə mɛ, sə ba twá də ba, ba ma lwarɩ nətʋ, ba nə mɛ, sə ba ya lɩ̀à tə, ba nə bʋŋa zəni, sə ba bɩcanɩ də ga ya nəpon. Ba mɛ, sə ba ywàń ba dìə̀ yìə̀n yuu. Ba mɛ, sə ba sóní lɩ̀à, ba ga sɛ̀e ba bana nii. Də ba nə fwa nətʋ, lɩ̀à tə bá swɩ̀n yolwan, ba pa Yɩɩ sʋgʋ tə nə.
6Kwè balandʋra tə, sə ba bʋ́n zəni ba waa con. 7N tətə Titə mɛ, sə n ya lìù tə, ba nə wá twá n nə, ba ma tʋn yozəŋə won mama wa. N tətə fwa yozəŋə cɩcɩ, sə kʋ bɩrɩ balandʋra tə nətʋ tə, ba nə mɛ, sə ba fwa. Yoo tə mama, n nə kàrɩ̀ ba, sə n pa kʋ ya də n cɩ́gá mama. Kàrɩ́ ba kàrà yiri tə, kʋ nə wá pa lɩ̀à tə zìlí mʋ́. 8Kàrɩ́ yìə̀n tə, tə nə yɩ cɩ́gá, lìù nə wàrɩ̀ tə yɩra yoo ʋ swɩ̀n. Kʋ mʋ̀ nə wá pa lɩ̀à tə, ba nə pɩ̀à ba swɩ̀n nə yolwan tə na, də yolwan mama tə̀lə́ nə yɩra. Yá kʋ dàń wá pa cavɩra ja ba.
9Kwè ywəŋə tə, də ba mɛ, sə ba sɛ̀e lìù tə, ʋ nə yə̀, ba nii yoo mama wa. Ba mɛ, sə ba fwa kʋ tə, ba lɩ̀à tə, ba nə yə̀ ba tə, nə swə, sə ba fwa. Yá, sə ba dàn ká tʋ́tʋ̀nɩ́ ba nii wa. 10Ba dàn ká ŋʋ lɩ̀à tə, ba nə tɩ ba tə, wiən də. Kʋ tə ba dàń mɛ, sə ba fwa, kʋ mʋ̀ nə yɩ, sə ba tʋn tʋtʋnzəŋə, sə tə bɩrɩ də, ba sɛ̀e nii zəni. Də ba nə fwa nətʋ, kʋ wá pa lɩ̀à pa dun kàrà tə nə, nə nə kàrɩ̀ Yɩɩ yoo yuu wa, ʋ nə jon nəba nə cʋna wa.
(1 Piyɛrə 1.10-21; Romə tɩ̀án 12.1-2; 1 Zwan 3.1-3)
11Yɩɩ bɩrɩ ʋ pubwanʋ tə nəpon nəpon, də ʋ swə, sə ʋ jon lɩ̀à tə mama ba cʋna wa. 12Ʋ bɩrɩ kʋ nətʋ tə nəba, sə kʋ pa nə dʋgʋ tʋtʋnkʋkwɩnan tə, Yɩɩ nə ba pɩ̀à, sə nə kʋ́ʋ̀ dàn ká pɩ̀à lʋʋ wokʋkwɩnan tə. Yá nə tə nə wulə sɩ́ʋ́n lʋʋ kʋ tə wa, nə mɛ, sə nə ya lɩ̀à tə, nə nə bʋŋa zəni, sə nə tʋn kʋ tə, nə yɩ cɩ́gá yoo, nə ga twá Yɩɩ cwəŋə tə nə zəni. 13Nə mɛ, sə nə fwa nətʋ, nə ma dànɩ̀ dɩɩn nəzəŋu tə, də kʋ bɩ̀àn, sə nə na kʋ nə yii wa. Kʋ dɩɩn təntə nə yɩ dɩɩn tə, Zwezi-Kərisə nə wá pìí ʋ bà də ʋ dun tə. Ʋ mʋ̀ nə yɩ nə Yɩɩ nəfarʋ, ʋ ga yɩ lìù tə, ʋ nə joŋə nəba nə cʋna wa. 14Ʋ mʋ̀ nə twi ʋ tɩ nə yɩrɩ, sə ʋ ma yə̀ nəba ʋ jon nə yokʋkwɩnan tə wa, ʋ pa Yɩɩ nə, sə nə bɩcan dàń ya nəpon ʋ yáá con. Ʋ fwa kʋ nətʋ tə, sə nə ya lɩ̀à tə, nə nə yɩ ʋ mʋ̀ nyiən, nə ga swə ka fwa yozəŋə máŋá mama wuuu.
15Kàrɩ́ tə yìə̀n tə tə, n ma kwè lɩ̀à tə. Dàn ba jɩ̀àn, sə n ga caga ba tə, ba nə cʋ̀gà tə nii nə. Yɩɩ pɩn mʋ́ dɩ̀àn n nii sʋgʋ wa. Swɩ̀n də n nii təntə. Dàn ká sɛ̀e n pa lɩ̀à tə mun mʋ́.
3Kərisə lɩ̀à tə nə yɩ nətʋ
(1 Piyɛrə 2.13-16; Efɛzə tɩ̀án 2.1-10; Romə tɩ̀án 16.17-18)
1Lìí *Kərisə lɩ̀à tə də, ba mɛ, sə ba sɛ̀e pɛ̀egá tə də yáá tɩ̀án tə duən tə, ba nə ywàŋá ba lʋʋ tə yuu nii. Ba mɛ, sə ba sóní ka fwa yozəŋə máŋá mama. 2Swɩ̀n ba con də, ba wà mɛ, sə ba swɩ̀n yolwan ba pa lìù nə. Ba wà mɛ, sə ba fwa jara də duən. Ba mɛ, sə ba yà lɩ̀à tə ba nə zìlí lɩ̀à tə, sə ba ya bwàbwà, lɩ̀à tə duən tə yáá con.
3Nə də tətə yà yɩn ləyərən máŋá don wa. Nə yà ba nii zìlí. Nə yà ken nə waa yìə̀n nə, tə nə tà cɩ́gá. Nə yà yɩ nə fwa nə pùə́ yokʋkwɩnan tə, tə nə yɩ nə fɩra yìə̀n cɩcɩ, nə wàá nə fwa. Nə yà yɩ tə mʋ̀ yìə̀n təntə nə nə tʋŋa máŋá mama. Nə zɩga lɩ̀à duən nə kʋ tɩ̀án wiən yɩrɩ. Lɩ̀à tə yà dʋŋa nəba, nə də ga dʋŋa ba. 4Də kʋ nətʋ mama, máŋá tə wa, Yɩɩ nə bɩrɩ də, ʋ waa ywán lɩ̀à tə yuu wa, ʋ ga swə ba zənzən, 5ʋ jon nəba nə cʋna wa. Kʋ tà nə nə tʋŋa cɩ́gá yìə̀n tə yɩrɩ. Kʋ ya nə yinəgə zənzən nə jɩn wá. Ʋ sɩn nə yuu cʋna tə, sə nə yà lɩ̀à tə, ba nə lʋrɩ dʋra. Ʋ *Siŋu tə dɩ̀àn nə, ʋ ma tʋn kʋ yoo təntə, sə nə wànɩ́ nə na mɩɩ nədʋn tə. 6Ʋ twá Zwezi-Kərisə nə, ʋ nə jon nəba nə cʋna wa, ʋ pa nəba ʋ Siŋu tə. Ʋ pɩn kʋ sú nəba mɩ́ámɩ́án. 7Yɩɩ pubwanʋ tə nə pɩn ʋ jələ nəba, ndə lɩ̀à tə nə, ba nə yɩ cɩ́gá tɩ̀án ʋ yáá con. Yá nə jə yala də, nə wá twá nə na mɩɩ tə, kʋ nə ba zwɛ̀e ʋ con.
8Sʋgʋ kʋ tə ya cɩ́gá sʋgʋ. Yá à dàń pɩ̀à, sə n swɩ̀n kʋ yoo də n bwé, sə kʋ dàn lɩ̀à tə jɩ̀àn, ba nə ken ba waa Yɩɩ nə, sə ba kwɛn ba tʋn yozəŋə. Mə yoo nə kʋ nə ziən, kʋ ga jə nywarɩ kʋ pa lɩ̀à nə. 9Cɩ n tɩ̀àn nə də tʋ́tʋ̀ná tə, tə nə ba də̀ń jə. Lɩ̀à nə tʋ́tʋ̀nɩ́ duən nɩbara-ba tə yìə̀n yuu wa, dàn ká kə n nii lá. Dàn ká pa, n mʋ̀ də ba dɩ jara də duən, n ga dàn ká tʋ́tʋ̀nɩ́ də ba Yɩɩ *nii tə, ʋ nə pɩn *Moyizə nə, tə yuu wa. Tə yìə̀n təntə yɩ tʋtʋ, tə ga ba lɩ̀à nə saŋa. 10Də lìù nə sugə Kərisə lɩ̀à, ʋ pa ba pwɛ̀e duən nə, dí yáá n dù súú ʋ nii nə naa nədʋ. Ʋ tə nə wà yá, sə n tə bwé n dù súú ʋ nii nə. Kʋ nətʋ kwa nə, ʋ tə nə wà yá, sə n lɩ n tɩ̀àn ʋ yɩra mɩ́ámɩ́án. 11N yə̀ə́ də, kʋ mʋ̀ ləzwənyiri təntə kʋ́ʋ̀ tə̀lə́ cɩ́gá tə wa. Ʋ dàń yɩ cʋnʋ tə, ʋ tʋtʋnɛɛ nə bɩrɩ də, Yɩɩ wá bʋ̀rɩ̀ ʋ bʋ̀rà, sə ʋ cʋ̀gʋ̀ wá.
Sagɩ tə yígúrə́ sʋ̀ràn
12À wá tʋn Arətemasə, nə à yə̀ə́ Tiswikə n con. Máŋá tə, ba nə yí lá, sə n kə dɩ̀àn, sə n bà n yí nə Nikopolisə nə. À ken à sírí, sə à va à ya lá, də waran tə máŋá ma lɛ. 13Kʋ dàń mɛ, sə n kə dɩ̀àn n san Zenasə nə ʋ nə yɩ lìù tə, ʋ nə zɩga nə jɩrɩmʋ nə bʋ̀rà tə wa, də Apɔlɔsə nə, sə ba wànɩ́ ba va ba cwəŋə tə. San ba zəni, sə won dàn ká mùrì ba. 14Nə *Kərisə lɩ̀à tə də mɛ, sə ba kwè nətʋ tə, ba nə wá fwa yozəŋə máŋá mama wuuu, sə ba ma san lɩ̀à tə nə wiən nə mùrì ba. Də ba nə fwa nətʋ, kʋ tə, ba nə yɩ, tə bá ya tʋtʋ.
15Lɩ̀à tə mama, ba nə wulə à con, jʋ̀nɩ̀ mʋ́. Jʋn Kərisə lɩ̀à tə də mama. Ba də ken ba waa Zwezi nə ndə nə nə, yá ba ga swə nəba. Yɩɩ nə wá fwa pubwanʋ á mama yɩra.