WAKOLOSAI

BALUWA YA PAULO KWA

WAKOLOSAI

ULONGOELO

Baluwa ino kwa Wakolosai yawandikagwa ni Mwigala Ulosi Paulo 1:1. Awandikaga baluwa ino umwo andaga mwe divugailo uko Loma vadahika mwo mwaka wa milongo mtandatu kulawa aho Yesu eze elekwe. Baluwa izi zint’hatu, baluwa kwa Wakolosai na baluwa kwa Waefeso na baluwa kwa Filemoni zetangwa baluwa za kwedivugailo, kwaviya Paulo kaziwandika akanda kwe divugailo. Awandikaga ibaluwa ino kwe difyo dya want’hu wamhuwile Kilisito dili ko mzi wa Kolosai. Enga ivo alongile mwenye, Paulo hiyo yehe adikongile difyo dya want’hu wamhuwile Kilisito dya uko, Kolosai 2:1, mna kakeona ana ndima ya kudidamanyila idifyo idyo. Vadahika kugamba Epafula niye akongile idifyo idyo kwaviya andaga mkaya ywa Kolosai.

Paulo asulumilaga na mbuli za mahinizo yo udant’hi ayo yeli mwe difyo dya want’hu wakumhuwila Kilisito dya uko Kolosai, naho mwe baluwa ino yose kaguha hant’hu hakulu kuwandika mwe mbuli iyo. Yadahika kwandaga na fyo dya Wayahudi wamhuwile Kilisito dyandile dikageza kuwatigiza want’hu wose hi Wayahudi awo wamhuwile Kilisito watimile Miko ya Kiyahudi kulawa mwe Ndagano ya Kale, vitendese kuvinilwa. Kwa want’hu wamhuwile Kilisito vileke wazumilwe ni Mnungu, Paulo awandika kugamba hawakuunga mbuli yeyose hegu mnt’hu yeyose mna Kilisito du 1:15-20, na kugamba mahinizo kulawa mwe zifanyanyi za want’hu hezina kint’hu 2:8.

Yemndani

Paulo akonga baluwa ino kwa kulamsa difyo dya want’hu wakumhuwila Kilisito wakwikala uko Kolosai 1:1-2.

Akajika awandika mwo ukulu wa Kilisito vitendese mwe kuhitula mbuli za mahinizo yo udant’hi uko Kolosai 1:3-3:4.

Enga ivo ili mwe baluwa nyingi za Paulo, Aguha hant’hu hakulu ha baluwa iyo akalava malagizo yakuungwa mwo wikazi wedi wa want’hu wakumhuwila Kilisito 3:5-4:6.

Paulo abindiliza kwa kulamsa na kulagiza kugamba baluwa ino isomigwe kwa izwi mwe mafyo matuhu ya want’hu wakumhuwila Kilisito 4:7-18.

Baluwa ya Paulo kwa Wakolosai

¹Miye Paulo, mwigala ulosi ywa Yesu Kilisito kwa kuunga kwakwe Mnungu, hamwenga na ndugu yetu Timoseo,

²chawaandikilani nyuwe want’hu wa Mnungu naho wandugu zetu wahuwilwa mwe kulunganywa na Kilisito wa uko Kolosai.

Chawalombezelani uwedi no utondowazi kwa Mnungu Tati yetu.

Uviki wa kumgamba Mnungu nivedi

³Mazuwa yose umwo kikawalombezela nyuwe, chamgamba Mnungu ni vedi, uyo Ise ywa Zumbe ywetu Yesu Kilisito, ⁴kiva mbuli zo mhuwi wenyu mwa Yesu Kilisito, no lukunde lwenyu kwa want’hu wose wa Mnungu. ⁵Mhuwi wenyu no lukunde lwenyu vina nk’hongelo mwe dikawiilo mwiikilwe kwe mbingu, idikawiilo mwadivaga aho nk’hongo mwo ulosi we Mbuli Yedi iyo yabilikizagwa kwenyu. ⁶Iyo Imbuli Yedi izile kwenyu, no kwigala ayedi kwa want’hu naho igendezwa mwe isi yose, enga ivo yandaga kwenyu kukongela mwe dizuwa mwaivaga no kukombaganya uwedi wa Mnungu mwe kindedi chose. ⁷Nomhina uwedi wa Mnungu kulawa kwa Epafula uyo mtumwa miyetu kikumuungisa, mhuwilwa ywa Yesu Kilisito kwajili yetu. ⁸Yehe nakakigambila mbuli yo lukunde lwenyu mwink’higwe ni Muye ywa Mnungu.

⁹Kwaivo kigendeela kumlombeza Mnungu kwajili yenyu, kukongela aho chevaga zimbuli zenyu. Chamlombeza Mnungu awamemezeni umanyi ukint’hile kwaviya Mnungu akuunga, mwe mizungu yose no ukombaganyi kikwink’hwa ni Muye ywa Mnungu. ¹⁰Aho nomdahe kwikala enga ivo akuunga Zumbe na kudamanya yadya yakumuwagila mazuwa yose. Wikazi wenyu noulete mbuli zedi, naho nomkule mwe kummanya Mnungu. ¹¹Mnungu awenk’heni ludole kwa udahi wo ukulu wakwe vileke mdahe kunda na ugoja mwe kila kint’hu kwa kufinyiliza. ¹²Mgambeni Mnungu nivedi kwa kinyemi, uyo Tate awatendile mzumilwe mnde mwo kuhokela mbuli ziya awaikile want’hu wakwe mwo Useuta wo ungazi. ¹³Yehe nakakiyokola mwo udahi wo lwiza, niyo akisamizila mwo Useuta we kindedi wa Mwanawe amuungise, ¹⁴mwa yehe kina ukombolwa, nuko kugamba wavu wetu walekelwa.

Kilisito ne ndima yakwe

¹⁵Kilisito akuoneka niye akeigile Mnungu pele, hee kuoneka. Yehe andaga aaho aho viumbwa vose vandaga vikei kuumbigwa. ¹⁶Kwaviya kwombokela yehe, Mnungu kaumba vint’hu vose vikwe mbingu na vimwe isi, vint’hu vikuoneka na hevikuoneka, ni hamwenga na maseuta na wata udahi na wakulu. Mnungu aumbaga vint’hu vose kombokela yehe naho kwajili yakwe. ¹⁷Yehe andaga uuko umwo vint’hu vose vandile havinati kunda uuko, vint’hu vose vanda aho vili mwa yehe. ¹⁸Yehe niye mntwi wo mwili, umwili ni want’hu wamhuwile Kilisito. Yehe niye chotoko cho ugima. Yehe niye ywa nk’hongo kuuyuka vileke ande ywa nk’hongo mwe vint’hu vose. ¹⁹Kwaviya Mnungu nakaunga mwenye kugamba Kilisito ande ivo eli Mnungu. ²⁰Kwa kwombokela yehe vint’hu vose vimwe isi na viya va kwe mbingu, kuvivuza hamwenga kwa Mnungu, adamanye utondowazi kwombokela sakame ya Mwanawe abanike mwo msalaba.

²¹Aho nk’hongo nyuwe nomkepagula hale na Mnungu, naho nomnda wank’hondo wakwe kwe zifanyanyi zenyu na udamanyi wenyu wiihile. ²²Mna haluse, Mnungu kawavuzani hamwenga mwo mwili wakwe kwa sila ye file ya Mwanawe vileke awaike hameso hakwe mkanda want’hu wa Mnungu heweina kulabila na malongelezo yoyose. ²³Mna Mwaungwa kugendela ne nk’hongelo lutogile mwo mhuwi, naho msekuzumila kusingiswa mwe dikawiilo diya mpatile umwo mwevaga Mbuli Yedi. Miye Paulo hinda mtumwa ywe Mbuli Yedi iyo ibilikizwe kale kwa want’hu wose mwe isi.

Ndima ya Paulo kwa wahuwila wa Kilisito

²⁴Naho haluse nna kinyemi mwa masulumizo nnanayo kwa ajili yenyu, kwaviya kwa masulumizo yangu nayakintiza yadya yasigale mwa masulumizo ya Kilisito, kwa ajili yo umwili wakwe, want’hu wamhuwile Kilisito. ²⁵Hitendigwa kunda mtumwa wa wahuwila wa Kilisito, Mnungu kanink’ha indima iyo kwajili yenyu. Undima wenye ni kubilikiza kwa kindedi ulosi wa Mnungu umanyikise, ²⁶ulosi uwo ni kinyele kiya chafisigwe kwa want’hu vyeleko na vyeleko kukongela aho kale, mna haluse kigubulwa kwa want’hu wakwe. ²⁷Mnungu mwenye kasagula kuwatenda want’hu wakwe wamanye ikinyele ivo kili no wedi utendese no ukulu, kugamba Kilisito emndani umwenyu, nanywe nomnde hamwenga mwo ugoli no uwedi utendese wa Mnungu. ²⁸Kwa ivo chambilikiza Kilisito kwa want’hu wose, kikamkanya no kumhiniza kila mnt’hu kwa mzungu wose, vileke kidahe kumwigala kila yumwenga akint’hile, hameso ya Mnungu, kwa kulunganywa na Kilisito. ²⁹Vileke ayo yadamanyike, miye nadamanya ndima kwa kukombeka, kwa udahi mkulu wa Kilisito ukudamanya ndima mwa miye.

¹Naunga mmanye ivo hukombeka kwa ajili yenyu, na kwa ajili ya want’hu wa Laodekia na kwa ajili ya wose hewenati kuniyona. ²Nadamanya ivo kwa kuwagela ludole, naho waduganywe hamwenga kwa lukunde vileke wamemezwe umanyi ukint’hile. Niho nawamanyise ikinyele cha Mnungu, kinyele icho ni Kilisito mwenye. ³Mna yehe Vindolo vose vo umanyi no ubala vifisigwa mwakwe.

⁴Mna nawagambani, msekuzumila kudant’hilizwa ni mnt’hu yeyose kwa milosi yo udant’hi ina mwiile. ⁵Kwaviya, hata uneva miye nihale na nyuwe, mna nawafanyanyani, naona kinyemi ivo zimbuli zenyu zikugenda vedi no utogi wenyu mwo mhuwi mwa Kilisito.

Wikazi we kindedi kwa kulungana na Kilisito

⁶Kwaviya mumzumila Yesu Kilisito eli Zumbe, mgendeele mwo kulunganywa hamwenga na yehe. ⁷Ikeni maizi umwake naho mzengigwe mwa yehe naho mtoge mhuwi wenyu enga ivo mhinizizwe, naho mmemezwe ni kugamba, nivedi.

⁸Hangi nyuwe wenye mse kutahigwa ni mnt’hu yeyose, kwa umanyi no udant’hi hewiina dyodyose na kwa kutimila mp’hepo ivo yakuhiniza, mna hiyo ivo akuhiniza Kilisito. ⁹Kwaviya, mwo mwili wakwe Kilisito umwo ukwikala Umnungu wose, ¹⁰nanywe mwink’higwa ugima ukint’hile mwe kulunganywa naye. Yehe ana udahi kujink’ha udahi wa mp’hepo zose.

¹¹Mwe kulunganywa na Kilisito nyuwe nomvinilwa, mna hiyo uvini ukudamanywa ni want’hu, mna ni udya ukudamanywa ni Kilisito mwenye, uyo akudamanya ndima yo kukombola want’hu kulawa mwe chotoko cho wavu. ¹²Kwaviya umwo mwabatizwagwa, nomzikwa hamwenga na Kilisito, naho mwo ubatizo nomuuyulwa hamwenga naye kwa kuhuwila, mwe zinguvu za Mnungu, uyo amuuyulaga Kilisito. ¹³Naho umwo mwandaga enga mfa kwa wiihi wenyu, na kwaviya chotoko chenyu cho wavu nekinda hakinati kuuswa. Mna haluse Mnungu kawenk’hani ugima hamwenga na Kilisito. Naye kakiusila wavu wetu wose, ¹⁴kakifutila wavu wetu kiwandikilwe ne miko yakwe yandile ikakilongeleza, no kuufuta pele kwa kuyagomandila mwo msalaba. ¹⁵Hadya ho msalaba, Kilisito awahokaga ludole, wakulu wa mp’hepo na wata udahi no kuwatenda wabeligwe mwe kiyeti na kuwabulumula enga watahigwa akalongoza ludongo lwake kwa kinyemi.

¹⁶Naivo mnt’hu yeyose ase kuwasengelani kwa nk’hande, hegu ukunywa hegu kutozeleza vihendo vikutigiza mwa mazuwa ya Kinyemi cho kufosa kwo umnenge hegu Mazuwa yo kuhumula. ¹⁷Ayo yose ni kizuli cha mbuli nekika zikwiza, mna ikindedi che zimbuli zose ni Kilisito. ¹⁸Msekuzumila kuhokigwa uwedi wenyu ni mnt’hu yeyose, uyo kwa kuunga kwakwe akeona kunda ywedi naho atigiza ujalamu wo udant’hi no kuwavika watumigwa wa kwe mbingu akakegela mwa maona yakwe mwenye na kukefenya bule kwa ubala wakwe mwenye. ¹⁹Kakepagula na Kilisito, eli umtwi wo umwili uwo. Kwa kulongozwa na Kilisito, mwili wose wank’hizwa na kulunganywa hamwenga kwa vilungo ne zink’wali zakwe, na mwili uwo wakula enga ivo Mnungu akuunga.

Ukubanika no kwikala na Kilisito

²⁰Nyuwe mbanika hamwenga na Kilisito naho mkombolwa mwo udahi wa wakulu we zimp’hepo wa mwe isi. Elo nii mkei kwikala enga want’hu wa mwe isi ino? Naho nii mwaikilwa sigilzi enga izo, ²¹“Mse kutoza iki na kuluma kiya naho mse kudosa kiya”? ²²Mbuli izo zose ni za vint’hu vikubanika, vikajika kudamanyila ndima, iyo ni miko na mahinizo ya want’hu du. ²³Heiye, zimbuli izo zaoneka enga zina mzungu kwa uviki mkukeungila wenye, na mwo kuketenda wajalamu no kuutendela umwili wako kwa ukali, mna zimbuli izo kwavovose hazikudaha kuukindila kumunk’wamunk’wa kwo umwili.

¹Ivo uneva muuyulwa hamwenga na Kilisito, zunguleni mbuli za kulanga kudya eli Kilisito, kekala ho Useuta kulume kwa Mnungu. ²Fanyanyi zenyu zinde kwa mbuli za kulanga, naho hiyo mbuli za aha he isi. ³Kwaviya nyuwe nomfa, naho ugima wenyu ufisigwa hamwenga na Kilisito mwa Mnungu. ⁴Umwo Kilisito akeza kuoneka naho, eli ugima wenyu, nanywe nomnde hamwenga naye mwo ukulu utendese.

Wikazi umhya mwa Kilisito

⁵Elo, vikomeni vint’hu vose viya vimndani mwenyu va mwe isi. Navo ni ivi uhabwasi na usavu na fanyanyi zihile na kumunk’wamunk’wa kwiihile na ugubaguba, uwo ugubaguba ni enga uviki wa mahili. ⁶Kwajili ya mbuli izo maya ya Mnungu yawezila wose hewe kumwiva Mnungu. ⁷Umwo nyuwe mwandaga mkalongozwa ni zimbuli izo.

⁸Mna haluse mwaungigwa kulekana ne zimbuli izi zose, maya na wiihi na lubezo. Kuhomola hegu milosi iihile visekutambulwa naho mwe milomo yenyu. ⁹Msekugambilana lulimi, kwaviya nyuwe muuhambula pele unt’hu wenyu wo wavu hamwenga na udamanyi wakwe wiihile, ¹⁰niyo mwavala unt’hu mhya. Uno wagendeela kudamanywa kunda mhya mwo umanyi wo muufi wakwe, vileke mdahe kummanya Mnungu kindedindedi. ¹¹Mwo uhya uno, hahali Mgiliki hegu Myahudi naho hahali avinilwe hegu hevinilwe naho cha mgeni hegu mhezi cha mtumwa hegu cha mlekelwa. Mna Kilisito niye mbuli zose naho e mwa yose.

¹²Nyuwe mwi want’hu wa Mnungu, kawaungisani na kuwasagulani mnde wakwe. Elo indeni na moyo wa mbazi na uwedi na kweseleza na ujalamu no kufinyiliza. ¹³Mfinyilizane no kulekelana, mna yumwenga ywenyu ananda na kulabila kwa miyawe amlekele, enga viya Zumbe awalekeleni nyuwe, iivo nyuwe nanywe mlekelane. ¹⁴Kwa kongezela, mnde na lukunde, kwaviya lukunde lwalunganya kila kint’hu mwo uhamwenga ukint’hile. ¹⁵Na utondowazi wa Kilisito ilongoze mwe mioyo yenyu. Kwaviya Mnungu kawetangani mnde no uwo utondowazi, kwaivo mwili mwo mwili umwenga. Naho mgambe, nivedi! ¹⁶Mbuli ya Kilisito yaungwa ikale mndani mwenyu imemile. Kehinizeni na kulangilizana kwa umanyi wose. Kemeni mila ya kumtogola Mnungu, mlekeleni Mnungu mwe mioyo yenyu kwa kumgamba, nivedi. ¹⁷Icho mkulonga hegu kudamanya, yande yose kwa zina dya Zumbe Yesu no kumgamba nivedi Tate Mnungu kwombokela yehe.

Ivo mp’huga ikuungwa kwikala mwo wikazi mhya

¹⁸Wavele, wetegelezeni wagosi zenyu, kwaviya nivo akuunga Zumbe.

¹⁹Wagosi nanywe, waungeni wavele wenyu, msekunda wakali nawo. ²⁰Nyuwe wana, weveni welesi zenyu mwe zimbuli zose kwaviya idyo dya muwagila Zumbe.

²¹Nanywe welesi, msekuwagela maya wana wenyu, seka wakazaganya dikawiilo.

²²Nyuwe watumwa, weveni wakulu wenyu wa mwe isi kwa mbuli zose, hiyo kwa kuwawagila du, mna damanyeni ivo kwa moyo wose, kwa kumwogoha Zumbe. ²³Chochose mkudamanya, damanyeni kwa moyo wose, enga kumdamanyila Zumbe, naho hiyo kuwadamanyila want’hu. ²⁴Manyeni kugamba nomhokele kipe enga nt’hunyo kulawa kwa Zumbe kwaviya mwamdamanyila ndima Zumbe Yesu Kilisito. ²⁵Akudamanya yaihile naalihigwe viligane na wiihi wakwe, Mnungu hakwazagula.

¹Nyuwe wakulu, wadamanyileni watumwa wenyu kwo uwedi na ivo akuunga Mnungu, mkamanya kugamba nanywe mnanaye Mkulu ywenyu ywa uko kwe mbingu.

Malagizo kwa wahuwila wa Kilisito

²Msekuleka kumlombeza Mnungu, naho indeni meso mwo kulombeza no kumgamba Mnungu nivedi. ³Naho mkakilombezela naswe kwa Mnungu, vileke akink’he luneka lwedi kibilikize ulosi wakwe ukugubula zimbuli hemwizimanyize za Kilisito. Naho kwa mbuli iyo miye hivugailwa mwe divugailo. ⁴Nilombezeleni nidahe kubilikiza vileke want’hu wadahe kuikombaganya enga ivo ikuungwa.

⁵Mnde na mzungu mwo wikazi wenyu mkanda hamwenga na want’hu hewekumhuwila Kilisito, mkaludamanyila ndima vedi lupisi mnanalo. ⁶Mazuwa yose mnde na ulosi wedi ukuwambiza want’hu, naho mwaungwa mmanye kumhitula vedi kila yumwenga.

Ndamsa zo mzigilizo

⁷Mndugu ywetu Tukiko kikumuungisa, mtumwa mhuwilwa, naho mtumwa miyetu mwe ndima ya Zumbe. Yehe naawagambileni mbuli zangu zose. ⁸Ivo namtuma kwenyu, vileke mmanye ivo suwe kili, naivo adahe kuwagela ludole imioyo yenyu. ⁹Weza hamwenga na Onesimo mndugu ywetu kikumuungisa naho mhuwilwa, yumwenga mwe difyo dyenyu. Awo nawawagambileni kila kiya kikulaila aha.

¹⁰Alistaliko, mvugailwa miyangu awalamsani. Maliko soviye dya Banaba naye awalamsani. Mwink’higwa kale nk’hanana yo kumhokela, mhokeleni akeza uko kwenyu. ¹¹Yoshua naho akwitangwa Yusito, awalamsani. Awa naawo du Wayahudi wahuwila wakudamanya ndima kwajili yo Useuta wa Mnungu hamwenga na miye, naho wanda wambizi mkulu kwangu.

¹²Epafula, yumwenga mwe difyo naho mtumwa ywa Yesu Kilisito, awalamsani, naho mazuwa yose akombeka mwe kuwalombezelani kwa Mnungu, vileke mdahe kukimala mtogile, naho mhuwilise Kilisito no kumtegelezesa Mnungu. ¹³Kwaviya nadaha kulonga uwona kugamba, akombekesa kuwadamanyilani ndima nyuwe na want’hu wa Laodekia, na wose wa uko Hierapoli. ¹⁴Luka mlaguzi ywetu kikumuungisa, na miyawe Dema, wawalamsani.

¹⁵Chawalamsa wandugu wa uko Laodekia, hamwenga na Nimfa, na want’hu wamhuwile Kilisito, wose wakudugana mwe nyumba yakwe. ¹⁶Mnabinda kusoma ibaluwa ino, kombekeni kwavovose isomwe ne difyo dya wahuwila wa Kilisito wa uko Laodekia na nyuwe tendeni ubala vileke mwink’higwe msome ibaluwa wenk’higwe woho. ¹⁷Mgambileni Alikipo, adamanye vedi indima idya enk’higwe ni Zumbe.

¹⁸Miye Paulo nawandika ndamsa ino kwa mkono wangu mwenye. Kumbukileni kugamba, ni mwe divugailo.

Uwedi wa Mnungu unde na nyuwe.