Maliko

Mbuli Yedi iwandikwe ni

Maliko

Ulongoelo

Mbuli Yedi iwandikwe ni Maliko ni kitabu kimwenga mwe vitabu vine ve Ndagano Im’pya vikulonga wikazi wa Yesu Kilisito. Vitabu ivo ivine nivo vikwitangwa Mbuli Yedi, vawandikagwa ni Matayo na Maliko na Luka na Yohana, aho Yesu eze ande kabanika. Mbuli Yedi iwandikwe ni Maliko nicho kitabu kigihi mwe vitabu vose ve Mbuli Yedi. Iviyaiviya chahuwilwa kugamba nicho kitabu cha nk’hongo kuwandikwa mwe vitabu vose ve Mbuli Yedi. Naho nekiwandikwa mwo mwaka milongo mtandatu na mishano kubula milongo mfungate kulawa aho eze elekwe Yesu Kilisito. Wamanyi wengi wahuwila kugamba chawandikagwa ukwo Loma kwa mbuli yo kuwagela moyo want’hu wamhuwile Kilisito wa ukwo Loma.

Iviyaiviya Maliko amanyikaga kwa zina dya Yohana Maliko. Wadamanyaga ndima hamwenga na mwigala ulosi Paulo na Balinaba. Mna nt’hogola yakwe yabanikaga ludodo aho awalekaga weyawe mwe nt’hambo yo kubilikiza Mbuli Yedi Imitendele 13:13 Naho akajika, Maliko atambaga na Balinaba Imitendele 15:37-39. Iviyaiviya Maliko andaga mbwiyaye mkulu ywa Petulo 1 Petulo 5:13. Hamwenga na kugamba Maliko hauone wikazi wa Yesu, wamanyi wahuwila kugamba Maliko awandikaga vitendese kulawa kwo uwona ulavigwe ni Petulo, na uwo niyo ink’hongelo ye Mbuli Yedi iwandikwe ni Maliko. Mwe kitabu iki Maliko ataila kwa wanamp’hina na mahinizo ya Yesu kwa mazuwa aya yo uheelo.

Yemndani

Maliko atambalisa ikitabu 1:1-13.

Naho Maliko atambalisa ndima ya Yesu umwo andaga Galilaya 1:14-8:21.

Naho atambalisa int’hambo ya Yesu kuita Yelusalemu 8:22-10:52.

Maliko abindiliza kuwandika mwe mbuli ya Yesu ivo andaga Yelusalemu hamwenga ne file no kuuyuka kwa Yesu 11:1-16:8

Mabilikizi ya Yohana Mbatizi

Matayo 3:1-12; Luka 3:1-18; Yohana 1:19-28

¹Ino niyo Mbuli Yedi ya Yesu Kilisito, Mwana Mnungu. ²Ikukonga enga ivo iwandikwe ni mlotezi ywa Mnungu Isaya.

“Mnungu agambaga, ‘Nenimsigiile mwigala Ulosi ywangu akulongoele,

akuunga akudamanyile sila yako.’

³Izwi dya mnt’hu akubongeela kwe nyika,

‘Ikeni lumwe sila ya Zumbe,

chululeni lwombokelo lwakwe!’ ”

⁴Ivo Yohana Mbatizi alailaga mwe dijangwa, akabilikiza na kubatiza want’hu, akawagamba, “Kweiileni mbatizwe, Mnungu awausileni wavu wenyu.” ⁵Niyo want’hu wose we isi ya Uyahudi na mzi wa Yelusalemu wambasa wamtegeleze Yohana, wakakweiila wavu wawe, niyo wabatiziwa mo mto Yolodani.

⁶Yohana avalaga valo didamanywe kwa mazoya ya ngamia, na mkoa wa nk’hingo mwe kigudi. Nk’hande yakwe yandaga sige na uki. ⁷Andaga akabilikiza kugamba, “Eyuko akwiza uyo miye nimlongoele, naho ana udahi kujink’ha miye. Miye hiwagilwe kufunama no kuhambula sigi ze vilatu vakwe. ⁸Miye nawabatizani kwa mazi, mna uyo akwiza naawabatizeni kwa Muye ywa Mnungu.”

Kubatizwa na kugezigwa kwa Yesu

Matayo 3:13-4:11; Luka 3:21-22, 4:1-13

⁹Mwa mazuwa yadya, Yesu niyo eza kulawa Nazaleti mzi wa Galilaya, niyo abatizwa ni Yohana mwo mto Yolodani. ¹⁰Aaho eze alawe mwa mazi, aonaga mbingu zikagubuka, Muye ywa Mnungu niyo amwizila enga suwa niyo amkima. ¹¹Naho izwi kulawa kwe mbingu dyevikaga dikagamba, “Weye ni weye Mwanangu nikuungise, hyelelwa na weye.”

¹²Aaho Muye ywa Mnungu amlongozaga kuita kwe dijangwa. ¹³Ekalaga uuko mazuwa milongo mine akagezigwa nu Mwavu. Ekalaga na makala ya kwe mbago, mna watumigwa wa kwe mbingu wezaga kumwambiza.

Yesu asagula wanamp’hina wa nk’hongo

¹⁴Yohana eze avugailwe kwe divugailo, Yesu aitaga kwe isi ya Galilaya. Uko naakabilikiza Mbuli Yedi ya Mnungu kugamba, ¹⁵“Lupisi lubula, Useuta wa Mnungu wi hagihi. Kweiileni wavu wenyu, ihuwileni Mbuli Yedi!”

¹⁶Umwo andaga akomboka mnk’handa mwe bahali ya Galilaya. Niyo awaona Simoni na nduguye Anduleya, wadula wavu mwe bahali, kwaviya wandaga walowa samaki.¹⁷Yesu niyo awagamba, “Nitimileni, name neniwatendeni mnde walowa wa want’hu.” ¹⁸Aaho, wazilekaga zinyavu zawe niyo wamtimila.

¹⁹Eze agendegende awabwiilaga Yakobo hamwenga na nduguye Yohana, wana wa Zebedayo. Woho nawo wandaga mwe ngalawa yawe wakaziika lumwe zinyavu zawe. ²⁰Aaho Yesu eze awaone, niyo awetanga. Niyo wamleka Zebedayo tati yawe mwe ngalawa akanda hamwenga na wandima wa maliho, woho niyo wamtimila Yesu.

Yesu amhonya mta mp’hepo

Luka 4:31-37

²¹Yesu na wanamp’hina wakwe waitaga mwo mzi ukwitangwa Kapelinaumu. Mwe Sabato, nuko kugamba ni zuwa dya kuhumula, Yesu engilaga mwe nyumba ya Mnungu, niyo akonga kuwahiniza want’hu. ²²Want’hu wose wamtegelazaga niyo wehelwa ivo andile akahiniza, kwaviya handile akahiniza enga wahinizi wawe we miko, mna ni enga mnt’hu mta udahi.

²³Mdya mwe nyumba ya Mnungu mwandaga na mta mp’hepo, ahadya niyo agutila, ²⁴“Kina mbwai na weye Yesu wa Nazaleti? Haluse kwiza ukikome? Hikumanya weye ni weye Akukile ywa Mnungu!”

²⁵Yesu niyo aitivila idya mp’hepo, “Nyamala! Naho umfose mnt’hu uyo!” ²⁶Idya imp’hepo niyo yamgela yudya mnt’hu kifafa niyo yailisa, akajika niyo yamfosa. ²⁷Want’hu wose weheelagwa wakauzana, “Ino mbwai? Mahinizo aya mahya? Kwaviya kwa udahi mnt’hu uyu alava mp’hepo, nazo zamwiva!”

²⁸Ivo mbuli zakwe Yesu niyo zagendesa mwe ziisi zose zimnk’handa ye Galilaya.

Yesu awahonya want’hu wengi

Matayo 8:14-17; Luka 4:38-41

²⁹Ahadya weze wafose mwe nyumba ya Mnungu, Yesu aitaga na Yakobo na Yohana, mwe nyumba ya Simoni na Anduleya. ³⁰Nine dya mkaziwe Simoni andaga mo lusazi hakudaha. Ahadya weze wabule, niyo wamgambila Yesu mbuli idya. ³¹Yesu niyo asogela hagihi ha yudya mnyonge. Amtozaga mkono no kumwinula. Udya unyonge niyo wamlekela, naye niyo akonga kuwakont’hela.

³²Kisingi, zuwa dize diswe, want’hu wamletelaga wanyonge na wata mp’hepo. ³³Want’hu wabindile ingi nawamema ho lwazo lwe nyumba. ³⁴Yesu niyo awahonya want’hu wengi wandaga na maine ye hengi. Naho niyo awalava want’hu mp’hepo nyingi, mnaalo halekele mp’hepo kulonga kwaviya zammanyaga.

Yesu abilikiza mwo mzi wa Galilaya

Luka 4:42-44

³⁵Kilo kilo, Yesu niyo afosa hakaya, aitaga kunt’hu hekwiina want’hu, uko niyo akonga kulombeza Mnungu. ³⁶Simoni na weyawe niyo wamzungula. ³⁷Weze wamuwone, niyo wamgamba, “Want’hu wose wakuzungula weye.”

³⁸Mna yehe niyo awagamba, “Kiteni mwe kaya zihagihi habilikize mbuli ya Mnungu uko nako. Kwaviya mbuli iyo niyo ilekile miye nize.” ³⁹Niyo agenda mwe isi yose ya Galilaya, abilikiza mwe zinyumba zo kumvika Mnungu no kuzilava mp’hepo mwa want’hu.

Yesu amhonya mta matana

Matayo 8:1-4; Luka 5:12-16

⁴⁰Mnt’hu mta matana niyo aita kwa Yesu, amhembelezaga akata kufika madi niyo amgamba, “Ukaunga, wadaha kunikukiza.”

⁴¹Yesu niyo amwonela mbazi niyo achulula mkono wakwe, niyo amtoza. Niyo amgamba, “Naunga kukwambiza, ukuke!” ⁴²Ahadya niyo matana yakuka mwo mnt’hu yudya, niyo anda mgima.

⁴³Yesu amgambaga aite, akamkanya akamgamba, ⁴⁴“Kaulisa, use kumgambila mnt’hu yeyose mbuli ino. Mna ita kakelagise kwa mlava nt’hambiko, naho kwa kukukizwa kwako ukalave malavo enga ivo Musa alongile, inde uwona kwawe.”

⁴⁵Mna yudya mnt’hu niyo afosa no kukonga kubilikiza mbuli idya hant’hu hose, vilekile Yesu adunduge kwingila mwo mzi asekuoneka. Niyo anda hant’hu haheina want’hu. Mna niyo want’hu wambasa kulawa kila hant’hu.

Yesu amhonya mnt’hu aholole

Matayo 9:1-8; Luka 5:17-26

¹Yeze yomboke mazuwa mageke, niyo Yesu engila Kapelinaumu vituhu, want’hu niyo weva kugamba emwe nyumba. ²Niyo want’hu wengi wamema hata hakwasigale chumba, mpaka mo lwazo. Yehe niyo awabilikiza ulosi wakwe kwawe. ³Niyo weza want’hu wamwigaile Yesu mnyonge wawe aholole enulwe ni want’hu wane. ⁴Kwaviya want’hu nawamemesa, hawadahile kumbwila Yesu. Niyo waponk’hola langa kulanga kwe nyumba idya, hadya andile Yesu. Niyo waseleza lusazi lwa yudya mnyonge.

⁵Yesu eze aone mhuwi wawe, niyo amgamba yudya mnyonge aholole, “Mwanangu, kuusilwa wavu wako.”

⁶Wahinizi watuhu we Miko wandile mdya mwe nyumba niyo wakonga kufanyanya mwe mioyo yawe, ⁷“Nii uyu alonga ivi? Amhomola Mnungu! ni ani akudaha kuusa wavu uneva hi Mnungu ekedu!”

⁸Ahadya Yesu niyo amanya moyo wakwe yadya nawakayafanyanya mwe mioyo yawe. Niyo awauza, “Nii mwafanyanya ivo mwe mioyo yenyu? ⁹Mbuli mp’hufu ni ihi, kumgamba mta kuholola, ‘Kuusilwa wavu wako’, hegu kumgamba, ‘Inuka guha lusazi lwako wiite’? ¹⁰Mna, vileke mmanye kugamba, Mwana Mnt’hu ana udahi wa kuwausila want’hu wavu wawe mwe isi.” Amgamba du yudya mnt’hu aholomp’hale, ¹¹“Nakugamba, kimala, guha lusazi lwako wiite kaya.”

¹²Ahadya yudya mnt’hu niyo akimaala no kuketwika lusazi lwakwe, niyo ahalawa want’hu wose wakamkaula. Want’hu wose weze waone viya, niyo wehelwa na kumtogola Mnungu wakagamba, “Hakinati kione mbuli enga ino!”

Yesu amwitanga Lawi

Imitendele 9:9-13; Luka 5:27-32

¹³Yesu afosaga no kuita kunk’handa kwe bahali ya Galilaya. Want’hu wose niyo wambasa, yehe naye niyo awahiniza. ¹⁴Umwo andaga akomboka, niyo amuona mnt’hu akwitangwa Lawi mwana Alifayo kekala mwe nyumba ya kutozela kodi. Niyo Yesu amgamba, “Nitimile.” Lawi niyo enuka no kumtimila.

¹⁵Umwo Yesu andile akadya nk’hande mwe nyumba ya Lawi, fyo dya watoza kodi na wadya nawakagambigwa wata wavu nawakadya naye, hamwenga na wanamp’hina wakwe, kwaviya want’hu wengi nawakamtimila.

¹⁶Wahinizi wamwenga we Miko wa Mafalisayo weze waone adya hamwenga na wata wavu na wakutoza kodi, niyo wawauza wanamp’hina wakwe, “Nii adya na want’hu enga awo?”

¹⁷Yesu eze aweve, niyo awahitula, “Want’hu wagima hawakumuunga mlaguzi, mna wanyonge wamuunga. Hizile kuwetanga want’hu hewena wavu, mna wata wavu.”

Mbuli yo kufunga

Imitendele 9:14-17; Luka 5:33-39

¹⁸Wanamp’hina wa Yohana Mbatizi hamwenga na wa Mafalisayo nawanda wakafunga. Want’hu wamwenga wezaga kwa Yesu kumuuza, “Wanamp’hina wa Yohana na wa Mafalisayo woho wafunga, nii weye wanamp’hina wako hawakufunga?”

¹⁹Yesu niyo awahitula, “Want’hu wakwita kwe ndoza wehamwenga no mlombi nawadahe ivihi kufunga? Hawakudaha kufunga kwaviya wehamwenga no mlombi. ²⁰Mna mlombi aneza kuuswa, aho niho nawafunge.

²¹“Hahali mnt’hu akugela kilaka kihya mwe suke isakale. Uneva atenda ivo, kiya kilaka nekivutumule idya isuke isakale niyo yatenda langa kulu. ²²Naho hahali mnt’hu akugela divai mp’hya mwe vizembe visakale. Uneva anatenda ivo, idya divai mp’hya neibalange viya vizembe, niyo yetika. Divai mp’hya yaungigwa kugeligwa mwe vizembe vihya!”

Mbuli ye dizuwa dya kuhumula

Imitendele 12:1-8; Luka 6:1-5

²³Zuwa dimwenga dyo Kuhumula, Yesu na wanamp’hina wakwe nawanda wakomboka mwo nk’honde yo uhemba. Wanamp’hina wakwe nawanda wakavuna magola ye uhemba mteke mwe idya migunda. ²⁴Mafalisayo weze waone viya, niyo wamuuza Yesu, “Nii wanamp’hina wako wadamanya mbuli zilemezwe mwe dizuwa dyo Kuhumula?”

²⁵Yesu niyo awahitula, “Hamnati msome ivo adamanyaga Daudi hamwenga na weyawe hadya wandile na sala nokuswesa kint’hu cho kudya? ²⁶Mwa mazuwa yadya ya mkulu ywa walava nt’hambiko etangagwa Abiazali, Daudi niyo engila mwe Nyumba ya Mnungu, adyaga mikate hevikaungwa idigwe ni yeyose. Mikate iyo neikadigwa ni walava nt’hambiko du. Mna Daudi nakadya na kuwasangila weyawe.”

²⁷Yesu niyo awagamba, “Zuwa dya Kuhumula nedinda kwa mbuli ya want’hu, hiyo want’hu kwa mbuli ya Zuwa dya Kuhumula. ²⁸Ivo elo Mwana Mnt’hu yehe niye Zumbe ywe dizuwa dyo Kuhumula.”

Yesu amhonya mta mkono uholomp’hale

Imitendele 12:9-14; Luka 6:6-11

¹Niyo Yesu engila naho mwe nyumba ya Mnungu. Uko Nokunda na mnt’hu mta mkono uholole. ²Mafalisayo watuhu nawakazungula mbuli ya kumlongeleza. Niyo wakaula vileke waone uneva naamhonye mnt’hu yudya mwe dizuwa dya Kuhumula. ³Niyo Yesu amgamba yudya mnt’hu aholole, “So aha hagati.” ⁴Niyo awauza, “Sigilizi zaunga kidamanye kihi mwe dizuwa dya Kuhumula, kudamanya mbuli yedi hegu iihile? Kuhonya ugima wa mnt’hu hegu kuukoma?”

Mna niyo wanyamala twi! ⁵Yesu niyo ahituka nt’hendelo zose akawang’oela meso kwa maya. Niyo awaonela mbazi kwo udala we mioyo yawe. Akajika amgamba yudya mnt’hu, “Kusula mkono wako.” Naye niyo aukusula, ahadya mkono wakwe niyo wanda mgima. ⁶Wadya Mafalisayo niyo wafosa mwe nyumba idya ya Mnungu. Aaho, niyo wadugana na want’hu wa Mahelode, niyo waika mzungu vileke wamkome Yesu.

Fyo dya want’hu dyamtimila Yesu

⁷Yesu hamwenga na wanamp’hina wakwe wakepagulaga niyo waita kunk’handa kwe bahali. Fyo dya want’hu niyo dyamtimila kulawa mwe ziisi za Galilaya na Uyahudi, ⁸na Yelusalemu, na Idumeya ne ng’ambu ya Yolodani, na nt’hendelo za mizi ya Tilo na Sidoni. Want’hu woseni awo wezaga kwa Yesu weze weve mbuli ziya Yesu adamanye. ⁹Yesu niyo awagamba wanamp’hina wakwe wamwigaile ngalawa vileke akwele kwaviya want’hu wandilisaga wengi, vileke wase kudaha kumvigaviga, ¹⁰kwaviya nakahonya want’hu wengi, wadya wose wandile wanyonge nawakavigana vigana vileke wamdose. ¹¹Na kila wata mp’hepo weze wamwone, mp’hepo niyo zagwa hameso hakwe zikaila naho zikamgamba, “Weye niwe Mwana Mnungu!”

¹²Mna Yesu niyo azitivila zimp’hepo zise kumtenda amanyike kwa want’hu.

Yesu awasagula Wegala Ulosi mlongo na waidi

Imitendele 10:1-4; Luka 6:12-16

¹³Yesu niyo akwela ko mnima, uko niyo awetanga wadya awaungile mwenye, woho nao niyo wambasa. ¹⁴Niyo awasagula mlongo na waidi awetanga wegala ulosi. Niyo awagamba, “Hiwasagulani mnde hamwenga na miye.” “Naho neniwasigileni mkabilikize, ¹⁵nanywe nomnde na udahi wa kulava mp’hepo mwa want’hu.”

¹⁶Wano nawo awasagulaga, Simoni niyo amwink’ha zina dya Petulo, ¹⁷Yakobo na nduguye Yohana, wana Zebedayo niyo awenk’ha zina dya Boanege, nuko kugamba, “Want’hu wa Kiludoleludole”, ¹⁸Anduleya, Filipo, Batolomayo, Matayo, Tomasi, Yakobo mwana Alufayo, Tadayo, Simoni Mkaya mtoanila isi ya Izilaeli, ¹⁹na Yuda Isikaliyote, mta kumsezenga Yesu.

Chotoko cho udahi wa Yesu

Matayo 12:22-32; Luka 11:14-23; 12:10

²⁰Yesu niyo engila kwe nyumba. Fyo kulu dya want’hu niyo dyadugana, vilekile Yesu na wanamp’hina wakwe wadunduge ukudya. ²¹Wanduguze weze weve idyo, niyo wagenda kumgwila kwaviya want’hu nawakagamba, “Kalaluka!”

²²Wahinizi watuhu we Sigilizi za Musa wezile kulawa Yelusalemu niyo wagamba, “Ana Belizebuli, awalava want’hu mp’hepo kwa udahi wa mkulu wa mp’hepo.”

²³Yesu niyo awetanga, akawagambila kwa mliganyizo, “Ivi Mwavu adaha kumgulusa Mwavu miyawe? ²⁴Uneva useuta unaketoa nk’hondo woho wenye, useuta uwo haukudaha kukimala. ²⁵Uneva nyumba inaketoa nk’hondo yoho yenye, inyumba iyo haikudaha kukimala. ²⁶Ivo uneva useuta wa Mwavu unaketoa nk’hondo woho wenye, niyo wagwa na haukudaha kugendeela.

²⁷“Mnt’hu hakudaha kwingila mwe nyumba ya mta udahi na kuvitaha vint’hu vakwe hanandile kumkakiliza yudya mta udahi. Aho niho naadahe kuitaha inyumba vakwe.

²⁸“Nawagambilani kindedi, want’hu wadaha kuusilwa wavu wao wose hamwenga na kulonga vihile. ²⁹Mna mnt’hu akuunga amhomole Muye ywa Mnungu, hakudaha kuusilwa wavu wakwe, kwaviya katenda wavu wa ulo na ulo.”

³⁰Yesu nivo alongile kwaviya wan’thu watuhu nawagamba, “Ana mp’hepo.”

Nine na wanduguze Yesu

Matayo 12:46-50; Luka 8:19-21

³¹Nine na wanduguze Yesu wezaga niyo wakimala kuse, niyo wamtuma mnt’hu vileke akamwitange Yesu. ³²Na fyo dya want’hu nedikala kumzunguluka. Niyo dyamgamba, “Kaula, nyokwe hamwenga na wanduguzo wekuse wakuzungula.”

³³Yesu niyo awahitula, “Mnala na wandugu zangu ni wahi?”

³⁴Niyo ahituka akawakaula wadya wekale wamzunguluke niyo agamba “Kauleni! Awa nawo mnala na ndugu zangu! ³⁵Mnt’hu yeyose akudamanya yadya akuunga Mnungu niye lumbu dyangu na ndugu yangu naho niye mnala.”

Mliganyizo wo mhandi

Imitendele 13:1; Luka 8:4-8

¹Yesu niyo akonga kuhiniza vituhu kunk’handa mwe bahali ya Galilaya. Want’hu wabindile ingi niyo wammemela, yehe niyo akwela mwe ngalawa na kwikala uumo. Want’hu woseni niyo wasigala hank’handa he bahali. ²Niyo awahiniza kwa mliganyizo mbuli zibindile ingi. Mwe mahinizo yakwe niyo awagamba.

³“Tegelezeni, Handaga na mhanda mbeyu aitaga kumyaga mbeyu. ⁴Umwo akamyaga, mbeyu nt’huhu nazigwela kunk’handa kwe sila, niyo wadege weza na kuzidya. ⁵Nt’huhu nezigwela mo luwe. Mbeyu niyo zatunga nguvu kwaviya nahenda hana msanga mgeke. ⁶Mnaalo zuwa dize difose, mbeyu zidya niyo zahomp’hala kwaviya nazinda hazina maizi. ⁷Mbeyu nt’huhu nazigwela mwe miwa, niyo zakula, mnaalo miwa niyo yazifint’ha vilekile mbeyu ziya zadunduga ukweleka. ⁸Mna mbeyu zimwenga nazigwela mwo ulongo wedi. Niyo zakula na kweleka vedi, imwenga malavo milongo mitatu, zimwenga malavo milongo mtandatu, na zimwenga nazo malavo gana.”

⁹Yesu niyo awagamba, “Mta magutwi, neeve.”

Kikuhinizwa mwe imiliganyizo

Matayo 13:10-17; Luka 8:9-10

¹⁰Yesu eze asigale yehe mwenye, wanamp’hina wakwe mlongo na waidi hamwenga na want’hu niyo wamwitila na kumgamba awatambalise idya imiliganyizo. ¹¹Niyo awagamba, “Nyuwe mgubuilwa kinyele cho Useuta wa Mnungu. Mna wadya we kuse wagambilwa mbuli zose kwa miliganyizo, ¹²vileke,

‘Wakaule no kukaula,

mna wase kuwona,

wategeleze na kutegeleza

mna wase kukombaganya.

Kwaviya wanamanya nawadahe kumuuiya Mnungu,

naye niyo awausila wavu wawe.’ ”

Yesu atambalisa mliganyizo wo mhandi

Matayo 13:18-23; Luka 8:11-15

¹³Yesu niyo awauza, hamuukombaganye mliganyizo uno? Nomuimanye vivihi mituhu? ¹⁴Mbeyu imyagigwe nu mhandi ni mbuli ya Mnungu. ¹⁵Want’hu wamwenga ni enga viya vilaile mwe zimbeyu zigwele mwe sila. Waiva imbuli ya Mnungu, ahadya Mwavu eza kuiguha idya imbuli ihandigwe mwe mioyo yawe. ¹⁶Want’hu wamwenga ni enga viya vilaile mwe zimbeyu zigwele mwo luwe. Wanaiiva imbuli ahadya, waihokela kwa kinyemi. ¹⁷Mna kwaviya hawana maizi mwe mioyo yawe, wafinyiliza ludodo. Niyo hanalaila makunt’ho hegu masulumizo yoyose kwe idya mbuli, ahadya wauya kunyuma. ¹⁸Want’hu wamwenga nao wakeiga enga viya vilaile mwe zimbeyu zigwele mwe miwa. Wano ni wadya wakutegeleza imbuli, ¹⁹mna wogofi wo ugima uno na kuunga ugoli na kumunk’hwamunk’hwa kwi hengi mwe mioyo yawe, zaifint’ha idya imbuli, niyo wadunduga kweleka. ²⁰Want’hu wamwenga nao wakeiga enga viya vilaile mwe zimbeyu zigwele mo ulongo wedi. Weva imbuli, na kweleka, wamwenga malavo milongo mitatu, wamwenga malavo milongo mtandatu na wamwenga malavo gana dimwenga.

Lumuli lugubikwe

Luka 8:16-18

²¹Yesu niyo awauza, “Togoleni, lumuli lunawashigwa lwingizwa na kuikwa halanga hang’aile hegu yaikigwa hasi? Hikugamba yaikigwa halanga? ²²Kwaviya kint’hu chochose kifisigwe nekilondoke na chochose kigubikwe nekigubulwe. ²³Mta magutwi, neeve!”

²⁴Niyo awagamba, “Mwinde na wengele kwa yadya mkuyeva, kiya kihimo mkuhima nyuwe, nanywe namhimilwe iicho. Naho nyuwe namwongezelwe. ²⁵Kwaviya mta kint’hu noongezelwe, mna yudya heiina kint’hu, hata kiya kidodo ananacho naahokigwe.”

Mliganyizo wa mbeyu ikukula

²⁶Yesu niyo agamba, “Useuta wa Mnungu ukeiga enga mnt’hu ahandile mbeyu mwe isi. ²⁷Niyo enda viya akagona na kufosa ne zindima zakwe. Kilo na msi mbeyu idya niyo yagendeela kukula haheina yehe mwenye kumanya ivo ikukula. ²⁸Kwaviya isi yeleka yoho yenye, ikukongela mwe mani, niyo dyeza gola, ho uheelo ngano itogile. ²⁹Umwo yakanyala, mnt’hu uyo niyo aita ne hengo kwaviya uvuni ubula.”

Mliganyizo wa kabeyu kadodo kujink’ha zose

Matayo 13:31-32,34; Luka 13:18-19

³⁰Niyo Yesu agamba, “Kiuliganye na Useuta wa Mnungu? Hegu kiusimuile kwa kuliganya naho? ³¹Ukeiga na kabeyu katendese udodo kakwe haladali, kabeyu aka ni kadodo kujink’ha mbeyu zose zikuhandwa mwe isi. ³²Mna kanahandwa, kakulisa niyo dyanda ziti kulu kujink’ha maziti yose ya kwe mbago. Dyanda na matambi makulu, hata wadege wa mwo ulanga niyo wadaha kuzenga vyaila mwa matambi yakwe.”

³³Yesu nakawabilikiza want’hu mbuli yakwe kwa miliganyizo mingi enga ino, naakalonga nao viligane na ivo nawakadaha kumtegeleza. ³⁴Halongaga nawo mbuli yoyose haheina miliganyizo. Mna Umwo andaga na wanamp’hina wakwe weke du, nakawagambila mbuli zose.

Yesu ativila mjubwaniso

Matayo 8:23-27; Luka 8:22-25

³⁵Nekisingi mwe dizuwa idiya, niyo Yesu awagamba wanamp’hina wakwe, “Kijink’hanye kudya ng’ambu ye diziwa.” ³⁶Niyo wauleka udya mdugano wa want’hu, wanamp’hina niyo wakwela mwe ngalawa mudya andile Yesu. Iviya iviya nokunda na ngalawa nt’huhu. ³⁷Niyo halaila nk’hung’unt’ho nk’hulu, mjubwaniso wa mazi niyo yaitowa idya ngalawa, ingalawa nayo niyo yakonga kumema mazi.³⁸Yesu andaga kagonela mwo mto kunyuma mwe ngalawa. Niyo wanamp’hina wakwe wamwinula, wakamgamba, “Mhinizi, hukuona changamila?”

³⁹Niyo Yesu enuka, akonga kuditivila diya diheho dikulu na kuugamba mjubwaniso, “Nyamala twii!” Diya diheho niyo dyanyamala, niyo kwenda mp’heho tondolo. ⁴⁰Niyo awagamba wanamp’hina wakwe, “Nii mwogoha? Mkeyi kunda na mhuwi?”

⁴¹Niyo wogohesa wakakegamba, “Uyu mnt’hu ywa vivihi? Akwivigwa hata ni nk’hung’unt ho ne mijubwaniso ye bahali!”

Yesu amhonya mta mp’hepo

Imitendele 8:28-34; Luka 8:26-39

¹Yesu na wanamp’hina wakwe niyo wabula ng’ambu ye diziwa dya Galilaya mwe isi ya Wagelasi. ²Aho Yesu eze asele mwe ngalawa, niyo adugana na mnt’hu mta mp’hepo akulawa kwe vikuta. ³Mnt’hu yudya andaga akekala ukudya kwe vikuta, naho hahandile na mnt’hu adahile kumtoza na kumkaka minyololo. ⁴Nk’hanana nyingi nakakakigwa mwe viga vakwe na mikono yakwe, mna andaga akaikant’ha mp’hingu na minyololo ikakigwe mwe viga vakwe. Handaga hahana mnth’u adahile kumgwila. ⁵Mazuwa yose msi na kilo andaga akekala kwe vikuta na kwe vigulu, akagutila na kukesenga na maiwe.

⁶Eze amuone Yesu kwa hale, amgulukilaga. Eze ambwiile, amfikilaga madi. ⁷Niyo aila kwa izwi kulu akagamba, “Yesu Mwana Mnungu e Kulanga, waungai kwangu? Kelise kwa zina dya Mnungu kugamba hounisulumize!” ⁸Nakalonga ivo kwaviya Yesu nakamgamba, “Weye mp’hepo, mlawe mnt’hu uyu!”

⁹Niyo Yesu amuuza, “Zina dyako niwe ani?”

Naye niyo amhitula, “Netangwa fyo, kwaviya ki wengi.” ¹⁰Niyo amwilisa asekuyegala mp’hepo kuse ya idya isi.

¹¹Kudya ko vigulu Nokunda na fyo dya nguluwe dyandile dikadya. ¹²Niyo ziya zimp’hepo zamwiila Yesu kugamba, “Kigale kikengile mwe zinguluwe.” ¹³Niyo Yesu azumila, ziya zimp’hepo niyo zafosa mwe yudya mnt’hu no kwingila mwe ziya zinguluwe. Fyo gima dya nguluwe milongo magana dyanyaga nguluko kugenda kwingila kwe diziwa no kudidimila mwa mazi.

¹⁴Wadya nawakadima zinguluwe, niyo wanyilika na kugendeza kose imbuli idya mwe mizi na mwe migunda. Want’hu niyo waita vileke wakakaule diya dilaile. ¹⁵Weze wabule kwa Yesu, wambwilaga yudya andaga na fyo dye zimp’hepo kekala, naho kavala suke yakwe na ubala wakwe umuuiya. Want’hu wose niyo wogoha. ¹⁶Wadya waone mbuli idya, niyo wawasimuila want’hu kiya kimlaile mnt’hu yudya endile ne zimp’hepo, hamwenga na mbuli ya ziya zinguluwe.

¹⁷Want’hu niyo wamwiila Yesu afose mwe isi yawe.

¹⁸Yesu eze ande akwela mwe ngalawa, mnt’hu yudya andaga ne zimp’hepo niyo aunga waitanye.

¹⁹Mna Yesu hamzumilaga, niyo amgamba, “Keitile kaya ukawagambile ivo Zumbe akutendele na ivo akuonele mbazi.”

²⁰Yudya mnt’hu niyo akeitila no kukonga kubilikiza ivo Yesu amtendele uko kwo mzi ukwitangwa Mizi Mlongo Naho want’hu wose wevile niyo wehelwa.

Mwana Yailo na mvele akwafile suke ya Yesu.

Imitendele 9:18-26; Luka 8:40-56

²¹Yesu eze omboke naho kwa ngalawa ng’ambu ye diziwa, want’hu wengi niyo wadugana hameso hakwe mk’handa mwe diziwa. ²²Niyo eza mnt’hu yumwenga akwitangwa Yailo, yumwenga wa wakulu we nyumba ya Mnungu. Eze amwone Yesu, niyo amgweela mwe viga vakwe, ²³niyo amwiila vidala, amgamba, “Mwanangu wa kivele alumiswa. Nakuiila wize kaya vileke umuikile mikono yako ahone na kunda mgima.”

²⁴Yesu niyo aita hamwenga naye. Fyo kulu dya want’hu nadikamtimila Yesu na kumvigaviga.

²⁵Mwa wadya want’hu, nomnda na mvele yumwenga andile na unyonge wa kulawa sakame kwa myaka mlongo na miidi. ²⁶Yudya mvele nakasulumila vidala kwa wagangana wabindile ingi mna hahonile. Kafoseza vint’hu vakwe vose, mna unyonge wakwe nounda hunati kuhona. ²⁷Yudya mvele eze eve mbuli za Yesu, niyo awajink’ha want’hu mwo mdugano, no kumbasa Yesu kwa kunyuma. Eze ambwiile, niyo adosa suke yakwe, ²⁸kwaviya nakalonga mwo moyo wakwe, “Uneva nna dosa suke yakwe du, nenihone.”

²⁹Eze adose du idya suke, aaho isakame niyo yaleka kumlawa, aaho mwenye niyo abunk’hula mwo mwili kugamba kahona. ³⁰Aaho Yesu niyo amanya kugamba ludole lumfosa. Niyo awahitukila want’hu mwo udya mdugano na kuwauza, “Ni ani adosile suke yangu?”

³¹Wanamp’hina wakwe niyo wamuuza, “Weye waona want’hu ivo wakukuvigaviga, mna wauza ni ani akukudosa?”

³²Mna Yesu niyo agendeela kuhituka mp’hande zose vileke akaule yudya adamanye mbuli idya. ³³Yudya mvele niyo kamanya diya dimlaile. Niyo amwitila uku akazingiza kwa kogoha, niyo amgweela mwe viga vakwe na kumgambila ikindedi chose. ³⁴Yesu niyo amgamba, “Mwanangu, mhuwi wako ukuhonya. Keitile mp’heho yedi, naho unde mgima.”

³⁵Yesu umwo andile akalonga ivo, niyo weza want’hu kulawa kwe nyumba ya Yailo, yudya mkulu we nyumba yakuvikila Mnungu. Niyo wamgamba Yailo, “Mwanao kabanika kale. Kwa ajili yani wagendeela kumkunt’ha Mhinizi?”

³⁶Mna Yesu eze eve wadya want’hu viya wakulonga, abela, niyo amgamba Yailo, “Usekogoha, weye huwila du.” ³⁷Yesu haungile kuita na mnt’hu yeyose, mna nakatimilana na Petulo, Yakobo hamwenga na Yohana mvunawe dya Yakobo. ³⁸Weze wabule mwe nyumba ya Yailo, Yesu nakaona vugo, na kwiva ndilo na kuhongeza. ³⁹Yesu niyo engila kwe nyumba, niyo awagamba, “Kwa ajili yani mwatenda vugo naho uku mwaila? Mwana habanike, kagona du!”

⁴⁰Mna want’hu niyo wamseka. Ivo niyo awalava want’hu wose kuse, niyo amguha ise na nine dya yudya mwana na wadya wanamp’hina watatu, niyo wengila mwe chumba kiya andile yudya mwana. ⁴¹Niyo amtoza yudya mwana mkono na kumgamba, “Talita kumi!” Nuko kugamba “Mndele, nakugamba inuka!”

⁴²Ahadya yudya mndele niyo enuka na kukonga kugenda. Mndele yudya andaga na myaka mlongo na miidi. Dize dilaile idyo, want’hu niyo weheeleswa. ⁴³Yesu niyo awafunda wasekuwagambila want’hu mbuli idya. Niyo awagamba wamwink’he nk’hande mndele yudya.

Yesu alemelwa uko Nazaleti

Matayo 13:53-58; Luka 4:16-30

¹Yesu niyo ahalawa hadya, aita kwo mzi wakwe na wanamp’hina wakwe niyo wamtimila. ²Ize ibuze dizuwa dya Kuhumula, niyo Yesu akonga kuhiniza mwe nyumba ya Mnungu. Want’hu wengi wamwivile niyo weehelwa, naho niyo wauzana, “Kayalavahi aya? Naho upapala wa vivihi uno enk’higwe? Naho vivihi vihungi ivi vikulu akudamanya? ³Uyu hi yudya msongoli, mwana Maliamu, naho ndugu yawe dya Yakobo na Yose na Yuda hamwenga na Simoni? Naho walumbuze hikugamba kinanao aaha hetu kaya?” Want’hu niyo wamlemela.

⁴Yesu niyo awagamba, “Mlotezi atunywa kila hant’hu, mna hiyo mwe isi yakwe na mwe kaya yakwe.”

⁵Naho hadahaga kudamaya kihungi chochose, mna agelekaga mikono mwa wanyonge wageke, niyo awahonya. ⁶Niyo Yesu ehelwa vidala kwaviya want’hu nawaswesa kunda na mhuwi.

Yesu awasigila wanamp’hina mlongo na waidi

Matayo 10:5-15; Luka 9:1-6

Yesu niyo azungulukila mwe vijiji vi mgihi akahiniza want’hu. ⁷Niyo awetanga wadya wanamp’hina mlongo na waidi, awasigila waidiidi. Niyo awenk’ha udahi mwe mp’hepo. ⁸Nakawagamba, “Msekuguha kint’hu chochose mwe nt’hambo mna ngoda du. Msekuguha nk’hande na mkoa na matundu. ⁹Valeni vilatu, mna msekuguha nk’hazu mbili. ¹⁰Nyumba yoyose nomwingile, ikaleni aho mpaka mkeza kuhalawa mo uwo mzi. ¹¹Na hant’hu hohose hawana wahokeleni hegu kuwategelezani, halaweni hant’hu aho kungunt’heni mavumbi ya mwe viga venu inde uwona kuwakanya.”

¹²Niyo waita na wakawabilikiza want’hu waleke uwavu wawe. ¹³Niyo wawalava want’hu mp’hepo nyingi, naho niyo wawahaka mavuta wanyonge wengi na kuwahonya.

File ya Yohana Mbatizi

Matayo 14:1-12; Luka 9:7-9

¹⁴Seuta Helode niyo eva mbuli izo kwaviya dizina dyakwe Yesu nedigendezwa kila hant’hu. Want’hu watuhu nawakagamba, “Yohana Mbatizi kauyuka. Nivo vikuleka ana udahi wa kudamanya vihungi.”

¹⁵Watuhu niyo wagamba, “Uyu ni Eliya.”

Na watuhu nao niyo wagamba, “Uyu mlotezi enga wadya walotezi wa kale.”

¹⁶Mna Helode eze eve, niyo agamba, “Uyu ni Yohana Mbatizi nimkant’hile mtwi kauyuka!” ¹⁷Kwaviya Helode mwenye nakasigila want’hu vileke Yohana agwiligwe na kwuikwa mwe divugailo. Helode nakadamanya ivo kwa mbuli ya Helodiya andile mkaza Filipo, nduguye dya Helode. Helode nakamlomba Helodia. ¹⁸Yohana Mbatizi naakamgambila Helode hiyo vedi, “Sigilizi zagamba, havikuungwa weye kumlomba mkaza nduguyo.”

¹⁹Helodiya niyo amwiihia Yohana, naakaunga amkome. Mna hadahile kwa ajili ya Helode. ²⁰Helode naakamwogoha Yohana kwaviya Yohana na kanda mnt’hu wedi naho akukile, ivo elo na kanda mo kumwamila. Naakaungisa kumtegeleza kwa kinyemi, ikanda eze amtegeleze naakalugumila.

²¹Helodia ketukila kupata luneka mwe dizuwa dya wila wa kukumbukila ukwelekwa kwake Helode. Helode nakawadamanyila wila wakulu wakwe wose na wakulu wa wank’hondo hamwenga na vilongozi wose wa Galilaya. ²²Niyo mndele wakwe Helodiya engila na kuvina vedi. Helode na wose wandile mo udya wila niyo weleleswa. Seuta Helode niyo amgamba yudya mndele, “Lombeza kint’hu chochose kiya ukuunga, name nohwink’he.” ²³Helode niyo akelisa akagamba, “Dyodyose ukuunga nohwink’he, hata unaunga hant’hu ho useuta wangu!”

²⁴Yudya mndele niyo afosa akumuuza nine, “Nilombeze kint’hu chani?”

Nine niyo amgamba, “Lombeza mtwi wa Yohana Mbatizi.”

²⁵Yudya mndele niyo atenda nguzu kubula kwa seuta na kugamba, “Naunga iivi haluse unink’he mwe kihungu mtwi wa Yohana Mbatizi!”

²⁶Seuta niyo engilwa ni usungu mkulu, mna kwaviya alavile ikilapi kwa wadya wandile hadya he wila, hadahile kulemela. ²⁷Ahadya niyo seuta asigiila mtowani egale mtwi wakwe Yohana Mbatizi. Mtowani niyo aita kwe divugailo na kumkant’ha Yohana mtwi. ²⁸Niyo eza nao udya mtwi mwe kihungu na kumwink’ha yudya mndele. Yudya mndele naye niyo amwigaila nine. ²⁹Wanamp’hina wakwe Yohana weze weve, niyo wagenda kuguha ikimba chakwe Yohana niyo akimosela msanga.

Yesu awenk’ha nk’hande want’hu wajink’hile magana milongo mishano

Matayo 14:13-21; Luka 9:10-17; Yohana 6:1-14

³⁰Wegala ulosi niyo wadugana kwa Yesu na kumgambila yadya yose wadamanye na kuhiniza. ³¹Yesu niyo awagamba, “Kiteni hant’hu haheina want’hu vileke muhumule ludodo.” Yesu nakalonga ivo kwaviya na handa na want’hu wengi, watuhu weza, watuhu wauya vilekile Yesu na wanamp’hina wakwe waswese luneka lwa kudya. ³²Woho wenye niyo wakwela mwe ngalawa na kuita hant’hu haheina want’hu.

³³Umwo wandile wakaita, niyo want’hu wengi wawaona no kuwamanya. Niyo waguluka kulawa mizi yose, naho niyo wakonga woho kubula. ³⁴Yesu eze asele mwe ngalawa, niyo aona want’hu wabindile ingi. Yesu niyo awaonela mbazi kwaviya na wanda enga ngoto heziina mdimi. Niyo akonga kuwahiniza mbuli nyingi. ³⁵Ize ibuze nekisingi, wanamp’hina wakwe niyo wamuitila na kumgamba, “Hant’hu aha ni he nyika, ne dizuwa nadyo dyaswa. ³⁶Walage want’hu awa vileke waite mwe migunda hamwenga na zikaya zihagahi wakakeguile nk’hande.”

³⁷Mna Yesu niyo awahitula, “Wenk’heni nyuwe nk’hande.”

Niyo wamuuza, “Haluse kikawaguile mikate ya dinali magana maidi weze wadye?”

³⁸Niyo awauza, “Mnanayo mikate mingahi? Iteni mkaikaule.”

Weze wamanye, niyo wamhitula, “Kuna mikate mishano hamwenga na samaki mbili.”

³⁹Yesu niyo awagamba wanamp’hina wakwe wawagambile want’hu wekale hasi mwa mani wakepange mwe vibunga. ⁴⁰Niyo wekala mwe vibunga va want’hu maganagana, aha milongo mishano shano. ⁴¹Niyo Yesu aguha idya mikate mishano ne ziya zisamaki zimbuli, niyo akaula kulanga kwe mbingu, na kumtogola Mnungu. Niyo abendula idya mikate na kuwenk’ha wanamp’hina wakwe wawapangile want’hu. Naho niyo awapangila want’hu wose ne ziya zisamaki zimbuli. ⁴²Want’hu wose niyo wadya no kwiguta. ⁴³Wanamp’hina wakwe walogotaga vibesu visigale na samaki na kumemeza nt’hangulu mlongo na mbili. ⁴⁴Wagosi du nao wawazigwe, naho na wanda magana milongo mishano.

Yesu agenda mlanga mwa mazi

⁴⁵Aaho Yesu niyo awagamba wanamp’hina wakwe wakwele mwe ngalawa wakonge kuita Betisaida, ng’ambu ye diziwa. Umwo yehe andile akawalaga want’hu wahalawe. ⁴⁶Eze ajike kuwalaga want’hu, niyo aita mwo mnima kumlombeza Mnungu. ⁴⁷Ize ibuze nekisingi, ngalawa ne inda hagati mwe diziwa, na Yesu andaga ekedu mnk’handa mwe diziwa. ⁴⁸Niyo awaona wanamp’hina wakwe viya wandile wakapayapaya mwe ngalawa kwaviya nawakahigana na heho. Hagihi na mazogolo kwila, niyo awatimila akagenda mnanga mwe mazi. Na kaunga kuwomboka, ⁴⁹mna woho weze wamuwone akagenda mwe mazi, nawakagamba ni mzimu. Niyo waguta nk’hunga ⁵⁰kwaviya wose nawogoha.

Yesu niyo awagamba, “Msekogoha! Ni miye. Keink’heni moyo!” ⁵¹Niyo akwela mwe ngalawa mdya weli, heho niyo dyaleka. Wana mp’hina wakwe niyo weheleswa ⁵²kwaviya nawanda hawamanyize imbuli idya ya kuwenk’ha nk’hande wadya want’hu wengi, mioyo yawe ne inda midala.

Yesu ahonya wanyonge mwe isi ya Genezaleti

Matayo 14:34-36

⁵³Weze wabule nt’hendelo ya kaidi ya diziwa, wabula mwe isi ya Genezaleti, niyo waika nt’hulwe. ⁵⁴Weze wasele mwe ngalawa, ahadya want’hu niyo wammanya Yesu. ⁵⁵Niyo wagulukila mwe isi yose, hohose hadya wevile Yesu andile. Wawenula mwe zisazi wose wandile wanyonge, niyo wamwigaila. ⁵⁶Kokose kudya Yesu aitile mwe zikaya hegu mwe mizi hegu mwe migunda want’hu nawawaika wanyonge mwe magwilo. Niyo wamlombeza wadose du suke yakwe. Wose wadya wadosile, nawahona.

Mahinizo ya wakale yakulagisa usavu wa mnt’hu

Matayo 15:1-9

¹Mafalisayo wamwenga na Wahinizi wa Sigilizi wamwenga walaile Yelusalemu, waduganaga kwa Yesu. ²Niyo waona wanamp’hina wakwe wamwenga wadya nk’hande na mikono “misavu,” mna hawahakile mikono vedi enga viya ikuungwa.

³Mafalisayo hamwenga na Wayahudi hawakudya nk’hande uneva hawahakile mikono yawe enga viya ikuungwa. Nawakatenda ivo kutimila mahinizo ya wakale wawe. ⁴Naho hawakudaha kudya kint’hu chochose kikulawa kwe digwilo hakinandile kusuntigwa. Iviya iviya yeyuko mahinizo mengi nawakayatimila wayahokelaga, enga viya kusunt’ha viyamp’ha, nyungu na nyiga.

⁵Niyo wadya Mafalisayo hamwenga na wahinizi wa Sigilizi wamuuza Yesu, “Nii wanamp’hina wako hawakuyatimila mahinizo ya wakale? Nii wadya nk’hande na mikono misavu?”

⁶Yesu niyo awagamba, “Isaya nakalotela vedi kwenyu nyuwe watondwe, enga viya iwandikwe.

‘Want’hu awa wanitogola mwe milomo yawe,

mna imioyo yawe ihale na miye,

⁷Naho woho wanivikila bule,

wakahiniza miko ya want’hu,

wakazitenda enga miko ya Mnungu!’

⁸“Nyuwe mwiileka miko ya Mnungu, mwatimila mahinizo ya want’hu.”

⁹Yesu niyo agendeela kuwagamba, “Mwagamba mtenda vedi mna mwalemela miko ya Mnungu vileke mtimile mahinizo yenyu. ¹⁰Musa nakasigila, ‘Wategelezeni watati zenyu na wamami zenyu.’ Naho nakasigila, ‘Mnt’hu akuunga amligite ise hegu nine yaungigwa akomigwe.’ ¹¹Mna nyuwe mwahiniziza kugamba, mnt’hu ananda na kint’hu cha kuwaambiza ise hegu nine, mna anagamba kint’hu iki ni ‘Kolibani’ nuko kugamba ni geleko dya kumwink’ha Mnungu, ¹²niyo mwagamba mnt’hu uyo, Alekelwa kumwambiza ise hegu nine. ¹³Kwa ivo mahinizo yenyu mkuhinizana yausa imbuli ya Mnungu. Naho viyuko vint’hu vituhu vingi mkuvidamanya vikuligana na ivi.”

Vint’hu vikumtenda mn’thu ende msavu

Matayo 15:10-20

¹⁴Yesu niyo aditanga idifyo dya want’hu naho kaidi no kuwagamba, “Nitegelezeni nyose, naho mkombaganye. ¹⁵Hekihali kint’hu chochose kikuse yo mwili wa mnt’hu kikumwingila niyo chamgela usavu. Mna kiya kikufosa mndani mwo mnt’hu nicho kikudaha kumgela usavu.” ¹⁶Mta kwiva, neeve!

¹⁷Yesu eze adileke fyo dya want’hu, niyo engila kwe nyumba. Wanamp’hina wakwe niyo wamgamba mliganyizo wa mbuli idya. ¹⁸Niyo awagamba, “Ivi nanywe mswesa ubala ujink’hile watuhu? Hammanyize kugamba kint’hu chochose ki kuse ya mnt’hu, kinamwingila hakikudaha kumtenda ande msavu? ¹⁹Kwaviya hakikumwingila mwo moyo mna mwe inda, niyo chafosa mwo mwili.” Mwo kulonga ivo, Yesu kalagisa kugamba nk’hande zose ziwagilwa kudigwa.

²⁰Niyo agendeela kulonga, “Kint’hu kikufosa mndani mo mnt’hu niicho kikumgela usavu. ²¹Kwaviya mwo moyo wo mnt’hu numwo mkulawa fanyanyi ziihile, uhabwasi na kukoma, ²²uhabwasi na ugubaguba na wiihi na udant’hii na finju na kulonga viihile na kukeduvya na ubwalasi. ²³Vint’hu ivi nivo vikulawa mndani mwo mnt’hu na kumtenda ende msavu.”

Mhuwi wa mvele

²⁴Yesu niyo afosa na kwita mwe isi i mgihi no mzi wa Tilo. Engilaga mwe nyumba, naho haungile mnt’hu yeyose kumanya kugamba andaga ahadya. Mnaalo havidahike kukefisa. ²⁵Mvele yumwenga andile na mwana kike mta mp’hepo evaga mbuli za Yesu. Ahadya niyo amwitila na kumgweela mwe viga vakwe. ²⁶Mvele yudya andaga Mgiliki, elekwe mwo mzi wa Silofoinike mwe isi ya Siliya. Niyo amwiila Yesu amlave mwanawe zimp’hepo. ²⁷Yesu niyo amgamba, “Hake goja wana wande kwiguta. Hiyo vedi kuguha nk’hande ya wana na kuyaduila makuli.”

²⁸Yudya mvele niyo amhitula, “Heiye Zumbe, mna hata makuli nayo yadaha kulogota visigazwe na wana hasi ye meza.”

²⁹Yesu niyo amgamba, “Kwa ulosi uwo, keuiye kaya. Uko naukabwile zimp’hepo zimlawa kale mwanawo.”

³⁰Niyo yudya mvele auya kaya. Eze abule, ambwiila yudya mwana kagona mo lusazi, na diya mp’hepo dimlawa kale.

Yesu amhonya heekwiva na kimumu

³¹Yesu niyo ahalawa mwe mihaka ya Tilo, akombokela hagati ya Sidoni, akaita kwe diziwa Galilaya na kubula mwe isi ikwitangwa Mizi Mlongo. ³²Niyo wamwigaila mnt’hu heekwiva naho mta kigugumo. Niyo wamwiila Yesu amwikile mikono. ³³Yesu niyo amguha no kuita nae kunk’handa hekwiina want’hu. Niyo agela madole mwe magutwi ya yudya mnt’hu. Naho atwa mate na kumdosa mwo lulimi. ³⁴Yesu niyo enula meso kulanga, atoa nkwilo, niyo amgamba yudya mnt’hu, “Efata!” Nuko kugamba, “Lohoka!”

³⁵Ahadya magutwi ya mnt’hu yudya niyo yakomoka no lulimi lwake nalwo lwalegela. Niyo akonga kulonga vedi vitendese. ³⁶Niyo Yesu awafingiza wasekumgambila mnt’hu yeyose mbuli izo. Mna kila ivo naakawafingiza, woho nivo nawakatendesa kubilikiza kose mbuli izo. ³⁷Wadya wose wevile naweheleswa. Wakagamba, “Katenda kila kint’hu vedi! Kawatenda wata magutwi hayeekwiva weve, ne vimumu walonge!”

Yesu awenk’ha nk’hande want’hu wabwiile magana milongo mine

Matayo 15:32-39

¹Mwe mazuwa yadya, fyo tuhu dya want’hu dyadugana naho hamwenga. Wadya want’hu weze waswese cho ukudya, Yesu niyo awetanga wanamp’hina wakwe, awagamba, ²“Nawonela mbazi wano want’hu, na wanda na miye mazuwa yose aya matatu, naho ivi haluse waswesa kint’hu cho ukudya. ³Uneva nnawagamba wauye kaya haheina kuwek’ha nk’hande, wadaha wakagwa mteho mwe sila, kwaviya watuhu weza kulawa hale.”

⁴Wanamp’hina wakwe niyo wamuuza, “Haluse ni kuhi aha he nyika kikudaha kupata nk’hande ya kuwenk’ha want’hu woseni awa?”

⁵Yesu niyo awauza, “Togoleni, mnanayo mikate mingahi?”

Niyo wamhitula, “Mfungate.”

⁶Yesu niyo awagamba want’hu wekale hasi. Niyo aiguha idya mikate mfungate na kuivikila. Abendula bendula, awenk’ha wanamp’hina wakwe na kuwasigila wawapangile want’hu. Woho nao niyo wadamanya enga viya wasigilwe. ⁷Naho nawanda na wasamaki wageke. Yesu niyo awavikila na kuwenk’ha wanamp’hina wakwe wawapangile want’hu. ⁸Want’hu wose wadyaga na kwiguta. Niyo wanamp’hina wakwe wakasinya masigazi ye vibesu ve nk’hande vikumema nt’hangulu mfungate. ⁹Hadya nahanda na want’hu wajink’hile magana milongo mine. Yesu niyo awalaga, ¹⁰niyo yehe hamwenga na wanamp’hina wakwe wakwela mwe ngalawa na kwita mwe mzi wa Dalumanuta.

Mafalisayo waunga vilagiso

Matayo 12:38-42; 16:1-4

¹¹Mafalisayo wamwenga niyo wamwizila Yesu, wakonga kuhigana naye. Nawakaunga wamtegele, ivo niyo wamgamba adamanye kilagiso cha kihungi kulawa kwe mbingu. ¹²Mna Yesu niyo alugumila mwo moyo wakwe, niyo agamba, “Nii want’hu we cheleko iki waunga vilagiso va vihungi? Namigambilani ikindedi, hekihali kilagiso chochose wakunga wenk’higwe.”

¹³Yesu niyo awasa na kwingila mwe ngalawa, akonga kuita ng’ambu ye diziwa.

Hamila ye Mafalisayo na ya Helode

Matayo 16:5-12

¹⁴Wana mp’hina wakwe wajalaga kuguha mikate ya kuwakint’ha, nawanda na mkate umwenga du mwe ngalawa. ¹⁵Yesu niyo awafunda kugamba, “Hangi nyuwe wenye, indeni na wengele ne ihamila ya Mafalisayo na ya Helode!”

¹⁶Niyo wakonga kuuzana, “Kalonga ivi kwaviya hakina mikate.”

¹⁷Yesu nakamanya viya nawakalonga, niyo awauza, “Nii mwauzana imbuli yo kuswesa mikate? Nyuwe mkei kumanya hegu kukombaganya? Imioyo yenyu ikei midala? ¹⁸Mnanayo meso mna hamkuona? Mnanayo magutwi mna hamkutegeleza? Hamkukumbukila? ¹⁹Viya nabendulaga idya mikate mishano na kuwenk’ha want’hu magana milongo mishano wadye? Vino nomlogota nt’hangulu nyingahi zimemile awabesu wasigale?”

Niyo wamhitula, “Nakilogota nt’hangulu mfungate na mbili.”

²⁰Niyo Yesu awauza, “Na hadya nabendulaga idya mikate mfungate na kuwenk’ha want’hu magana milongo mine wadye, nomkisanya nt’hangulu nyingahi zimemile masigazi?”

Niyo wamhitula, “Nekisinya nt’hangulu mfungate.”

²¹Niyo awauza, “Mkei kukombaganya?”

Yesu amhonya mnt’hu mant’hunt’hu uko Betisaida

²²Niyo wabula ko mzi ukwitangwa Betisaida, niyo want’hu wamwigaila Yesu mnt’hu andile nt’hunt’hu. Wakamwiila amdose. ²³Yesu niyo amguha yudya nt’hunt’hu, aita naye kuse yo mzi. Niyo amtweela mate mwa meso, amwiikila mikono na kumuuza, “Wadaha kuwona kint’hu chochose?”

²⁴Yudya mnt’hu niyo akaula na kugamba, “Heiye! Naona want’hu wakugenda, wekale enga miti.”

²⁵Yesu niyo aika mikono yakwe naho mwa meso ya yudya mnt’hu. Nt’hambo ino, meso yakwe niyo yagubuka, anda aona kila kint’hu vedi vitendese. ²⁶Yesu niyo amgamba auye kaya, mna kamfingiza asekombokela kwo mzi udya.

Petulo kamzumila Yesu kunda ni Kilisito, Mkombozi

Matayo 16:13-20; Luka 9:18-21

²⁷Yesu hamwenga na wanamp’hina wakwe niyo wafosa no kuita mwe zikaya zi hagihi na Kaisalia Filipi. Viya wandile mwe sila, niyo Yesu awauza, “Nigambileni, want’hu wanitanga ni miye ani?”

²⁸Niyo wamhitula, “Wamwenga wagamba ni Yohana Mbatizi, watuhu ni Eliya, naho kuna watuhu wakugamba ni yumwenga wa walotezi.”

²⁹Niyo awauza woho, “Togoleni, nyuwe mwanitanga ni miye ani?”

Petulo niyo amhitula, “Weye niwe Kilisito Myokozi.”

³⁰Yesu niyo awafunda wasekumgambila mnt’hu yeyose mbuli idya.

Yesu alonga mbuli ye masulumizo ne file yakwe

Matayo 16:21-28; Luka 9:22-27

³¹Niyo Yesu akonga kuwahiniza wanamp’hina wakwe. “Mwana wa Mnt’hu aungigwa kusulumizwa vidala hamwenga na kulemelwa na wadala vilongozi na wakulu wa walava nt’hambiko hamwenga na wahinizi we Miko. Naho naakomigwe, mna mwa mazuwa matatu yakwiza naauyuke.” ³²Yesu nakayalonga aya haheiha kuyafisa kwa woho. Petulo niyo amguha hank’handa, akonga kumtivila. ³³Mna Yesu niyo awahitukila nakuwakaula wanamp’hina wakwe, niyo amfank’hila Petulo, “Halawe aha Mwavu! Hwikufanyanya mbuli za Mnungu, mna wafanyanya mbuli za kimnt’hu.”

³⁴Niyo etanga fyo dya want’hu hamwenga na wanamp’hina wakwe no kuwagamba, “Uneva mnt’hu yeyose aunga kunitimila, akelemele mwenye, aguhe umsalaba chakwe atimile. ³⁵Mnt’hu akuunga aukombole ugima wakwe, nawazaganye, mna mnt’hu akuunga auzaganye ugima wakwe kwa ajili ya Miye na kwa ajili ya Mbuli Yedi ya Mnungu, naayokolwe. ³⁶Ivi mnt’hu naapatise mbwai anapata isi yose mna anawazaganye ugima wakwe? ³⁷Hakihali k’hint’hu chochose akudaha kulava, avuzilwe naho ugima wakwe. ³⁸Mnt’hu akunionela soni miye hamwenga na mahinizo yangu mwe cheleko iki cho wavu hekimmanyize Mnungu, Mwana wa Mnt’hu namuwonele soni akeza kwiza mwo uwedi utendese wa Ise hamwenga na watumigwa wa kwe mbingu wakukile.”

¹Niyo agendeela kuwagamba, “Kindedi nawagambilani kindedi, weaho want’hu wamwenga aha hawabanike mpaka hadya nawauone Useuta wa Mnungu ukeza kwa udahi.”

Yesu ahitukila Umwili

Matayo 17:1-13; Luka 9:28-36

²Yeze yomboke mazuwa mtandatu, Yesu niyo awaguha Petulo na Yakobo hamwenga na Yohana no kukwela nawo ko mnima wekedu. Uko Yesu niyo ahituka umwili wa Yesu niyo wahitukila mwa meso yawe. ³Suke zakwe niyo zamwekamweka, ukumweka kwakwe hahali mnt’hu yeyose mwe isi akudaha kunyukula zimweke enga ivo. ⁴Niyo wadya wanamp’hina wakwe watatu wawaona Eliya hamwenga na Musa wakasimuila na Yesu. ⁵Petulo niyo amgamba Yesu, “Mhinizi, ni vedi vitendese suwe kinde aha. Nekizenge waheha watatu, kamwenga kako na katuhu kakwe Eliya na kakwe katatu kakwe Musa.” ⁶Petulo na weyawe nawogohesa vilekile aswese dyokulonga.

⁷Naho niyo halaila vunde dyawagubika. Mwe divunde diya izwi niyo dyevika, dikagamba, “Uyu niye Mwanangu himuungise, mtegelezeni yehe!” ⁸Ahadya weze wabagaze, hawaone mnt’hu mtuhu mna Yesu ekedu hamwenga na woho.

⁹Viya wandile wakasela kulawa ko mnima, Yesu niyo awagamba, “Msekumgambila mnt’hu yeyose mbuli ziya muwone mpaka Mwana wa Mnt’hu eze auyuke kulawa mwe file.”

¹⁰Niyo wazumila kiya awagambile, mna wakonga kuhitulana woho kwa woho wakagamba, “Kuuyuka kulawa mwe file niyo mbwai?” ¹¹Niyo wamuuza Yesu, “Nii wahinizi wa miko wagamba Eliya aungigwa ande kwiiza?”

¹²Yehe niyo awahitula, “Ni kindedi Eliya naande kwiza vileke aikile lumwe vint’hu vose. Hamwenga na ayo, nii Mawandiko Yakukile yagamba Mwana wa Mnt’hu naasulumizwe na kulemelwa? ¹³Mna nawagambilani, Eliya nakeza kale niyo want’hu wamtendela viya waungile, enga viya awandikilwe mwo Mawandiko.”

Yesu amhonya ndugu ywetu mta mp’hepo

Matayo 17:14-21; Luka 9:37-43

¹⁴Weze wahangane na wadya wanamp’hina watuhu, waonaga fyo kulu dya want’hu diwazunguluke, na wamwenga wa wahinizi wa miko wakahituilana nawo milosi. ¹⁵Want’hu wose weze wamuwone Yesu, niyo weheleswa, niyo wamgulukila kumlamsa. ¹⁶Yesu niyo awauza wanamp’hina wakwe, “Mwahituilana milosi yani na woho?”

¹⁷Mnt’hu yumwenga mwe difyo diya niyo amhitula Yesu, “Mhinizi, nehikwigaila mwanangu kwaviya ana mp’hepo ikumtenda ande kimumu. ¹⁸Naho mp’hepo iyo inamwingila, humgwesa hasi, na kulawa fulo mo mnomo, meno nayo yagwegwejula naho anda katoga. Nehilonga na wanamp’hina wako uleke wailave imp’hepo iyo, mna niyo wadunduga.”

¹⁹Yesu niyo awahitula, “Nyuwe cheleko mzungu mhuwi! Nenikale na nyuwe mpaka ini? Neniguhilane na nyuwe mpaka ini? Nileteleni uyo ndugu ywetu!” ²⁰Niyo wamwigala ndugu ywetu yudya kwa Yesu.

Ahadya imp’hepo idya ize imuwone Yesu, niyo yamgela kifutu yudya ndugu ywetu, yamkinya hasi, naye kakonga kusamp’ha na kulawa fulo. ²¹Yesu niyo amuuza ise. “Kanda ivi kukongela ini?”

Ise niyo amhitula, “Kukongela udodo wakwe.” ²²“Nk’hanana nyingi mp’hepo iyo yagezaga kumkoma ikamduula mwo moto na mwa mazi. Kionele mbazi, uchambize uneva ukadaha!”

²³Yesu niyo agamba, “Nii wagamba, uneva ukadaha! Mbuli yoyose yadahika kwa yudya mta mhuwi.”

²⁴Ahadya ise dya yudya ndugu ywetu niyo alonga kwa izwi kulu, “Nna mhuwi, mna haukukit’ha. Nambize ninde na mhuwi ukint’hile!”

²⁵Yesu eze aone difyo dya want’hu dyawasogeela, niyo aitivila idya imp’hepo, “Weye mp’hepo yo umumu no unt’hunt’hu, nakugamba, mlawe mbwanga uyu, naho usekumuuiya naho!”

²⁶Mp’hepo idya iihile niyo yaila na kumgwisisa kifutu yudya ndugu ywetu na kumlawa. Yudya mbwanga niyo anda enga abanike, want’hu niyo wagamba, “Kabanika!” ²⁷Mna Yesu niyo amtoza mkono yudya ndugu ywetu, niyo amwambiza ukwinuka, naye niyo akimaala.

²⁸Yesu eze engile kwe nyumba, wanamp’hina wakwe wamuuzaga kwa kinyele, “Kwajili yani suwe kidunduga kuilava imp’hepo idya iihile?”

²⁹Yesu niyo awahitula, “Hahana sila nt’huhu ikudaha kuilava mp’hepo enga iyo, mna kwa kulombeza Mnungu du.”

Yesu alonga naho imbuli ya file yakwe

Matayo 17:22-23; Luka 9:43-45

³⁰Yesu na wanamp’hina wakwe wahalawaga hadya, niyo waita wakombokela mwo mzi we Galilaya. Yesu haungile mnt’hu yeyose amanye hadya endaga, ³¹kwaviya andaga akawahiniza wanamp’hina wakwe. Niyo awagamba, “Mwana ywa Mnt’hu naaik’hizwe mwa want’hu wakuunga wamkome. Mna mwe dizuwa dya katatu naande kauyuka.”

³²Wanamp’hina wakwe hawayakombaganye mahinizo yadya, mna nawakogoha kumuuza.

Mkulu ni ani?

Matayo 18:1-5; Luka 9:46-48

³³Niyo wabula Kapelinaumu. Umwo wandaga mwe nyumba, Yesu awauzaga wanamp’hina wakwe, “Nomkaagaze mwe sila?”

³⁴Niyo wanyamala kwaviya mwe sila nawakauzana milosi kugamba ni ani mkulu mgati mwawe.

³⁵Yesu niyo ekala hasi no kuwetanga wanamp’hina wakwe mlongo na waidi, niyo awagamba, “Mnt’hu akuunga kunda ywa nk’hongo yaungwa aketende mwenye kunda wakuzigiila mwa wose, naho ande mndima ywa wose.” ³⁶Niyo amguha mwana mdodo no kumkimalisa hameso yawe, niyo amkumbatila na kuwagamba, ³⁷“Mnt’hu yeyose naamhokele mwana enga uyu kwe dizina dyangu anihokela miye. Naho mnt’hu ananihokela miye, hakunihokela miye du, amhokela hata yudya anisigiile miye.”

Mnt’hu akukizumila e hamwenga na suwe

Luka 9:49-50

³⁸Yohana niyo amgamba Yesu, “Mhinizi, nekimuwona mnt’hu akulava mp’hepo kwa dizina dyako. Niyo chamfingiza kwaviya hiyo miyetu.”

³⁹Yesu niyo awagamba, “Msekumfingiza,” kwaviya hahana mnt’hu akudaha kudamanya vihungi kwa zina dyangu, naho akajika anilongele mbuli ziihie. ⁴⁰Kwaviya mnt’hu yeyose heekukihiga suwe, uyo ni miyetu. ⁴¹Nawagambilani kindedi, mnt’hu yeyose akuunga awenk’he nyuwe mazi yo kunywa kwaviya nyuwe mwi want’hu wa Kilisito, naahokele nt’hunyo.

Magezo yakumtenda mnt’hu adamanye wavu

Matayo 18:6-9; Luka 17:1-2

⁴²“Naho mnt’hu yeyose akuunga amtende yumwenga mwa awa wadodo kuhuwila atende wavu, nevinde vedi kwa mnt’hu uyo akakigwe iwe kulu mwe singo yakwe, no kuduulwa mwe bahali. ⁴³Uneva mkono wako wakutenda udamanye wavu ukant’he. Ni vedi wingile ko ugima wa ulo na ulo na kagunk’ho, kujink’ha kwingila kwo moto houkuzima wa ulo na ulo na mikono miidi. ⁴⁴Mafuza ya ukwo hayakubanika, naho moto wakwe haukuzima. ⁴⁵Uneva kiga chako kinakutenda udamanye wavu kikant’he. Ni vedi wingile kwo ugima wa ulo na ulo na kiga kimwenga, kujink’ha kunda ne viga vose viidi niyo waduulwa kwo moto houkuzima wa ulo na ulo. ⁴⁶‘Madudu ya ukwo yakuwadya hayakubanika, no moto wa ukwo ukuwoka haukuzima’ ⁴⁷iviya iviya ziso dyako dinakutenda udamanye wavu, ding’ole. Neinde vedi wingile ko Useuta wa Mnungu na ziso dimwenga, kujink’ha kunda na meso maidi niyo waduulwa kwo moto houkuzima wa ulo na ulo. ⁴⁸‘Madudu ya uko yakuwadya hayakubanika, naho moto wa uko haukuzima.’

⁴⁹“Kwaviya kila yumwenga naagelwe munyu kwa moto.

⁵⁰“Munyu ni wedi, mna munyu unabanika no utendigwe vivihi unde munyu wedi?

“Indeni na munyu wa uhamwenga mgati mwenyu, naho mwikale kwa utondowazi kila yumwenga na miyawe.”

Yesu ahiniza mbuli ya kulombana na kwasana

Matayo 19:1-12; Luka 16:18

¹Yesu ahalawaga ahadya niyo aita Uyahudi akombokela Yolodani. Fyo dya want’hu dyamwiziilaga, niyo yehe awahiniza enga viya azoele.

²Mafalisayo watuhu wamwizilaga, niyo wamuuza kwa kumgeza wakamgamba, “Ni vedi mgosi kumwasa mkaziwe?”

³Yesu niyo awahitula kwa kuwauza, “Musa awasigiilagai?”

⁴Woho niyo wamhitula, “Musa nakazumila mgosi amwink’he talaka na kumwasa mkaziwe.”

⁵Yesu niyo awagamba, “Musa awawandikilagani miko iyo, kwaviya mioyo yenyu ni midala mwo kuhinizwa. ⁶Viligane na ivo viwandikwe mwa Mawandiko, ‘Kukongela nk’hongo mwe kuumbigwa isi, Mnungu nakamuumba mgosi na mvele.’ ⁷‘Kwa ivo, mgosi naamwase ise na nine, niyo alungana hamwenga na mkaziwe, ⁸naho awaidi awa nawande mwili umwenga.’ Ivo hawande waidi naho, mna mnt’hu yumwenga. ⁹Kwa ivo kilunganywe ni Mnungu, mnt’hu yeyose ase kukipanga.”

¹⁰Umwo wandaga kwe nyumba, wanamp’hina wakwe niyo wamuuza Yesu idya imbuli. ¹¹Yesu niyo awagamba, “Mnt’hu yeyose anamwasa mkaziwe niyo alomba mvele mtuhu, naande mhabwasi. ¹²Mvele naye anamwasa mgosiwe niyo alombigwa ni mgosi mtuhu, yehe naye naande mhabwasi.”

Yesu awavikila wana wadodo

Matayo 19:13-15; Luka 18:15-17

¹³Niyo want’hu wamletela Yesu wana wadodo vileke awageleke mikono. Mna wanamp’hina wakwe niyo wawativila wadya want’hu. ¹⁴Yesu eze aone, niyo aihiwa no kuwagamba wanamp’hina wakwe, “Walekeni wana wadodo weze kwangu, msekuwafingiza, kwaviya Useuta wa Mnungu umwe want’hu enga awa wana wadodo. ¹⁵Nawagambila kindedi, mnt’hu yeyose hana uzumile Useuta wa Mnungu enga mwana mdodo, heengile mbwitu.” ¹⁶Niyo awakumbatila no kuwagelekela mikono na kuwavikila.

Mnt’hu mgoli

Matayo 19:16-30; Luka 18:18-30

¹⁷Umwo Yesu andaga akakonga naho int’hambo yakwe, mnt’hu yumwenga niyo amgulukila, niyo amfikila madi na kumuuza, “Mhinizi wedi, nitende vivihi vileke ninde mkipe ywo ugima wa ulo na ulo?”

¹⁸Yesu niyo amuuza, “Nii wanitanga ywedi? Hahali mnt’hu ywedi mna Mnungu ekedu. ¹⁹Miko kuimanya, ‘Usekukoma, usekunda mhabwasi, usekubawa, usekunda mdant’hi naho weive welesi wako.’ ”

²⁰Yudya mnt’hu niyo amgamba, “Mhinizi, hizitoza sigilizi izo kukongela udodo wangu.”

²¹Yesu kwa kumuungisa, niyo amkaula na kugamba, “Kuhungukilwa kint’hu kimwenga. Ita ukatage vint’hu vose unanavo, uwenk’he matundu wakiwa, nawe no unde na kindolo kwe mbingu kwa Mnungu. Ukajika wize unibase.” ²²Yudya mnt’hu eze eve ivo, niyo aihiwa, niyo ahalawa kwa usungu kwaviya andaga mgoli.

²³Yesu niyo abagaza na kuwagamba wanamp’hina wakwe, “Nevindilise vidala kwa want’hu wagoli kwingila ko Useuta wa Mnungu!”

²⁴Wanamp’hina wakwe niyo wehelwa kwa mbuli ziya alongile Yesu. Mna Yesu niyo agendeela kulonga, “Wanangu, ni vidala kwingila mwo useuta wa Mnungu! ²⁵Nainde vidala kwa mgoli kwingila mwo Useuta wa Mnungu kujink’ha ngamiya kombokela mwe nt’hundu ye singano.”

²⁶Woho niyo weheleseswa, wakauzana, “Haluse ni ani akuunga ayokolwe?”

²⁷Yesu niyo awakaula na kuwagamba, “Kwa want’hu haikudahika, mna kwa Mnungu hiyo ivo, naho kwa Mnungu mbuli zose zadahika.”

²⁸Petulo niyo amgamba, “Kaula, suwe kileka kila kint’hu kikutongele weye!”

²⁹Yesu niyo awagamba, “Heiye, namigambilani ikindedi, mnt’hu yeyose asile kaya na wanduguze we kigosi na walumbuze na nine na ise na wanawe na migunda kwa ajili ya miye hamwenga na Mbuli Yedi, ³⁰naahokele vitendese mwe mazuwa aya, naho nahokele malavo gana, zinyumba na wandugu we kigosi na walumbu na wa mami na wana na migunda, hamwenga na masulumizo. Na mwe isi ikwiza naahokele ugima wa ulo na ulo. ³¹Mna want’hu wengi wakutogolwa na wande wa kubelwa na wadya wa kubelwa na wande wakutogolwa.”

Yesu asimwila file yakwe malavo ya katatu

Matayo 20:17-19; Luka 18:31-34

³²Yesu hamwenga na wanamp’hina wakwe nawanda mwe sila wakakwela kuita Yelusalemu. Yesu nakawalongoela wanamp’hina, niyo wanamp’hina wehelwa, na want’hu nawakamtimila wenda wogoha. Yesu awaguha wadya wanamp’hina mlongo na waidi kunk’handa na kukonga kuwagambila mbuli zikuunga zimlaile. ³³Niyo awagamba, “Tegelezeni, chakwela kuita Yelusalemu. Uko Mwana wa Mnt’hu naalavigwe kwa Wakulu wa walava nt’hambiko hamwenga na wahinizi we miko. Woho nawamsengele kubanika na kumlava kwa want’hu hiyo Wayahudi. ³⁴Woho nawambele hamwenga na kumtweela mate, nawamtoe ngoda na kumkoma. Mna yanomboka mazuwa matatu, naauyuke.”

Lombezo dya Yakobo na Yohana

Matayo 20:20-28

³⁵Yakobo hamwenga na Yohana, wana wakwe Zebedayo niyo wambasa na kumgamba, “Mhinizi, kuna kint’hu kikuunga ukidamanyile.”

³⁶Yesu niyo awauza, “Kint’hu chani icho?”

³⁷Niyo wamhitula, “Unekala mwe difumbi dyako dye kiseuta na mwo uwedi wako utendese, chaunga ukitende suwe kikanye na weye, yumwenga kulume kwako na mtuhu kumoso kwako.”

³⁸Yesu niyo awagamba, “Hammanyize icho mkulombeza. Haluse mwadaha kunyweela mwe kikombe che masulumizo hunga ninywele miye? Hegu kubatizwa viya huunga nibatizigwe miye?”

³⁹Woho niyo wahitula, “Chadaha.”

Yesu niyo awagamba, “Kikombe huunga nikinywele nomnywele kindedi, naho mwadaha kubatizwa enga viya nibatizwe miye. ⁴⁰Mna hikudaha kusagula yudya akuunga ekale kulume kwangu hegu kumoso kwangu. Ni Mnungu akuunga awek’he ukalo uwo wadya awasagule.”

⁴¹Niyo wadya wanamp’hina watuhu mlongo weze weve kiya Yakobo na Yohana walombeze, niyo wawafila maya. ⁴²Yesu niyo awetanga wose na kuwagamba, “Wadya wakugambigwa vilongozi wakulu wa want’hu hiyo wayahudi wawalongoza want’hu kwa ludole, naho wana udahi mkulu kwa want’hu. ⁴³Mna kwa nyuwe hiyo ivo. Mnt’hu yeyose akuunga kunda mkulu kwenyu aungigwa ende mndima wenyu, ⁴⁴naho mnt’hu yeyose mgati mwenyu akuunga ende wa nk’hongo yaungigwa ende mtumwa wa wose. ⁴⁵Kwaviya Mwana wa Mnt’hu hezile kudamanyilwa ndima, mna keza kunda wandima wa want’hu, na kulava ugima wakwe vileke awakombole want’hu wengi.”

Yesu amhonya Batimayo nt’hunt’hu

Matayo 20:29-34; Luka 18:35-43

⁴⁶Niyo wabula Yeliko. Yesu na wanamp’hina wakwe hamwenga na fyo kulu dya want’hu weze wende wahalawa, nt’hunt’hu yumwenga endile aketangwa Batimayo mwana wakwe Timayo nakekala hank’handa he sila akalombeza want’hu. ⁴⁷Eze eve ni Yesu wa Nazaleti andile akomboka, niyo akonga kubongeela, “Yesu! Mwana wa Daudi! Niyonele mbazi!”

⁴⁸Want’hu wengi niyo wamtivila vileke anyamale. Mna yehe niyo agendeela kubongeelesa, “Mwana wa Daudi, nionele mbazi!”

⁴⁹Yesu akimalaga niyo agamba, “Mwitangeni.”

Wamwitanga yudya mnt’hu niyo wamgamba, “Keink’he moyo. Inuka, akwitanga.”

⁵⁰Yehe naye aduulaga suke yakwe, niyo apilika na kuita kwa Yesu.

⁵¹Yesu niyo amuuza, “Waunga hudamanyilei”

Yudya t’hut’hu niyo amhitula, “Naunga nione vituhu.”

⁵²Yesu niyo amgamba, “Keitile, mhuwi wako ukuhonya.”

Meso yakwe yagubukaga ahadya, naho aonaga kaidi, niyo amtimila Yesu mwe sila.

Yesu engila Yelusalemu kwa kinyemi

Matayo 21:1-11; Luka 19:28-40; Yohana 12:12-19

¹Weze wande hagihi na Yelusalemu, kwe mizi ya Betifage hamwenga na Besania, wabulaga mwo mnima we Mizeituni. Niyo Yesu awatuma wanamp’hina wakwe waidi wawalongoele. ²Niyo awagamba, “Iteni mwe kaya ikulongole yenyu. Mnabula, nambwile mwana mp’hunda ageligwe luzigi, naho akei kwinula mnt’hu. Mfunguleni niyo mwaniletela. ³Uneva mnt’hu anawauzani, ‘Nii mwadamanya ivo?’ Mgambeni, ‘Zumbe amuunga, nenisunguze kumvuza.’ ”

⁴Waitaga niyo wambwila mwana mp’hunda kakakigwa hank’handa he sila ho lwivi lwe nyumba. Weze wakonge kumfungula, ⁵want’hu wandile haguhi niyo wawauza, “Nii mwamfungula uyo mwana mp’hunda?”

⁶Wanamp’hina wadya niyo wawahitula enga viya wasigilwe ni Yesu. Wadya want’hu niyo wawaleka waite naye. ⁷Niyo wamwigaila Yesu yudya mwana punda, niyo watandika zisuke zawe mnanga mwa yudya mwana mp’hunda, Yesu niyo ekala mnanga mwake. ⁸Want’hu wengi niyo watandika zisuke zawe mwe sila, watuhu nawo niyo wanjaza matambi ye miti wayakat’hile mwe migunda wakamsingila. ⁹Want’hu wadya walongole na wadya wakutimila kunyuma niyo wabongela wakagamba, “Zumbe atogolwe! Kavikilwa yudya akwiza kwa dizina dya Zumbe! ¹⁰Uvikilwa useuta ukwiza wa tati yetu Daudi, atogolwe Mnungu ekwe mbingu!”

¹¹Yesu niyo engila mo mzi we Yelusalemu, aita kwe Nyumba nk’hulu ya Mnungu niyo akaula kila kint’hu. Mna kwaviya yandaga mwalagulo, aitaga hamwenga na wanap’hina wakwe mlongo na waidi ko mzi wa Besania.

Yesu auligita mtini

Matayo 21:18-19

¹²Zuwa dya kaidi weze wande walawa Besania, Yesu andaga na sala. ¹³Aonaga kwa hale mtini umemile mani. Niyo aubasaga vileke akakaule uneva naapate tini. Eze abule, abwiila mani ayo du kwaviya yandaga hiyo msimo wakwe wo kweleka. ¹⁴Yesu niyo augamba mtini, “Kukongela dielo na ulo na ulo hahali mnt’hu naadye matunda kulawa kwako nahi.”

Wanamp’hina wakwe niyo wamwiva viya alongaga.

Yesu engila mwe Nyumba nk’hulu ya Mnungu

¹⁵Aho weze wabule Yelusalemu, Yesu niyo engila mwe Nyumba ink’hulu ya Mnungu niyo akonga kuwagulusa want’hu wandile wakachuuza hamwenga na kugula vint’hu. Niyo akindula zimeza za wadya wandile wakasakanya matundu, hamwenga na mafumbi ya wadya wandile wakachuuza suwa. ¹⁶Naho hamlekele mnt’hu yeyose kufosa na kint’hu chochose mwe nk’hili ye nyumba nk’hulu ya Mnungu. ¹⁷Niyo awahiniza kugamba, “Iwandikwa mwa Mawandiko Yakukile, ‘Nyumba yangu neitangwe nyumba ya kuvikila kwa want’hu wose.’ Mna nyuwe mwiihitula kunda mp’hanga ya wabavi.”

¹⁸Wakulu wa walava nt’hambiko hamwenga na wahinizi we Miko wevaga zimbuli izi niyo wakonga kuzungula sila vileke wamkome Yesu. Mna niyo wogoha kwaviya fyo dya want’hu nawakehelwa mwa yadya andile akahiniza.

¹⁹Ize inde mwalagulo, Yesu hamwenga na wanamp’hina wakwe niyo wahalawa ho mzi udya.

Hinizo dyo mtini uligitwe ni Yesu

²⁰Mtondotondo Zuwa dya kaidi tondotondo, umwo wandile wakomboka, wauwonaga udya mtini uligitwe ni Yesu unyala kukongela kwa maizi. ²¹Petulo niyo akumbukila yadya yalaile, niyo amgamba Yesu, “Mhinizi, hake kaula! Udya mtini uuligite unyala!”

²²Yesu niyo awahitula, “Mhuwileni Mnungu. ²³Nawagambilani ikindedi, mnt’hu yeyose anaugamba mnima uno, genda kakeduule mwe bahali, handile na kiyangayanga mwo moyo wakwe, mna anahuwila kugamba mbuli zose akuzilonga zadahika, naadamanyilwe ayo. ²⁴Kwa ivo namigambilani, mnanda mwo kuvika na kulombeza kint’hu chochose, mhuwile kugamba mhokela, nanywe nomwikwe kiya mkulombeza. ²⁵Nanywe mnanda mkavika, wausileni want’hu wavu wawe vileke Tati yenyu ekwe mbingu naye amiusileni uwavu wenyu. ²⁶Mna uneva nyuwe hamkuwausila uwavu watuhu, Tati yenyu ekwe mbingu naye haamiusileni uwavu wenyu.”

Udahi wa Yesu

²⁷Niyo wabula naho Yelusalemu, Yesu umwo eze ande mwe Nyumba nk’hulu ya Mnungu, Wakulu wa walava nt’hambiko na wahinizi wa Sigilizi hamwenga na wadala vilongozi wamwiitilaga ²⁸niyo wamuuza, “Weye wadamanya zimbuli izi kwa udahi wa ani? Naho ni ani akwink’hile udahi wa kudamanya aya?”

²⁹Mna Yesu niyo awahitula, “Name neniwauzeni mbuli imwenga, umwo mnanihitula, neniwagambileni nadamanya aya kwa udahi wa ani. ³⁰Nigambileni, ubatizo wa Yohana walawaga kwa ani? Walawaga kwa Mnungu eli kwe mbingu hegu kwa want’hu?”

³¹Niyo wakonga kukeuza woho wenye, “Nekigeeze? Kinamhitula, ‘Walawaga kwa Mnungu eli kwe mbingu,’ naakiuze, ‘Nii hamwamhuwile?’ ³²Naho hakikudaha kugamba, ‘Walawaga kwa want’hu.’ ” Nawakawogoha want’hu kwaviya want’hu wose nawamanya kugamba Yohana andaga mlotezi we kindedi. ³³Ivo niyo wamhitula, “Hakimanyize.”

Yesu naye niyo awagamba, “Miye name hikumigambilani kugamba nadamanya mbuli izi kwa udahi wa ani.”

Mliganyizo wa wandima mwe migunda ye mizabibu

Matayo 21:33-46; Luka 20:9-19

¹Niyo akonga kulonga nawo kwa miliganyizo. “Handaga na mnt’hu yumwenga ahandile zabibu mwe mgunda wakwe. Niyo azungulusila nk’hindilo, asimba bome dya kukamuila zizabibu, hamwenga na kuzenga kinala. Eze ajike, niyo aika wandima mwenye, niyo aita nt’hambo.²Lupisi wize lubule wa kwaha zizabibu, niyo amsigila mtumwa kwa wadya wandima vileke wamwink’he hant’hu hakwe mwa kiya kipatikane. ³Wadya wandima niyo wamgwila, wamtoa, na kumgamba auye haheiina kumwiink’ha kint’hu chochose. ⁴Mta mgunda niyo amsigila mtumwa mtuhu. Yudya naye niyo wamgela nkwenge za mwo mtwi hamwenga na kumdamanyizila soni. ⁵Niyo amsigila mtuhu, uyo niyo wamkoma. Naho niyo awasigila watumwa watuhu wengi, mna wadya wandima niyo wawatoa watuhu hamwenga na kuwakoma watuhu. ⁶Asigale wo kumsigila andaga mwanawe we kilume amuungise. Niyo amsigila kwa wadya wandima kwaviya nakagamba, ‘Uyu nawamwive kwaviya ni mwanangu!’ ⁷Mna wadya wandima niyo wagambilana, ‘Uyu niye mwana mkipe wa mta mgunda. Kimkome vileke mgunda uno winde wetu.’ ⁸Ivi niyo wamgwila yudya mwana na kumkoma. Niyo kudula kimba chakwe kuse ko mgunda wa mizabibu.”

⁹Yesu niyo awauza, “Haluse na atende ivivihi yudya zumbe mta mgunda we mizabibu? Naeze na kuwakoma wadya want’hu, naho mgunda udya we mizabibu naawenk’he want’hu watuhu. ¹⁰Hamnati kusoma Mawandiko yakulonga.

‘Diiwe diya dyalemelagwa ni wazesi,

dinda iwe kulu kujink’ha yose.

¹¹Vint’hu ivi navitendwa ni Zumbe,

navo vihungi mwa meso yetu?’ ”

¹²Niyo wageza kumgwila Yesu kwaviya nawabunk’hula kugamba umliganyizo udya nauwalonga woho. Mna nawakaogoha fyo dya want’hu, niyo wamleka waita zawe.

Mbuli ya kuliha kodi

Matayo 22:15-22; Luka 20:20-26

¹³Mafalisayo watuhu hamwenga na want’hu wamwenga we dibunga dya zumbe Helode nawasigilwa kwa Yesu wakamgeze vileke wamgwile mwe milosi yakwe. ¹⁴Niyo wamwiziila wamgamba, “Mhinizi, kimanya weye umta ikindedi, naho hukogoha ukulu wa mnt’hu, mna wahiniza ikindedi cha Mnungu kwa want’hu. Kigambile, ni vedi suwe kuliha kodi kwa Seuta ywa Kilumi? Haluse kilihe hegu kisekuliha?”

¹⁵Mna Yesu niyo amanya udya utondwe wawe. Niyo awahitula, “Kwa mbwai mwanigeza miye? Nink’heni ditundu vileke nidikaule.”

¹⁶Niyo wamlagisa. Yesu niyo awauza, “Futa ne dizina idi va ani?”

Niyo wamhitula, “Ni va Seuta ywa Kilumi.”

¹⁷Yesu niyo agamba, “Vedi, mwink’heni Seuta ywa Kilumi ayo ayakwe, yadya ya Mnungu nayo mwink’heni Mnungu.”

Niyo wamwehelwa Yesu.

Kuuyuka kwa want’hu

Matayo 22:23-33; Luka 20:27-40

¹⁸Niyo want’hu wamwenga mwe dibunga dya Masadukayo, wadya want’hu wakugamba hakuhali kuuyuka kulawa mwe file, wamwizilaga Yesu na kumgamba, ¹⁹“Mhinizi, Musa nakakiwandikila miko kugamba, ‘Uneva mnt’hu anabanika niyo asa mvele heena mwana, nduguye adaha kumguha yudya mvele uleke amwelekele mwana nduguye yudya abanike.’ ²⁰Nahenda na ndugu mfungate. Yudya wa nk’hongo nakalomba mvele, niyo abanika mna hasile mwana, ²¹wa kaidi naye niyo amguha yudya mvele, yehe naye niyo abanika haheina kwasa mwana. Niyo yalaila enga ivo kwa ndugu wa katatu. ²²Niyo woseni wadya wasigale wampala yudya mvele, mna wabanika haweina mwana weleke. Niho elo yudya mvele naye abanika. ²³Haluse mwe dizuwa dya kuuyuka kulawa mwe file, yudya mvele naande wa ani mwe wadya wose? Kwaviya woseni mfungate nawamlomba yudya.”

²⁴Yesu niyo awahitula, “Mwaga! Mmanya nii? Kwaviya hamuumanyize Mawandiko hamwenga no udahi wa Mnungu. ²⁵Kwaviya waneza kuuyuka, hawalombe mna kulombigwa. Nawende enga mtumigwa ywa kwe mbingu. ²⁶Kwe mbuli yo kuuyuka kwa want’hu wabanike, ivi hamsomile mwe kitabu cha Musa mbuli ya kaziti kakukweela? Hadya iwandikwe kugamba, Mnungu nakamgamba Musa, ‘Miye ni Mnungu wa Ibulahimu na Mnungu wa Isaka na Mnungu wa Yakobo.’ ²⁷Yehe ni Mnungu wa wagima, hiyo Mnungu wa wadya wabanike. Ivo nyuwe mwagilisa!”

Sigilizi ink’hulu

Matayo 22:34-40; Luka 10:25-28

²⁸Mhinizi yumwenga wa Miko andaga hadya naho nakeva milosi. Eze aone Yesu nakamhitula vedi yudya Sadukayo, niyo amwizila Yesu na kumuuza, “Mwe Sigilizi zose, Sigilizi ink’hulu ni ihi?”

²⁹Yesu niyo amhitula, “Sigilizi ink’hulu ni ino. ‘Tegeleza weye Izilaeli! Zumbe Mnungu ywetu ni Zumbe yumwenga ekedu. ³⁰Muungise Zumbe Mnungu ywako kwo umoyo wako wose naho kwa moyo wako wose no kwa ubala wako yose no ludole lwako lwose.’ ³¹Na mwiko wa kaidi ink’hulu, ‘Muunge miyao enga viya ukukeunga weye mwenye.’ Haihali sigilizi nt’huhu ikujink’ha izi zimbuli.”

³²Yudya mhinizi we Miko niyo amgamba Yesu, “Mhinizi, kulonga kindedi! kugamba Mnungu ni yumwenga naho hahali Mnungu mtuhu mna yehe. ³³No kumuunga Zumbe Mnungu ywako kwo moyo wako wose na kwa ubala wako wose na kwa ludole lwako lwose, no kumuunga miyao enga viya ukukeunga weye mwenye ni vedi kujink’ha kumlavila Mnungu nt’hambiko na malavo yo kokigwa.”

³⁴Yesu naye eze aone yudya mnt’hu kamhitula vedi, niyo amgamba, “Weye hwihale no Useuta wa Mnungu.”

Kukongela hadya hahandile mnt’hu yeyose amuuzile mbuli yoyose.

Kilisito ni yuhi?

Matayo 22:41-46; Luka 20:41-44

³⁵Yesu eze ande ahiniza mwe Nyumba nk’hulu ya Mnungu, niyo awauza, “Wahinizi we Miko wadaha vivihi kugamba Kilisito naalawe mwo welekwa wa Daudi? ³⁶Daudi mwenye nakalonga kwa udahi wa Muye ywa Mnungu.

‘Zumbe nakamgamba, Zumbe dyangu,

Wikale kulume kwangu,

mpaka aho huunga niwaike wank’hondo wako

hasi he viga vako.’

³⁷Daudi mwenye nakamgamba ni ‘Zumbe.’ Yanda vivihi Kilisito ande ywo welekwa wa Daudi?”

Yesu awafunda want’hu wande na wengele na wahinizi we Miko.

Matayo 23:1-36; Luka 20:45-47

Idifyo dya want’hu wandile hadya nawakamtegeleza Yesu kwa kinyemi. ³⁸Niyo awagambila mwe mahinizo yakwe, “Indeni na wengele na wahinizi we Miko. Wakuungisa kugenda wavaile nk’hanzu na kulamswa kwa kutunywa mwa magwilo, ³⁹naho waungisa kwikala mwo ukalo wa kulongole mwe nyumba ya Mnungu na mwe zifugo. ⁴⁰Wawahujila wabanikilwe ni wagosi zawe, uku wakaketenda kumlombeza Mnungu kwa milosi mingi. Mwe dizuwa dyo usengelo nawasengelwe masulumizo makulu”

Malavo ya mjane

Luka 21:1-4

⁴¹Yesu ekalaga hagihi ne kindolo akawakaula kaula want’hu ivo wakugela malavo yawe mwe kindolo. Wagoli wengi wagelaga matundu mengi. ⁴²Niyo eza mvele yumwenga mkiwa abanikilwe ni mgosiwe, niyo alava watundu wakwe waidi wadodo wa matundu. ⁴³Yesu niyo awetanga wanamp’hina wakwe na kuwagamba, “Nawagambilani ikindedi, uyu mvele mkiwa abanikilwe ni mgosiwe kagelesa kujink’ha wose wakugela matundu mwe kindolo. ⁴⁴Kwaviya wose nawakagela visumpuule mo ugoli wawe, mna uyu mvele mo ukiwa wakwe, kagela vose viya endile navo.”

Yesu alonga kumoligwa kwe Nyumba nk’hulu ya Mnungu

Matayo 24:1-2; Luka 21:5-6

¹Yesu viya endile naakalawa mwe Nyumba nk’hulu ya Mnungu, yumwenga mwe wadya wanamp’hina wakwe niyo amgamba, “Mhinizi, hake kaula ivo yeli yedi aya maiwe na mazengo!”

²Yesu niyo amhitula, “Wayaona aya amazengo makulu? Hadihali iwe dikuunga disigale mnanga mwa miyawe, nayamoligwe yose.”

Makunt’ho na masulumizo

Matayo 24:3-14; Luka 21:7-19

³Yesu ekalaga mwo mnima we Mizeituni akakaula kwe Nyumba ya Mnungu, umwo Petulo na Yakobo na Yohana na Anduleya wamwizilaga kwa kinyele. ⁴Niyo wamuuza, “Hake kigambile, mbuli izi nezilaile ini? Naho vilagiso vakwe ni vihi kugamba mbuli izi zi hagihi kulaila?”

⁵Yesu niyo akonga kuwagambila, “Hangi nyuwe wenye, mnt’hu asekuwadant’hilizani. ⁶Want’hu wengi wakadidamanyila ndima dizina dyangu kila yumwenga akagamba, ‘ni miye Kilisito!’ Ivo nawawadant’hilize wengi. ⁷Msekogoha umwo mkeva nk’hunga za nk’hondo na seselo za nk’hondo. Yose ayo yaungwa kulaila, mnaalo udya uheelo ukei. ⁸Isi na itoane na isi, na useuta nawo nautoane na useuta mtuhu. Naho kila hant’hu na hande na visingisa va isi, naho na kwinde na gumbo. Mbuli izi nezinde enga viya ukukonga kwa usungu wa mvele akuunga ukweleka.

⁹“Nyuwe nanywe kauliseni! Namgwiligwe na kwigalwa mwo kusengeelwa. Namtoigwe mwe nyumba ya Mnungu. Namguhigwe hameso ye vilongozi na maseuta kwajili yangu vileke muwone uwona wangu hameso yawe. ¹⁰Uheelo ukei kubula, Mbuli Yedi ya Mnungu yaungigwa kubilikizwa kwa want’hu wa isi zose. ¹¹Naho wanawagwila na kuwegala mwe vitala, msekogoha mkafanyanya yadya mkunga mlonge. Dyodyose mkunga mwink’higwe mwo lupisi udya longeni idyo. Kwaviya hiyo nyuwe mkulonga, mna ni Muye ywa Mnungu. ¹²Want’hu nawawalongele udant’hi ndugu zawe vileke wakomigwe, na tate nawadamanye enga ivo kwa wana wawe. Wana nawawahituke welesi uleke wakomigwe. ¹³Want’hu wose nawamwiihieni kwa ajili yangu. Mna yudya akuunga afinyilize na kubula ko uheelo, niye akuunga ayokolwe.

Kiku ihiza dya ubanangi

Matayo 24:15-28; Luka 21:20-24

¹⁴“Aho mkeza kuwona kiku ihiza naho kikubananga kiink’hana Hant’hu hiyo hakwe, mnt’hu akusoma akombaganye, niho wadya wandile Uyahudi wanyilikile kwe vigulu. ¹⁵Yudya endile kulanga ye nyumba asekuseela hasi naho asekwingila mwe nyumba yakwe kuguha kint’hu. ¹⁶Mnt’hu endile ko mgunda asekuuya kaya kuguha suke yakwe. ¹⁷Mnaalo wata nda na wadya wakonk’heza niyo wakunga waonese mwe mazuwa ayo! ¹⁸Mlombezeseni Mnungu mazuwa ayo yanase yalaile mwe nt’hondo. ¹⁹Kwaviya mazuwa ayo nayande na masulumizo, kukongela aho Mnungu aumbile isi mpaka dyelo, naho haaize ilaile vituhu! ²⁰Naho uneva Zumbe hanayakant’hize mazuwa ayo, hahali hata mnt’hu yuwenga akuunga ayokolwe. Mnaalo kwajili ya wadya want’hu wakwe awasagule, kayatenda mazuwa ayo yende mageke.

²¹“Mwe mazuwa ayo, uneva mnt’hu anawagambani, ‘Kauleni, Kilisito eyuku!’ Hegu, ‘Ekudya!’ Msekumhuwila.” ²²Kwaviya nawalaile wakilisito wo udat’hi hamwenga na walotezi wo udant’hi. Nawadamanye vilagiso hamwenga na vihungi vileke wawadant’he hata wadya wasagulwe ni Mnungu, vinadahika. ²³Ivo nyuwe kauliseni! Kwaviya himigambilani kale yadya yakuunga yalaile.

Kwiza kwa Mwana wa Mnt’hu

Matayo 24:29-31; Luka 21:25-28

²⁴“Mwe mazuwa yadya makunt’ho yakaheza, zuwa nadigeligwe lwiza. Mnenge nawo haulave umwanga wakwe, ²⁵nt’hondo nazo nezigwe kulawa kwe mbingu, ludole lwa kwe mbingu nolu singisike. ²⁶Aho Mwana wa Mnt’hu naalaile akeza mwa mavunde kwa udahi mkulu no uwedi utendese. ²⁷Naye naasigile mtumigwa ywa kwe mbingu nt’endelo zose za isi vileke wawaduganye want’hu wose wasagulwe ni Mnungu, kulawa nt’hendelo imwenga ya isi mpaka nt’hendelo ya mbingu.

Hinizo dyo mtini

Matayo 24:32-35; Luka 21:29-33

²⁸“Hineni hinizo idi dya mliganyizo kulawa ko mtini. Ditambi dyakwe dinanda teke na kusuka mani, mwamanya fula zi hagihi. ²⁹Nyuwe nanywe iviya, mnaziona zimbuli izi zikalaila, mmanye Mwana wa Mnt’hu e hagihi ko lwivi kwiza. ³⁰Naho manyeni cheleko iki hechomboke, mpaka ayo yose yakint’he. ³¹Mbingu ne isi nazomboke, mna ulosi wangu hawomboke.

Hahali mnt’hu amanyize dizuwa hegu isa

Matayo 24:36-44

³²“Hahali mnt’hu yeyose adimanyize dizuwa hegu isa, hi mtumigwa ywa kwe Mbingu hegu Mwana wakumanya, mna ni Tate mwenye du amanyize. ³³Indeni meso, mwikale lumwe kwaviya hammanyize isa iyo neizile. ³⁴Neinde enga mnt’hu akuhalawa kaya, awasile wandima awo awenk’hile udahi wa kudamanya. Niyo amsiigila mwamizi ande na wengele. ³⁵Indeni meso, kwaviya hammanyize aho akwizila zumbe mta inyumba, yadaha ikanda nekisingi hegu kilo gati hegu mazilizili hegu kilokilo. ³⁶Anasekwiza luholuho niyo awabwiilani mgona. ³⁷Idi huwagambilani nyuwe nawagambila na want’hu watuhu, indeni meso!”

Mizungu ya kumkoma Yesu

Matayo 2:1-5; Luka 22:1-2; Yohana 11:45-53

¹Nayasigala mazuwa maidi kubula mwe zuwa dya kinyemi dye Pasaka na zuwa dya kinyemi dye mikate heigeligwe ugwadu. Wakulu wa walava nt’hambiko hamwenga na wahinizi wa Sigilizi niyo wazungula sila uleke wamgwile Yesu kwa upapala uleke wamkome. ²Nawalonga, “Kisekumgwila mwe wila we Pasaka inase kulaila want’hu wakatenda nk’humbizi.”

Yesu agelwa mavuta yedi kudya Besania

Matayo 26:6-13; Yohana 12:1-8

³Viya Yesu endile Besania mwe nyumba ya Simoni ahumaga matana, naho andaga akadya, niyo eza mvele yumwenga na kashupa kena mavuta yedi, naho yakuguligwa na matundu mengi. Niyo akagubula kadya kashupa na kuyetila yadya mavuta mo mtwi wa Yesu. ⁴Want’hu wandile hadya nawaihiwa na mbuli idya, niyo wauzana, “Ni mbwai mavuta aya matana yasambazika? ⁵Kwaviya nayakadahika kutagwa kwa utana utendese niyo amatundu ayo wenk’higwa wakiwa.” Niyo wamtivilisa yudya mvele.

⁶Yesu niyo alonga, “Mlekeni! Kwa mbwai kumvigaviga? Mbuli adamanye kwangu ni mbuli yedi vidala. ⁷Kwaviya mazuwa yose mnanao wakiwa, naho mwadaha kuwambiza lupisi wowose viya mkuunga. Mna miye hakihamwenga mazuwa yose. ⁸Mvele uyu kadamanya viya adahile. Kalongola kuugela mavuta yedi umwili wangu kwa ajili ye kumoswa msanga. ⁹Ikindedi nawagambilani, hohose hadya hakubilikizwa Mbuli Yedi mwe isi yose, ivi adamanye uyu nevilongigwe kwa kumkumbuka.”

Yuda azumila kumsezenga Yesu

¹⁰Yuda Isikaliyote, yumwenga ya wadya wanamp’hina mlongo na waidi niyo waita kwa Wakulu wa walava nt’hambiko vileke amsezenge Yesu. ¹¹Walava nt’hambiko wakulu weze weve, niyo welelwa, waika ndagano kumwink’ha matundu. Niyo Yuda azungula sila ye kumsezenga Yesu.

Yesu adya nk’hande ya Pasaka na wanamp’hina wakwe

¹²Mwe zuwa dya nk’hongo dye migate heigeligwe ugwadu, zuwa dya kuchinja Mwanangoto wa Pasaka, awanamp’hina wakwe niyo wamuuza, “Ni kuhi ukuunga kiite kikaike lumwe uleke uidye nk’hande ya Pasaka?”

¹³Niyo awasigila waidi mwe wanamp’hina wakwe, awagamba, “Iteni ko mzi, nambwilane na mgosi enule dibiga dya mazi. Mtongeleni, ¹⁴na hadya akuunga engile, mgambileni mta inyumba, Mhinizi auza, ‘Kikuhi ichumba che wageni uleke niidye nk’hande ye Pasaka hamwenga na wanamp’hina wangu?’ ¹⁵Yehe mwenye naawalagise chumba kikulu kimnanga kiikigwe lumwe, aho tengeni.”

¹⁶Wanamp’hina niyo waita ko mzi, niyo wabwila iviya Yesu awagambile. Niyo waikila lumwe ink’hande ya Pasaka.

¹⁷Ize ibuze nekisingi, Yesu niyo abula hamwenga na wanamp’hina wakwe mlongo na waidi. ¹⁸Weze wende mo ukudya, Yesu niyo alonga, “Ikindedi nawagambileni, yumwenga wenyu, naho adya hamwenga name, naanisezenge.”

¹⁹Niyo wengilwa ni kinyulu, no kukonga kumuuza Yesu yumwe yumwe, “Haluse ni miye?”

²⁰Yesu niyo awagamba, “Ni yumwenga mwe nyuwe mlongo na waidi, naho yehe akuunga achank’hize hamwenga name mwe kikombe. ²¹Mwana wa Mnt’hu aita enga viya awandikilwe. Mna nk’hondo yakwe mnt’hu yudya akumsezenga. Neviwagilwa mnt’hu yudya helekigwa!”

Nk’hande ya Zumbe

²²Viya wandile wakadya, niyo Yesu aguha mgate, auvikila, niyo aubendula na kawenk’ha wanamp’hina wakwe, niyo awagamba, “Guheni, uno nuwo umwili wangu.”

²³Akajika niyo aguha ikikombe cha divai, amtogola Mungu na kuwenk’ha, wose niyo wakinyweela.

²⁴Niyo awagamba, “Ino niyo isakame yangu ye ndagano ikwitika kwa want’hu wengi. ²⁵Nawagambilani ikindedi, miye heninywele naho icheleko cho mzabibu mpaka zuwa diya huunga nize ninywe wedi vitendese mwe Useuta wa Mnungu.”

²⁶Viya weze wajike ukukema wila, niyo waita kwe lugulu lwe Mizeituni.

Yesu alotela viya Petulo akuunga amlemele

²⁷Yesu niyo awagambila, “Kilo cha dyelo, nyose namninyilike, enga viya iwandikwe,

‘Nanimtoe mdimi,

na zingoto nazaganyike.’ ²⁸Mnaalo ninauyuka, neninawalongoele kwiita Galilaya.”

²⁹Petulo niyo amgamba, “Woseni wananyilika, mna hiyo miye!”

³⁰Mnaalo Yesu niyo amgambila, “Ikindedi nakugambila weye, kilo cha dyelo, viya zogolo dikei kwila kaidi, naunilemele malavo nt’hatu.”

³¹Mnaalo Petulo niyo agendeela ukulonga, “Hata naungigwe kubanika hamwenga na weye, hehulemele!”

Niyo wanamp’hina wose walonga iivo.

Yesu alombeza uko Getisemani

³²Niyo waita mpaka hant’hu hakwitangwa Getisemani. Yesu niyo awagambila wanamp’hina wakwe, “Ikaleni aha kidogo uleke nilombeze.” ³³Niyo awaguha Petulo na Yakobo hamwenga na Yohana, na akonga kwingila kinyulu na usungu mo umoyo. ³⁴Niyo awagambila, “Usungu nnanawo mwo moyo, ukula vitendese, vikudaha kunikoma. Ikaleni aha mcheleze.”

³⁵Niyo agendeela ludodo, agwa kifudifudi na kulombeza uneva inadahika asekwingila mwe isa idya ya masulumizo. ³⁶Niyo alombeza, “Tate, Aba! Mbuli zose kwako zadahika. Nihausile ikikombe iki cha masulumizo, mna hiyo enga viya huunga miye, mna viya ukuunga weye.” ³⁷Aze eze, niyo awabwiila wadya wanamp’hina wakwe watatu wagona nt’hongo. Amgambila Petulo, “Simoni, haluse kugona? Hudahile kucheleza sa dimwenga du?” ³⁸Niyo awagamba wanamp’hina wose, “Lombezeni msekwingila mwo kugezigwa. Muye yaunga, mna umwili uhwa.”

³⁹Niyo aita vituhu kulombeza, na akalonga iviya. ⁴⁰Niyo eza vituhu na kuwabwila wagona kwaviya meso yawe nayanda yazama. Naho nawanda hawamanyize dya kumgambila.

⁴¹Niyo eza malavo ya katatu na kuwagamba, “Haluseelo goneni muhumule. Yakint’ha! Isa ibula, kaula Mwana wa Mnt’hu agelwa mwe mikono ya wata wavu. ⁴²Kimaleni! Kiteni! Kauleni yudya akuunga anisezenge e hagihi.”

Yesu agwiligwa

⁴³Viya endile mo kulonga, Yuda, yumwenga ya wadya wanamp’hina mlongo na waidi niyo abula. Hamwenga na yehe, andaga na fyo dya want’hu wenule mabamba na malungu. Nawasigilwa ni Wakulu wa walava nt’hambiko na wahinizi wa Sigilizi hamwenga na wadala vilongozi. ⁴⁴Yuda nakawenk’ha kilagiso kugamba, “Yudya huunga ni mlamse kwa kumbusu ni yehe mkumunga, mgwileni na kumwigala kwa kumwamila anase anyilike.”

⁴⁵Ahadya Yuda eze abule, niyo aita kwa Yesu na kugamba, “Mhinizi!” Niyo amlamsa kwa kilagiso cha lukunde ⁴⁶Wadya want’hu niyo wamgwila na kumkaka. ⁴⁷Yumwenga mwe wadya wakimale hadya niyo aguha dibamba dyake, amtowa nadyo mtumwa ywo Mkulu wa walava nt’hambiko na kumsenga digutwi dyakwe. ⁴⁸Yesu niyo awagamba, “Haluse kwa mbwai kwiza na mabamba na malungu kunigwila miye enga mbavi? ⁴⁹Mazuwa yose nahinda na nyuwe hawahiniza mwe Nyumba ya Mnungu, mna hamnigwiile. Mna aya yalaila vileke Mawandiko Yakukile yakint’he.”

⁵⁰Niyo wanamp’hina wakwe wose wamleka na kunyilika.

⁵¹Mbwanga yumwenga akegubike mgolole andaga akamtimila Yesu. Viya wandile wakaunga kumgwila, ⁵²niyo auleka udya mgolole wakwe, aguluka kimbwigili.

Yesu mwe Kitala Kikulu che Wayahudi

⁵³Niyo wamwigala Yesu kwe inyumba ya Mkulu wa walava nt’hambiko, uko walava nt’hambiko wakulu, wahinizi wa Sigilizi hamwenga na wadala vilongozi wose niyo waduganyika. ⁵⁴Petulo nae niyo amtimila Yesu kwa luhalehale, niyo engila ko uwa we nyumba ya Mkulu wa walava nt’hambiko niyo ekala hamwenga na wamizi, akotela moto. ⁵⁵Niyo Wakulu wa walava nt’hambiko hamwenga na want’hu wose we Kitala che Wayahudi dya wayahudi wazungula uwona uleke wamkome Yesu, mnaalo hawaone. ⁵⁶Want’hu wengi nawamlongela Yesu mbuli zo udant’hi, mnaalo uwona wawe hauligane.

⁵⁷Mna want’hu watuhu niyo wakimala wakamlongela mbuli zo udant’hi kugamba, ⁵⁸“Suwe nakimwiva akalonga, ‘Miye neniimole ino Nyumba nk’hulu ya Mnungu idamanywe kwe mikono ya want’hu, naho mwe mazuwa matatu, nenizenge nyumba nt’huhu heizengigwe kwe mikono ya want’hu.’ ” ⁵⁹Mna hata ivo uwona uwo haupatikane.

⁶⁰Niyo Mkulu wa walava nt’hambiko, akimaala hagati na kumuuza Yesu, “Haukuhitula kint’hu chochose mwa ayo wakukulongeleza?” ⁶¹Mna yehe niyo anyamala, hawahitule kint’hu chochose. Mkulu wa walava nt’hambiko niyo amuuza vituhu, “Weye nie Kilisito, Mwana wakwe Mnungu Mtogolwa?”

⁶²Yesu niyo agamba, “Heye, miye ni yehe! Nanywe nyose nomumuwone Mwana wa Mnt’hu kekala kulume kwa Mnungu Mta Udahi, naho nommuwone akeza mwa mavunde ya kwe mbingu.”

⁶³Mkulu wa walava nt’hambiko niyo atatula suke yakwe na kugamba, “Hakikuunga naho uwona wowose! ⁶⁴Mwiva ivo akumlonga vihile Mnungu. Haluse mwagaaze mwa yehe?”

Wose wamsengela akomwe.

⁶⁵Want’hu watuhu niyo wakonga kumtweela mate, naho nawamsint’ha kwa meso na kumtoa na kumgamba, “Lotela ni ani akutoile?” Niyo wank’hondo wamguha na kumtoa mikotya.

Petulo amlemela Yesu

⁶⁶Umwo Petulo endaga akei hadya ho uwa, mvele yumwenga andaga mtumwa ywa Mkulu wa walava nt’hambiko amwizilaga. ⁶⁷Eze amwone Petulo akotela moto, niyo amkaulisa na kumgamba, “Weye nawe nokunda hamwenga na Yesu Mnazaleti.”

⁶⁸Mna Petulo niyo alemela na kugamba, “Himmanyize naho hikukombaganya kiya ukulonga.” Niyo afosa hadya he nk’hili, na ahadya dizogolo niyo dyaila.

⁶⁹Yudya mndima eze amuone hadya andile, akongaga kuuiya kulonga kwa wadya wakimale hadya akagamba, “Uyu naye ni yumwenga mwa woho.” ⁷⁰Petulo niyo alemela naho.

Ludodo ahadya naho, niyo wadya wakimale hagihi na Petulo wamgamba, “Hukudaha kulemela kugamba weye hwi yumwenga mwa woho, kwaviya weye nawe wi Mgalilaya.”

⁷¹Petulo niyo akelisa kugamba, “Namigambilani ikindedi, Mnungu naanik’he diihiye uneva hikulonga kindedi! Himmanyize uyo mkulonga zimbuli zakwe!”

⁷²Ahadya niyo zogolo dyaila kaidi, niyo Petulo akumbukila viya Yesu amgambilaga, “Kilo cha diyelo, viya zogolo dikei kwila kaidi, naunilemele malavo nt’hatu.” Petulo eze akumbukile ailisaga.

Yesu mwe kitala cha Pilato

Matayo 27:1-2, 11-14; Luka 23:1-5; Yohana 18:28-38

¹Mtondotondo, Wakulu wa walava nt’hambiko, wadala vilongozi, wahinizi wa Sigilizi hamwenga na wat’hu wose wa kitala nawaika waikaga mzungu. Weze wajike niyo want’hu wamgela sigi Yesu na kumwigala kwa Pilato. ²Pilato niyo amuuza Yesu, “Weye niye zumbe we Wayahudi?”

Yesu niyo amhitula, “Heiye, enga ivo ukulonga weye.”

³Wakulu wa walava nt’hambiko niyo wamziga Yesu kwa kumlongela mbuli nyingi. ⁴Pilato niyo amuuza Yesu vituhu, “Hukuunga kuhitula mbuli! Hukuona weyao ivo wakukulongeleza kwa mbuli nyingi?”

⁵Yesu niyo agendeela kunyamala, Pilato niyo ehelwa.

Yesu asengelwa kubanika

⁶Pilato azoelaga kumlekela mvugailwa yumwenga want’hu wakumuunga mwe kila zuwa dya kinyemi dye Pasaka. ⁷Mwe lupisi icho, nahenda na mnt’hu yumwenga endile mwe divugailo akwitangwa Balaba. Yehe hamwenga na wat’hu watuhu nawasaguka hamwenga na kukoma wat’hu. ⁸Want’hu niyo wamwizila Pilato na kumlombeza vileke awakomwoele mtumwa yumwanga enga viya akutendaga. ⁹Pilato niyo awauza wadya want’hu, “Haluse mwaunga miye nimkomoele zumbe we Wayahudi?” ¹⁰Nakalonga ivo kwaviya nakamanya wakulu wa walava nt’hambiko nawamlava Yesu kwa kumuwonela finju.

¹¹Mna wakulu wa walava nt’hambiko wawatigiza want’hu wamgambile Pilato awakomoele Balaba. ¹²Niyo Pilato awauza vituhu, “Haluse mwaunga miye nidamanye mbwai na uyu mkumwitanga zumbe we Wayahudi?”

¹³Niyo watoa lwasu, “Muwambe mo mti wa masulmizo!”

¹⁴Pilato niyo awauza naho vituhu, “Viya ni wiihi wani uwo adamanye?”

Mna niyo wose kwa hamwenga watoa lwasu kugamba, “Awambigwe mo msalaba!”

¹⁵Pilato nakaunga awabwedeze wadya want’hu, niyo amkomoela Balaba. Niyo amlava Yesu atoigwe mikotya, akajika awambigwe mo mti wa masulmizo.

Wank’hondo wambela Yesu

Matayo 27:27-31; Yohana 19:2-3

¹⁶Wank’hondo niyo wamguha Yesu na kumwigala kwe nk’hili ya nyumba ya Pilato, mkulu we isi. Niyo want’hu wose we kitala wadugana hamwenga. ¹⁷Niyo wamvala suke ya langi ye zambalau, niyo wadamanya taji ya miwa, no kumvala Yesu mwo mtwi. ¹⁸Naho wakongaga kumlamsa kwa kumbela, “Ndamsa, Zumbe ywa Wayahudi!” ¹⁹Niyo wamtoa na ngoda mo mtwi, wamtweela mate, no wamfikila madi na kumfunamila. ²⁰Weze wajike kumbela, niyo wamhambula idya suke ye zambalau, niyo wamvala zisuke zakwe ye mwenye na kumguha kuse vileke wamuwambe mo mti wa masulmizo.

Yesu awambigwa mo mti wa masulmizo

²¹Mwe sila, niyo wadugana na mnt’hu yumwenga akwitangwa Simoni, mnt’hu ywa isi ya Kilene, tati yawe Alekizanda na Lufo. Mnt’hu uyo naakalawa kwe nk’honde naakaita mo mzi. Niyo wamkakalisa enule msalaba wa Yesu. ²²Niyo wamwigala Yesu mpaka hant’hu hakwitangwa Goligota, nuko kugamba “Hant’hu ha Kibela.” ²³Niyo wamwink’ha divai ihangaywe na mti wa kunywa ukwitangwa manemane, mna Yesu kalemela kuinywa. ²⁴Niyo wamuwamba no kuzitoela kula zisuke zakwe kwa kupilisa tundu kugamba yuhi enk’higwe ihi. ²⁵Naho nainda yabula saa nt’hatu mtondo hadya wamuwambile mo mti wa masulmizo. ²⁶Halanga ho msalaba hawandikagwa mbuli zikumlongeleza. “Seuta ywa Wayahudi.” ²⁷Hamwenga na yehe, nahanda na wabavi waidi wawambigwe mwe viwambilo, yumwenga mkono wake wa kulume na mtuhu mkono wakwe wa kumoso. ²⁸Ivo, Mawandiko yakint’ha yadya yakugamba, “Nakawambigwa hamwenga na wata uwavu.”

²⁹Want’hu wandile wakomboka mwe sila, nawakamhomola wakasingisasingisa mitwi yawe wakagamba, “Ha! Weye ukudaha kuimola Nyumba nk’hulu ya Mnungu na kuizenga mwe mazuwa matatu! ³⁰Kehonye we mwenye, usele aho he msalaba!”

³¹Wakulu wa walava nt’hambiko hamwenga na wahinizi wa Sigilizi niyo wambela Yesu wakalonga woho kwa woho, “Nakahonya watuhu, mna hakudaha kukehonya yehe mwenye! ³²Leka kimuwone Kilisito, zumbe wa Waizilaeli aseele kulawa mwo msalaba mo mti wa masulmizo, naswe nekimhuwile!”

Wadya want’hu waidi wawambigwe mwe viwambilo hamwenga na Yesu nawo niyo wamliga.

File ya Yesu

Matayo 27:45-56; Luka 23:44-49; Yohana 19:28-30

³³Ize ibuze saa mtandatu nomsi, niyo handa na lwiza mwe isi yose, naho mpaka saa kanda nomsi. ³⁴Saa kanda nomsi, Yesu niyo alonga kwa izwi kulu kugamba, “Eloi, Eloi, lama sabakitani?” Nuko kugamba, “Mnungu wangu, Mnungu wangu, nii kunasa?”

³⁵Want’hu watuhu wandile hadya niyo wagamba, “Tegelezeni, amwitanga Eliya!” ³⁶Mnt’hu yumwenga niyo aguluka na kumemeza divai igwaduke mwe disambu, niyo adigela kulanga kwe mwanzi na kumywesa Yesu, niyo agamba, “Lekeni kikaule uneva Eliya neze kumseleza mo mti wa masulmizo!”

³⁷Yesu niyo alava izwi kulu, niyo aseleza umoyo.

³⁸Dipazia dye Nyumba nk’hulu ya Mnungu niyo dyatatuka vipande viidi kulawa kulanga mpaka hasi. ³⁹Mkulu yumwenga wa wank’hondo akimale hadya eze aone viya Yesu akaseleza umoyo, niyo agamba, “Ikindedi, mnt’hu uyu andaga Mwana wa Mnungu!”

⁴⁰Nahanda na wavele wakimale kwa hale wakakaula. Wavele awo nawanda ni Maliamu Magedalena, Maliamu mami yawe dya Yakobo mdodo na Yose hamwenga na Salome. ⁴¹Wano niyo watimilane naye viya andile Galilaya na kumtuma. Wavele watuhu wengi wezile naye kulawa Yelusalemu nawanda ahadya.

Kumoswa msanga ya Yesu

Matayo 27:57-61; Luka 23:50-56; Yohana 19:38-42

⁴²Neinda kisingi cha Zuwa dya kwika lumwe kwe dizuwa dya Kuhumula. ⁴³Yusufu akulawa ko mzi wa Alimatayo, mnt’hu we kitala che Wayahudi akutegelezeswa niyo abula. Mnt’hu uyo naakagoja kwiza ko Useuta wa Mnungu. Niyo ambasa Pilato haheina kogoha na kumlombeza amwink’he umwili wa Yesu. ⁴⁴Pilato niyo ehelwa kwiva Yesu kabanika kale. Niyo amwitanga mkulu wa wank’hondo na kumuuza uneva Yesu kabanika kale. ⁴⁵Naye eze agambilwe ni yudya mnk’hondo kugamba kindedi Yesu kabanika kale, niyo amgamba Yusufu akauguhe umwili wa Yesu. ⁴⁶Yusufu niyo agula isanda, auseleza umwili wa Yesu hadya halanga na kuuvika sanda. Niyo auwika mwe kikuta kisongolwe mwe diiwe dikulu. Akajika, atongolosa iwe kulu na kudiika mo umnango wa kiya kikuta. ⁴⁷Maliamu Magedalena hamwenga na Maliamu nine dya Yose wa haona hant’hu hadya uikigwe umwili wa Yesu.

Kuuyuka kwa Yesu kulawa mwe file

Matayo 28:1-8; Luka 24:1-12; Yohana 20:1-10

¹Dizuwa dya Kuhumula dize dyomboke, Maliamu Magedalena na Maliamu nine dya Yakobo hamwenga na Salome niyo wagula mavuta yedi uleke wakahake mavuta umwili wa Yesu. ²Mazilizili mwe dizuwa dya nk’hongo, idyo nidyo Jumapili na waita kwe kikuta. ³Umwo wandile mwe sila, nawakeuza woho wenye, “Ni ani akuunga akakitongolosele diiwe diya mo mnango we kikuta?”

⁴Mna weze wakaule, niyo waona diiwe diya dikulu dyandile hadya ho mnango wa kikuta ditongoloswa kale. ⁵Niyo wengila mwe kikuta no kumbwiila ndugu ywetu availe zisuke zing’alise.

⁶Niyo awagamba, “Msekwehelwa, himanya mwamzungula Yesu Mnazaleti andile kawambigwa. Hahali aha, kauyuka! Kauleni hant’hu wamwikile. ⁷Haluse iteni mkawagambile wanamp’hina wakwe hamwenga na Petulo kugamba, ‘Yesu kawalongoela kwiita Galilaya, kudya nomkamuwone enga viya awagambilagani.’ ”

⁸Niyo wafosa kuse ye kikuta, niyo waguluka uku wakazingiza na kwehelwa. Hawamgambilga mnt’hu yeyose mbuli idya kwaviya nawakogoha.

Yesu amlaila Maliamu Magidalena

Matayo 28:9-10; Yohana 20:11-18

⁹Yesu eze auyuke kulawa mwe file, mtootondo mwe dizuwa dya pili, niyo amlaila Maliamu Magedalena, yudya amlavaga mp’hepo mfungate. ¹⁰Yudya mvele nae niyo aita na kuwagambila weyawe, wadya andile wakagendeela kuila na kuhongeza. ¹¹Weze weve viya akulonga Yesu kauyuka naho kamlaila, hawahuwile.

Yesu awalaila wanamp’hina wakwe waidi

¹²Niho elo Yesu awalaila wanamp’hina wakwe waidi mwe futa nt’huhu viya wandile mwe sila wakaita kwe kaya. ¹³Niyo wauya na kuwagambila wadya watuhu wamtimile Yesu, mna woho hawahuwile.

Yesu awalaila wanamp’hina mlongo na yumwe

¹⁴Niho elo Yesu awalaila wanamp’hina mlongo na yumwenga Umwo wandile wakadya. Niyo awativila kwaviya waswesile mhuwi, naho nawanda wadala kuwahuwilai wadya wamuwone. ¹⁵Niyo awagamba, “Iteni mwe isi yose mkabilikize Mbuli Yedi kwa want’hu wose. ¹⁶Mnt’hu yeyose naahuwile na kubatizwa, naayokolwe, mna mnt’hu yeyose heekuhuwila naasengelwe. ¹⁷Wadya wakuhuwila naweenk’higwe udahi wo kudamanya vilagiso, kwa zina dyangu, nawalave mp’hepo, na nawalonge kwa milosi mihya. ¹⁸Wanatoza nyoka hamwenga na kunywa kint’hu chochose cha kukoma, hawakudaha kubanangwa. Nawageleke mikono mwa wanyonge, na wanyonge nao nawahone.”

Yesu enulwa kwiita kwa Mnungu

¹⁹Ivo Zumbe Yesu eze ajink’he kulonga na woho, niyo enulwa kulanga kwe mbingu no kwikala kulume kwa Mnungu. ²⁰Wana mp’hina niyo waita na kubilikiza Mbuli Yedi kila hant’hu. Naho Zumbe nakadamanya ndima na wa woho, na kalagisa kugamba e hamwenga na woho kwe vilagiso nevitimilane ne milosi yawe.