FILIPE

FILIPE

¹ Yesu Klisi pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ ká Filipe láà, nle Pɔli ko ni Timotee’ kó Yesu-à gùábòa, kole kó sɛ́ikwɛ́ é à bɔii kanó páipái ka nɛ̀ le. Eiélé sí-mɛ̀ɛ̀bò ni bhaamɛ̀ɛ̀ légièwo-mɛ̀ɛ̀bò’ ká legilizi wunlé, kó à bɔ kanó ka nɛ̀. ² Kó wɩɩ ko: ko nɛ Aatana ni koà Gwilinɛ Yesu Klisi wò dɔ gbáágbààa ke wò gɛ̀ilɛ tó ka bhà, ke wò zí ka zowɛ́ɛ́ niidaa. ³ N zʋʋ- zana ka-wùn-a kɔi dolodolo, an n nɛ Aatana wángle’ go le. ⁴ Atoosiwo é si’ à zigó-kwèèi bhà, ke è zin nàa tenglé bhà, ká n tàkun wúnsɛ̀’ è go Aatana pé à-nàà kpɔ́-kɩ̀ɩ̀ bhà. Ale kɛɛ le, an bhài páipái’ wo ziàn kanó páipái ka-wùn gi lɛ́nólɛ̀nó bhà láà, an à wo ke án n liágóii à lé le. ⁶ N kpɔ́yè ké zí à lé ma: mɛngdo’ é e zòàwùn kɛɛ-zòwɛ́ɛ́ daa zigóyèa ka gwílé láà, e lóà nàa à tàkpɔ́á kwɛi flúúlé, le è à lépa Yesu Klisi nu-kwèèi le. ⁷ An n zʋʋgɔ̀ɔ̀n’ ka-wùn gi kwɛi, ke à-lèè’ à gá le. Ka-wùn ké n gɔ̀n kpókpóá lɛ́ile. Atoosiwo an to kààso gi oo, an to nâa sɛ̀’ è go Aatana pé láà à-wùn tà-gwìlì gɔn-à oo, an zí to à gɛɛn gbaan-lèè guoà oo, Aatana- gɛ̀ilɛbò’ to n bhà ziàn láà, ka leng ka pe ké à tó gi. ⁸ Sée án à zɛ sii lenglèng tà Aatana nɛ̀ ma: Yesu Klisi’ ka lɔ̀ɔ̀’ daayèa n zowɛ́ɛ́ pé láà, kanó páipái ka-wùn ké n gɔ̀n kpókpóá à-wùn gi. ⁹ An bhàibò’ wo ziàn láà, án à wo kwɛi, ke Aatana lɔ̀ɔ̀’ è ka kɛɛ láà, à dààlé- daa’ wo, ke è wɛin gbùnng zì à dɔnyè, ni à zòàwùn gòkéigò kpákpálé-yèa le. ¹⁰ Án zí bhàiwo kwɛi, ke wún’ é sɛ̀ lengá, ká nù àle dɔn le. Ka à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, bɔ́n ké góà ka bhà fɩ́fɩ́lé, le pe àa tó ka bhà Klisi nu-kwèèi le. ¹¹ È gò’ bhi, ka Aatana zòàwùn’ kɛɛ ziàn Yesu Klisi bháa bhà láà, à tɔnɔ- ka kɔɔ paà kwɛpoo àle gi, le Aatana tɔ́- bhɔ, le mɛnó- à wánglego à-wùn gi le. ¹² N laànɛ́bò, án à pé ke ká à gànnu ka: wún’ é n sɔlɔ’ láà, é nù- tói nâa sɛ̀’ è go Aatana pé láà à lò liélé-wùn’ gá le. ¹³ E sée kwɛi maiá, mɛ̂ɛ páipái’ wó gwilinɛ-gbùnng gi zé, ni mɛ̂ɛ’ wó zaa bhɛ́ibò tóá, à gàn ké daayèa àng tó yàànlé wo: an bhɛɛ́ɛ́ é à lé n tò Klisi pe gi-wùn’ gi le. ¹⁴ N tò kààsogi-yè do láà, e zí ko laànɛ́bò’ zé àng bɛ́ɛ́-lèè tóà kpɔ̀ Gwilinɛ Kpáa lé-yè tàkpɔ́yèa, le é àng zʋʋ gbaanyèa le. A-wùn gi, wo Aatana-à liangzɛ dɔkɔ̀ɔ̀ é à gi wo bháa bhà, ke síka dokedòke àa àng gi koo. ¹⁵ Mai lenglèng’ à gá le. Mɛnggoò’ bhi, àngle wò Klisi-wùn lòlòkpɔ̀ bhɛ̂ɛgó lɔ̀ɔ̀ ni línaa waa lɔ̀ɔ̀’ bhà le. ¹⁶ Kɛ́ mɛ̂ɛ paán yemò’ wò wo pe kɛɛ zowɛ́ɛ́ sɛ̀ bhà láà, àngle wò à kɛ̀ɛ̀ kwɛi nle n lɔ̀ɔ̀ bhà le. Atoosiwo wo à gànnu wo: Aatana’ n yaayèa nâa sɛ̀’ è go à pé láà à-wùn tà-gwìlì gɔn-mɛ̀ɛ̀a le. ¹⁷ Kɛ́ mɛ̂ɛ yemò’ wò wo pe zɛ línaa lɔ̀ɔ̀ bhà láà, àngle wò à zɛ̀ n sàn’ bhà le. Ang gwílé ké tíiá n bhà, le wó à pé ke án wɛ̀ilèè’ yeii kààso gi é, wó à waa n gɔ̀n wɛ́ɛ́ bhà le. ¹⁸ Kɛ́ àle àa wúnggeá. Wò à kɛɛ gwílé tíi tà oo, wò zí à kɛɛ gwílé púú tà oo, yéè tó kɔɔ óó kɔɔ’ gi, àng tó- Klisi-wùn lòlò’ kpɔ́ii kwɛi do lɛ́ɛ. A-wùn gi, án n túlú gi wɩɩ. Sée án tuàn n túlú gi wɩ́ɩ́ ke woà à-wùn lé. ¹⁹ Atoosiwo à gàn ké n yàan ma: wún láà à lé ké yaaà n gɔ̀n à sɛ̀ tà, ka n lébhài’ wo Aatana zì, ni Yesu Klisi-à Waa Zaazaa- n tà’ kun ziàn láà à-wùn gi. ²⁰ N kpɔ́yè ké à lé kelekelele ma: yɛ́ɛ àa dɔii n bhà kɔɔkekɔ̀ɔ̀ke gi. An to yáán oo, wò n zɛ oo, n kpɔ́yè ké à lé ma: síka dokedòke àa tóii n gi. Wánglafila, wò Klisi tò kpókpóá-lèè ye n bu bhà zììa fɔ́ɔ́lé kɔɔ’ gi láà, wò tóà à-lèè yeà n bu bhà kwɛi’ wo dɔkɔ̀ɔ̀ é à gi le. ²¹ Atoosiwo n pe tòsɛ́ɛ́là-yè gɛɛn leng’ bhe, àle Klisi-wùn-a le. A-wùn gi, an ga lefienɛ́ wò’ laá, e tóà n bhà fìláá. ²² Kɛ́ an tò’ zí yáán, an bháála’ kɛɛà, àle tɔnɔ- tò’ kpáaá Aatana nɛ̀ laá, ke an wún piilɛ láà à ye’ à síà n zòàyèa, máá à dɔn àlei. ²³ An kpalayèa àle gi zanó piilɛyèa le. N lò ke án tó Klisi pé lɔ̀ɔ̀’ é n bhà láà, àle woo tóà à sɛ̀-lèè kpáa lengá n gɔ̀n le. ²⁴ Kɛ́ n tò ka nɛ̀ sɛ́ɛ́ tà zé-wùn ké kpókpóá, e gie n lóyè tà. ²⁵ A-wùn- tó’ wo n yàan kwɛi láà, n kpɔ́yè ké à lé zí ma: án tuàn mɔ́à, le an to kanó páipái ka pé, ke ká ló liélé Aatana-à zaa tà, ke ká nù yaa kpɔ̀ Yesu lé-yè láà à yɔ́ɔ́n-gùlù wɛ́ɛ́ le. ²⁶ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, à gàn ké n yàan ma: án tuàn sɛsíà ke án nu ka lià. È tò’ kwɛi, ka vele ké tó dɛ́ɛ woà dɔ́ɔ́n-á Yesu Klisi’ wúnsɛ̀’ à kɛɛyèa n nɛ̀ láà à gɛingóyè tà. ²⁷ Kɛ́ wúnngdo’ bhi laá, àle ye: ká ka gidɔ kpókpóá, ke ka táá-gɛ̀ɛ̀n- bhɛɛ yaa’ wo nâa sɛ̀’ é Klisi-wùn-a, ke kó à kpɔ’ ka nɛ̀ láà à bhà le. Ka à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, an nu ke án ka ye oo, ɛ́ɛ́n mɔ́ɔ́ nu, kɛ́ ke án ka-wùn sɛ̀-le maii oo, án à pé ke ka gɛɛn- tó’ wo gbaanyèa dinngle, ke kanó páipái ka zowɛ́ɛ́ ké do le. Án à pé zí ke kpɔ̀ Yesu lé-zààwɛ́ɛ́’ án à gie’ ka nɛ̀ à-wùn-nàà sɛ̀ kpɔ́yèa láà, ke kanó ká àle-wùn tà-gwìlì gɔn zowɛ́ɛ́ doá le. ²⁸ Mɛ̂ɛ’ wó dɔyèa Aatana wʋʋ gɔ̀n gwili-yàn gi láà, súó kekekèke òo ka kɛɛà àng gɔ̀n. Wò à-lèè yeà àle bhà wo: wole wéé woà tó wo, le ka leng ka zí à gànnu ka: kale ká layèa le. Sée Aatana kɛɛ-wùn’ àleá le. ²⁹ Atoosiwo Aatana’ gɛ̀ilɛ’ to’ ka bhà láà, òo à tó ka bhà kpɔ̀ Klisi lé-yè-le lengdoá. Kɛ́ e gɛ̀ilɛ tóyèa ka bhà ka wɛ̀ilèè yè à-wùn gi-yèbò tóá. ³⁰ Ká yáánpa’ n bhà, ke án Aatana-à gwili do’ à gɔn-ii láà, ka leng ka dɔyèa àle tulé le. An tuàn àle gɔn-à tenglé-yààn é à gi ye ká à mayèa kɔɔ’ gi láà à nɛ̀ le.

¹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛ̂ɛ’ ka kpɔ́yè’ Klisi lé láà, ká ka ké bháa dɔ ziàn à wʋʋá è? Ká ka ké zʋʋ gbaan ko lɔ̀ɔ̀- à kɛɛ’ wo láà à-wùn gi è? Waa Zaazaa ké ka kɔɔ daa ka ké kwenglé, le ka wɛ̀i- ka ké kɛɛ, le ka kóló- sɛɛ ka ké bhà ziàn la è? ² Le ká àle kɛɛii kwɛi laá, ka à pè’ n zowɛ́ɛ́ nii- daa ka pé tɔ̀kpɛ́tɔ̀kpɛ́lé ke à-lɛ̀ngge òo tó zía laá, à-lèè ké à bhà àlei ke ká à kún kpókpóá, ke ka zowɛ́ɛ́- tó do, è gò’ bhi ke ka lɔ̀ɔ̀’ è ka ké kɛɛ láà, è mɔɔ kiá. È gò’ àle gi, ká dɔ gbáágbààa ke kanó páipái wʋʋ- tó’ wo wúnngdo bhà le. ³ Ka wún óó wún’ kɛɛà, kao à ke kɛɛà bhɛ̂ɛgó-zòwɛ́ɛ́á. Kao zí à kɛɛà ka leng butolo lɔ̀ɔ̀ bhà. Kɛ́ ká ka wunlé kpáá’ wo ka ké nɛ̀, ke ká ka bhámò fìlayányè wo ka leng bhà le. ⁴ Ká kɔi dolodolo láà, ká ka bhámò tó bhàwùn yɔɔn, kao yaaà ka lengdo-le pe bhàwùn yɔɔn-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n tà. ⁵ Zowɛ́ɛ́ do’ é nuu Yesu Klisi gwílé láà, àle- zí tó ka leng ka gwílé le. ⁶ Atoosiwo à dɔ̀lèè ké nuu mɔɔ nà Aatana peá. Kɛ́ à dɔ̀lèè mɔ̀ɔ̀ nà Aatana peá-yè láà, òo gbaan àle gi. ⁷ Wánglafila, é gó lefienɛ́’ wo’ ebhà dɔ̀lèè sɛ̀ gi, le é e lekini wunbílí bhɔ’ nua bhà le. E gigala’, le é to’ bhaamɛ̀ɛ̀a, le àle ni bhaamɛ̀ɛ̀ bhɛ́iwɛ́ɛ́bò tó dɔ̀lèè’ to’ do le. ⁸ E wɩɩ’ tò bhaamɛ̀ɛ̀ tó gòzíàa-wùn bhà. É e nɛ wʋʋ bhɛɛ suu’ yaa’ é, e wɩɩ’ e zɛ-wùn bhà. E wɩ́ɩ́ lefienɛ́ wo’ e zɛ̀ yílí bhà-wùnbò tó bhà ye bhaamɛ̀ɛ̀ zɛ-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀. ⁹ Ale kɛɛ le Aatana’ à go’ gɔɔ̀le, le é à zana’, le é à yaayèa mɛnó páipái wunlé, le tɔ́ tiàànle’ é fìláá tɔ́ tó páipái bhà láà, é à nuyèa à nɛ̀ le. ¹⁰ Aatana ké à kɛɛ’ kwɛi, ke àbhà daa-pɔ̀ɔ̀nbò’ wó lɔngwɛ́ɛ́ gi tɛ́nglà oo, ni à yemò’ wó sɛ́ɛ́ tà kpunglà zé oo, ni à yemò’ wó gɔɔ̀le oo, ke àng tó páipái- nù bhɛɛ yaa’ wo Yesu tɔ́ láà à bhà zinnà à nɛ̀ wo kpóng gi-yèa le. ¹¹ E zí à kɛɛ’ kwɛi, ke biin tó páipái- nù à pe’ wo wo: Yesu Klisi ké Gwilinɛ Kpáa-á le. Wò Aatana’ é pɔnó páipái nɛá láà à tɔ́ bhɔà kwɛi’ wo le. ¹² À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, n dɔ́mabò, án nuu ka kpe gi tée’ gi láà, ká nuu bhɛɛ yaaà n wʋʋ bhà lɛ́ile. Máá zí ka kpe gi kɔɔ’ gi dɔ̀yáa gá koo é, à-lèè ké à bhà ke ká bhɛɛ yaa n wʋʋ bhà kɔɔ do láà àle gi, ke à lé- gie lefienɛ́ wo fɔ́ɔ́lé pe-le tà le. Atoosiwo Aatana leng’ bháála kɛɛ ka zowɛ́ɛ́ pé, le à zòàwùn’ à zʋʋ pé, è à kɛ̂ɛ lɔ̀ɔ̀ ni à kɛ̂ɛ-bhààbò tó daa ka gi ziàn le. A-wùn gi, ká layè’ gá láà, ká à gi-wùn kɛ̂ɛ sùò Aatana gɔ̀n-yèa, ke ká yàyàle yaa à tà. ¹⁴ Ka wún óó wún’ kɛɛà, kao à ke kɛɛà yuun gizɛ ni wún gbègóá, ¹⁵ ke pe òo nù tó ka bhà, ke kaà wúnnó tà- tó púú záázààa. Ka à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, mɛnó ké à gànnuà wo: Aatana-à náò’ kaá, le pe àa kale ka bhà wún wàà kéi-mɛ̀ɛ̀ ni kɛɛ-kɔ̀ɔ̀ yóo-mɛ̀ɛ̀bò’ wó tenglé-yààn é à gi é àng finibhà, le ka lɛipolo àng tà Aatana wʋʋ’ è mɛ̂ɛ la láà à gá, le ka zán- bhɔ àng finibhà lúyáán tà zé ye sɛ́i zán nɛ̀ gbɛi zué le. È tò’ kwɛi, n vele ké tóà dɔ́ɔ́n-á Klisi nu-kwèèi, le an à gànnu ma: án ka lé-bàlà’ si’ láà, mɔ́ɔ́ gii sí bɔɔn bhà le. ¹⁷ Atoosiwo kaà kpɔ̀ Yesu lé-yè láà, à lébhà ké ye án Aatana lɔ̀ɔ̀kɛɛ’ pɔɔn’ à gá à nɛ̀. Kɛ́ yàani máà tó zí án sáà’ go’ kaá kwɛi láà à yuɛn gò sáalé-pɔ̀ɔ̀n lefienɛ́á laá, án n liágóà, án n liá gi-lià góà kanó páipái ka pé. ¹⁸ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, ka lekini ká ka liágó n pé ke à yɔ́ɔ́n- ka zúlú. ¹⁹ N zʋʋ ké à gi ma: koà Gwilinɛ Yesu ké gɛ̀ilɛ tóà n bhà, le an Timotee bɔ ka nɛ̀ pálé le. Sée an à kɛɛà kwɛi, ke à sɛíyè- góà nà nâawʋʋ sɛ̀’ gá ka pé láà, àle- nù zí n lekini n bháa dɔ le. ²⁰ Ko ni mɛngge bhɛ́i ke ko zowɛ́ɛ́ àa do, ke à-mɛ̀ɛ̀- ka-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n sí lekinilèkini wo n pé, ke àa Timotee-le lengdoá. ²¹ Atoosiwo mɛ̂ɛ paánbò tó páipái- wo lekini pe bhàwùn yɔɔn-lèè’ guo le. Ang ke bhàwùn àa Yesu Klisi-le bhàwùn yɔɔn-wùn bhà. ²² Kɛ́ Timotee-le’ Aatana-wùn kúnyèa kpókpóá kɔɔ’ gi, kanó ká à-nàà dɔn. E e lekini nuyèa nâa sɛ̀’ è go Aatana pé láà à kpɔ́-kɩ̀ɩ̀ nɛ̀ n pé ye nɛ́’ àa gó e nɛ maabhà à nɛ̀. ²³ Ale kɛɛ le n zʋʋ’ à gi ma: wún’ é n bhà é, è kpɔ́à yáán’ tà, an bò’ àle-tùlé yeá sɛ̀a laá, an tó’ wo le an Timotee bɔ ka nɛ̀ le. ²⁴ Sée n kpɔ́yè ké zí Gwilinɛ Kpáa lé ma: à gi àa dɔ́ɔ́n-á koo, ke n lekini án waa ka lià. ²⁵ Kɛ́ Pafolodi’ ká n sànma bɔ’ à tà, ke mɔɔ nù tó kpala gi láà, n lekini án à gaayèa ma: à-lèè ké à bhà ke án n kɔɔ gó à zì, ke è sɛí, ke è ló ka lià. E ye n laànɛ́ lekinilèkini nɛ̀, le è n tàkun Klisi-wùn-nàà kpɔ́-kɩ̀ɩ̀ ni à tà-gwìlì gɔnyè tó bhà le. ²⁶ Yáán dɛ́ɛ ke pà ka bhà lɔ̀ɔ̀’ woo à kún bɩ́bɩ́lé, le ká à tò kángwayèa-wùn ma’ wo’ láà, ya woo síka daa à gi bháalé le. ²⁷ Sée kángwa ké nuu à bhà kpókpóá maiá, le ya woo bhɔ ga lià le. Kɛ́ à wɛ̀i ké Aatana kɛɛ’. Sée òo tó àle lengdoá. Ko ni à gá kole ko wɛ̀i’ Aatana kɛɛ’, ke wɛ̀i’ òo nù waa n gɔ̀n wɛ́ɛ́ bhà le. ²⁸ Ale kɛɛ le n zʋʋ’ dun leng woii ma ke è ló váánlé, ke ká nù ka liágó ka yáán dɛ́ɛ pà à bhà-wùn gi le. È tò’ kwɛi, n lekini án góà zí ka-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n tà. ²⁹ È wàà’ ka lià, ká à-tɔ̀ɔ̀ kún sɛ̀a, ke ká ka liágó à-wùn lé, ke ka zowɛ́ɛ́ nii- daa kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi, ke ká à lɔ̀ɔ̀kɛ̂ɛ sɛ̀a à tò ka laànɛ́á Gwilinɛ Kpáa-à zaa tà-wùn gi. Atoosiwo à-lèè ké à bhà ke mɛ̂ɛ suubò’ kwɛi láà, ká bhɛɛ yaa àng bhà. ³⁰ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: é minimini-yùà’ wo’ ke è gie gɔɔ̀le-mɛ̀ɛ̀bòà sángyolo lé kilíílé láà, é à wò- kwɛi Klisi-à bháála’ à-wùn gi le. Atoosiwo kale káó mɔɔ n tàkún-á wún yemò’ bhà ka-lèè tò dɔ́ɔ́n-á-wùn gi láà, àle nuu à tó kɛɛà n nɛ̀ le. É bhɔ’ e leng zɛ lià bháála tà wún’ gi, àle lɛ́ɛ.

¹ È gò’ àle gi, n laànɛ́bò, ká ka liágó Gwilinɛ Kpáa-wùn gi. Má woo wúnngdo’ bɛɛnzɛ ka nɛ̀ fɔ́ɔ́lé láà, à bɛɛn dɛ́ɛ zɛ̀ ka nɛ̀-yè àa nle yáin ga. Wánglafila, àle- kale kaà wúnsɛ̀’ gá le. Án wɩɩ ma: ká ka leng kún sɛ̀a gbɛ́ɛn-bhààmɛ̀ɛ̀bò gɔ̀n. ² Ká ka leng kún sɛ̀a Aatana-à bháála sie-mɛ̀ɛ̀bò láà àng gɔ̀n. Ká ka leng kún sɛ̀a àng gɔ̀n, atoosiwo wó à pé’ wo ke ká ló gbùé láà, wò à kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke wò nù ka wɛ̀ikɛ̀ɛ̀’ wo le. ³ Kɛ́ sée gò gbùé-mɛ̀ɛ̀ yemò’ wó Aatana sɛ̀lu lekiniá láà, àle ko nà kanù koá le. Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: kole ko Aatana lɔ̀ɔ̀kɛ̀ɛ̀ àbhà Waa Zaazaa zòà-kɔ̀ɔ̀’ gi, le Yesu Klisi’ wún’ kɛɛ’ ko nɛ̀ láà, ko ko túlú gi wɩɩ à-wùn gi le. Ko zʋʋ àa ko lekini-le ko gi. Ko tò gò gbùé-mɛ̀ɛ̀ lekiniá-kɔ̀ɔ̀’ bhi, àle lɛ́ɛ. ⁴ Sée n lekini an woo à pè’ mɛ̂ɛbò láà àng-kɔ̀i ma: án n lekini butolo laá, án woo mɔɔà à bhà. E mɛnggoò gi ye: wo lekini wo wúnbò’ kɛɛ láà, àle wo laà le. Sée é woo nù tóà kwɛi-le bhà, ke nle n pe lé ké gie àngle pe tà dɔ́ɔ́n-á pánngle àlei. ⁵ Atoosiwo nle án to’ nɔ́ɔ́nɛ́á, le án lo’ gbùé, ke má yáángɛɛn kɛɛ saaka le. È gò’ bhi, Izalae-wɛ́ɛ́ lekini’ n gá le. An gò Bɛnzamɛn-kwìle. Ebɛlɛ-mii’ n gá, le n kpɔ́-mɛ̀ɛ̀bò tó’ Ebɛlɛ-a le. È zìn’ Aatana-à tɔ́ng-wùn bhà, à tàkoo-mɛ̀ɛ̀bò’ wò àng lee Faliziɛn-bò láà, à do ke’ nuu n lengá le. ⁶ É tò’ pai dɔ̀ wún gi-mɛ̀ɛ̀-leá, n leng án nuu àle kpáa keá, le án nuu legilizi-bò wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woà le. É woo nù tóà zí ke Aatana- lɩ́ɩ́ sɛ̀ɛ̀ mɛ̂ɛ bhà àbhà tɔ́ng kún-wùn’ gi laá, ke pe àa woo tóii nle n bhà àle gi. ⁷ Kɛ́ wúnbò’ nuu n gi fɔ́ɔ́lé ye bhɛɛ-wùn nɛ̀ láà, à tó’ tó n gi dɔ̀yáa gá ye liéfɩɩ-wùn bhɛ́i nɛ̀ Klisi-wùn gi. ⁸ Sée koà Gwilinɛ Yesu Klisi dɔnyè lí’ sɛɛyè’ gá n gi miniminiyèa láà, àle kɛɛ le wúnnówùnnó’ tóyè lefienɛ́á n gi ye liéfɩɩ-wùn nɛ̀ kwɛi le. Án wɩ́ɩ́yèa à bhà, ke wúnnó páipái- sie n bhà Yesu do láà à-wùn gi, le à tó páipái’ tóyèa n gi ye tinglé-bɩ̀ɩ̀ nɛ̀ le. Sée an à kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke Klisi lengdo’ è tó n zʋʋkpɔ̀ɔ̀giá, ⁹ ke n kɔɔ- nù tó àle kwenglé le. E sée kwɛi maiá. Án kpɔ́yè’ gá Klisi lé láà, àle nbhà lɩ́ɩ́ sɛɛyèa Aatana zué le. Àa ye an wúnsɛ̀’ kɛɛ àbhà tɔ́ng kúnyèa láà, àle yéè nbhà lɩ́ɩ́ sɛɛ à zué le. Atoosiwo lɩ́ɩ́ sɛ̀ɛ̀ mɛ̂ɛ bhà-yè- gò Aatana lekini’ gi, le à zi’ gbaanyèa kpɔ̀ Klisi lé-yè láà à tà le. ¹⁰ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, an dɔà kɔi ke án sɔ́n Klisi gwílé, ke bháa’ é à zana’ láà, è daa n gi, è gò’ bhi ke é wɛ̀ilèè’ ye’ láà, ke án n pe ye à pé, an àle-lèè guoii le. Sée an wúnbò láà à tó-lèè gùò kwɛi, ke Klisi’ nuu kɔɔ’ gi à zɛ téei láà, ke n leng án nù tó àle-kɔ̀ɔ̀ bhà, ¹¹ é kɛ̂ɛ kwɛi, ke è tò’ mɔɔ-wùn-a, án nù bhɔ gò gɔɔ̀le-mɛ̀ɛ̀ gi, ke án zana le. ¹² Àa ye án dɔ̀lèè’ à gbóló góii láà, má woo à ye’ wo le. Sée àa ye má bhɔ’ wo Aatana zòà-nàà láà à tà le. Kɛ́ Klisi kɔɔ’ n ta’ wo’ ke è nù n gba dɔ̀lèè sɛ̀a láà, àle kɛɛ le n lekini án bàlàsí-ii, ke n kɔɔ- nù dɔ̀lèè láà à ta le. ¹³ N laànɛ́bò, àa n gi ye: má woo dɔ̀lèè láà à ye’ wo le. Kɛ́ an à guo’ woii ye bàlàsí-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ le. Án n zʋʋ go n zía-pɔ̀ɔ̀n-le lé, ke à ye’ é n liélé láà, án àle piékɛ̂ɛ do le. ¹⁴ An bàlàsí-ii àlei n wɛ̂ɛá do, ke án nù à yala sí, ke Aatana’ Yesu Klisi bɔ’ ko lee lià dɔ̀lèè’ gá lɔngwɛ́ɛ́ gi tɛ́nglà láà, án àle sɔlɔ le. ¹⁵ Mɛ̂ɛ páipái’ kó sɔ́nyèa Aatana-à zaa tà é, konó ko wʋʋ- tó do à ye láà àle gi. Kɛ́ è tò’ zí ke ka pe àa n pe tà à-lɛ̀nggenɛ́ ke gi, Aatana leng ké zí à tó tàpólóà ka nɛ̀. ¹⁶ Kɛ́ è tóà kɔɔ óó kɔɔ’ gi, kwéé bhɔ nàà ye’ à tà é, konó ko táá-gɛ̀ɛ̀n- tó’ wo do àle gi le. ¹⁷ N laànɛ́bò, ká n táá-kɔ̀ɔ̀ sí. Kɛ́ ká à súnmagó mɛ̂ɛ’ wó daayèa ko gbóló tà ka kpe gi láà àngle táá-kɔ̀ɔ̀ bhà le. ¹⁸ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kemò’ bhi, àngle pe táá-kɔ̀ɔ̀ tó- yáángiègi’ gá Klisi gà yílí bhà-wùn láà à gi le. N zìn àle peà ka nɛ̀ lɔ̀ɔ́’ mɔ́, le án tuàn à pe ke woà zí ka nɛ̀ wosíá tenglé é le. ¹⁹ A-mɛ̀ɛ̀bò láà àngle pe létalé’ lò pailé-yèa le. Ang pe áatana’ wò à lɔ̀ɔ̀kɛɛ, àle àng gwílé-lèèa le. Wò wo lekinià yɛ́ɛ-wùnbò’ à kɛɛ ziàn láà, wò wo tɔ́ kùn àle tà le. Wò lúyáán tà-pɔ̀ɔ̀nbò lengdo’ à-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n si le. ²⁰ Kɛ́ kole ko pe nɛ dɔ-pɛ̀ɛ̀ leng- lɔngwɛ́ɛ́ gi’ wo le. Sée koà Gwilinɛ Yesu Klisi’ kó ko yáán tóii à gɔ̀n ke è nu ko lai láà, è góà bhi’ wo le. ²¹ Ale nuà, le ko bu’ é ko bhà sɛ́ɛ́ kɔɔn bhɛ́iwɛ́ɛ́á tenglé é, è à gigala, le è to ye à lekini’ mɛ̂ɛnɛ̀ kɛɛii kwîi dɛ́ɛ ye’ gi láà à nɛ̀ le. Sée Aatana’ bháa’ nu’ à nɛ̀, ke è gie pɔnópɔ̀nó gɔ̀n láà, è ko gigálá láà à woà kwɛi àleá le.

¹ N laànɛ́ wùndɔ̀yóoábò’ ka-wùn’ n gɔ̀n kpókpóá ye n yánwɛ́ɛ́nɛ́ nɛ̀ láà, kale ká n zowɛ́ɛ́ niidaa, le ká ye n pe fánngwɛ́ɛ́ nɛ̀ n wun bhà le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, n laànɛ́bò, ká ka gɛɛn gbaan dinngle koà Gwilinɛ Kpáa-à zaa tà. ² Evodi, an bhài’ woii i zì le. An zí bhài’ woii Sɛntisi i leng i zì le. Kà dɔ gbáágbààa ke ká táásí Gwilinɛ Kpáa-à zaa tà, ke ka kɔɔ ké ka ké kwenglé. ³ È gò’ àle gi, n dɔ́ma, ile í n piilɛnàà lekiniá le. Í dɔ gbáágbààa ke í nɔ́ngbò piilɛ láà àng tàkún. Atoosiwo àng leng ké n tàkun’ nâa sɛ̀ kpɔ́-gwìlì bhà, ye Kelema ni n tàkún-mɛ̀ɛ̀ paánbò tó nɛ̀. Ang tó tɔ́ ké Aatana tà mɛ̂ɛ’ wò sii’ àa yɛn à sɔlɔà láà àng tɔ́ bɛɛn yàài-sɛ̀ikwɛ́ gi. ⁴ Án wɩɩ ma: ká ka liágó Gwilinɛ Kpáa-wùn lé lɛ́ile. An àle gie ke woii bhi ka nɛ̀ é: kà ka liágó leng’ wo le. ⁵ Ká zí à kún kpókpóá ke kaà kólósɛ̀nɛ̀ láà, mɛnómɛ̀nó- wún dɔn à gi. Atoosiwo Gwilinɛ Kpáa’ yaa gbɛ̀ɛɛ bhà. ⁶ Kao yaaà wúngge-zɔ̀ɔn tà. Wún óó wún’ è tóà ka bhà, ni ka bhàwùn- tóà pɔɔn’ bhà, ká à tó pe Aatana nɛ̀ bhài wʋʋá, ke ká bhài gi-bhài wo à zì nà à wánglegóá. ⁷ Ka à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, Aatana ké ka zowɛ́ɛ́ kpááà, le à lé- gie bhaamɛ̀ɛ̀bò pe wún dɔn-nàà-le tó tà le. È ka zowɛ́ɛ́ kpáá’ woà kwɛi láà, àle tóà ka nàà Yesu Klisi bhà-kɔ̀ɔ̀a, le ka zowɛ́ɛ́ àa káán à bhà, le è to zí ka zʋʋgɔ̀ɔ̀n tó páipái zigbààngiá le. ⁸ N laànɛ́bò, è gò’ àle gi laá, wún óó wún’ é mai-wùn-a, ni wún óó wún’ é tiàànle oo, wún óó wún’ é dɔɔyèa, ni wún ye óó ye’ pe àa à bhà oo, wún óó wún’ é wún liáyèa, ni wún óó wún’ è bhɛɛ to mɛ̂ɛ bhà oo, ni wún páipái’ é sɛ̀a ke wò mɔɔ mɛ̂ɛ tɔ́ sɛ̀ peá à-wùn gi láà, à lesósó- tó ka zʋʋgɔ̀ɔ̀n-a-wùn-a le. ⁹ A-wùn gi, án ka dɔɔ’ wúnbò’ gá oo, ni án táá-kɔ̀ɔ̀bò’ gie’ ka nɛ̀ oo, ni ká wʋʋ’ ma’ n tà oo, ni ká wúnbò’ à kɛɛ-lèè ye’ n gɔ̀n oo, ká à lesósó kɛ̂ɛ le. È tò’ kwɛi, Aatana’ é mɛ̂ɛ zowɛ́ɛ́ niidaa-gwìlìnɛá láà, e tóà ka pé. ¹⁰ È gò’ àle gi, n-wùn’ nuu ka zowɛ́ɛ́ pé kpókpóá, à gi’ zana’ wo’ tò láà, à yɔ́ɔ́n ké n zulu’, le à-gbòlò’ gie’ Gwilinɛ Kpáa-à zaa tà le. Atoosiwo n-wùn-le ké nuu ka gɔ̀n kpókpóá lɛ́ile maiá, kɛ́ à gi-wùn kɛɛ-kɔ̀ɔ̀’ àa nuu ka yàan le. ¹¹ Máá zí àle peii kwɛi án kpalayè’ gá láà àle-wùn gi, atoosiwo an dɔà nàà suu óó suu’ lé, án dɔn n zowɛ́ɛ́ kún-á n bhà à tó gi. ¹² Án kpala gi tée’ gi, án lúyáán kún-kɔ̀ɔ̀ dɔn, le pɔɔn’ zí n gɔ̀n tée’ gi, an à kún-kɔ̀ɔ̀ dɔn le. An to kɔɔ óó kɔɔ’ gi, ni an lo lee óó lee’ gi, n kɔɔ ké mɔɔ n kán-gwì ni n vɔ́n gó-gwì tó tà. An pɔɔn ye kpáaá oo, ɛ́ɛ́n féaa- to n gi oo, à tó ké kúnwo nle n gi. ¹³ N kɔɔ- mɔ̀ɔ̀ wún láà àle tó bhà kwɛi mɛ̂ɛ do’ è bháa daa n gi láà àle sáà gi le. ¹⁴ Kɛ́ àle tó gi, ká n tà’ kun’ wɛ̀i gò n tà-yèa láà, ka wúnsɛ̀’ kɛɛyèa àleá le. ¹⁵ Filipe-mɛ̀ɛ̀bò, ka leng ká à gànnu ka: án go’ kaà Masedoni lùu gi bha’ bhà Klisi-wùn-nàà sɛ̀ kpɔ́ zigó téei láà, legilizi bhɛ́i ke òo n tàkún kale ka zìpieta. Sée ká nùù n gbaà kwɛi, ke Aatana’ wúnsɛ̀’ kɛɛ’ ka nɛ̀ n kɔ̀ɔ̀tà láà, ká àle yóógi daa n gɔ̀n le. Ka lengdo’ ká à kɛɛ’ kwɛi le. ¹⁶ Ká à zigo’ gɛnyààn piilɛ tóá lefienɛ́ wo, ke án tuàn Tesaloni. Ká n sànma láà à kpɔ’ zaá kwɛi, ke án nù n bhàwùn gó à gá. ¹⁷ Kɛ́ òo tóà ka gi ye: an n gbàa-pɔ̀ɔ̀n’ guoii ka lé le. Wánglafila, án wún’ à-lèè guoii, àle ká wúnsɛ̀’ kɛɛii láà à tɔnɔ dàà à gi ka gɔ̀n kpáaá-yèa le. ¹⁸ Ká pɔɔn’ bɔ’ n nɛ̀ láà, à tó ké n kɔɔ ta’, le má yaa lefienɛ́ wo wélé-wɛ̀ɛ̀ gi le. Ká pɔɔn’ bɔ’ n nɛ̀ Pafolodi tà láà, à yɔ́ɔ́n ké n zulu’, le kpala’ nuu n bhà láà, ya à tó gó n bhà le. Ka kwenglé-pɔ̀ɔ̀n’ è zin n bhà láà, à lébhà ké ye làsikɔlɔ’ wò Aatana lɔ̀ɔ̀kɛɛ à gá, ke à liá- waa à gi láà à zan nɛ̀. ¹⁹ Sée kpala suu óó suu’ è tóà ka bhà, ko nɛ Aatana do’ n zʋʋ’ à gi láà, àle à tó góà ka bhà kɔɔ wolo bhà Yesu Klisi sáà gi, le è to à tɔ́ bhɔ̀ ka bhà-kɔ̀ɔ̀a le. ²⁰ A-wùn gi, ko nɛ Aatana tɔ́- bhɔ kweetókwèètóá, ke è tó à pe tó-kɔ̀ɔ̀a. Amiina. ²¹ Mɛ̂ɛ páipái’ wó yaayèa Yesu Klisi-à yaa gi, má wɩ́ɩ́ àng tó bhà. ²² Ko laànɛ́bò’ wó n wɛì zé, àng tó woó wɩ́ɩ́ ka bhà. Aatana pe gi-mɛ̀ɛ̀ páipái’ wó zé, àng leng woó wɩ́ɩ́ ka bhà. Kɛ́ àng yemò’ wó gwilinɛ Sezaa pé kwíle zé, àngleà wɩ̀ɩ̀bhà’ à gá kpáèa le. ²³ Koà Gwilinɛ Yesu Klisi- gɛ̀ilɛ’ tóà ka bhà láà, è loo daa ka zowɛ́ɛ́ tà. KƆLƆSI MƐ̀Ɛ̀BÒÀ SƐ́IKWƐ́ KƆLƆSI 1