Tʋtʋnan

Zwezi-Kərisə

tʋntʋna tʋtʋnan

yoo

Tʋtʋnan sagɩ tə yuu wa sʋgʋ

Lìù tə, ʋ nə pʋ́pʋ́nɩ́ sagɩ kʋ tə

Kʋ yɩ Likə nə pʋ́pʋ́nɩ́ kʋ. Mə kʋ mʋ̀ nə púə́ ʋ sʋywáŋʋ́ tə nə. Ʋ təntən sagɩ tə wa, ʋ bɩrɩ yìə̀n tə, Zwezi nə swɩ̀n, də tə tə, ʋ nə fwa tɩa yuu wa. Kʋ kwa nə, Likə nə kʋ́ʋ̀ pʋ́pʋ́nɩ́ tʋntʋna sagɩ tə də.

Lɩ̀à tə nə, Likə nə pʋ́pʋ́nɩ́

Likə pʋ́pʋ́nɩ́ sagɩ kʋ tə ʋ pa *Zwifə-ba nə, də ba tə nə, ba nə tà Zwifə-ba, ba nə jigə *Kərisə lɩ̀à, ndə ʋ təntən sagɩ tə nə.

Sagɩ tə wa sʋgʋ

Zwezi-*Kərisə *tʋntʋna tə tʋtʋnan yoo nə kʋ swɩ̀n. Likə bɩrɩ kʋ nə twá nətʋ *Kərisə lɩ̀à púlí tə ma pùlì mancɩn mancɩn, kʋ sú nagwanɛɛ tə wa, Mediterane mʋʋ tə nii nə. Kərisə lɩ̀à púlí tə də̀ń təntən kʋ dɩ̀ *Zwerizalɛmə nə, *Pantəkɔtə cànà tə dɩɩn nə máŋá tə wa, Yɩɩ-*Siŋu tə nə cúə́ tʋntʋna tə yuu wa. Yìə̀n yà cɩ̀ kʋ yáá nə, tə nə duən də ga wʋwalɩ kʋ, yá də kʋ nətʋ mɛ kʋ tə pùlì lala kʋ súrí. Máŋá tə, ba nə ken càn Kərisə lɩ̀à púlí tə nə, kʋ làgà Zwide də Samari nagwanɛɛ tə wa, kʋ ga swɩ̀n sʋywáŋʋ́ tə, kʋ bɩrɩ dwíə́ tə nə, kʋ nə vəli kʋ jə́rí. *Yuu-Tiu bɩrɩ Piyɛrə nə, sə ʋ lwarɩ də, mɩɩ tə, kʋ nə ba zwɛ̀e Yɩɩ con, tə yɩ lɩ̀à tə, ba nə tà *Zwifə-ba də nyiən.

Bələ nii yoo tə sagɩ tə nə bɩrɩ nəba, kʋ yɩ nətʋ tʋntʋnʋ Polə nə vəli ʋ swɩ̀n sʋywáŋʋ́ tə nɛɛ batwa duən də̀ń nə ʋ bɩrɩ lʋʋ níə́ tə, tə nə kɩkarɩ Mediterane mʋʋ tə, ba ja va ba yí *Romə, kʋ nə yɩ Romə-ba pàrɩ̀ dəkuu bwálɩ́. Tɩan yɩra də Polə nɛɛ batwa nii vəlu wulə sagɩ tə bwálɩ́ don nə, ba nə fwa lʋʋ níə́ ba tún kʋ wa, sagɩ tə talɩkwa yáá tə wa.

Tʋtʋnan sagɩ tə pìí kʋ lìí nəba kʋ tə, Kərisə lɩ̀à púlí nə mɛ, sə kʋ fwa máŋá mama, bwálɩ́ mama nə dɩɩn mama. Nə mɛ, sə nə swɩ̀n Zwezi-Kərisə yoo nə bɩrɩ bara də kana də bìsɩ́ná də nəkwɩna də jɩjə tɩ̀án də zʋra máŋá mama wuuu, kʋ jə vələ lʋʋ zaŋʋ.

Zwezi pìí ʋ dɩ̀ Yɩɩ sàń nə

(Likə 1.1-4; 24.33-51; Matiə 28.18-20; Marəkə 16.15-19; Efɛzə tɩ̀án 4.8-10)

^1-2À dabɛɛ Teofilə1.1-2 Likə pʋ́pʋ́nɩ́ Zwezi-Kərisə sʋywáŋʋ́ tə də ʋ pa ʋ mʋ̀ Teofilə nə., à təntən sagɩ tə wa, à pʋ́pʋ́nɩ́ yìə̀n tə mama, Zwezi nə tʋn də tə tə, ʋ nə kàrɩ̀ ʋ bɩrɩ lɩ̀à nə. Ʋ kàrɩ̀ tə ʋ bɩrɩ ʋ tʋtʋŋɩ tə jɩjʋ mama, kʋ ja va kʋ yí máŋá tə wa, Yɩɩ nə lɩ wá tɩa yuu, ʋ kə ʋ con. Zwezi nə yɩn lʋʋ wa, ʋ kúrí lɩ̀à, ʋ ma fwa ʋ *tʋntʋna. Ʋ twá Yɩɩ-*Siŋu tə dɩ̀àn nə, ʋ ma bɩrɩ ba kʋ tə, ba nə mɛ, sə ba fwa. ³Ʋ nə dí càn ʋ tɩ kwa nə, ʋ bɩrɩ ʋ tɩ̀àn ʋ tʋntʋna tə nə də, ʋ cɩ́gá wulə mɩɩ wa. Ʋ bɩrɩ ʋ tɩ̀àn ba wuuu, nɛɛ kapʋpʋ dɩan sapwilə, ʋ ma swɩ̀n Yɩɩ pàrɩ̀ tə yìə̀n, ʋ bɩrɩ ba.

⁴Kʋ máŋá təntə wa, Zwezi də ʋ tʋntʋna tə yà jə̀ə́ ba də́ wodiu. Kʋ mʋ̀ wodiu tə yuu, ʋ swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: «Á dànà ká nan *Zwerizalɛmə wa. Á dàná won tə, à nyɩna Yɩɩ nə kàn nii, sə ʋ pa aba. À dí yáá à swɩ̀n kʋ yoo á con: ⁵Zwan1.5 Kʋ mʋ̀ *Zwan-Batisə tə yɩ lìù təntə. ləgə lɩ̀à nɩ́á wa, kʋ twá də Yɩɩ yɩrɩ, yá kʋ dàń nə yí yáá mɛ̀e, Yɩɩ wá lə ba ʋ *Siŋu tə wa». ⁶Tʋntʋna tə, ba nə kun duən nə, dàń ma bà ba bwe Zwezi, ba wʋ́: «*Yuu-Tiu, kʋ máŋá təntə wa nə, n wá pìí n tún *Yɩzərayɛlə pàrɩ̀ tə, naaa?» ⁷Ʋ ma le ba, ʋ wʋ́: «Kʋ mʋ̀ təntə ba aba ywàŋá. À nyɩna Yɩɩ tətə nə jə cwəŋə, sə ʋ tún kʋ máŋá tə, də kʋ dɩɩn tə, kʋ nə wá tʋn. ⁸Yá Yɩɩ-Siŋu tə nə twi á yuu wa, á wá na dɩ̀àn, sə á ya à lɩ̀à tə, á nə wàá á bɩrɩ kʋ tə, á nə nɩ à con Zwerizalɛmə wa, də Zwide nagwanaa tə mama wa, də Samari nagwanaa tə mama wa, halɩ, kʋ ja vələ tɩa tə yuu mama». ⁹Zwezi nə swɩ̀n kʋ mʋ̀ təntə ʋ zwɛ̀e, Yɩɩ pɩn, ʋ zàn ʋ dɩ̀ yɩɩ nə ba yɩ́á yuu. Yá bakwan twi kʋ pú ʋ nə. ¹⁰Ba dàń nə zɩga, ba ywàŋá yɩɩ nə zən, Zwezi zaŋʋ tə máŋá wa, də nə̀ń, bara bələ, ba nə zʋa ganpwənə, nan ba nə. ¹¹Ba bwe ba, ba wʋ́: «Galile tɩ̀án-ba, bɛ̀eɛ̀e nə pɩn, á ma zɩga, á ywàŋá yɩɩ nə? Yɩɩ nə tì ʋ mʋ̀ Zwezi tə, ʋ ja dɩ̀ ʋ mʋ̀ Yɩɩ *sàń nə. Ʋ wá pìí ʋ bà nətʋ, ndə á nə nɩ wá də, ʋ dɩ̀ Yɩɩ sàń nə».

Ba ken lìù don Zwidasə yuu nə

(Likə 24.52-53)

¹²Zwezi-*Kərisə *tʋntʋna tə dàń pìí, ba nan *oliviye tɩ̀án paan tə yuu, ba va *Zwerizalɛmə. Paan tə də Zwerizalɛmə yɩ ndə kilomɛtərə nədʋ1.12 Zwifə-ba yà wà mɛ, sə ba va bwálɩ́, kʋ nə dwə kilomɛtərə nədʋ, ba *sìə́ dɩɩn tə nə. nə. ¹³Ba nə vəli ba yí Zwerizalɛmə, ba dɩ̀gà dəyuu dìə̀ tə wa, ba nə yàá kun duən nə máŋá mama. Kʋ yɩ Piyɛrə, də Zwan, də Zwakə, də Andəre, də Filipə, də Toma, də Barətelemi, də Matiə, də Aləfe bìú Zwakə, də Simon, ʋ nə yɩ *Zelotə, də Zwakə bìú Zwidə. ¹⁴Ba mama tə pubʋŋa yà yɩ nədʋ, ba yà ŋwɩ̀ń ba yáá lá ba jʋ̀nɩ̀ Yɩɩ, ba mʋ̀ də kana tə, də Zwezi nuu Mari də Zwezi nyáná tə.

(Zwan 12.4-6; Matiə 26.14-16, 46-50; 27.3-10)

¹⁵Ba lɩ̀à tə mama, ba nə yɩ nubɩa Kərisə yɩrɩ, ba yà nə kun bwálɩ́ tə wa, yí ndə lɩ̀à bíí də sapʋa nə. Dɩan təntə wa, dɩɩn don nə, Piyɛrə zàn yɩɩ nə ba tətəŋi wa ʋ swɩ̀n, ʋ wʋ́: ¹⁶«Nubɩa-ba, Yɩɩ sagɩ tə wa, kʋ bɩrɩ də, Yɩɩ-*Siŋu tə pɩn, pɩ̀ʋ́ *Davidə swɩ̀n Zwidasə yoo fuən nə. Kʋ yɩ kálʋ́, sə kʋ nii sú. Ʋ mʋ̀ Zwidasə tə nə yɩn lɩ̀à yáá, ʋ pa ba ja Zwezi. ¹⁷Zwidasə yà yɩn nə mʋ̀ Zwezi-Kərisə tʋntʋna tə wa lìù. Ʋ də yà jə tori tʋtʋnan tə wa, Zwezi nə tàrɩ̀ ʋ pa nəba. ¹⁸Ʋ mʋ̀ Zwidasə tə tʋn yoo, kʋ nə lwara zənzən. Ba ga pa wá səbiu kʋ yɩrɩ. Ʋ tì kʋ mʋ̀ səbiu tə, ʋ ma yə̀ kárá. Kʋ mʋ̀ kárá tə wa, ʋ kén ʋ tʋ ʋ yarɩ, ʋ pùə́ pwin, ʋ lʋran nan tə gàrɩ̀ tɩa. ¹⁹Zwerizalɛmə lɩ̀à mama nì kʋ mʋ̀ yoo təntə. Ba dàń ma kə kárá tə yɩrɩ də ba sʋgʋ Akɛlədama. Kʋ də̀ń nə yɩ ‹jana kárá›. ²⁰Kʋ pʋ́pʋ́nɩ́ gwaran sagɩ tə wa, kʋ wʋ́:

‹Yɩɩ wá pa, ʋ sàń jì digə, lìù mama dàn ká yà lá›.

Kʋ tə súrí lá nə, kʋ wʋ́:

‹Yɩɩ wá pa, lìù don jon ʋ yuu nə›.

^21-22Kʋ mʋ̀ tə yɩrɩ, kʋ mɛ, sə lìù don, ʋ nə wàá ʋ bɩrɩ də, ʋ nɩ *Yuu-Tiu Zwezi bwiu tə nə súrí nə nə. Ʋ mʋ̀ lìù təntə mɛ, sə ʋ yà lìù tə, ʋ nə yɩn də nəba, máŋá tə wa, nə mʋ̀ də Zwezi nə yà wulə duən nə. Kʋ nə zɩgɩ, Zwan ka lə lɩ̀à nɩ́á wa, kʋ twá də Yɩɩ yɩrɩ, kʋ ja va máŋá tə nə, Zwezi nə dɩ̀gà Yɩɩ *sàń nə».

²³Ba dàń ma lɩ lɩ̀à bələ ba zɩgɩ. Kʋ mʋ̀ nə yɩ Zwʋzɛfə, ba nə boŋə Barəsabasə, ʋ yɩrɩ don də ya Zwisətisə də Matɩasə. ²⁴Ba dàń lòrì Yɩɩ, ba wʋ́: «Yuu-Tiu, n mʋ̀ nə yə̀ə́ lìù mama pubʋŋa. Bɩrɩ lìù tə, n nə kúrí lɩ̀à bələ tə wa. ²⁵Sə ʋ ya Zwezi-Kərisə tʋntʋnʋ, sə ʋ tún wá, sə ʋ ya ʋ tʋntʋna, ʋ tʋn tʋtʋŋɩ tə, Zwidasə nə dʋgʋ, ʋ ga va bwálɩ́ tə nə, Yɩɩ nə tún ʋ nə». ²⁶Ba dàń ma pwárɩ́ kʋ ja Matɩasə. Ʋ mʋ̀ dàń nə ken tʋntʋna fugə nədʋ tə nii nə, ba yà nə ga.

Yɩɩ-Siŋu tə cúə́ Pantəkɔtə dɩɩn nə

(Matiə 3.11; Zwan 14.16-17, 26; 1 Korɛntə tɩ̀án 12.13)

¹*Pantəkɔtə cànà tə dɩɩn nə yí, ba mɛ tə kun duən nə, kʋ mʋ̀ bwálɩ́ nədʋ tə nə. ²Naa nədʋ, Yɩɩ pɩn zəzugu ndə vʋʋ nəfarʋ nə bà, kʋ sú dìə̀ tə mama nii, ba yà nə jə̀ə́ ka wa. ³Yá ba zəzən ba na wiən ndə mənvoo nə, tə nə nyɩn ndə nəndələ nə, tə twi. Tə mʋ̀ wiən təntə twi, tə pwɛ̀e duən nə, tə jə̀ə́ ba lìù mama yuu wa. ⁴Yɩɩ-*Siŋu tə súə́ ba lìù mama, ba ga wulə ba swɩ̀n sʋ̀ràn yirə duən, kʋ nə pɩn ba, sə ba swɩ̀n.

⁵Kʋ máŋá təntə nə, lʋʋ nii mama *Zwifə-ba yà twi, ba wulə *Zwerizalɛmə nə. Ba yɩ lɩ̀à tə, ba yà twá Yɩɩ cwəŋə tə nə zəni. ⁶Zəzugu tə pɩn, lɩ̀à zənzən kɛ̀eń ba va ba kun kʋ bwálɩ́ nə. Ba nə yí lá, kʋ gwárɩ́ ba, də ba lìù mama yà nə nə̀ń ʋ tətə dwíí sʋgʋ, ba nə swɩ̀n lá. ⁷Kʋ gwárɩ́ ba mama, kʋ ga jì yoo ba nə zɩga ba balɩ. Ba dàń ma swɩ̀n duən con, ba wʋ́: «Á nəŋə, lɩ̀à ba tə mɛ, ba nə swɩ̀n nətən tà Galile nagwanaa lɩ̀à naaa? ⁸Yá kʋ dàń twá nətə, nə lìù mama ma nə̀ń ʋ tətə dwíí sʋgʋ lɩ̀à tə nii nə, də ba swɩ̀n? ⁹Lɩ̀à təntə yà yɩ ba nan Parətə, də Mediə, də Elamə nagwanɛɛ tə wa. Ba duən də yɩ ba nan Mezopotami nagwanaa də Zwide nagwanaa tə wa lɩ̀à, də Kapadɔsə nagwanaa tə wa lɩ̀à, də Pon nagwanaa tə wa lɩ̀à, də Azi nagwanaa tə wa lɩ̀à. ¹⁰Kʋ súrí Fərizwi nagwanaa tə wa lɩ̀à nə, də Panfili nagwanaa tə wa lɩ̀à, kʋ ja Ezwipətə lʋʋ nii lɩ̀à, kʋ kə Libi lʋʋ nii lɩ̀à con, kʋ nə pwɛ̀e sɩswɩan də Sirɛnə. Kʋ súrí lɩ̀à tə, ba nə nan *Romə. Lɩ̀à təntə yà yɩ Zwifə-ba, də lɩ̀à tə, ba nə sɛ̀e, ba zʋ Zwifə-ba *yɩjʋncwəŋə tə wa, ¹¹də Kərɛtə tɩ̀án də Arabi tɩ̀án mama. Kʋ twá nətə, nə lìù mama ma nə̀ń ʋ tətə dwíí sʋgʋ, ba ma bwɩ Yɩɩ nə yofaran tə yɩrɩ, ʋ nə fwa?»

¹²Halɩ, ba lìù mama yɩ ndə ʋ kʋ́ʋ̀ ba ʋ tɩ̀àn tɩ ba pubʋŋɩ mama jén. Ba dàń swɩ̀n duən con, ba wʋ́: «Yoo kʋ tə dəkuu yɩ bɛ̀eɛ̀e?» ¹³Yá lɩ̀à duən də kʋkʋlɩ ba, ba wʋ́: «Kʋ yɩ swana tə, kʋ yà tə nə wà zàn zənzən nə ba nyʋa ba sú!»

Tʋntʋnʋ Piyɛrə swɩ̀n lalʋʋ tə con

(Tʋtʋnan 1.8; Likə 24.47; Tʋtʋnan 3.13-26; 10.34-43)

¹⁴Piyɛrə dàń ma zɩgɩ yɩɩ nə, ʋ mʋ̀ də *tʋntʋna fugə nədʋ tə, ʋ kə ʋ kori yɩɩ nə, ʋ swɩ̀n, ʋ wʋ́: «*Zwifə-ba, də á mʋ̀ lɩ̀à tə mama, á nə wulə *Zwerizalɛmə wa! Á mɛ, sə á yəni yoo kʋ tə! Á cʋga kʋ tə, à nə pɩ̀à, sə à swɩ̀n á con zəni! ¹⁵Kʋ tà swana nə jə lɩ̀à tə, ndə á mʋ̀ nə bʋŋa nətʋ. Sɩ́ʋ́n nə, yɩɩ tə wà bɩ, kʋ tə yɩ lugu nʋgʋ nə. ¹⁶Mə kʋ tə yoo nə Yɩɩ twá ʋ nii *sʋ̀sʋ̀nʋ̀ Zwʋwɛlə nə, ʋ ma swɩ̀n, ʋ wʋ́:

¹⁷‹Talɩkwa dɩan tə wa, à mʋ̀ Yɩɩ wá mɩ́ à *Siŋu tə ləzwənyiri mama yuu wa. Á bɩa də á bwɩ̀ɩ́ wá swɩ̀n à nii sʋ̀ràn. À wá pa ləzwəndʋn tə na wiən, tə nə nan à mʋ̀ con, à ga wá bɩrɩ tə duən á bazʋnan nə ba pandwɩa wa. ¹⁸Tə mʋ̀ dɩan təntə wa, à cɩ́gá wá mɩ́ à Siŋu tə, à tʋtʋnbara də à tʋtʋnkana yuu wa. Yá ba wá swɩ̀n à nii sʋ̀ràn. ¹⁹À wá pa yomɩlan nan yɩɩ nə, à ga pa Yɩɩ dɩ̀àn mɩmɩnan ya tɩa yuu wa: Jana də mən də nywɩ̀ń wá yà lá. ²⁰Yɩcaʋ tə wá lwàń kʋ jì yikunu, yá cànà tə wá lwàń ka jì nəsɩan ndə jana nə, sə *Yuu-Tiu dun dɩɩn nəfarʋ tə ga zɩgɩ lá kʋ bà. ²¹Yá lìù tə mama, ʋ nə bon Yuu-Tiu yɩrɩ tə, ʋ wá jon kʋ tíú ʋ cʋna wa›.

²²Á mʋ̀ *Yɩzərayɛlə lɩ̀à-ba, á cʋga sʋ̀ràn tə tə! Yɩɩ bɩrɩ də, *Nazarɛtə Zwezi yɩ ʋ mʋ̀ tətə nə pɩn wá nii, kʋ mʋ̀ nə pɩn, Yɩɩ pa ʋ fwa yomɩlan də yogwaran də Yɩɩ dɩ̀àn mɩmɩnan á tətəŋi wa, ndə á tətə nə yə̀ə́ nətʋ. ²³Yɩɩ yà yə̀ə́ ʋ janʋ tə yoo, kʋ wà ʋ yuu dɩ̀. Ʋ mʋ̀ tətə nə kúrí wá, ʋ tún vàn nə, kʋ nə ba yigə, ndə ʋ nə tanɩ kʋ, sə kʋ ya nətʋ. Ʋ sɛ̀e ʋ pa á ja wá, á pa lɩ̀à tə nə, ba yáá tə̀lə́ Yɩɩ. Ba paa wá dagarʋ yuu, ʋ tɩ. ²⁴Yá Yɩɩ dàń cʋ̀gʋ̀ tɩan dɩ̀àn ʋ pìí ʋ bwin wá ʋ lɩ tɩan wa. Tɩan yà wàrɩ̀ wá, tə janɩ tə con mɩ́ámɩ́án. ²⁵Pɩ̀ʋ́ *Davidə yà swɩ̀n ʋ yoo, ʋ wʋ́:

‹Máŋá mama, à na Yuu-Tiu à yáá nə. Ʋ wulə à jɩzən vàn nə, sə à dàn ká dʋgʋ Yɩɩ cwəŋə tə. ²⁶Kʋ mʋ̀ nə pɩn, à jwɛ à ga swɩ̀n də pupwən. À mʋ̀ nə swə à wá tɩ, də à jə yala, ²⁷də n bá yá nə tɩga bwálɩ́ nə. N ma bá sɛ̀e, n pa lìù tə n lɩ n tún n cɩcɩ yɩrɩ, sə ʋ pʋ. ²⁸N bɩrɩ nə coŋi tə, tə nə pɩn mɩɩ. Yá n ga wá ya də nə, n pa à sú də pupwən›.

²⁹À nubɩa-ba, à jə cwəŋə, sə à swɩ̀n nɩbɛɛ Davidə yoo á con nəpon nəpon. Ʋ tɩga, ba gùrì wá. Də zə̀n mama ʋ ləbəri tə wulə nə tətəŋi wa. ³⁰Ʋ yà yɩ Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nʋ̀, yá ʋ yà yə̀ə́ də, Yɩɩ kàn nii də wá ʋ dù də, ʋ mʋ̀ Yɩɩ wá pa, Davidə nàʋ́ də́ ʋ nɩbɛɛ Davidə pàrɩ̀ tə. ³¹Ʋ nə swɩ̀n də, ba bá yá wá tɩga bwálɩ́ nə, yá ʋ yatana tə bá pʋ, kʋ yɩ *Kərisə nə wá tɩ ʋ pìí ʋ bwin tə yoo nə, ʋ yà yə̀ə́. Yá mə kʋ mʋ̀ yoo nə, ʋ swɩ̀n nətʋ.

³²Ʋ mʋ̀ Zwezi təntə nə, Yɩɩ pìí ʋ bwin ʋ lɩ tɩga wa, nə mama wàá nə bɩrɩ də, nə nɩ kʋ. ³³Yɩɩ pɩn, ʋ dɩ̀ ʋ jə̀ə́ ʋ jɩzən2.33 Ka jə̀ń pɩ̀ʋ́ jɩzən vàn nə yɩ dun bwálɩ́. vàn nə. Ʋ yà kàn nii də, ʋ wá pa ʋ Siŋu tə. Yá ʋ mʋ̀ Zwezi dàń nə jon Yɩɩ-Siŋu tə nə nyɩna Yɩɩ con, ʋ mɩ́ tɩa yuu. Mə kʋ mʋ̀ nə á nə̀ń, á ga na nətən. ³⁴Pɩ̀ʋ́ Davidə tətə wà Yɩɩ *sàń nə dɩ̀, yá ʋ swɩ̀n, ʋ wʋ́:

‹Yuu-Tiu swɩ̀n à Yuu-Tiu con, ʋ wʋ́: «Bàá n jə̀ń à jɩzən vàn nə, ³⁵də à ma kəni n dʋŋa n nɛɛ də̀ń nə!» ›

³⁶Yɩzərayɛlə dwíí tə mama dàń mɛ, sə kʋ lwarɩ cɩ́gá cɩ́gá də, Yɩɩ pɩn Zwezi tə, á nə pɩn ba paa dagarʋ tə yuu, jì Yuu-Tiu, ʋ tə zɩgɩ lá ʋ yɩ Kərisə».

Lɩ̀à mʋ̀rʋ̀ batwa ken ba waa Zwezi nə

(Zwan 16.8; Tʋtʋnan 4.4; Likə 5.10)

³⁷Ba cʋgʋ tə mʋ̀ sʋ̀ràn təntə, yá ba bɩcanɩ dí zənzən. Ba dàń ga bwe Piyɛrə də *tʋntʋna tə duən tə, ba wʋ́: «À nubɩa-ba, bɛ̀eɛ̀e tətə nə nə dàń mɛ, sə nə fwa?» ³⁸Piyɛrə ma le ba, ʋ wʋ́: «Á vəvərə á kwa á ma sá á cʋna, sə Yɩɩ kwɛn ʋ lɩ á cʋna tə á mʋ̀ də wá pwərə wa, sə ba bon Zwezi-*Kərisə yɩrɩ, ba ma lə aba nɩ́á wa, kʋ twá də Zwezi-Kərisə yɩrɩ. Yá kʋ nətʋ tə nii nə súə́, á wá na Yɩɩ-*Siŋu tə tarpɩʋn tə. ³⁹Yɩɩ nikanɩ tə yɩ á mʋ̀ də á bɩa, də lɩ̀à tə mama, ba nə ŋʋ́ná nyiən. Kʋ yɩ lɩ̀à tə mama, nə *Yuu-Tiu Yɩɩ nə wá bon ba, sə ba bà ʋ con nyiən».

⁴⁰Yá Piyɛrə tə tì sʋ̀ràn duən, ʋ swɩ̀n ʋ bɩrɩ ba, ʋ ma kwè ba, ʋ wʋ́: «Á naŋa, á ga yá zə̀n cʋna lɩ̀à tə, sə á jon á tɩ̀àn». ⁴¹Ba ləgə lɩ̀à tə, ba nə sɛ̀e Piyɛrə sʋgʋ tə, nɩ́á wa, kʋ twá də Zwezi-Kərisə yɩrɩ. Yá kʋ mʋ̀ dɩɩn tə nə, lɩ̀à yí ndə mʋ̀rʋ̀ batwa nə, ba nə súrí Zwezi kwa lɩ̀à tə nii nə.

Nətʋ tə Zwezi kwa lɩ̀à tə nə wulə duən nə

(Tʋtʋnan 4.32-37)

⁴²Ba yà ŋwɩ̀ń ba yáá lá də kàrà tə, Zwezi *tʋntʋna tə nə bɩrɩ ba. Ba yà jə *nimarʋ, ba də́ ba wodiu duən nə, yá ba jʋ̀nɩ̀ Yɩɩ.

⁴³Yɩɩ yà twá də tʋntʋna tə, ʋ tʋŋa yogwaran də Yɩɩ dɩ̀àn mɩmɩnan zənzən. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ba lìù mama yà dəri fən. ⁴⁴*Kərisə lɩ̀à tə mama yà ken duən nə, yá ba mɛ won yà yɩ nədʋ. ⁴⁵Ba yà yoli ba wiən, də won tə mama, ba nə jə. Kʋ tə, ba nə yoli ba na, ba yàá tì kʋ ba tàrà ba pa lìù mama nə, ndə nətʋ tə kʋ nə mɛ də wá. ⁴⁶Ba yà ja pɩ́nʋ́ wuuu, ba dàn ká pìí ba kə ba kwa, ba ga wulə duən nə *Zwifə-ba Yɩɩ *dìə̀ tə wa. Yá ba yàá kun duən nə ba dii wa, ba də́ *Yuu-Tiu nimarʋ wodiu tə, ba ga də́ ba wodiu də pupwən. Ba ga ba yokʋkwɩnan tuŋə ba bɩcanɩ wa. ⁴⁷Ba yàá bʋ Yɩɩ nə, lɩ̀à tə mama pwìí ga poli ba yuu wa. Yá dɩɩn mama Yuu-Tiu yàá súrí lɩ̀à ʋ lɩ̀à púlí tə nii nə, ba nə ken ba waa Zwezi nə, sə ʋ jon ba ba cʋna wa.

Gwànʋ́ don nɩ yazurə

(Tʋtʋnan 4.9-22; 9.32-35; 14.8-10)

¹Dədəni nii lugu batwa máŋá wa, Piyɛrə də Zwan yà vəli *Zwifə-ba Yɩɩ *dìə̀ wa, sə ba jʋn Yɩɩ. Kʋ máŋá təntə yà yɩ Zwifə-ba yɩjʋnɩ máŋá, kʋ nə mɩ̀ ba. ²Bɛɛ don, ba nə lʋrɩ wá, də ʋ yɩ gwànʋ́, də yà wulə. Dɩɩn mama, ba yàá ja wá, ba va ba jə̀ə́ Yɩɩ dìə̀ tə mimii nə, ba nə boŋə ‹mimii zaŋʋ›, sə lɩ̀à tə, ba nə zwɩ Yɩɩ dìə̀ tə wa, pa wá yɩlori wiən. ³Ʋ mʋ̀ bɛɛ təntə nɩ Piyɛrə də Zwan də, ba pɩ̀à, sə ba zʋ Yɩɩ dìə̀ tə wa, ʋ ma lòrì yɩlori won ba con. ⁴Piyɛrə də Zwan mama ma fin ba yɩ́á, ba kə ʋ yuu, ba ga swɩ̀n ʋ con, ba wʋ́: «Ywàń nəba!» ⁵Bɛɛ tə ma ywàń ba zən, ʋ ga dànɩ̀, sə ba pa wá won. ⁶Piyɛrə dàń ma swɩ̀n ʋ con, ʋ wʋ́: «À ba səbiu jə, à dàń wá pa mʋ́ kʋ tə, à nə jə. Də *Nazarɛtə Zwezi-*Kərisə yɩrɩ tə, zàn yɩɩ nə, n va!»

^7-8Ʋ ga ja ʋ jɩzən nə ʋ van wá, ʋ zɩ̀n. Də naa nədʋ, bɛɛ tə napɩra də ʋ nɛɛ tə mama dàn, yá ʋ ga fan ʋ zɩga yɩɩ nə, ʋ vəli. Ʋ twá ba nə, ʋ zʋ Yɩɩ dìə̀ tə wa, ʋ vəli də ʋ faŋa, ʋ ga bwɩ Yɩɩ nə. ⁹Yá lalʋʋ tə mama nɩ wá, də ʋ vəli də ʋ bwɩ Yɩɩ nə. ¹⁰Lìù mama nə nɩ wá, n yə̀ə́ ʋ swɩ́án. N yə̀ə́ də, ʋ mʋ̀ yà nə jəni Yɩɩ dìə̀ tə, ‹mimii zaŋʋ› tə nə, ʋ lòrì yɩlori wiən tə. Kʋ kə lá lɩ̀à tə zənzən. Kʋ yoo təntə, kʋ nə tʋn bɛɛ tə yɩra, yɩ yogwarʋ kʋ pa ba. ¹¹Bɛɛ tə kʋ́ʋ̀ ba Piyɛrə də Zwan kwa naŋa. Kʋ gwárɩ́ lɩ̀à tə, ba dàń dəri, ba va ba kɩkarɩ ba. Yɩɩ dìə̀ tə bwálɩ́ don nə, kʋ nə jə napakʋlʋ, ba boŋə kʋ napakʋlʋ təntə ‹*Salʋmʋn napakʋlʋ›.

Piyɛrə sʋgʋ

(Tʋtʋnan 4.5-12; 2.22-36; 5.30, 32)

¹²Piyɛrə nə nɩ kʋ mʋ̀ təntə, ʋ swɩ̀n lalʋʋ tə con, ʋ wʋ́: «*Yɩzərayɛlə lɩ̀à-ba, bɛ̀eɛ̀e nə pɩn, kʋ ma gwárɩ́ aba? Bɛ̀eɛ̀e nə pɩn á mama yɩ́á ma cə̀ nə yuu? Á bʋŋa də, kʋ yɩ nə mʋ̀ dɩ̀àn, nə à yə̀ə́ nə ka twá Yɩɩ cwəŋə tə nə zəni yɩrɩ, bɛɛ tə ma zàn ʋ vəli, naaa? ¹³Yɩɩ tə, nə nɩbara *Abərahamə, də *Yɩzakə, də *Zwakɔbə, də nə nɩbara-ba duən nə jʋn tə nə pɩn, ʋ tʋ̀tʋ̀nʋ̀ Zwezi na dun. Ʋ mʋ̀ Zwezi tə, á tətə nə jɩn, á pa *Pilatə nə. Pilatə yà pɩ̀à, sə ʋ dʋgʋ wá, á ga wà sɛ̀e. ¹⁴Zwezi yà yɩ lìù tə, Yɩɩ nə lɩ ʋ tún ʋ cɩcɩ yɩrɩ, ʋ ga yɩ cɩ́gá tíú də. Də kʋ mɛ á vɩga wá, á ga lòrì, sə Pilatə dʋgʋ lagʋrʋ tə. ¹⁵Á zɩgɩ kʋ tə nə, pɩ̀ʋ́ Pilatə yà nə pɩ̀à, sə ʋ fwa á kálɩ́ á pa, mɩɩ tíú Zwezi tɩ. Yɩɩ pìí ʋ bwin wá, ʋ lɩ tɩga wa, nə yɩ lɩ̀à tə nə, nə nɩ kʋ. ¹⁶Bɛɛ wà tə nətən, á nə na, á yə̀ə́ wá, kʋ ga yɩ Zwezi yɩrɩ tə dɩ̀àn nə pɩn ʋ na yazurə, nə nə ken nə waa Zwezi nə yɩrɩ. Kʋ yɩ ʋ nə ken ʋ waa Zwezi nə tə, kʋ mʋ̀ nə pɩn, ʋ ma na yazurə mɩ́ámɩ́án.

¹⁷À nubɩa-ba, à yə̀ə́ də, á mʋ̀ də á yáá tɩ̀án tə mama yɩ á tʋn kʋ mʋ̀ yoo təntə á ləyəri wa. ¹⁸Yɩɩ dí yáá, ʋ twá ʋ nii *sʋ̀sʋ̀nà tə mama nə, ʋ swɩ̀n də, *Kərisə wá na càn. Yá sɩ́ʋ́n nə, Yɩɩ sʋgʋ tə nii dàń súə́. ¹⁹Kʋ mʋ̀ tə yɩrɩ, á vəvərə á kwa á ma sá á cʋna, sə ʋ kwɛn ʋ lɩ á cʋna tə á mʋ̀ də wá pwərə wa. ²⁰Á nə fwa nətʋ, *Yuu-Tiu wá pa aba sìə́ máŋá. Yá ʋ wá tʋn Kərisə, ʋ nə kúrí tə, ʋ pa ʋ bà á con. Ʋ mʋ̀ Kərisə tə nə yɩ Zwezi. ²¹Sɩ́ʋ́n nə, Zwezi jə̀ə́ Yɩɩ *sàń nə, ʋ ma dànɩ̀ won mama nə wá pìí kʋ jì, ndə Yɩɩ nə twá ʋ nii sʋ̀sʋ̀nà tə, ba nə yɩ ʋ nə tɩ, ʋ ma swɩ̀n fuən fuən. ²²*Moyizə swɩ̀n, ʋ wʋ́: ‹Yuu-Tiu Yɩɩ wá lɩ ʋ nii sʋ̀sʋ̀nʋ̀ á nubɩa tə wa, ndə à nə ʋ pa aba. Á cʋga sʋ̀ràn tə mama, ʋ nə wá swɩ̀n á con. ²³Lìù tə mama, ʋ nə ba ʋ mʋ̀ Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nʋ̀ təntə sʋgʋ cʋga, ba wá lɩ wá Yɩɩ lɩ̀à tə dwíí wa›. ²⁴Yá Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nà tə mama, kʋ nə zɩgɩ Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nʋ̀ Samɩyɛlə nə, kʋ ja va ba duən tə, ba mama swɩ̀n dɩan təntə yoo. ²⁵Á yɩ Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nà tə bɩa, yá Yɩɩ jɩn *nimarʋ də á nɩbara-ba. Ʋ swɩ̀n *Abərahamə con, ʋ wʋ́: ‹Tɩa yuu lɩ̀à mama wá twá n dwíí nə, sə Yɩɩ fwa zəni ba yɩra›. ²⁶Yɩɩ dí yáá, ʋ tàà á mʋ̀ yɩrɩ, ʋ pa ʋ tʋ̀tʋ̀nʋ̀ tə nan, sə ʋ fwa zəni á yɩra. Sə Yɩɩ pa, á lìù mama dàń lwàń ʋ pubʋŋa, ʋ ga yá ʋ yokʋkwɩnan».

Piyɛrə də Zwan zɩga Zwifə-ba yun tɩ̀án, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà, yáá con

(Matiə 10.17-20, 26-33; Zwan 15.20-21; 1 Piyɛrə 3.14-15)

¹Piyɛrə də Zwan yà tə wulə ba swɩ̀n lɩ̀à tə con, də *Zwifə-ba Yɩɩ *joŋwana tə, də lɩ̀à tə, ba nə cɩ̀ Zwifə-ba Yɩɩ *dìə̀ tə nə yáá tíú, də *Sadɩsɩan-ba twi ba yí. ²Ba lɩŋa zàn Piyɛrə də Zwan yuu zənzən, ba nə yà kàrɩ̀ lɩ̀à tə, ba ga bɩrɩ də, Zwezi pìí ʋ bwin, ʋ nan tɩan wa tə yɩrɩ. Kʋ kàrà təntə pɩ̀à kʋ bɩrɩ də, lɩ̀à duən tə wá bwin, ba nan tɩan wa. ³Kʋ yà yɩ dədəni nii nə. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ba ja ba, ba kə bàń dìə̀, kʋ ja va tɩpʋrɩ. ⁴Lɩ̀à tə, ba nə cʋgʋ sʋgʋ tə wa lɩ̀à zənzən, ken ba waa Zwezi nə. Ba mama nə ken duən nə, ba yí ndə bara mʋ̀rʋ̀ bonu nə.

^5-6Kʋ tɩa nə pʋrɩ, Zwifə-ba yáá tɩ̀án, də ba *nəkwɩna, də Yɩɩ nii *yənu tɩ̀án, də Yɩɩ joŋwana yun tɩ̀án nəkwɩa Anə tətə, də Kayifə, də Zwan, də Alɛkəzandərə, də lɩ̀à tə mama, ba nə də́ joŋwana yun tɩ̀án dwíí tə wa, vəli ba kun duən nə *Zwerizalɛmə wa. ⁷Ba ja Piyɛrə də Zwan tə, ba bà, ba zɩgɩ ba tətəŋi wa, ba ga bwe ba, ba wʋ́: «Kʋ yɩ bɛ̀eɛ̀e dɩ̀àn nə á jə, nə à yə̀ə́ kʋ yɩ wà tətə yɩrɩ nə, á twá á ma pa, gwànʋ́ tə zàn?»

⁸Kʋ máŋá tə wa, Piyɛrə nə súə́ də Yɩɩ-*Siŋu tə, ʋ le ba, ʋ wʋ́: ⁹«*Yɩzərayɛlə lɩ̀à yáá tɩ̀án-ba, də ba nəkwɩna-ba, zə̀n kʋ tə, á bwe nəba yozəŋu tə yoo, kʋ nə tʋn gwànʋ́ tə yɩra. Á pɩ̀à, sə á lwarɩ, kʋ nə twá nətʋ, ʋ ma na yazurə. ¹⁰Kʋ mʋ̀ tə yɩrɩ á mama mɛ, sə á lwarɩ! Sə Yɩzərayɛlə lɩ̀à tə mama lwarɩ! Kʋ yɩ kʋ twá də *Nazarɛtə Zwezi-*Kərisə yɩrɩ tə dɩ̀àn, bɛɛ wà tə ma zɩga á yáá con də yazurə. Á paa ʋ mʋ̀ Zwezi təntə dagarʋ yuu. Yá Yɩɩ dàń bwin wá, ʋ lɩ tɩan wa. ¹¹Mə ʋ mʋ̀ yoo nə Yɩɩ sagɩ tə yà dí yáá kʋ swɩ̀n, ʋ wʋ́:

‹Kapan tə, á mʋ̀ də̀lwə̀rə́ tə nə vɩga á dʋgʋ vàn nə, kʋ mʋ̀ nə pìí kʋ jì dìə̀ tə nigwancɩɩn wárɩ́, kʋ yoo nə cà›.

¹²Lʋʋ tə mɛ wa, Yɩɩ wà yɩrɩ lìù don nə pɩn, nə nə wá twá kʋ tíú nə, sə Yɩɩ jon nəba nə cʋna wa. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, Yɩɩ twá Zwezi cɩcɩ nə, ʋ ma jon lɩ̀à nə ba cʋna wa».

¹³Ba nɩ də, fən ba Piyɛrə də Zwan jə kʋ yoo tə wa, yá kʋ ga gwárɩ́ ba zəni. Kʋ gwárɩ́ ba, ba ga lwarɩ də, ba yɩ lɩ̀à tə, ba nə tà yənu tɩ̀án, ba ga wà kàrà fwa. Ba lwarɩ də, Piyɛrə də Zwan yɩ Zwezi twaduən. ¹⁴Yá ba nə na bɛɛ tə, ʋ nə nɩ yazurə, ʋ zɩga ba nii nə, ba wàrɩ̀ yoo mama ba le. ¹⁵Ba dàń ma pa Piyɛrə-ba nan dìə̀ tə, Zwifə-ba yun tɩ̀án, ba nə bʋ̀rɩ̀ *bʋ̀rà tə wa, ba ga swɩ̀n duən con, ba wʋ́: ¹⁶«Bɛ̀eɛ̀e nə nə wá fwa də bara ba tə? Cɩ́gá mama *Zwerizalɛmə tɩ̀án tə mama yə̀ə́ Yɩɩ dɩ̀àn mɩmɩnan kʋ tə yoo, lɩ̀à təntə nə fwa. Kʋ ba sə̀gə̀, nə də ga wàrɩ̀ kʋ nə tɛn. ¹⁷Kʋ wà mɛ, sə yoo kʋ tə tàà tɩa mama, kʋ súrí lá lɩ̀à tə wa. Nə dàń wá dù súú ba nii nə, ba kʋ́ʋ̀ dàn ká swɩ̀n, ba za kʋ mʋ̀ Zwezi təntə yɩrɩ, lìù mama con».

¹⁸Ba dàń ma kʋ́ʋ̀ bon Piyɛrə də Zwan, ba swɩ̀n ba con, sə ba pa kʋ mɛ lá. Ba kʋ́ʋ̀ dàn ká pìí, ba bon Zwezi yɩrɩ, nə à yə̀ə́, sə ba kàrɩ̀ lɩ̀à də kʋ mʋ̀ yɩrɩ təntə. ¹⁹Piyɛrə-ba ma le, ba wʋ́: «Á tətə ywàŋá kʋ wa, Yɩɩ yáá con kʋ mɛ, sə nə zìlí á mʋ̀ nii, nə ga yá Yɩɩ, naaa? ²⁰Kʋ tə nə mʋ̀ nə nɩ də nə yɩ́á, nə ga nì kʋ yoo də nə zɩan, nə wàrɩ̀ kʋ nə nə cɩ̀, nə pa nə ba kʋ yoo swɩ̀n». ²¹Zwifə-ba yun tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə, kʋ́ʋ̀ caga ba nii nə, ba ga lɩ ba ba dʋgʋ. Lalʋʋ tə mama yɩ ba bwɩ Yɩɩ nə, yoo tə yɩrɩ, kʋ nə tʋn. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ba yà yə̀rì cwəŋə tə, ba nə wá tì, sə ba ma kə ba càn wa. ²²Bɛɛ tə, Yɩɩ dɩ̀àn mɩmɩnʋ tə nə tʋn ʋ yɩra, kʋ pa ʋ na yazurə tə, bɩna yà dwə sapwilə.

Karbɩa tə lòrì dɩ̀àn Yɩɩ con

(Matiə 18.19-20)

²³Ba zəzən ba dʋgʋ Piyɛrə də Zwan, ba vəli ba nubɩa tə con. Ba vəli ba man kʋ tə mama, *Zwifə-ba Yɩɩ *joŋwana yun tɩ̀án tə də Zwifə-ba *nəkwɩna tə nə swɩ̀n ba con. ²⁴Ba nubiduən tə nə cʋgʋ ba nii tə, ba zwɛ̀e, yá *Kərisə lɩ̀à tə mama ken ba kori yɩɩ nə, ba swɩ̀n Yɩɩ con, ba wʋ́: «*Yuu-Tiu, n mʋ̀ nə fwa lanworu də tɩa də mʋʋ, də wiən tə mama, tə nə wulə tə wa. ²⁵N mʋ̀ nə twá n *Siŋu tə nə, n ma kə sʋ̀ràn tə tə nə nɩbɛɛ *Davidə, ʋ nə yɩ n tʋ̀tʋ̀nʋ̀, nii wa. Ʋ swɩ̀n, ʋ wʋ́:

‹Bɛ̀eɛ̀e nə pɩn, lʋʋ dwíə́ tə mama lɩŋa ma zaŋa duən yun wa? Yá lɩ̀à ma jə pubʋŋɩ tə nə ba ziən? ²⁶Tɩa yuu pɛ̀egá ken duən nə, yáá tɩ̀án boli duən yɩra, sə ba jì nədʋ, ba ma jan də Yuu-Tiu›.

²⁷Cɩ́gá, *Erodə də Ponsə *Pilatə ken duən nə tɩfarʋ kʋ tə wa. Ba mʋ̀ də lʋʋ dwíə́ tə mama də *Yɩzərayɛlə lɩ̀à, sə ba zɩgɩ n mʋ̀ Yɩɩ cɩcɩ tʋ̀tʋ̀nʋ̀ Zwezi nə, n nə kúrí, sə ʋ ya Kərisə. ²⁸Ba fwa kʋ tə mama, n dɩ̀àn tə də n pubʋŋa tə yà nə ken kʋ sírí. ²⁹Yá sɩ́ʋ́n nə, Yuu-Tiu cʋgʋ ba wʋlwan sʋ̀ràn tə, sə n pa n *tʋntʋna tə swɩ̀n n sʋgʋ tə də bɩcadɩʋ. ³⁰Bɩrɩ n dɩ̀àn tə, sə n zwɛ̀e lɩ̀à yayɩran, sə n dɩ̀àn mɩmɩnʋ yìə̀n də yomɩlan twá n mʋ̀ Yɩɩ cɩcɩ tʋ̀tʋ̀nʋ̀ Zwezi yɩrɩ tə nə tə tʋn».

³¹Ba nə lòrì Yɩɩ ba zwɛ̀e máŋá wa, bwálɩ́ tə, ba yà nə jə̀ń tə, vuvugu. Ba mama ga sú də Yɩɩ-Siŋu tə, ba ga swɩ̀n Yɩɩ sʋgʋ tə də bɩcadɩʋ.

Kərisə lɩ̀à púlí tə nimarʋ yoo

(Tʋtʋnan 2.44-47; 1 Zwan 3.16-19; Likə 12.33; 2 Korɛntə tɩ̀án 8.13-15)

³²Kʋ máŋá tə wa, ba lwarɩ də, *Kərisə lɩ̀à tə mama pubʋŋa yà yɩ nədʋ. Ba lìù mama ba swɩ̀n də, ʋ won yɩ ʋ mʋ̀ cɩcɩ nə tɩ. Ba mama won yà yɩ nədʋ. ³³*Tʋntʋna tə swɩ̀n Zwezi yoo ba bɩrɩ də dɩ̀àn. Ba bɩrɩ də, *Yuu-Tiu Zwezi pìí ʋ bwin ʋ nan tɩga wa. Yá Yɩɩ yà fwa pubwanʋ ba mama yuu wa. ^34-35Won mama yà wà ba wa lìù mama mùrì. Ba wa lìù tə, ʋ nə jə kárɩ́, nə à yə̀ə́ dii, ʋ yàá tì tə ʋ yoli, ʋ ja kʋ kwənə, ʋ ja bà tʋntʋna tə con. Ba dàń yà tàrà səbiu tə, ndə kʋ nə mɛ də lìù mama, ba pa wá.

³⁶Zwʋzɛfə, də yà yɩ bɛɛ don Zwezi tʋntʋna tə nə, ken ʋ yɩrɩ Barənabasə, kʋ də̀ń nə yɩ ‹kwinu›, də yà wulə də ba. Ʋ mʋ̀ Zwʋzɛfə təntə yɩ Levi tə dwíí tə wa lìù. Ba lʋrɩ wá Swipərə lʋʋ nii wa. ³⁷Zwʋzɛfə tə yoli ʋ kárá, ʋ ja kʋ səbiu tə, ʋ bà, ʋ pa tʋntʋna tə nə.

Ananɩasə də Safɩra gɩgɩra tə yoo

(Tʋtʋnan 4.35-37; Likə 12.1-5)

¹Bɛɛ don yà wulə, ʋ yɩrɩ yɩ Ananɩasə, də ʋ kan, ʋ də yɩrɩ yɩ Safɩra. Ʋ mʋ̀ Ananɩasə təntə də ʋ kan ken nimarʋ, ba tì ba kárá, ba yə̀. ²Ba dàń ga lɩ kʋ səbiu tə vàn don, ba sə̀gə̀, sə ba ma fwa ba nyiən. Yá ba dàń ga ja kʋ gɩganɩ tə, ba va ba pa Zwezi *tʋntʋna tə nə. ³Piyɛrə dàń ma bwe wá, ʋ wʋ́: «Ananɩasə, bɛ̀eɛ̀e nə pɩn, n ma cʋgʋ *Sɩtana kwìə̀? Kʋ pa n kʋna kʋnkʋn, n kə Yɩɩ-*Siŋu tə nii nə. N lɩ səbiu tə vàn don, n ma fwa n nyiən? ⁴Kárá tə yà nə wà yə̀, ka yà tə n mʋ̀ nyiən, naaa? Yá də ka nə yə̀ tə, ka səbiu tə yà tə tà n mʋ̀ nyiən, naaa? Kʋ yɩ nətə, n ma bʋ́n pubʋŋa kʋ tə yiri n waa con? Kʋ tà ləzoni con nə, n kʋnɩ, kʋ ya Yɩɩ con nə n kʋnɩ». ⁵Ananɩasə nə nì tə sʋ̀ràn tə, ʋ tʋa, yá mə ʋ tɩan də nə. Yá fən dàń gən lɩ̀à tə mama, ba yà nə zɩgɩ lá. ⁶Balandʋra tə nyɩ́ ba zàn, ba pəpəni wá, ba tì ba ja va ba gùrì.

⁷Kʋ nə kɛ̀eń ndə lugu batwa nə, Ananɩasə kan twi ʋ zʋ. Yá ʋ ga wà lwarɩ kʋ tə, kʋ nə tʋn kʋ lɛ. ⁸Piyɛrə ma bwe, ʋ wʋ́: «Swɩ̀n cɩ́gá à con! Mə á kárá tə səbiu nə nətən, á nə yə̀ á na?» Kan tə ma le, ʋ wʋ́: «Awo, mə kʋ nii nə». ⁹Piyɛrə dàń ma swɩ̀n ʋ con: «Bɛ̀eɛ̀e nə pɩn, á ma kə kʋ nimarʋ təntə, sə á ma pɩ̀à *Yuu-Tiu Yɩɩ-Siŋu tə nii nə? Haya, nə̀ń lɩ̀à tə, ba nə gùrì n barɩ tə nə, ba wulə mimii nə. Yá ba kʋ́ʋ̀ wá gùrì n də». ¹⁰Naa nədʋ, də kan tə də tʋa, kʋ máŋá tə tətə wa, Piyɛrə yáá nə, ʋ tɩ. Balandʋra tə zʋa də ʋ tɩga, ba ma tì ʋ də, ba ja va ba gùrì ʋ barɩ tə səpuni nə. ¹¹Fən gən *Kərisə lɩ̀à púlí tə, də lɩ̀à tə mama, ba nə nì kʋ yoo təntə.

Yomɩlan tə nə tʋn Zwerizalɛmə nə yoo

(Tʋtʋnan 19.11-20; Matiə 5.6-7)

¹²Zwezi-*Kərisə *tʋntʋna tə yà tʋŋa Yɩɩ dɩ̀àn mɩmɩnan zənzən də yomɩlan zənzən, lalʋʋ tə tətəŋi wa. Kərisə lɩ̀à tə mama dàń yà zɩga duən yáá nə, *Salʋmʋn napakʋlʋ tə də̀ń nə. ¹³Yá lìù mama dàń kʋ́ʋ̀ ba lalʋʋ tə wa naŋa, ʋ gùlí ba wa. Yá lalʋʋ tə mama dàń yà ga bwɩ ba nə zəni. ¹⁴Bara də kana kapʋpʋ, ba nə ken ba waa *Yuu-Tiu nə, dàń yà pùlì ba súrí lá. ¹⁵Kʋ pa, ba dàń janɩ yayɩŋa, ba naŋa coŋi tə yuu, ba tuŋə gədərən yuu də sarɩ wa. Piyɛrə dàń nə twi ʋ lɛ, sə ʋ yɩywara tə twá ba duən mə yuu. ¹⁶Lalʋʋ, kʋ nə nan *Zwerizalɛmə nii tɩan duən də dəri kʋ twi də kʋ yayɩŋa, də lɩ̀à, *zinə nə wʋwalɩ ba. Yá ba mama ga na yazurə.

Ba nə fɩfɩn Zwezi-Kərisə tʋntʋna tə yoo

(Tʋtʋnan 12.3-11; 4.5-12, 18-20)

¹⁷Kʋ máŋá tə wa, *Zwifə-ba Yɩɩ *joŋwana yun tɩ̀án nəkwɩa tə, də ba tə, ba nə wulə də wá, kʋ mʋ̀ nə nə ya *Sadɩsɩan-ba tə, dàń zàn də wʋgwɩʋ. ¹⁸Ba jɩn Zwezi-*Kərisə *tʋntʋna tə, ba kə bàń dìə̀ wa. ¹⁹Yá kʋ tɩtɩn nə, *Yuu-Tiu *malɩka twi, ka súrú bàń dìə̀ mimiən tə, ka lɩ ba, ka ga swɩ̀n ba con: ²⁰«Á vələ Zwifə-ba Yɩɩ *dìə̀ tə wa, á swɩ̀n sʋywáŋʋ́ tə, kʋ nə bɩrɩ mɩɩ tə, kʋ nə ba zwɛ̀e Yɩɩ con». ²¹Ba nə nì kʋ sʋgʋ təntə, kʋ jɩjʋ tətə nə, ba zʋa Yɩɩ dìə̀ tə wa, ba ga wulə ba kàrɩ̀.

Yɩɩ joŋwana yun tɩ̀án nəkwɩa tə, də ʋ kwa lɩ̀à dàń zàn, ba bon yun tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ *bʋ̀rà tə, də *Yɩzərayɛlə dwíí tə wa *nəkwɩna tə, ba kə duən nə. Ba dàń ga tʋn ba lɩ̀à, sə ba va ba lɩ tʋntʋna tə bàń dìə̀ tə wa. ²²Ba lɩ̀à tə dàń nə vəli, ba yí lá, ba wà ba nɩ bàń dìə̀ tə wa. Ba ma pìí ba va, ba tún ba nii, ²³ba wʋ́: «Nə vəli, də bàń dìə̀ tə tagʋ, yá pamana tə, ba yà nə cɩ̀gà ba nə tə, də wulə mimiən tə nə. Yá nə dàń súrú, nə wà lìù mama nɩ bàń dìə̀ tə wa».

²⁴Máŋá tə wa, Yɩɩ dìə̀ tə tʋtʋnbɩa yuu tíú tə, də joŋwana yun tɩ̀án tə nə nì sʋ̀ràn təntə, ba kʋ́ʋ̀ yə̀rì kʋ tə, ba nə wá fwa də yoo tə, kʋ nə wá bà yoo təntə kwa nə. ²⁵Lìù don kʋ́ʋ̀ twi, ʋ swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: «Á nəŋə, bara tə, á nə ken bàń dìə̀ tə wa, wulə Zwifə-ba Yɩɩ dìə̀ tə wa, ba kàrɩ̀ lalʋʋ tə». ²⁶Tʋtʋnbɩa yuu tíú tə də ʋ kwa lɩ̀à tə, dàń vəli sənbwen, ba ja ba ba ja vìí. Lalʋʋ tə yà swə tʋntʋna tə. Yá kʋ yà wàá tʋtʋnbɩa yuu tíú tə də ʋ kwa lɩ̀à tə, ba dɩlɩ də kapana. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ba yà dəri fən, sə ba fɩfɩn tʋntʋna tə.

²⁷Kʋ kwa nə, ba jɩn tʋntʋna tə, ba pìí ba va yun tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə yáá con. Yɩɩ joŋwana yun tɩ̀án nəkwɩa tə dàń bwe ba, ʋ wʋ́: ²⁸«Nə wà sɩnɩ nə swɩ̀n á con, sə á kʋ́ʋ̀ dànà ká twà də Zwezi yɩrɩ tə, á ma kàrɩ̀ lalʋʋ tə, naaa? Kʋ nə á pa, á kàrà tə sú *Zwerizalɛmə mama. Á dàń ga pɩ̀à, sə nə mʋ̀ nə zɩn bɛɛ təntə tɩan tə talɩ nə yun wa». ²⁹Piyɛrə də tʋntʋna tə duən tə dàń ma le, ba wʋ́: «Kʋ tà ləzwənə nii nə, nə mɛ, sə nə zìlí. Kʋ ya Yɩɩ nii nə, nə mɛ, sə nə zìlí. ³⁰Yɩɩ tə, nə nɩbara-ba tə nə jʋ̀nɩ̀, nə bwin ʋ mʋ̀ Zwezi təntə, á nə paa dagarʋ tə yuu wa, á gʋ. ³¹Yɩɩ ken wá ʋ dun bwálɩ́ wa, ʋ jɩzən5.31 Ka jə̀ń pɩ̀ʋ́ jɩzən vàn nə yɩ dun bwálɩ́. vàn nə, sə ʋ yà pɩ̀ʋ́ tə, ʋ nə wá jon lɩ̀à ba cʋna wa. Ʋ wá san Yɩzərayɛlə lɩ̀à tə nə, sə ba vəvəri ba kwa ba sá ba cʋna tə, sə ʋ ma wànɩ́ ʋ kwɛn ba cʋna tə, ba mʋ̀ də wá pwərə wa. ³²Nə ya yìə̀n təntə, tə nə tʋn tə sʋ̀sʋ̀nà, nə wàá nə swɩ̀n nə bɩrɩ də, nə nɩ tə. Nə mʋ̀ də Yɩɩ-*Siŋu tə, Yɩɩ nə pɩn lɩ̀à tə nə, ba nə zìlí ʋ nii tə».

(Matiə 5.10-12; 1 Piyɛrə 4.13-16; Apokalisə 3.8)

³³Yun tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə, nə nì tə sʋ̀ràn təntə, ba súə́ də lɩŋa, ba dàń ga pɩ̀à, sə ba gʋ tʋntʋna tə. ³⁴Yá bɛɛ don dàń yɩn lá, ʋ yɩrɩ nə yɩ Gamalɩɛlə. Ʋ yɩ *Farɩzɩan-ba púlí tə wa lìù, ʋ nə yɩ Yɩɩ nii *yənu tíú. Ba mɛ yà zìlí wá zənzən. Ʋ nyɩ́ ʋ zàn yun tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə wa, ʋ ga pa nii, sə ba lɩ tʋntʋna tə kàrá wa, máŋá mancɩn. ³⁵Kʋ kwa nə, ʋ dàń ma swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Á cɩa á tətə nə, á mʋ̀ lɩ̀à tə, á nə ya Yɩzərayɛlə dwíí tə, də won tə, á nə pɩ̀à, á tʋn ba mʋ̀ lɩ̀à təntə yɩra. ³⁶Máŋá kʋ nə lɛ, kʋ tə wà dánɩ́, Tɩdasə də yà zàn, ʋ bɩrɩ də, ʋ jə dun. Lɩ̀à, ba nə yí ndə biənɩa nə, yà nə vəli ba twá ʋ nə. Yá ba gʋa wá, ʋ kwa lɩ̀à tə, də ba tʋtʋnan tə mama jén lá. ³⁷Ʋ mʋ̀ təntə kwa nə, Zwidasə, ʋ nə ya Galile tíú, də kʋ́ʋ̀ nan, gàlʋ̀ tə máŋá wa. Ʋ də yà kʋ́ʋ̀ van lalʋʋ tə, ʋ kə ʋ con. Ʋ mʋ̀ təntə də tɩga, ʋ kwa lɩ̀à tə ga jén duən yáá nə. ³⁸Kʋ mʋ̀ nə pɩn, à swɩ̀n á con sɩ́ʋ́n nə, sə á dànà ká tan bara-ba tə də con. Á mʋ̀ dàń yá ba, sə ba vìí. Ba tʋtʋŋɩ təntə nə yɩ ləzwənə yɩra kʋ nan, kʋ wá cʋ̀gʋ̀, kʋ jén lá. ³⁹Yá kʋ dàń nə ya kʋ nan Yɩɩ, á wàrɩ̀ kʋ á cʋ̀gà, á pa kʋ jén. Á cɩa á tətə nə, kʋ dàn ká bà, kʋ ya á mʋ̀ də Yɩɩ nə jaŋa».

⁴⁰Yun tɩ̀án tə mama dàń sɛ̀e Gamalɩɛlə pubʋŋa təntə. Ba dàń pìí, ba bon tʋntʋna tə, ba pa, ba mà ba də kafɩran. Ba ga caga ba nii nə də, ba kʋ́ʋ̀ kwárɩ́, ba pìí ba twá də Zwezi yɩrɩ tə, ba ma swɩ̀n yoo. Kʋ kwa nə, ba yá ba, ba pa ba vìí. ⁴¹Tʋntʋna tə nan Zwifə-ba yun tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə con, ba vìí də pupwən, Yɩɩ nə pɩn, ba na dun, ba nə dí càn Zwezi yɩrɩ nə. ⁴²Yá dɩɩn mama, Zwifə-ba Yɩɩ dìə̀ tə wa, də ba sàń nə, ba tə wà kàrà tə də Zwezi-Kərisə sʋywáŋʋ́ tə sʋgʋ nə yaga.

Ba kúrí lɩ̀à barpɛ, sə ba san Zwezi-Kərisə tʋntʋna nə

(1 Timote 3.8-13)

¹Kʋ máŋá tə wa, Zwezi karbɩa tə dàń pùlì, ba súrí lá zənzən. Ba yà ba *Zwifə-ba tə, ba nə swɩ̀n *Gərɛkə tə, kadənə tə yoo jələ dɩɩn mama ba nii wodiu tarʋ máŋá wa. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ba də dàń ŋʋŋwɩn ba duən tə, ba nə swɩ̀n *Ebərə tə yuu wa. ²Zwezi-*Kərisə *tʋntʋna fugə bələ tə dàń ma bon Zwezi karbɩa tə mama, ba kə duən nə, ba ga swɩ̀n ba con, ba wʋ́: «Kʋ wà mɛ, sə nə yá Yɩɩ sʋgʋ tə kàrà nə, nə ga pìí nə pa, wodirən tarʋ nə yà nə yuu zɩlɩ. ³Nə nubɩa-ba, kʋ mʋ̀ nə pɩn, á kúrə́ á waa bara barpɛ, ba nə swɩ̀n ba lìù mama yozəŋə. Ba lɩ̀à təntə lìù mama mɛ, sə ʋ ya lìù tə, ʋ nə súə́ də Yɩɩ-*Siŋu tə. Ba lɩ̀à təntə lìù mama mɛ, sə ʋ ya wobʋnyiən, sə nə ma kʋ tʋtʋŋɩ təntə, nə ma zɩn ba. ⁴Nə mʋ̀ mɛ, sə nə wànɩ́ nə tɩnɩ nə máŋá tə, nə kə yɩjʋnɩ wa, də nə kàrɩ̀ Yɩɩ sʋgʋ tə, nə bɩrɩ».

⁵Kʋ mʋ̀ yoo təntə dàń yɩn ywánɩ́, kʋ pa lalʋʋ tə mama nə. Ba dàń ma kúrí Etɩyɛnə. Ʋ ya bɛɛ tə, ʋ nə ken ʋ waa Zwezi nə zənzən, ʋ ga sú də Yɩɩ-Siŋu tə. Kʋ súrí Filipə, də Prɔswɔrə, də Nɩkanɔrə, də Timon, də Parəmenasə, də Nikolasə nə. Nikolasə ya Antɩʋswə bɛɛ don, ʋ də nə yà zʋa Zwifə-ba *yɩjʋncwəŋə tə wa. ⁶Ba ja ba, ba va ba bɩrɩ tʋntʋna tə nə. Tʋntʋna tə də ma jʋn Yɩɩ, ba ga tún6.6 *Zwifə-ba nə yàá tún ba jɩ̀àn lɩ̀à yun wa, sə kʋ bɩrɩ də, ba ken yuywaŋʋ ba yuu wa, nə à yə̀ə́, sə kʋ bɩrɩ də, ba pɩn ba Yɩɩ nə. ba jɩ̀àn lɩ̀à təntə yuu wa.

⁷Ba dàń yà swɩ̀n Yɩɩ sʋgʋ tə, ba súrí lá wuuu. Zwezi karbɩa tə nii dàń pùlì, ba súrí zənzən *Zwerizalɛmə nə. Yá Zwifə-ba Yɩɩ *joŋwana kapʋpʋ də twi, ba kə ba waa Zwezi nə, sə ba zìlí ʋ nii.

Ba nə jɩn Etɩyɛnə tə yoo

(Ebərə-ba 2.4; Likə 21.14-15; Zwan 15.18-21)

⁸Yɩɩ pɩn ʋ dɩ̀àn tə də ʋ pubwanʋ tə Etɩyɛnə nə. Kʋ pɩn ʋ tʋŋa yomɩlan də Yɩɩ dɩ̀àn mɩmɩnan nəfaran lalʋʋ tə tətəŋi wa. ⁹Bara duən zàn, ba zɩgɩ ʋ nə. Lɩ̀à təntə yà yɩ *Zwifə-ba *jə́rə́ dìə̀ tə, ba nə boŋə ‹ywəŋə, ba nə jon ba tɩ̀àn› jə́rə́ dìə̀ tə lɩ̀à. Kʋ mʋ̀ nə yɩ Zwifə-ba lɩ̀à duən, ba nə nan Sirɛnə də Alɛkəzandəri. Ba mʋ̀ də Zwifə-ba, ba nə nan Silisi lʋʋ nii tə wa, də Azi nagwanaa tə wa, dàń tʋ́tʋ̀nɩ́ də Etɩyɛnə. ¹⁰Etɩyɛnə yɩ wʋbʋŋa tə, Yɩɩ-*Siŋu tə nə pɩn wá nə, ʋ ma swɩ̀n. Yá kʋ dàń pɩn ba wàrɩ̀ ba le. ¹¹Ba dàń ma ga ba vwɩn lɩ̀à, sə ba mʋ̀ lɩ̀à təntə dàń nə swɩ̀n ndə: «Nə mʋ̀ nì də, Etɩyɛnə swɩ̀n sʋlwan, ʋ zɩgɩ *Moyizə də Yɩɩ nə». ¹²Ba dàń twá nətʋ, ba sú lalʋʋ tə, də Zwifə-ba *nəkwɩna tə, də Yɩɩ nii *yənu tɩ̀án tə, ba kə ʋ nə. Ba ma ja Etɩyɛnə, ba ja va yun tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ *bʋ̀rà tə yáá con. ¹³Ba tanɩ lɩ̀à, ba nə wá kʋnɩ kʋnkʋn, ba kə ʋ nii nə, ba ja vu. Kʋnkʋna təntə dàń nə swɩ̀n, ba wʋ́: «Ʋ mʋ̀ bɛɛ təntə nə swɩ̀n sʋ̀ràn, máŋá mama, ʋ ma zɩga nə Zwifə-ba Yɩɩ *dìə̀ tə də Yɩɩ *nii tə nə, ʋ nə pɩn Moyizə nə. ¹⁴Nə nì də, ʋ swɩ̀n də, ʋ mʋ̀ *Nazarɛtə Zwezi təntə wá cʋ̀gʋ̀ Yɩɩ dìə̀ tə, ʋ ga lwàń Yɩɩ nii tə, Moyizə nə pɩn nəba tə».

¹⁵Lɩ̀à tə mama, ba yà nə yɩ yun tɩ̀án tə wa, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà, yɩ́á dàń fin Etɩyɛnə yuu wa. Yá ba nɩ də, ʋ yáá tə nyɩn ndə *malɩka yáá nə.

Etɩyɛnə nii tuŋu

(Tʋtʋnan 6.9-15; Ebərə-ba 11.23-29; Zwan 5.45-47)

¹*Zwifə-ba Yɩɩ *joŋwana yun tɩ̀án nəkwɩa tə bwe Etɩyɛnə nə, ʋ wʋ́: «Mə yìə̀n tə nɛɛ nə nətən cɩ́gá?» ²Etɩyɛnə ma le, ʋ wʋ́: «À nubɩa-ba, də à nyɩna-ba, á cʋga nə! Yɩɩ tə, ʋ jə dun, nə nan nə nɩbɛɛ *Abərahamə nə. Kʋ máŋá tə wa, də ʋ wulə Mezopotami nagwanaa wa, ʋ tə wà vəli, sə ʋ jə̀ń Aran nə. ³Yɩɩ swɩ̀n ʋ con, ʋ wʋ́: ‹Nan, n ga yá n lʋʋ nii, də n dwíí tɩ̀án, sə n ga va lʋʋ nii tə wa, à nə wá bɩrɩ mʋ́›. ⁴Abərahamə ma nan Kaləde, ʋ va ʋ jə̀ń Aran nə. Ʋ nyɩna tɩan kwa nə, kʋ bwálɩ́ təntə wa, Yɩɩ dàń pɩn ʋ nan Aran, ʋ bà lʋʋ nii kʋ tə nətən wa, á nə wulə kʋ wa zə̀n. ⁵Kʋ máŋá tə wa, Yɩɩ wà wá bwálɩ́ pɩn, sə ʋ tɩnɩ kʋ. Ʋ wà bwálɩ́ tətə pɩn, sə ʋ tún ʋ naa kʋ wa. Kʋ ya Yɩɩ kàn nikana mʋ̀ də, ʋ wá pa kʋ lʋʋ nii təntə Abərahamə də ʋ dwíí tə nə, ʋ nə wá kə lʋʋ wa. Abərahamə yà ga tə ba bìú jə. ⁶Á nəŋə kʋ tə, Yɩɩ nə swɩ̀n: ‹Abərahamə dwíí tə wá jə̀ń lʋʋ nii don nə. Ba wá jì lʋʋ nii təntə ywəŋə, yá ba wá də́ càn bɩna biənɩa. ⁷Lʋʋ tə, ba nə wá yà kʋ tɩ̀án ywəŋə, à mʋ̀ Yɩɩ nə wá bʋ̀rɩ̀ kʋ bʋ̀rà. Kʋ mʋ̀ təntə kwa nə, ba dàń wá bà, ba fwa yɩjʋnɩ bwálɩ́ kʋ tə wa, à nə dí yáá à kàn kʋ nii də ba›. ⁸Yɩɩ dàń ma kàn nikanɩ də Abərahamə. Kʋ mɩmɩnʋ nə ya bɛɛ *gwəŋə tə. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, Abərahamə ma goŋi ʋ bìú *Yɩzakə, ʋ lʋrɩ dɩan nana dɩɩn nə. Yɩzakə də nə lʋrɩ *Zwakɔbə, ʋ də goŋi wá. Zwakɔbə də goŋi ʋ bɩa fugə bələ tə, ba nə yɩ nə nɩbara fugə də bələ tə.

⁹Nə nɩbara-ba tə jɩn wʋgwɩʋ də ba nyánʋ́ Zwʋzɛfə, ba ma yə̀ wá lɩ̀à yuu wa, ba nə vəli *Ezwipətə lʋʋ nii. ¹⁰Yɩɩ dàń yɩn də wá. Ʋ lɩ wá ʋ wʋwalʋ mama wa. Yɩɩ pɩn ʋ na pubwanʋ də wʋbʋŋa Ezwipətə pɩ̀ʋ́ *Farawon yáá con. Farawon lɩ Zwʋzɛfə ʋ tún, sə ʋ tɩnɩ Ezwipətə lʋʋ nii, də ʋ dìə̀ tə ʋ ywàń tə yuu. ¹¹Niən dàń twi tə zʋ Ezwipətə lʋʋ nii tə, də Kanan lʋʋ nii tə mama wa. Kʋ yɩn càn zənzən, nə nɩbara-ba tə dàń yà kʋ́ʋ̀ ba won na ba də́. ¹²Zwakɔbə nə nì də, mɩna wulə Ezwipətə nə, ʋ təntən ʋ tʋn nə nɩbara-ba tə naa nədʋ. ¹³Yá ba nə vəli nɛɛ bələ tə nii nə, Zwʋzɛfə pɩn ʋ nubɩa tə lwarɩ wá, Farawon də dàń lwarɩ Zwʋzɛfə dwíí tɩ̀án tə. ¹⁴Zwʋzɛfə dàń ma tʋn ʋ pa, ba ja ʋ nyɩna Zwakɔbə də ʋ dìə̀ lɩ̀à, ba nə yí sapwɩtwa də fugə də bonu, ba bà. ¹⁵Mə nətʋ nə, Zwakɔbə vəli Ezwipətə. Yá mə lá nə, ʋ tɩga. Nə nɩbara tə də mama tɩga lá nə. ¹⁶Ba zɩn ba tɩga tə, ba jə va Siswɛmə nə, ba gùrì ləbəri tə wa, Abərahamə yə̀ də səbiu Emɔrə bɩa tə con Siswɛmə nə.

¹⁷Yá máŋá tə wa, Yɩɩ nikanɩ tə, ʋ nə kàn də Abərahamə nii nə, bwələ, sə kʋ sú, nə dwíí tə dàń pùlì zənzən Ezwipətə nə. ¹⁸Kʋ kwa nə, pɩ̀ʋ́ don də kʋ́ʋ̀ jon pàrɩ̀ tə, ʋ nə wà Zwʋzɛfə yəni. ¹⁹Ʋ mʋ̀ pɩ̀ʋ́ təntə dàń nə tʋn yɩ́á swɩan nə dwíí tə yɩra. Ʋ dàń fɩfɩn nə nɩbara-ba tə, ʋ pa, ba vɩ ba bìsɩ̀nɩ́ ba dʋga, sə kʋ pa ba tɩ. ²⁰Kʋ máŋá təntə wa nə, ba lʋrɩ Moyizə. Ʋ yɩ binanʋnʋ Yɩɩ yɩ́á yuu. Ba kʋnɩ wá cànɩ̀ batwa ʋ nyɩna dìə̀ tə wa. ²¹Máŋá tə wa, ba nə dʋgʋ wá, Farawon bʋ̀á nɩ wá, ʋ tì ʋ ja va, ʋ kʋnɩ, ndə ʋ tətə bilʋra nə. ²²Ezwipətə tɩ̀án wʋbʋŋa tə nə, ba ma kwè wá. Moyizə yɩ dɩ̀àn tíú, kʋ twá də ʋ nii sʋgʋ də ʋ tʋtʋnɛɛ nə.

²³Ʋ bɩna sapwilə nii nə, ʋ ken sírí, sə ʋ va ʋ nubɩa *Yɩzərayɛlə lɩ̀à tə con. ²⁴Ʋ nɩ Ezwipətə tíú don də, ʋ wulə ʋ fɩfɩn ʋ dwíí tə wa lìù don. Yá ʋ dàń gʋa Ezwipətə tíú tə, sə ʋ ma wànɩ́ ʋ jon ʋ nubiu tə, Ezwipətə tíú tə yà nə fɩfɩn. ²⁵Ʋ yà bʋŋa də, ʋ nubɩa Yɩzərayɛlə lɩ̀à tə yà wá lwarɩ də, kʋ wá twá də wá, sə Yɩɩ ma jon ba. Yá ba wà kʋ lwarɩ. ²⁶Kʋ tɩa nə pʋrɩ, ʋ kʋ́ʋ̀ nɩ Yɩzərayɛlə lɩ̀à tə bələ, ba wulə ba mà duən, ʋ ma kʋ́ʋ̀ pɩ̀à, sə ʋ kwɛ̀e ba. Ʋ dàń ma swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: ‹À dabara-ba, á yɩ nubɩa, bɛ̀eɛ̀e nə pɩn, á də ma fɩfɩn duən?› ²⁷Yá ba lìù tə, ʋ nə fɩfɩn ʋ don tə, yugu Moyizə, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: ‹Wàà nə tún mʋ́, sə n ya pɩ̀ʋ́, sə n bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà nə yuu wa? ²⁸N pɩ̀à, sə n gʋ à də, ndə n dɩɩn nə gʋa Ezwipətə tíú tə, naaa?› ²⁹Kʋ sʋgʋ təntə pɩn Moyizə dəri, ʋ va Madɩan nagwanaa wa. Ʋ lʋrɩ bɩa bələ, kʋ lʋʋ nii təntə wa.

³⁰Kʋ bɩna sapwilə nii nə, *malɩka nan ʋ nə, kasɔɔ lanworu tə wa, *Sinayi paan tə yuu, mənvoo kʋ nə jə tuni wa. ³¹Kʋ yiri tə gwárɩ́ Moyizə. Ʋ dàń ma va, sə ʋ ywàń kʋ ʋ lwarɩ. Ʋ dàń ma nì *Yuu-Tiu kori, kʋ nə wʋ́: ³²‹À yɩ Yɩɩ tə, n nɩbara-ba tə nə jʋ̀nɩ̀! À yɩ Yɩɩ tə, n nɩbara Abərahamə, də Yɩzakə, də Zwakɔbə, ba nə jʋ̀nɩ̀!› Moyizə dàń vɩvaga, yá ʋ kʋ́ʋ̀ ba wʋdɩʋ jə, sə ʋ ywàń. ³³Yuu-Tiu dàń ma swɩ̀n ʋ con, ʋ wʋ́: ‹Lɩ n natʋra tə n nɛɛ nə! Bwálɩ́ təntə, n nə zɩga lá, yɩ à mʋ̀ tətə bwálɩ́. ³⁴À nɩ wʋwalʋ tə à lɩ̀à tə wulə kʋ wa Ezwipətə nə. À nì ba yinəgə kwirə tə. Yá à cuə, sə à jon ba ba càn tə wa. N dàń bàá sɩ́ʋ́n nə, à wá tʋn mʋ́ Ezwipətə nə›.»

³⁵Etɩyɛnə ma kʋ́ʋ̀ swɩ̀n ʋ súrí lá, ʋ wʋ́: «Ʋ mʋ̀ Moyizə təntə, ba yà tɛn, ba ga swɩ̀n, ba wʋ́: ‹Wàà nə tún mʋ́, sə n yà pɩ̀ʋ́ də n bʋ̀rɩ̀ nə bʋ̀rà?› Mə ʋ mʋ̀ nə Yɩɩ tʋn, sə ʋ yà pɩ̀ʋ́, də ʋ lɩ ba ba càn wa. Kʋ twá də malɩka tə, ʋ nɩ tuni tə wa, saŋʋ. ³⁶Ʋ mʋ̀ nə lɩ ba Ezwipətə lʋʋ nii tə wa. Kʋ twá də ʋ nə tʋn yomɩlan də Yɩɩ dɩ̀àn mɩmɩnan yìə̀n, Ezwipətə lʋʋ nii tə wa, də ‹mʋʋ nəsɩan7.36 Máŋá tə wa, Moyizə nə lɩ Yɩzərayɛlə lɩ̀à tə Ezwipətə lʋʋ nii tə wa, mə ‹mʋʋ nəsɩan› tə wa nə Yɩɩ pɩn, kʋ nɩ́á tə pwɛ̀e duən wa, tə ga yá cwəŋə, tə pa, ba kɛ̀eń tɩa nəkʋrʋ wa, ba va Kanan lʋʋ nii. Kʋ mʋʋ təntə wa nə Farawon kwatara tə mé, máŋá tə wa, ba nə dɩŋɩ Yɩzərayɛlə lɩ̀à tə, sə ba ja.› tə wa, də kasɔɔ lanworu tə wa bɩna sapwilə. ³⁷Mə ʋ mʋ̀ Moyizə təntə nə swɩ̀n Yɩzərayɛlə lɩ̀à tə con, ʋ wʋ́: ‹Yɩɩ wá lɩ á wa lìù, sə ʋ yà Yɩɩ nii *sʋ̀sʋ̀nʋ̀, ndə à mʋ̀ nə›. ³⁸Máŋá tə nə, Moyizə nə yɩn də Yɩzərayɛlə púlí tə kasɔɔ lanworu tə wa, ʋ nə yɩn də nə nɩbara-ba tə, ʋ ga ya də malɩka tə. Ʋ mʋ̀ con nə malɩka tə swɩ̀n Sinayi paan tə yuu wa, ʋ ga jon Yɩɩ sʋgʋ tə, kʋ nə pɩn mɩɩ ʋ pa nəba.

³⁹Nə nɩbara-ba tə yà ba pɩ̀à, sə ba zìlí ʋ nii. Ba vɩga wá, ba pubʋŋa ga pìí, kʋ wulə Ezwipətə lʋʋ nii nə. ⁴⁰Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ba swɩ̀n *Arɔn con, ba wʋ́: ‹Fwa yɩa, n pa nəba, sə tə yà nə yáá. Ʋ mʋ̀ Moyizə təntə, ʋ nə pɩn, nə nan Ezwipətə lʋʋ nii tə wa, nə kʋ́ʋ̀ yə̀rì kʋ tə, ʋ nə jigə›. ⁴¹Kʋ mʋ̀ dɩan təntə wa, ba fwa woŋwanʋ, kʋ nə nyɩn ndə nabiə nə, ba ga gʋ wiən, ba ma fwa *joŋi kʋ mʋ̀ woŋwanʋ təntə yuu wa. Ba dàń ga jwɛ kʋ mʋ̀ won təntə yɩrɩ, ba tətə nə fwa. ⁴²Yɩɩ ma vəvəri ʋ kwa, ʋ ma te ba, ʋ ga yá ba, kʋ pa, ba dàń jʋ̀nɩ̀ yɩcaʋ də cànà də kacɩlacɛ tə, lanworu tə wa. Yoo təntə pʋ́pʋ́nɩ́ Yɩɩ sagɩ tə wa, kʋ twá də Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nà tə, kʋ wʋ́:

‹Yɩzərayɛlə lɩ̀à-ba, á bɩna sapwilə tə mɛ kasɔɔ lanworu tə wa, á fwa joŋə, də á gwɩ vàná, á pɩn nə, naaa? ⁴³Kʋ yɩ á zɩn yɩɩ Molɔkə7.43 Molɔkə də Ronfan yɩ woŋwanan. Fuən lɩ̀à tə, ba yà nə wulə Kanan lʋʋ nii tə wa, yà nə jʋ̀nɩ̀ tə. gansili tə, də á yɩɩ Ronfan kacɩlacɔ tə, á tətə nə fwa. Tə mʋ̀ kʋnkʋn yɩa təntə mama yɩ á tətə nə fwa, sə á bʋ tə nə. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, à dàń wá pa, á va á galɩ *Babɩlɔnə lʋʋ nii yuu›.

⁴⁴Kasɔɔ lanworu tə wa, á nɩbara-ba yà jɩn Yɩɩ *wulu gansili tə. Kʋ yɩ kʋ fwa ndə nətʋ tə, Yɩɩ nə swɩ̀n Moyizə con, sə kʋ fwa, ndə Moyizə tətə nə nɩ kʋ yiri tə. ⁴⁵Nə nɩbara tə, ba də nə kʋ́ʋ̀ púə́ ba kwa, də nə kʋ́ʋ̀ jon kʋ mʋ̀ gansili təntə, ba zɩn, máŋá tə wa, Zwozuwe də nə kʋ́ʋ̀ yɩn ba yáá tíú, ba ja bà lʋʋ nii kʋ tə wa. Yɩɩ ma san ʋ ta lʋʋ nii təntə tɩ̀án, ʋ dɩŋɩ ba yáá con. Yɩɩ wulu gansili tə yɩn bwálɩ́ kʋ tə wa, kʋ ja va kʋ yí pɩ̀ʋ́ *Davidə pàrɩ̀ tə máŋá. ⁴⁶Davidə nɩ yuywaŋʋ Yɩɩ yáá con, ʋ dàń ma lòrì cwəŋə, sə ʋ lwà bwálɩ́ ʋ kə Zwakɔbə Yɩɩ7.46 Kʋ yɩ *Zwifə-ba Yɩɩ *dìə̀. Wiən tə mama, tə yà nə wulə Yɩɩ wulu gansili tə wa, ba ken tə mama Yɩɩ dìə̀ tə wa. tə lá nə. ⁴⁷Yá kʋ yɩ *Salʋmʋn nə lwə̀ dìə̀ təntə.

⁴⁸Yɩɩ tə, ʋ nə wulə ban ban, ga ba dìə̀ tə, ləzwənə nə lwə̀, wa yanɩ. Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nʋ̀ swɩ̀n də, Yuu-Tiu swɩ̀n, ʋ wʋ́:

⁴⁹‹Lanworu tə nə yɩ à padaʋ, yá tɩa tə mʋ̀ yɩ goli, à naa cɩcɩ kə tún bwálɩ́. Bakʋn dìə̀ yiri nə, á wàá á lwè, á pɩn nə? Bwálɩ́ kʋkwa wa nə, à wàá à pəni, à sìí? ⁵⁰Kʋ tà à mʋ̀ nə fwa won mama, naaa?›

⁵¹Á mʋ̀, á yɩ lɩ̀à tə, á yɩ vɩʋ lɩ̀à. Á mantɩa á gwəŋə bɛɛ. Yá á waa tə də á zɩan mʋ̀ ba Yɩɩ sʋgʋ tə sɛ̀e, Yɩɩ-*Siŋu tə nə swɩ̀n á con. Á də á nɩbara-ba tə nə yɩ won nədʋ. ⁵²Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nà tə wa, ba wà tətə nə, á nɩbara-ba tə nə wà fɩfɩn? Lɩ̀à tə, ba nə dí yáá ba swɩ̀n cɩ́gá tíú7.52 Lìù təntə nə yɩ Zwezi. tə túrí tə yoo, á nɩbara-ba tə nə gʋa ba. Yá mə kʋ lìù təntə, á də kʋ́ʋ̀ gɩgɩra á gʋ. ⁵³Á mʋ̀ yɩ lɩ̀à tə, á nə twá də malɩkɛ, á ma na Yɩɩ *nii tə, ʋ nə pɩn Moyizə nə. Yá də kʋ nətʋ mɛ, á wà kʋ nii təntə zìlí».

Ba dɩlɩ Etɩyɛnə də kapana ba gʋ

⁵⁴Etɩyɛnə nə tún ʋ nii wuuu, ʋ va ʋ zwɛ̀e. Ʋ sʋ̀ràn tə ma pɩn, ba bɩcanɩ sú də lɩŋa ʋ yuu wa. Ba ga vwa ba nipʋrʋ. ⁵⁵Etɩyɛnə, súə́ də Yɩɩ-*Siŋu tə, ʋ zɩ̀n ʋ yáá ʋ kə lanworu tə wa, ʋ ga na Yɩɩ dun tə, də Zwezi ʋ zàn ʋ zɩga Yɩɩ jɩzən vàn nə. ⁵⁶Ʋ ma swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Á cʋga, à na lanworu tə kʋ súrí, yá *Ləzwənə-Biu7.56 Lìù təntə nə yɩ Zwezi. tə zɩga Yɩɩ jɩzən vàn tə yuu».

⁵⁷Ba mama dàń ma mà cə̀rí zəgə zəgə ba sun ba zɩan, ba ga gàrɩ̀ duən ʋ yuu wa. ⁵⁸Ba tùrì wá, ba ja nan tɩʋ tə nii nə. Ba dàń ga wulə ba dɩlɩ wá də kapana, sə ba gʋ. Balandʋrʋ don, ʋ yɩrɩ nə yɩ Solə7.58 Solə jə yɩrɩ don, kʋ nə yɩ Polə. nə cɩ̀gà lɩ̀à tə, ba nə dɩlɩ Etɩyɛnə, ganan nə. ⁵⁹Máŋá tə wa, ba nə wulə ba dɩlɩ wá də kapana tə, Etɩyɛnə lòrì Zwezi, ʋ wʋ́: «*Yuu-Tiu Zwezi, jon à siŋu tə n kə n con». ⁶⁰Ʋ ga jə̀ń ʋ nadwana yuu, ʋ bubwi, ʋ wʋ́: «Yuu-Tiu, dàn ká jələ cʋna tə tə, n kə ba yuu wa». Etɩyɛnə nə swɩ̀n tə sʋ̀ràn təntə, ʋ zwɛ̀e kwa nə, ʋ mɩɩ zwɛ̀e.

¹Solə də yà bɩrɩ də, Etɩyɛnə mɛ tɩan.

Solə nə fɩfɩn Kərisə lɩ̀à púlí tə yoo

(Tʋtʋnan 11.19-21; Filipə tɩ̀án 1.12-14; Zwan 6.70)

Kʋ dɩɩn təntə nə, ba dàń fɩfɩn *Kərisə lɩ̀à púlí tə mama, kʋ nə wulə *Zwerizalɛmə wa. Ba mama dəri ba pwɛ̀e duən yáá nə, ba yá tà Zwezi-*Kərisə *tʋntʋna tə cɩcɩ. Ba dəri ba va Zwide nagwanaa tə də Samari nagwanaa tə mama wa. ²Bara-ba nə zìlí Yɩɩ nii zəni tì Etɩyɛnə, ba gùrì, ba ga kwi zənzən ʋ yɩrɩ. ³Solə mʋ̀ dàń yɩ ʋ kəni dɩ̀àn, sə ʋ cʋ̀gʋ̀ Kərisə lɩ̀à púlí tə. Ʋ twá dii də dii wa ʋ vəli, ʋ ma janɩ bara də kana, ba nə ken ba waa Zwezi nə, ʋ pa ba kəni bàń dìə̀. ⁴Ba tə, ba nə dəri ba pwɛ̀e duən yáá tə, dàń tə swɩ̀n Zwezi-Kərisə sʋywáŋʋ́ tə, bwálɩ́ tə mama, ba nə vəli.

Filipə swɩ̀n sʋywáŋʋ́ tə Samari nagwanaa wa

(Zwan 4.1-42; Tʋtʋnan 1.8)

⁵Filipə vəli ʋ zʋ Samari nagwanaa tə tɩfarʋ tə wa, ʋ wulə ʋ swɩ̀n Zwezi-*Kərisə sʋywáŋʋ́ tə. ⁶Lalʋʋ tə mama, kʋ nə kun duən nə, nii yà yɩ nədʋ, kʋ ma cʋga Filipə sʋgʋ tə zəni zəni də waa nədʋ. Lɩ̀à tə yà nə̀ń, ba ga na Yɩɩ dɩ̀àn mɩmɩnan tə, Filipə nə tʋŋa. ⁷Cɩ́gá, *zinə nan, tə yá lɩ̀à zənzən nə də tə bubwi. Yá gwanan zənzən yayɩran zwɛ̀e. ⁸Kʋ yɩn pupwən nəfarʋ kʋ mʋ̀ tɩfarʋ təntə wa.

⁹Bɛɛ don yà dí yáá, ʋ wulə kʋ tɩfarʋ tə wa, ʋ yɩrɩ nə yɩ Simon. Ʋ də yà pɩn dun ʋ tɩ̀àn nə, ʋ yà fwa jinəmori, ʋ ma gwárɩ́ Samari lalʋʋ tə zənzən. ¹⁰Kʋ yà nə zɩgɩ bisɩmabii nə, kʋ ja va kʋ yɩ bazʋnan nə, ba mama mɩ́ámɩ́án yà twá ʋ nə, də ba swɩ̀n, ba wʋ́: «Ʋ tə mʋ̀ yɩ Yɩɩ dɩ̀àn tə tətə, ba nə boŋə ‹dɩ̀àn nəfarʋ›.» ¹¹Ʋ yà gwárɩ́ ba, máŋá kʋ nə darɩ də ʋ jinəmori tʋtʋnɛɛ tə. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ba yà twá ʋ nə. ¹²Yá Filipə dàń twi, ʋ swɩ̀n Yɩɩ pàrɩ̀ tə, də Zwezi-Kərisə yɩrɩ tə yoo, ʋ bɩrɩ ba. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, bara də kana mama dàń pìí ba yá jinəmori tə, ba kə ba waa Zwezi sʋywáŋʋ́ tə nə, ba ga pa, ba lə ba nɩ́á wa, kʋ twá də Zwezi-Kərisə yɩrɩ tə. ¹³Simon də tətə ken ʋ waa Zwezi nə. Yá ba ga lə wá nɩ́á tə wa, kʋ twá də Zwezi-Kərisə yɩrɩ tə. Ʋ dàń zɩga Filipə səpuni nə, kʋ ga gwárɩ́ wá zənzən, ʋ nə na Yɩɩ dɩ̀àn mɩmɩnan də dɩ̀àn wiən, tə nə tʋŋa tə yɩrɩ.

(Tʋtʋnan 19.5-6; 1 Timote 6.9-10; Matiə 6.24)

¹⁴Zwezi *tʋntʋna tə, ba yà nə wulə *Zwerizalɛmə wa, dàń nə nì də, Samari tɩ̀án sɛ̀e Yɩɩ sʋgʋ tə, ba dàń tʋn Piyɛrə də Zwan lá nə. ¹⁵Ba də nə vəli, ba yí Samari tɩ̀án tə, ba lòrì Yɩɩ ba pa ba, sə Yɩɩ-*Siŋu tə wànɩ́ kʋ cú ba yun wa. ¹⁶Kʋ yà tə wà ba lìù yuu wa cwi, kʋ ya Filipə ləgə ba nɩ́á wa, *Yuu-Tiu Zwezi yɩrɩ nə cɩcɩ. ¹⁷Piyɛrə də Zwan dàń ma tún8.17 *Zwifə-ba nə yàá tún ba jɩ̀àn lɩ̀à yun wa, sə kʋ bɩrɩ də, ba ken yuywaŋʋ ba yuu wa, nə à yə̀ə́, sə kʋ bɩrɩ də, ba pɩn ba Yɩɩ nə. ba jɩ̀àn ba yun wa, Yɩɩ-Siŋu tə ga cú ba yun wa.

¹⁸Máŋá tə nə, Simon nə nɩ də, Yɩɩ-Siŋu tə ya kʋ twá Zwezi-Kərisə tʋntʋna tə jɩ̀àn ka tún yuu wa, kʋ ma nɩ, ʋ pɩn ba səbiu. ¹⁹Ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Á pɩan dɩ̀àn tə tə à də nə, sə lìù tə mama, à də nə tún à jɩɩn ʋ yuu wa, sə Yɩɩ-Siŋu tə cú kʋ tíú yuu wa». ²⁰Piyɛrə dàń vɩga səbiu tə, ʋ ga swɩ̀n ʋ con, ʋ wʋ́: «Yɩɩ wá cʋ̀gʋ̀ n mʋ̀ də n səbiu tə mɛ, n nə bʋ́n də Yɩɩ tarpɩʋn tə wàá kʋ yə̀ də səbɩa tə yɩrɩ. ²¹N tori tə̀lə́ yoo kʋ tə wa, kʋ ga tà n yáá con yoo. N pubʋŋa tə ba cɩ́gá nə twá Yɩɩ yáá con. ²²Vəvəri n kwa, n ma sá n cʋna tə, sə n yá n wʋlʋŋʋ tə, sə n lòrì Yuu-Tiu də, kʋ nə wàá, sə ʋ kwɛn n cʋna tə n mʋ̀ də wá pwərə wa, n pubʋnkʋkwɩʋn kʋ tə yɩrɩ. ²³À na də, n waa tə lwara zənzən, n ga yɩ kʋnkʋn yìə̀n yoŋu». ²⁴Simon ma swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Mə á tətə lòrì Yɩɩ á pa nə, sə tə tə mama á nə swɩ̀n tə, nədʋ tətə dàn ká yí nə».

²⁵Piyɛrə də Zwan dàń kàrɩ̀ Yuu-Tiu sʋgʋ tə, ba bɩrɩ Samari tɩ̀án nə. Kʋ kwa nə, ba bələ tə pìí ba va Zwerizalɛmə. Ba nə ma vìrí, ba tə swɩ̀n sʋywáŋʋ́ tə ba bɩrɩ Samari tɩbii zənzən wa.

Filipə pɩn, Etiyopi bɛɛ don lwarɩ sʋywáŋʋ́ tə

²⁶Dɩɩn don nə, *Yuu-Tiu *malɩka twi, kʋ swɩ̀n Filipə con, kʋ wʋ́: «Zàn, n va lʋʋ jɩzən saparʋ yuu, sə n tì kasɔɔ cwəŋə tə, ka nə nan *Zwerizalɛmə nə, ka vəli Gaza». ²⁷Filipə zàn ʋ vəli, də nə̀ń Etiyopi8.27 Etiyopi yɩ kʋ wulə ləzwənzwənən lʋʋ wa, ba nə boŋə Afərikə. Mə Etiyopi yɩrɩ nə ba lwàń ba boŋə Sudan. tɩ̀án batana nə, ʋ nə yɩ ba lʋʋ nii tə kapɩʋ minisə. Kapɩʋ tə yɩrɩ nə yɩ Kandasə. Ʋ mʋ̀ batana təntə yà nə ywàŋá kapɩʋ tə wiən tə mama yuu, tə kwənə nə dáá. Ʋ mʋ̀ bɛɛ təntə yà vəli Zwerizalɛmə, ʋ jʋn Yɩɩ. ²⁸Ʋ dàń jə̀ə́ ʋ səsen tərəko wa, ʋ pìí ʋ ma vìrí, ʋ ga kàrɩ̀ Yɩɩ sagɩ tə wa, Yɩɩ nii *sʋ̀sʋ̀nʋ̀ *Ezayi nə pʋ́pʋ́nɩ́. ²⁹Yɩɩ-*Siŋu tə swɩ̀n Filipə con: «Vəli ʋ boli səsen tərəko kʋ tə yɩra».

³⁰Filipə dəri ʋ boli kʋ yɩra, ʋ nì Etiyopi minisə tə nə kàrɩ̀ Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nʋ̀ Ezayi pʋ́pʋ́ná tə. Ʋ dàń ma bwe wá, ʋ wʋ́: «N nə̀ń kʋ tə, n nə kàrɩ̀, tə də̀ń?» ³¹Minisə tə ma le, ʋ wʋ́: «À wá fwa nətə, à ma nì kʋ də̀ń, də lìù nə wà à nə san?» Ʋ ma bon Filipə, ʋ pa, ʋ bà ʋ zʋ səsen tərəko tə wa, ʋ jə̀ə́ ʋ səpuni nə. ³²Sagɩ tə wa bwálɩ́ tə, minisə tə yà nə kàrɩ̀ tə nə, yɩ kʋ tə:

«Ba jɩn wá ndə piə nə, ba ja va nangʋra dìə̀ wa. Ʋ yɩ ndə *pabiə nə ka nii nə ba swɩ̀n, də ba nə swə ba fɩnɩ8.32 *Zwifə-ba lʋʋ nii wa, də lʋʋ níə́ duən wa, ba yàá fɩnɩ pee kʋran, ba ma swɩ ganan. ka kʋran də. Ʋ wà ʋ nii súrí. ³³Ʋ dí càn də yinəgə mama. Yá tə mama wa, ba tə wà wá cɩ́gá pɩn. Wàà nə wá man, ʋ bɩrɩ ʋ máŋá lɩ̀à tə, sə ba ma lwarɩ yoo də̀ń? Ba lɩ ʋ mʋ̀ mɩɩ lʋʋ kʋ tə wa».

³⁴Minisə tə dàń tə ma swɩ̀n Filipə con, ʋ wʋ́: «À lòrì mʋ́, Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nʋ̀ tə yɩ wàà tətə yoo nə ʋ swɩ̀n nətʋ? Kʋ yɩ ʋ tətə, nə à yə̀ə́ kʋ yɩ lìù don yoo?» ³⁵Kʋ máŋá təntə wa, Filipə dàń twá kʋ pʋ́pʋ́ná təntə nə, ʋ ma swɩ̀n Zwezi sʋywáŋʋ́ tə, ʋ bɩrɩ minisə tə nə. ³⁶Ba vəli wuuu, ba va ba yí yáá, də nə̀ń, nɩ́á nə. Minisə tə ma swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Nə̀ń nɩ́á nə, bɛ̀eɛ̀e dàń nə cɩ̀gà, sə n li nə nɩ́á tə wa kʋ twá də Zwezi-*Kərisə yɩrɩ tə?» ³⁷[Filipə swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Də n nə ken n waa mama, kʋ yoo təntə wàá kʋ tʋŋa». Minisə tə ma pìí ʋ le, ʋ wʋ́: «À ken à waa də Zwezi-Kərisə yɩ Yɩɩ-Biu».]

³⁸Minisə tə pɩn, ʋ səsen tərəko tə zɩgɩ. Filipə də minisə tə cúə́, ba mʋ̀ bələ tə zʋ nɩ́á tə wa, Filipə ma lə minisə tə nɩ́á tə wa, kʋ twá də Zwezi-Kərisə yɩrɩ tə. ³⁹Máŋá tə nə, ba nə pìí ba nan nɩ́á tə wa, Yuu-Tiu Siŋu tə tì Filipə, yá minisə tə kʋ́ʋ̀ ba wá na. Yá ʋ súə́ də pupwən, ʋ ga tì cwəŋə, ʋ vìrí. ⁴⁰Yɩɩ-Siŋu tə ken Filipə Azɔtə nə. Ʋ zɩgɩ Azɔtə, ʋ twá tɩfaran duən wa, ʋ va ʋ nan Sezare. Ʋ dàń ga swɩ̀n sʋywáŋʋ́ tə tɩan tə mama wa, ʋ nə twá tə wa.

Zwezi bɩrɩ ʋ tɩ̀àn Solə nə

(Tʋtʋnan 22.3-16; 26.9-20; Galasi tɩ̀án 1.11-16)

¹Máŋá don wa, Solə mʋ̀ yɩ ʋ tə wulə ʋ fɩfɩn *Yuu-Tiu karbɩa tə, ʋ ga pɩ̀à ba gʋrɩ. Ʋ dàń vəli *Zwifə-ba Yɩɩ *joŋwana yun tɩ̀án nəkwɩa tə con. ²Ʋ lòrì, sə ʋ pa saga ʋ mʋ̀ Solə nə, ʋ nə wá bɩrɩ Zwifə-ba *jə́rə́ dii tə wa, tə nə wulə Damasə nə. Solə pɩ̀à, sə ba lwarɩ də, ʋ jə cwəŋə, ʋ nə nɩ lɩ̀à, ba nə zʋa Zwezi cwəŋə tə wa, kʋ nə yɩ bara, nə à yə̀ə́ kana, sə ʋ vwa ba, ʋ jə bà *Zwerizalɛmə wa.

³Máŋá tə wa, ʋ nə wulə cwəŋə tə wa, də ʋ dàń yà bwələ Damasə, naa nədʋ, də poni nan yɩɩ nə, kʋ pɩpɩlɩ kʋ kɩkarɩ wá. ⁴Ʋ tʋa tɩa, ʋ ga nì kori, kʋ nə swɩ̀n ʋ con, kʋ wʋ́: «Solə, Solə, bɛ̀eɛ̀e nə pɩn, n ma fɩfɩn nə?» ⁵Ʋ dàń ma le, ʋ wʋ́: «N mʋ̀ nə yɩ wàà, Yuu-Tiu?» Yuu-Tiu dàń ma swɩ̀n, ʋ wʋ́: «À mʋ̀ nə yɩ Zwezi tə, n nə fɩfɩn. ⁶Zàn yɩɩ nə, sə n va tɩfarʋ tə wa, ba wá bɩrɩ mʋ́ kʋ tə, n nə mɛ, sə n fwa». ⁷Bara tə, ba nə yà kwé wá tə mʋ̀, yɩ ba zɩga cùrù. Ba nì kori tə mʋ̀, yá ba dàń nə wà lìù mama nɩ. ⁸Solə nyɩ́ ʋ zàn yɩɩ nə, ʋ yɩ́á tə súrí, yá ʋ dàń nə bá won mama na. Ba jɩn ʋ jɩɩn nə, ba ga van wá, ba ja va Damasə. ⁹Ʋ fwa dɩan batwa, də ʋ tə ba lá na. Ʋ ba də́, ʋ ba nywɩ̀n.

¹⁰Kʋ tɩʋ təntə tətə wa, Zwezi karbiu don də yɩn Damasə nə, ʋ yɩrɩ nə yɩ Ananɩasə. Yuu-Tiu bɩrɩ ʋ tɩ̀àn wá, ʋ ga swɩ̀n ʋ con, ʋ wʋ́: «Ananɩasə!» Ʋ ma sɛ̀e, ʋ wʋ́: «Nə̀ń à nə, Yuu-Tiu!» ¹¹Yuu-Tiu dàń ma swɩ̀n ʋ con, ʋ wʋ́: «Zàn, n tì cwəŋə tə, ba nə boŋə ‹cwəmənə mənə› tə, n va Zwidasə sàń nə! Vəli, n pɩ̀à bɛɛ don, ʋ yɩrɩ nə yɩ Solə. Ʋ yɩ Tarəsə tíú. Ʋ wulə ʋ jʋ̀nɩ̀ Yɩɩ. ¹²À pɩn, ʋ na bɛɛ don, ʋ yɩrɩ nə yɩ Ananɩasə. Ʋ mʋ̀ bɛɛ təntə twi ʋ zʋ, ʋ ga tún ʋ jɩɩn ʋ yuu wa, sə ʋ yɩ́á tə pìí tə na lá». ¹³Ananɩasə ma le, ʋ wʋ́: «Yuu-Tiu, à nì bɛɛ təntə yìə̀n lɩ̀à zənzən nə swɩ̀n də, ʋ fwa lɩ̀à tə yɩra, ba nə yɩ n mʋ̀ nə tɩ, Zwerizalɛmə nə. ¹⁴Yá Yɩɩ joŋwana yun tɩ̀án tə ken dɩ̀àn ʋ jɩɩn wa yəbə, sə ʋ vwa lɩ̀à tə mama, ba nə yɩ n mʋ̀ Yuu-Tiu nə tɩ». ¹⁵Yá Yuu-Tiu tə pìí ʋ swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Vəli, ʋ mʋ̀ bɛɛ təntə yɩ à kúrú wá à lɩ, sə à ma tʋn. Ʋ wá bɩrɩ à yɩrɩ tə dwíə́ tə mama lʋʋ mama wa, pɛ̀egá yáá con, *Yɩzərayɛlə lɩ̀à tə yáá con. ¹⁶Yá à dàń wá bɩrɩ wá càn yiri tə mama, ʋ nə mɛ, sə ʋ də́ à yɩrɩ».

¹⁷Ananɩasə dàń ma nan ʋ vìí. Máŋá tə wa nə, ʋ nə vəli ʋ yí, ʋ zʋa dìə̀ tə wa. Ʋ tún ʋ jɩɩn Solə yuu wa, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Solə, à nubiu, Yuu-Tiu Zwezi tə, ʋ nə nan n nə cwəŋə tə wa, də n ma bɩ̀àn tə, ʋ mʋ̀ nə tʋn nə, sə n yɩ́á tə ma wànɩ́ tə pìí tə na lá, sə n sú də Yɩɩ-*Siŋu tə». ¹⁸Kʋ máŋá tə tətə wa, kʋ fwa ndə wiən pʋran nə nan Solə yɩ́á tə wa, tə tʋ. Ʋ yɩ́á tə dàń ga na lá. Ʋ ma zàn, ʋ pa, ba lə wá nɩ́á wa, kʋ twá də Zwezi-*Kərisə yɩrɩ tə. ¹⁹Kʋ kwa nə, ʋ dí wodiu, yá ʋ dɩ̀àn dàń pìí tə bà.

Solə swɩ̀n sʋywáŋʋ́ tə Damasə wa

Solə yɩn də Zwezi karbɩa tə, ba yà nə wulə Damasə nə, ndə dɩan bagalɩ nii nə. ²⁰Ʋ zàn lala, ʋ swɩ̀n Yɩɩ sʋgʋ tə, *Zwifə-ba *jə́rə́ dii tə wa, ʋ bɩrɩ də, Zwezi yɩ Yɩɩ-Biu. ²¹Lɩ̀à tə mama nə nì Solə sʋ̀ràn tə, kʋ gwárɩ́ ba, ba dàń ga swɩ̀n, ba wʋ́: «Kʋ tà bɛɛ wà tə, yà nə fɩfɩn lɩ̀à tə, ba nə boŋə Zwezi yɩrɩ tə *Zwerizalɛmə wa, naaa? Mə kʋ nə tà ʋ yà twi yəbə, sə ʋ kʋ́ʋ̀ vwa ba duən, ʋ ja va Yɩɩ *joŋwana yun tɩ̀án tə yáá con, naaa?»

²²Kʋ máŋá təntə wa, Solə dɩ̀àn dàń nə kwɛn tə súrí, wuuu. Ʋ vuvugə Zwifə-ba tə, ba nə wulə Damasə wa, ʋ bɩrɩ də, Zwezi nə yɩ *Kərisə.

Solə vəli Zwerizalɛmə də Tarəsə

(2 Korɛntə tɩ̀án 11.32-33; Galasi tɩ̀án 1.18-24; Tʋtʋnan 22.17-21)

²³Kʋ dàń vəli, kʋ yí máŋá don wa, *Zwifə-ba yun tɩ̀án tə ken nimarʋ, sə ba gʋ Solə. ²⁴Solə dí yáá ʋ gɩgan ʋ lwarɩ ba pubʋŋa təntə. Ba dàń yà cɩ̀ mimiən tə nə, tɩtɩn də yɩcaʋ, ba ma pɩ̀à wá, sə ba lɩ ʋ mɩɩ. ²⁵Kʋ nətʋ dàń pɩn, ʋ karbɩa tə ken wá fɩyafarʋ wa, tɩtɩn don nə, ba ga twá bə́rə́, ba cú wá.

²⁶Máŋá tə, ʋ nə pìí ʋ va *Zwerizalɛmə wa, ʋ kɛ̀eń lala, ʋ va ʋ wulə də Zwezi karbɩa tə. Ba də mama dàń yà dəri wá, ba yà ba bʋŋa də, ʋ yɩ Zwezi karbiu tə yɩrɩ. ²⁷Barənabasə dàń bon wá, ʋ kə ʋ con, ʋ ja wá, ʋ ja va Zwezi-*Kərisə *tʋntʋna tə con. Barənabasə dàń man ʋ bɩrɩ ba kʋ tə, kʋ nə tʋn cwəŋə tə wa, Solə ma na *Yuu-Tiu. Ʋ man Yuu-Tiu nə swɩ̀n Solə con nətʋ, də Solə nə kàrɩ̀ Damasə nə pwənə pwənə də Zwezi yɩrɩ tə. ²⁸Kʋ kwa nə, Solə də tʋntʋna tə dàń vəli Zwerizalɛmə wa. Yá Solə swɩ̀n Yɩɩ sʋgʋ tə pwənə pwənə də Yuu-Tiu yɩrɩ tə. ²⁹Solə swɩ̀n, ʋ ga tʋ́tʋ̀nɩ́ Zwifə-ba tə, ba nə swɩ̀n *Gərɛkə. Ba mʋ̀ təntə mʋ̀ dàń yà pɩ̀à ba lɩ ʋ mɩɩ. ³⁰Lɩ̀à tə, ba nə yɩ ʋ nubɩa Kərisə yɩrɩ tə dàń nə lwarɩ kʋ, ba ja wá, ba va Sezare ba pa ʋ va Tarəsə.

Piyɛrə zwɛ̀e gwànʋ́, ʋ yɩrɩ, nə yɩ Ene, yayɩgʋ

³¹Mə kʋ twá nətʋ *Kərisə lɩ̀à púlí tə dàń ma na sìə́ Zwide də Galile də Samari nagwanɛɛ tə mama wa. Ba jɩ̀àn daŋa tə súrí wuuu, ba ga zìlí *Yuu-Tiu nii, yá Yɩɩ-*Siŋu tə də dàń saŋa ba, kʋ pɩn ba pùlì ba súrí wuuu.

³²Piyɛrə yà nan ʋ twá lá, ʋ vəli bwálá tə mama, ʋ ma nɩ lɩ̀à tə, ba nə yɩ Kərisə nə tɩ. Ʋ dàń vəli ba duən con, ba də nə yà wulə Lida nə. ³³Ʋ nə vəli ʋ yí lá, ʋ nɩ bɛɛ, ʋ yɩrɩ nə yɩ Ene. Ʋ yɩ gwànʋ́, ʋ yí bɩna nana, ʋ nə tə́gə́ gədoo yuu wa. ³⁴Piyɛrə ma swɩ̀n ʋ con, ʋ wʋ́: «Ene, Zwezi-Kərisə nə zwɛ̀e n yayɩgʋ tə. Zàn yɩɩ nə, sə n kwɛn n gədoo tə». Naa nədʋ də Ene nyɩ́ ʋ zàn. ³⁵Lɩ̀à tə mama, ba nə wulə Lida də Saron vara tə wa nɩ wá. Ba ma lwàń ba pubʋŋɩ tə, ba bà Yuu-Tiu con.

Piyɛrə bwin Tabɩta ʋ lɩ tɩan wa

³⁶Kan don yà wulə Zwezi karbɩa tə wa Zwafa nə. Ʋ yɩrɩ nə yɩ Tabɩta. Kʋ də̀ń nə yɩ ‹sə́gə́›. Ʋ yà tʋŋa tʋtʋnzəŋə zənzən, də ʋ fwa yɩlori wiən də zənzən. ³⁷Ʋ mʋ̀ kan təntə twi, ʋ tʋ yayɩgʋ, ʋ tɩ kʋ máŋá tə wa. Máŋá tə nə, ba nə swɛ wá, ba zwɛ̀e ba ja wá, ba zʋ ba tún dəyuu dìə̀ don wa. ³⁸Lida də Zwafa yà bwələ də duən. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, Zwezi karbɩa tə yà nì də, Piyɛrə wulə Lida nə. Ba dàń ma tʋn bara bələ ʋ con, sə ba lòrì wá, sə ʋ bà ba con lala, ʋ dàn ká dánɩ́. ³⁹Piyɛrə zàn, ʋ mʋ̀ də bara tə kə duən ba va. Máŋá tə nə, ba nə vəli ba yí lá, ba yɩn ʋ yáá, ba ja zʋ dəyuu dìə̀ tə wa. Kadənə tə mama dàń kɩkarɩ Piyɛrə də ba kwi, ba ga bɩrɩ wá ganvwirən də ganzʋran Tabɩta yà nə fwa, də ʋ nə yɩn də ba. ⁴⁰Piyɛrə dàń ma pa lɩ̀à tə mama nan, ʋ ga tòlì ʋ nadwana yuu ʋ jʋn Yɩɩ. Ʋ pìí ʋ vəvəri ʋ yáá, ʋ kə tɩgɩ tə con, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Tabɩta, zàn yɩɩ nə!» Kan tə súrí ʋ yɩ́á, ʋ nə nɩ Piyɛrə, ʋ zàn ʋ jə̀ə́. ⁴¹Piyɛrə ma te ʋ jɩɩn ʋ nə, ʋ ga van wá ʋ zɩ̀n yɩɩ nə. Kʋ kwa nə, ʋ bon lɩ̀à tə, ba nə yɩ Kərisə nə tɩ tə, də kadənə tə, ʋ ga bɩrɩ ba kan tə də ʋ bwin. ⁴²Zwafa tɩ̀án mama yəni kʋ yoo təntə, lɩ̀à zənzən ga kə ba waa Yuu-Tiu nə. ⁴³Piyɛrə yɩn Zwafa nə, ʋ dánɩ́ lá nə zənzən gɔ̀ɔ́ don con, ʋ nə nɩŋɩ tànàn, ʋ yɩrɩ nə yɩ Simon.

Zwezi-Kərisə sʋywáŋʋ́ tə yí lɩ̀à tə, ba nə tà Zwifə-ba, con

(Tʋtʋnan 10.30-35; 11.13-14)

¹Bɛɛ don yà wulə Sezare nə, ʋ yɩrɩ nə yɩ Kɔrənɛyə. Ʋ mʋ̀ bɛɛ təntə yà yɩ pamana púlí don wa yuu tíú, ba nə boŋə kʋ pamana púlí təntə Yitalɩyɛnə10.1 Yitalɩyɛnə ya *Romə-ba pamana púlí don yɩrɩ.. ²Kɔrənɛyə yɩ bɛɛ tə, ʋ nə twá Yɩɩ cwəŋə tə nə zəni, ʋ ga zìlí Yɩɩ nii, ʋ mʋ̀ də ʋ dìə̀ lɩ̀à mama. Ʋ yà pɩn yɩlori wiən zənzən zʋra tə nə, ʋ ga jʋ̀nɩ̀ Yɩɩ dɩɩn mama. ³Dɩɩn don nə, kʋ vəli kʋ yí ndə dədəni nii lugu batwa máŋá wa nə, Yɩɩ pɩn, ʋ na ʋ *malɩka ʋ yɩ́á wa pwənə pwənə, də ka twi, ka zʋ ʋ con. Yá ka ga swɩ̀n ʋ con, ka wʋ́: «Kɔrənɛyə!» ⁴Ʋ fin ʋ yɩ́á, ʋ kə malɩka tə yuu wa, fən də dàń ga zʋ wá. Ʋ ma le, ʋ wʋ́: «Kʋ yɩ nətə, *Yuu-Tiu?» Malɩka tə ma swɩ̀n ʋ con, ka wʋ́: «N yɩjʋnɩ tə də n yɩlori wiən tə mama, n pɩn zʋra tə nə, dɩ̀gà tə yí Yɩɩ con, ndə *joŋi nə, kʋ nə pɩn, ʋ lìí n yoo. ⁵Sɩ́ʋ́n nə, n dàń tʋn Zwafa nə, sə Simon tə, ʋ yɩrɩ don nə yɩ Piyɛrə, bà. ⁶Ʋ yɩ ʋ wulə Simon tə, ʋ nə yɩ gɔ̀ɔ́ ʋ nɩŋɩ tànàn tə, dìə̀. Ʋ dìə̀ tə yɩ kʋ wulə mʋʋ tə nii nə».

⁷Máŋá tə nə, malɩka tə, ka yà nə swɩ̀n ʋ con tə, vìí, Kɔrənɛyə bon ʋ tʋtʋnbɩa bələ, də ʋ pamana tə wa pamanʋ nədʋ, ʋ də nə twá Yɩɩ cwəŋə tə nə zəni, ʋ ga tʋŋa ʋ pɩn wá. ⁸Kɔrənɛyə ma man won tə mama, kʋ nə tʋn tə nɛɛ ʋ bɩrɩ ba, ʋ ga tʋn ba Zwafa nə.

(Tʋtʋnan 11.1-18; 15.7-9; Romə tɩ̀án 9.25-26)

⁹Kʋ tɩa nə pʋrɩ, ba nan ba zʋ cwəŋə, ba ma vələ Zwafa. Ba vəli wuuu, ba va ba bwələ Zwafa. Kʋ máŋá tə wa, də Piyɛrə dɩ̀gà dəyuu wa, sə ʋ jʋn Yɩɩ. Kʋ yɩn lugu fugə bələ máŋá wa. ¹⁰Niən dàń jɩn Piyɛrə, ʋ ga pɩ̀à won, sə ʋ də́. Máŋá tə wa, ba nə wulə ba fwa wodiu, sə ʋ də́, yiviru tì wá. ¹¹Yiviru tə máŋá wa, ʋ nɩ lanworu tə də kʋ súrí. Yá ʋ na won don ndə gansara nəfarʋ nə, ba nə vwa kʋ níə́ banɩa tə nə, də kʋ ma cwi tɩa. ¹²Vàná10.12 Vàná təntə yɩ *Zwifə-ba dùrə̀, Piyɛrə də ma yɩ Zwifə. yiri mama tə nə vəli də nɛɛ banɩa, də vàná yiri tə mama, tə nə vəli tə pùə́ ban tɩa yuu wa, də zə́ŋə́ yiri mama, tə nə pərə yɩɩ nə, yà nə wulə gansara təntə wa. ¹³Piyɛrə ma nì kori, kʋ nə wʋ́: «Piyɛrə, zàn, n gʋ, n də́!» ¹⁴Piyɛrə ma le, ʋ wʋ́: «Yuu-Tiu, à ba tə pɩ̀à, sə à də́. À tə wà won mama dí, kʋ nə yɩ culu won, nə à yə̀ə́ pʋpwalan won». ¹⁵Nɛɛ bələ nii nə, ʋ kʋ́ʋ̀ nì kori tə: «Won tə, Yɩɩ nə bɩrɩ də kʋ mɛ, dàn ká ywàń kʋ ndə culu won nə». ¹⁶Kʋ fwa nətʋ nɛɛ batwa. Kʋ kwa nə, won tə dàń pìí, kʋ dɩ̀ yɩɩ nə.

¹⁷Piyɛrə yà tə wà won tə, ʋ nə nɩ, tə də̀ń lwarɩ, də nə̀ń, bara tə, Kɔrənɛyə nə tʋn tə nə, ba bwe Simon dìə̀ tə bwálɩ́ nə, ba bà ba zɩga ʋ mimii yáá nə. ¹⁸Ba ga bòrì ba kə yɩɩ nə, ba bwe, sə ba jə́n, də Simon tə, ʋ yɩrɩ tə don nə yɩ Piyɛrə tə, wulə yəbə tə nə.

¹⁹Piyɛrə yà yɩ ʋ tə bʋŋa won tə, ʋ nə nɩ tə yoo. Yɩɩ-*Siŋu tə ma swɩ̀n ʋ con, kʋ wʋ́: «Nə̀ń, bara batwa nə, ba bwe n bwiə. ²⁰Zàn n cú, twá ba nə, n vìí. Dàn ká fwa bábɩ̀á, kʋ yɩ à mʋ̀ nə tʋn ba». ²¹Piyɛrə ma cú, ʋ swɩ̀n bara tə con, ʋ wʋ́: «Á nəŋə à nə, à mʋ̀ nə yɩ lìù tə á nə pɩ̀à. Bɛ̀eɛ̀e yoo nə ja aba kʋ bà?» ²²Ba ma pìí, ba le wá, ba wʋ́: «Kʋ yɩ Kɔrənɛyə nə tʋn nəba n con. Ʋ yɩ pamana yuu tíú, ʋ nə yɩ cɩ́gá tíú, ʋ ga zìlí Yɩɩ nii. *Zwifə-ba tə mama nə swɩ̀n ʋ yozəŋə yoo. Yɩɩ malɩka nə cúə́ ka swɩ̀n ʋ mʋ̀ Kɔrənɛyə tə con, sə ʋ pa n bà ʋ dìə̀, sə ʋ ma nì n sʋ̀ràn». ²³Piyɛrə dàń ma pa ba zʋ, ʋ ga pa ba bwálɩ́.

Kʋ tɩa tə nə pʋrɩ, Piyɛrə zàn, ʋ mʋ̀ də ba kə duən ba vìí. Lɩ̀à tə duən, ba nə yɩ ʋ nubɩa Kərisə yɩrɩ, ba nə wulə Zwafa nə, nan, ba kwé wá. ²⁴Ba viru tɩpʋrɩ nə, ba yí Sezare. Kɔrənɛyə yà bon ʋ dwíí tɩ̀án, də ʋ dabazəŋə, ʋ dàń ga dànɩ̀ ba. ²⁵Máŋá tə nə, Piyɛrə nə twi ʋ zʋ, Kɔrənɛyə zàn, ʋ va ʋ jə́rí wá, ʋ ga tʋa ʋ nɛɛ nə Piyɛrə yáá con, ʋ jʋn wá zəni zəni. ²⁶Piyɛrə ma zɩ̀n wá, ʋ ga swɩ̀n ʋ con, ʋ wʋ́: «Zàn yɩɩ nə, à də yɩ ləzwənə!»

²⁷Piyɛrə də Kɔrənɛyə swɩ̀n duən nə, ʋ ga lɛ, ʋ zʋ dìə̀ tə wa. Ʋ zʋa ʋ na lɩ̀à, ba nə dáá zənzən də ba jə̀ə́ duən yáá. ²⁸Piyɛrə ma swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: «Á yə̀ə́ də, Zwifə-ba lìù wà mɛ, sə n ja nimarʋ də vee, nə à yə̀ə́, sə n zʋ ʋ dìə̀ wa. Yá Yɩɩ dàń bɩrɩ à mʋ̀, sə à dàn ká ywàń ləzwənə mama, ndə ʋ nə yɩ cʋna lìù, nə à yə̀ə́, ndə pʋpwalan lìù nə, ʋ nə wà mɛ̀e, sə ba yí ʋ yɩra. ²⁹Kʋ mʋ̀ nə pɩn, à ma wà tʋ́tʋ̀nɩ́ də yəbə túrí. Á nə bon nə tə, à dàń pɩ̀à, sə à bwe à jə́n, bɛ̀eɛ̀e nə pɩn á ma tʋn, á pa ba bon nə». ³⁰Kɔrənɛyə ma le, ʋ wʋ́: «Kʋ yí dɩan banɩa zə̀n kʋ tə, à wulə à jʋ̀nɩ̀ dədəni nii lugu batwa yɩjʋnɩ tə, à dìə̀ wa nə. Də nə̀ń bɛɛ nə, ʋ nə zʋa gànʋ̀, kʋ nə pɩpɩlɩ, ʋ nan à yáá con. Ʋ ga swɩ̀n ʋ wʋ́: ³¹‹Kɔrənɛyə, Yɩɩ jon n yɩjʋnɩ, ʋ ga lìí n yɩlori wiən tə lìə́. ³²N dàń tʋn lìù Zwafa nə, sə ʋ pa Simon tə, ʋ yɩrɩ tə don nə yɩ Piyɛrə tə, bà. Ʋ yɩ ʋ wulə Simon tə, ʋ nə yɩ gɔ̀ɔ́ ʋ nɩŋɩ tànàn tə, dìə̀ mʋʋ tə nii nə›. ³³À də ma tʋn lìù lala, sə ʋ bà ʋ bon mʋ́. N də nə twi tə, n fwa zəni. Sɩ́ʋ́n nə, nə mama dàń wulə Yɩɩ yáá con, sə nə wànɩ́ nə cʋgʋ won tə mama, Yuu-Tiu nə bɩrɩ mʋ́, sə n swɩ̀n nə con».

³⁴Piyɛrə dàń ma swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Sɩ́ʋ́n nə, cɩ́gá mama à dàń yə̀ə́ də, Yɩɩ ba lìù kúrí, ʋ ma kwanɩ ʋ don. ³⁵Lʋʋ dwíí tə mama wa nə, lìù tə, ʋ nə zìlí Yɩɩ nii, ʋ ga vəli də cɩ́gá, kʋ tíú təntə ziən ʋ mʋ̀ Yɩɩ yáá con. ³⁶Yɩɩ pɩn ʋ sʋgʋ tə *Yɩzərayɛlə lɩ̀à tə nə, ʋ ma dí yáá, ʋ swɩ̀n ʋ bɩrɩ ba də, bɩcan sìə́ wulə Zwezi-*Kərisə con, ʋ nə yɩ lɩ̀à tə mama Yuu-Tiu. ³⁷Zwan dí yáá ʋ kàrɩ̀ ka lə lɩ̀à nɩ́á wa kʋ twá də Yɩɩ yɩrɩ kàrà te. Kʋ kwa nə, á yə̀ə́ won tə, kʋ nə tʋn. Kʋ tə nə dí yáá kʋ tʋn Galile nagwanaa tə wa, də kʋ tə nə tʋn Zwide nagwanaa tə mama wa. ³⁸Á yə̀ə́ nətʋ tə, Yɩɩ nə pɩn ʋ Siŋu tə də ʋ dɩ̀àn tə Zwezi nə, ʋ nə yɩ *Nazarɛtə tíú. Ʋ mʋ̀ yà nə vəli bwálá tə mama, ʋ fwa zəni də ʋ pɩn yazurə lɩ̀à tə mama nə, ba yà nə wulə *Sɩtana wʋwalʋ tə wa. Yɩɩ yà wulə də wá. ³⁹Wiən tə mama, ʋ nə tʋn Zwifə-ba lʋʋ nii tə wa də *Zwerizalɛmə wa, nə nɩ tə də nə yɩ́á. Ʋ yɩ ba paa wá dagarʋ tə yuu wa, ba gʋ. ⁴⁰Yá Yɩɩ dàń pìí ʋ bwin wá, dɩan batwa dɩɩn nə. Yɩɩ pɩn ʋ tə pìí ʋ nan, ʋ bɩrɩ ʋ tɩ̀àn. ⁴¹Kʋ kʋ́ʋ̀ tà lalʋʋ tə mama nə, ʋ wá bɩrɩ ʋ tɩ̀àn, kʋ yɩ lɩ̀à tə, Yɩɩ nə ʋ kúrí, sə ba na wá də ba yɩ́á, nə ʋ wá bɩrɩ ʋ tɩ̀àn. Yɩɩ dí yáá ʋ kúrí ba mʋ̀ lɩ̀à təntə. Nə mʋ̀ yɩ lɩ̀à tə, nə nə dí də wá, nə nyʋ də wá, ʋ ka pìí, ka bwin ka nan tɩga wa, kwa nə. ⁴²Zwezi nə pɩn nii nəba, ʋ wʋ́, nə swɩ̀án nə bɩrɩ lɩ̀à tə nə, sə nə pa ba yəni də, kʋ yɩ ʋ mʋ̀ nə Yɩɩ tún, sə ʋ ya lìù tə, ʋ nə bʋ̀rɩ̀ lɩ̀à tə, ba nə wulə mɩɩ wa, də ba tə, ba nə tɩga də mɛ bʋ̀rà. ⁴³Yɩɩ nii *sʋ̀sʋ̀nà tə mama swɩ̀n də, lìù tə mama, ʋ nə ken ʋ waa ʋ mʋ̀ Zwezi nə, ʋ wá kwɛn ʋ cʋna tə ʋ mʋ̀ də Yɩɩ pwərə wa, kʋ twá də ʋ yɩrɩ tə nə».

⁴⁴Piyɛrə nə wulə ʋ swɩ̀n tə sʋ̀ràn təntə, Yɩɩ-Siŋu tə cuə lɩ̀à tə mama, ba nə cʋga sʋgʋ tə, yun wa. ⁴⁵Kʋ gwárɩ́ Kərisə lɩ̀à tə, ba nə kwé Piyɛrə, ba ja bà, ba nə yɩ Zwifə-ba. Kʋ gwárɩ́ ba, də Yɩɩ tarpɩʋn tə, kʋ nə yɩ Yɩɩ-Siŋu tə cuə lɩ̀à tə, ba nə tà Zwifə-ba tə, də yun wa. ⁴⁶Ba dàń yà nə̀ń, ba nə swɩ̀n də sʋyirə duən, də ba ga bwɩ Yɩɩ nə. ⁴⁷Piyɛrə dàń ma swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Nə wàá nə vɩ, sə nə lə lɩ̀à tə, ba də nə nɩ Yɩɩ-Siŋu tə, ndə nə tətə nə, nɩ́á wa, naaa?»

⁴⁸Piyɛrə ma pa nii, sə ba lə ba nɩ́á wa də Zwezi-Kərisə yɩrɩ tə. Kʋ mʋ̀ təntə yuu wa, ba lòrì wá, sə ʋ ya ba nii nə, ndə dɩan bagalɩ nə.

Nii tə, Piyɛrə nə tún Zwerizalɛmə Kərisə lɩ̀à tə yáá con

(Tʋtʋnan 10; Efɛzə tɩ̀án 2.11-22; Titə 2.11; 1 Timote 2.4)

¹Kʋ máŋá tə wa, Zwezi-*Kərisə *tʋntʋna tə, də lɩ̀à tə duən, ba nə yɩ nubɩa Kərisə yɩrɩ, ba nə wulə Zwide nagwanaa tə wa, twi ba nì də, lɩ̀à tə, ba nə tà *Zwifə-ba tətə, də sɛ̀e Yɩɩ sʋgʋ tə. ²Máŋá tə wa, Piyɛrə nə pìí ʋ bà *Zwerizalɛmə wa, Kərisə lɩ̀à tə, ba nə yɩ Zwifə-ba tə, zàn ba wulə ba caga ʋ nii nə, ba swɩ̀n, ba wʋ́: ³«N zʋa lɩ̀à tə, ba nə ba bɛɛ *goŋi, con. Yá n mʋ̀ də ba dí11.3 Zwifə-ba bara mama yà *gwəŋə ba, ba ga culi, sə ba jə nimarʋ, nə à yə̀ə́, sə ba də́ wodiu də lɩ̀à tə, ba nə ba gwəŋə. də duən də».

⁴Piyɛrə dàń tì yoo tə nɛɛ mama, ʋ twarɩ kʋ zɩgɩ nətʋ, kʋ ma tʋn, də kʋ yígúrə́, ʋ bɩrɩ ba nətən: ⁵«À yà wulə Zwafa wa, à jʋ̀nɩ̀ Yɩɩ, də naa nədʋ yiviru tì nə, Yɩɩ ga pa à na won yɩjʋnɩ tə wa: À nɩ won don ndə gansara nəfarʋ nə, ba nə vwə kʋ níə́ banɩa tə nə, də kʋ naŋa lanworu tə wa, kʋ cwi tɩa. Won tə twi, kʋ bà kʋ yí à nii. ⁶À dàń ma ywàń kʋ zən, à ga na tɩa yuu vàná yiri mama, tə nə vəli də nɛɛ banɩa, də ganaŋa də wiən tə, tə nə vəli tə pùə́ ban, də lanworu zə́ŋə́ tə, də tə wulə won tə wa. ⁷À ga nì kori, kʋ swɩ̀n à con, kʋ wʋ́: ‹Piyɛrə, zàn, n gʋ, n də́!› ⁸À ma swɩ̀n, à wʋ́: ‹*Yuu-Tiu, à ba tə pɩ̀à, sə à də́. À tə wà won mama dí, kʋ nə yɩ culu won, nə à yə̀ə́ pʋpwalan won!›

⁹Nɛɛ bələ nii nə, kori tə kʋ́ʋ̀ bwe, kʋ zɩgɩ lanworu tə wa, kʋ swɩ̀n: ‹Won tə, Yɩɩ nə bɩrɩ də kʋ mɛ, dàn ká ywàń kʋ ndə culu won nə!› ¹⁰Kʋ fwa nətʋ nɛɛ batwa. Kʋ kwa nə, tə mama pìí tə dɩ̀ lanworu tə wa. ¹¹Lala də nə̀ń, bara batwa nə, ba tʋn ba, ba nan Sezare, ba bà ba yí dìə̀ tə wa, nə nə wulə. ¹²Yɩɩ-*Siŋu tə swɩ̀n à con, sə à twá də ba à vìí, à dàn ká fwa bábɩ̀á. Lɩ̀à bardʋ kʋ tə, ba nə yɩ nə nubɩa Kərisə yɩrɩ, nə kwé nə, nə ma va nə zʋ Kɔrənɛyə dìə̀. ¹³Ʋ mʋ̀ Kɔrənɛyə tə dàń nə man, ʋ bɩrɩ nəba nətʋ tə, ʋ nə nɩ *malɩka tə ʋ dìə̀ tə wa, də ka nə nan ʋ nə, ka ga swɩ̀n, ka wʋ́: ‹Tʋn lɩ̀à, sə ba va Zwafa nə, ba pɩ̀à Simon tə, ʋ yɩrɩ don nə yɩ Piyɛrə, ba ja bà. ¹⁴Ʋ mʋ̀ nə wá swɩ̀n sʋ̀ràn n con, n mʋ̀ də n dìə̀ tə mama nə wá twá tə nə, sə Yɩɩ jon aba á cʋna wa›. ¹⁵Máŋá tə, à nə wulə à swɩ̀n, Yɩɩ-Siŋu tə cuə ba yun wa, ndə kʋ nə fwa nətʋ tə, kʋ təntən dɩɩn tə nə, nə də yun wa. ¹⁶À dàń ma lìí Yuu-Tiu sʋgʋ kʋ tə yoo, kʋ nə wʋ́: ‹Zwan yɩ nɩ́á wa nə, ʋ ləgə lɩ̀à duən. Yá á mʋ̀ ya Yɩɩ-Siŋu tə wa nə, ba wá lə aba›. ¹⁷Nə mʋ̀ lɩ̀à tə nə, nə ken nə waa Yuu-Tiu Zwezi-Kərisə nə, mə kʋ pɩrɩ təntə ʋ pɩn nəba. Mə Yɩɩ dàń nə pɩn ba kʋ mʋ̀ pɩrɩ təntə. À mʋ̀ dàń nə kʋ́ʋ̀ yɩ wàà, à ma zɩga Yɩɩ yoo nə?»

¹⁸Ba nə nì tə sʋ̀ràn təntə kwa nə, ba yá kʋ sʋgʋ tə nə, ba ga bwɩ Yɩɩ nə, ba wʋ́: «Yɩɩ tətə dàń nə pɩn cwəŋə lɩ̀à tə nə, ba nə tà Zwifə-ba tə, sə ba vəvəri ba kwa, ba ma sá ba cʋna, sə ba ga na mɩɩ tə, kʋ nə ba zwɛ̀e ʋ con».

Barənabasə də Solə vəli Antɩʋswə

(Tʋtʋnan 8.4; 1 Tɛsalonikə tɩ̀án 1.9-10; Kolosə tɩ̀án 2.6-7)

¹⁹Lɩ̀à tə yà pwɛ̀e duən yáá nə, wʋwalʋ tə yɩrɩ, kʋ nə twi kʋ tə Etɩyɛnə nə swɩ̀n tə yɩrɩ. Ba duən vəli Fenisi nagwanaa, də Swipərə nagwanaa, də Antɩʋswə. Ba ga ba Yɩɩ sʋgʋ tə swɩ̀n lìù don, də kʋ nə tà *Zwifə-ba con. ²⁰Bara duən də yɩn ba wa, ba nə yɩ Swipərə, də Sirɛnə tɩ̀án ba nə twi Antɩʋswə. Ba də nə swɩ̀n *Gərɛkə-ba tə con, ba ga swɩ̀n *Yuu-Tiu Zwezi sʋywáŋʋ́ tə, ba bɩrɩ ba. ²¹Yuu-Tiu dɩ̀àn tə yɩn də ba, yá lɩ̀à zənzən ken ba waa Zwezi nə, ba ga lwàń ba pubʋŋa, ba bà Yɩɩ con.

²²*Kərisə lɩ̀à púlí tə, kʋ nə wulə *Zwerizalɛmə wa, lɩ̀à twi, ba nì kʋ mʋ̀ yoo təntə. Ba dàń ma tʋn Barənabasə, sə ʋ va Antɩʋswə. ²³Máŋá tə nə, ʋ nə yí lá ʋ ga na pubwanʋ tə, Yɩɩ nə pɩn ba, ʋ jwɛ, ʋ ga kwè ba mama, sə ba zɩgɩ ba waa nədʋ tə yuu wa, ba ga vwa ba tɩ̀àn Yuu-Tiu yɩra. ²⁴Barənabasə yɩ wʋywanyiən, ʋ nə súə́ də Yɩɩ-*Siŋu tə. Ʋ yà ken ʋ waa Zwezi nə wuuu. Lalʋʋ nə pɩn ba tɩ̀àn Yuu-Tiu nə, ba súrí ba duən tə nə.

²⁵Kʋ kwa nə, Barənabasə nan lá nə, ʋ va Tarəsə, sə ʋ pɩ̀à Solə. ²⁶Máŋá tə, ʋ nə nɩ wá, ʋ ja wá, ʋ va Antɩʋswə. Barənabasə də Solə fwa bɩnɩ pɩ́rɩ́ də Kərisə lɩ̀à púlí tə, ba ga kàrɩ̀ lalʋʋ, kʋ nə dáá zənzən. Mə kʋ zɩgɩ máŋá təntə wa Antɩʋswə nə, ba ma kə Zwezi karbɩa tə yɩrɩ Kərisə lɩ̀à.

²⁷Kʋ dɩan təntə nii nə, Yɩɩ nii *sʋ̀sʋ̀nà nan Zwerizalɛmə, ba bà Antɩʋswə. ²⁸Ba wa lìù don, ʋ yɩrɩ nə yɩ Agabisə, nyɩ́ ʋ zàn, ʋ twá də Yɩɩ-Siŋu tə, ʋ ma swɩ̀n də, niən nəfarʋ wá bà tɩa yuu wa bwálɩ́ mama nə. *Kəlodə máŋá tə wa, kʋ niən tə cɩ́gá twi. ²⁹Zwezi karbɩa tə vʋrɩ duən nə, sə ba tʋn saŋʋ ndə nətʋ tə, ba lìù mama nə wàá, sə kʋ va kʋ pa lɩ̀à tə nə, ba nə yɩ ba nubɩa Kərisə yɩrɩ, ba nə wulə Zwide nagwanaa tə wa. ³⁰Ba cɩ́gá fwa kʋ yoo təntə: Ba ken kʋ saŋʋ təntə Barənabasə də Solə jɩ̀àn wa, sə ba ja kʋ, ba va ba pa Kərisə lɩ̀à púlí yáá tɩ̀án tə nə, Zwerizalɛmə nə.

Ba gʋa Zwakə, ba ga pɩn Piyɛrə bàń dìə̀

(Tʋtʋnan 5.17-24; Ebərə-ba 1.14; Apokalisə 2.10)

¹Kʋ máŋá təntə wa, pɩ̀ʋ́ *Erodə dàń zàn, ʋ fɩfɩn *Kərisə lɩ̀à púlí tə wa lɩ̀à duən. ²Ʋ pɩn, ba gʋ Zwan zʋnʋ Zwakə də lagʋrɩ sɩ̀ʋ́. ³Ʋ nə nɩ də, kʋ yoo təntə ywán kʋ pa *Zwifə-ba yun tɩ̀án, ʋ kʋ́ʋ̀ pɩn nii, sə ba ja Piyɛrə. Kʋ yɩn cànà12.3 Kʋ pɩ̀à kʋ bɩrɩ də *Pakə cànà tə lɛ. tə, ba nə də́ də dipɛn tə, kʋ nə ba sabwarɩ kəni, tə máŋá wa. ⁴Ba nə jɩn Piyɛrə ba zwɛ̀e kwa nə, Erodə pɩn, ba kə wá bàń dìə̀, ʋ ga tún pamana púlə́ banɩa, kʋ nədʋ mama nə ja lɩ̀à banɩa, sə ba cɩ̀ ʋ nə. Ʋ pubʋŋa dàń yà nə yɩ, sə ʋ ja wá ʋ va lalʋʋ tə yáá con, *Pakə cànà tə kwa nə. ⁵Piyɛrə dàń yà yɩ ba cɩ̀gà ʋ nə bàń dìə̀ tə wa. Yá Kərisə lɩ̀à púlí tə dàń yà wulə ba lòrì Yɩɩ ba pɩn wá wuuu.

⁶Dɩɩn tə tɩa nə wá pʋrɩ, sə Erodə pa, ba bʋ̀rɩ̀ ʋ bʋ̀rà, Piyɛrə dwɛ̀e pamana bələ tətəŋi wa, kʋ tɩtɩn tə nə. Ʋ yà yɩ ba vwə wá də banzala bələ, yá ba duən də ga cɩ̀ bàń dìə̀ tə mimii tə nə. ⁷Naa nədʋ, də *Yuu-Tiu *malɩka twi, yá poni ga pɩpɩlɩ kʋ pɩ̀rɩ̀ bàń dìə̀ tə wa. Ka pɩpaga Piyɛrə ka zɩ̀n, ka ga swɩ̀n ʋ con, ka wʋ́: «Zàn yɩɩ nə, lala!» Kʋ máŋá tə wa, banzala tə nan ʋ jɩ̀àn nə, tə tʋ. ⁸Malɩka tə swɩ̀n ʋ con, ka wʋ́: «Vwa n tàŋá voru tə lá, sə n ga kə n natʋra». Piyɛrə fwa kʋ nətʋ tə ʋ zwɛ̀e, malɩka tə kʋ́ʋ̀ swɩ̀n ʋ con, ka wʋ́: «Zʋ n gandarʋ tə, sə n ga pú à kwa».

⁹Ba nə nan kàrá wa ba zwɛ̀e, Piyɛrə púə́ kʋ kwa. Yá ʋ yà yə̀rì cɩ́gá mama də kʋ yɩ malɩka nə twi ʋ con. Ʋ yà bʋŋa də, kʋ yɩ Yɩɩ nə pɩn, ʋ na won ʋ pandwɩa wa. ¹⁰Ba vəli, ba lɛ təntən bwálɩ́ tə, ba nə cɩ̀gà kʋ nə, ba tə va ba lɛ kʋ bələ nii nyiən tə, də ba va ba yí lugu mimii tə yáá, kʋ nə naŋa tɩfarʋ tə wa. Kʋ lugu boru təntə də súrí kʋ tɩ̀àn nə, kʋ pa ba. Ba nan, ba va ba jɩrɩ cwəŋə yuu. Naa nədʋ də malɩka tə jén.

¹¹Piyɛrə waa dàń pìí ka bà, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Sɩ́ʋ́n nə, à dàń lwarɩ cɩ́gá də, Yuu-Tiu nə tʋn ʋ malɩka à con, ka ga van nə, ka lɩ Erodə də won tə mama, Zwifə-ba lʋʋ lɩ̀à yà nə dànɩ̀, tə jɩɩn wa». ¹²Ʋ nə bʋ́n kʋ nətʋ, ʋ zwɛ̀e ʋ vəli Mari dìə̀. Mari yɩ Zwan tə, ʋ yɩrɩ don nə yɩ Marəkə, nuu. Lɩ̀à-ba nə dáá yà kun duən nə kʋ dìə̀ təntə wa, ba jʋ̀nɩ̀ Yɩɩ. ¹³Piyɛrə ma kʋkwaga boru tə nə. Tʋtʋnkana don, ʋ yɩrɩ nə ya Rodə, twi ʋ boli mimii tə nii, sə ʋ cʋgʋ. ¹⁴Ʋ lwarɩ Piyɛrə kosʋgʋ tə. Pupoli cɩcɩ súə́ wa, kʋ pa ʋ wà mimii tə súrí. Ʋ dəri, ʋ va dìə̀ tə tətəŋi wa, ʋ swɩ̀n ʋ bɩrɩ də, Piyɛrə wulə mimii tə yáá kàrá wa. ¹⁵Ba duən tə swɩ̀n ʋ con, ba wʋ́: «N yɩ n nyaŋa». Yá ʋ dàń tə swɩ̀n, də kʋ ya cɩ́gá mama. Ba dàń ma wʋ́: «Kʋ ya ʋ malɩka12.15 *Zwifə-ba tə yà bʋŋa də, lìù mama jə malɩka, ka nə cɩ̀ ʋ nə. nə». ¹⁶Piyɛrə də con nə, ʋ də tə wà boru tə kʋkwagʋ nə yá. Máŋá tə, ba nə súrí boru tə, ba nɩ wá, kʋ ga gən ba. ¹⁷Ʋ dàń ma ja ʋ jɩɩn, ʋ ma fwa mɩmɩnʋ, sə ba yá zəzugu tə nə, ʋ ga tún, kʋ nə zɩgɩ nətʋ, Yuu-Tiu ma lɩ wá bàń dìə̀ tə wa. Ʋ dàń swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: «Á pɩan Zwakə12.17 Zwakə wà tə yà yɩ *Zwerizalɛmə *Kərisə lɩ̀à púlí tə yáá tíú., də ba duən tə, ba nə yɩ nə nubɩa Kərisə yɩrɩ, tə yəni kʋ». Ʋ ga nan, ʋ va bwálɩ́ don nə.

¹⁸Kʋ tɩa tə nə pʋrɩ, dwanɩ nəfarʋ dwan pamana tə tətəŋi wa, ba ga bwe duən, ba wʋ́, Piyɛrə yɩ ʋ fwa nətə. ¹⁹Erodə pɩn ba pɩ̀à wá, yá ba wà wá nɩ. Ʋ dàń ma pa, ba bwe lɩ̀à tə, ba nə cɩ̀gà ʋ nə tə, ʋ ga pa nii də, sə ba gʋ.

Nətʋ Erodə nə tɩga

Kʋ kwa nə, *Erodə nan Zwide nagwanaa tə wa, ʋ va Sezare. ²⁰Ʋ lɩŋa dàń yà zaŋa Tirə, də Sidon tɩ̀án yuu wa zənzən. Kʋ tɩan təntə tɩ̀án də ken nimarʋ, sə ba ma wànɩ́ ba bà ba yí wá. Ba dí yáá ba də́ dabarɩ də Bəlasətisə ʋ nə ya pɩ̀ʋ́ Erodə dìə̀ tə yáá tíú. Kʋ kwa nə, ba vəli ba lòrì, sə sìə́ ya ba pwərə wa, ba nagwanaa tə nii wodiu yà nə yɩ kʋ naŋa pɩ̀ʋ́ Erodə nagwanaa tə wa yɩrɩ.

²¹Kʋ dɩɩn tə nə yí, Erodə tì ʋ paganʋ ʋ zʋ, ʋ ga nan ʋ jə̀ə́ ʋ padaʋ yuu. Ʋ dàń ga swɩ̀n sʋ̀ràn ba con pwənə pwənə. ²²Lalʋʋ tə cə̀rí, ba wʋ́: «Kʋ yɩ yɩɩ don nə swɩ̀n, kʋ tà ləzwənə nə swɩ̀n». ²³Kʋ máŋá təntə tətə wa, *Yuu-Tiu *malɩka mà Erodə ʋ nə wà dun pɩn ʋ mʋ̀ Yɩɩ nə tə yɩrɩ. Kʋ pɩn zʋnzʋran zɩgɩ ʋ waa tə də́ wá, tə nan poni nə, ʋ ga tɩ.

²⁴Yá Yɩɩ sʋgʋ tə dàń yɩ kʋ zwɩ kʋ súrí, wuuu. ²⁵Barənabasə də Solə tʋtʋŋɩ tə nə zwɛ̀e *Zwerizalɛmə nə, ba jɩn Zwan, ʋ yɩrɩ don nə yɩ Marəkə, ba súrí ba tɩ̀àn nə, ba ja pìí ba bà.

Barənabasə də Solə vəli Swipərə

(Galasi tɩ̀án 2.7-9; 2 Timote 3.8-9)

¹Yɩɩ nii *sʋ̀sʋ̀nà də karnyɩna-ba də yà wulə *Kərisə lɩ̀à púlí tə wa, kʋ nə wulə Antɩʋswə nə. Kʋ mʋ̀ nə yɩ Barənabasə də Simeyon, ba nə boŋə ‹nəzonu›, də Lisiyisə Sirɛnə tíú tə, də Manayɩn pɩ̀ʋ́ *Erodə bìsɩ̀nɩ́ dabɛɛ tə, də Solə. ²Dɩɩn don nə, ba nə kun duən nə, ba bwɩ *Yuu-Tiu nə, də ba fwa nivori, Yɩɩ-*Siŋu tə dàń swɩ̀n, kʋ wʋ́: «Á kənə Barənabasə də Solə vàn nə tʋtʋŋɩ tə yɩrɩ, à nə pɩn ba». ³Ba dàń nə vwə nii, ba ga jʋn Yɩɩ, ba zwɛ̀e kwa nə, ba tún13.3 *Zwifə-ba nə yàá tún ba jɩ̀àn lɩ̀à yun wa, sə kʋ bɩrɩ də, ba ken yuywaŋʋ ba yuu wa, nə à yə̀ə́, sə kʋ bɩrɩ də, ba pɩn ba Yɩɩ nə. ba jɩ̀àn ba mʋ̀ lɩ̀à bələ təntə yuu wa. Yá ba ga kə ba cwəŋə wa.

⁴Ba mʋ̀ təntə Yɩɩ-Siŋu tə nə tʋn, ba vəli Seləsi, ba zʋ nɩ́á yuu bori, ba va Swipərə nagwanaa. ⁵Ba nə vəli ba yí Salaminə, ba zɩgɩ lá, ba swɩ̀n Yɩɩ sʋgʋ tə *Zwifə-ba *jə́rə́ dii tə wa. Ba jɩn Zwan ba kə ba con, sə ʋ san ba.

^6-8Máŋá tə, ba nə vəli ba jijiri lʋʋ nii təntə wa, ba vəli ba yí Pafɔsə. Ba nɩ jinəmori don, kʋnkʋn nii sʋ̀sʋ̀nʋ̀. Ʋ yɩ Zwifə, ʋ yɩrɩ ga yɩ Barə-Zwezi, ʋ yɩrɩ tə don də *Gərɛkə-ba sʋgʋ nə yɩ Elimasə. Bɛɛ təntə yà wulə də yáá tíú tə, pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə lɩ ʋ tún. Ʋ yɩrɩ nə yɩ Sɛrəgisə Polisə. Ʋ yɩ yənu tíú. Ʋ mʋ̀ yáá tíú təntə dàń pɩn ba bon Barənabasə də Solə, ʋ ga bɩrɩ də, ʋ swə, sə ʋ nì Yɩɩ sʋgʋ tə. Jinəmori tə dàń zàn ʋ zɩgɩ ba nə, ʋ pɩ̀à, sə ʋ vəvəri yáá tíú tə, sə ʋ dàn ká kə ʋ waa Zwezi nə. ⁹Solə, ʋ yɩrɩ don nə yɩ Polə, ʋ nə súə́ də Yɩɩ-Siŋu tə dàń ma fin ʋ yɩ́á, ʋ kə jinəmori tə yuu wa, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: ¹⁰«N mʋ̀ bɛɛ təntə, n yɩ n súə́ də yɩ́á swɩan yiri mama də wʋlʋŋʋ. N mʋ̀ *Sɩtana bìú! N yɩ cɩ́gá yiri mama dʋŋʋ! Cɩ̀ n tɩ̀àn nə, də Yɩɩ cɩ́gá cwəŋə tə ka cʋ̀gʋ̀. ¹¹Sɩ́ʋ́n nə, nə̀ń Yuu-Tiu jɩɩn wulə n yuu wa. N wá jì liliu, yá máŋá don wa nə, n bá na yɩcaʋ tə». Lala, də yikunu púə́ ʋ yuu nə, ʋ dàń ga twá lá, ʋ tɩtɛ ʋ pɩ̀à lɩ̀à, sə ba van wá, ba kə cwəŋə nə. ¹²Haya, yáá tíú tə nə nɩ kʋ tə, kʋ nə tʋn, Yɩɩ sʋgʋ tə zʋa wa, ʋ ga kə ʋ waa Zwezi nə.

(Tʋtʋnan 7.1-50; 10.36-43)

¹³Polə də ʋ twaduən tə tì nɩ́á yuu bori Pafɔsə nə, ba va Pɛrəgə, Panfili nagwanaa wa. Yá Zwan mʋ̀ pìí ʋ yá ba Panfili nə, ʋ va *Zwerizalɛmə. ¹⁴Ba kʋ́ʋ̀ zɩgɩ Pɛrəgə nə, ba va ba yí Antɩʋswə don Pisidi nagwanaa wa. Ba zʋa *Zwifə-ba *jə́rə́ dìə̀ tə wa ba *sìə́ dɩɩn nə, ba jə̀ə́ lá nə. ¹⁵Máŋá tə, ba nə kàrɩ̀ Yɩɩ *nii tə, ʋ nə pɩn *Moyizə nə saga tə, də Yɩɩ nii *sʋ̀sʋ̀nà saga tə, ba zwɛ̀e, kʋ kwa nə, jə́rə́ dìə̀ yáá tɩ̀án tə tʋn, sə ba swɩ̀n ba con ndə: «Nə nubibara-ba, də á nə jə kwìə̀, á nə pɩ̀à, sə á ma kwè lɩ̀à tə, á swɩ̀án». ¹⁶Polə nyɩ́ ʋ zàn ʋ ja jɩɩn, ʋ ma fwa ba mɩmɩnʋ, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «*Yɩzərayɛlə lɩ̀à-ba, də á mʋ̀ lɩ̀à tə, á nə sɛ̀e á zʋ Zwifə-ba *yɩjʋncwəŋə tə wa, á cʋga: ¹⁷Yɩɩ tə, ʋ nə yɩ nə mʋ̀ Yɩzərayɛlə lɩ̀à Yɩɩ, nə kúrí nə nɩbara-ba tə. Ʋ mʋ̀ nə pɩn, kʋ lɩ̀à təntə pùlì zənzən, máŋá tə wa, ba nə yɩn vərə *Ezwipətə lʋʋ nii tə wa. Yá kʋ twá ʋ vàn tə dɩ̀àn tə nə, ʋ ma pa ba nan lá nə. ¹⁸Kʋ dánɩ́ kʋ yí ndə bɩna sapwilə nə, Yɩɩ kálɩ́ ʋ tɩ̀àn, ʋ ma ywàń ba yuu kasɔɔ lanworu tə wa. ¹⁹Yɩɩ cʋ̀gʋ̀ dwíə́ barpɛ Kanan lʋʋ nii tə wa, yá kʋ kwa nə, ʋ pɩn ba mʋ̀ nə tɩnɩ ba lʋʋ tə. ²⁰Kʋ nətʋ tə yí ndə bɩna biənɩa də finu (450) nə.

Kʋ kwa nə, ʋ pɩn ba yáá tɩ̀án, kʋ ja va kʋ yí Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nʋ̀ Samɩyɛlə. ²¹Kʋ mʋ̀ təntə kwa nə, ba lòrì pɩ̀ʋ́. Yɩɩ ma pa ba Sayilə, ʋ nə yɩ Kisə bìú Bɛnzwamɛn dwíí dəkuu tə wa. Ʋ də fwa bɩna sapwilə. ²²Kʋ kwa nə, Yɩɩ vɩga wá, ʋ ga tún *Davidə pàrɩ̀ tə yuu wa. Yɩɩ swɩ̀n Davidə yoo, ʋ wʋ́: ‹À nɩ Yɩzayi bìú Davidə, də ʋ yɩ bɛɛ tə, ʋ nə súə́ à yii, ʋ nə wá tʋn à fɩra wiən tə mama tə sú›. ²³Mə ʋ mʋ̀ dwíí tə wa nə, Yɩɩ pɩn Zwezi bà, ndə ʋ nə kàn nii nətʋ. Ʋ mʋ̀ Zwezi təntə nə wá jon Yɩzərayɛlə lɩ̀à ba cʋna wa. ²⁴Máŋá tə Zwezi tətə nə wà twi, Zwan kàrɩ̀ ʋ bɩrɩ Yɩzərayɛlə lɩ̀à tə mama nə, sə ba vəvəri ba kwa ba ma sá ba cʋna, sə ʋ lə ba nɩ́á wa, kʋ twá də Yɩɩ yɩrɩ tə. ²⁵Zwan mɩɩ nə bwələ, sə kʋ zwɛ̀e, ʋ swɩ̀n, ʋ wʋ́: ‹À mʋ̀ nə tà kʋ tə, á nə bʋŋa də, à yɩ. Á nəŋə, à mʋ̀ kwa nə lìù don wá bà. À jɩɩn mùrì, sə à kʋ̀rɩ̀ ʋ natʋra tətə›.

²⁶À nubɩa-ba, *Abərahamə dwíí wa nɩ̀án-ba, də á mʋ̀ təntə, á nə zìlí Yɩɩ! Kʋ yɩ nə mʋ̀ con nə, nə Yɩɩ tʋn ʋ sʋgʋ tə, kʋ nə bɩrɩ də, ʋ wàá nəba ʋ joŋə nə cʋna wa. ²⁷Zwerizalɛmə tɩ̀án də ba pɛ̀egá wà Zwezi təntə yəni, ba ga wà Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nà tə sʋ̀ràn tə də̀ń nì. Kʋ pɩn, ba gʋ wá, sə Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nà tə sʋ̀ràn tə, ba nə kàrɩ̀ Zwifə-ba sìə́ dɩɩn mama, tə nii sú. ²⁸Də ba nə wà yoo mama nɩ ʋ yuu wa, kʋ nə bɩrɩ də, ʋ mɛ tɩan, ba tə lòrì *Pilatə, sə ʋ pa, ba gʋ wá. ²⁹Yá ba dàń lɩ wá dagarʋ tə yuu wa, ba gùrì ləbəri wa. Kʋ nətʋ tə yà dí yáá, kʋ pʋ́pʋ́nɩ́ Yɩɩ sagɩ tə wa, yá kʋ nii dàń súə́. ³⁰Yɩɩ dàń ma bwin wá, ʋ lɩ tɩan wa. ³¹Ʋ bɩrɩ ʋ tɩ̀àn dɩan də dɩan ba tə nə, ba mʋ̀ də wá nə ken duən, ba nan Galile nagwanaa tə wa, ba va Zwerizalɛmə. Yá sɩ́ʋ́n nə, kʋ tɩ̀án tə nə swɩ̀n sʋywáŋʋ́ tə Yɩzərayɛlə lɩ̀à tə yáá con. ³²Nə də tətə yɩ kʋ mʋ̀ sʋywáŋʋ́ tə nə, nə jə bà, sə nə bɩrɩ aba. Kʋ mʋ̀ nə yɩ won tə, Yɩɩ nə kàn nikanɩ də nə nɩbara-ba tə. ³³Yɩɩ pɩn kʋ nii sú sɩ́ʋ́n nə kʋ pa nə mʋ̀ nə, nə nə yɩ ba nɩ̀án. Yɩɩ lɩ Zwezi tɩan wa, ʋ kə mɩɩ wa, ndə kʋ nə pʋ́pʋ́nɩ́ bələ nii gwaran sagɩ tə wa, kʋ nə yɩ bələ nii nyiən tə wa, kʋ wʋ́:

‹Kʋ yɩ n mʋ̀ nə ya à bìú! À mʋ̀ nə lʋrɩ mʋ́ zə̀n›.

³⁴Yɩɩ yà swɩ̀n, ʋ ka bwin ka nan tə yoo də, ʋ wá bwin wá ʋ lɩ tɩan wa, ʋ kə mɩɩ wa, sə ʋ dàn ká pʋ. Ʋ yà swɩ̀n, ʋ wʋ́:

‹À wá pa aba wozəŋə tə, à nə ken vàn nə, tə nə yɩ cɩ́gá wiən. À kàn tə nikanɩ pɩ̀ʋ́ Davidə con›.

³⁵Kʋ mʋ̀ nə pɩn, kʋ tə ma swɩ̀n gwaran sagɩ tə bwálɩ́ don wa, kʋ wʋ́:

‹N bá sɛ̀e n pa ləzwənə tə, ʋ nə yɩ n mʋ̀ nə tɩ, pʋ ləbəri wa›.

³⁶Pɩ̀ʋ́ Davidə mʋ̀ twá də Yɩɩ pubʋŋa tə, ʋ ma tʋn ʋ pa Yɩɩ nə ʋ máŋá tə wa. Ʋ nə twi ʋ tɩ, ba gùrì wá ʋ nɩbara-ba tə con, ʋ də ga pʋ. ³⁷Yá Zwezi tə, Yɩɩ nə bwin, ʋ kə mɩɩ wa, wà pwɩ. ³⁸À nubɩa-ba, á lwara də, kʋ yɩ kʋ twá də ʋ mʋ̀ Zwezi tə, ba ma swɩ̀n də, Yɩɩ wá kwɛn nə cʋna tə nə mʋ̀ də wá pwərə wa. Ʋ wá kwɛn á cʋna yiri mama, tə nə wà kwɛn á mʋ̀ də wá pwərə wa, máŋá tə, á nə twá də Yɩɩ nii tə, ʋ nə pɩn Moyizə nə. ³⁹Kʋ twá də Zwezi yɩrɩ tə, lìù tə mama, ʋ nə ken ʋ waa ʋ nə, ʋ wá kwɛn kʋ tíú cʋna ʋ mʋ̀ də wá pwərə wa. ⁴⁰Á cɩa á tɩ̀àn nə, sə yoo tə, kʋ nə pʋ́pʋ́nɩ́ Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nà saga tə wa dàn ká yí aba. Kʋ mʋ̀ yoo tə swɩ̀n, kʋ wʋ́:

⁴¹‹Á mʋ̀ lɩ̀à tə, á nə goni lɩ̀à, á ywàŋá, sə kʋ gwárɩ́ aba, sə á jén lá. À tʋn yoo á lʋʋ wulu wa. Á yà bá sɛ̀e kʋ, də ba yà nə man kʋ ba bɩrɩ aba›.»

(Romə tɩ̀án 15.8-13; 1 Tɛsalonikə tɩ̀án 2.14-16)

⁴²Máŋá tə wa, Polə də Barənabasə nə nan jə́rə́ dìə̀ tə wa, ba lòrì ba, sə ba tə pìí, ba bà sìə́ dɩɩn tə, kʋ nə daa lá tə, ba bwé kʋ yoo təntə yuu wa. ⁴³Jə́rə́ tə kwa nə, Zwifə-ba zənzən də lɩ̀à tə, ba nə sɛ̀e ba zʋ Zwifə-ba *yɩjʋncwəŋə tə wa, púə́ Polə də Barənabasə kwa. Polə də Barənabasə dàń yà kwè ba ba daŋa ba jɩ̀àn, sə ba zɩgɩ dɩ̀àn zəni Yɩɩ pubwanʋ tə wa.

⁴⁴Sìə́ dɩɩn tə, kʋ nə daa lá tə nə yí, kʋ yɩ ndə tɩfarʋ tə mama nə twi duən yáá, sə kʋ cʋgʋ Yɩɩ sʋgʋ tə. ⁴⁵Yá Zwifə-ba yun tɩ̀án tə nə nɩ kʋ lalʋʋ təntə, kʋ jigə wʋgwɩʋ kʋ pa ba. Yá kʋ dàń yɩ ba twá də tʋran, ba ma swɩ̀n, ba zɩga Polə nə. ⁴⁶Polə də Barənabasə swɩ̀n ba con pwənə pwənə, ba wʋ́: «Kʋ yɩ á mʋ̀ mama mɩ́ámɩ́án con nə, Yɩɩ sʋgʋ tə yà mɛ, sə kʋ dí yáá kʋ swɩ̀n. Á də vɩ kʋ á dʋga, á ga kʋ́ʋ̀ ba bʋŋa á waa con də, á tətə mɛ, sə á na mɩɩ tə, kʋ nə ba zwɛ̀e Yɩɩ con tə. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, nə mʋ̀ dàń wá vəvəri lɩ̀à tə, ba nə tà Zwifə-ba tə con. ⁴⁷Yá mə yoo kʋ tə nə, Yɩɩ pɩ̀à, sə nə fwa. Yɩɩ swɩ̀n, ʋ wʋ́:

‹À tʋn mʋ́, sə n va lʋʋ tə mama wa, sə n ya ndə poni nə. N súrí lɩ̀à tə, ba nə tà Zwifə-ba tə yɩ́á, sə ba lwarɩ də, Yɩɩ wàá ba ʋ joŋə ba cʋna tə wa›.»

⁴⁸Ba tə, ba nə tà Zwifə-ba tə, nə nì kʋ nətʋ tə, ba pwìí poli, yá ba dàń ga bwɩ Yuu-Tiu nə ʋ sʋgʋ tə yɩrɩ. Yá lɩ̀à tə mama, Yɩɩ nə kúrí, sə ba na mɩɩ tə, kʋ nə ba zwɛ̀e ʋ con tə, dàń ken ba waa kʋ nə.

⁴⁹Yuu-Tiu sʋgʋ tə làrɩ̀ kʋ tà lʋʋ nii tə mama. ⁵⁰Zwifə-ba yun tɩ̀án tə dàń sugu kana tə, ba nə jə dun, ba nə yà jʋ̀nɩ̀ Yɩɩ, də tɩfarʋ tə nəkwɩna-ba tə, ba kə Polə də Barənabasə nə. Ba fwa nətʋ, ba kə wʋwalʋ Polə də Barənabasə nə, ba ma dɩŋɩ ba ba nagwanaa tə wa. ⁵¹Bara bələ təntə də pi13.51 Ba yàá fwa kʋ nətʋ tə, ba ma bɩrɩ Zwifə-ba də, ba nə vɩga tə, ba tanyɩnɩ tə càn wá mé ba yuu wa. ba nɛɛ purən, ba kə ba yuu wa, yá ba ga va Yikoniomə. ⁵²Antɩʋswə nə karbɩa tə yà súə́ də pupwən də Yɩɩ-Siŋu tə.

Polə də Barənabasə vəli Yikoniomə

(Tʋtʋnan 17.2-14; Matiə 10.23; 2 Timote 3.11)

¹Yikoniomə nə, Polə də Barənabasə kʋ́ʋ̀ zʋa *Zwifə-ba *jə́rə́ dìə̀ wa, ndə kʋ don tə də nə. Ba swɩ̀n sʋgʋ kʋ yiri tə nə pɩn Zwifə-ba zənzən də *Gərɛkə-ba kə ba waa Zwezi nə. ²Yá Zwifə-ba tə, ba nə vɩga, sə ba kə ba waa Zwezi nə tə, sugu ba tə, ba nə tà Zwifə-ba tə, ba kə lɩ̀à tə nə, ba nə yɩ nubɩa *Kərisə yɩrɩ. ³Polə də Barənabasə tə wànɩ́ ba ya lá, kʋ dánɩ́.

Fən yà ba ba jə *Yuu-Tiu yɩrɩ, ba ga swɩ̀n pwənə pwənə. Yuu-Tiu pɩn, ba tʋŋa ʋ dɩ̀àn mɩmɩnan də tʋtʋnan tə nə bɩrɩ ʋ dɩ̀àn tə. Tə mʋ̀ nə bɩrɩ də, Yɩɩ sʋ̀ràn tə yɩ cɩ́gá, tə ga bɩrɩ ʋ pubwanʋ tə. ⁴Tɩʋ tə ləzwənbɩa tə pwɛ̀e duən wa. Ba duən yà yɩ Zwifə-ba yun tɩ̀án nə tɩ, ba duən tə də yɩ Zwezi-Kərisə *tʋntʋna tə nə tɩ.

⁵Zwifə-ba də ba yun tɩ̀án, də ba tə, ba nə tà Zwifə-ba tə, də ba də yun tɩ̀án dàń yà wulə ba tanɩ, sə ba kə Polə də Barənabasə càn wa, sə ba dɩlɩ ba də kapana, ba gʋ. ⁶Zwezi tʋntʋna tə nə twi, ba lwarɩ kʋ, ba dəri ba va Likaʋni nagwanaa tə tɩfaran tə con, tə nə yɩ Lisətərə, də Dɛrəbe də tə səpunə tə nə. ⁷Yá kʋ bwálɩ́ təntə də nə, Polə də Barənabasə vəli ba swɩ̀n sʋywáŋʋ́ tə.

Polə də Barənabasə wulə Lisətərə nə

(Tʋtʋnan 3.1-12; 17.22-31)

⁸Lisətərə nə, bɛɛ don yà wulə lá nə, ʋ nə yà jə̀ə́ tɩa, ʋ nɛɛ nə tɩga. Ʋ yɩ ba lʋrɩ wá gwànʋ́, yá ʋ dàń yà tə wà yɩɩ nə zàn, ʋ va mama. ⁹Ʋ yà cʋga kʋ tə, Polə nə swɩ̀n. Polə ma ywàń wá zən, ʋ ga na də, ʋ ken ʋ waa Zwezi nə, kʋ nə wàá kʋ pɩn ʋ nɩ yazurə. ¹⁰Polə ma swɩ̀n ʋ con də kofarʋ, ʋ wʋ́: «Zàn, n zɩgɩ mənə mənə n nɛɛ tə yuu wa!» Bɛɛ tə fan, ʋ cú ʋ nɛɛ tə yuu wa, ʋ ga wulə ʋ vəli. ¹¹Ba nə nɩ kʋ tə, Polə nə fwa tə, lɩ̀à tə bubwi də Likaʋni-ba sʋgʋ, kʋ wʋ́: «Yɩa tə dàń jigə ləzoni, tə cú nə con». ¹²Ba yà jə Barənabasə ba boŋə Zeizə14.12 *Gərɛkə-ba con, Zeizə nə ya ba yɩa tə yuu tíú, yá Ɛrəmɛsə də ga yɩ tə tʋ̀tʋ̀nʋ̀., Polə də nə yɩ Ɛrəmɛsə, mə ʋ mʋ̀ yà nə swɩ̀n sʋgʋ tə. ¹³Zeizə yɩɩ tə dìə̀ yà lwə̀ tɩʋ tə nii nə. Kʋ joŋwanʋ tə jɩn nabɛɛ, ʋ nə nan tə də tɩ̀án punə, ʋ jə bà mimiən tə yáá. Ʋ pɩ̀à, sə ʋ mʋ̀ də lalʋʋ tə fwa joŋi ba pa Zwezi *tʋntʋna tə nə. ¹⁴Polə də Barənabasə nə nì kʋ, ba kàrɩ́14.14 Ba nə kàrɩ́ ba ganan tə, kʋ pɩ̀à kʋ bɩrɩ, ba pùə́ nə cʋ̀gʋ̀ zənzən. ba ganan, ba ga bɩbarɩ ba vələ lalʋʋ tə con də ba bubwi, ba wʋ́: ¹⁵«Bɛ̀eɛ̀e won nə, á fwa lá nə, bara-ba? Nə də tətə yɩ ləzoni yiri nədʋ, ndə á də nə. Yá kʋ ya sʋywáŋʋ́ tə, nə kàrɩ̀ nə bɩrɩ aba, sə á dʋgʋ woŋwanʋ tə, sə á lwàń á pubʋŋa tə, á bà Yɩɩ tə, ʋ nə wulə mɩɩ wa, con, ʋ mʋ̀ Yɩɩ tə nə fwa lanworu də tɩa, də mʋʋ tə, də wiən tə mama, tə nə wulə kʋ wa. ¹⁶Bɩna də bɩna tə nə lɛ, Yɩɩ yá dwíə́ tə lʋʋ mama wa, ba nə tà *Zwifə-ba, sə ba tʋn ba fɩra. ¹⁷Də kʋ nətʋ mama ʋ tə bɩrɩ ʋ tɩ̀àn, ʋ ga fwa zəni, kʋ twá də, ʋ nə pɩn dwà naŋa yɩɩ nə, ka nɩ̀ ka pɩn á ce, də kʋ máŋá nə yí. Ʋ pɩn aba wodiu kʋ yí aba, ʋ ga sú aba də pupwən». ¹⁸Də ba nə swɩ̀n nətʋ tə mama, kʋ tə wà mwálɩ́ yɩn, sə ba ma wànɩ́, ba cɩ̀ lalʋʋ tə nə, kʋ dàn ká fwa joŋi kʋ pa ba.

¹⁹Zwifə-ba yun tɩ̀án tə nan Antɩʋswə də Yikoniomə ba bà. Ba gɩgarɩ lalʋʋ tə, ba ga dɩlɩ Polə də kapana. Ba bʋ́n də, ʋ tɩga, ba tùrì wá, ba ja nan tɩfarʋ tə nii nə. ²⁰Yá karbɩa tə nə twi, ba kun ʋ nə tə pɩn Polə pìí ʋ zàn, ʋ zʋ tɩʋ tə wa. Kʋ tɩa tə nə pʋrɩ, ʋ mʋ̀ də Barənabasə vəli Dɛrəbe.

²¹Máŋá tə, ba nə wànɩ́ ba kàrɩ̀ sʋywáŋʋ́ tə kʋ tɩfarʋ təntə wa, ba ga pa lɩ̀à zənzən jì Zwezi karbɩa ba pìí ba va Lisətərə. Ba zàn lá ba va Yikoniomə, ba zàn Yikoniomə, ba va Antɩʋswə. ²²Tɩʋ mama wa, ba daŋa karbɩa tə waa, ba swɩ̀n, sə ba zɩgɩ dɩ̀àn, ba nə ken ba waa Zwezi nə tə yuu wa. Ba bɩrɩ də, kʋ mɛ, sə nə twá càn də càn wa, sə nə ma wànɩ́ nə zʋ Yɩɩ pàrɩ̀ tə wa. ²³*Kərisə lɩ̀à púlí mama wa nə, ba kúrí *nəkwɩna. Ba dàń yàá jʋn Yɩɩ ba vwə ba nii. Kʋ kwa nə, ba yàá tì ba, ba pa *Yuu-Tiu nə, ba nə ken ba waa ʋ nə.

²⁴Kʋ kwa nə, ba bɛn Pisidi nagwanaa tə, ba va ba yí Panfili nagwanaa tə wa. ²⁵Ba pɩn Pɛrəgə tɩ̀án nì Yɩɩ sʋgʋ tə. Kʋ kwa nə, ba lɛ ba va Atali. ²⁶Ba zɩgɩ lá nə, ba tì nɩ́á yuu bori, ba va Antɩʋswə con bwálɩ́ tə nə, ba nə nan. Mə kʋ bwálɩ́ təntə nə, ba ken ba Yɩɩ pubwanʋ tə wa, tʋtʋŋɩ tə yɩrɩ, ba nə vəli ba tʋn.

²⁷Máŋá tə, ba nə yí Antɩʋswə, ba bon Kərisə lɩ̀à púlí tə, ba kun duən nə. Ba dàń ga tún won tə mama, Yɩɩ nə twá də ba ʋ ma tʋn. Ba tə swɩ̀n də, Yɩɩ pɩn cwəŋə lɩ̀à tə, ba nə tà Zwifə-ba nə, sə ba də kə ba waa Zwezi nə. ²⁸Ba yɩn lá nə, ba dánɩ́ zənzən, ba mʋ̀ də Zwifə-ba karbɩa tə.

Zwerizalɛmə Kərisə lɩ̀à púlí tə yoo

(Galasi tɩ̀án 2.1-9)

¹Bara duən nan Zwide nagwanaa tə wa, ba bà Antɩʋswə, ba kàrɩ̀ kàrà kʋ tə, ba bɩrɩ lɩ̀à tə, ba nə yɩ nubɩa *Kərisə yɩrɩ tə, ba wʋ́: «Də á mʋ̀ bara tə nə wà *goŋi aba, ndə Yɩɩ *nii tə, ʋ nə pɩn *Moyizə nə, nə bɩrɩ nətʋ tə, Yɩɩ bá jon aba á cʋna tə wa». ²Kʋ zɩ̀n tʋ́tʋ̀ná nəfarʋ ba də Polə də Barənabasə tətəŋi wa. Kʋ pɩn Polə də Barənabasə, də ba lɩ̀à duən kə sírí, sə ba va *Zwerizalɛmə, Zwezi-Kərisə *tʋntʋna tə, də Kərisə lɩ̀à púlí yáá tɩ̀án tə con, sə ba lɩ kʋ yoo təntə yáá.

³Ba lɩ̀à təntə, Kərisə lɩ̀à púlí tə nə ken cwəŋə tə wa, vəli ba lɛ Fenisi nagwanaa, ba lɛ Samari nagwanaa. Cwəŋə tə wa, ba tə swɩ̀n Kərisə lɩ̀à tə con nətʋ lɩ̀à tə, ba nə tà *Zwifə-ba tə, nə lwàń ba pubʋŋa, ba bà Yɩɩ con. Yá kʋ yoo təntə yà ga pɩn, lɩ̀à tə mama, ba nə yɩ nubɩa Kərisə yɩrɩ, jə pupwən zənzən. ⁴Ba nə yí Zwerizalɛmə, Kərisə lɩ̀à púlí tə sɛ̀e ba jon Zwezi-Kərisə tʋntʋna tə, də Kərisə lɩ̀à púlí yáá tɩ̀án tə. Yá ba dàń ga twarɩ won tə mama, Yɩɩ nə twá də ba, ʋ ma fwa. ⁵*Farɩzɩan-ba púlí tə wa lɩ̀à duən, ba də nə yà ken waa Zwezi nə, dàń zàn ba wʋ́, kʋ mɛ, sə ba yà goŋi ba bara tə, yá ba ga kálʋ́ ba, sə ba zìlí Yɩɩ nii tə, ʋ nə pɩn Moyizə nə.

⁶Tʋntʋna tə də Kərisə lɩ̀à púlí yáá tɩ̀án tə kun duən nə, sə ba balɩ kʋ yoo təntə. ⁷Tʋ́tʋ̀ná nəfarʋ kwa nə, Piyɛrə zàn, ʋ wʋ́: «À nubɩa-ba, á də tətə yə̀ə́ də, Yɩɩ kúrí nə á tətəŋi wa, təntən dɩan tə nə, sə lɩ̀à tə, ba nə tà Zwifə-ba tə, nì Yɩɩ sʋywáŋʋ́ tə à nii wa, sə ba kə ba waa Zwezi nə. ⁸Yɩɩ tə, ʋ nə yə̀ə́ ba waa tə, pɩn ba ʋ *Siŋu tə, ʋ nə pɩn nə də nə, sə ʋ ma bɩrɩ də, ba də yɩ ʋ mʋ̀ lɩ̀à, ndə nə də nə yɩ ʋ mʋ̀ lɩ̀à nətʋ. ⁹Yɩɩ wà pwɩa ken nə mʋ̀ də ba pwərə wa. Ʋ sɩn ba bɩcanɩ tə, sə tə ya nəpon ʋ yáá con, ba nə ken ba waa Zwezi nə yɩrɩ. ¹⁰Á pɩ̀à, sə á kə zɩlɩ Zwezi karbɩa tə nə, nə nɩbara-ba tə də tətə nə wà kʋ wànɩ́ ba zɩn. Bɛ̀eɛ̀e nə pɩn, á pɩ̀à Yɩɩ nii nə? ¹¹Nə yə̀ə́ də, *Yuu-Tiu Zwezi pubwanʋ tə jon ba ba cʋna wa, ndə nə də tətə nə».

¹²Lalʋʋ tə mama púə́ kʋ nii, yá ba ga cʋga Polə də Barənabasə, ba nə twarɩ Yɩɩ dɩ̀àn mɩmɩnan tə, də yomɩlan tə, Yɩɩ nə twá də ba, ʋ tʋn lɩ̀à tə, ba nə tà Zwifə-ba, con.

(Romə tɩ̀án 15.8-12; Kolosə tɩ̀án 2.11-17; Galasi tɩ̀án 5.1-6; Tʋtʋnan 21.25)

¹³Máŋá tə, ba nə swɩ̀n ba zwɛ̀e, Zwakə dàń swɩ̀n, ʋ wʋ́: «À nubɩa-ba, á cʋga à con. ¹⁴Simon tún nətʋ tə mama, Yɩɩ nə dí yáá, ʋ kúrí lɩ̀à tə, ba nə tà Zwifə-ba tə lɩ̀à, sə ba ya ʋ mʋ̀ lɩ̀à. ¹⁵Kʋ sʋgʋ təntə də Yɩɩ nii *sʋ̀sʋ̀nà tə də ga vəli duən nə zəni. Kʋ nə pʋ́pʋ́nɩ́ Yɩɩ sagɩ tə wa, kʋ wʋ́:

¹⁶‹Kʋ mʋ̀ təntə kwa nə, à wá pìí, à bà à zɩ̀n pɩ̀ʋ́ *Davidə diboo tə, kʋ yà nə tʋa. À wá pìí à lwà kʋ bə́rə́ kɩkaran tə, à zɩgɩ yɩɩ nə. ¹⁷Kʋ wá pa ləzoni tə gɩganɩ tə pɩ̀à Yuu-Tiu, ba mʋ̀ də dwíə́ tə mama, tə nə tà Zwifə-ba, à nə wá pa à yɩrɩ15.17 Kʋ nətʋ tə bɩrɩ də, ba yɩ Yɩɩ nyiən. tə ba. Yuu-Tiu nə swɩ̀n kʋ, ʋ mʋ̀ nə fwa wiən tə mama. ¹⁸Ʋ mʋ̀ nə pɩn, ba lwarɩ tə yìə̀n təntə, halɩ kʋ máŋá nə, ba yigə!›

¹⁹Kʋ mʋ̀ nə pɩn, à də yà swə, sə nə dàn ká kə wʋwalʋ lɩ̀à tə nə, ba nə tà Zwifə-ba, ba nə lwàń ba pubʋŋa, ba bà Yɩɩ con. ²⁰À dàń nə pɩ̀à, sə nə pʋ́pʋ́nɩ́ ba nə, nə pa ba nii, sə ba cɩ̀ ba tɩ̀àn nə də yìə̀n tə tə: Ba dàn ká də́ nàŋʋ́ tə, ba nə gʋa woŋwanʋ nə. Sə ba dàn ká cwàrɩ̀ də duən, ba dàn ká də́ wotɩgʋ nàŋʋ́. Ba dàn ká də́ jana. ²¹Máŋá don wa, kʋ nə dánɩ́ zənzən, lɩ̀à yɩn tɩfarʋ mama wa, ba nə kàrɩ̀ Yɩɩ nii tə, ʋ nə pɩn Moyizə nə, sagɩ tə, ba bɩrɩ Zwifə-ba *jə́rə́ dii tə wa ba *sìə́ dɩɩn mama nə».

²²Zwezi-Kərisə tʋntʋna tə, də Kərisə lɩ̀à púlí yáá tɩ̀án tə, də Kərisə lɩ̀à púlí tə mama dàń bʋ́n də, kʋ mɛ, sə ba kúrí ba waa lɩ̀à duən, sə ba tʋn ba mʋ̀ də Polə də Barənabasə Antɩʋswə nə. Kʋ mʋ̀ nə yɩ Zwidə, ʋ yɩrɩ don nə yɩ Barəsabasə də Silasə. Ba bələ tə yà yɩ yáá tɩ̀án, ba nə jə dun lɩ̀à tə, ba nə yɩ nubɩa Kərisə yɩrɩ, tə tətəŋi wa. ²³Ba dàń pɩn ba sagɩ kʋ tə, ba nə pʋ́pʋ́nɩ́ kʋ wa, ba wʋ́:

«Nə mʋ̀ Zwezi tʋntʋna tə, də Kərisə lɩ̀à púlí yáá tɩ̀án tə, nə nə yɩ nubɩa Kərisə yɩrɩ, nə pʋ́pʋ́nɩ́ sagɩ kʋ tə, nə pɩn á mʋ̀ lɩ̀à tə nə, á nə tà Zwifə-ba, á wulə Antɩʋswə nə, Siri nagwanaa tə wa, də Silisi lʋʋ nii tə wa. Nə jʋ̀nɩ̀ aba. ²⁴Nə nì də, lɩ̀à nan nə con, ba ja sʋ̀ràn duən ba bà á con, ba ma gugurə aba ba cʋ̀gʋ̀ á pùə́ nə. Yá kʋ nətʋ tə ga tà nə mʋ̀ nə pɩn kʋ cwəŋə. ²⁵Nə mama ken nii nədʋ, nə ga bʋ́n nə na də, kʋ ziən, sə nə kúrí bara nə tʋn ba mʋ̀ də nə nubizəŋə Barənabasə də Polə á con. ²⁶Polə də Barənabasə təntə dʋgʋ ba mɩɩ Yuu-Tiu Zwezi-Kərisə yɩrɩ. ²⁷Nə dàń tʋŋa Zwidə də Silasə, sə ba swɩ̀n á con kʋ tə, nə nə pʋ́pʋ́nɩ́ tə yuu wa. ²⁸Yɩɩ-Siŋu tə də nə tətə nə bʋ́n nə na də, kʋ mɛ, sə nə dàn ká kə zɩla yirə duən á yuu wa, də kʋ nə tà yìə̀n tə tə, tə mʋ̀ yoo nə cà. ²⁹Tə mʋ̀ nə yɩ: Á dànà ká də́ nàŋʋ́ tə, ba nə gʋa woŋwanʋ nə! Á dànà ká də́ jana, nə à yə̀ə́ vàná, tə nə tɩga nàŋʋ́! Á dànà ká cwàrɩ̀ də duən! Á nə cɩ̀gà á tɩ̀àn nə də tə yìə̀n təntə, də á fwa zəni. Yɩɩ nə wá ya də aba!»

(Efɛzə tɩ̀án 2.17-19; 1 Piyɛrə 4.10-11)

³⁰Ba yá lɩ̀à tə, ba də ga va Antɩʋswə. Ba nə yí lá ba bon lalʋʋ tə, ba kə duən nə, ba ga tì sagɩ tə, ba pa ba. ³¹Ba kàrɩ̀ sagɩ tə, ba mama ga jwɛ, kʋ nə dàn ba jɩ̀àn tə yɩrɩ. ³²Zwidə də Silasə tətə yà yɩ Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nà. Ba swɩ̀n kʋ dánɩ́, sə ba ma kwè lɩ̀à tə, ba nə yɩ ba nubɩa Kərisə yɩrɩ, sə ba ma dàn ba jɩ̀àn. ³³Ba dánɩ́ mancɩn, kʋ kwa nə, lɩ̀à tə, ba nə yɩ ba nubɩa Kərisə yɩrɩ, pɩn ba cwəŋə, sə ba pìí ba va lɩ̀à tə con, ba nə tʋn ba də bɩcan sìə́. ³⁴[Silasə mʋ̀ pìí ʋ yá də ba.]

³⁵Polə də Barənabasə mʋ̀ tə fwa dɩan də dɩan Antɩʋswə nə. Ba də lɩ̀à duən zənzən kàrɩ̀ də ba swɩ̀n Yuu-Tiu sʋgʋ tə sʋywáŋʋ́ tə.

(2 Korɛntə tɩ̀án 11.28; Romə tɩ̀án 15.29; Ebərə-ba 13.18)

³⁶Dɩan bagalɩ nii nə, Polə ma swɩ̀n Barənabasə con, ʋ wʋ́: «Nə pìə́ nə va tɩfaran tə mama wa, nə nə swɩ̀n Yuu-Tiu sʋgʋ tə lá, nə jə́n nə nubɩa tə yɩ nətə». ³⁷Sə yə̀ə́ Barənabasə yà pɩ̀à ʋ ja Zwan, ʋ yɩrɩ don nə yɩ Marəkə, ʋ súrí ba nə. ³⁸Yá Polə mʋ̀ yà ba pɩ̀à, sə Marəkə twá, ʋ nə dí yáá ʋ pìí ʋ yá ba Panfili nagwanaa tə wa, yá ʋ kʋ́ʋ̀ wà tʋn də ba tə yɩrɩ. ³⁹Kʋ jigə tʋ́tʋ̀ná nəfarʋ ba pwərə wa, kʋ pa ba pwɛ̀e də duən. Barənabasə jɩn Marəkə, ʋ ma kwé ʋ tɩ̀àn, ba ga tì nɩ́á yuu bori ba va Swipərə nagwanaa. ⁴⁰Polə kúrí Silasə, lɩ̀à tə, ba nə yɩ ba nubɩa Kərisə yɩrɩ, tə ga tì ba, ba kə Yɩɩ pubwanʋ tə wa, ba də ga vìí. ⁴¹Ʋ vəli ʋ jijiri Siri nagwanaa də Silisi lʋʋ nii tə wa, ʋ daŋa Kərisə lɩ̀à púlə́ tə jɩ̀àn.

Timote kwé Polə də Silasə

(Romə tɩ̀án 16.21; Filipə tɩ̀án 2.19-22; Galasi tɩ̀án 4.13-15)

¹Polə vəli Dɛrəbe, ʋ lɛ ʋ va Lisətərə. Lìù don yà wulə lá nə, ʋ nə yɩ Zwezi karbiu, ʋ yɩrɩ nə yɩ Timote. Ʋ nuu yɩ *Zwifə, ʋ də nə ken ʋ waa Zwezi nə. Yá ʋ nyɩna də yɩ *Gərɛkə. ²Lɩ̀à tə, ba nə yɩ nubɩa *Kərisə yɩrɩ, Lisətərə nə də Yikoniomə nə, yà swɩ̀n ʋ yozəŋə tə yoo. Polə yà ken sírí, sə ʋ ja wá, ʋ kə ʋ con. ³Ʋ dàń ma *goŋi wá Zwifə-ba yɩrɩ, ba nə wulə tə nagwanɛɛ təntə wa. Lɩ̀à tə mama yà yə̀ə́ də, ʋ nyɩna tə yɩ Gərɛkə. ^4-5Tɩfaran tə wa, ba nə twá ba lɛ, ba yàá swɩ̀n kʋ tə, Zwezi-Kərisə *tʋntʋna tə, də Kərisə lɩ̀à púlí yáá tɩ̀án tə nə swɩ̀n ba tún *Zwerizalɛmə nə. Ba swɩ̀n ba con, sə ba zìlí tə nii. Kərisə lɩ̀à púlə́ tə dàń kwɛn tə na dɩ̀àn, sə ba ma kwɛn ba kə ba waa Zwezi nə, yá ba ga súrí dɩɩn mama.

⁶Yɩɩ-*Siŋu tə cɩ̀gà ba nə, ba dàn ká swɩ̀n Yɩɩ sʋgʋ tə Azi nagwanaa tə wa. Ba dàń ma twá Fərizwi də Galasi nagwanɛɛ tə wa ba lɛ. ⁷Máŋá tə, ba nə vəli, ba lɛ Misi nagwanaa tə, ba yà ken sírí, sə ba va Bitini nagwanaa. Zwezi Siŋu tə ma vɩ kʋ ba con. ⁸Ba dàń ma twá Misi nagwanaa tə wa, ba va Tərowasə. ⁹Tɩtɩn nə, Yɩɩ pɩn Polə na yoo ʋ dwɩan wa. Ʋ nɩ Masedwanə nagwanaa tə wa bɛɛ don də ʋ zɩga, ʋ dàń ga lòrì wá, ʋ wʋ́: «Bàá Masedwanə, n san nəba!» ¹⁰Kʋ mʋ̀ yoo təntə pɩn, nə va Masedwanə nə ga yə̀ə́ də, kʋ yɩ Yɩɩ nə pɩn nii nəba, sə nə ja sʋywáŋʋ́ tə, nə va nə bɩrɩ ba.

(Matiə 18.20; Zwan 6.44-45; Matiə 13.23)

¹¹Nə tì nɩ́á yuu bori Tərowasə nə, nə te mənə mənə nə va Samotərasə nagwanaa tə wa. Kʋ tɩa nə pʋrɩ, nə lɛ nə va Neyapolisə. ¹²Nə zɩgɩ lá, nə va Filipə. Filipə yɩ Masedwanə nagwanaa tə wa tɩfarʋ, kʋ nə dwə tə mama, kʋ nə yɩ *Romə-ba pàrɩ̀, tɩʋ. Nə yɩn kʋ tɩfarʋ təntə wa, ndə dɩan bagalɩ nə. ¹³Zwifə-ba *sìə́ dɩɩn nə yí, nə nan nə yá tɩfarʋ tə, nə va nacwəŋə don nii nə. Nə bʋ́n də, bwálɩ́ təntə wá ya yɩjʋnɩ bwálɩ́. Nə jə̀ń tɩa, nə dàń swɩ̀n də kana, ba yà nə kun lá nə. ¹⁴Kan don yɩn lá, ʋ yɩrɩ nə yɩ Lidi. Ʋ yɩ Tiyatirə tíú. Ʋ yà yoli gansɩan mwin. Kan təntə yà zìlí Yɩɩ fuən. Ʋ dàń yà cʋga sʋgʋ tə. *Yuu-Tiu súrí ʋ yɩ́á, sə ʋ zùrì ʋ yɩra də kʋ tə, Polə nə swɩ̀n tə. ¹⁵Yá ba ləgə kan təntə də ʋ dìə̀ lɩ̀à nɩ́á wa, kʋ twá də Zwezi-Kərisə yɩrɩ tə. Kʋ kwa nə, ʋ dàń lòrì nəba, ʋ wʋ́: «Á nə wànɩ́ á bʋ́n də, à ken à waa Yuu-Tiu nə, á bɩ̀àn á yá à dìə̀ wa». Yá ʋ kálɩ́ nəba lá nə.

(Tʋtʋnan 19.23-24; 1 Tɛsalonikə tɩ̀án 2.2; 1 Piyɛrə 4.12-13; Filipə tɩ̀án 1.12)

¹⁶Dɩɩn don nə, nə ma vəli yɩjʋnɩ bwálɩ́ nə, nə jə́rí tʋtʋnkana don, ʋ nə jə cicirə. Ʋ yàá swɩ̀n lɩ̀à yìə̀n, tə nə wá bà. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ʋ vʋa tə yà pɩn, lɩ̀à tə, ba nə tɩ wá, yà na wiən zənzən. ¹⁷Ʋ púə́ nə mʋ̀ də Polə kwa, də ʋ bubwi, ʋ wʋ́: «Lɩ̀à-ba tə yɩ Yɩɩ tə, ʋ nə wulə tə mɛ yuu wa, tʋ̀tʋ̀nà. Ba twi, sə ba swɩ̀n ba bɩrɩ nəba cwəŋə, sə Yɩɩ jon nəba nə cʋna wa». ¹⁸Kan tə tə pìí ʋ bwé kʋ, dɩan də dɩan. Polə waa nan kʋ, ʋ dàń ma pìí ʋ vəvəri, ʋ swɩ̀n ʋ cicirə tə con, ʋ wʋ́: «Də Zwezi-Kərisə yɩrɩ tə, à pɩn mʋ́ nii, sə n nan kan wà tə waa!» Kʋ máŋá tə tətə wa, də tə nan.

¹⁹Ʋ lɩ̀à tə, ba nə tɩ wá, nə lwarɩ də, ba kʋ́ʋ̀ wàrɩ̀ nywarɩ ba nɩ ʋ yɩra, ba dàń jɩn Polə də Silasə, ba ga van ba, ba ja nan kanporu wa tɩʋ tə yun tɩ̀án yáá con. ²⁰Ba ja ba, ba va lɩ̀à tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà yáá con, ba ga swɩ̀n, ba wʋ́: «Lɩ̀à-ba tə nə gugurə nə tɩʋ kʋ tə lɩ̀à tə. Ba yɩ Zwifə-ba tə. ²¹Yá ba mʋ̀ nə kàrɩ̀ nəba kàrà yiri don, kʋ nə wà nəba nii pɩn, nə mʋ̀ Romə-ba lɩ̀à nə, sə nə sɛ̀e, nə à yə̀ə́, sə nə fwa». ²²Lalʋʋ tə nyɩ́ kʋ zàn ba zɩga Polə də Silasə nə. Lɩ̀à tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə pɩn, ba dí yáá ba ja ba, ba kʋ̀rɩ̀ ba ganan tə, ba ga pa nii, sə ba mà ba də kafɩran. ²³Ba nə mà ba, ba zwɛ̀e kwa nə, ba ken ba bàń dìə̀ wa. Yá ba dàń ga pa nii lìù tə, ʋ nə cɩ̀ bàń dìə̀ tə nə, sə ʋ cɩ̀ ba nə zəni. ²⁴Kʋ tíú təntə də nə nì kʋ nii təntə, ba nə pɩn wá, ʋ də ken ba bàń dìə̀ tə tətəŋi dìə̀ tə wa. Ʋ dàń ga kə daran ba nɛɛ nə.

²⁵Máŋá tə tɩa nə pwɛ̀e ka tàrà, Polə də Silasə wulə ba jʋ̀nɩ̀ Yɩɩ də ba nuŋə Yɩɩ gwaran tə. Yá bàń dìə̀ lɩ̀à tə ga cʋga ba. ²⁶Naa nədʋ də tɩa tə lulugu zənzən, kʋ pa bàń dìə̀ tə dəkuu tə mama sʋsʋgʋ. Kʋ máŋá təntə tətə wa, mimiən tə mama súrí, yá bàń dìə̀ lɩ̀à tə mama banzala tə kʋ̀rɩ̀. ²⁷Bàń dìə̀ cɩ̀rʋ́ tə nə wùrì, ʋ zàn dwɩan wa, ʋ ga na mimiən tə, də tə súrí, ʋ van lagʋrɩ sɩ̀ʋ́ ʋ cʋ̀rɩ́, sə ʋ ma gʋ ʋ tɩ̀àn. Ʋ yà bʋŋa də, bàń dìə̀ lɩ̀à tə mama nan ba dəri ba jén. ²⁸Polə dàń ma bubwi də kofarɩ, ʋ wʋ́: «Dàn ká fwa lwanɩ nədʋ mama n yɩra, nə mama wulə yəbə». ²⁹Bàń dìə̀ nəcɩrʋ tə dàń lòrì mən, ʋ ga bɩbarɩ ʋ zʋ, ʋ tʋ Polə də Silasə yáá con də ʋ vɩvaga. ³⁰Kʋ kwa nə, ʋ jɩn ba ʋ ja nan kàrá wa, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Yun tɩ̀án-ba, bɛ̀eɛ̀e nə à mɛ, sə à fwa, sə Yɩɩ jon nə à cʋna tə wa?» ³¹Ba ma le wá, ba wʋ́: «Kə n waa Yuu-Tiu Zwezi nə, yá Yɩɩ wá jon n də n dìə̀ lɩ̀à á cʋna wa». ³²Yá ba dàń swɩ̀n Yuu-Tiu sʋgʋ tə, ba bɩrɩ ʋ mʋ̀ də lɩ̀à tə mama, ba nə wulə ʋ dìə̀ wa.

³³Kʋ máŋá təntə wa, tɩtɩn tə nə, ʋ lɩ ba, ʋ kə ʋ con, ʋ ga sɩn ba yɩra nʋran tə. Kʋ kwa nə, lala də ba ləgə ʋ mʋ̀ də ʋ dìə̀ lɩ̀à nɩ́á wa, kʋ twá də Yɩɩ yɩrɩ tə. ³⁴Ʋ pɩn, ba zʋ ʋ dìə̀, ʋ ga pa ba fwa wodiu ba pa ba, ba də́. Yá ʋ mʋ̀ də ʋ dìə̀ lɩ̀à mama fwa pupwən, də ba nə wànɩ́ ba kə ba waa Yɩɩ nə.

(Tʋtʋnan 22.25-29; Filipə tɩ̀án 1.27-30)

³⁵Tɩa nə pʋrɩ, lɩ̀à tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə, tʋn lɩ̀à, sə ba swɩ̀n bàń dìə̀ nəcɩrʋ tə con, ba wʋ́: «Dʋgʋ lɩ̀à bələ təntə». ³⁶Bàń dìə̀ nəcɩrʋ tə twi, ʋ swɩ̀n kʋ, ʋ bɩrɩ Polə nə, ʋ wʋ́: «Lɩ̀à tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə, tʋn ba swɩ̀n, sə à dʋgʋ aba. Á naŋa sɩ́ʋ́n nə, á vìí də bɩcan sìə́». ³⁷Polə dàń swɩ̀n lɩ̀à tə, ba nə tʋn tə con, ʋ wʋ́: «Ba mà nəba lɩ̀à yáá con, ba ga wà nə bʋ̀rà bʋ̀rɩ̀ də. Nə mʋ̀ lɩ̀à tə, nə nə ya Romə-ba lɩ̀à, yá ba ga kə nəba bàń dìə̀ tə wa. Yá sɩ́ʋ́n nə, ba dàń pɩ̀à ba sə̀gə̀ ba lɩ nəba ba dʋgʋ. Abada, kʋ wàrɩ̀! Ba tətə bɩ̀àn, ba lɩ nəba!» ³⁸Lɩ̀à tə, ba nə jɩn tʋŋa tə, ba bà tə pìí ba va ba swɩ̀n tə sʋ̀ràn təntə, ba bɩrɩ lɩ̀à tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə nə. Fən zʋa ba, də ba nə nì də, Polə də Silasə yɩ Romə-ba16.38 Yìə̀n tə, ba nə ba Romə-ba yɩra tʋŋa: Ba nə wà ʋ bʋ̀rà bʋ̀rɩ̀, ba ba wá vwe də banzala, ba ga ba wá mà də kasɩ. Ba ba wá pɛ dagarʋ yuu wa. Ba nə wulə ba bʋ̀rɩ̀ ʋ bʋ̀rà, ʋ wàá ʋ boŋə ʋ kəni Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə, sə ʋ mʋ̀ nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə. lɩ̀à. ³⁹Ba dàń twi, ba kori ba, ba lɩ ba dʋgʋ, ba ga lòrì ba, sə ba nan ba tɩʋ tə wa. ⁴⁰Máŋá tə, Polə də Silasə nə nan bàń dìə̀ tə wa, ba vəli Lidi dìə̀. Ba nɩ lɩ̀à tə, ba nə yɩ ba nubɩa Kərisə yɩrɩ, ba ga kwé ba. Kʋ kwa nə, ba vìí.

Polə də Silasə wulə Tɛsalonikə nə

(1 Tɛsalonikə tɩ̀án 1.4-7; 2.11-16; Filipə tɩ̀án 4.16; Zwan 15.19-21, 25; 16.2-3)

¹Polə də Silasə twá Anfipolisə də Apoloni, ba kɛ̀eń ba va Tɛsalonikə. *Zwifə-ba yà jə *jə́rə́ dìə̀ lá nə. ²Polə zʋa ka wa, ndə kʋ nə yɩ ʋ yofwamɩʋn nə. Ʋ fwa Zwifə-ba *sìə́ dɩan tə batwa, ʋ mʋ̀ də ba ma swɩ̀n də duən Yɩɩ sagɩ tə yoo yuu wa. ³Ʋ yàá gwin Yɩɩ sagɩ sʋ̀ràn tə də̀ń, ʋ bɩrɩ ba də, *Kərisə yà mɛ, sə ʋ də́ càn, sə ʋ pìí ʋ bwin ʋ nan tɩga wa. Polə swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Ʋ mʋ̀ Zwezi tə, à nə swɩ̀n ʋ yoo à bɩrɩ aba, nə yɩ Kərisə». ⁴Sʋgʋ tə zʋa ba wa lɩ̀à duən, ba ga nan ba súrí Polə də Silasə nə, kʋ súrí lalʋʋ nə, ba nə yɩ *Gərɛkə-ba, yá ba ga zìlí Yɩɩ, də kana duən, ba də nə jə dun kana wa.

⁵Yá Zwifə-ba yáá tɩ̀án kʋ́ʋ̀ zàn də wʋgwɩʋ, ba ja bara duən, ba nə yɩ ləzwənyanan lalʋʋ tə wa, ba ma zɩ̀n lɩ̀à tə lɩŋa, ba ga gugurə tɩʋ tə. Ba vəli ba kun Zwason dìə̀ yáá, sə ba pɩ̀à Polə də Silasə, ba ja bà lalʋʋ tə yáá con. ⁶Ba vəli ba wà ba nɩ, ba dàń pìí ba van Zwason, də lɩ̀à duən də, ba nə yɩ ʋ nubɩa Kərisə yɩrɩ, ba ja bà tɩʋ tɩ̀án tə yáá con, də ba bubwi, ba wʋ́: «Lɩ̀à tə, ba nə gugurə nə tɩa yuu lɩ̀à tə mama twi yəbə. ⁷Yá kʋ ya Zwason nə sɛ̀e ʋ jon ba ʋ dìə̀ wa. Ba mʋ̀ lɩ̀à təntə mama tʋtʋnɛɛ də yɩ tə zɩga *Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nii yìə̀n tə nə. Ba ga tə swɩ̀n də, pɩ̀ʋ́ don wulə, ʋ yɩrɩ nə yɩ Zwezi». ⁸Tə sʋ̀ràn təntə gugurə lalʋʋ tə də tɩʋ tɩ̀án tə. ⁹Kʋ mʋ̀ nə pɩn, Zwason də ba duən tə ŋwɩ́n vwinən, ba pa tɩʋ tɩ̀án tə nə, sə ba dàń ma zɩgɩ lá, ba dʋgʋ ba.

Polə də Silasə wulə Bere nə

(1 Tɛsalonikə tɩ̀án 5.21)

¹⁰Tɩa nə twi, ka yì máŋá tə wa, lɩ̀à tə, ba nə yɩ Polə də Silasə nubɩa *Kərisə yɩrɩ tə, lɩ ba, ba pa ba va Bere. Máŋá tə, ba vəli ba yí lá, ba vəli *Zwifə-ba *jə́rə́ dìə̀ tə wa. ¹¹Ba mʋ̀ Bere tɩ̀án tə yà ken ba sírí, sə ba cʋgʋ Yɩɩ sʋgʋ tə ba doni Tɛsalonikə tɩ̀án tə. Ba sɛ̀e Yɩɩ sʋgʋ tə də yawala zənzən. Ba yàá bɛ̀eé Yɩɩ sagɩ tə dɩɩn mama, sə ba jə́n kʋ tə, Polə nə swɩ̀n, tə yɩ cɩ́gá, naaa. ¹²Ba lɩ̀à zənzən ken ba waa Zwezi nə. Kʋ súrí *Gərɛkə-ba wa kana zənzən, ba nə ja dun kana wa, də bara zənzən də ken ba waa Zwezi nə. ¹³Yá Tɛsalonikə Zwifə-ba yáá tɩ̀án tə nə lwarɩ də, Polə wulə ʋ swɩ̀n Yɩɩ sʋgʋ tə, ʋ bɩrɩ Bere tɩ̀án tə nə. Ba twi, ba zɩ̀n ba lɩ̀à tə lɩŋa, ba ga gugurə lalʋʋ tə Bere də nə. ¹⁴Lɩ̀à tə, ba nə yɩ Polə nubɩa Kərisə yɩrɩ, ma pa, Polə va mʋʋ tə vàn nə lala, ba ga yá Silasə də Timote mʋ̀ Bere nə. ¹⁵Lɩ̀à tə, ba nə kwé Polə tə, ja wá ba va wuuu, ba yí Atɛnə. Ba mé lá nə ba pìí ba vìí də Polə tʋŋɩ, sə tə pa Silasə də Timote nə, sə ba bà lala, ba yí wá.

Won tə, Polə nə kʋ́ʋ̀ fwa Atɛnə wa

(Tʋtʋnan 14.14-17; 26.17-20; 1 Korɛntə tɩ̀án 1.18-25)

¹⁶Máŋá tə, Polə nə dànɩ̀ Silasə də Timote Atɛnə wa, ʋ pùə́ cʋ̀gʋ̀ zənzən də nətʋ, ʋ nə na tɩʋ tə də kʋ súə́ də woŋwanan. ¹⁷Ʋ mʋ̀ də *Zwifə-ba də lɩ̀à tə, ba nə zìlí Yɩɩ tə, dàń yà ve duən nə *jə́rə́ dìə̀ tə wa. Dɩɩn mama, ʋ yàá vəli kanporu tə wa, ʋ ve də lɩ̀à tə, ʋ nə yàá na lá nə. ¹⁸Yipʋrɩnyɩna duən yɩn lá nə, ba də nə swə ka pɩ̀à yənu zənzən. Ba duən yà yɩ yipʋrɩnyɩna, ba nə boŋə ba ‹Epikurɩan-ba17.18 Epikurɩan-ba yɩ *Gərɛkə-ba yənu tíú don, ba nə boŋə Epikurə, karbɩa.›, ba duən də ga yɩ yipʋrɩnyɩna ‹Sətoyisɩan-ba17.18 Sətoyisɩan-ba yɩ Gərɛkə-ba yənu tíú don, ba nə boŋə Zenon, karbɩa.›. Ba duən swɩ̀n, ba wʋ́: «Bɛ̀eɛ̀e nə kʋnkʋn sʋ̀sʋ̀nʋ̀ wá tə pɩ̀à, sə ʋ swɩ̀n?» Ba duən də kʋ́ʋ̀ swɩ̀n, ba wʋ́: «Ʋ yɩ ndə lìù tə, ʋ nə swɩ̀n yɩa duən yoo, nə nə yə̀rì tə yoo». Kʋ wàá nətʋ kʋ yanɩ, ʋ swɩ̀n Zwezi sʋywáŋʋ́ tə. Ʋ ma swɩ̀n ka pìí ka bwin ka nan də yoo.

^19-20Ba dàń ma ja wá, ba ja va bwálɩ́ don, ba nə yàá jə́rí duən, kʋ bwálɩ́ tə nə. Ba boŋə kʋ Arɩʋpazə. Ba dàń ga swɩ̀n ʋ con, ba wʋ́: «N pa nə nə̀ń yodʋra nə zɩɩn wa. Yá nə dàń pɩ̀à, sə nə lwarɩ tə də̀ń. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, nə pɩ̀à, sə n twarɩ kàrà nədʋn tə nɛɛ n bɩrɩ nəba». ²¹Atɛnə tɩ̀án də vərə yà nə wulə duən nə. Ba mɛ tʋtʋnan yà nə yɩ, yodʋn ka cʋgʋ də yodʋn ka swɩ̀n, ka bɩrɩ lɩ̀à nə cɩcɩ.

^22-23Polə nyɩ́ ʋ zàn yɩɩ nə Arɩʋpazə tə wa, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Atɛnə tɩ̀án-ba, à nə twá á tɩʋ tə wa, à jiri à nɩ wiən tə, á nə ŋwanɩ tə nə. À nɩ *joŋi bwálɩ́ don, á nə lwə̀, á pʋ́pʋ́nɩ́ kʋ yuu wa, á wʋ́: ‹Kʋ yɩ yɩɩ tə, á nə yə̀rì nyiən›. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, á dí yáá á yɩ lɩ̀à tə, á nə bwɩ wiən zənzən nə. Kʋ yɩ won tə, á nə jʋ̀nà kʋ, á ga yə̀rì kʋ. Mə kʋ mʋ̀ nə à pɩ̀à, sə à swɩ̀n á con. ²⁴Yɩɩ tə, ʋ nə fwa tɩa tə də wiən tə mama, tə nə wulə ka wa, ʋ mʋ̀ yɩ lanworu də tɩa mɛ *Yuu-Tiu. Ʋ mʋ̀ Yɩɩ təntə ba dii tə, ləzoni jɩ̀àn nə lwə̀, wa yanɩ. ²⁵Ʋ ga kʋ́ʋ̀ ba pɩ̀à, sə ləzoni jɩ̀àn tʋn wiən, tə pa ʋ mʋ̀ Yɩɩ nə. Kʋ dàn ká nyɩn ndə ʋ pɩ̀à, sə ləzoni san wá də won mama. Ʋ mʋ̀ nə pɩn mɩɩ də siŋu, də wiən tə mama ləzoni tə mama nə. ²⁶Ʋ mʋ̀ nə twá də bɛɛ nədʋ nə, ʋ ma pa ləzoni pùlì ba wulə tɩa tə yuu mama wa. Ʋ mʋ̀ nə tún máŋá, ʋ pa dwíí mama nə, ʋ ga fwa ba nagwanɛɛ tə sɩswɩan ʋ pa ba. ²⁷Ʋ fwa kʋ nətʋ tə, sə ləzoni ma wànɩ́ ba tɩtɛ, ba ma pɩ̀à ʋ mʋ̀ Yɩɩ ba na. Yɩɩ ga ba ŋʋ́ná də nə lìù mama. ²⁸Ʋ mʋ̀ con, nə nə ja mɩɩ, nə ga wàá nə yɩra wa nə dwanɩ. Ʋ mʋ̀ nə pɩn, nə wulə. Á də tətə wa gwɛɛ duən swɩ̀n kʋ, ba wʋ́: ‹Nə də yɩ ʋ dwíí tə wa lɩ̀à›. ²⁹Nə dàń nə yɩ Yɩɩ dwíí tə bɩa, nə kʋ́ʋ̀ wà mɛ, sə nə bʋ́n də, Yɩɩ wàá ʋ nyɩn ndə sɩ́án nə, nə à yə̀ə́ ndə cɩnɩa nə, nə à yə̀ə́ ndə kapan nə, ləzoni nə sarɩ də ba təntɩan pubʋŋa. ³⁰Yɩɩ yà ba ləzoni tə ləyəri tə máŋá tə ywàŋá, sə ʋ kə ba càn wa. Sɩ́ʋ́n nə, Yɩɩ dàń pɩn nii ləzoni tə mama nə bwala tə mama nə, sə ba vəvəri kwa, ba ma sá ba cʋna. ³¹Yɩɩ kúrí dɩɩn ʋ tún, ʋ ga lɩ lìù, sə ʋ twá kʋ tíú nə, ʋ ma bʋ̀rɩ̀ tɩa yuu lɩ̀à tə mama bʋ̀rà, ʋ cɩ́gá tə wa. Kʋ mʋ̀ lìù təntə, ʋ nə kúrí tə, ʋ pɩn kʋ tíú pìí ʋ bwin, ʋ nan tɩga wa, sə kʋ pa, lɩ̀à tə mama lwarɩ də, kʋ yɩ cɩ́gá».

³²Máŋá tə, ba nə nì də Polə swɩ̀n, ka pìí ka bwin ka nan tɩga wa yoo, ba duən dí bɩyɩrɩ ʋ yuu wa, ba duən tə ga swɩ̀n, ba wʋ́: «Nə tə dànɩ̀ mʋ́ dɩɩn don nə, kʋ yoo təntə yuu wa». ³³Nətʋ nə kʋ yɩn, Polə dàń ma nan ba tətəŋi wa. ³⁴Də kʋ nətʋ tə mama, bara duən tə vwə ba tɩ̀àn Polə nə, ba ga kə ba waa Zwezi nə. Ba wa lìù don yɩrɩ nə yɩ Denisə, ʋ nə yɩ Arɩʋpazə tə yáá tɩ̀án tə wa lìù don, də kan, ʋ yɩrɩ nə yɩ Damarisə, də lɩ̀à duən də.

Polə vəli Korɛntə

(1 Korɛntə tɩ̀án 1.1-9; 2.1-5; 2 Korɛntə tɩ̀án 11.5-12; 12.12-13)

¹Kʋ kwa nə, Polə nan Atɛnə ʋ va Korɛntə. ²Ʋ vəli, ʋ yí *Zwifə don lá, ʋ yɩrɩ nə yɩ Akilasə, ʋ nə yɩ Pon nagwanaa tə wa lìù. *Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ *Kəlodə yà pɩn nii Zwifə-ba mama nə, sə ba nan Romə wa. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, Akilasə də ʋ kan Pərisilə də yà nan Yitali nagwanaa, ba bà kʋ máŋá tə wa. Polə vwə ʋ tɩ̀àn kʋ bɛɛ təntə də ʋ kan tə yɩra. ³Ba mɛ tʋtʋŋɩ yà yɩ won nədʋ, kʋ mʋ̀ nə yɩ gansilə fwàŋʋ́. Polə dàń ga wulə də ba, ʋ mʋ̀ də ba tʋŋa də duən. ⁴Polə yà ve də Zwifə-ba də *Gərɛkə-ba *sìə́ dɩɩn mama nə, *jə́rə́ dìə̀ tə wa, ʋ ma swɩ̀n də ba, sə ʋ wànɩ́ ba, ʋ kə ʋ nyiən wa.

⁵Silasə də Timote dàń nə nan Masedwanə nagwanaa tə wa, ba bà, Polə dàń tì ʋ máŋá mama, ʋ ma swɩ̀n sʋgʋ tə. Ʋ swɩ̀n kʋ ʋ bɩrɩ Zwifə-ba nə, də Zwezi nə yɩ *Kərisə. ⁶Zwifə-ba dàń zàn ba zɩga ʋ nə, ba twɩn wá. Polə dàń ma bɩbaga18.6 Ba yàá fwa kʋ nətʋ tə, ba ma bɩrɩ Zwifə-ba də, ba nə vɩga tə, ba tanyɩnɩ tə wá mé ba yuu wa. ʋ ganan kukulu. Ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Á tanyɩnɩ tə càn wá pìí kʋ tʋ á tətə yuu wa. Kʋ tà à mʋ̀ yoo. Yá sɩ́ʋ́n nə à dàń wá va lɩ̀à tə, ba nə tà Zwifə-ba tə, con».

⁷Polə nan lá nə, ʋ va bɛɛ don dìə̀ wa. Ʋ yɩrɩ nə yɩ Titiusə Zwisətisə. Kʋ bɛɛ təntə yɩ lìù tə, ʋ nə zìlí Yɩɩ zəni. Ʋ dìə̀ yà wulə jə́rə́ dìə̀ tə səpuni nə. ⁸Kərisəpisə, ʋ nə yɩ jə́rə́ dìə̀ tə yáá tíú, də ʋ dìə̀ lɩ̀à mama, ken ba waa *Yuu-Tiu nə. Korɛntə tɩ̀án zənzən, ba də nə cʋgʋ Polə sʋ̀ràn tə, ken ba waa Zwezi nə, ba ga lə ba nɩ́á wa, kʋ twá də Zwezi-Kərisə yɩrɩ.

⁹Tɩtɩn nə Polə dwɛ̀e, ʋ na Yuu-Tiu, də ʋ swɩ̀n ʋ con, ʋ wʋ́: «Dàn ká pa fən ja mʋ́! Swɩ̀n, sə n dàn ká pú n nii! ¹⁰À jə lalʋʋ tɩfarʋ kʋ tə wa. À wulə də mʋ́, yá lìù mama ba zɩ̀n ʋ jɩ̀àn, sə ʋ ma fwa mʋ́ lwanɩ». ¹¹Polə yɩn lá nə, bɩnɩ də cànɩ̀ bardʋ, ʋ ma kàrɩ̀ Yɩɩ sʋgʋ tə ba tətəŋi wa.

¹²Kʋ máŋá tə wa, də Galion nə yɩ Akayi nagwanaa tə yáá tíú, pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə lɩ ʋ tún. Zwifə-ba yáá tɩ̀án ken nii nədʋ, ba ja Polə ba ja va yáá tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə, púlí tə yáá con. ¹³Ba ga swɩ̀n, ba wʋ́: «Kʋ bɛɛ wà tə yɩ ʋ wulə ʋ yigə lɩ̀à tə, sə ʋ pa ba bʋ Yɩɩ nə yiri don kʋ, də nə Yɩɩ *nii tə, ʋ nə pɩn *Moyizə nə tə, nə zɩga duən nə». ¹⁴Polə nə pɩ̀à, sə ʋ súrí ʋ nii ʋ swɩ̀n, də Galion le Zwifə-ba, ʋ wʋ́: «Kʋ yà nə yɩ kʋnkʋn wiən, nə à yə̀ə́ yokʋkwɩʋn nə ʋ fwa, à yà wá tì máŋá, à ma cʋgʋ á mʋ̀ Zwifə-ba sʋ̀ràn tə ndə cɩ́gá nə. ¹⁵Kʋ nətən tə dàń nə yɩ á tʋ́tʋ̀nɩ́ duən lɩ̀à yɩra, də á tətə Yɩɩ nii tə, ʋ nə pɩn Moyizə nə tə, də á kàrà tə yuu wa, kʋ mʋ̀ tà à yáá yoo. À ba pɩ̀à, sə à bʋ̀rɩ̀ kʋ bʋ̀rà». ¹⁶Galion nə swɩ̀n kʋ nətʋ tə, ʋ zwɛ̀e ʋ dʋgʋ ba, sə ba nan lɩ̀à tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà púlí tə yáá con. ¹⁷Ba mama dàń jɩn Sosətɛnə, ʋ nə yɩ jə́rə́ dìə̀ tə yáá tíú, ba wulə ba mà wá lɩ̀à tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə púlí tə yáá con. Yá Galion tə nə wà pa, kʋ yoo yɩ̀ wá.

Polə kʋ́ʋ̀ pìí ʋ va Antɩʋswə

(Tʋtʋnan 21.23-26; 20.16)

¹⁸Polə dánɩ́ Korɛntə nə zəni. Kʋ kwa nə, ʋ kʋ́ʋ̀ lòrì cwəŋə lɩ̀à tə con, ba nə yɩ ʋ nubɩa *Kərisə yɩrɩ, ʋ ga tì nɩ́á yuu bori, ʋ mʋ̀ də Pərisilə də Akilasə, ba dàń ma vəli Siri nagwanaa. Polə yà fwa kʋ mʋ̀ nə pɩn, ʋ yà pɩn ba gɩan ʋ yukʋran18.18 *Zwifə-ba con, lɩ̀à duən yà wulə, ba nə yàá fwa Yɩɩ lɛ̀eɛ̀e kənu yɩlori. Kʋ yɩlori təntə yàá pa, ba yá ba yukʋran kʋ dánɩ́ zənzən. Ba nə pɩ̀à, ba fɩnɩ tə, ba yàá fwa Yɩɩ lɛ̀eɛ̀e kənu yɩlori wiən, sə ba yoo ma kwɛn Yɩɩ yáá con. tə, Sankəre nə, kʋ máŋá tə wa. ¹⁹Ba vəli ba yí Efɛzə nə, Polə ma yá ʋ twaduən tə lá nə, yá ʋ ga zʋ *Zwifə-ba *jə́rə́ dìə̀ tə wa, ʋ vʋrɩ də ba. ²⁰Zwifə-ba lòrì wá, sə ʋ ya də ba máŋá mancɩn wa. Yá Polə wà kʋ sɛ̀e. ²¹Ʋ lòrì cwəŋə ba con, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: [«Yoo nədʋ nə à pɩ̀à, kʋ mʋ̀ nə yɩ, sə à fwa cànà tə, ka nə bɩ̀àn tə *Zwerizalɛmə wa.] À tə wá pìí à bà á con, də Yɩɩ nə swə kʋ». Ʋ dàń ga tì nɩ́á yuu bori Efɛzə nə, ʋ vìí. ²²Ʋ vəli ʋ twá Sezare nə, ʋ jʋn Kərisə lɩ̀à púlí tə, ʋ ga lɛ ʋ va ʋ cú Antɩʋswə nə.

Apɔlɔsə yanʋ tə, ʋ nə yɩ Efɛzə də Korɛntə nə yoo

(Tʋtʋnan 15.41; 16.4-6; 1 Korɛntə tɩ̀án 3.4-8)

²³Polə fwa máŋá mancɩn Antɩʋswə nə, ʋ ga pìí ʋ va, ʋ jijiri Galasi nagwanaa tə wa də Fərizwi nagwanaa tə wa, ʋ ma daŋa Zwezi karbɩa tə mama jɩ̀àn. ²⁴*Zwifə don, ʋ yɩrɩ nə yɩ Apɔlɔsə, ʋ nə ya Alɛkəzandəri tíú, twi ʋ yí Efɛzə. Bɛɛ təntə yə̀ə́ sʋgʋ yáá, ʋ ga yə̀ə́ Yɩɩ saga tə zənzən. ²⁵Ba yà kàrɩ̀ wá *Yuu-Tiu cwəŋə tə yoo wa. Ʋ yà ga jə yawala də kʋ. Apɔlɔsə dàń yà swɩ̀n ʋ bɩrɩ də ʋ kàrɩ̀, ndə nətʋ tə nə, kʋ nə mɛ, Zwezi yoo wa. Ʋ yà fwa kʋ nətʋ tə, ʋ ga yɩ Zwan nə ləgə lɩ̀à tə nɩ́á wa, kʋ twá də Yɩɩ yɩrɩ, tə cɩcɩ nə ʋ yə̀ə́. ²⁶Ʋ zàn ʋ wulə ʋ swɩ̀n nəpon nəpon Zwifə-ba *jə́rə́ dìə̀ tə wa. Pərisilə də Akilasə nə cʋgʋ ʋ sʋ̀ràn tə kwa nə, ba jɩn wá, ba kə ba con, yá ba ga bɩrɩ wá Yɩɩ cwəŋə tə də cɩ́gá mama. ²⁷Kʋ kwa nə, Apɔlɔsə ken ʋ sírí, sə ʋ va Akayi nagwanaa tə wa. Lɩ̀à tə, ba nə yɩ ʋ nubɩa *Kərisə yɩrɩ, tə dàn ʋ jɩ̀àn, ba ga pʋ́pʋ́nɩ́ sagɩ ba pa Zwezi karbɩa tə nə, ʋ nə yí lá, sə ba ja wá zəni. Ʋ nə vəli ʋ yí lá nə, ʋ san ba tə nə, ba nə ken ba waa Zwezi nə zənzən, kʋ twá də Yɩɩ pubwanʋ tə. ²⁸Kʋ yà yɩ kanporu wa nə, ʋ swɩ̀n Zwifə-ba con də barɩ ʋ bɩrɩ ba nəpon nəpon də, ba tə̀lə́ cwəŋə wa. Ʋ tì Yɩɩ saga tə, ʋ twá tə nə, ʋ ma bɩrɩ də, Zwezi nə yɩ Kərisə.

Polə kàrɩ̀ Efɛzə nə

(Tʋtʋnan 8.14-17; 5.15-16; Romə tɩ̀án 15.25-27)

¹Máŋá tə wa, Apɔlɔsə nə wulə Korɛntə nə, Polə mʋ̀ vəli ʋ twá pɛɛn19.1 Ʋ vəli ʋ twá Azi nagwanaa pɛɛn tə wa, ʋ lɛ. tə wa, kʋ lʋʋ nii tə nagwanɛɛ tə wa, ʋ kɛ̀eń ʋ va Efɛzə. Ʋ vəli, ʋ jə́rí Zwezi karbɩa duən. ²Ʋ dàń ma swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: «Yɩɩ-*Siŋu tə cuə á yuu wa, máŋá tə wa, á nə ken á waa Zwezi nə, naaa?» Ba ma le wá, ba wʋ́: «Nə tà nə wà nì tətə də, Yɩɩ-Siŋu tə yɩ ba pɩn». ³Polə tə kʋ́ʋ̀ pìí ʋ bwe ba, ʋ wʋ́: «Bɛ̀eɛ̀e wa nə ba dàń ləgə aba, kʋ twá də Yɩɩ yɩrɩ tə?» Ba ma kʋ́ʋ̀ le wá, ba wʋ́: «Kʋ ya Zwan19.3 Ywàń Matiə 3. nɩ́á liu tə». ⁴Polə dàń ma kʋ́ʋ̀ swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Zwan ləgə lɩ̀à mama nɩ́á wa, kʋ twá də Yɩɩ yɩrɩ. Kʋ nətʋ bɩrɩ də, ba mɛ, sə ba vəvəri ba kwa, ba ma sá ba cʋna, ba bà Yɩɩ con. Ʋ yàá swɩ̀n lalʋʋ tə con, ʋ wʋ́, ba kəni ba waa lìù tə nə, ʋ nə wulə ʋ mʋ̀ Zwan kwa ʋ bɩ̀àn, kʋ mʋ̀ nə yɩ Zwezi».

⁵Tə sʋ̀ràn təntə kwa nə, ba ləgə ba nɩ́á wa də *Yuu-Tiu Zwezi yɩrɩ tə. ⁶Polə tún ʋ jɩ̀àn ba yuu wa, yá Yɩɩ-Siŋu tə ga cú ba yuu wa. Ba wulə ba swɩ̀n sʋyirə duən, də ba swɩ̀n Yɩɩ nii sʋ̀ràn. ⁷Bara təntə mama yà yɩ ndə lɩ̀à fugə bələ nə.

⁸Polə zʋa *Zwifə-ba *jə́rə́ dìə̀ tə wa, ʋ swɩ̀n cɩ́gá tə pwənə pwənə wuuu, cànɩ̀ batwa. Ʋ swɩ̀n ba con də, Yɩɩ wá də́ ʋ pàrɩ̀ tə ba yuu wa. Yá ʋ sʋ̀ràn tə yà ga dɩ ba. ⁹Lɩ̀à duən dàń yɩn lá nə, ba nə za ba vaparan, ba ga vɩ, sə ba kə ba waa Zwezi nə. Yá ba dàń swɩ̀n ba pwé Yuu-Tiu cwəŋə tə lalʋʋ tə yáá con. Polə dàń ma nan ba tətəŋi wa, ʋ jə Zwezi karbɩa tə, ʋ va ʋ kàrɩ̀ ba dɩɩn mama Tiranisə kardiə tə wa. ¹⁰Kʋ nətʋ tə dánɩ́ bɩna bələ, kʋ pa Zwifə-ba də *Gərɛkə-ba, ba nə wulə Azi nagwanaa tə wa, nì Yuu-Tiu sʋgʋ tə.

Seva bɩa tə yoo

¹¹Yɩɩ yà twá Polə nə, ʋ tʋŋa ʋ yogwaran tə yiri nə yɩ tə cɩcɩ. ¹²Kʋ yiri tə pɩn, ba pəri ganan nə à yə̀ə́ gantwɛn tə nə dwen Polə yɩra yayɩŋa yuu nə, yá yayɩran tə yàá nan, tə yá ba. *Zinə də naŋa, tə yá ba.

¹³*Zwifə-ba duən, ba də nə yà twá lá ba vəli, də́də́n, sə ba ja *Yuu-Tiu Zwezi yɩrɩ tə, ba ma dɩŋa zinə lɩ̀à yuu wa. Ba dàń yàá swɩ̀n, ba wʋ́: «À dwì à kəni á nə də Zwezi tə, Polə nə kàrɩ̀ ʋ yoo tə». ¹⁴Lɩ̀à tə, ba nə yà fwa kʋ yoo təntə, yà yɩ bɛɛ don, ʋ yɩrɩ nə yɩ Seva, bɩa barpɛ. Ʋ mʋ̀ Seva təntə yà yɩ Zwifə-ba Yɩɩ *joŋwana yuu tíú don. ¹⁵Zini tə dàń ma le ba, kʋ wʋ́: «À yə̀ə́ Zwezi, à ma yə̀ə́ lìù tə, ʋ nə yɩ Polə, sə á mʋ̀, á mʋ̀ nə yɩ bə̀rə́?» ¹⁶Yá bɛɛ tə, zini tə nə wulə ʋ yuu wa, dàń fan ʋ tʋ ba mama yuu wa. Ʋ jɩn ba duən, ʋ bɩrɩ ba də, ʋ dɩ̀àn dwə ba. Ʋ fɩfɩn ba də dɩ̀àn yiri don, kʋ pa ba dəri dìə̀ təntə wa wala, ʋ ga tún nʋran ba yɩra.

¹⁷Zwifə-ba də *Gərɛkə-ba, ba nə yɩn Efɛzə nə, lwarɩ kʋ yoo təntə. Yá fən dàń zʋa ba mama, Yuu-Tiu Zwezi yɩrɩ tə ga na dun. ¹⁸Ba tə, ba nə ken ba waa Zwezi nə tə, lɩ̀à zənzən naŋa, ba twi ba lòrì, sə Yɩɩ kwɛn ba cʋna ba mʋ̀ də wá pwərə wa, ba ga swɩ̀n ba cɩrɩ tə mama, ba nə fwa. ¹⁹Ba mʋ̀ lɩ̀à təntə ja ba saga, ba nə ma fwa cɩrɩ, ba bà ba pa ba sʋrɩ tə, lɩ̀à tə mama yáá con. Ba jələ tə səbiu, ba na də kʋ yɩ səbikʋlan19.19 Səbikʋlʋ nədʋ yɩ yɩtʋrɩ nədʋ tʋtʋŋɩ ŋwɩ́rán. mʋ̀rʋ̀ finu (50 000). ²⁰Mə nətʋ nə, kʋ dàń twá də Yuu-Tiu dɩ̀àn tə, ʋ sʋgʋ tə ma swɩ̀n, kʋ sú nagwanaa tə mama wa.

²¹Tə mʋ̀ yìə̀n tə nə tʋn tə zwɛ̀e kwa nə, Polə ken ʋ pubʋŋa wa, sə ʋ twá Masedwanə də Akayi nagwanɛɛ tə wa, ʋ lɛ ʋ va *Zwerizalɛmə. Ʋ yà pɩ̀à də máŋá tə wa, ʋ nə yí Zwerizalɛmə, sə ʋ kɛ̀eń, ʋ va ʋ na *Romə. ²²Ʋ lɩ ʋ lɩ̀à tə, ba nə saŋa wá, lɩ̀à bələ ʋ tʋn Masedwanə nə, kʋ mʋ̀ nə yɩ Timote də Erasətə. Ʋ tətə ga ya Azi nagwanaa tə wa, máŋá mancɩn wa.

Yarʋ Demetəriyisə təgurə tə yoo

(1 Korɛntə tɩ̀án 16.8-9; 15.32; 2 Korɛntə tɩ̀án 1.8-10)

²³Kʋ máŋá təntə wa, təgurə nəfarʋ twi, kʋ ya lá nə, *Yuu-Tiu cwəŋə tə yɩrɩ. ²⁴Cɩnayarʋ don yɩn lá, ʋ yɩrɩ nə yɩ Demetəriyisə. Ʋ yà fwa Arətemisə19.24 Arətemisə yɩ *Gərɛkə-ba sʋgʋ, Diyanə ga yɩ *Romə-ba sʋgʋ, yá kʋ yɩ yoo nədʋ nə kʋ swɩ̀n. Kʋ yɩ kʋnkʋn yɩɩ, ba nə lwə̀ dìə̀, ba kə kʋ lá Efɛzə nə. Azi nagwanaa lɩ̀à yà boŋə kʋ yɩɩ tə, kʋ nə yɩ yɩnuu. dìə̀ tə, ba nə yàá jʋ̀nɩ̀ ka wa tə, nəmanbii də cɩnɩa. Ʋ dàń yà pɩn lɩ̀à tə, ba mʋ̀ də wá nə tʋŋa tʋtʋŋɩ təntə, na nywarɩ zənzən kʋ wa. ²⁵Demetəriyisə ken ba tə, ʋ mʋ̀ də ba nə tʋŋa kʋ tʋtʋnyiri nədʋ təntə, də ba tə, ba də nə tʋŋa kʋ tʋtʋnyiri təntə yáá tɩ̀án tə duən yáá nə, ʋ ga swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: «À dabara-ba, á mʋ̀ yə̀ə́ də, nə wojan tə yɩ ka naŋa tʋtʋŋɩ kʋ tə nətən wa. ²⁶Á na, á ga nə̀ń kʋ tə, bɛɛ təntə, ʋ yɩrɩ nə yɩ Polə, nə fwa. Kʋ tà Efɛzə cɩcɩ wa, kʋ yɩ də Azi nagwanaa tə də mɛ. Ʋ sʋ̀ràn tə vəvəri lalʋʋ zənzən, də ʋ nə bɩrɩ ba də, yɩa tə, ləzwənə jɩ̀àn nə fwa, tə tà yɩa. ²⁷Kʋ yoo təntə wá bà kʋ cʋ̀gʋ̀ nə tʋtʋŋɩ tə. Kʋ ga tà kʋ cɩcɩ, kʋ wá pa yɩkan nəfarʋ Arətemisə dìə̀ tə ya ndə tʋtʋ nə. Kʋ yɩkan təntə wá kwɩ̀n dun tə nə, Azi nagwanaa lɩ̀à, də tɩa yuu lɩ̀à tə mama yà nə pɩn kʋ».

²⁸Lɩ̀à tə nə nì tə sʋ̀ràn tə ba zwɛ̀e, ba súə́ də lɩŋa, ba ga bubwi, ba wʋ́: «Efezɩan-ba yɩkan Arətemisə nə dáá!» ²⁹Kʋ yoo tə zɩ̀n tɩfarʋ tə mama kʋ zɩgɩ yɩɩ nə. Ba vəli ba kun duən nə bwálɩ́ don nə, ba nə fwa mʋmʋn lá, ba ga van Masedwanə tɩ̀án bələ, ba ja bà. Kʋ mʋ̀ nə ya Gayisə də Arisətarəkə, ba nə yɩ Polə twaduən ʋ vələ tə wa. ³⁰Polə yà pɩ̀à, sə ʋ nan lalʋʋ tə yáá con, ʋ pa ba na wá. Zwezi karbɩa tə ma kán ʋ nə, sə ʋ dàn ká fwa kʋ. ³¹Azi nagwanaa yáá tɩ̀án duən, ba də nə yɩ Polə dabara, tʋn lɩ̀à, sə ba kwè wá, ʋ dàn ká va bwálɩ́ təntə nə. ³²Kʋ máŋá təntə wa, lalʋʋ tə gugurə. Ba duən yàá bubwi yiri don, ba duən də bubwi yiri don. Yá ba zʋnɩ tətə yə̀rì won tə tətə yɩrɩ, ba nə kun duən nə. ³³Ba dàń ma pa Alɛkəzandərə nan lalʋʋ tə wa. Ʋ mʋ̀ Alɛkəzandərə tə yɩ *Zwifə-ba yà nə yigə wá, ba kəni yáá. Yá Alɛkəzandərə də dàń yà ja ʋ jɩ̀àn, ʋ ma fwa mɩmɩnʋ ʋ pɩ̀à, sə ʋ swɩ̀n ʋ ma jon ʋ tɩ̀àn lalʋʋ tə yáá con. ³⁴Ba nə lwarɩ də, ʋ yɩ Zwifə, ba mama bubwi də kori nədʋ, kʋ dánɩ́ ndə lugu bələ nə, ba wʋ́: «Efezɩan-ba yɩkan Arətemisə nə dáá!»

³⁵Kʋ máŋá təntə wa, ba tɩʋ tə sekəretɛrə pɩn, ba yá zəzugu tə nə, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Efezɩan-ba, lìù mama tə̀lə́, ʋ nə yə̀rì də, Efɛzə tɩʋ tə nə cɩ̀ yɩkan nəfarʋ Arətemisə dìə̀ tə, də kʋ pɩ̀ʋ̀ kapan ciciru tə, kʋ nə nan yɩɩ kʋ tʋ, tə nə. ³⁶Kʋ yoo təntə nə ba tʋ́tʋ̀ná jə tə yɩrɩ, á mɛ, sə á ja á tɩ̀àn sənbwen. Á dànà ká bɩbarɩ, á fwa won mama. ³⁷Á jɩn bara-ba tə, á ja á bà yəbə. Ba mʋ̀ nə wà won ŋwɩ̀n nə yɩkan tə dìə̀ tə wa, ba ga wà nə yɩkan tə twɩn. ³⁸Də kʋ nə yɩ Demetəriyisə də tʋ̀tʋ̀nà tə, ba nə wulə də wá, nə ja yoo də lìù, dɩan wulə, ba nə bʋ̀rɩ̀ yìə̀n bʋ̀rà, tɩʋ tə yun tɩ̀án ma wulə. Ba vələ ba bon kʋ tíú lá nə. ³⁹Nə à yə̀ə́, də kʋ nə yɩ yoo don nə wulə, á nə pɩ̀à, sə á swɩ̀n á púlí tə kʋ lɩ̀à tə nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə nə mɛ, sə kʋ lɩ kʋ yoo təntə yáá. ⁴⁰Kʋ nə tà nətʋ, nə wá bà, nə tì talɩ yoo kʋ tə nətən yɩrɩ kʋ nə fwa zə̀n. Cɩ́gá mama tə̀lə́ yoo kʋ tə wa, nə nə wàá nə bɩrɩ də, kʋ mʋ̀ nə pɩn, nə mɛ, sə nə kun duən nə, nə fwa jara». ⁴¹Sekəretɛrə tə nə swɩ̀n nətʋ ʋ zwɛ̀e, ʋ pɩn nii, sə lalʋʋ tə vìí.

Polə vəli Masedwanə, ʋ lɛ ʋ va Gərɛsə

(1 Korɛntə tɩ̀án 16.1-7; 2 Korɛntə tɩ̀án 7.5; Romə tɩ̀án 15.25-27)

¹Máŋá tə wa, gugurə tə nə zwɛ̀e Efɛzə wa, Polə bon Zwezi karbɩa tə, ʋ kə ʋ con. Ʋ nə kwè ba ʋ zwɛ̀e, kwa nə, ʋ lòrì cwəŋə ba con, ʋ ga zàn, ʋ zʋ cwəŋə, ʋ ma vəli Masedwanə nagwanaa tə wa. ²Polə twá kʋ lʋʋ níə́ təntə wa, ʋ lɛ də ʋ pɩn kwìə̀ zənzən lɩ̀à tə nə. Ʋ nə lɛ lá nə, ʋ vəli Gərɛsə lʋʋ nii tə wa. ³Ʋ fwa cànɩ̀ batwa lá nə, yá ʋ dàń yà ken ʋ sírí, sə ʋ tì nɩ́á yuu bori ʋ va Siri nagwanaa con. *Zwifə-ba yáá tɩ̀án nə yà ken tɩjaŋa ba ja zɩga ʋ nə. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, Polə pìí ʋ kə ʋ pubʋŋa wa, sə ʋ pìí ʋ va Masedwanə nagwanaa tə wa. ⁴Lɩ̀à tə, ba yà nə kwé wá, nə yɩ Sopatɛrə, ʋ nə yɩ Pirisə bìú, ʋ tɩʋ nə yɩ Bere. Ba duən də nə yɩ Arisətarəkə də Sekondisə, ba nə yɩ Tɛsalonikə tɩ̀án, də Gayisə ʋ nə yɩ Dɛrəbe tíú, də Timote, kʋ súrí Tiswikə, də Tərofimə nə, ba nə yɩ Azi nagwanaa lɩ̀à. ⁵Ba mʋ̀ lɩ̀à təntə dí yáá ba va, ba dɩ̀àn nəba Tərowasə nə. ⁶Nə tətə zʋa nɩ́á yuu bori Filipə nə, cànà tə, ba nə də́ də dipɛn tə, kʋ nə ba sabwarɩ kəni tə nə lɛ, kwa nə. Yá nə dɩan bonu nii nə, nə vəli nə yí ba Tərowasə nə. Nə fwa dɩan barpɛ lá nə.

Polə bwin Etikisə Tərowasə nə

(Tʋtʋnan 9.36-42)

⁷Dapanɩ tə təntən dɩɩn tə nə, nə kun duən nə, sə nə mumuni *nimarʋ dipɛn tə, nə də́. Polə dàń yà mɛ, sə ʋ vìí kʋ tɩpʋrɩ nə. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ʋ dàń yà wulə, ʋ ve də lɩ̀à tə, ba nə wulə lá. Ʋ ve ʋ viə tə kʋ dánɩ́ kʋ yí tɩtɩn lugu fugə bələ. ⁸Cànán yà yɩn dánɩ́ dəyuu dìə̀ tə wa, nə yà nə wulə kʋ wa. ⁹Yə̀ə́ balandʋrʋ don, ʋ yɩrɩ nə yɩ Etikisə, yà jə̀ə́ təkurə nəfarʋ nii nə. Dwan zàn tə tì wá lɩgɩ, máŋá tə wa, Polə nə tə wulə ʋ viə tə wa. Dwan tə lɩ wá dəyuu dii batwa nii nə, ʋ bà ʋ tʋ tɩa. Ba twi ba zɩ̀n wá, də ʋ tɩga. ¹⁰Polə dàń cuə, ʋ kwá ʋ yuu con, ʋ tì wá, ʋ kə ʋ vànà wa, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Á dànà ká pa á pwìí cʋ̀gʋ̀, ʋ mɩɩ tə wulə, ʋ tə wà tɩ».

¹¹Máŋá tə wa, ʋ nə pìí ʋ dɩ̀ dəyuu dìə̀ tə wa, ʋ mumuni dipɛn tə, ʋ ga fʋ ʋ də́. Kʋ kwa nə, ʋ tə pìí ʋ swɩ̀n kʋ dánɩ́ wuuu, kʋ va kʋ yí tɩbɩlakʋnʋ. Kʋ máŋá təntə wa nə, ʋ vìí. ¹²Ba ja balandʋrʋ tə, ba pìí ba bà də ʋ wulə mɩɩ wa, yá kʋ dàń yɩn jɩdarɩ zənzən kʋ pa ba.

Polə zɩgɩ Tərowasə nə, ʋ va Mile

¹³Nə mʋ̀ nə dí yáá, nə zʋ nɩ́á yuu bori tə wa. Yá kʋ dàń tì nəba, kʋ ja va Asosə bwálɩ́ tə nə, nɩ́á yuu bwərə tə nə zɩga lá. Mə kʋ bwálɩ́ təntə wa nə, nə wá tì Polə nɩ́á tə nii nə. Mə nətʋ nə ʋ yà swɩ̀n, ʋ tún də ʋ pɩ̀à, sə ʋ va kʋ bwálɩ́ tə nə də nɛɛ. ¹⁴Máŋá tə, ʋ nə twi ʋ yí Asosə nə, nə tì wá nɩ́á tə nii nə, yá nə ga lɛ nə va Mitilɛnə. ¹⁵Nə kʋ́ʋ̀ zɩgɩ lá nə, nə vìí də nɩ́á yuu bori tə mʋʋ tə yuu wa. Kʋ tɩpʋrɩ nə, nə yí Swio nagwanaa tə vàn nə. Dɩɩn tə, kʋ nə daa lá, nə lɛ nə yí Samosə nagwanaa tə. Nə nə yí Samosə tɩpʋrɩ nə, nə lɛ nə yí Mile. ¹⁶Polə yà ken sírí, sə ʋ twá Efɛzə nii nə, ʋ lɛ, sə ʋ dàn ká cʋ̀gʋ̀ ʋ máŋá Azi nagwanaa tə wa. Ʋ yà yɩ ʋ bɩbarɩ də kʋ nə wàá, sə ʋ ya *Zwerizalɛmə nə *Zwifə-ba cànà tə, ba nə boŋə *Pantəkɔtə tə dɩɩn nə.

Polə swɩ̀n Efɛzə Kərisə lɩ̀à púlí nəkwɩna tə con

(1 Tɛsalonikə tɩ̀án 2.1-12; 1 Piyɛrə 5.1-4; Matiə 7.15-20; 2 Piyɛrə 2.1-3; Titə 1.9-14)

¹⁷Kʋ máŋá təntə wa nə, Polə zɩgɩ Mile nə, ʋ tʋn Efɛzə *Kərisə lɩ̀à púlí *nəkwɩna tə nə, sə ba bà. ¹⁸Máŋá tə, ba nə twi ba yí ʋ nii, ʋ swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: «Á yə̀ə́ nətʋ, à nə yɩn á tətəŋi wa, kʋ jɩjʋ dɩɩn tə nə, à nə dɩ̀gà à naa Azi nagwanaa wa. ¹⁹À cuə à tɩ̀àn mɩ́ámɩ́án, à ma tʋn à pa *Yuu-Tiu nə də yinɩa *Zwifə-ba càn tə wa, ba nə yà kəni à nə. ²⁰Á yə̀ə́ də, à wà aba won mama sə̀gə̀. À yàá swɩ̀n tə à bɩrɩ aba də, à kàrɩ̀ aba won tə mama, kʋ nə jə funə kʋ pa aba, kanporu tə wa, də dii tə wa. ²¹À swɩ̀n Zwifə-ba con də *Gərɛkə-ba con, sə ba vəvəri kwa, ba ma sá ba cʋna, sə ba kə ba waa Yuu-Tiu Zwezi nə. ²²Yá sɩ́ʋ́n nə, Yɩɩ-*Siŋu tə kálɩ́ nə kʋ pa, à vəli *Zwerizalɛmə, à ga yə̀rì won tə, kʋ nə wá yí nə lá. ²³À dàń nə yə̀ə́ yoo nədʋ. Tɩfarʋ mama wa nə, Yɩɩ-Siŋu tə yàá swɩ̀n à con də, bàń dìə̀ zʋrɩ, də càn nə dànɩ̀ nə. ²⁴Yá à mɩɩ tə yoo ba nə jə kʋ nədʋ mama wa, sə kʋ dàn ká ya, ndə à mɩɩ tə jə funə kʋ pa nə. À mʋ̀ yoo nə yɩ, sə à wànɩ́ à yí à vəli tə yígúrə́, sə à wànɩ́ à tʋn Yuu-Tiu Zwezi tʋtʋŋɩ tə, ʋ nə pɩn nə, sə kʋ nii sú. Sə à swɩ̀n sʋywáŋʋ́ tə à bɩrɩ də, Yɩɩ jə pubwanʋ.

²⁵Yá sɩ́ʋ́n nə á nəŋə, à yə̀ə́ də, á kʋ́ʋ̀ ba pìí á na à yáá. Á mʋ̀ lɩ̀à tə mama, à nə twá á tətəŋi wa, à ga swɩ̀n də, Yɩɩ wá də́ ʋ pàrɩ̀ tə. ²⁶Kʋ mʋ̀ nə pɩn, à swɩ̀n kʋ á con zə̀n. Á lìù mama talɩ tə̀lə́ à yuu wa. ²⁷À wà aba sə̀gə̀ won mama wa. À swɩ̀n kʋ tə mama, kʋ nə yɩ Yɩɩ puswənə tə, à bɩrɩ aba. ²⁸Á dàń cɩa á tətə nə də Kərisə lɩ̀à púlí tə mama nə. Yɩɩ-Siŋu tə nə tún aba púlí təntə yuu wa, sə á ya kʋ cɩ̀rá, á cɩ̀ kʋ nə. Kʋ twá ʋ tətə bìú tə tɩan tə nə, Kərisə lɩ̀à púlí təntə ma yɩ ʋ mʋ̀ nyiən. ²⁹À yə̀ə́ də lɩ̀à, ba nə yɩ ndə buyurən nyankwɩn nə, wá zʋ á tətəŋi wa, à kwa nə, ba nə bá yá Kərisə lɩ̀à púlí tə. ³⁰Yá á tətə wa, bara wá ya lá nə, ba nə wá zàn ba swɩ̀n kʋnkʋn sʋ̀ràn, sə ba ma van Zwezi karbɩa tə, ba kə ba con. ³¹Kʋ mʋ̀ nə pɩn, á mɛ, sə á cɩ̀ kʋ nə, sə á lìí á tɩ̀àn, də à fwa bɩna batwa tɩtɩn də yɩcaʋ, à ma dí yáá à swɩ̀n á lìù mama con də yinɩa à tuŋə lá.

³²Yá sɩ́ʋ́n nə, à pɩn aba Yɩɩ nə, sə ʋ twá ʋ sʋgʋ tə nə, kʋ nə jə dɩ̀àn, kʋ ga bɩrɩ ʋ pubwanʋ tə, ʋ ma kwè aba. Sʋgʋ təntə nə wá pa tori lɩ̀à tə mama nə, ba nə ya Yɩɩ cɩcɩ nə tɩ. ³³À wà lɩ̀à səbiu nə à yə̀ə́ ganan pɩ̀à. ³⁴Á yə̀ə́ də, kʋ wà nətʋ yɩn. Á nɩ də, à tətə jɩ̀àn nə tʋn tə pa nə, à mʋ̀ də à twaduən tə won mama wa. ³⁵Won mama wa, à bɩrɩ aba də, kʋ mɛ, sə á tʋn, sə á wànɩ́ á san lɩ̀à tə, ba nə ba dɩ̀àn jə nə. Á lie Yuu-Tiu Zwezi sʋ̀ràn tə, ʋ tətə nə swɩ̀n, ʋ wʋ́: ‹N nə pɩn won lìù nə, kʋ jə pupwən kʋ doni, lìù nə pɩn mʋ́ won›.»

³⁶Ʋ nə swɩ̀n nətʋ, ʋ tòlì ʋ nadwana yuu, sə ʋ jʋn Yɩɩ də ba mama. ³⁷Ba mama tə dàń kwi zənzən, ba ga vwa Polə bɩan nə, ba pùrí wá ba kə ba nyʋnɩ nə. ³⁸Pucʋnɩ yà zʋa ba, ʋ nə swɩ̀n ba con də, ba kʋ́ʋ̀ ba pìí ba na ʋ yáá tə yɩrɩ. Kʋ kwa nə, ba kwé wá ba ja va, ba yí nɩ́á yuu bori tə.

Polə vəli Zwerizalɛmə

(Tʋtʋnan 20.36-38; 8.5, 40; 20.22-24)

¹Nə mʋ̀ də ba dʋgʋ duən. Kʋ kwa nə, nə zʋa nɩ́á yuu bori nə va mʋʋ tətəŋi Kosə nagwanaa mənə mənə. Kʋ tɩa nə pʋrɩ, nə vəli Rodə mʋʋ tətəŋi nagwanaa tə wa, nə zɩgɩ lá, nə va Patara. ²Nə dàń nɩ nɩ́á yuu bori, də kʋ pɩ̀à kʋ bɛn kʋ va Fenisi nagwanaa con. Nə vəli nə zʋ kʋ wa, sə nə kwɛn nə va yɩŋʋnɩ. ³Máŋá tə, nə yɩ́á nə na Swipərə mʋʋ tətəŋi nagwanaa, nə ken kʋ nə jɩgwiə con. Nɩ́á yuu bori tə ga ja nəba, kʋ vəli Siri nagwanaa con, sə nə va nə cú Tirə nə. Mə bwálɩ́ təntə wa nə, nɩ́á yuu bori tə mɛ, sə kʋ cú kʋ zɩla tə. ⁴Nə vəli nə na Zwezi karbɩa tə, nə fwa dɩan barpɛ lá nə. Yɩɩ-*Siŋu tə yigu ba, ba ga swɩ̀n Polə con, ʋ dàn ká va *Zwerizalɛmə. ⁵Dɩan təntə dàń nə lɛ tə zwɛ̀e, ba mama də ba kana, də ba bɩa kwé nəba, nə va wuuu, nə va nə lɛ tɩfarʋ tə nii. Nə dàń tòlì nə nadwana yuu nə bəbəru tə nii nə, sə nə jʋn Yɩɩ. ⁶Kʋ kwa nə, nə mʋ̀ də ba mʋ̀ dʋgʋ duən, nə ga zʋ nɩ́á yuu bori tə. Yá ba də ga pìí, ba va ba bwálɩ́ nə.

⁷Nɩ́á yuu bori tə ja nəba kʋ nan Tirə, kʋ va Pətolemayisə. Nə jʋn lɩ̀à tə, ba nə yɩ nə nubɩa *Kərisə yɩrɩ, ba nə wulə lá nə, nə ga fwa dɩɩn nədʋ ba con. ⁸Kʋ tɩpʋrɩ nə, nə zàn nə va nə yí Sezare nə. Nə vəli nə zʋ Filipə dìə̀ wa, nə ya lá nə. Ʋ də yɩ sʋywáŋʋ́ tə *sʋ̀sʋ̀nʋ̀. Filipə təntə yà yɩ lɩ̀à barpɛ tə, ba nə san *tʋntʋna tə nə, wa lìù don. ⁹Ʋ yà jə bwɩ̀ɩ́ banɩa, ba tə nə yə̀rì bɛɛ. Ʋ bwɩ̀ɩ́ banɩa təntə yà joŋə Yɩɩ nii sʋ̀ràn, ba swɩ̀n. ¹⁰Nə dàń nə yɩn lá nə, dɩan tə pùlì, Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nʋ̀ don, ʋ yɩrɩ nə yɩ Agabisə, nan Zwide nagwanaa tə wa, ʋ bà nə con. ¹¹Ʋ tì Polə voru, ʋ ma vwə ʋ tətə nɛɛ də ʋ jɩ̀àn, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Á nəŋə kʋ tə, Yɩɩ-Siŋu tə nə swɩ̀n: ‹Bɛɛ tə, voru kʋ tə nə yɩ ʋ mʋ̀ nyiən, *Zwifə-ba wá vwa wá nətʋ Zwerizalɛmə nə. Yá ba ga wá ja wá, ba kə lɩ̀à tə, ba nə tà Zwifə-ba tə jɩ̀àn wa›.»

¹²Nə nə nì tə sʋ̀ràn tə kwa nə, nə mʋ̀ də bwálɩ́ tə tɩ̀án mɛ san duən nə, nə lòrì Polə, sə ʋ dàn ká va Zwerizalɛmə. ¹³Polə dàń ma le, ʋ wʋ́: «Bɛ̀eɛ̀e nə pɩn, á kwi á ma cʋ̀gà à pùə́ nə? À mʋ̀ ken à sírí də kʋ yoo təntə, sə ba vwa nə. Kʋ tà kʋ cɩcɩ, sə à tɩ Zwerizalɛmə nə *Yuu-Tiu Zwezi yɩrɩ». ¹⁴Nə nɩ də, ʋ bá sɛ̀e, ʋ pa nə swɩ̀n wá nə dɩ̀, nə kʋ́ʋ̀ wà kʋ nə jɩn kan kan. Nə dàń swɩ̀n, nə wʋ́: «Yuu-Tiu nə wá tʋn ʋ fɩra».

Polə yí Zwerizalɛmə nə

(1 Korɛntə tɩ̀án 9.19-23)

¹⁵Tə dɩan təntə kwa nə, nə ken nə zɩla, nə ga va *Zwerizalɛmə. ¹⁶Zwezi karbɩa duən də twá nə nə, ba nan Sezare ba bà. Yá ba yɩn nə yáá, ba ja va bɛɛ don sàń, ʋ yɩrɩ nə yɩ Mənason. Ʋ yɩ Zwezi karbidwarʋ fuən fuən, ʋ ga yɩ Swipərə tíú. Ʋ mʋ̀ dìə̀ nə nə mɛ, sə nə zʋrɩ.

¹⁷Nə nə vəli nə yí Zwerizalɛmə nə, lɩ̀à tə, ba nə yɩ nə nubɩa *Kərisə yɩrɩ, sɛ̀e nəba də pupwən. ¹⁸Kʋ tɩpʋrɩ nə, nə mʋ̀ də Polə mɛ vəli Zwakə sàń. Yá Kərisə lɩ̀à púlí tə *nəkwɩna tə, də mama twi lá nə. ¹⁹Polə nə jʋn ba ʋ zwɛ̀e, ʋ dàń wulə ʋ tori yìə̀n tə nədʋ nədʋ, Yɩɩ nə twá də ʋ tʋtʋŋɩ tə nə, ʋ fwa lɩ̀à tə, ba nə tà *Zwifə-ba tətəŋi wa. ²⁰Ba nə cʋgʋ wá ba zwɛ̀e, ba bʋ̀à Yɩɩ nə. Yá ba dàń swɩ̀n ʋ con, ba wʋ́: «À nubiu, n na Zwifə-ba mʋ̀rʋ̀ dəkurən fugə fugə nə ken ba waa Zwezi nə. Yá ba mama ga jə yawala Yɩɩ *nii tə, ʋ nə pɩn *Moyizə nə, yoo wa. ²¹Sɩ́ʋ́n nə, ba swɩ̀n n yoo ba con, də n kàrɩ̀ Zwifə-ba mama, ba nə wulə lɩ̀à tə, ba nə tà Zwifə-ba tətəŋi wa, sə ba vəvəri, ba yá Yɩɩ nii tə, ʋ nə pɩn Moyizə nə. Kʋ mʋ̀ nə yɩ sʋgʋ tə, n nə swɩ̀n ba con, n wʋ́, ba dàn ká *gwəŋə ba bisɩmabarɩ, ba dàn ká twá Zwifə-ba yofwamɩnan tə nə. ²²Nə dàń wá fwa bɛ̀eɛ̀e? Nə zán nə yə̀ə́ də, kʋ ba tʋ́tʋ̀ná jə, lalʋʋ tə wá kun duən nə, ba wá lwarɩ də, n twi. ²³Kʋ mʋ̀ yɩrɩ nə, fwa kʋ tə, nə nə wá swɩ̀n n con. Bara banɩa wulə nə tətəŋi wa, ba nə fwa Yɩɩ lɛ̀eɛ̀e kənu yɩlori. ²⁴Ja ba n kə n con, sə n mʋ̀ də ba tanɩ á tɩ̀àn kʋ Yɩɩ lɛ̀eɛ̀e kənu yɩlori21.24 Zwifə-ba con, lɩ̀à duən yà wulə, ba nə yàá fwa Yɩɩ lɛ̀eɛ̀e kənu yɩlori. Kʋ yɩlori təntə yàá pa, ba yá ba yukʋran kʋ dánɩ́ zənzən. Ba nə pɩ̀à, ba fɩnɩ tə, ba yàá fwa Yɩɩ lɛ̀eɛ̀e kənu yɩlori wiən, sə ba yoo ma kwɛn Yɩɩ yáá con. tə wa. Yá n ga tì kʋ jɩŋɩ tə n zɩn, sə ba ma fɩna ba yun tə. Lɩ̀à tə mama dàń wá lwarɩ də, cɩ́gá tə̀lə́ kʋ tə wa, ba nə swɩ̀n ba pa mʋ́. Yá ba wá lwarɩ də, n tətə yɩ n twá Yɩɩ nii tə, ʋ nə pɩn Moyizə nə, n ma vəli. ²⁵Kʋ nə yɩ lɩ̀à tə, ba nə tà Zwifə-ba tə, ba nə ken ba waa Zwezi nə yoo, nə bʋ́n nə na də kʋ mɛ, sə nə pʋ́pʋ́nɩ́ nə pa ba. Nə swɩ̀n ba con, sə ba cɩ̀ ba tɩ̀àn nə də nàŋʋ́, ba nə gʋa woŋwanan nə, ba dàn ká də́ jana, ba dàn ká də́ wotɩgʋ nàŋʋ́, sə ba dàn ká cwàrɩ̀ də duən də».

²⁶Kʋ tɩpʋrɩ nə, Polə jɩn bara təntə, ʋ kə ʋ con. Ʋ mʋ̀ də ba mɛ dàń ga tanɩ ba tɩ̀àn kʋ Yɩɩ lɛ̀eɛ̀e kənu yɩlori tə wa. Kʋ kwa nə, ʋ zʋa Zwifə-ba Yɩɩ *dìə̀ tə wa, ʋ swɩ̀n ʋ bɩrɩ dɩɩn tə, ba yɩlori tə, ba nə tanɩ, tə nə wá zwɛ̀e. Ʋ ga bɩrɩ dɩɩn tə, də *joŋi won tə, ba nə wá pa Yɩɩ nə ba lìù mama yɩrɩ.

Polə janʋ tə yoo

(Tʋtʋnan 20.23; 24.5-19; Romə tɩ̀án 15.30-31; 1 Tɛsalonikə tɩ̀án 2.15-16)

²⁷Máŋá tə nə, dɩan barpɛ tə nə bwələ, sə tə zwɛ̀e, Azi nagwanaa *Zwifə-ba tə nɩ Polə Yɩɩ *dìə̀ tə wa. Ba sugu lalʋʋ tə ba kə ʋ nə, ba ma ja wá. ²⁸Ba dàń ga bubwi, ba wʋ́: «*Yɩzərayɛlə bara-ba, á bɩ̀àn á san nəba. Á nəŋə bɛɛ tə, ʋ nə kàrɩ̀ bwálá tə mama, lɩ̀à tə mama con, ʋ ma zɩga nə lʋʋ lɩ̀à tə, də Yɩɩ *nii tə, ʋ nə pɩn *Moyizə nə, də Yɩɩ dìə̀ kʋ tə nə. Ʋ bɩlɩ ʋ jə *Gərɛkə-ba lɩ̀à duən, ʋ zʋ Yɩɩ dìə̀ tə wa, ʋ ma cʋ̀gʋ̀ kʋ ʋ kə durən kʋ bwálɩ́ təntə wa, kʋ nə yɩ Yɩɩ cɩcɩ nə tɩ». ²⁹Máŋá don wa, ba nɩ Polə də Efɛzə tɩ̀án bɛɛ don, ʋ yɩrɩ nə yɩ Tərofimə tɩʋ tə wa. Yá ba dàń yà bʋŋa də, Polə pɩn ʋ zʋ Yɩɩ dìə̀ tə wa. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ba swɩ̀n nətʋ. ³⁰Tɩʋ tə mama sʋsʋgʋ, lalʋʋ ga dəri kʋ naŋa bwálɩ́ mama kʋ twi. Ba jɩn Polə, ba tətəli wá, ba jə nan Yɩɩ dìə̀ tə wa, ba ga pɩn ka mimiən lala. ³¹Polə dàń yà yɩ ba pɩ̀à, sə ba gʋ. Pamana yuu tíú don ma nì də gugurə zʋa *Zwerizalɛmə mama wa. ³²Kʋ máŋá tə tətə wa, ʋ nə nì kʋ, ʋ zàn ʋ lɩ pamana də lɩ̀à, ba də nə cɩ̀ ʋ ja dəri, ʋ va ba con. Máŋá tə, ba nə nɩ pamana yuu tíú tə də pamana tə, ba yá Polə maran tə nə. ³³Pamana yuu tíú tə dàń ma bà, ʋ yí lá nə ʋ pùrì Polə, ʋ ga pa nii, sə ba vwa wá də banzala bələ. Kʋ kwa nə, ʋ bwe Polə, sə ʋ na lìù tə, ʋ nə yɩ, də won tə, ʋ nə fwa. ³⁴Lalʋʋ tə tətəŋi wa nə, lɩ̀à duən yà bubwi yiri don, ba duən də bubwi yiri don. Zəzugu tə dàń pɩn ʋ wàrɩ̀ cɩ́gá yoo mama ʋ nì. Kʋ mʋ̀ yɩrɩ nə ʋ pɩn nii, sə ba ja Polə ba va pamana sàń tə wa. ³⁵Máŋá tə Polə nə dɩ̀gà nətənə tə yuu, kʋ yɩ pamana tə ga ba tì wá, ba zɩn lalʋʋ tə tutugu tə yɩrɩ. ³⁶Yá tɩʋ tə ləzwənbɩa tə yà tə púə́ ʋ kwa, ba bubwi, ba wʋ́: «Á gwɩa wá!»

Polə swɩ̀n Zwerizalɛmə tɩ̀án tə con

(Matiə 10.19-20; Tʋtʋnan 9.1-30; 26.9-21)

³⁷Máŋá tə wa, ba nə pɩ̀à, ba kə Polə pamana sàń tə wa, ʋ swɩ̀n pamana yuu tíú tə con, ʋ wʋ́: «À jə cwəŋə, sə à swɩ̀n yoo n con, naaa?» Pamana yuu tíú tə ma le wá, ʋ wʋ́: «N nə̀ń *Gərɛkə-ba sʋgʋ naaa? ³⁸Kʋ nə yɩ nətʋ, sə mə kʋ tà n mʋ̀ nə yɩ Ezwipətə tíú tə, ʋ kanya nə sugu lɩ̀à ʋ kə *Romə-ba nə. Yá ʋ ga jə lagʋra mʋ̀rʋ̀ banɩa (4 000), də ba cəcərə sɩ̀án, ʋ ja va kasɔɔ lanworu tə wa?» ³⁹Polə ma swɩ̀n, ʋ wʋ́: «À mʋ̀ yɩ *Zwifə, Tarəsə tíú, Silisi lʋʋ nii tə wa, kʋ tɩʋ tə yɩrɩ nan. À lòrì mʋ́, sə n pa nə cwəŋə, sə à swɩ̀n lalʋʋ tə con».

⁴⁰Pamana yuu tíú tə ma pa wá nii, sə ʋ swɩ̀n. Polə dàń zàn ʋ zɩga nətənə tə yuu wa. Yá ʋ ga jə ʋ jɩɩn, ʋ ma fwa mɩmɩnʋ lalʋʋ tə yáá con. Zəzugu tə mama zwɛ̀e. Polə dàń wulə ʋ swɩ̀n lalʋʋ tə con də *Ebərə-ba sʋgʋ.

¹Polə swɩ̀n, ʋ wʋ́: «À nubɩa-ba də à nyɩna-ba! Á cʋga kʋ tə, à nə jə, sə à swɩ̀n, à ma jon à tɩ̀àn!»

²Máŋá tə, ba nì də, Polə yɩ Ebərə-ba sʋgʋ nə, ʋ ma swɩ̀n ba con, ba kʋ́ʋ̀ kwɛn ba kə sə̀gə̀ sə̀gə̀. Yá Polə dàń swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́:

³«À mʋ̀ yɩ Zwifə, ba lʋrɩ nə Tarəsə nə, kʋ nə wulə Silisi lʋʋ nii tə wa. Mə tɩfarʋ kʋ tə, kʋ nə yɩ Zwerizalɛmə wa, nə ba kʋnɩ nə. Gamalɩɛlə yà nə yɩ à karnyɩna, ʋ nə kàrɩ̀ nə, sə à twá Yɩɩ *nii tə, ʋ nə pɩn nə nyɩna-ba tə nə zəni zəni. À yà jə yawala zənzən də Yɩɩ nyiən tə, ndə á də mama nə yɩ nətʋ tə zə̀n kʋ tə. ⁴À tətə fɩfɩn ba tə, ba nə wulə *Yuu-Tiu cwəŋə ka tə wa, à gʋ. À vwə bara də kana à kə bàń dìə̀. ⁵*Zwifə-ba Yɩɩ *joŋwana yun tɩ̀án nəkwɩa tə, də *nəkwɩna tə mama yə̀ə́ kʋ tə, à nə fwa. Ba tətə pɩn nə saga, sə à bɩrɩ Zwifə-ba nubɩa tə nə, ba nə wulə Damasə nə. À vəli kʋ tɩʋ təntə də saga təntə, tə nə pɩn nii nə, sə à vwa lɩ̀à tə, ba nə zʋa Zwezi cwəŋə tə wa, à ja bà Zwerizalɛmə, sə à pa, ba kə ba càn wa.

⁶À vəli cwəŋə tə wa, kʋ bà kʋ bwələ lugu fugə bələ, də à dàń yà bwələ Damasə. Kʋ máŋá tə wa, naa nədʋ də poni nəfarʋ nan yɩɩ nə. Kʋ pɩpɩlɩ kʋ kɩkarɩ nə. ⁷À tʋa tɩa, à ga nì kori, kʋ nə swɩ̀n à con, kʋ wʋ́: ‹Solə, Solə, bɛ̀eɛ̀e nə pɩn, n ma fɩfɩn nə?› ⁸À dàń ma le, à wʋ́: ‹N mʋ̀ nə yɩ wàà, Yuu-Tiu?› Ʋ ma swɩ̀n à con, ʋ wʋ́: ‹À mʋ̀ nə yɩ *Nazarɛtə Zwezi, n nə fɩfɩn.› ⁹Lɩ̀à tə, à mʋ̀ də ba nə twá duən tə, nɩ poni tə, yá ba nə wà lìù tə, ʋ nə swɩ̀n à con tə, kori nì. ¹⁰À dàń ma swɩ̀n, à wʋ́: ‹Bɛ̀eɛ̀e nə à dàń mɛ̀e, sə à fwa Yuu-Tiu?› Yuu-Tiu ma swɩ̀n à con, ʋ wʋ́: ‹Zàn, n va Damasə, yá mə lá nə, ba wá swɩ̀n n con won tə mama, à nə pɩn nii, sə n fwa›. ¹¹À yɩ́á yà kʋ́ʋ̀ ba won mama na, poni təntə nə pɩpɩlɩ tə yɩrɩ. Lɩ̀à tə, ba nə yɩn də nə tə nə jɩn à jɩɩn nə, ba van nə, à ma va à yí Damasə.

¹²Bɛɛ don yɩn lá nə, ʋ yɩrɩ nə yɩ Ananɩasə. Ʋ yà zìlí Yɩɩ nii tə, ʋ nə pɩn *Moyizə nə, zəni zəni. Damasə Zwifə-ba mama yà swɩ̀n ʋ yozəŋə yoo. ¹³Kʋ mʋ̀ bɛɛ təntə dàń twi ʋ yí nə, ʋ swɩ̀n à con, ʋ wʋ́: ‹À nubiu Solə, sə n yɩ́á tə pìí, tə na lá!› Kʋ máŋá tə tətə wa, à yɩ́á tə pórí. Yá à ga na wá. ¹⁴Ʋ dàń ma swɩ̀n, ʋ wʋ́: ‹Yɩɩ tə, ʋ nə yɩ nə Zwifə-ba nɩbara-ba Yɩɩ nə tún mʋ́, sə n yəni ʋ fɩra tə, sə n na cɩ́gá tíú Zwezi, sə n nì sʋgʋ tə, ʋ tətə nii wa. ¹⁵Kʋ mʋ̀ nə pɩn, n wá swɩ̀n ʋ yoo lɩ̀à tə mama yáá con. N wá bɩrɩ ba kʋ tə, n nə nɩ də kʋ tə, n nə nì tə. ¹⁶Yá sɩ́ʋ́n nə, bɛ̀eɛ̀e nə n dàń kʋ́ʋ̀ dànɩ̀? Zàn yɩɩ nə, n bon Zwezi yɩrɩ tə, sə n pa ba lə mʋ́ nɩ́á wa, sə n cʋna tə durən tə ma sɩn tə nan›.»

Won tə, kʋ nə ken Polə lɩ̀à tə, ba nə tà Zwifə-ba, con

(Tʋtʋnan 7.57-58)

¹⁷Polə kʋ́ʋ̀ swɩ̀n, ʋ wʋ́: «À pìí à bà *Zwerizalɛmə wa, yá à dàń yà wulə à jʋ̀nɩ̀ Yɩɩ *Zwifə-ba Yɩɩ *dìə̀ tə wa. Kʋ fwa ndə yiviru nə tì nə, Yɩɩ ga bɩrɩ nə won. ¹⁸À nɩ *Yuu-Tiu də ʋ swɩ̀n à con, ʋ wʋ́: ‹Bɩbarɩ n bà, n lɛ n nan Zwerizalɛmə wa lala, ba bá jon n sʋ̀ràn tə, n nə swɩ̀n n bɩrɩ à yuu wa›. ¹⁹Yá à dàń swɩ̀n, à wʋ́: ‹Yuu-Tiu, ba tətə yə̀ə́ zəni də, à yà twá Zwifə-ba *jə́rə́ dii tə wa, à vəli, à ma pɩ̀à ba, sə à pa ba kə ba bàń dìə̀, də à pa ba mà lɩ̀à tə, ba nə keni ba waa n nə. ²⁰Máŋá tə wa, ba nə gʋa n *sʋ̀sʋ̀nʋ̀ Etɩyɛnə, ʋ nə swɩ̀n n sʋgʋ tə, à tətə yɩn lá nə. À ken à nii ba kwa, à ga jon lɩ̀à tə, ba nə gʋa wá ganan, à ja tə nə›. ²¹Ʋ dàń ma swɩ̀n à con, ʋ wʋ́: ‹Vəli, n yɩ à tʋŋa mʋ́ yɩŋʋnɩ dwíí tə, ba nə tà Zwifə-ba tə, con›.»

Polə bɩrɩ də, ʋ yɩ Romə-ba bìú

(Tʋtʋnan 16.22-23, 35-39; 25.16)

²²Lɩ̀à tə cʋgʋ wá, wuuu, kʋ va kʋ yí Polə sʋgʋ təntə yuu wa. Ba dàń zɩ̀n ba kwərə yɩɩ nə, ba ga swɩ̀n, ba wʋ́: «Á gwɩa kʋ mʋ̀ bɛɛ wà tə yiri tə! Kʋ wà mɛ, sə á yá wá á pa ʋ mɩɩ sìí lʋʋ wa!» ²³Ba bubwi, ba lɩ22.23 Kʋ nətʋ bɩrɩ lɩŋa. ba ganan, ba dɩlɩ, ba dʋga, ba ga pɛ̀e purən, ba mɩ́ yɩɩ nə. ²⁴Pamana yuu tíú tə pɩn nii, sə ba kə Polə pamana sàń tə wa, sə ba ga fɩrɩ wá də kafɩʋ, sə ʋ swɩ̀n won tə, kʋ nə pɩn, ba bubwi nətʋ ʋ yuu wa. ²⁵Yá máŋá tə wa, ba nə vwə wá, sə ba mà, Polə swɩ̀n pamana bíí yuu tíú tə con, ʋ yà nə wulə lá, ʋ wʋ́: «N jə nii, sə n mà *Romə-ba bìú, ba nə tə wà ʋ bʋ̀rà bʋ̀rɩ̀, naaa?» ²⁶Tə sʋ̀ràn təntə pɩn, pamana bíí yuu tíú tə va ʋ tún tə nii ʋ yuu tíú tə con, ʋ wʋ́: «Bɛɛ tə yɩ Romə-ba bìú, bɛ̀eɛ̀e nə n dàń wá fwa?» ²⁷Pamana yuu tíú tə dàń ma bà, ʋ swɩ̀n Polə con, ʋ wʋ́: «Swɩ̀n à con də, n nə yɩ Romə-ba bìú». Polə ma le wá, ʋ wʋ́: «Awo, à yɩ Romə-ba bìú». ²⁸Pamana yuu tíú tə ma súrí lá nə, ʋ wʋ́: «À mʋ̀ yɩ səbifarʋ nə à ŋwɩ́n, sə à ma jì Romə-ba bìú». Polə də ma kʋ́ʋ̀ swɩ̀n, ʋ wʋ́: «À mʋ̀ yɩ Romə-ba nə lʋrɩ nə». ²⁹Lala də lɩ̀à tə, ba yà nə mɛ, sə ba mà Polə ba pa, ʋ swɩ̀n tə pìí, ba kə ba kwa. Fən dàń yà zʋa pamana yuu tíú tə, də ʋ nə lwarɩ də, Polə yɩ Romə-ba bìú, ʋ nə pɩn ba vwa wá tə yɩrɩ.

(Tʋtʋnan 23.28; Matiə 23.27-28; 10.16)

³⁰Kʋ tɩpʋrɩ nə, ʋ nə pɩ̀à, sə ʋ lwarɩ cɩ́gá mama won tə, kʋ nə pɩn *Zwifə-ba bubwi ʋ yuu wa, ʋ pɩn ba kʋ̀rɩ̀ Polə. Ʋ dàń ga pa nii, sə Yɩɩ *joŋwana yun tɩ̀án tə də Zwifə-ba yáá tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ *bʋ̀rà tə, bà duən yáá nə. Kʋ kwa nə, ʋ pɩn Polə cú, ʋ ga zɩgɩ wá ba tətəŋi wa.

¹Polə ywàń Zwifə-ba yáá tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «À nubɩa-ba, à mʋ̀ waa con, à wà yoo nɩ, à nə dwá kʋ wa, Yɩɩ yáá con, kʋ ja bà kʋ yí zə̀n». ²Zwifə-ba Yɩɩ joŋwana yun tɩ̀án nəkwɩa Ananɩasə pɩn nii lɩ̀à tə, ba nə bwələ Polə yɩra, sə ba mà ʋ nii tə nə. ³Polə dàń ma swɩ̀n ʋ con, ʋ wʋ́: «Yɩɩ wá mà mʋ́, bə́rə́ pwə! N yɩ n jə̀ń, sə n twá də Yɩɩ *nii tə, ʋ nə pɩn *Moyizə nə, n ma bʋ̀rɩ̀ à bʋ̀rà, yá n yɩ n zɩga Yɩɩ nii təntə nə, də n nə pɩn nii, sə ba mà nə». ⁴Lɩ̀à tə, ba nə wulə lá nə, swɩ̀n ba wʋ́: «Kʋ yɩ n twɩn Yɩɩ joŋwana yun tɩ̀án nəkwɩa tə». ⁵Polə ma le, ʋ wʋ́: «À nubɩa-ba, à yà yə̀rì də, kʋ yɩ Yɩɩ joŋwana yun tɩ̀án nəkwɩa. Kʋ dí yáá, kʋ swɩ̀n Yɩɩ sʋ̀ràn saga tə wa, kʋ wʋ́: ‹N wà mɛ, sə n swɩ̀n n lʋʋ nii lɩ̀à tə yáá tíú tə yolwan›.» ⁶Polə yà yə̀ə́ də, ba púlí tə vàn don yà yɩ *Sadɩsɩan-ba, kʋ vàn don də ga yɩ *Farɩzɩan-ba. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ʋ bubwi Zwifə-ba yáá tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə, yáá con, ʋ wʋ́: «À nubɩa-ba, à mʋ̀ yɩ Farɩzɩan. Farɩzɩan-ba nə lʋrɩ nə. Kʋ yɩ à nə pɩn cɩ́gá də, tɩga wàá ba bwin ba naŋa tə, nə pɩn, ba wulə ba bʋ̀rɩ̀ à bʋ̀rà».

⁷Polə nə swɩ̀n kʋ nətʋ tə, ʋ zwɛ̀e, tʋ́tʋ̀ná nyɩ́ tə zàn Farɩzɩan-ba də Sadɩsɩan-ba pwərə wa. Púlí tə dàń pwɛ̀e púlə́ bələ. ⁸Sadɩsɩan-ba mʋ̀ yà swɩ̀n də, tɩga ka bwin ka nan, də *malɩka, də siŋu tə̀lə́. Yá Farɩzɩan-ba də con nə, ba də wʋ́, tə wulə. ⁹Kʋ zɩ̀n tʋ́tʋ̀ná nəfarʋ. Farɩzɩan-ba wa Yɩɩ nii *yənu tɩ̀án dàń ma zàn ba caga kʋ zənzən, ba ga swɩ̀n, ba wʋ́: «Nə ba lwanɩ yiri mama na, kʋ bɛɛ wà tə yuu wa. Kʋ wàá kʋ yanɩ siŋu, nə à yə̀ə́ malɩka nə, swɩ̀n ʋ con». ¹⁰Tʋ́tʋ̀ná tə dàń nə súrí zənzən tə, kʋ pɩn fən zʋ pamana yuu tíú tə. Ʋ yà bʋŋa də, ba wá za Polə, ba pwɛ̀e kɩkaran ba tətəŋi wa. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ʋ ma pa nii ʋ pamana púlí nə, sə ba lɩ Polə ba tətəŋi wa, ba ja va pamana sàń tə wa.

¹¹Kʋ tɩa tə nə yì, *Yuu-Tiu twi Polə con, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Pa n jɩɩn dàn! Nətʋ tə, n nə swɩ̀n à yoo n bɩrɩ *Zwerizalɛmə nə, kʋ mɛ, sə n tə swɩ̀n à yoo *Romə də wa».

Zwifə-ba ken nimarʋ, sə ba gʋ Polə

(Tʋtʋnan 9.23-25; 2 Korɛntə tɩ̀án 11.23, 26)

¹²Kʋ tɩa tə nə pʋrɩ, *Zwifə-ba duən ken tɩjaŋa. Ba dùə̀ ba kə ba tɩ̀àn nə, ba ga kə ba sírí, də ba bá də́ wodiu, ba bá nyʋ mama, kʋ ja vəli máŋá tə, ba nə wá gʋ Polə. ¹³Lɩ̀à tə, ba yà nə fwa kʋ tɩjaŋa təntə yà dwə lɩ̀à sapwilə. ¹⁴Ba vəli ba yí *Zwifə-ba Yɩɩ *joŋwana yun tɩ̀án tə, də Zwifə-ba *nəkwɩna tə, ba swɩ̀n ba con, ba wʋ́: «Nə mʋ̀ dùə̀ nə kə nə tɩ̀àn nə, nə ken nə sírí, sə nə dàn ká də́ wodiu, də nə nə wà Polə gwɩ. ¹⁵Á mʋ̀ də nə yáá tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ *bʋ̀rà tə, dàń kəni nimarʋ, sə á va á yí pamana yuu tíú tə. Á dàń wá swɩ̀n ʋ con, sə ʋ ja Polə, ʋ bà á yáá con, sə kʋ ya ndə á pɩ̀à, sə á kwɛn á balɩ ʋ yoo tə cɩ́gá cɩ́gá. Nə mʋ̀ ken nə sírí, sə nə gʋ Polə, də ʋ tə wà aba yí».

¹⁶Polə nakwabiu nì kʋ tɩjaŋa sʋ̀ràn təntə. Yá ʋ zàn, ʋ va ʋ zʋ pamana sàń tə wa, sə ʋ swɩ̀n Polə con. ¹⁷Polə ma bon pamana bíí yuu tíú tə don, ʋ swɩ̀n ʋ con, ʋ wʋ́: «Ja balandʋrʋ wà tə, n va pamana yuu tíú tə con, ʋ jə yoo ʋ pɩ̀à, sə ʋ swɩ̀n ʋ bɩrɩ wá». ¹⁸Pamana bíí yuu tíú tə jɩn wá, ʋ ja va ʋ yuu tíú tə con, ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Polə, ʋ nə wulə bàń dìə̀ tə wa, nə bon nə, ʋ ga lòrì nə, sə à ja balandʋrʋ wà tə, à bà n con. Ʋ wʋ́ ʋ jə yoo, ʋ pɩ̀à, sə ʋ swɩ̀n ʋ bɩrɩ mʋ́». ¹⁹Pamana yuu tíú tə ma ja ʋ jɩɩn nə, ʋ ga ja wá, ʋ nan kwa. Ʋ dàń ma bwe wá, ʋ wʋ́: «Bɛ̀eɛ̀e yoo nə, n jə n pɩ̀à, sə n swɩ̀n n bɩrɩ nə?» ²⁰Ʋ ma le wá, ʋ wʋ́: «Zwifə-ba ken nimarʋ, sə ba lòrì mʋ́, sə n jwɩan ja Polə, n ja bà ba yáá tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə yáá con, sə kʋ ya, ndə ba pɩ̀à ba kwɛn ba balɩ ʋ yoo tə zəni. ²¹Dàn ká cʋgʋ ba lòrì tə. Ba wa lɩ̀à dwə sapwilə ba nə tanɩ, sə ba sə̀gə̀ ba gʋ Polə. Kʋ tɩ̀án tə dùə̀ ba kə ba tɩ̀àn nə, ba dàn ká də́ wodiu mama, ba dàn ká nyʋ nɩ́á, də ba nə wà Polə gwɩ. Ba ken ba sírí ba zwɛ̀e, sɩ́ʋ́n nə, kʋ dàń yɩ ba dànɩ̀, sə n sɛ̀e kʋ yoo təntə». ²²Pamana yuu tíú tə ma swɩ̀n ʋ con, sə ʋ dàn ká swɩ̀n kʋ yoo təntə, ʋ bɩrɩ lìù don. Kʋ kwa nə, ʋ pɩn wá cwəŋə, sə ʋ vìí.

Nətʋ ba nə ja Polə, ba va Sezare Felikəsə con

²³Kʋ kwa nə, pamana yuu tíú tə bon pamana bíí yun tɩ̀án bələ, ʋ swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: «Á tana pamana biələ (200), də sɩsadɩra sapwɩtwa də fugə, də pamana biələ (200), ba nə wá tì cwiən, sə tɩtɩn lugu nʋgʋ máŋá wa, sə ba va Sezare. ²⁴Á tana vàná tə, á nə wá dɩ̀ tə yuu, sə kʋ pa á wànɩ́ Polə á ja va á pa yáá tíú Felikəsə nə, pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə lɩ ʋ tún, də yazurə». ²⁵Pamana yuu tíú tə pʋ́pʋ́nɩ́ sagɩ kʋ tə, ʋ pa ba:

²⁶«À mʋ̀ Kəlodə Lɩsɩasə nə pʋ́pʋ́nɩ́ à yáá tíú nəzəŋu Felikəsə nə. À jʋ̀nɩ̀ mʋ́. ²⁷Bɛɛ wà tə yɩ *Zwifə-ba yà nə jɩn wá, sə ba gʋ. Kʋ máŋá tə wa, à nì də, ʋ yɩ *Romə-ba bìú, à dàń ma ja pamana púlí à ja va à ma jon wá ba tətəŋi wa. ²⁸À yà pɩ̀à, sə à lwarɩ won tə yɩrɩ, ba nə zɩga ʋ nə. À ja wá à va ba yáá tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ *bʋ̀rà tə yáá con. ²⁹À nɩ də, ba nə zɩga ʋ nə, kʋ ya yìə̀n tʋ́tʋ̀ná yuu wa, tə nə wulə ba tətə Yɩɩ *nii tə wa, ʋ nə pɩn *Moyizə nə. Yá kʋ mʋ̀ təntə kwa nə, won don mama tə̀lə́, kʋ nə bɩrɩ də, ʋ mɛ gʋrɩ, kʋ nə bɩrɩ də, ʋ mɛ, sə ba vwa wá də banzala. ³⁰À nì də, ba ken nii nədʋ, sə ba ma gʋ kʋ bɛɛ wà tə. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, à də kʋ́ʋ̀ pɩn wá mʋ́ lala. À pɩn nii ʋ jara duən tə nə, sə ba bà ba bon wá n yáá con kʋ yoo tə yɩrɩ».

³¹Pamana tə jon ba yuu tíú tə nii, ba ga tì Polə tɩtɩn nə, ba ja va ba yí Antipatərisə. ³²Kʋ tɩa tə nə pʋrɩ, ba tə, ba nə vəli də nɛɛ tə pìí ba bà pamana sàń tə wa, ba ga yá sɩsadɩra tə, sə ba ja Polə ba yí Sezare. ³³Ba nə vəli ba yí lá, sɩsadɩra tə pɩn sagɩ tə yáá tíú, pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə lɩ ʋ tún tə nə, ba ga tì Polə, ba pa wá. ³⁴Yáá tíú tə nə kàrɩ̀ sagɩ tə ʋ zwɛ̀e, ʋ bwe, sə ʋ jə́n Polə yɩ lʋʋ nii kʋ kwa lìù. Ʋ nə nì də, ʋ yɩ Silisi lʋʋ nii tə wa lìù, ³⁵ʋ dàń ma swɩ̀n, ʋ wʋ́: «À wá dɩ̀àn mʋ́, də n jarɩ duən tə nə twi, ba yí máŋá tə wa». Ʋ ga pa nii, sə ba kə wá pɩ̀ʋ́ *Erodə sàń tə wa.

Zwifə-ba san Polə kwa Sezare nə

(Tʋtʋnan 6.11-12; 21.27-36; Matiə 5.11-12)

¹Dɩan bonu kwa nə, *Zwifə-ba Yɩɩ *joŋwana yun tɩ̀án nəkwɩa Ananɩasə də ba *nəkwɩna tə duən, də bɛɛ don, ʋ yɩrɩ nə yɩ Tɛrətilə, vəli Sezare. Tɛrətilə nə yɩ ba jɩrɩmʋ lìù, ʋ nə pɩ̀à, sə ʋ tún ba nii, sə ba na cɩ́gá. Ba vəli ba bon Polə yáá tíú Felikəsə con, pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə lɩ ʋ tún, sə ba bɩrɩ won tə, ʋ nə cʋ̀gʋ̀. ^2-3Yáá tíú Felikəsə pɩn, ba bon Polə. Yá Tɛrətilə dàń wulə ʋ bɩrɩ wiən tə mama, Polə nə cʋ̀gʋ̀. Ʋ swɩ̀n, ʋ wʋ́: «À nyɩna yáá tíú nəzəŋu Felikəsə, n mʋ̀ nə pɩn, nə jə sìə́ zənzən, kʋ twá də lwanʋ tə, n nə lwàń nə lʋʋ tə wa. Kʋ tə mama, n nə fwa dɩɩn mama, bwálɩ́ mama wa, nə mʋ̀ sɛ̀e kʋ də zìlə́ zənzən. ⁴À ba pɩ̀à, sə nə ja n bɩan nə, nə doni nətʋ. À lòrì mʋ́, sə n cʋgʋ nəba, máŋá mancɩn wa də n wʋywaŋʋ tə. ⁵Nə nɩ də, bɛɛ wà tə yɩ tɩcʋnʋ, ʋ kəni tʋ́tʋ̀ná Zwifə-ba mama pwərə wa, lʋʋ tə mama wa. Ʋ yɩ *Nazarɛtə Zwezi kʋnkʋn yɩjʋncwəŋə tə yáá tíú. ⁶Ʋ də́də́n, sə ʋ cʋ̀gʋ̀ nə mʋ̀ Zwifə-ba Yɩɩ *dìə̀ tə, ʋ kə durən ka nə. Nə ma ja wá, [nə yà pɩ̀à, sə nə twá də nə Yɩɩ *nii tə, ʋ nə pɩn *Moyizə nə, nə ma bʋ̀rɩ̀ ʋ bʋ̀rà. ⁷Yá pamana yuu tíú Lɩsɩasə dàń twi də dɩ̀àn tə nə dáá, ʋ ma jon wá nə jɩ̀àn wa. ⁸Ʋ mʋ̀ pamana yuu tíú tə dàń nə pɩn nii ʋ jarɩ duən tə nə, sə ba bà n mʋ̀ yáá tíú Felikəsə con.] N də kʋ́ʋ̀ wá bwe wá, sə n lwarɩ won tə mama, kʋ nə pɩn nə zɩga ʋ nə».

(Likə 21.12-15; 1 Piyɛrə 3.15-16)

⁹Zwifə-ba ken ba nii tə sʋ̀ràn təntə kwa, ba ga swɩ̀n də, kʋ yɩ nətʋ nə. ¹⁰Yáá tíú Felikəsə dàń ma fwa mɩmɩnʋ də Polə, sə ʋ də tún ʋ nii. Polə də kʋ́ʋ̀ wulə ʋ tuŋə ʋ nii, ʋ wʋ́: «À yə̀ə́ də, bɩna pùlì, n nə yɩ nə lʋʋ lɩ̀à tə lìù, n nə bʋ̀rɩ̀ nə bʋ̀rà. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, fən ba nə jə yoo kʋ tə wa, sə à bɩrɩ won tə, à nə wá ma jon à tɩ̀àn. ¹¹Kʋ tə ba dɩan fugə bələ dwə à nə vəli *Zwerizalɛmə, sə à bʋ Yɩɩ nə. N nə pɩ̀à kʋ nɛɛ, n wá lwarɩ kʋ. ¹²Ba wà à mʋ̀ də lìù nɩ Zwifə-ba Yɩɩ dìə̀ tə wa, nə à yə̀ə́ Zwifə-ba *jə́rə́ dii tə wa, nə à yə̀ə́ tɩʋ tə wa, də à mʋ̀ də kʋ tíú wulə nə tʋ́tʋ̀nɩ́ duən. Ba wà nə nɩ də, à wulə à gugurə lalʋʋ. ¹³Yá cɩ́gá mama, ba wàrɩ̀ won tə yɩrɩ, ba nə zɩga à nə, ba bɩrɩ sɩ́ʋ́n nətən. ¹⁴Yoo tə, à nə yə̀ə́, sə à swɩ̀n n yáá con, nə yɩ kʋ tə nətən: À yɩ à tʋŋa à pɩn nə nɩbara Zwifə-ba Yɩɩ tə nə, yɩjʋncwəŋə nədʋn tə wa, ba mʋ̀ nə ma boŋə kʋnkʋn yɩjʋncwəŋə. À pɩn cɩ́gá won tə mama nə, kʋ nə pʋ́pʋ́nɩ́ Yɩɩ nii tə, ʋ nə pɩn Moyizə nə, saga tə wa, də Yɩɩ nii *sʋ̀sʋ̀nà saga tə wa. ¹⁵À jə yala də Yɩɩ, ba də tətə ga jə tə yala təntə. Kʋ mʋ̀ nə yɩ cɩ́gá tɩ̀án də lɩ̀à, ba nə tʋŋa kʋnkʋn, mɛ wá bwin ba nan tɩan wa. ¹⁶Kʋ mʋ̀ nə pɩn, à də ma kəni à kajaŋa máŋá mama, sə à bɩcan wànɩ́ kʋ ya nəpon Yɩɩ yáá con, də ləzoni yáá con.

¹⁷À nə nan Zwerizalɛmə wa, kʋ yí bɩna də bɩna. Yá à dàń yà pìí à jə səbiu à bà, sə à ma fwa yɩlori à lʋʋ zʋra tə nə, sə à kə lá, à fwa *joŋi à pa Yɩɩ nə. ¹⁸Kʋ mʋ̀ yà nə yɩ à tʋtʋŋɩ, máŋá tə wa, ba nə nɩ nə Yɩɩ dìə̀ tə wa. Kʋ máŋá tə wa, à də tanɩ à tɩ̀àn, sə à yoo kwɛn Yɩɩ yáá con. À mʋ̀ də lalʋʋ yà nə wà lá yɩn, gurə gurə də ga wà lá yɩn. ¹⁹Yá Azi nagwanaa Zwifə-ba duən yà nə mɛ, sə ba bà n yáá con, ba bon nə lá, də yoo nə wulə à mʋ̀ də ba pwərə wa. ²⁰Nə à yə̀ə́, sə ba tə nətən bɩrɩ won tə, kʋ nə ya à mʋ̀ nə cʋ̀gʋ̀, máŋá tə wa, à nə tún à nii tə, ba yáá tɩ̀án tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə, yáá con. ²¹Də kʋ nə tà sʋgʋ nədʋ cɩcɩ, kʋ mʋ̀ nə yɩ à nə bubwi ba tətəŋi wa, à wʋ́: ‹Kʋ yɩ à nə pɩn cɩ́gá də, tɩga wá bwin tə yɩrɩ nə pɩn ba bʋ̀rɩ̀ à bʋ̀rà á yáá con›.» ²²Felikəsə də yà yə̀ə́ kʋ cwəŋə təntə nə yɩ nətʋ mama. Ʋ dàń ma lwàń bʋ̀rà tə, ʋ kə dɩɩn don nə. Ʋ ga swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Máŋá tə, pamana yuu tíú Lɩsɩasə nə twi, à wá kwɛn à ywàń á yoo tə wa». ²³Kʋ kwa nə, Felikəsə pɩn nii pamana bíí yuu tíú tə nə, sə ʋ cɩ̀ Polə nə, sə ʋ pa ʋ tɩnɩ ʋ tɩ̀àn. Ʋ dàn ká cɩ̀ ʋ nubɩa tə nə, də ba nə pɩ̀à ba fwa won ba pa wá.

(Tʋtʋnan 17.30-32)

²⁴Kʋ dɩan bagalɩ nii nə, Felikəsə də ʋ kan Dərisilə, ʋ nə yɩ Zwifə-ba bʋ̀á, twi. Yá ʋ dàń pɩn ba bon Polə ʋ bà, ʋ ga cʋgʋ wá, ka kə waa Zwezi-*Kərisə nə yoo yuu wa. ²⁵Polə dàń swɩ̀n bʋ̀rà bʋ̀rɩ̀ yoo wa cɩ́gá nə yɩ nətʋ, də n nə mɛ, sə n yəni n tɩ̀àn jonu nətʋ, də bʋ̀rà tə, ka nə bɩ̀àn, yoo yuu wa. Kʋ nətʋ tə pɩn fən zʋ Felikəsə, ʋ ga swɩ̀n Polə con, ʋ wʋ́: «Nə wá yá nətən, sə n vìí, à nə kʋ́ʋ̀ nɩ máŋá, à wá pìí, à bon mʋ́». ²⁶Ʋ yà jə yala də, Polə wá pa wá səbiu. Kʋ mʋ̀ yà nə pɩn, ʋ yàá pa ba bon Polə lala, sə ʋ mʋ̀ də wá ve də duən.

²⁷Kʋ fwa bɩna bələ mɛ, kʋ kwa nə, Pɔrəkiyisə Fɛsətisə twi, ʋ jon Felikəsə yuu nə. Felikəsə yà pɩ̀à, sə Zwifə-ba pwìí ya ywánɩ́ ʋ yuu wa. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ʋ yá Polə bàń dìə̀ tə wa.

Zwifə-ba kʋ́ʋ̀ bon Polə Fɛsətisə də yáá con

(Tʋtʋnan 23.12-15, 30)

¹Fɛsətisə twi, ʋ jon Felikəsə yuu nə, kʋ lʋʋ nii təntə wa. Dɩan batwa nii nə, ʋ nan Sezare, ʋ va *Zwerizalɛmə. ²*Zwifə-ba Yɩɩ *joŋwana yun tɩ̀án tə, də *Zwifə-ba yáá tɩ̀án tə kʋ́ʋ̀ tún ʋ də con yìə̀n tə nə pɩn ba zɩga Polə nə. ³Ba dàń ga swɩ̀n də, tə mʋ̀ yɩrɩ ba lòrì yuywaŋʋ Fɛsətisə con. Ba lòrì wá, sə ʋ san ba, sə ʋ pa Polə bà Zwerizalɛmə, sə ba pwìí poli. Ba yà ken nii nədʋ, sə ba ja Polə ba gʋ cwəŋə wa. ⁴Fɛsətisə ma le ba də, Polə yɩ ba cɩ̀gà ʋ nə Sezare nə, yá ʋ də tətə mɛ, sə ʋ pìí ʋ vìí, máŋá mancɩn wa. ⁵Ʋ swɩ̀n ʋ súrí lá nə, ʋ wʋ́: «Də á nə swə, sə á pɩ̀à lɩ̀à, ba nə yɩ á yáá tɩ̀án, sə ba twá à nə, sə nə va. Də kʋ bɛɛ təntə nə fwa yolwan, sə ba swɩ̀n ʋ yolwan tə». ⁶Fɛsətisə fwa dɩan nana, kʋ ja va dɩan fugə, ba tətəŋi wa. Kʋ kwa nə, ʋ pìí ʋ va Sezare. Kʋ tɩpʋrɩ nə, ʋ zʋa ʋ jə̀ə́ bwálɩ́ tə nə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə, sə ʋ bʋ̀rɩ̀ yoo tə bʋ̀rà. Ʋ dàń ga pa nii, sə ba jə Polə ba bà. ⁷Máŋá tə wa, ba nə ja Polə ba bà, Zwifə-ba tə də nan Zwerizalɛmə ba bà. Ba kɩkarɩ wá, ba ga man ʋ yuu yolwan tə nə dáá, tə yoo ga cà zənzən, ba tətə nə wàrɩ̀ tə nɛɛ ba bɩrɩ. ⁸Kʋ tə Polə nə wá ma jon ʋ tɩ̀àn, ʋ swɩ̀n, ʋ wʋ́: «À wà lwanɩ fwa won mama wa. À wà Zwifə-ba Yɩɩ *nii tə, ʋ nə pɩn *Moyizə nə, cʋ̀gʋ̀, nə à yə̀ə́ Zwifə-ba Yɩɩ *dìə̀ tə, nə à yə̀ə́ *Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə». ⁹Fɛsətisə də nə pɩ̀à, sə Zwifə-ba pwìí ya ywánɩ́ ʋ yuu wa, ʋ bwe Polə, ʋ wʋ́: «N pɩ̀à, sə n va Zwerizalɛmə, sə ba bʋ̀rɩ̀ n bʋ̀rà kʋ yɩrɩ, à yáá con, naaa?» ¹⁰Polə də ma le, ʋ wʋ́: «À yɩ à zɩga Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə lɩ̀à tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə yáá con. Yá mə yəbə nə, ba mɛ, sə ba bʋ̀rɩ̀ à bʋ̀rà. À wà Zwifə-ba won mama cʋ̀gʋ̀, ndə n tətə nə yə̀ə́ kʋ zəni zəni. ¹¹Də à nə ba cɩ́gá jə, à nə fwa won, kʋ nə mɛ, sə ba gʋ nə kʋ yɩrɩ, à bá vɩ, sə ba gʋ nə. Cɩ́gá mama dàń nə tə̀lə́ ba sʋ̀ràn tə wa, ba nə jə zɩga à nə, lìù mama wàrɩ̀ nə n kəni ba jɩ̀àn wa. À mʋ̀ pɩ̀à, sə Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə bʋ̀rɩ̀ à bʋ̀rà tə». ¹²Fɛsətisə vʋrʋ də ʋ kwa lɩ̀à tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə, ʋ ga swɩ̀n Polə con, ʋ wʋ́: «N swɩ̀n də, n pɩ̀à, sə Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə bʋ̀rɩ̀ n bʋ̀rà tə, n dàń wá va Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə yáá con».

Fɛsətisə pɩn, Polə tún ʋ nii Agəripa yáá con

(Tʋtʋnan 9.15)

¹³Kʋ dɩan bagalɩ kwa nə, pɩ̀ʋ́ Agəripa də ʋ nakʋa Berenisə twi Sezare, sə ba jʋn Fɛsətisə. ¹⁴Ba dɩan tə cé duən lá nə. Fɛsətisə dàń ma tì Polə yoo tə, ʋ man ʋ bɩrɩ Agəripa nə, ʋ wʋ́: «Felikəsə yá bɛɛ don bàń dìə̀ tə wa. ¹⁵Yá máŋá tə wa, à nə vəli *Zwerizalɛmə, *Zwifə-ba Yɩɩ *joŋwana yun tɩ̀án tə, də ba *nəkwɩna tə swɩ̀n, ba zɩgɩ ʋ nə. Ba lòrì, sə ba bʋ̀rɩ̀ ʋ bʋ̀rà, sə ba gʋ wá. ¹⁶À ma le ba də, *Romə-ba culi, sə ba pa nii, sə ba kə bɛɛ càn wa, nə à yə̀ə́, sə ba gʋ wá, də ʋ mʋ̀ də ʋ jara duən tə nə wà ba níə́ tún, sə ʋ bɩrɩ də, ʋ wà yoo cʋ̀gʋ̀, sə ba na də, ba jə cɩ́gá. ¹⁷Bɛɛ təntə jara duən tə dàń ma bà yəbə lala, kʋ máŋá tə tətə wa. Ba túrí tə tɩpʋrɩ nə, à jə̀ń bwálɩ́ tə nə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə, à ga pa nii, sə ba ja kʋ bɛɛ təntə, ba bà. ¹⁸Ʋ jara duən tə nə twi, ba tún ba nii, ba wà wànɩ́ ba kə yolwan nədʋ tətə ʋ yuu wa, ndə à yà nə bʋŋa nətʋ tə. ¹⁹Ba mʋ̀ də wá yà yɩ tʋ́tʋ̀ná duən nə, ba jə də duən, tə nə yɩ ba tətə yɩjʋncwəŋə tə cɩcɩ yuu wa. Ba tʋ́tʋ̀ná tə vàn don də yà yɩ bɛɛ, ʋ yɩrɩ nə yɩ Zwezi, yuu wa, ʋ nə tɩga. Yá Polə mʋ̀ ga swɩ̀n də, ʋ wulə mɩɩ wa. ²⁰À mʋ̀ con nə, à yə̀rì nətʋ tə, à nə wá fwa kʋ tʋ́tʋ̀ná yiri təntə wa. À dàń ma bwe Polə, də ʋ nə pɩ̀à, sə ʋ va Zwerizalɛmə, sə ba bʋ̀rɩ̀ kʋ bʋ̀rà tə lá nə. ²¹Yá Polə də dàń bɩrɩ də, ʋ mʋ̀ swə, sə Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə bʋ̀rɩ̀ ʋ bʋ̀rà tə. À dàń pa nii, sə ba cɩ̀ ʋ nə kʋ ja vəli máŋá tə, à nə wá pa ʋ va ʋ pa Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə». ²²Agəripa dàń ma swɩ̀n Fɛsətisə con, ʋ wʋ́: «À də tətə pɩ̀à, sə à nì kʋ bɛɛ təntə nii sʋgʋ». Fɛsətisə ma le wá, ʋ wʋ́: «Jwɩan nə, n wá nì ʋ sʋgʋ».

²³Kʋ tɩpʋrɩ nə, Agəripa də Berenisə twi də dun zənzən, ba mʋ̀ də lɩ̀à tə, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə, də tɩʋ tə yáá tɩ̀án tə mɛ kə duən ba zʋ dìə̀ tə wa, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə. Fɛsətisə ma pa, ba ja Polə, ba ja bà. ²⁴Fɛsətisə dàń swɩ̀n, ʋ wʋ́: «Pɩ̀ʋ́ Agəripa, də á mʋ̀ lɩ̀à tə mama, á nə wulə də nəba. Á na bɛɛ wà tə, Zwifə-ba lalʋʋ tə mama nə twi, ba yí nə, də kʋ nə yɩ Zwerizalɛmə nə, nə à yə̀ə́ yəbə tətə, ba bɩrɩ də, kʋ wà mɛ, sə ba yá wá, sə ʋ mɩɩ sìí lʋʋ wa. ²⁵À mʋ̀ con, à na də, ʋ wà won mama fwa, kʋ nə bɩrɩ də ba mɛ, sə ba gʋ wá kʋ yɩrɩ nə. Ʋ tətə bon ʋ kə Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, à nɩ də kʋ mɛ, sə à pa ʋ va, ʋ pa wá. ²⁶À ba cɩ́gá yoo mama jə à pʋ́pʋ́nɩ́ Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə, Polə yoo tə yuu wa. Kʋ mʋ̀ yɩrɩ nə, à pɩn ʋ nan á yáá con. Kʋ tə kʋ nə dwə, pɩ̀ʋ́ Agəripa yáá con, sə bwiə tə, ba nə wá bwe wá tə kwa nə, sə à wànɩ́ à na yoo à pʋ́pʋ́nɩ́. ²⁷Kʋ nə tà nətʋ, à yə̀rì kʋ yáá də nətʋ tə, à nə wá tʋn bàń dìə̀ lìù Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə, yá à ga wà kʋ tə, ʋ nə cʋ̀gʋ̀ bɩrɩ».

Polə tún ʋ nii sə ʋ jon ʋ tɩ̀àn

(Matiə 10.18-20; Tʋtʋnan 9.1-30; 22.1-21; 1 Piyɛrə 2.12)

¹Pɩ̀ʋ́ Agəripa cʋgʋ kʋ tə mama, yáá tíú Fɛsətisə nə swɩ̀n Polə yuu wa, ʋ zwɛ̀e. Kʋ kwa nə, Agəripa swɩ̀n Polə con, ʋ wʋ́: «Cwəŋə wulə ka pa mʋ́, sə n tún n nii n yoo tə yɩrɩ». Polə dàń ma ja ʋ jɩɩn, ʋ ma fwa mɩmɩnʋ, sə ʋ tún ʋ nii. Ʋ swɩ̀n, ʋ wʋ́: ²«À jə pupwən, də zə̀n kʋ tə, à nə wàá wiən tə mama *Zwifə-ba nə zɩga à nə tə yɩrɩ, à swɩ̀n n mʋ̀, à nyɩna pɩ̀ʋ́ Agəripa yáá con. ³N dí yáá n yə̀ə́ Zwifə-ba yofwamɩnan, də ba tʋ́tʋ̀ná nə yɩ nətʋ mama. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, à lòrì mʋ́, sə n cʋgʋ nə də pɩ́nʋ́. ⁴À mɩɩ tə wa nə, kʋ nə zɩgɩ à zandwan mama, à yɩ à bori à dwíí tɩ̀án Zwifə-ba tətəŋi wa də *Zwerizalɛmə nə. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, Zwifə-ba mama yə̀ə́ nətʋ tə, à nə yɩ. ⁵Ba dí yáá, ba yə̀ə́ nə fuən fuən, də ba nə pɩ̀à, sə ba swɩ̀n cɩ́gá. À yà yɩ à wulə nə *Farɩzɩan-ba yɩjʋncwəŋə tə wa, ka twagʋ yoo nə cà zənzən, ka doni tə mama. ⁶Yá sɩ́ʋ́n nə, kʋ yɩ yala tə, à nə jə Yɩɩ nikanɩ tə, ʋ nə kàn də nə nɩbara-ba tə, nə pɩn ba wulə ba bʋ̀rɩ̀ à bʋ̀rà. ⁷Nə Zwifə-ba dwíə́ dəkurən fugə bələ tə mɛ, tə nə tʋŋa tə pɩn Yɩɩ nə, tɩtɩn də yɩcaʋ də jə yala təntə. Yá mə yala tə, à nə swɩ̀n tə yoo, à nyɩna pɩ̀ʋ́ Agəripa, tə mʋ̀ nə pɩn Zwifə-ba zɩga à nə. ⁸À bwe á mʋ̀ lɩ̀à tə mama, á nə cʋga nə. Bɛ̀eɛ̀e nə pɩn, á ma bʋŋa də, Yɩɩ wàrɩ̀ tɩga ʋ bwin?

⁹Kʋ nə ya à mʋ̀ con nə, à lìí à tɩ̀àn də, à mʋ̀ yà bʋŋa də, kʋ mɛ, sə à zɩgɩ lɩ̀à tə nə, ba nə jʋ̀nɩ̀ *Nazarɛtə Zwezi yɩrɩ tə nə zənzən. ¹⁰Á nəŋə kʋ tə, à nə fwa Zwerizalɛmə nə. À tətə lòrì cwəŋə Zwifə-ba Yɩɩ *joŋwana yun tɩ̀án tə con, à ma kə *Kərisə lɩ̀à zənzən bàń dìə̀ wa. Yá máŋá tə wa, ba nə pɩ̀à, ba gʋ ba, à də yàá bɩrɩ də kʋ mɛ. ¹¹Máŋá don tətə wa, à yàá kálʋ́ ba Zwifə-ba *jə́rə́ dii tə wa, sə à pa ba twɩn Zwezi. À lɩŋa tə nə zàn zənzən, máŋá tə wa, à fɩfɩn ba, à ja va à yí tɩan tə wa, tə tɩ̀án nə tà Zwifə-ba.

¹²Kʋ mʋ̀ yuu wa nə, à yà vəli Damasə də dɩ̀àn tə, Yɩɩ joŋwana yun tɩ̀án tə nə ken à jɩɩn wa, də ba nii tə, ba nə pɩn nə. ¹³À nyɩna pɩ̀ʋ́, cwəŋə təntə wa, ndə lugu fugə bələ máŋá wa, à nɩ poni. Kʋ nan yɩɩ nə kʋ cú, kʋ pɩpɩlɩ kʋ kɩkarɩ à mʋ̀ də à twaduən tə. Kʋ poni təntə yà dwə yɩcaʋ tə. ¹⁴Nə mama tʋa tɩa. Yá à dàń ga nì kori, kʋ nə swɩ̀n à con də *Ebərə-ba sʋgʋ, kʋ wʋ́: ‹Solə, Solə! Bɛ̀eɛ̀e nə pɩn, n ma fɩfɩn nə? N nə zɩgɩ à nə, n mʋ̀ nə wá də́ càn›. ¹⁵À ma le, à wʋ́: ‹N mʋ̀ nə yɩ wàà, *Yuu-Tiu?› Yuu-Tiu ma pìí ʋ le nə, ʋ wʋ́: ‹À mʋ̀ nə yɩ Zwezi tə, n nə fɩfɩn. ¹⁶Zàn yɩɩ nə, n zɩgɩ n nɛɛ yuu. Nə̀ń, won tə yɩrɩ, à nə nan n nə. N yɩ à kúrí mʋ́, sə n yà à tʋ̀tʋ̀nʋ̀, sə n swɩ̀n yìə̀n tə, à nə pɩn n na, də tə tə, à tə nə wá bɩrɩ mʋ́. ¹⁷À wá jon mʋ́ Zwifə-ba, də dwíə́ tə, ba nə tà Zwifə-ba tə, jɩ̀àn wa. Mə ba mʋ̀ lɩ̀à tə con nə, à tʋn mʋ́, ¹⁸sə n súrí ba yɩ́á. Kʋ dàń wá pa ba nan yikunu wa, ba bà poni wa. Ba wá nan *Sɩtana dɩ̀àn wa, ba bà Yɩɩ con, sə ʋ ma wànɩ́ ʋ kwɛn ba cʋna tə, ʋ lɩ ba mʋ̀ də wá pwərə wa. Yá ba ga wá na tori, ba mʋ̀ də lɩ̀à tə, ba nə pɩn ba tɩ̀àn mɩ́ámɩ́án Yɩɩ nə. Kʋ twá də ba nə ken ba waa à mʋ̀ Zwezi nə›.

¹⁹Kʋ mʋ̀ təntə yɩrɩ, à nyɩna pɩ̀ʋ́ Agəripa, à mʋ̀ wà won tə, Yɩɩ nə bɩrɩ nə tə, nii vɩga. ²⁰À təntən à fwa kʋ Damasə nə. À nə zàn lá, kʋ yɩ Zwerizalɛmə. À nə kʋ́ʋ̀ zàn lá, kʋ yɩ Zwide nagwanaa tə mama wa, à lɛ à yí ba tə, ba nə tà Zwifə-ba tə. À swɩ̀n ba con, sə ba vəvəri ba kwa, ba ma sá ba cʋna, ba bà Yɩɩ con, sə ba bɩrɩ də, ba cɩ́gá lwàń, kʋ twá ba tʋtʋnɛɛ nə. ²¹Mə kʋ yoo təntə yɩrɩ nə, Zwifə-ba jɩn nə ba Yɩɩ *dìə̀ tə wa, ba yà pɩ̀à, sə ba gʋ nə. ²²Yá kʋ nə yɩ Yɩɩ nə cɩ̀ à nə tə yɩrɩ, à tə wulə lʋʋ zə̀n kʋ tə. À tə swɩ̀n kʋ yoo ləzwənbii də ləzwənfaran mɛ yáá con. Tə sʋ̀ràn təntə wa, à ba won mama súrí, kʋ tə *Moyizə də Yɩɩ nii *sʋ̀sʋ̀nà tə nə dí yáá, ba swɩ̀n də, kʋ wá bà tə nə. ²³Kʋ mʋ̀ nə yɩ Kərisə nə wá də́ càn, ʋ nə wá ya təntən lìù, ʋ pìí ʋ bwin ʋ nan tɩga wa. Ʋ wá swɩ̀n poni tə yoo ʋ bɩrɩ Zwifə-ba də ba tə, ba nə tà Zwifə-ba nə».

²⁴Polə dàń nə caga ʋ tɩ̀àn yɩrɩ nətʋ tə, Fɛsətisə zɩ̀n ʋ kori yɩɩ nə, ʋ wʋ́: «N yɩ n nyaŋa, Polə. N yənu nəfarʋ tə kəni mʋ́ nyɔɔ wa». ²⁵Polə ma pìí ʋ le, ʋ wʋ́: «À ba nyaŋa, à nyɩna pɩ̀ʋ́ nəzəŋu Fɛsətisə. Kʋ yɩ cɩ́gá sʋ̀ràn, tə nə jə də̀ń zəni, nə à swɩ̀n nətʋ. ²⁶Pɩ̀ʋ́ Agəripa mʋ̀ dí yáá, ʋ yə̀ə́ tə yìə̀n təntə. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, fən ba nə ja tə yoo wa, sə à swɩ̀n tə. À yə̀ə́ də, ʋ də yə̀ə́ tə nɛɛ mama, yá tə nə wá tʋn, tə nədʋ tətə wà sə̀gə̀. ²⁷À nyɩna pɩ̀ʋ́ Agəripa, n pɩn cɩ́gá Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nà tə nə, naaa? À yə̀ə́ də, n pɩn ba cɩ́gá». ²⁸Agəripa ma swɩ̀n Polə con, ʋ wʋ́: «Kʋ wá fwa mancɩn, n wá pɩ̀à, sə n pa à jì Kərisə lìù». ²⁹Polə pìí ʋ le wá, ʋ wʋ́: «Də kʋ nə yɩ máŋá mancɩn, nə à yə̀ə́ zənzən, à wá lòrì Yɩɩ, sə n mʋ̀ də lɩ̀à tə mama, á nə cʋga nə zə̀n, sə á yà ndə à nə. Yá sə à jɩ̀àn banzala tə mʋ̀ dàn ká ya á mʋ̀ jɩ̀àn nə».

³⁰Pɩ̀ʋ́ Agəripa, də yáá tíú Fɛsətisə, pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə lɩ ʋ tún, də Agəripa nakʋa Berenisə, də lɩ̀à tə mama, ba nə bʋ̀rɩ̀ bʋ̀rà tə, ba yà nə wulə də ba, zàn yɩɩ nə. ³¹Ba nan kwa, ba swɩ̀n duən con, ba wʋ́: «Bɛɛ wà tə ba won mama fwa, kʋ nə mɛ, sə ba gʋ wá kʋ yɩrɩ, nə à yə̀ə́ kʋ nə mɛ, sə ba vwa wá də banzala». ³²Agəripa dàń ma swɩ̀n Fɛsətisə con, ʋ wʋ́: «N yà wàá kʋ bɛɛ wà tə n dʋga, də ʋ yà nə wà swɩ̀n də, *Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə wá bʋ̀rɩ̀ ʋ bʋ̀rà tə».

Polə vəli Romə

(2 Korɛntə tɩ̀án 11.25-26)

¹Máŋá don wa, yáá tíú Fɛsətisə pɩn nii, sə nə zʋ nɩ́á yuu bori, nə va Yitali nagwanaa wa. Yá ba dàń pɩn Polə də bàń dìə̀ lɩ̀à duən pamana bíí yuu tíú don nə, ʋ yɩrɩ nə yɩ Zwiliyisə. Ʋ yà wulə pamana púlí don wa, ba nə boŋə ‹*Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ pamana púlí›. ²Nə dàń tì nɩ́á yuu bori don, kʋ nə nan Adəramitə. Kʋ mʋ̀ yà nə mɛ, sə kʋ twá tɩan tə nə wulə Azi nagwanaa tə vàn nə, kʋ kɩkarɩ kʋ lɛ. Mə kʋ mʋ̀ nə jə nəba kʋ vìí. Bɛɛ don də yɩn lá, ʋ yɩrɩ nə yɩ Arisətarəkə. Ʋ yɩ Tɛsalonikə tíú, Masedwanə nagwanaa tə wa. ³Kʋ tɩpʋrɩ nə, nə yí Sidon. Romə-ba pamana bíí yuu tíú Zwiliyisə pɩn yuywaŋʋ Polə nə, sə ʋ va ʋ dabara con, sə ba pa wá kʋ tə, ʋ nə pɩ̀à. ⁴Nə zàn lá, nə twá Swipərə nagwanaa tə, kʋ nə wulə mʋʋ tətəŋi wa, vàn nə, sə nə ma kwálɩ́ nə tɩ̀àn nə vʋʋ tə yɩrɩ, kʋ nə zɩga nə nə. ⁵Nə vəli nə bɛn mʋʋ tə, kʋ nə jə Silisi lʋʋ nii tə yɩra, də Panfili nagwanaa tə, nə va nə yí Mira, Lisi nagwanaa tə wa. ⁶Kʋ bwálɩ́ təntə nə, pamana bíí yuu tíú tə nɩ nɩ́á yuu bori, kʋ nə nan Alɛkəzandəri, kʋ vələ Yitali nagwanaa wa. Ʋ dàń ma pa, nə va nə zʋ kʋ nɩ́á yuu bori təntə wa.

⁷Nə fwa dɩan də dɩan, də nɩ́á yuu bori tə yɩ kʋ vəli mancɩn mancɩn. Yá nə dí càn zənzən, nə ma va nə bwələ Kənidə. Vʋʋ tə yà cɩ̀gà nə nə, kʋ pa nə wàrɩ̀ yáá nə vəli kʋ vàn təntə yuu. Nə vəli nə twá Kərɛtə nagwanaa tə, kʋ nə wulə mʋʋ tətəŋi wa, jɩgwiə saparʋ con nə kɛ̀eń nə va nə twá Saləmone, nə lɛ. ⁸Nə dí càn nə ma kɩkarɩ kʋ, nə va nə yí bwálɩ́ don, ba nə boŋə ‹nɩ́á yuu bwərə yizɩga nəzəŋu›. Kʋ mʋ̀ nii nə Lase tɩfarʋ də yà wulə lá.

⁹Nə dɩ́án zənzən, yá nɩ́á yuu bori tə vəli tə dàń yà jə fən zənzən. Kʋ máŋá tə wa də nivori27.9 Nagwanaa təntə wa, nivori təntə jə cànà, ba nə yàá də́ bununu cànà tə wa. Kʋ zɩgɩ bununu cànà tə, kʋ jə vələ malakapʋrʋ cànà tə, nə à yə̀ə́ lʋnbwala cànà tə, nɩ́á yuu bori wàrɩ̀ mʋʋ tə yuu wa kʋ vəli. tə lɛ. ¹⁰Kʋ mʋ̀ nə pɩn, Polə dàń ma kwè ba, ʋ swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: «À dabara-ba! À na də, nɩ́á yuu bori tə bá va kʋ yí də yazurə. À na də, nətʋ tə kʋ nə ye nɩ́á tə, kʋ yɩ kʋ pɩ̀à, sə kʋ fwa nəba yoo. Kʋ wá ya càn zənzən. Kʋ tà nɩ́á yuu bori tə də kʋ zɩla tə cɩcɩ nə wá jén, kʋ yɩ də nə tətə mɛ». ¹¹Kʋ máŋá tə wa, Romə-ba pamana bíí yuu tíú tə yà ken ʋ yala lìù tə nə, ʋ nə pa nɩ́á yuu bori tə vəli, də nɩ́á yuu bori tə tíú nə, ʋ doni Polə sʋ̀ràn tə. ¹²Bwálɩ́ tə, nɩ́á yuu bwərə tə nə zɩga lá, waran máŋá wa nɩ́á yuu bori wàrɩ̀ lá nə kʋ zɩga. Lɩ̀à tə zʋnɩ dàń ma sɛ̀e, sə ba zɩgɩ lá nə, ba pìí ba fwa kʋ tə mama, ba nə wàá, sə ba yí nɩ́á yuu bwərə yizɩga tə, ba nə boŋə Fenikəsə, kʋ nə wulə Kərɛtə nagwanaa, kʋ nə wulə mʋʋ tətəŋi wa, tə wa. Kʋ bwálɩ́ tə yáá don yà wulə jɩzən saparʋ də yɩɩ yizwɩa wa. Kʋ yáá don də yà wulə jɩgwiə saparʋ də yɩɩ yizwɩa con. Nə yà pɩ̀à, sə nə ya kʋ bwálɩ́ təntə wa, də waran máŋá tə kɛ̀eń.

Vʋʋ nəfarʋ tə kʋ zàn mʋʋ tə yuu wa yoo

¹³Vʋʋ kɩkala wulə kʋ naŋa jɩzən saparʋ con kʋ fuli. Ba dàń yà bʋŋa də, ba pubʋŋa tə pɩ̀à kʋ jì. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ba ma yá nɩ́á yuu bori tə kʋ vìí. Yá ba dàń ga kɩkarɩ, ba boli Kərɛtə nagwanaa mʋʋ tətəŋi wa tə yɩra. ¹⁴Kʋ wà dɩ́án də dwà vʋʋ don, ba nə boŋə Erakilon, nyɩ́ kʋ zàn, kʋ naŋa nagwanaa tə con, kʋ wulə kʋ fuli. ¹⁵Nɩ́á yuu bori tə dɩ̀àn wà vʋʋ tə yí. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, nə yá nə pa vʋʋ tə yugu nəba, kʋ jə kɛ̀eń. ¹⁶Máŋá tə wa, nə nə vəli, sə nə twá mʋʋ tətəŋi wa tɩa nəmanbiə don, ba nə boŋə ‹Kəloda›, jɩzən saparʋ con nə lɛ, kʋ yɩn càn zənzən kʋ pa nəba, sə nə ma wànɩ́, nə van nɩ́á yuu bori tə kwa, nɩ́á yuu boribiə tə, nə kə nə con. ¹⁷Nə nə wànɩ́ nə van ka, nə pa ka dɩ̀ kwa nə, nə vwə ka, sə ka dàn ká tʋ, nə ga vwə nɩ́á yuu bori tə tətə tətəŋi wa də ŋoni, sə kʋ dàn ká lwa. Fən də yà jə nəba də dɩɩn don, nə nə wá va, nə bwɩn nə tɩ̀àn kasɩlʋ tə nə, kʋ nə wulə Sirətə nə. Nə dàń ma lɩ nɩ́á yuu bori tə wiən duən, tə yà nə pɩn kʋ vəli tə yɩ bwà bwà. Yá mə nətʋ nə, nə dàń ma vəli bwálɩ́ tə mama, vʋʋ tə nə yugə nəba kʋ kəni lá. ¹⁸Vʋʋ tə zʋzʋgʋ nəba zənzən də dɩ̀àn. Kʋ tɩa tə nə pʋrɩ, nə lɩ nɩ́á yuu bori tə wa galwaran tə, tə nə dù, nə dʋgʋ. ¹⁹Kʋ dɩan batwa dɩɩn nə, ba tətə nə lɩ nɩ́á yuu bori tə yɩra zɩla duən, tə nə pɩn kʋ vəli, də jɩ̀àn ba dʋgʋ mʋʋ tə wa. ²⁰Dɩan də dɩan yɩcaʋ ba naŋa, kacɩlacɛ ba naŋa. Yá vʋʋ nəfarʋ tə mʋ̀ yɩ kʋ fuli də dɩ̀àn, kʋ pa nə pwìí cʋ̀gʋ̀. Nə kʋ́ʋ̀ ba bʋŋa də, nə mɩɩ kʋ́ʋ̀ wá sìí lʋʋ wa.

²¹Nə dɩ́án zənzən nə wà wodiu dí, kʋ fɩra nə ba nəba jə yɩrɩ. Polə dàń ma zàn bara tə tətəŋi wa, ʋ swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: «Á yà mɛ, sə á zìlí à nii tə, sə á kʋ́ʋ̀ dàn ká nan Kərɛtə nə á vìí. Á yà wàá nə ka mɛ mʋʋ kʋ tə wa nətən tə də càn tə tə yáá nə, á cɩ̀. ²²Sɩ́ʋ́n nə, à dàń tə kwè aba, sə á dàn á waa. Á lìù nədʋ tətə mɩɩ ba nan, də kʋ nə tà nɩ́á yuu bori tə cɩcɩ nə wá mɛ mʋʋ tə wa. ²³Yɩɩ tə, ʋ nə tɩ nə tə, ʋ mʋ̀ Yɩɩ təntə, à nə tʋŋa à pɩn wá tə, *malɩka twi à con, tɩtɩn tə nə. ²⁴Ka swɩ̀n à con, ka wʋ́: ‹Polə, dàn ká pa fən ja mʋ́. Kʋ mɛ, sə n va n nan *Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə yáá con nə. Yá Yɩɩ, n mʋ̀ yɩrɩ nə, ʋ wá lɩ n mʋ̀ də lɩ̀à tə mama, ba nə wulə nɩ́á yuu bori tə wa›. ²⁵À dabara-ba, kʋ mʋ̀ nə pɩn, à ma wʋ́, á daŋa á jɩ̀àn. À ken à waa Yɩɩ nə də kʋ tə, ʋ nə swɩ̀n tə, kʋ wá tʋn, ndə ʋ nə swɩ̀n kʋ à con nətʋ tə. ²⁶Nə wá va nə lwá mʋʋ tətəŋi wa tɩa don yuu».

²⁷Nə dɩan fugə də banɩa tɩtɩn nə, də nə tə wulə mʋʋ tə, ba boŋə Mediterane tə yuu wa, nə vin vʋʋ tə wa. Kʋ tɩtɩkwɩʋn nə, lɩ̀à tə, ba nə pɩn nɩ́á yuu bori tə vəli tə, bʋ́n ba waa con də, kʋ yɩ ndə nə bwələ tɩa don bəbəru. ²⁸Ba lɩ won don, ba nə ma maŋa nɩ́á, ba dɩlɩ nɩ́á tə wa. Ba nɩ də, tə luŋə yɩ mɛtərə fɩtwa də barpɛ. Ba kʋ́ʋ̀ vəli yáá mancɩn, ba bwé ba dɩlɩ kʋ. Ba nɩ də, kʋ luŋə yɩ mɛtərə sapʋa də nana. ²⁹Fən yà jə ba, də nɩ́á yuu bori tə nə wá va kʋ bwɩn kapana nə nɩ́á tə wa. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ba dàń ma pɩn nɩ́á yuu bori tə vəli tə mun. Ba dàń yà yɩ ba dànɩ̀, sə tɩa pʋrɩ də yabɩbara. ³⁰Lɩ̀à tə, ba nə pɩn nɩ́á yuu bori tə, vəli tə dàń yà pɩ̀à, sə ba nan ba yá nɩ́á yuu bori tə. Ba lɩ nɩ́á yuu boribiə tə, ba nə yàá zʋ, ba ma jén tə, ba tún nɩ́á tə yuu. Yá ba ga fwa ndə kʋ yɩ ba pɩ̀à, ba kə nɩ́á yuu bori yɩra wiən27.30 Nɩ́á yuu bori yɩra won təntə, ba nə boŋə ‹ankərə›, yɩ ndə gwala nə. Ba nə ken kʋ nɩ́á tə wa, kʋ nə zʋa kʋ yí nɩ́á tə də̀ń, kʋ yàá mʋrɩ lá, kʋ pa nɩ́á yuu bori tə wàrɩ̀ kʋ vəli. tə duən nɩ́á yuu bori tə yáá con də. ³¹Kʋ mʋ̀ nə pɩn, Polə ma swɩ̀n Romə-ba pamana bíí yuu tíú tə, də pamana tə con, ʋ wʋ́: «Də lɩ̀à-ba tə nə wà nɩ́á yuu bori tə wa yɩn, á bá wànɩ́ á nan mʋʋ tə wa». ³²Pamana tə dàń ma gwəŋə nɩ́á yuu boribiə tə ŋoni tə, ba ga yá ka, ka tʋ nɩ́á tə wa.

³³Kʋ fwa máŋá mancɩn, də tɩa tə wà pʋrɩ, Polə swɩ̀n ba mama con, sə ba də́ wodiu. Ʋ swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: «Nə jə dɩan fugə də banɩa zə̀n nə, á nə dànɩ̀, á ga ba wodiu də́. ³⁴À dàń swɩ̀n á con, sə á də́ wodiu. Kʋ mɛ, sə á də́ kʋ, sə á ma á wànɩ́ á jon á tɩ̀àn. Á lìù mama bá kwɩ̀n ʋ yukʋʋ nədʋ də tətə nə».

³⁵Polə nə swɩ̀n tə sʋ̀ràn təntə kwa nə, ʋ tì dipɛn, ʋ ga kə Yɩɩ lɛ̀eɛ̀e ba mama yáá con, ʋ ja kʋ ʋ fʋ ʋ wulə ʋ də́. ³⁶Ba də mama jɩɩn dàń pìí tə dàn, ba ga də́ wodiu. ³⁷Nə yɩn lɩ̀à biələ də sapwɩtwa də fugə də bardʋ (276) nɩ́á yuu bori tə wa. ³⁸Máŋá tə, ba nə dí wodiu tə, ba sú, ba kòrí mɩna tə nɩ́á yuu bori tə wa, ba dɩlɩ mʋʋ tə wa, sə kʋ dun tə fʋ tə mun.

Nɩ́á yuu bori tə nyʋnyʋgʋ

³⁹Tɩa nə pʋrɩ, máŋá tə wa, lɩ̀à tə, ba nə pɩn nɩ́á yuu bori tə vəli tə, wà kʋ bwálɩ́ tə lwarɩ. Ba nɩ tɩa bwálɩ́ don, ba nə na də ba wàá kʋ bwálɩ́ tə nə ba cwi. Ba dàń ken ba sírí, sə ba pa nɩ́á yuu bori tə zɩgɩ kʋ bwálɩ́ təntə wa. ⁴⁰Ba kʋ̀rɩ̀ nɩ́á yuu bori yɩra won tə, ba dʋgʋ mʋʋ tə wa. Kʋ máŋá təntə tətə wa, ba kʋ̀rɩ̀ ŋoni tə, tə yà nə vwə nɩ́á yuu bori tə danyungulən tə, tə nə kəni nɩ́á yuu bori tə cwəŋə wa. Ba ga kə tapoli nɩ́á yuu bori tə yáá con, sə kʋ pa vʋʋ tə yigu ba. Yá ba dàń ma vəli bwálɩ́ tə con, ba nə pɩ̀à ba zɩgɩ lá. ⁴¹Kʋ máŋá təntə wa, nɩ́á yuu bori tə vəli kʋ bwɩn kasɩlʋ dədolu don nə, kʋ nə wulə navwɩ bələ pwərə wa. Nɩ́á yuu bori tə cən kʋ bwálɩ́ təntə wa. Kʋ yáá con tə dàń yà mʋrɩ kasɩlʋ tə wa, kʋ pa kʋ kʋ́ʋ̀ wàrɩ̀ kʋ sʋsʋga. Yá navwɩ tə dɩ̀àn tə pʋpʋgʋ kʋ kwa con tə mʋ̀.

⁴²Pamana dàń yà pɩ̀à ba gʋ bàń dìə̀ lɩ̀à tə, sə ba lìù mama dàn ká ye nɩ́á tə wa ʋ jén. ⁴³Yá *Romə-ba pamana bíí yuu tíú tə də yà nə pɩ̀à, sə ʋ jon Polə tə, ʋ cɩ̀gà ba nə, sə ba fwa kʋ yoo təntə. Ʋ pɩn nii lɩ̀à tə nə, ba nə yə̀ə́ nɩ́á yiu, sə ba dí yáá ba fan ba tʋ nɩ́á tə wa ba ye, ba nan mʋʋ tə wa. ⁴⁴Kʋ kwa nə, ba duən tə də wá marɩ daran nə, nə à yə̀ə́ nɩ́á yuu bori tə kɩkaran tə nə, ba jə pú ba kwa. Mə nətʋ nə, kʋ yɩn ba mama tə ma nan mʋʋ tə wa, ba mɩɩ nə.

Polə-ba yí Malətə nagwanaa mʋʋ tətəŋi wa

(Ebərə-ba 13.2; Likə 10.19; Tʋtʋnan 14.11-12; Matiə 8.14-16)

¹Máŋá tə wa, nə nə wànɩ́ nə jon nə tɩ̀àn, nə va nə nan, kʋ kwa nə, nə nì də, kʋ nagwanaa təntə yɩrɩ nə yɩ Malətə. ²Kʋ nagwanaa tə tɩ̀án ywàń nə yuu zəni. Kʋ máŋá tə wa, də dwà wulə ka nɩ̀. Ba ma dwén mən nəfarʋ ba pa nəba, sə nə yweri waran tə yɩrɩ. ³Polə vəli ʋ pɛ̀e damɩnɩ púlí don, sə ʋ ja bà, ʋ kə mən tə nə. Yá máŋá tə, mən tə bárɩ́ nə mà damɩnɩ tə nə, dəkwaa cʋ̀rɩ́ ka nan tə wa, ka dɩŋɩ ʋ jɩɩn nə ka marɩ lá. ⁴Máŋá tə wa, kʋ nagwanaa təntə lɩ̀à tə nə nɩ dəkwaa tə, də ka gwə Polə jɩɩn tə nə, ba swɩ̀n duən con, ba wʋ́: «Kʋ tə nətən bɩrɩ də, cɩ́gá mama bɛɛ wà tə yɩ lagʋrʋ. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, ʋ ma wànɩ́ ʋ nan mʋʋ tə wa, yá Yɩɩ cɩ́gá tə yɩrɩ, ʋ tə pɩ̀à, sə ʋ gʋ wá». ⁵Polə ma vɩvaga dəkwaa tə, ʋ kwɩan ʋ dɩ mən tə wa. Yá kʋ tà nə wà wá yɩ̀ də tətə. ⁶Lɩ̀à təntə dàń yà yɩ ba dànɩ̀, sə Polə jɩɩn tə ŋʋnɩ, nə à yə̀ə́, sə ʋ tʋ tɩa, ʋ tɩ naa nədʋ. Ba dàń dɩ̀àn wuuu, ba ga na də, yokʋkwɩʋn mama ba Polə jə. Kʋ máŋá təntə wa nə, ba kʋ́ʋ̀ pìí ba lwàń ba pubʋŋɩ tə, ba swɩ̀n də, ʋ yɩ yɩɩ don.

⁷Kʋ bwálɩ́ təntə yà bwələ də kʋ nagwanaa tə yáá tíú tə sàń. Kʋ nagwanaa tə yáá tíú tə yɩrɩ yà nə yɩ Pibəliyisə. Mə ʋ mʋ̀ nə jon nəba, ʋ kə ʋ dìə̀ də dabarʋ. Nə fwa dɩan batwa lá nə. ⁸Kʋ máŋá tə wa, də Pibəliyisə nyɩna yà tə́gə́. Yalɩŋa də pʋŋʋ yà nə jə wá. Polə zàn ʋ zʋ ʋ con, ʋ jʋn Yɩɩ, ʋ tún ʋ jɩ̀àn bɛɛ tə yuu wa, ʋ zwɛ̀e kʋ yayɩgʋ tə. ⁹Kʋ mʋ̀ yuu wa nə, kʋ nagwanaa mʋʋ tətəŋi wa tə yayɩŋa tə duən twi, yá ba də yayɩran zwɛ̀e. ¹⁰Ba zìlí nəba zənzən, yá nə viru máŋá wa, ba pɩn nəba won tə mama, nə yà nə pɩ̀à, sə nə na.

Polə-ba yí Romə

(Tʋtʋnan 23.11; Romə tɩ̀án 1.9-15; 15.29)

¹¹Nə fwa cànɩ̀ batwa Malətə nagwanaa mʋʋ tətəŋi tə wa. Yá cànɩ̀ batwa təntə kwa nə, nə zʋa Alɛkəzandəri nɩ́á yuu bori wa. Kʋ nɩ́á yuu bori təntə yà yɩn kʋ nagwanaa təntə wa, waran máŋá tə mama. Kʋ yɩra yà jə mɩmɩnʋ, ba nə boŋə ‹Diyəsəkirə28.11 Kʋ mʋ̀ nə ya yɩa bələ, ba nə fwa, ba bɩrɩ də, tə ya yɩywɛ.›. ¹²Nə vəli nə twá Sirakisə, nə fwa dɩan batwa lá nə. ¹³Nə zɩgɩ lá, nə va nə yí Rezwiyo. Kʋ tɩpʋrɩ nə, vʋʋ nyɩ́ kʋ zàn lʋʋ jɩzən saparʋ yuu. Vʋʋ təntə pɩn nə zʋ nɩ́á yuu bori nə vìí. Kʋ dɩan bələ nii nə, nə vəli nə yí Puzɔlə. ¹⁴Kʋ tɩʋ təntə wa, nə nɩ lɩ̀à tə, ba nə yɩ nə nubɩa *Kərisə yɩrɩ, ba ga lòrì nəba, sə nə fwa dɩan barpɛ ba con. Yá mə kʋ yɩ nətʋ, nə ma va nə yí *Romə. ¹⁵Lɩ̀à tə, ba nə yɩ nə nubɩa Kərisə yɩrɩ, ba nə wulə kʋ tɩʋ təntə wa, yà dí yáá ba nì nə ŋwɛn. Yá ba dàń zàn ba va, wuuu, ba bà ba yí bwálɩ́ don, ba nə boŋə ‹Forimə Apiyisə›. Ba duən lɛ, ba va ba yí bwálɩ́ don, də ba nə boŋə ‹Tərowa Tavɛrənə›, sə ba ma jə́rí nəba. Polə nə nɩ ba, ʋ ken Yɩɩ lɛ̀eɛ̀e, ʋ waa ga pìí ka dàn. ¹⁶Kʋ kwa nə, nə nə yí Romə. Pamana bíí yuu tíú tə dàń ma kən bàń dìə̀ lɩ̀à tə yáá tíú tə jɩɩn wa. Yá ba dàń pa nii, sə Polə mʋ̀ ya bwálɩ́ don nə, ʋ mʋ̀ də pamanʋ tə, ʋ nə cɩ̀ ʋ nə.

(Romə tɩ̀án 11.1-11; Efɛzə tɩ̀án 6.19-20; Kolosə tɩ̀án 1.24-29)

¹⁷Kʋ dɩan batwa nii nə, ʋ bon *Zwifə-ba yáá tɩ̀án tə, ʋ kə duən yáá nə. Ʋ tì sʋ̀ràn tə tə, ʋ swɩ̀n ba con, ʋ wʋ́: «À nubɩa-ba, də à nə wà won mama fwa, kʋ nə zɩga nə lʋʋ kʋ tə lɩ̀à tə nə, nə à yə̀ə́ nə nɩbara-ba yofwamɩnan tə nə, ba jɩn nə, ba kə bàń dìə̀. Yá kʋ yɩ *Zwerizalɛmə nə, ba ken nə Romə-ba jɩ̀àn wa. ¹⁸Ba nə bwe nə, à ma tún à nii, ba nɩ də, won mama yà tə̀lə́ à yuu wa, kʋ nə bɩrɩ də, kʋ mɛ, sə ba gʋ nə. Ba mʋ̀ yà pɩ̀à ba dʋgʋ nə. ¹⁹Yá Zwifə-ba yáá tɩ̀án tə vɩga, ba zàn ba zɩga à nə. Kʋ mʋ̀ nə pɩn, kʋ ya kálʋ́ kʋ pa nə, sə à swɩ̀n də à bʋ̀rà tə yɩ Romə-ba pɩ̀ʋ́ nəfarʋ tə nə wá bʋ̀rɩ̀ ka. Yá à ga wà pubʋŋa jén, sə à kə talɩ à lʋʋ tə yuu wa. ²⁰Kʋ mʋ̀ yoo təntə yɩrɩ nə, à lòrì, sə à na aba, sə à swɩ̀n kʋ á con. Yala tə, *Yɩzərayɛlə dwíí tə nə jə tə, nə pɩn bàń dìə̀ banzala tə wulə à jɩ̀àn nə». ²¹Ba ma le wá, ba wʋ́: «Nə wà sagɩ nɩ, kʋ nan Zwerizalɛmə, Zwide nagwanaa tə wa, kʋ bà n yɩrɩ. Yá nə nubiu nədʋ də tətə wà nə con twi, ʋ də́ tɩjaŋa, nə à yə̀ə́, sə ʋ swɩ̀n n yolwan. ²²Nə dàń nə pɩ̀à, sə nə nì n nii wa, kʋ tə n nə bʋŋa. Nə dí yáá nə yə̀ə́ də, bwálɩ́ mama kʋ mʋ̀ kʋnkʋn yɩjʋncwəŋə kàrà tə yàá ja tʋ́tʋ̀ná, kʋ bà».

²³Ba dàń lɩ dɩɩn ba tún, ba pa Polə nə. Kʋ dɩɩn tə nə yí, lɩ̀à zənzən twi. Ba yí bwálɩ́ tə nə, ʋ yà nə wulə. Ʋ sʋgʋ tə wa, ʋ bɩrɩ də, Yɩɩ wá də́ pàrɩ̀. Yá ʋ dàń twá Yɩɩ *nii tə nə, ʋ nə pɩn *Moyizə nə də Yɩɩ nii *sʋ̀sʋ̀nà tə saga tə nə, ʋ ma swɩ̀n ba, ʋ janɩ kʋ tə, kʋ nə yɩ Zwezi yoo yuu wa. Ʋ zɩgɩ kʋ yoo təntə yuu wa jɩjʋ mama, ʋ ja va ʋ yí kʋ dədəni nə. ²⁴Sʋ̀ràn tə ʋ nə swɩ̀n, tə zʋa ba duən, yá ba duən də ga vɩ, sə ba pa tə cɩ́gá. ²⁵Máŋá tə, ba dàń nə pìí ba vìrí də ba tʋ́tʋ̀nɩ́ duən, Polə dàń swɩ̀n sʋ̀ràn tə tə, ʋ súrí lá, ʋ wʋ́: «Yɩɩ-*Siŋu tə jə cɩ́gá, kʋ ma twá də Yɩɩ nii sʋ̀sʋ̀nʋ̀ *Ezayi, kʋ swɩ̀n á nɩbara-ba con, kʋ wʋ́:

²⁶‹Vəli lʋʋ kʋ tə lɩ̀à tə con, n swɩ̀n n wʋ́: Á wá nì zəni, yá á bá lwarɩ kʋ də̀ń. Á wá ywàń zəni, yá á bá na kʋ. ²⁷Lalʋʋ kʋ tə lɩ̀à tə bɩcanɩ tɩga. Ba swɩn ba zɩan, ba pú ba yɩ́á, sə dɩɩn don ba dàn ká na də ba yɩ́á, sə ba dàn ká nì kʋ ba zɩan wa. Ba bá pɩ̀à, sə ba lwarɩ kʋ də̀ń ba bɩcanɩ wa, sə kʋ pa, ba lwàń ba pubʋŋa, ba bà à mʋ̀ Yɩɩ con, sə à pa ba yazurə›.

²⁸Á lwara də, sʋywáŋʋ́ tə, kʋ nə bɩrɩ də, Yɩɩ wá jon aba á cʋna wa, Yɩɩ tʋn kʋ, ʋ pa lɩ̀à tə nə, ba nə tà Zwifə-ba. Ba mʋ̀ wá cʋgʋ kʋ».

²⁹[Máŋá tə wa, ʋ nə swɩ̀n kʋ nətʋ tə, Zwifə-ba vìí də ba tʋ́tʋ̀nɩ́ duən zənzən.]

³⁰Polə fwa bɩna bələ mɛ bwálɩ́ təntə wa, ʋ yà nə jon, ʋ ŋwɩ́n kʋ yuu nə. Ʋ sɛ̀e ʋ joŋə lɩ̀à tə mama, ba nə twi ʋ con, sə ba na wá. ³¹Ʋ yàá swɩ̀n də, Yɩɩ wá də́ ʋ pàrɩ̀ tə, də ʋ kàrɩ̀ ba *Yuu-Tiu Zwezi-Kərisə yoo. Ʋ yà fwa kʋ nətʋ tə, yá fən də ga ba wá jə kʋ yoo wa mama. Yá yoo də mama wà ʋ nə cɩ̀.