TITO

BALUWA YA PAULO KWA

TITO

ULONGOELO

Baluwa ya Tito ni imwenga mwe zibaluwa izine kulawa kwa Paulo amuwandikile mnt’hu yumwenga ekedu hant’hu ha fyo dya want’hu wamhuwile Kilisito. Baluwa zint’huhu zint’hatu ni, Timoseo ya nk’hongo na Timoseo ya kaidi na Filemoni. Paulo andaga akamuwandikila Tito, mna naho awandikaga enga kugamba baluwa iyo neinda isomigwe kwa izwi kulu mwe kiyeti. Chadaha kuikombaganya imbuli ino kwaviya Paulo alavanyaga nt’hogola yo wigala ulosi wakwe, imbuli yamanyagwa kale ni Tito. Yadahika Paulo aiwandikaga ibaluwa ino mwe myaka ya milongo mtandatu na mitatu kubula milongo mtandatu na mishano yomboke kulawa aho Yesu eze elekwe.

Paulo amsigiilaga Tito ayalongoze mafyo ya wahuwila wa Kilisito ayo yandaga mwe kisiwa cha Kilete. Paulo amuwandikilaga Tito ibaluwa ino vileke inde malagizo mwo kuwasagula na kuwahiniza vilongozi we difyo dya wahuwila wa Kilisito. Amwink’haga malagizo yakuligana na yadya yeli mwe zibaluwa amuwandikile Timoseo. Baluwa zakwe zalavanya ivo vilongozi wa mafyo ya wahuwila ya Kilisito wakuungwa kudamanya vedi vitendese. Vilongozi na mafyo ya wahuwila wa Kilisito ya ivi haluse, waungwa kutoza ivo viwandikwe mwe baluwa ino.

Yemndani

Paulo amlangiliza Tito asagule vilongozi wakumwogoha Mnungu, 1:1-16

Naho akajika amlangiza awahinize want’hu wamwogohe Mnungu 2:1-3:11

Paulo alava mbuli za kuheleza ibaluwa yakwe. 3:12-15.

¹Miye Paulo mtumwa ywa Mnungu naho ni mwigala ulosi ywa Yesu Kilisito. Hitumwa vileke niuzenge mhuwi wa want’hu wasagulwe ni Mnungu, no kuwalongoza vedi wamanye ikindedi cho wikazi ukumwelela Mnungu, ²mhuwi uwo nk’hongelo lwakwe ni kukawiila kuhokela ugima wa ulo na ulo uwo Mnungu heekulonga lulimi, alagana kukongela aho isi yandaga ikei kuumbwa, ³naho mwo lupisi lwedi, nakakegubula mwe mbuli yakwe mwenye, miye nehink’higwa ulosi uwo niugendeze kwa miko ya Mnungu Mlokozi ywetu.

⁴Nakuwandikila weye Tito mwanangu ywe kindedi mwo mhuwi wetu, wink’higwe uwedi na utondowazi kulawa kwa Mnungu Tate na kwa Yesu Kilisito Mlokozi ywetu.

Undima wa Tito uko Kilete

⁵Nehikuleka kudya Kilete vileke ukaziike vedi zimbuli ziya zandaga hazinati zikale vedi no kuwasagula wadala vilongozi we difyo dya wahuwila wa Kilisito mwe kila mzi. Enga ivo nakulagize. ⁶Mdala kilongozi ywe difyo dya wahuwila wa Kilisito aungwa kunda mnt’hu heekulongwa vihile ni want’hu, ande na mvele yumwenga du naho wanawe waungwa kunda wahuwila naho wamanyike kunda hiyo wank’humbizi naho hiyo wank’hani. ⁷Kwaviya mdala kilongozi akulangiliza want’hu we difyo dya wahuwila wa Kilisito ni mkimaila ywe ndima ya Mnungu, aungwa asekunda mnt’hu akulongwa vihile ni want’hu, naho, asekunda na maya hegu asekunda mkozi wa divai naho asekunda mnt’hu ywa nk’humbizi, naho akukefenya naho hi mgubaguba. ⁸Naho aungigwa ande mkise akuungisa mbuli zedi, akudamanya vikuungwa ande akukile na mta lugendo lwedi naho akuuhuma umoyo. ⁹Aungwa atozese ulosi ukuhuwilwa, enga viya ukuhinizwa, nivo nevileke adahe kuwasangalaza want’hu watuhu kwa mahinizo yano ugima no kuwahuma wadya wakuhiga mahinizo ayo.

¹⁰Kwaivo weyaho want’hu wakulawa mwe wahuwila we Kiyahudi awo wahigani naho wakuwadant’hiliza want’hu kwa uhezi wawe. ¹¹Nevinde vedi zimbuli zawe izi zikomelezwe, kwaviya wawatenda want’hu wase kuivana wakawahiniza mbuli hezikuungwa kuhinizwa vileke wapate matundu. ¹²Naho yumwenga ywa walotezi wawe agambaga, “Wakilete wazoela kulonga lulimi, ni enga makala yaihile, naho wahank’hu naho wasokezi.” ¹³Mbuli iyo ni ya kindedi kwaivo waungigwa kuwativilisa vileke wakimale watogile mwo mhuwi, ¹⁴naho waleke kwiva zisimo ze Kiyahudi hegu malagizo yakulawa kwa want’hu walemele ikindedi. ¹⁵Kila kint’hu kisunt’hika kwa want’hu wasunt’hike hameso ya Mnungu, mna hakihali kint’hu kisunt’hike kwa want’hu waihile na wadya hewe mhuwile Mnungu kwaviya ubala wawe na udahi wawe wo kuliganyiza ayedi hegu yaihile ubanika. ¹⁶Want’hu enga awo waketogola kugamba wammanya Mnungu, mna kwa yadya wakudamanya wamlemela Mnungu, ni want’hu wakwiihiza vitendese naho hawakwiva dya mnt’hu naho hiyo wedi kwa mbuli yeyose yedi.

Mahinizo yo ugima

¹Mna weye hiniza mahinizo yana ugima. ²Uwagambile wadala we kigosi kugamba waungigwa waidahe mioyo yawe, naho wande wajalamu naho wakutegelezwa na want’hu naho wabala naho waungwa kunda watogile mwo mhuwi, na mwo lukunde na mwo kufinyiliza. ³Iviya iviya wagambile awadala we kivele wande na wikazi ukumwagila Mnungu naho wase kunda wasongezi hegu wakozi. Waungwa kuhiniza ayedi, ⁴vileke wawahinizize wandele walombigwe, vo kuwaunga wagosizawe na wana wawe, ⁵wadahe kuihuma mioyo yawe naho wande wasunt’hike naho wakaule vedi zimbuli za mwe zinyumba zawe naho wande wedi naho wawategeleze wagosi wawe, vileke ulosi wa Mnungu usekuhomolwa.

⁶Wabwanga nawo uwagambile iivo, waihume imiyoyo yawe. ⁷Mwe zimbuli zose waungigwa weye mwenye unde mliganyizo kwa kila mbuli yedi, mwe mahinizo yako ulagise kugamba kuyatozesa naho wahuwilwa. ⁸Milongele yako isekunda na lema dyodyose vileke waihi wako wase kukugwila kwa mbuli yoyose iihile yo kulonga mwa suwe, mna wande na soni hawanaone chochose kiihile kulawa kwetu.

⁹Wagambile watumwa wawategeleze wakulu wawe no kuwelela mwe zimbuli zose, naho wase kukulana nawo, ¹⁰wasekunda wabavi mna walagise kugamba ni want’hu wakuhuwiliswa vileke wautende ulosi wa Mnungu Mlokozi ywetu kunda wa kwelela kwa kila sila.

¹¹Kwaviya uwedi wa Mnungu ukuwayokola want’hu wose ugubulwa. ¹²Uwedi wa Mnungu wakihiniza kuleka wiihi wose na kumunk’wa kwetu kwe zimbuli ze isi ivo kikale kwa kuihuma imioyo yetu na kwikala vedi na kuzumilwa hameso ha Mnungu mwe isi ya ivi haluse, ¹³kikagojela dizuwa dye kinyemi kikudikawiila aho ukeza kulaila ukulu wa Mnungu ywetu mkulu na Mlokozi ywetu Yesu Kilisito. ¹⁴Yehe Kilisito nakakelavya yehe mwenye vileke akikombole kilawe mwo wiihi wose na kukitenda kinde want’hu wakwe mwenye wasunt’hike naho want’hu wakumunk’wa kudamanya ayedi.

¹⁵Wahinize want’hu zimbuli izi kwa udahi wako wose kwa kuwakanya na kuwagela ludole na mnt’hu yeyose asekukubela.

Kudamanya uwedi

¹Wakumbuse want’hu wawategeleze vilongozi wawe na wata udahi, na kukeika lumwe kudamanya ayedi. ²Naho uwagambe wase kumhomola mnt’hu yeyose, naho wekale kwa utondowazi no kunda wajalamu kwa want’hu wose ³Kwaviya chandaga wahezi hekikwiva dya mnt’hu, naho nekinda hale na Mnungu. Nekitozwa nu kumunk’wa kwiihile na wikazi wa kukebwedeza, nekikala mwo wikazi wiihile na finju, naho want’hu nawakiihiya niyo naswe chawaihiya. ⁴Mna wize ugubulwe uwedi no lukunde lwa Mnungu, Mlokozi ywetu, ⁵nakakiyokola na kukisunt’ha kwa Muye ywakwe no kukitenda wahya. Ino ni kwe zimbazi zakwe hiyo kwa yedi yoyose kidamanye. ⁶Mnungu nakakink’ha kwa ukise Muye ywa Mnungu, kwa sila ya Yesu Kilisito Mlokozi ywetu, ⁷vileke kizumilwe hameso ha Mnungu kwo uwedi wakwe, no kuhokela ugima wa ulo na ulo kikuukawiila. ⁸Mbuli ino ni ya kindedi,

Naunga utigize zimbuli izi, vileke wadya wose wakumhuwila Mnungu watozese kudamanya ayedi. Mbuli izo zina wambizi mkulu kwa want’hu wose. ⁹Mna ukenege no uhigani we kihezi na kuhigana mwo kutambula mazina mengi ye cheleko na nk’humbizi na uhigani mwe mbuli ye Miko ya Musa, zimbuli izi hazina wedi wowose naho hazikwambiza. ¹⁰Mkanye mnt’hu akuwatenda want’hu wapangane, mkanye bosi naho mkanye kaidi, anagendeela lekana naye. ¹¹Umanye kugamba mnt’hu enga uyo ehale na Mnungu naho mwavu, naho wavu wakwe wamsengela mwenye kugamba ana masa.

Malagizo ye nk’homelezo

¹²Aho nenimtume Altema hegu Tukiko kwako, kombeka wize kwangu Nekopoli, kwaviya hiunga kwikala uku mwo msimo we nyota. ¹³Ukombeke kumwambiza Zenasi mnt’hu ywe miko na Apolo, vileke wakanda mwe zint’hambo zawe kaulisa kugamba wana kila kint’hu kiya wakuungwa kunda nacho. ¹⁴Want’hu wetu waungwa kuhina kwikala mwe kudamanya ndima yedi vileke wapate kiya wakuunga kwa kila zuwa, vileke wasekwikala wikazi hewiina wambizi.

¹⁵Wahuwila wose we hamwenga na miye wakulamsa. Walamse wahuwila weetu wose wakukiunga. Uwedi wa Mnungu unde na nyuwe nyose.