Petulo

BALUWA YA NK’HONGO YA

1 PETULO

ULONGOELO

Baluwa ino ya nk’hongo ya Petulo yawandikagwa ni mwigala Ulosi Petulo. Petulo kakonga baluwa yakwe kwa kuketambula kugamba yehe niye yuhi naho niani akumuwandikila baluwa ino, kawawandikila want’hu wose wamhuwile Kilisito weli wageni mwe isi ino 1Petulo 1:1 naho kavuzagiza kuwagambila ivo nk’hanana nyingi awo awawandikile. Kwaviya baluwa ino yaliganaligana na baluwa ya Paulo kwa Waefeso, wengi wahuwila kugamba baluwa ino yawandikagwa aho baluwa ya Waefeso ize inde iwandikwa kale, yandaga mwo mwaka milongo mtandatu na mishano kulawa aho Yesu eze elekwe. Petulo awandikaga baluwa ino akanda ukwo Loma ukwo akwitange Babeli, 5:13

Petulo awandikaga baluwa ino vileke akugele moyo na kulava uwona kugamba uno nuwo uwedi wa Mnungu we kindedi, 5:12 Kuna kuligana kwingi mwa mafungu aya, 1 Petulo 2;11-3:7; Waefeso 5:18-6:9 na Wakolosai 3:18-4:6, mafungu yose aya matatu yalava malagizo mwo wikazi wedi mwe mp’huga na kuwiva udahi. Naho awagela moyo want’hu wakumhuwila Kilisito wande na kufinyiliza kukalaila makunt’ho kwaviya uheelo wi hagihi 4:1

Yemndani

Petulo aketambula mwenye no kuwatambalisa awo akuwawandikila 1 Petulo 1:1-2

Akajika amtogola Mnungu kwo uyokozi uwo wose wauhokele na ivo wili mkulu mwo wikazi wawe 1 Petulo 1:3-2:10

Naho awalagiza want’hu wakumhuwila Kilisito mwe mbuli zo wikazi wawe mwe isi, na kutambalisa mbuli za mwivano kwa mgosi na mvele na wakulu na watumwa1 Petulo 2:11-4:11

Petulo naho awagela moyo wafinyilize makunt’ho 4:12-5:11

Eze ajike abindiliza baluwa yakwe 1Petulo 5:12-14

1

1Miye Petulo mwigala ulosi ywa Yesu Kilisito.

Nawawandikila nyuwe msagulwe ni Mnungu Tate, nyuwe msambaale mwe isi yose naho hiyo wakaya uko Ponto na Galatia na Kapadokia na Asia hamwenga na Besania. 2Mnungu Tate nakawasagulani akataila yadya aungile, naho mtendigwa want’hu wa Mnungu ni Muye, vileke mdahe kumtegeleza Yesu Kilisito no kumyagilwa sakame yakwe.

Uwedi no utondowazi vindilise kwenyu.

Kawiilo dya kindedi

3Atogolwe Mnungu, naho Ise dya Zumbe ywetu Yesu Kilisito, kwa mbazi zakwe zitendese nakakitenda chelekwe uhya, kwa kumuuyula Yesu Kilisito, kakink’ha kawiilo dina ukindedi. 4Naho chakawiila kuhokela vint’hu vedi vingi vinde vetu, hevikugeligwa usavu naho hevikuchucha naho ni vakwikalisa Mnungu naye kawaikilani uko kwe mbingu. 5Nanywe mwamilwa ni ludole lwa Mnungu kwa kuhuwila, vileke mhokele uyokozi wiikilwe lumwe kugubulwa mwe dizuwa dyo uheelo.

6Indiliseni na kinyemi ne mbuli iyo, hamwenga na kugamba kwa lupisi lugihi nomuungigwe kunda na kinyulu kwa magezo ye hengi. 7Kitalo cha magezo ayo ni kihimo cho mhuwi wenyu. Hata zahabu yenye ikubanika yagezagwa mwo moto, iviya iviya mhuwi wenyu wili mtana vitendese kujink’ha zahabu, waungwa kugezigwa vileke umanyike kugamba ni wa kindedi, niho nomhokele nt’hogola no ukulu, wogofi mwe dizuwa diya Yesu Kilisito akeza. 8Hamwenga na kugamba hammuwone mwamuunga, naho mwamhuwila no kunda na kinyemi kitendese, kinyemi kikulu hekikulongeka, 9Kwaviya ikitalo cho mhuwi wenyu ni uyokozi wenyu.

10Walotezi wa Mnungu walotele mwo uwedi uwo hegu wandile wenyu, nawo wapelemba kwa wengele mwe mbuli yo uyokozi. 11Wazungulaga kugamba ni kwa vivihi na ni lupisi luhi lulongigwe ni Muye ywa Kilisito andaga mwawe, uyo awagambilaga kale masulumizo yakuunga yamwiziile Kilisito, no ukulu wa Mnungu uwo ukuunga ulaile yakajika ayo. 12Mnungu nakawagubuila kugamba, wandaga hawa kukedamanyila ndima wenye, mna nawawadamanyilani nyuwe, umwo wandile wakalonga mwe mbuli izo haluse mzivile kulawa kwa want’hu wakubilikiza Mbuli Yedi kwa sila ya Muye ywa Mnungu atumigwe kulawa kwe mbingu. Mbuli izo hata watumigwa wa kwe mbingu wamunk’hwa wazimanye.

Lwitango lwa kwikala wikazi ukukile

13Naivo, keikeni lumwe no ubala mkakawiila mwo uwedi wa Mnungu ukuunga mwink’higwe mwo kwiza kwakwe Yesu Kilisito. 14Mkanda wana wakwiva mse kwikala kutimila kumunk’wamunk’wa kwa mbuli ziihile mwandile nazo aho mwandaga hammanyize ikindedi cha Mnungu. 15Mna mwaungwa kunda want’hu wakukile mwo lugendo lwenyu lwose viligane na yudya awetangeni ivo akukile. 16Iwandikwa mwa maandiko ya Mnungu kugamba, “Mnde wakukile kwaviya miye hikuka.”

17Na ikanda mwamwitanga Tate, mwe mbuli iyo manyeni kugamba yehe amsengela kila yumwenga mwe yadya adamanye hehaina kwazagula. Naivo mgendeele vedi kwa lupisi lusigale aha he Isi mtile kwiza kwa kumwogoha Mnungu. 18Kwaviya mmanya kugamba nyuwe nomkombolwa mwo lugendo lwenyu helwikwelela ludya mumhokele kulawa kwa wadala wenyu. Mna hamkombolwe kwa vint’hu vikubanika enga viya matundu hegu zahabu, 19mna myokolwa kwa sakame ina utana utendese ya Yesu Kilisito, yehe andile enga Mwanangoto heena lema hegu madoa. 20Yehe nakasagulwa ni Mnungu, umwo isi yandaga ikei kuumbigwa, niyo agubulwa kwa ajili yenyu mazuwa aya yo uheelo. 21Kwa sila yakwe mwamhuwila Mnungu amuuyule no kumwink’ha ukulu, kwaivo mhuwi ne dikawiilo dyenyu vinde kwa Mnungu.

22Nyuwe mkukizwa kale umuye kwa kuzumila ikindedi, kwa kuwaunga weenyu haheina utondwe, ivo kombekeni kunda na lukunde kwa moyo wenyu wose. 23Kwaviya mwink’higwa ugima mhya, hiyo udya ukulawa mwe mbeyu ikubanika, mna kulawa mwe mbeyu heikubanika, kwa sila ya ulosi wa Mnungu wili mgima naho wekala mazuwa yose. 24Iwandikwa kugamba,

“Want’hu wose enga mani,

naho ukulu wawe utendese, ni enga bwali dya kwe mbago.

Mani yanyuluka, niyo mabwali yahugutuka.

25Mna Mbuli ya Zumbe yekala ulo na ulo.”

Ulosi wa Mnungu uwo ni idya Mbuli Yedi ibilikizwe kwenyu.

2

Iwe dina ugima, na want’hu wa Mnungu

1Lekeni wiihi wose, naho kusekunda na lulimi na utondwe, finju hamwenga na mbuli zikuihiya. 2Enga viya wana wakembe wakuungisa mele, nyuwe nanywe muungise mele yedi ye kimuye vileke mkule na kuyokolwa kwa ludole lwakwe. 3Kwaviya iwandikwa kugamba, “Uneva mluma kugamba Zumbe ni ywedi.”

4Iteni kwakwe, yehe niye iwe dina ugima dilemelwe ni want’hu, mna kwa Mnungu disagulwe naho tana ditendese. 5Iteni kwakwe enga maiwe yano ugima, mkazengeke nokunda nyumba ye kimuye mdamanye ndima ya ulava nt’hambiko ukukile, mkalava nt’hambiko ya kimuye yakumwelela Mnungu kwa sila ya Yesu Kilisito. 6Kwaviya Mawandiko yakukile yagamba,

“Kaula naika iwe mwe Sayuni,

iwe disagulwe dya nk’hongelo dya mwe mp’hembe, tana vitendese,

naho akuunga amhuwile yehe, hengile soni.”

7Kwenyu nyuwe mkuhuwila, iwe idyo ni tana vitendese, mna kwa wadya hewekuhuwila, enga ivo Mawandiko Yakukile yakulonga

“Iwe wadilemele awazesi,

dinda iwe kulu dya mwe mp’hembe.”

8Iviya iviya yagamba,

“Iwe idyo ni iwe dya kukobadikila want’hu,

ni luwe lukuwakinya want’hu.”

Want’hu wakobadika kwaviya nawalemela kuhuwila ulosi wa Mnungu, naho niivo waikilagwa kukongela aho nk’hongo.

9Mna nyuwe ni lukolo lusagulwe, mnda ni ulava nt’hambiko wa kiseuta na fyo dya want’hu wa Mnungu mwenye, vileke mbilikize udamanyi mkulu wa Mnungu awetangeni kulawa kwo lwiza, niyo awegalani kwo ung’azi wakwe wakwehela. 10Uko kale nyuwe mwandaga hiyo want’hu wa Mnungu, mna haluse mwi want’hu wakwe, aho nk’hongo hamwenk’hagwa mbazi za Mnungu, mna haluse mhokela mbazi zakwe.

Wandima wa Mnungu

11Wambwiya zangu, nalonga na nyuwe enga wageni naho watafi aha he isi, lekeni kumunk’wamunk’wa ne zimbuli ziihile ze kiunt’hu zikuhigana na miuye yenyu. 12Mnde na lugendo lwedi mgati mwa want’hu hewemmanyize Mnungu, vileke wakawazigani kugamba mwadamanya mbuli ziihile, mna wakakaula udamanyi wenyu wedi wamtunye Mnungu mwe dizuwa akeza kuwasengela want’hu.

13Elo, zumileni kulongozwa ni wata udahi kwa mbuli ya Zumbe akanda ni seuta mkulu mta udahi mkulu, 14hegu wakanda ni wakulu wakutumwa na yehe kuwalihiza wose wakudamanya yaihile no kuwatunya wadya wakudamanya ayedi. 15Kwaviya Mnungu aunga mdamanye udamanyi wedi vileke mfupe milomo ya want’hu wahezi hewemanyize kiya wakulonga. 16Ikaleni enga want’hu walekelwa, mna msekuuguha ulekelwa uwo enga kint’hu cha kuziga wiihi, mna mwikale enga wandima wa Mnungu. 17Weveni want’hu wose, naho waungeni wandugu zenyu wose wahuwila, iviya iviya mwogoheni Mnungu na kumwiva seuta.

Mliganyizo wa masulumizo ya Kilisito

18Nyuwe wandima wa mwe nyumba, weveni wakulu wenyu wose, hiyo wadya awedi na wajalamu du, mna ni hamwenga na wadya wata lung’wangu. 19Kwaviya Mnungu elelwa na mnt’hu akufinyiliza makunt’ho hewagilwe, akamanya kugamba mazuwa yose amfanyanya Mnungu. 20Elo nompatei mnafinyiliza kutoigwa kwa kudamanya wavu? Mna uneva mwafinyiliza masulumizo hamwenga na kugamba mwadamanya ayedi, Mnungu neelelwe na nyuwe. 21Ayo nayo mwitangilwe, kwaviya Kilisito mwenye nakasulumila kwa ajili yenyu, niyo awalekela mliganyizo vileke mdamanye enga viya yehe adamanye. 22Yehe hadamanye wavu, naho hana zuwa alongile lulimi lwolwose. 23Aho eze ahomolwe, yehe hahitule, aho asulumizagwa yehe hawatisile want’hu. Mna nakakeika mwe mikono ya yudya akusengela mwe kindedi. 24Yehe mwenye nakaguha wavu wetu mwo umwili wakwe halanga he msalaba, vileke kileke kudamanya wavu no kwikala kwa kudamanya ayedi hameso ha Mnungu, kwa kulumizwa kwakwe nyuwe mhona. 25Nyuwe nomnda enga ngoto zagile, mna ivi haluse muuya kwo mdimi no mkimalizi ywo ugima wenyu.

3

Wavele na wagosi

1Wavele mlombigwe weveni wagosi wenyu, kugamba uneva weyuko wagosi wowose hewekuhuwila, wahuwile kwa kukaula ivo wavele awo wakudamanya, haheina kuwagambila dyodyose, 2kwaviya nawaone lugendo lwenyu ivo lwili lwedi, naho lwa kumwogoha Mnungu. 3Kukehamba kwenyu kusekunda kwa mbuli za kuse, enga milukile yakweheela ya fili, na mwo kuvika vint’hu va zahabu hamwenga na suke za utana utendese. 4Mna kwehamba kwenyu kunde kwa kundani kwo moyo hakukudaha kubanika, kwa muye wa ujalamu no utondowazi, uwo ni utana utendese hameso ha Mnungu. 5Aho nk’hongo wavele wamvikile Mnungu kwa kindedi, naho wamkawiilaga Mnungu, niivo wakehambaga wenye kwa wikazi wa kuwategeleza wagosi wawe. 6Sala naye andaga ivo, amtegelezaga Ibulahimu niyo amwitanga Zumbe. Haluse nyuwe mwi wanawe uneva mwadamanya ayedi haheina kogoha dyodyose.

7Wagosi iviyaiviya, mwikale na wavele wenyu mkamanya kugamba woho ni want’hu heweina ludole. Mwaungigwa mwikale nawo haheina kuwabela na kuwadamanyila ayedi, vileke msekulemelwa umwo mkamlombeza Mnungu, kwaviya woho nawo nawahokele nt’hunyo yo ugima hamwenga na nyuwe.

Ni vedi kusulumila kwa kudamanya ayedi

8Nabindiliza kwa kugamba, mnde na fanyanyi imwenga na kuonelana usungu naho mkeunge enga ndugu, mwivane naho mnde wajalamu. 9Msekulihiza wiihi kwa wiihi hegu kuhomola kwa kuhomola mna hant’hu hakwe muwavikile, kwaviya ayo niyo mwitangilwe vileke mhokele uvikilwa. 10Enga Mawandiko Yakukile yakugamba,

“Akuunga kwelela wikazi

no kuyaona mazuwa yedi,

akedime asekulonga yaihile

naho asekulonga lulimi.

11Aleke kudamanya yaihile, adamanye ayedi.

Azungule utondowazi kwa moyo wakwe wose.

12Kwaviya Zumbe awakaulisa want’hu wakudamanya yakumwelela Mnungu

no kwiva yadya wakulombeza,

mna awahiga wadya wakudamanya yaihile.”

13Niani akuunga awalumizeni mkanda mkamunk’hwiswa kudamanya yedi? 14Mna indeni na kinyemi uneva mnaungigwa kusulumizwa mwe kudamanya ayedi yakuungwa! Msekumwogoha mnt’hu yeyose naho msekunda na mahituhitu. 15Mna mtunyeni Kilisito kunda Zumbe mwe mioyo yenyu, ikaleni lumwe kumhitula yeyose akuwauzani mbuli mwe dikawiilo mnanadyo, mna mdamanye kwa ujalamu na wogofi, 16na kwa mioyo heikuwagambila mna malema, vileke mwe mbuli idya mkuzigigwa na kuhomolwa mwo lugendo lwenyu lwedi kwa kulunganywa na Kilisito, wakudamanya ivo wageligwe soni. 17Kwaviya ni vedi kusulumila kwa kudamanya ayedi, ikanda niivo akuunga Mnungu, kujink’ha kusulumila kwa kudamanya yaihile. 18Kwaviya Kilisito naye nakasulumizwa no kubanika lumwenga du kwa ajili ya wavu, yehe uyo akudamanya yakumwelela Mnungu nakasulumizwa no kubanika kwa ajili ya wadya hewekumwelela Mnungu, vileke awegale nyuwe kwa Mnungu. Nakakomigwa mwo umwili wakwe, mna nakauyulwa kimuye. 19Na kwe kimuye uko, agendaga kuibilikiza idya miuye yandile mwe divugailo. 20Awo ni wadya walemele kwiva, umwo Mnungu awagojaga kwa kufinyiliza mwe mazuwa Nuhu andaga akadamanya ngalawa ikwitangwa safina, umwo wengilaga want’hu mnane du mwe ngalawa ikwitangwa safina wayokolagwa kwa sila ya mazi, 21mazi ayo ni mliganyizo we zimbuli zo ubatizo ukuwayokolani nyuwe ivi haluse. Ubatizo udya hiyo wa kuukukiza umwili, mna ni kilagane kwa Mnungu kikudamanywa mwo moyo heikukigambila kina malema. Wawayokolani nyuwe kwa kuuyuka kwakwe Yesu Kilisito, 22yehe aitaga kwe mbingu naho kekala kulume kwa Mnungu, alongoza watumigwa wa kwe mbingu na wata udahi na wakulu.

4

Wikazi Mhya

1Kwaviya Kilisito nakasulumizwa mwo mwili wakwe, ivo nanywe mkombeke kwa fanyanyi enga zakwe, kwaviya uneva mnt’hu anasulumila mwo mwili wakwe, yehe haande mnt’hu ywo wavu vituhu. 2Kukongela ivi haluse, wikazi wenyu usigale aha he isi, ulongozwe viligane na viya akuunga Mnungu, hiyo viya umwili ukuunga. 3Ukwo kunyuma mwandaga na lupisi lutali lwa kudamanya mbuli ziya wakuunga kuzidamanya, want’hu hewemmanyize Mnungu, nomuunga kudamanya uhabwasi na kumunk’wamunk’wa kwiihile na ukozi na fugo zimemile ukozi na uhabwasi na miviko ya kwiihiya ya kuvika mahili. 4Haluse, want’hu hewe mmanyize Mnungu wehelwa wakawaonani hamlunganywe nawo mwo wikazi wiihile vitendese, nawo wawahomolani. 5Mna nawalave zimbuli zawe wadamanye wenye hameso ha yudya ekale lumwe kuwasengela want’hu wose, wagima na wabanike. 6Ivi nivo vilekile Mbuli Yedi neibilikizwa iviya iviya kwa wadya wabanike, vileke wasengelwe mwe mili yawe enga ivo wakusengelwa want’hu wose, vileke wekale kimuye enga viya Mnungu eli.

Mkimaila ywedi wa nt’hunyo za Mnungu

7Mna, kusila kwe zimbuli zose kwihagihi, elo fanyanyeni vedi naho mnde meso vileke mdahe kumlombeza Mnungu. 8Hamwenga na ayo yose, mnde no lukunde kwa kila yumwenga, kwaviya lukunde lwagubika wavu mwingi. 9Hokelaneni nyuwe kwa nyuwe, haheina kulabila. 10Kila yumwenga aungwa adamanyile ndima ikipe kiya enk’higwe ni Mnungu, akanda mkimalizi ywedi we vipe vihengi va Mnungu 11Mnt’hu akubilikiza, milosi yakwe inde enga milosi ya Mnungu. Na yudya akuwambiza want’hu watuhu, awambize kwa ludole enk’higwe ni Mnungu, vileke Mnungu atunywe kwa sila ya Yesu Kilisito. Ukulu no udahi ni vakwe yehe, ulo na ulo. Taile.

Masulumizo ya kunda mhuwila ywa Kilisito

12Wambwiya zangu, mse kweehelwa kwa magezo yakuluma vitendese, mkayaona enga kint’hu kigeni kikulaila kwenyu. 13Mna indeni na kinyemi, mkasulumila enga ivo Kilisito asulumile, vileke mwize mnde na kinyemi kitendese mwo ukulu wakwe ukeza kugubulwa. 14Mvikilwa uneva mkahomolwa kwajili ya kumtimila Kilisito, kwaviya Muye wo ukulu wa Mnungu ekale na nyuwe. 15Mnt’hu yeyose asekusulumizwa kwaviya yehe mkomi, hegu ni mwavu, hegu ni mbavi, hegu akwingiila mbuli za want’hu watuhu. 16Mna uneva mnt’hu akasulumizwa kwa kumhuwila Kilisito, ivo asekunda na soni, mna amtogole Mnungu, kwaviya want’hu wamwitanga yehe, kwa zina dya Kilisito. 17Kwaviya lupisi lwa usengelo lubula, naho usengelo uwo ukonga mwe want’hu wa Mnungu. Uneva usengelo wakonga mwa suwe, nevinde vivihi kwa want’hu walemele kuihuwila Mbuli Yedi ya Mnungu? 18Naivo enga Mawandiko Yakukile yakugamba,

“Uneva ni vidala kuyokolwa wadya wakudamanya yakumwelela Mnungu,

Nevinde vivihi kwa want’hu hewekumvika Mnungu na want’hu wavu?”

19Elo, wadya wakusulumila enga ivo Mnungu akuunga, wagendeele kudamanya ayedi no kukelava kwa Mnungu muumbi mhuwilwa.

5

Ludimo we difyo dya want’hu wa Mnungu

1Miye mdala miyenyu mwa nyuwe, wadala vilongozi weyangu. Miye ni muwona ywa masulumizo ya Yesu Kilisito, naho neninde na uhamwenga kwo ukulu wa Mnungu ukuunga ugubulwe, nawalombezani, 2mnde wadimi wa want’hu we difyo idyo mwink’higwe ni Mnungu, indeni na wengele nawo kwa kuunga kwenyu, enga ivo Mnungu akuunga mnde, hiyo kwa kutigizwa. Mse kudamanya ndima heikuungwa kwa kuunga kupata matundu. 3Mna msekuwalongoza kwa ukwank’hwalu wadya mkuwakimaila, mna nyuwe wenye mnde mliganyizo kwe difyo dya want’hu. 4Naho Mdimi Mkulu akeza kwiza, nomhokele nt’hunyo yo ukulu wa Mnungu idya heiikwaza utana wakwe.

5Iviya iviya, wabwanga na wandele, weveni wadala vilongozi. Naho nyuwe nyose keselezeni nyuwe kwa nyuwe mkambizana kila yumwenga, kwaviya mawandiko yagamba. “Mnungu awahiga wadya wakukekweza, mna awalagisa uwedi wakwe wadya wakukeseleza. 6Keselezeni kwa Mnungu, vileke awatendeni kunda wakulu mwo lupisi lwakwe luligane. 7Mduileni mahituhitu chenyu chose, kwaviya yehe niye akuwalelani.”

8Mkedime naho mkaulise! Kwaviya mk’hondo wenyu uyo Mwavu, ni enga kala dikubuma, dikugendagenda mwe isi, ongola mnt’hu amdye pele. 9Mtoge naho mnde na mhuwi naho mumhige, mkamanya kugamba, wandugu zenyu mwe isi yose wabwiilana na masulumizo aayo. 10Naho mkabinda kusulumila kwa lupisi, Mnungu ywo uwedi akuwetangani mnde ndala mwo ukulu wa ulo na ulo mwo kulungana na Kilisito, yehe mwenye naawatendeni mnde wagima naho no kuwenk’hani ludole no kuwatendani mtoge, naawenk’heni nk’hongelo lutogile. 11Udahi unde wakwe ulo na ulo! Taile.

Ndamsa za nk’homelezo

12Hiwa wandikilani kwa uguhi kwa kwambizwa ni Siliwano, mndugu nimuwone kugamba ni mhuwilwa. Nawagambani msekubanika chevu, no kuwagambilani uwona wangu kugamba uno ni uwedi wa Mnungu we kindedi. 13Wahuwila wa Kilisito wasagulwe ni Mnungu aha Babiloni, hamwenga na Maliko mwanangu ywe kindedi mwo mhuwi, wawalamsani. 14Mlamsane kwa kilagiso cha lukunde. Utondowazi unde na nyuwe nyose mlunganywe na Kilisito.