MAKI

MAKI

¹ Wúnsɛ̀’ è go Aatana pé ke è zin à gbe Yesu Klisi-wùn bhà láà, à zigó-kɔ̀ɔ̀’ é. ² Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ Ezai’ à bɛɛnzɛ̀- lii Aatana wʋʋá Yesu láà àle-wùn gi ye: Bhè i yáán tó bhi, án bhaamɛ̀ɛ̀ bɔà i lélé, ke è zaawɛ́ɛ́ daa i nɛ̀. ³ A-mɛ̀ɛ̀ lòlòkpɔ́-wʋ̀ʋ̀’ woloii bhìng bhà lɛ́ɛ. E wɩɩ ye: kà Gwilinɛ Kpáa giè à tà-zàà baa, ke ká à lé-lèè tó mɔɔ kiá dɛlɛngle. ⁴ Mɛ̂ɛ’ wó nuu à leeà Záàn láà, àle wala’, le é nuu bhaamɛ̀ɛ̀ zúlúà yí wɛ́ɛ́ le. Ale to’ Ezai’ wʋʋ’ pe’ láà à gi-wùn kɛɛ-mɛ̀ɛ̀a le. E nuu à peà bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ ye: Kà ka kɔɔ gó ka sɔng lé, ke án ka zúlú, ke Aatana- nù ka bhàwùn tó. ⁵ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Zudee lùu gi-mɛ̀ɛ̀bò ni Zelizalɛm-mɛ̀ɛ̀bò tó ké nuu gbuluà, le wò lo à lià bhi, le wò wɩɩ wo sɔng bhà, le è àng zulu guan’ wò à lee Zudɛɛn láà à wɛ́ɛ́, ke bɔ́n- nù gó àng bhà le. ⁶ Záàn’ nùù yɔ̀ɔ̀nmia kua bhái’ daaà, le àbhà gbàà tà-bhɛ̀ɛ̀’ nuu kwîiá le. É nùù zɔ́ɔ́’ góà kai, le è bhienɛ́bò kun, le è to àbhà lígóá le. ⁷ E nuu lòlòkpɔ́à ye: Mɛ̂ɛ ye’ é nuii n zía láà, àle ké kpókpóá e gie nle n tà. Máá bhɔyèa àbhà sàbha bhɛɛ lépòlò à gɛɛn bhà-nùà lefienɛ́ gi. ⁸ Nle an ka zùlù yí’ wɛ́ɛ́ le, kɛ́ àle- ka zúlúà Aatana-à Waa Zaazaa’ gá le. ⁹ À tée láà à gi, Yesu ké go’ Nazalɛti Galilee lùu gi, le Záàn’ à zulu’ Zudɛɛn wɛ́ɛ́ le. ¹⁰ À gò yí wɛ́ɛ́-yèa, yéè lɛgaa ke lɔngwɛ́ɛ́’ lépóló, ke Waa Zaazaa ké yɔɔii e tà ye tìnìng nɛ̀. ¹¹ Le wʋʋ ke’ to’ le é go’ Aatana pé lɔngwɛ́ɛ́ gi ye: Nbhà nɛ́ wùndɔ̀yóoá’ i gá le. I lɔ̀ɔ̀’ è n kɛɛ láà à nààlé àa bhe. ¹² Ale’ bo’ kɛɛá kwɛi, Waa Zaazaa’ zaa gó’ wo’ Yesu-á, le é lo’ nà à gá bhìng bhà le. ¹³ Yesu’ ló’ wo’ láà, e yáángɛɛn kuà-yisɛ’ kɛɛ’ bhi, ke Sɔtana ké à gidan-ii le. E nuu kaí-wììbò kpe gi, le Aatana-à kɩ́ɩ́labò’ nuu à légbaà le. ¹⁴ Dɔ̀ya’ bhɔ’, ke wa bo Záàn daaá kààso gi, le Yesu’ wala’, le é lo’ Galilee sɛ́ɛ́ gi wúnsɛ̀’ è go Aatana pé láà à-nàà kpɔ́ bhɛɛ tà le. ¹⁵ E nuu à peà ye: Aatana’ lóó’ kpɔ’ láà, ya zin kélé tò! Atoosiwo àbhà gwilinɛnɛ̀ kɛɛ bha’ bhɔ kúlúá. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, kà ka kɔɔ gó ka sɔng lé, ke ká wɩ́ɩ́ Aatana’ kaà nâa sɛ̀’ kpɔ́yèa é à-wùn bhà. ¹⁶ É nuu kwɛnggei, ke Yesu ké gieii Galilee-kɔ̀ɔ̀yí kpúng pé, le é laànɛ́bhà-mɛ̀ɛ̀ piilɛ ta’ bhi, ke wo song bili-ii yí tà le. Wo nuu mɛngdo leeà Simon, le wó nuu mɛ̂ɛ dini leeà Andele le. Mɛ̂ɛ piilɛ láà àng pe bháála’ nuu vé zɛyèa le. ¹⁷ Yesu’ waa’ àng lià bhi, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Kà daa n wɛì, ke án ka tó bhaamɛ̀ɛ̀-vè sí-mɛ̀ɛ̀a. ¹⁸ Wo to’ sáabhi, le wó kɔɔ go’ woà songbò zì, le wó daa’ à wɛì le. ¹⁹ É lónɛ́ ke wo’ liélé, le é mɛ̂ɛ piilɛ bhɛ́i ke ta’, ke wo góló gi, ke wo wo pe song mɔ̀ng-baaii. Wo nuu mɛngdo leeà Zaki, le wó nuu mɛ̂ɛ dini leeà Záàn le. Laànɛ́bhà-mɛ̀ɛ̀’ nuu àng lengá zí le. Wo nuu àng nɛ leeà Zebedee. ²⁰ Yesu’ waa’ àng lià bhi, le é to’ le é àng lee’, le wó wo nɛ ni àbhà bháála kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò to’ bhi, le wó daa’ à wɛì le. ²¹ Wó lo’ wó waa’ pɛ́ɛ ke’ gi, wo à lee Kapɛlɛnau. Zuifu-bòà golo-kwèèi ké bhɔ’ Yesu bhà bhi, le é sɔɔ’ Aatana-kwìle, le é gbaan’ Aatana-à liangzɛà bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ le. ²² À pe bhaamɛ̀ɛ̀ dɔɔ-kɔ̀ɔ̀ láà à-mài ké nuu àng nià. Atoosiwo yɛnɛ ké nuu à wʋʋ lé. É nuu àng dɔɔà kɔɔ’ gi, àa nuu ye àngbhà tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò pe nɛ̀. ²³ Yínaa yóo-mɛ̀ɛ̀ ke ké nuu Aatana-kwìle bhi kwɛpoo à gi, le é gbala’ ye: ²⁴ Yesu, Nazalɛti-mii, ibhà mɛɛ n bhà le? Tààn í nù-wún kpɔ̀ ko tà-wùn’ gi la è? Án i dɔ̀kɔ̀ɔ̀ dɔn. Aatana’ ebhà yaa-mɛ̀ɛ̀’ bɔyèa, àle i gá le. ²⁵ É à pe’ kwɛi, le Yesu’ wɩɩ’ à tà ye: I tà- ga bhɛ́. Gó mɛ̂ɛ láà à wɛì. ²⁶ É à pe’ kwɛi, le yínaa yóo’ to’ le é lo’ nà gbáláá kpókpóá, ke mɛ̂ɛ láà à bhà ké viin-ii yàyàle le. ²⁷ Mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi, wó à-lèè ye’, àng tó páipái ké nuu kábhawoà, ke wo wo ké bhàgilawoii wo: Mɔ̀ng’ kwɛi le? Mɛ̂ɛ ye é à pe bhaamɛ̀ɛ̀ dɔɔ-gɛ̀ɛ̀n dɛ́ɛ’ é, le à wʋʋ- mɛ̂ɛ kún lenglèng wo, le è gie yínaa yóobò tó gɔ̀n, le wò liè ma à tà la wà! ²⁸ Ale’ bo’ kɛɛá kwɛi, Yesu tɔ́’ bhɔ zì’ go’ Galilee lùu gi lɛnói le. ²⁹ Wó bo’ góá Aatana-kwìle bhi, le wó lo’ Simon ni Andele-nù pé kwíle le. Zaki ni Záàn-nù tó ké lo’ àng wɛì. ³⁰ Wo waa’ bhi, ke Simon-à nɔ́ng laú ké kpááyèa, ke níní ké bɔii à bhà, le wó to’ le wó à-wùn pe’ Yesu nɛ̀ le. ³¹ É yɔn’ nɔ́ngnɛ́ láà à gi, le é e kɔɔ daa’ à kwenglé, le é à yaa’ gɛɛn bhà, le níní’ to’ le é kaan’ à tà le. É wala’, le é àng liéguo’ le. ³² Yáánpa’ bhɔ’, ke yáánwun’ bo daaá, le wó nu’ nà yúálibò ninà yínaa yóo-mɛ̀ɛ̀bò tóá à nɛ̀ le. ³³ Pɛ́ɛ tó ké nuu banyèa ké tà à lià bhi, ³⁴ le bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáa’, bhàyúá suu bɛ́ɛ́’ nuu àng bhà láà, é àng tó to’ bhiá le. E zí yínaa yóo kpe kpáalàkpàà tó piékɛɛ’. Kɛ́ àa nuu wɩ́ɩ́à à bhà ke yínaabò láà wò wɩ́ɩ́, ke wò à dɔ̀kɔ̀ɔ̀ pe bhaamɛ̀ɛ̀bò yàànlé. Atoosiwo yínaabò ké nuu Yesu dɔ̀kɔ̀ɔ̀ dɔn-à. ³⁵ À tàalà’ bhɔ’, Yesu ké wala’ yué pálé, ke lɛi ké tuàn tíi bìlìbìlìyèa, le é wolo’, le é lo’ bhìng bhà lɛngge gi, le é bhàiwo’ le. ³⁶ Yesu’ bo’ lóá kwɛi, le Simon ni à bhámò’ wó to’ à zía bhi láà, wó gbaan’ à guoà le. ³⁷ Wó bo’ à yeá, le wó à pe’ à nɛ̀ wo: Mɛnó páipái ké i guoii. ³⁸ Kɛ́ le é à pe’ àng nɛ̀ ye: Kwàa ló zaa bhɛ́ia ko maabhà-pɛ̀ɛ̀bò gi, ke án nù Aatana-à liangzɛ bhía za tó bhà, atoosiwo án bhɔ̀- àle-wùn gi le. ³⁹ É à pe’ kwɛi, le é daa’ Galilee-pɛ̀ɛ̀ tó páipái bhɛɛ tà le. E nuu liangzɛà Aatana-kwììbò gi bhi, le é nuu yínaa yóobò piékɛɛà le. ⁴⁰ Yáánbhàyúá-mɛ̀ɛ̀ do ke’ nù- Yesu pé tée láà àle gi, le é zinna’ e kpóng gi, le é bhàiwo’ à zì ye: À gàn ké n yàan ma: I wɩ́ɩ́-le wò’ à bhà, í mɔɔà n tóá kélékèlèa. ⁴¹ É à pe’ kwɛi, le à wɛ̀i’ Yesu kɛɛ’, le é e gban gigbie’, le é kɔɔ zin’ à bhà, le é wɩɩ’ ye: Má wɩ́ɩ́ à bhà, yé tó kélékèlèa. ⁴² Yesu’ à pe’ kwɛi, mɛ̂ɛ láà e to’ sáabhi, le yáánbhàyúá’ go’ à bhà, le à bubhà-lèè tó’ to’ záázààa le. ⁴³ Ale’ bo’ kɛɛá kwɛi, Yesu ké wʋʋ kpɔ’ à bhà, ke e kɔɛ́ɛ́ gieii à nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi ye: ⁴⁴ I lò’, í à kɛ̂ɛ sɛ̀a, ke yoo à gɛingó mɛnggemɛ̀ngge nɛ̀. Kɛ́ bhè ló i lekini giei yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀, ke Moizi’ sáà’ gie’ Aatana-à tɔ́ng-sɛ̀ikwɛ́ gi láà, í àle gó tò kélékèlèa-pɔ̀ɔ̀n-a le. I à kɛɛà kwɛi’ wo, le wò à gànnu wo: yé tó kélékèlèa maiá le. ⁴⁵ Kɛ́ mɛ̂ɛ láà é gó-le wo’ bhi, é yaa’ wo’ wún láà à lòlòkpɔ́yè bhà kpókpóá, ke e à-wʋ̀ʋ̀ maanáii lɛnólɛ̀nó gi le. A-wùn gi Yesu àa nuu mɔɔà daa lefienɛ́ woá pɛ́ɛ ke yáànbhà bhaamɛ̀ɛ̀ yàànlé koo. É nùù lóà bhìng-bhà-lèè dɔ́ndɔ́nbò’ gi, le bhaamɛ̀ɛ̀’ nuu góà zanózànóá, le wó nuu nuà à lià bhi le.

¹ Yáángɛɛn ke’ gie’, le Yesu’ ló ke wo’ Kapɛlɛnau le. Wó à ma’ wo: ya waa e yalé, ² bhaamɛ̀ɛ̀’ ban do’ wo’ ké tà é, è nù yɔ́n bhi, ke dɔ̀lèè àa bhe kwíi líɛɛ koo. E nuu Aatana-à liangzɛà àng nɛ̀. ³ Wóò wo káá’ wo, ke gɛɛnban-mɛ̀ɛ̀ do ke’ bhaamɛ̀ɛ̀ yisɛ’ nuu à síyèa, wo nuii nà à gá Yesu pé. ⁴ Kɛ́ wàa nuu yɔ̀n Yesu maabhà-lèè yeà bhaamɛ̀ɛ̀’ nuu’ wo’ naayèa ké bhà kwíi lé kpainkpainle láà à-wùn gi. Ale kɛɛ le é nuu kwíi’ gi láà, wó daa’ à sáá tà, le wó à ke polo’, le wó gɛɛnban-mɛ̀ɛ̀ láà à to’ à kpààlà-pɔ̀ɔ̀n tà, le wó à gie’ kwíi póló-lèè láà à gi, le wó à yɔɔ’ le. ⁵ Yesu’ à gaa’ ye: àng kpɔ́yè leng’ e lé kelekelele kwɛi laá, le é wɩɩ’ gɛɛnban-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ ye: Nbhà nɛ́, bɔ́n’ gó’ wo i bhà lɛ́ɛ. ⁶ Yesu’ bo’ àle peá kwɛi, Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀ kemò’ nuu yaa bhi láà, wo gbaan’ wo’ wɩ́ɩ́à wo zʋʋ pé wo: ⁷ È Aatana wóó’ woii à gi lɛ́ɛ. Tààn wáa- mɔɔà bɔ́n góá mɛ̂ɛ bhà, ke àa Aatana lengdo-leá le? Mɛɛ kɛɛ le mɛ̂ɛàn é è àle pe kwɛi le? ⁸ Wó nuu wo zʋʋgɔɔn-à wún’ gá kwɛi láà, Yesu ké à to’ àng gwílé, le é à dɔn’, le é à pe’ àng nɛ̀ ye: Mɛɛ kɛɛ le zʋʋgɔ̀ɔ̀n suubò láà è daa ka gi le? ⁹ E ka gi ye: à-mɛ̀ɛ̀’ à kɛɛ-lèè’ kpókpóá le? À pè gɛɛnban-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ wo: bɔ́n’ gó i bhà láà, àle kpókpóá, tààn à pè à nɛ̀ wo: bhè walá, ke í ibhà kpààlà-pɔ̀ɔ̀n sí ke í táásí-yè? Wún piilɛ láà à-mɛ̀ɛ̀’ kpókpóá le? ¹⁰ Kɛ́ sée à gàn- tó ka yàan ka: bɔ́n gò mɛ̂ɛ bhà sé ké nle bhaamɛ̀ɛ̀ gbe-mɛ̀ɛ̀ n nɛ̀ sɛ́ɛ́ tà zé maiá. ¹¹ Yesu’ bo’ à peá kwɛi, le é wɩɩ’ gɛɛnban-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ ye: Bhè walá ke í ibhà kpààlà-pɔ̀ɔ̀n sí, ke í ló i pé kwíle. Nle án à peii i nɛ̀ le. ¹² É à pe’ kwɛi, le gɛɛnban-mɛ̀ɛ̀ láà é to’ le é wala’, le é e kpààlà-pɔ̀ɔ̀n si’, le é wolo’ bhaamɛ̀ɛ̀ ting láà àng tó yàan bhi le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà e to’ mài ni-wùn-a mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi àng tó gɔ̀n, le wó nuu Aatana tɔ́ bhɔà wo: Wún suu ye’ é, kóó àle sínma-lèè ye do bhe. ¹³ Yesu’ go’ pɛ́ɛ láà à gi, e ló dɛ́ɛ ke wo’ kɔ̀ɔ̀yí lé za, le bhaamɛ̀ɛ̀ kpe’ wó nuu bhi láà àng tó’ dɔ’ à wɛì bhía, le é zí gbaan’ Aatana-à liangzɛà àng nɛ̀ le. ¹⁴ À gieyèa, é mɛngge’ ye’, ke e yaa zaa gba kún-lià láà, wo nuu à leeà Levi, le wó nuu à nɛ leeà Alifee le. Yesu’ waa’ à lià bhi, le é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Walá ke í daa n wɛì. Le Levi’ to’ le é wala’, le é daa’ Yesu wɛì le. ¹⁵ Dɔ̀ya’ bhɔ’ ke Yesu ké lígóii Levi pé kwíle, le wɛ́i kún-mɛ̀ɛ̀bò ni Aatana-à tɔ́ng sie-mɛ̀ɛ̀bò’ nu’ kpeá, le àng tó’ kɔɔ daa’ àle ni àbhà kàlengbò pé le. Atoosiwo bhaamɛ̀ɛ̀ suu’ kwɛi láà wo nuu Yesu wɛì kpeá. ¹⁶ Kɛ́ Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò’ wó nuu Faliziɛn-bò pe gi, wó Yesu ye’ lígó lià kià nà wɛ́i kún-mɛ̀ɛ̀bò ni Aatana-à tɔ́ng sie-mɛ̀ɛ̀bòa, le wó wɩɩ’ àbhà kàlengbò nɛ̀ wo: Mɛɛ kɛɛ le è kɔɔ daa wɛ́i kún-mɛ̀ɛ̀bò ni tɔ́ng sie-mɛ̀ɛ̀bò láà àng pé le? ¹⁷ Yesu’ àle ma’ kwɛi, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Yúálibò’ àng bhàwùn-to boo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ bhà le. Mɛ̂ɛ’ wó kélékèlèa, àngle bhàwùn àa tó à bhà. A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, án nù- wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò’ àng guoi le. Mɔ́ɔ́ nu wúnsɛ̀ kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò-le guoi. ¹⁸ Kwɛnggei, ke Záàn-à kàlengbò ni Faliziɛn-bò ké súng waaii, le àng kemò’ nu’ Yesu bhàgilawoi wo: Mɛɛ kɛɛ le Záàn-à kàlengbò ni Faliziɛn-bò pé-mɛ̀ɛ̀bò kole kó súng waaii, le i pe kàlengbò-le wàa súng waa le? ¹⁹ Wó à pe’ kwɛi, le Yesu’ à yoobɔ’ àng gɔ̀n ye: È ka gi lɔ? Wò nu mɛ̂ɛ’ àbhà lê dɔi la ò, àbhà lê dɔ-mɛ̀ɛ̀bò ké wɩɩ tò vɔ́n-á-wùn bhà ziàn, ke à lekini ké bhi è? Àbin! Atoosiwo à lekini-le- tò’ bhi, wàa mɔɔ vɔ́n kún-á wo bhà àle gi. ²⁰ Kɛ́ bha ke’ bhi, è bhɔ̀’, ke àng yáán’ kwii lemɛ̀dɛ gi, ke wa à sí àng kpe gi laá, le wò nuu súng waaà le. ²¹ Mɛngge àa zí gbàà dɛ́ɛ pɛ́ɛ́n naa gbàà zìì bhà, ke wò à kpɔ́ kélé. Àa àleá, gbàà dɛ́ɛ pɛ́ɛ́n ké gbàà zìì láà à gbieà, le à péé-lèè-daa kpáa gi le. ²² Mɛngge àa sée wɩ̂ɩ dɛ́ɛ kpɔ́ yí fóló zìzììbò gi. Yàa àleá, wɩ̂ɩ dɛ́ɛ ké yí fóló zìì wíà, le pɔɔn piilɛ láà à tó gi- sie le. A-wùn gi, mɛ̂ɛ- wɩ̂ɩ dɛ́ɛ-le kpɔ̀ yí fóló dɛ́ɛ’ à gi le. ²³ Golo-kwèè ke gi, Yesu-nù ké nuu zaa gieà Belee-bʋ̀ʋ̀bò gi, ke àbhà kàlengbò ké lóii Belee láà à taanyè-wɛ́ɛ́ vɔɔá à zɔ̀ bhà. ²⁴ Faliziɛn-bò’ à-lèè ye’, le wó à pe’ Yesu nɛ̀ wo: Koà tɔ́ng- wɩɩ ye: mɛngge òo wún’ à kɛɛà golo-kwèèi láà la ò, mɛɛ kɛɛ le ibhà kàlengbò-le wó à kɛɛii le? ²⁵ Wó à pe’ kwɛi, le é à yoobɔ’ àng gɔ̀n ye: Davi’ wún’ à kɛɛ’ lii, ke ya kpala, ke vɔ́n ké à góii, à leni à wɛì-mɛ̀ɛ̀bòa láà la ò, káó à-wʋ̀ʋ̀ pe’ wo Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi do bhe la è? ²⁶ Abiata’ nuu yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáèa kwee’ tà láà, Davi ké sɔɔ’ Aatana-kwìle, le é sáà búlù’ nuu bhi láà à bhɛlɛ’, le é à ke nu’ e wɛì-mɛ̀ɛ̀bò tó nɛ̀ le. Tààn káó à-wùn ma do bhe è? Sée à-lèè àa woo à bhà ke mɛngge bhɛ́i ke- búlù ye láà àle bhɛlɛ yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bò-le zìpieta. ²⁷ Yesu’ bo’ à peá àng nɛ̀ kwɛi, le é wɩɩ’ zí àng nɛ̀ ye: Aatana’ golo-kwèèi kpɔ̀- bhaamɛ̀ɛ̀’ à nɛ̀ le. Òo bhaamɛ̀ɛ̀-le daa golo-kwèèi nɛ̀. ²⁸ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, nle bhaamɛ̀ɛ̀ gbe-mɛ̀ɛ̀ nle nbhà golo-kwèèi’ bhe le.

¹ Yesu’ lo’, le é sɔɔ dɛ́ɛ ke wo’ Aatana-kwìle le. Mɛngge’ nuu bhi, à kɔɔ do ké nuu gayèa à bhà. ² Faliziɛn-bò’ nuu zí bhi láà, wo nuu Yesu súnmagóà, fún ke è kɔɔ ga-mɛ̀ɛ̀ láà à tóà bhiá golo-kwèèi è. Wo nuu à kɛɛà kwɛi ke wò à kún-lèè’ ye le. ³ Yesu leng’ zí à pè- kɔɔ ga-mɛ̀ɛ̀ láà à nɛ̀ àle gi ye: Bhè walá zólé, ke í dɔ bhaamɛ̀ɛ̀ zué. ⁴ É bo’ waláá, le Yesu’ mɛ̂ɛbò láà àng bhàgilawo’ ye: Wo wɩɩ kaà tɔ́ng gi lɔ? Wo wɩɩ wo: mɛ̂ɛ- wúnyóo’ kɛ̂ɛ golo-kwèèi, tààn mɛ̂ɛ- wúnsɛ̀’ kɛ̂ɛ le? Ɛ́ɛ́n wo wɩɩ wo: mɛ̂ɛ-bhaamɛ̀ɛ̀ la’ wo golo-kwèèi, tààn mɛ̂ɛ- à zɛ’ wo le? Kɛ́ àng tó ké to’ wo tàsáná zilingle, àng ke òo à yoobɔ. ⁵ Ale sie’ Yesu nɛ̀, le é àng tó gaa’ gbàànle, ke bhɔlɔ’ waa à gi àng zowɛ́ɛ́ tò tílíkpátìlìkpàa-wùn láà à gi, le é wɩɩ’ kɔɔ ga-mɛ̀ɛ̀ láà à nɛ̀ ye: Bhè i gban gigbie. Le mɛ̂ɛ láà é e gban gigbie’, le à kɔɔ’ to’ bhiá le. ⁶ É bo’ kɛɛá kwɛi, le Faliziɛn-bò’ wolo’, le wó lo’ Yesu zɛ-wùn yààkébhà kɛɛi kià nà gwilinɛ Elɔdi pé-mɛ̀ɛ̀bòa le. ⁷ Yesu ké go’ bhi, le é lo’ kɔ̀ɔ̀yí pé za kià nà ebhà kàlengbòa le. É nuu lóà, bhaamɛ̀ɛ̀ ké nuu dɔà à wɛì yèèèle. Ang kemò ké nuu góà Galilee sɛ́ɛ́ gi, le àng kemò’ nuu góà Zudee sɛ́ɛ́ gi, ⁸ le àng kemò’ nuu góà Zelizalɛm, le àng kemò’ nuu góà Idumee sɛ́ɛ́ gi, le àng kemò’ nuu góà Zudɛɛn-gùàn zele, le mɛnggoò’ nuu zí góà Tiili-pɛ̀ɛ̀ ni Sidon-pɛ̀ɛ̀ zì-lèèbò gi, le wó nuu dɔà à wɛì le. É nuu sɔ́n-wùnbò’ kɛɛà, bhaamɛ̀ɛ̀ ting kpáa láà wó àle ma’, le wó nu’ à lià le. ⁹ É à pè- ebhà kàlengbò nɛ̀ àle gi ye: Kà nu nà góló pɩ́ɩ́nɛ́ do keá n nɛ̀, ke án yaa à gi, ke bhaamɛ̀ɛ̀bò- bo n bholoá kwɛi. ¹⁰ Atoosiwo é nuu’ wo’ bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáalàkpàà tó tóà kélékèlèa láà, mɛ̂ɛ páipái’ bhàyúá’ nuu àng bhà, àng tó ké nuu nuà ting dɔi à lià, ke wò nù wo kɔɔ zin à bhà. ¹¹ Yínaa yóo’ nuu mɛ̂ɛbò’ àng wɛì, àngle wó nuu à yeà, wó nùù bhuolá’ woà à wala, le àngbhà yínaabò láà wò gbala wo: Aatana gbe’ i gá le. ¹² Kɛ́ e nuu kɔɛ́ɛ́ gieà àng nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi gilígilílé ye: wòo e dɔ̀kɔ̀ɔ̀ peà. ¹³ Yesu’ go’ bhi, ke ya bo tɔɔn kún-á, le mɛ̂ɛbò’ àng lee-wùn’ sɛɛ’ à nɛ̀, é àng lee’, le wó nu’ à lià le. ¹⁴ É bo’, le é àng buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ yaa’, ke àngle wò nù tó e wɛì lɛ́ile le. E zí àng yaa’ kwɛi, ke é yínaa yóobò kɛɛ-bhàà daa àng gi, ke é nù àng bɔ nà à gá ziàn Aatana-à liangzɛ lià. É àng yaa’ wúnbò’ à kɛ̂ɛ-mɛ̀ɛ̀a kwɛi láà, é àng lèè ye ebhà táá-mɛ̀ɛ̀bò àle-wùn gi le. ¹⁶ É mɛ̂ɛ buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ’ àng yaa’ láà, àng tɔ́’ é: Simon’ é à tɔ́yààtà kpɔ’ Piɛli-a oo, ¹⁷ ni Zebedee gbe Zaki leni Zaki lɔ́ɔ̀ Záàn oo, ¹⁸ ni Andele oo, ni Filipu oo, ni Batelemi oo, ni Matie oo, ni Toma oo, ni Alifee gbe Zaki oo, ni Tadee oo, ni lùu tàkoo-mɛ̀ɛ̀ Simon oo, ¹⁹ leni Isikalio-mii Zuda’ é Yesu lénu’ pɔɔn nɛ̀ dɔ̀ya láà àlele. Yesu ké zí Zebedee gbebò piilɛ’ wó nuu Zaki ni Záàn-a láà àng tɔ́yààtà kpɔ’ Boanezee-a. Wò à pè’ kwɛi, ke wo wɩɩ wo: la daa-mɛ̀ɛ̀ kpákpaabò. ²⁰ Yesu ni àbhà kàlengbò láà wó bo’ sɛíá, ke wò nu kwíle, bhaamɛ̀ɛ̀ ting ké ban’ ké tà dɛ́ɛwo zí, le wàa nuu lígó-lèè lefienɛ́ yeà àng nɛ̀ le. ²¹ Yesu zía-mɛ̀ɛ̀bò’ àle ma’, le wó wala’, le wó lo’ à kún-wùn gi le, atoosiwo àngle ké nuu wɩ́ɩ́à wo: Pɔɔn’ ya waa à yáin le. ²² Kɛ́ Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀ kemò’ go’ Zelizalɛm láà, àngle ké nuu wɩ́ɩ́à wo: Yínaabòà gwilinɛ’ wò à lee Belizebuli láà, àle à wɛì le. È ziàn yínaa yóobò láà àng kɛ̀ɛ̀ àle bháaá le. ²³ Yesu’ àle ma’, le é àng lee’, le é wún kpɔ̀ɔ̀bhàkpɔ’ àng nɛ̀ ye: Sɔtana-le-Sɔtana piékɛɛ-kɔ̀ɔ̀ kèè lɔ? ²⁴ Lùu do- pèè’ à gi, ke à gi-mɛ̀ɛ̀bò- yaa wo ké gɔ̀n gwili-yàn gi, à-lùu láà àa mɔɔ dɔá. ²⁵ È tò’ zí ke kwíilé do- péé à gi, àle-kwìì láà è wálá’ wo, le à zíi àa tó le. ²⁶ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, Sɔtana- dàà’ e lekini-le tà, ke è yaa e leng gɔ̀n gwili-yàn gi, ke àa mɔ́ii koo, ke à pe’ bo’ wo àlei lɛ́ɛ. ²⁷ Sée mɛngge àa mɔɔ sɔɔá kiɛ̀gbáan gbókoto ke pé kwíle, ke í àbhà kwíle-pɔ̀ɔ̀n wóó, kɛ́ ke yóó à yele-le wo fɔ́ɔ́lé bhe. I bò’ à yeleá, le i nuu à pé kwíle-pɔ̀ɔ̀n wóóà le. ²⁸ Kɛ́ án à zɛ ka nɛ̀ sii tà ma: Aatana ké mɔɔà wúnyóo suu tó páipái kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò bhàwùn tóá. Wò zí à maaà biin gi kɔɔ óó kɔɔ’ gi, e mɔɔà àng bhàwùn tóá àle tó-wùn gi. ²⁹ Kɛ́ mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è Waa Zaazaa-le maaà biin gi, Aatana àa àle-mɛ̀ɛ̀ bhàwùn tóii gbokungbokunle, ke à-mɛ̀ɛ̀’ wúnyóo’ à nààlé àa bhe àle kɛɛ lɛ́ɛ. ³⁰ Wó nuu wɩ́ɩ́’ woà wo: yínaa yóo ké Yesu wɛì láà, pɔɔn’ à kɛɛ’ ke é à pe’ kwɛi, àle lɛ́ɛ. ³¹ É kɛɛ’ kwɛi, le Yesu laú ni à lɔ́ɔ̀bò’ waa’ bhi, le wó dɔlɔ’ é nuu kwíi’ gi láà à líɛɛ, le wó mɛ̂ɛ bɔ’ à lee lià le. ³² E nuu kwɛi, ke bhaamɛ̀ɛ̀ ting ké kɔnɔyèa à zì kwíle, le mɛngge’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Ko faiwo. I laú ni i lɔ́ɔ̀bò ké dɔɔ kwíi líɛɛ. Wo wɩɩ wo: í nu. ³³ Kɛ́ le Yesu’ à yoobɔ’ ye: Wáa n laúá, le wáa ni wáa zí n laànɛ́bòa le? ³⁴ É bo’ à peá kwɛi, le é lɛgaa’ mɛ̂ɛbò’ nuu yaláyèa à zì láà àng bhɛɛ tà, le é wɩɩ’ ye: N laú ni n laànɛ́bò’ baan é. ³⁵ Atoosiwo mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è Aatana zòàwùn kɛɛ, ke àle-mɛ̀ɛ̀’ n laànɛ́-miɔn ni n laànɛ́-loò ni n laúá le.

¹ Yesu’ go’ bhi, le é ló dɛ́ɛ ke wo’ Aatana-à liangzɛá kɔ̀ɔ̀yí kpúnglé le. Mɛ̂ɛ’ wó ké ta’ à lià bhi, wo nuu kpáaá miniminiyèa. Ale kɛɛ le é lo’ yalái góló ke gi kɔ̀ɔ̀yí tà, ke bhaamɛ̀ɛ̀ ting láà àngle tó ké baan yí kpúnglé sáaá le. ² E nuu gieà àng nɛ̀ wún pé bɛ́ɛ́á, ke e liangzɛii àng nɛ̀ pian káányèa. É nuu àng dɔɔà kwɛi, le é wɩɩ’ ye: ³ Kà ka tóló dɔ. É nuu kwɛnggei, mɛngge ké wala’, le é lo’ mini bɔi e pé boi le. ⁴ É nuu mini wɛin-à bʋʋ pé tée’ gi, miniwɛ́ɛ́ kemò ké dala’ zaaɛ́ɛ́ lé, le maabò’ nu’, le wó àle bhɛlɛ’ le. ⁵ À wɛ́ɛ́ kemò ké zí dala’ gwɛɛ́ɛ́ lé, ke sɛ́ɛ́ àa bhi wɛ̀sɛ, le àngle wó goo’ pálé sɛ́ɛ́ àa nuu’ wo’ à tà wɛ̀sɛ láà à-wùn gi le. ⁶ Kɛ́ yáán’ bo’ wolo-le woá, ke è yúá à bhà, e tó’ wo’ le à goo tó’ ga’ à sɩ́ɩ gie-lèè àa nuu’ wo’ bhe láà à-wùn gi le. ⁷ À wɛ́ɛ́ kemò ké zí dala’ bɩ̂ɩ lùùlɛɛyè gi, le bɩ̂ɩ láà é tolo’ váánlé, le é mini láà à tó bhɛlɛ’, le à wɛ́ɛ́ òo nù tó le. ⁸ Kɛ́ mini’ wó à wɛin’ láà, à wɛ́ɛ́ kemò ké zízí daa’ sɛ́ɛ́ sɛ̀ bhà, le é goo’, le é tolo’, le àle’ sɛɛ’ le. À taan téei’ bhɔ’, à goo kemò wɛ́ɛ́ ké nuu à zɔ̀ bhà kuà-yaka, le à kemò pe’ nuu kuà-saado, le à kemò pe’ nuu kàindini le. ⁹ Yesu’ bo’ à peá kwɛi, le é wɩɩ’ ye: Wún gima-tòlòkwɛ́- tóà mɛ̂ɛ’ à wun bhà, è à ma. ¹⁰ Wó to’ wo doá, àle ni àbhà mɛ̂ɛ buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ ninà à zì-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́i kemòa, le wó à bhàgilawo’ pianbò’ é à kaan’ láà à zíaá, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: ¹¹ Aatana-à gwilinɛnɛ̀’ à gi-wùn sɛ̀’ nuu bànàkpɔ́yèa à zʋʋ pé ke mɛngge àa à dɔn láà, è à tàpólóyèa kale ka nɛ̀ le. Kɛ́ mɛ̂ɛ’ àngle wó Aatana-à gwilinɛnɛ̀-kʋ̀ʋ̀ bhà láà, àngle pe tó- zɛà pian káán-yè’ à gá le. ¹² À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, wò à pè’ wo wó lɛgaaà, wo mɔɔà à gaaá, kɛ́ wàa lee yeii, wò zí à pè’ wo wó wo tóló dɔà, wo mɔɔà à dɔá, kɛ́ wàa wún gimaii. E kɛɛà kwɛi, ke àng zowɛ́ɛ́ òo nù seelá, ke Aatana òo nù àng bhàwùn tó. ¹³ Yesu’ bo’, le é zí à pe’ àng nɛ̀ ye: Káó mini bɔ-piàn láà àle gimà’ la ò, ke ka pian paánbò gima-kɔ̀ɔ̀ keeà lɔ àle gi? ¹⁴ Pian láà à zía’ bhi, àle ye: mini wɛin-mɛ̀ɛ̀ láà, àle ye Aatana-à liangzɛ-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ le. ¹⁵ Tóló dɔ̀ à wʋʋ bhà-mɛ̀ɛ̀bò láà àng kemò zowɛ́ɛ́ pé-lèè ké ye zaaɛ́ɛ́ lé-lèè nɛ̀, le liang’ wò à zɛ àng nɛ̀, é ye mini wɛ̀in zaawɛ́ɛ́ lé-yè nɛ̀ le. Wó tuàn à maà, Sɔtana- nu’ wo, le è to le è wʋʋ láà à tó go àng zowɛ́ɛ́ pé le. ¹⁶ Ang kemò pe zowɛ́ɛ́ pé-lèè ké ye gwɛɛ́ɛ́ lé-lèè nɛ̀. Wò wʋʋ láà à mà’, wò tó’ wo le wò wɩɩ à bhà sóósíá le. ¹⁷ Kɛ́ à zi àa tó zinnáyèa àng zowɛ́ɛ́ pé, le wàa wúnngdo gbaakún le. A-wùn gi, wún kpókpó ni mɛ̂ɛ wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woyè do-le ke’ tuàn zin-à àng bhà Aatana wʋʋ-wùn gi laá, àng yáin- ga’ wo, le wò to le wò gɛɛn go à gi le. ¹⁸ Ang kemò zowɛ́ɛ́ pé-lèè ké zí ye bɩ̂ɩ lùùlɛɛyè gi-lèè nɛ̀. ¹⁹ Wo Aatana wʋʋ ma-le wo, kɛ́ wo to yaa kpunglà zé-wùnbò-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n tà, le wélé-wùn- àng wunbílí gisie, le àng zowɛ́ɛ́- naa wún bɛ́ɛ́ lɔ̀ɔ̀ lé, le wó Aatana wʋʋ’ ma’ láà, à tó- yɛnna àng zowɛ́ɛ́ pé, le à tɔnɔ àa tó, le è to ye mini goo’ bɩ̂ɩ lùùlɛɛyè’ à bhɛlɛ’ láà à nɛ̀ le. ²⁰ Mɛnggoò pe zowɛ́ɛ́ ké zízí ye sɛ́ɛ́ sɛ̀ láà à nɛ̀. A-mɛ̀ɛ̀bò- Aatana wʋʋ mà’, le è àng zʋʋ kún lekinilèkini wo, le wò tɔnɔ kɛɛ ye mini’ é sɛɛ’, ke à zɔ̀ do kemò pe wɛ́ɛ́’ nuu kuà-yaka, ke à kemò pe’ nuu kuà-saado, ke à kemò pe’ nuu kàindini láà à nɛ̀ le. ²¹ É go’ bhi, le Yesu’ liang ke zɛ’ àng nɛ̀ ye: E ka gi ye: wò nù ziàn nà làngbha dɔyèa, ke wò gbɔ bhuo’ wo à tà, ɛ́ɛ́n ke wò à yaa’ wo líì wala le? Àa tó ziàn làngbha yàà à tà-pɔ̀ɔ̀n-le tà è? ²² Atoosiwo pɔɔn ye óó ye’ é bànàkpɔ́yèa, à tó ké daaà kpunglà, à ke àa tóii bànàkpɔ́ gi. Sée wúnggewùngge gi àa tóii tíiá, ke mɔ̀ng-kwii maaá à tà. ²³ Wún gima-tòlòkwɛ́- tóà mɛ̂ɛ’ à wun bhà, è à ma. ²⁴ Yesu’ bo’, le é wɩɩ’ zí àng nɛ̀ ye: Ka zʋʋ kpɔ́yè- tó ká wún’ maii láà à gi. Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi láà, àle ye: ka pɔɔn gɔɔn kɔɔ’ gi láà, wò ka pe gɔɔn-à àle-kɔ̀ɔ̀ bhà, le wò ka tàkpɔ́ daa à tà le. ²⁵ Atoosiwo pɔɔn’ mɛ̂ɛ ye’ à gɔ̀n, wò àle-mɛ̀ɛ̀ tàkpɔ́à le. Kɛ́ pɔngge àa mɛ̂ɛ ye’ à gɔ̀n láà, à pɩ́ɩ́nɛ́ ye lefienɛ́’ è tóà à tà láà, wò à tó sí’ woà à-mɛ̀ɛ̀ gɔ̀n le. ²⁶ É go’ àle gi, le Yesu’ à pe ke wo’ àng nɛ̀ ye: Aatana-à gwilinɛnɛ̀ ké ye mɛ̂ɛ’ é mini bɔyèa e pé boi à nɛ̀. ²⁷ È yizɛ oo, è to yáán oo, mini láà e goo, le è tolo yáán gi ni gbɛi gi tó bhà, ke àa à tolo-kɔ̀ɔ̀ dɔn le. ²⁸ Sɛ́ɛ́ lekini’ e gisɛ́lɛ́ kɛɛ, le mini láà è lébhɔ líe gooá le. È gò’ bhi, le è wolo à tà, le è kpolo kpɔ le. ²⁹ È bò’ taan-á, le wò làànɛ́ yaa à bhà, ke à káán bha’ bhɔ’ wo tò lɛ́ɛ. ³⁰ É bo’ à peá kwɛi, le é àng bhàgilawo’ zí ye: Ko Aatana-à gwilinɛnɛ̀ kpɔ̀ɔ̀bhàkpɔ́à mɛɛá le? Sée ko à gi-piàn káán-kɔ̀ɔ̀ keeà lɔ, ke wò à gima le? ³¹ Án wɩɩ ma: Aatana-à gwilinɛnɛ̀ láà à lébhà ké ye ta-pɔ̀ɔ̀n ke’ wò à lee Seneve láà à nɛ̀. À wɛ́ɛ́’ mɛ̂ɛ- à sɔɔ sɛ́ɛ́ gi láà, àle ké to pɩ́sɩ́ɩ́nɛ́á ta-pɔ̀ɔ̀n’ sɛ́ɛ́ tà à tó wɛ́ɛ́ bhà. ³² Kɛ́ wò bò’ à taá, e goo, le è tolo, le à-yìlì- to kpáaá, le à lé- gie ta-pɔ̀ɔ̀n tó tà, le è gbaan kpákpaa go, le maabò- nu kwêe dɔi à kwɛ́ gi le. ³³ Yesu’ nùù Aatana-à liangzɛà bhaamɛ̀ɛ̀bò’ nuu bhi àng nɛ̀ pian suubò’ wò mɔɔà à gimaá láà à lesósó’ à káányèa le. ³⁴ Yàa nuu liangzɛà àng nɛ̀ bhiábhiá, ke àa pian káányèa. Kɛ́ e nuu zí à tó zía peà ebhà kàlengbò nɛ̀, ke wa tó wo doá. ³⁵ Kwɛngdo láà à gi yáánpa, Yesu ké wɩɩ’ ebhà kàlengbò nɛ̀ ye: Kwàa bɔ yí kpúnglé tia za. ³⁶ Wó bo’ bhaamɛ̀ɛ̀ ting láà àng dɔá zaalé, le wó lo’ nà Yesu-á é nuu yaayèa góló do’ gi fɔ́ɔ́lé láà à gi le. Kɛ́ góló bhɛ́i kemò ké nuu àng maabhà bhi. ³⁷ Wóò wo káá’ wo, ke wàà kpáa miniminiyè ké gieii, ke kɔ̀ɔ̀yí ké tɔɔn dɔii, ke e wɛin-ii góló gi, ke e nuii à paá ziàn. ³⁸ Kɛ́ àle’ kɛɛii kwɛi láà, ke Yesu-le ké yizɛii góló zi gi wun dɔ̀ à tà-pɔ̀ɔ̀n tà. Le wó à zana’, le wó wɩɩ’ à nɛ̀ wo: Kààmɔ, kwéé bhɔ’ wo gà lià é la o! Yàa i gi wúnggeá è? ³⁹ É zana’, le é pee’ wàà’ nuu gieà láà à tà, le é wɩɩ’ kɔ̀ɔ̀yí nɛ̀ ye: Bhè dɔ. I tà- ga. É à pe’ kwɛi, le wàà láà é lékaan’, le lɛlàlé’ dɔ’ zilingle le. ⁴⁰ Wàà gieyè’ bo’ lékáán-á, le Yesu’ wɩɩ’ ebhà kàlengbò nɛ̀ ye: Ka sùò mɔ̀ng’ gi le? Tààn ka kpɔ́yè’ àa n lé la è? ⁴¹ Kɛ́ le súó’ daa’ àng gi miniminiyèa, le wó wɩɩ’ wo ké nɛ̀ wo: Mɛ̂ɛ é wáa à gá, le wàà ni kɔ̀ɔ̀yíbò tó- wún ma à tà kwɛi le?

¹ Yesu ni àbhà kàlengbò’ lo’, le wó waa’ kɔ̀ɔ̀yí kpúnglé tia Zelazeni-mɛ̀ɛ̀bò pé sɛ́ɛ́ gi le. ² Yesu’ bo’ gó-le woá góló gi yí tà, le é to’ le yínaa yóo-mɛ̀ɛ̀ do ke’ go’ gee bii-lià, le é nu’ dɔi Yesu gɔ̀n zaá le. ³ Mɛ̂ɛ láà e nuu yiià bhaamɛ̀ɛ̀ bubò finibhà bhi, le mɛngge àa nuu mɔɔà à yeleá yɔ̀ɔ́bhɛɛ lefienɛ́á koo le. ⁴ Atoosiwo pɛɛ́ɛ́’ woo mɔ́ à gɛɛn bhà fɔ́ɔ́lé, ninà yɔ̀ɔ́bhɛɛbòa à kɔɔ bhà, kɛ́ le ya woo yɔ̀ɔ́bhɛɛ ni pɛɛ́ɛ́bò láà à tó káán le. Pɔɔn- à kɛɛ ke à kóló-bhàà àa nuu mɛngge gi koo, àle lɛ́ɛ. ⁵ E nuu yáán gi ni gbɛi gi tó bhà gee bii-lèèbò ni tɔɔnbò bhà, ke e gbáláii, ke e e lekini pééii gwɛɛbòa ziàn. ⁶ É Yesu ye’ lee dɔ́ɔ́n gi, le é lo’ dɔi à gɔ̀n zaá bàlàa le. É waa’ à lià, le é zinna’ e kpóng gi à zué, ⁷ le é gbala’ kpókpóá ye: Yesu, ile-mii’ í Aatana Kpáalàkpàà’ é lɔngwɛ́ɛ́ gi tɛ́nglà láà à gbeá, ibhà mɛɛ n bhà le? An bhài’ woii i zì, ke í à kɛ̂ɛ Aatana nɛ̀, ke yoo wún kpɔ́ n tà le. ⁸ É à peii kwɛi láà, ke Yesu’ woo à pe à nɛ̀ fɔ́ɔ́lé ye: Yínaa yóo, bhè gó mɛ̂ɛ láà à wɛì. ⁹ Yínaa yóo láà é bo’ à peá kwɛi, le Yesu’ à bhàgilawo’ ye: Wò i lèè lɔ? Le é à yoobɔ’ à gɔ̀n ye: Wo n lee gwiligbá, atoosiwo kó bɛ́ɛ́á. ¹⁰ Le yínaa yóobò láà wó sɔɔ’ bhàiwoà à zì wo sɔbhɛɛ bhà wo: Bhè dɔ gbáágbààa ke yoo ko kɛɛ sɛ́ɛ́ gi zé. ¹¹ Ale’ kɛɛii kwɛi láà, ke bíai kpulu kpáa ké bhɔii tɔɔn bhà àng maabhà bhi. ¹² Yínaa yóobò láà wó bhàiwò- Yesu zì àle gi wo: Bhè dɔ gbáágbààa, ke í ko bɔ bíai kpulu gi tiilɛ́’ wo, ke kó waa àng gi le. ¹³ Wó à pe’ kwɛi, le Yesu’ wɩɩ’ à bhà, le wó go’ mɛ̂ɛ láà à wɛì, le wó gbuduo’, le wó waa’ bíaibò láà àng gi le. É kɛɛ’ kwɛi, le bíai kpulu’ è mɔɔà wáá piilɛ bhà láà, àng tó páipái’ gbùlù kaan’, le wó yɔɔ’ bàlàa gènggèlè bhà, le wó yʋʋla’ kɔ̀ɔ̀yí bhà, le yí’ àng tó zɛ’ le. ¹⁴ Bíai wunlé-mɛ̀ɛ̀bò’ àle-lèè ye’, àng tó’ daa’ wo’ kai, le wó lo’ à gɛingóá péele ni bʋʋɛ̀ɛɛ tà-lèèbò bhà dɔ́ɔ̀nle le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, bhaamɛ̀ɛ̀ kpe ké lo’ à-lèè gaai. ¹⁵ Wó waa’ Yesu lià, yínaa yóo gwiligbá’ go’ mɛ̂ɛ’ à wɛì láà, wo à ye’, ke e yaláyèa, ke bhái ké à bhà, ke à yángi’ pɔnɔ, le súó’ daa’ àng leng gi le. ¹⁶ Lábhili’ daa’ yínaa yóo-mɛ̀ɛ̀ ni bíaibòa mɛ̂ɛbò’ àng yàànlé láà, wo à tó gɛingo’ mɛ̂ɛ’ wó nu’ láà àng nɛ̀. ¹⁷ Lùu gi-mɛ̀ɛ̀bò láà wó à ma’ kwɛi, wó sɔɔ’ wo’ bhàiwoà Yesu zì wo: Bhè dɔ gbáágbààa ke í gó koà sɛ́ɛ́ é à gi. ¹⁸ É nuu daaà góló gi téei ke è ló, le yínaa yóobò’ go’ mɛ̂ɛ’ à wɛì láà, é bhàiwo’ à zì ye: Án lóà i wɛì. ¹⁹ Kɛ́ le Yesu òo wɩ́ɩ́ à bhà, le é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Bhè ló kaá kwíle i nɛnù lià, ke Gwilinɛ Kpáa’ wúnsɛ̀’ kɛɛ’ i nɛ̀ i wɛ̀i bhà láà, ke í à tó gɛingó àng nɛ̀. ²⁰ É lo’, le é gbaan’ Yesu’ wúnsɛ̀’ kɛɛ’ à nɛ̀ láà à tó gɛingóà Dekapoli lùu gi bhi, le à-mài’ nuu mɛnómɛ̀nó nià le. ²¹ Yesu leng’ daa’ góló gi, le wó yí kaan’ le wó waa dɛ́ɛ wo’ kpúng dini lé tia za le. E to’ dɔɔ yí kpúng lé bhi, le bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáalàkpàà’ ban’ ké tà à lià bhí le. ²² Wóò wo káá’ wo, ke Aatana-kwìì wunlé-mɛ̀ɛ̀ do ke’ wó nuu à leeà Zailu láà ya nu. ²³ É Yesu ye’, le é bhuola’ à wala, le é bhàiwo’ à zì e sɔbhɛɛá ye: N lúnɛ́’ bhɔ ga lià. Bhè dɔ’ wo gbáágbààa ke í nu, ke í kɔɔ dɔ à tà, n nɛ, ke è nù la le. ²⁴ É à pe’ kwɛi, le àle ni Yesu wó lo’ kiá, ke bhaamɛ̀ɛ̀ kpɔng ké Yesu wɛì yèèèle, ke wo à bholoii zanózànóá le. ²⁵ É nuu kwɛi láà, ke nɔ́ngnɛ́ do ke’ bhi, mááná’ kwee káán à bhà buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ. ²⁶ À wɛ̀ilèè ké go’ miniminiyèa boo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò wɛì, le à kwenglé-pɔ̀ɔ̀n tó’ sie’ à-wùn gi, ke à tɔnɔ àa bhe, ke àbhà yúá láà è daa lesósó’ woii à lé le. ²⁷ É Yesu-wùn ma’, e dɔ’ à wɛì, le é dɔ’ à zía bhaamɛ̀ɛ̀ kpe gi bhi, ke e à peii e zowɛ́ɛ́ pé ye: An woo mɔ̀ɔ̀’ n kɔɔ zin-á à bubhà-gbàà lefienɛ́ bhà laá, an tó’ wo bhiá le. É kɔɔ zìn- àbhà gbàà bhà àle gi, ²⁹ le é to’ le gwílé-yùà láà é lékaan’ téúlé, le é à gànnu’ e lekini gi ye: yúá láà ya bo le. ³⁰ Yesu leng ké zí to’ sáabhi, le é à gànnu’ ye: bhaamɛ̀ɛ̀ tò bhiá-bhàà’ é à gi láà, ya zin mɛngge bhà le. É seelà-bhaamɛ̀ɛ̀ finibhà bhi àle gi, le é wɩɩ’ ye: Wáa kɔɔ zin’ nbhà gbàà bhà lɛ́ɛ? ³¹ É à pe’ kwɛi, le àbhà kàlengbò’ à yoobɔ’ à gɔ̀n wo: Bhaamɛ̀ɛ̀ kpe’ wó naaii i bhà yèèèle é la ò, í àng ye kwɛi, le i wɩɩ ye: wáa kɔɔ zin’ i bhà la è? ³² Kɛ́ Yesu ké nuu lɛgaaà e zì, ke mɛ̂ɛ’ é kɔɔ zin’ e bhà láà, é nù à ye. ³³ Súó’ dàà nɔ́ngnɛ́ láà à gi àlei, le à bhà’ sɔɔ’ viin-à le. E nuu kwɛi, ke wúnsɛ̀’ kɛɛ’ à nɛ̀ láà, à-nàà ké à yàànlé, le é nu’ bhuolái Yesu wala, le é kɛɛ’ kɔɔ’ gi, é à tó gɛingo’ à nɛ̀ le. ³⁴ Kɛ́ le Yesu’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Nbhà nɛ́, i kpɔ́yè’ n lé láà, ya i la’ wo lɛ́ɛ. Ibhà ló wo yáinsaa gi, yé tó kélékèlèa. ³⁵ E to’ liangzɛ lià, le mɛnggoò’ go’ Aatana-kwìì wunlé-mɛ̀ɛ̀ láà à zía, le wó à pe’ à nɛ̀ wo: I lú àa bhi koo. I tuàn fèè yaaà wunmɛ̀ɛ̀ bhà mɔ̀ng’ gi kewo le? ³⁶ Kɛ́ wó nuu wʋʋbò’ peà láà, Yesu òo à ke yàkisí, le é wɩɩ’ Aatana-kwìì wunlé-mɛ̀ɛ̀ láà à nɛ̀ ye: Miá súó. I kpɔ́yè’ è tó n lé le. ³⁷ Wó nuu lóà, Yesu òo wɩ́ɩ́ mɛ̂ɛ bhɛ́i ke lò à wɛì-wùn bhà, Piɛli ni Zaki ni Zaki lɔ́ɔ̀ Záàn-nù-le zìpieta. ³⁸ Wó waa’ Aatana-kwìì wunlé-mɛ̀ɛ̀ láà à líɛɛ, Yesu ké bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáa ye’ kwíle, ke wo gbáan dɔii wɔɔɔle, ke mɛnggoò ké wosí-ii, ke wo gbáláii kpókpóá. ³⁹ É daa’ kwíle, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: È bhi lɔ, le ká gbáan yaaii, le ká wosí-ii kwɛi le? Nɛ́ láà àa gayèa, è yi’ zɛii le. ⁴⁰ Kɛ́ é à pe’ kwɛi, le wó zua’ à tà le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, e mɛnó wolo’ lúulé, le é daa’ nɛ́ nɛ ni nɛ́ laa ni mɛ̂ɛ’ wó nuu à wɛì láà àng nɛ̀ liélé, le é sɔɔ’ nɛ́’ nuu lee’ gi láà à gi le. ⁴¹ É nɛ́ láà à kun’ à kɔɔ bhà, le é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Talita Kumi. Wò à pè’ kwɛi, ke wo wɩɩ wo: loònɛ́, án wɩɩ í walá. ⁴² Loònɛ́ láà e to’ sáabhi, le é dɔ’ gɛɛn bhà, le é sɔɔ’ táásíà le. E nuu kwɛi, ke ya kwee káán buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ. ⁴³ Yesu’ sɔ́n’ kɛɛ’ kwɛi láà, à-mài ké mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi àng tó ni’ miniminiyèa. Kɛ́ e kɔɛ́ɛ́ gie’ àng nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi gilígilílé ye: Mɛnggemɛ̀ngge òo à-wùn maà. É bo’, le é wɩɩ’ ye: Kà nɛ́ é à gba lígóá.

¹ Yesu’ go’ bhi, le é lo’ woó péele, ke àbhà kàlengbò ké à wɛì le. ² Golo-kwèèi’ bhɔ’, le é sɔɔ’ bhaamɛ̀ɛ̀bò dɔɔà Aatana-kwìle bhi le. Bhaamɛ̀ɛ̀ ting’ wó nuu bhi láà, wó nuu à wʋʋ maà, à-mài ké àng tó ni’, le wó wɩɩ’ wo: Ale’ wúnbò é àle suu mà- mɛ́ɛ́’ wo kwɛi le? Le à pe wúndɔnyè láà, wáa àle gba’ àleá le? Le è zí à-kɔ̀ɔ̀ kèè lɔ, le sɔ́nbò láà à tó- kɛɛ à kɔ̀ɔ̀tà le? ³ Mali gbe yílí yán-mɛ̀ɛ̀’ é Zaki ni Zoze ni Zuda ni Simon-nù dóoá láà, àle àa é wo è? À lɔ́ɔ̀-loòbò-le wàa ko pié zé é wo è? Wúnbò láà àle nuu ye àng gɛɛnlé màà à bhà-gwɛ̀ɛ̀ nɛ̀, le wàa nuu wɩ́ɩ́à Yesu-wùn bhà le. ⁴ Kɛ́ wó à pe’ wo’ kwɛi láà, le Yesu’ pian kaan’ àng nɛ̀ ye: Mɛngge àa bhɛɛ yaa Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀-le ke bhà woó pée, le wàa zí bhɛɛ yaa à bhà à pé gbúnng gi-lèè ni à pé kwíle-lèè leng bhà le. ⁵ A-wùn gi, é bo’ e kɔɔ dɔá bhàyúá-mɛ̀ɛ̀ dolodolo kemò tà, ke è bo àng tóá bhiá, òo mɔɔ sɔ́n bhɛ́i ke kɛɛá bhi àle zìpieta koo. ⁶ Angbhà wún gbègó-kɔ̀ɔ̀ miniminiyè láà à-mài ké nuu à nià. É go’ bhi, le é lo’ gieá àng zì-pɛ̀ɛ̀bò gi, le é nuu bhaamɛ̀ɛ̀ dɔɔà Aatana wʋʋá dɔ́ɔ̀nle le. ⁷ Kwɛnggei’ bhɔ’, le é ebhà kàleng buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ láà àng lee’, le é giè yínaa yóobò gɔ̀n-wàà daa’ àng gi le. É bo’, le é àng bɔ’ ké wɛì piilɛ piilɛ, ⁸ ke ya wʋʋ kpɔ́ àng bhà ye: Ká ló’ woii láà, kao lò táá gi-pɔ̀ɔ̀n síà tààlà-yìlì dolodolo-le zìpieta. Kao lígó ni gbá ke síà, sée kao wɛ́ɛɛ́ daaà kaà gbàà tà-bhɛ̀ɛ̀ gi. ⁹ Ká sàbha kpáàkpálé’ à waa le, kɛ́ kao bhái piilɛ daaà ka bhà. ¹⁰ É bo’, le é zí à pe’ àng nɛ̀ ye: Ka sɔɔà kwíi óó kwíi’ gi, ka ya- tó bhi’ wo flúúlé, ke ka ló bha- bhɔ le. ¹¹ Wòo zí ka yagó lee’ gi, ke wòo wo tóló dɔ ka wʋʋ bhà, ká góà bhi, ká ka gɛɛn maaná àng tɔ́á, ke àngbhà pɛ́ɛ yáànbhà-bòì- gó ka gɛɛn bhà, ke à gàn- nù tó à-mɛ̀ɛ̀bò yàànlé wo: wéé wo leng zɛ’ wo lɩ́ɩ́á Aatana zué lɛ́ɛ. ¹² Yesu-à kàlengbò láà wó lo’, wo nuu lòlòkpɔ́à Aatana wʋʋá wo: Kà ka kɔɔ gó ka sɔng lé. ¹³ Wo nuu zí yínaa yóo kpe kpáa piékɛɛà, le wó nuu bhàyúá-mɛ̀ɛ̀ kpe soloà yɔ́ɔ́n-á, le wò to kélékèlèa le. ¹⁴ Gwilinɛ Elɔdi’ Yesu-wùn mà- tée poo àle gi, ke à tɔ́ ké bhɔii lɛnói le. Mɛnggoò ké nuu wɩ́ɩ́à wo: Záàn mɛ̂ɛ zúlú-mɛ̀ɛ̀’ ya nù gó gɔɔ̀le, le ya zana lɛ́ɛ. Ale kɛɛ le é kpókpóá, le sɔ́n kɛɛ-bhàà’ à gi kwɛi le. ¹⁵ Kɛ́ le mɛnggoò’ nuu wɩ́ɩ́à wo: Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ Eli’ nuu láà, àle à gá le. Le mɛnggoò’ nuu à peà wo: Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ do ke’ à gá ye àng yemò’ nuu fɔ́ɔ́lé lii láà àng nɛ̀ le. ¹⁶ Kɛ́ Elɔdi-le’ bo’ à maá, le é wɩɩ’ ye: Án Záàn’ à wunbílí yala’ láà, àle ya zana é la wà! ¹⁷ Pɔɔn’ à kɛɛ’ ke Elɔdi’ à pe’ kwɛi láà, àle ye: e nuu e dóo Filipu-à nɔ́ng síyèa à gɔ̀n. Wo nuu nɔ́ngnɛ́ láà à leeà Elodia. Záàn’ nùù à peà Elɔdi nɛ̀ àle gi ye: à-lèè àa à bhà ke è à dóoà nɔ́ng sí à gɔ̀n kwɛi le. Ale kɛɛ le Elɔdi’ mɛ̂ɛ bɔ’ Záàn kún lià, le wó à daa’ kààso gi, le wó yɔ̀ɔ́bhɛɛ dɔ’ à bhà le. ¹⁹ Ale’ kɛɛii kwɛi láà, ke à bhɔlɔ’ waa Elodia gi, ke e à zʋʋ pé ye: wò à zɛ, kɛ́ ke à kɛ̀ɛ̀i-kɔ̀ɔ̀ àa à yàànlé. ²⁰ Atoosiwo Elɔdi ké nuu Záàn dɔn-à mai-wùn pe-mɛ̀ɛ̀ ni Aatana zòàwùn kɛɛ-mɛ̀ɛ̀a. É nuu e tóló dɔà à wʋʋ bhà kɔi dolodolo, à zowɛ́ɛ́ ké nuu zɛ́ɛ̀zɛ́ kún-à. Kɛ́ àle tó gi, à wʋʋ liá ké nuu à gi. Ale kɛɛ le é nuu súóà Záàn gɔ̀n, le é nuu dɔà à lé ziàn, ke wòo nù à zɛ̀ le. ²¹ Kɛ́ Elɔdi kpɔ́-kwèè ke’ zin’ kélé kwee’ gi, ke é nuu e kɔlé-mɛ̀ɛ̀ gbélégbélébò ni àbhà sɔ́ya wunmɛ̀ɛ̀bò leni Galilee lùu gi-mɛ̀ɛ̀ tiàntiànlebò tó lɔ̀ɔ̀kɛɛà à gá láà, àle nu’ tói àbhà nɔ́ng Elodia-à lóó sɛ̀a, le é e bhɔlɔ go’ à gá le. ²² À-kwèè láà à gi, Elodia lú ké sɔɔ’ àng tà kwíle, le é táán kɛɛ’ le. Loònɛ́ láà à liá’ bo’ waaá gwilinɛ Elɔdi ni àbhà tɔ́ɔ̀bò tó gi, le é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Pɔɔn óó pɔɔn’ è sɛɛà i nɛ̀, bhè à tɔ́ pe, ke án i gba à gá. ²³ Elɔdi’ à pe’ kwɛi, le é e kaiwo’ ye: I pɔɔn óó pɔɔn’ peà, yéè tó nbhà gwilinɛnɛ̀ pɛ́ɛ́n do lefienɛ́á, an à nu’ wo i nɛ̀ le. ²⁴ Loònɛ́ láà é àle ma’, é wolo’ wo’, le é lo’ à pei e laú nɛ̀ ye: Án mɛɛ-wùn pe le? Le à laú ye: Záàn mɛ̂ɛ zúlú-mɛ̀ɛ̀ wunbílí. ²⁵ Le loònɛ́ láà é to’ le é sɛi’ bàlàa gwilinɛ lià, le é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: An à pé ke í n gba Záàn mɛ̂ɛ zúlú-mɛ̀ɛ̀ wunbílí’ à gá pɔinfɩɩ lé yáain zé le. ²⁶ É wʋʋ láà à pe’ kwɛi, e sie’ gwilinɛ Elɔdi nɛ̀, kɛ́ òo mɔɔ à lúóá à gá, é e kai’ wo’ mɛ̂ɛbò’ é àng lee’ pɔɔn bhà àng yàànlé láà à-wùn gi. ²⁷ É sɔ́ya do bɔ̀- àle gi, le é à pe’ à nɛ̀ ye: è nu nà Záàn mɛ̂ɛ zúlú-mɛ̀ɛ̀ wunbílíá le. ²⁸ Sɔ́ya-mii láà é lo’ kààso-kwìle Záàn wunbílí káán-i à lé, le é nu’ nà à gá pɔinfɩɩ lé, le é à nu’ loònɛ́ láà à nɛ̀, le loònɛ́’ lo’ nàa e laú nɛ̀ le. ²⁹ Záàn-à kàlengbò’ à zɛ-wùn ma’, le wó nu’ à-gèè síi, le wó à kpɔ̀lèè go’ le. (Pɔɔn’ à kɛɛ’ ke Elɔdi’ à pe’ ye: Záàn mɛ̂ɛ zúlú-mɛ̀ɛ̀ zanayè’ Yesu-á láà, àle lɛ́ɛ.) ³⁰ Yesu’ ebhà táá-mɛ̀ɛ̀bò’ àng bɔ’ láà, wó sɛsi’, le wó ban’ ké tà à lià le. Wó wúnbò’ kɛɛ’ oo, ni wó Aatana-à liangzɛ’ kɔɔ’ gi oo, wo à tó páipái gɛingo’ à nɛ̀. ³¹ Wó bo’, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Kà nu kó ló dɔ́ɔ́n-á bhìng-bhà-lèè ke gi, ke ká ka fɔ̀nɛ́ ke gó. E à pe’ kwɛi, atoosiwo mɛ̂ɛ’ wó nuu lóà à lià ni mɛ̂ɛ’ wó nuu góà à lià, àng nààlé àa nuu káán-à, le wàa nuu lígó-lèè ye lefienɛ́ woà àng nɛ̀ le. ³² Ale kɛɛ le wó daa’ góló gi, ke wò ló bhìng bhà lɛnggei le. ³³ Kɛ́ bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáa ké àng ló-lèè ye’, le wó àng dɔn’, le mɛnggoò’ go’ gɛɛn tà yèèèle àng zì-pɛ̀ɛ̀ tó páipái gi, le wó daa’ àng liélé, wó nuu lóà lee’ gi láà à gi le. ³⁴ Yesu’ go’ góló gi ke è zinná, yéè lɛgaa ke bhaamɛ̀ɛ̀ tìngtíng ké dɔyèa à gɔ̀n bhi, le àng wɛ̀i’ sɔɔ’ à kɛɛà le. Wó nuu’ wo’ ye bháábò’ àng maakɛɛ-mɛ̀ɛ̀ àa bhe àng nɛ̀ láà, àle kɛɛ le àng wɛ̀i’ nuu à kɛɛà kwɛi, le é gbaan’ àng dɔɔà, ke e gieii àng nɛ̀ wún bɛ́ɛ́ pé le. ³⁵ É nuu ke yáánwun’ bhɔ daa lià, le àbhà kàlengbò’ yɔn’ à gi, le wó wɩɩ’ à nɛ̀ wo: Lee’ kó à bhà é, bhìng-bhà-lèè’ à gá le. Sée yáán’ ló dɔ́ɔ́n-á. ³⁶ È tò’ kwɛi, bhè i kɔɔ gó mɛ̂ɛbò é àng zì, ke wò ló woà bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n lɔ́i pàà kpulubò’ wó ko maabhà kúlúá zé láà à lé bòo, ɛ́ɛ́n ke wò ló zí ko zì-pɛ̀ɛ̀bò gi. ³⁷ Wó à pe’ kwɛi, le Yesu’ wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Ááo. Ka lekini’ kà àng gba lígóá le. Kɛ́ le wó à pe’ à nɛ̀ wo: Ko lóà Denie kàin piilɛ’ à búlù lɔ́i, ke kó à nu àng nɛ̀ la è? ³⁸ Wó à pe’ kwɛi, le é àng bhàgilawo’ ye: Búlù kpanng wɛ̀sɛ-le’ ka tà le? Kà ló kpooi bhi. Wó lo’ ke wò à-nàà dɔn, le wó nu’ à pei à nɛ̀ wo: Búlù kpanng solu ni véwɛ́ɛ́ piilɛ’ bhi le. ³⁹ É à pè- àng nɛ̀ àle gi ye: Kà à pe mɛ̂ɛbò é àng nɛ̀, ke àng tó páipái- yalá bɩ̂ɩ nɛɛ tà kpulukpuluá. ⁴⁰ Wó à pe’ àng nɛ̀ kwɛi, le wó yala’ ké bhɛɛá kuà-solubò ni kàindinibòa le. ⁴¹ É búlù solu ni vé piilɛ láà à si’, le é lɛgaa’ tɛ́ng gi, le é à gi-bèaan waa’ Aatana nɛ̀ le. É bo’, le é búlùbò láà à tutu kaan’, le é à nu’ ebhà kàlengbò nɛ̀, ke wò à gúlú bhaamɛ̀ɛ̀bò láà àng tó tà kwɛi le. E vé piilɛ láà à lekini kɛ̀ɛ̀ zí à-kɔ̀ɔ̀ do láà àle gi, le é à gulu’ mɛnó tà le. ⁴² Ang tó ké pɔɔn bhɛlɛ’, le wó kan’, ⁴³ le búlù tutu ni vé ye’ to’ àng kwììbhàa láà, wó à woo’, le é mɔɔ’ gbʋ̀lʋ̀ yààn buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ bhà le. ⁴⁴ Mɛ̂ɛ’ wó pɔɔn bhɛlɛ’ láà, miɔnbò lesósó ké nuu wáá solu. ⁴⁵ Wó bo’ pɔɔn bhɛlɛá, le Yesu’ to’ le é sɔɔ’ fèè yaaà ebhà kàlengbò bhà ye: Kale kà yaa góló gi, ke ká daa n liélé kpúnglé Besaida-pɛ̀ɛ̀ bhà tia za, ke nle án bhaamɛ̀ɛ̀bò é àng dɔ zaá ziàn. ⁴⁶ É bo’ mɛ̂ɛbò láà àng tó dɔá zaá, le àle’ lo’ bhàiwoi tɔɔn gwenglé le. ⁴⁷ Gbɛi ké yaa’, ke ya tó e doá kpúnglé bhi, kɛ́ ke àbhà kàlengbòà góló-le’ waa yí zué. ⁴⁸ Yéè lɛgaa ke wàà wɛ̂ɛ-zàà ké bɔyèa àng tà za, ke yí bɛɛnyè ké gbɔɔn-ii àng tà à-wùn gi. Lɛkpɔɔlé’ bhɔ’, wóò lɛgaa ke Yesu ké táásí-ii yí tà, ke e nuii àng-zàa, ke ya bhɔ gie lià àng tà. ⁴⁹ Abhà kàlengbò’ à táásì yí tà-lèè láà à ye’ kwɛi, e bhɔ’ àng gi bhaamɛ̀ɛ̀-gɔ̀ɔ̀ bhà. Ang tó yáán’ pa’ à bhà, ke súó’ daa àng gi, le wó pee’ gbóoó bhà le. Kɛ́ le é to’ le Yesu’ wɩɩ’, le é à pe’ àng nɛ̀ ye: Kà ka zʋʋ gbaan, nle án bhi le, kao súóà. ⁵¹ É bo’ à peá kwɛi, le é daa’ góló gi àng pé, le wàà’ nuu gieà láà, é lékaan’ téúlé le. É kɛɛ’ wo’ kwɛi láà, à kɔ̀kún ké àng kun’ miniminiyèa, le wó sɔɔ’ màiwoà à bhà le. ⁵² Pɔɔn’ àle kɛɛ’ kwɛi, àle ye: Yesu’ sɔ́n’ kɛɛ’ fɔ́ɔ́lé búlù pèè à tà-yèa láà, wòo à zía dɔn. Atoosiwo e nuu kwɛi ke wún gima-zòwɛ́ɛ́ òo daa àng gwílé bhe. ⁵³ Yesu ni àbhà kàlengbò’ yí kaan’, ke wò waa Zenezalɛ sɛ́ɛ́ gi, le wó góló dɔlɔ’ yí kpúng pé bhi le. ⁵⁴ Wó bo’ góá góló gi, le bhaamɛ̀ɛ̀bò’ to’ le wó Yesu dɔn’, ⁵⁵ le wó lo’ bàlàa àng zì-lèèbò tó gi, le wó nuu nuà à pé nà bhàyúá-mɛ̀ɛ̀bòa song gi le. Wó nuu à maà wo: ya waa lee’ gi, wó nùù lóà nà bhàyúá-mɛ̀ɛ̀bòa à lià bhi’ wo le. ⁵⁶ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Yesu’ nuu waaà lee óó lee’ gi, pɛ́ɛ bhábhánɛ́bò ni pɛ́ɛ kpákpaabò ni bʋʋɛ̀ɛɛ tà-lèèbòa, wo nuu bhàyúá-mɛ̀ɛ̀bò bannáà téng-lé, le wó nuu bhàiwoà à zì, ke è wɩ́ɩ́ à bhà ke wò kɔɔ zin à bubhà-gbàà biin zɔ́ɔ́ lefienɛ́ bhà le. Mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ wó nuu kɔɔ zin-à à bhà kwɛi, àng tó ké nuu tóà kélékèlèa.

¹ Kwɛngdo ke gi, Faliziɛn-bò ni Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀ kemò’ go’ Zelizalɛm láà, wo ban’ ké tà Yesu lià. ² Wo àbhà kàleng kemò ye’ bhi, ke wo pɔɔn bhɛlɛii, ke wàa bɔ́n gò wo bhà-kɔ̀ɔ̀ zúlúyèa. ³ Atoosiwo Faliziɛn-bò ninà Zuifu-bò tó páipái bhɛ́mabòà wúlubò láà à-wùn ké àng gɔ̀n kpókpóá. Ale kɛɛ le wàa lígó bhiábhiá, ke wàa bɔ́n gò wo bhà-kɔ̀ɔ̀ zúlúyèa páipáilé le. ⁴ È tò’ zí ke wò gó téng-lé, wàa pɔɔn bhɛlɛ bhiá, ke wòo bɔ́n gò àng bhà-yì dɔ àng kɔɔ bhà bhe. È gò’ àle gi, àngbhà tɔ́ng bhɛ́inɛ́ yemò’ wó ye yí mìi-pɔ̀ɔ̀n ni yítà-gbɔ̀ ni pɛɛ́ɛ́ gbɔbò zúlú-kɔ̀ɔ̀bò nɛ̀ láà, e kpeá. ⁵ Ale kɛɛ le Faliziɛn-bò ni Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò láà wó Yesu bhàgilawo’ wo: Mɛɛ kɛɛ le ibhà kàlengbò wàa táásí ko bhɛ́mabò gbóló tà, le wò pɔɔn bhɛlɛ ke wàa bɔ́n gò wo bhà-kɔ̀ɔ̀ zúlúyèa le? ⁶ Wó à pe’ kwɛi, le Yesu’ à yoobɔ’ àng gɔ̀n ye: Gbèyèdáinbò, Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ Ezai ké dɔn’ à peá ka bhà ebhà sɛ́ikwɛ́ gi lii ye: Aatana ké wɩɩ ye: Izalae-bò é, wò n yàà bhɛɛ gi wo biinlé lengdo’ bhà le, kɛ́ àng zowɛ́ɛ́-lèè àa wɩ́ɩ́yèa n-wùn bhà. ⁷ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, wò n lɔ̀ɔ̀’ kɛɛ láà, wo à kɛɛ bhiábhiá. Atoosiwo wò wo ké dɔɔ wʋʋ yemò’ gá láà, bhaamɛ̀ɛ̀bòà tɔ́ng bhɛ́iwɛ́ɛ́’ àle tóá le. ⁸ Yesu’ bo’ gieá Ezai wʋʋ gbóló gi kwɛi, le é zí wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Ká Aatana pe tɔ́ng-le go, le ka bhaamɛ̀ɛ̀bò pe wúlubò-le yaa à gbóló gi la wà! ⁹ É bo’, le é à pe dɛ́ɛ wo’ àng nɛ̀ ye: Ká Aatana leng pe tɔ́ng-le tó góyèa fɩ́fɩ́lé, é kɛ̂ɛ kwɛi ke kaà wúlubò’ è nù tó la wà! ¹⁰ Atoosiwo Moizi-le ké tɔ́ng dɔ’ ye: Mɛ̂ɛ- mɛ̂ɛ nɛ ni mɛ̂ɛ laú bhɛɛ yaa. È gò’ àle gi, e wɩɩ’ zí ye: Mɛ̂ɛ’ è lángga daaà e nɛ ni e laú pé, wò à-mɛ̀ɛ̀ zɛ. ¹¹ Kɛ́ kale ká wɩɩ ka: mɛ̂ɛ ye’ è à peà e nɛ ni e laú nɛ̀ ye: máà woo ka tàkún pɔɔn’ gá láà, ya tó Kɔlɔbaan-a laá, è à pè’ kwɛi, ke à-mɛ̀ɛ̀ òo kpalaà àng gɔ̀n koo. (Pɔɔn’ wa à yaa pɛi, ke è tó Aatana lɔ̀ɔ̀kɛ̀ɛ̀a-pɔ̀ɔ̀n-a, Zuifu-bò- àle lee Kɔlɔbaan le.) ¹³ Ka Aatana wʋʋ wàà zùkùlù bhà kwɛi’ wo kaà wúlubò’ ka lo à yaa bhɛɛá ka ké nɛ̀ láà à gá le. È gò’ bhi zí, le wún suu’ kwɛi láà, ka à yɔ̀ɔ̀nsínma kpe kɛɛ le. ¹⁴ Yesu’ bo’ à peá kwɛi, le é zí bhaamɛ̀ɛ̀ ting’ nuu bhi láà àng lee’, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Kanó kà ka tóló dɔ, ke ká wún gima. ¹⁵ Bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n’ è lo mɛ̂ɛ líílé, ke è daa mɛ̂ɛ gwílé, àle ke àa mɔɔ mɛ̂ɛ gban zɛá. Kɛ́ wún ye’ è go mɛ̂ɛ zowɛ́ɛ́ pé, ke è wolo mɛ̂ɛ biinlé láà, mɛ̂ɛ- mɛ̂ɛ lekini gban zɛ̀ àleá le. [ ¹⁶ À gima-tòlòkwɛ́-tóà mɛ̂ɛ’ à wun bhà, è à ma.] ¹⁷ Yesu’ go’ bhaamɛ̀ɛ̀bò láà àng finibhà ke è sɔɔ kwíle, le àbhà kàlengbò’ à bhàgilawo’ é pian’ kaan’ láà à zíàa le. ¹⁸ É à pè- àng nɛ̀ àle gi ye: Wún gima-gwìlìkààn àa zí ka lekini ka bhà’ wo la è? Káá à gànnu ka: pɔɔn ye’ è daa mɛ̂ɛ gwílé láà, àle ke àa mɔɔ mɛ̂ɛ gban zɛá è? ¹⁹ Atoosiwo àle ke àa ló mɛ̂ɛ zowɛ́ɛ́ pé, kɛ́ àle- lò mɛ̂ɛ gwílé’ wo, è gò’ bhi le è lo tinglé le. (Yesu’ à pè’ kwɛi, ke e wɩɩ ye: bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n-le kekekèke àa mɛ̂ɛ gban-á.) ²⁰ É bo’, le é zí à pe’ ye: Wún ye’ è go mɛ̂ɛ zowɛ́ɛ́ pé, ke è wolo mɛ̂ɛ biinlé láà, mɛ̂ɛ- mɛ̂ɛ lekini gban zɛ̀ àleá le. ²¹ Atoosiwo zʋʋgɔ̀ɔ̀n yóyoobò, ni yáindɔyèbò, ni kuanwoyèbò, ni bhaamɛ̀ɛ̀ zɛyèbò, ni zùàkɛɛyèbò, ni zowɛ́ɛ́ dɔ̀ wélé bhà-yèbò, ni gwílíyóonɛ̀bò, ni filikɛɛyèbò, ni wún wàà kéi-yèbò, ni zowɛ́ɛ́ dɔ̀ mɛ̂ɛà pɔɔn bhà-yèbò, ni yàngbha waayèbò, ni lekini butoloyèbò, ni tàmaa káányèbò láà, àle tó- gò mɛ̂ɛ zowɛ́ɛ́’ é mɛ̂ɛ gwílé láà àle pé le. ²³ Wúnyóyoobò’ è daa mɛ̂ɛ zʋʋ pé, ke mɛ̂ɛ- à kɛɛ ziàn láà, mɛ̂ɛ- mɛ̂ɛ gban zɛ̀ àleá le. ²⁴ Yesu’ go’ bhi, le é lo’ Tiili sɛ́ɛ́ gi le. Yàa nuu’ wo’ à pé, ke mɛngge- e nu-wùn gànnu láà, é waa’ bhi, le é sɔɔ’ kwíi ke gi sùùàle le. Kɛ́ sée òo nù tó bànàkpɔ́ gi. ²⁵ Nɔ́ngnɛ́ ke’, yínaa yóo’ nuu à lú wɛì, é Yesu wàà bhi-wùn ma-le wo’, e nu’ wo’ bhuolái à gɛnpé le. Àa nuu Zuifu-nɔ̀ng-a, Silofenisi-lòònɛ́’ nuu à gá le. ²⁶ É waa’ Yesu lià, le é bhàiwo’ à zì ye: Bhè dɔ gbáágbààa ke í yínaa yóo kɛɛ n lúnɛ́ wɛì. ²⁷ Kɛ́ le Yesu’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Dɔlɔ́ ke náò- kán líe. Tààn e i gi sɛ̀a ke mɛ̂ɛ- búlù sí náò biinlé, ke mɛ̂ɛ- à bili gbɛ́ɛnnɛ́bò nɛ̀ è? ²⁸ Le nɔ́ngnɛ́ ye: Wàa à kɛɛ kwɛi maiá, gwilinɛ, kɛ́ gbɛ́ɛnnɛ́bò ké náòà búlù bunubunu-le bhɛlɛ táabhɛlɛ wala. ²⁹ Nɔ́ngnɛ́’ à pe’ kwɛi, le Yesu’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: I wʋʋ’ pe’ láà à-wùn gi, ló, yínaa yóo’ gó’ wo i lú wɛì lɛ́ɛ. ³⁰ Nɔ́ngnɛ́ láà é lo’ e zía, e waa’ bhi, ke nɛ́ láà e kpááyèa líì tà kwíle, ke yínaa yóo’ bo góá à wɛì maiá. ³¹ Yesu’ go’ Tiili sɛ́ɛ́ gi, é gie’ Sidon, le é zin dɛ́ɛ wo’ Galilee kɔ̀ɔ̀yí bhà le. É nuu lángkáán-à Dekapoli sɛ́ɛ́ gi, ³² le tólówili do ke’, wɩ́ɩ́ gii’ nuu kpɔ́à à tà, wó nu’ nà à gá à nɛ̀ kwɛnggei, le wó bhàiwo’ à zì, ke è nù e kɔɔ dɔ à tà le. ³³ É à sì- bhaamɛ̀ɛ̀ ting láà àng finibhà àle gi, le é lo’ nà à gá piilɛ gi, le é e kɔɛ́ɛ́ sɔɔ’ à tóló gi zanó piilɛyèa le. É bo’, le é biín suo’ e kɔɔ bhà, le é e kɔɔ yɛɛ’ à nɛɛ́ɛ́ bhà le. ³⁴ É bo’ à kɛɛá kwɛi, le é e wunlé wala’, le é e fɔ̀lé daa’ ye: Efataa. Wò à pè’ àng pe wʋʋ gi kwɛi, ke wo wɩɩ wo: i tóló lé- póló. ³⁵ Yesu’ à pe’ kwɛi, le mɛ̂ɛ láà é to’ sáabhi, le à tóló lé’ polo’, le à nɛɛ́ɛ́’ go’ ké tà, le é wɩ́ɩ́ zìgo’ kpákpálé le. ³⁶ É kɛɛ’ kwɛi, le Yesu’ gbaan’ kɔɛ́ɛ́ gieà mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi láà àng nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi ye: Kao à gɛingóà mɛnggemɛ̀ngge nɛ̀. Kɛ́ àle’ nuu naaà kɔɛ́ɛ́ giè àng nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi-yè gi, ke àngle wò à gɛingó lesósó’ woii do le. ³⁷ Yesu’ sɔ́n’ kɛɛ’ láà, à-mài ké nuu àng niyèa miniminiyèa, le wó nuu wɩ́ɩ́à wo: Sámii, à kɛɛ-wùn tó páipái- sɛ̀-leá wɛ́! E tólówilibò to wún ma-mɛ̀ɛ̀a, le è bhóbhóbò tó to wɩ́ɩ́-mɛ̀ɛ̀a la wà!

¹ À lɔ̀ɔ́ láà à bhà, ke bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáa’ ban dɛ́ɛ wo ké tà Yesu lià, ke àng bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n àa bhe, le é ebhà kàlengbò lee’, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: ² Bhaamɛ̀ɛ̀ tìngtíng’ é, àng wɛ̀i ké n kɛɛii. Angbhà yáángɛɛn yakanàà’ n lià zé é, ke bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n àa àng gɔ̀n é le. ³ Sée an à pè’ ma: wò sɛí vɔ́n-á, yíaale ké àng zɛà zaá, atoosiwo àng kemò ló-lèè ké dɔ́ɔ́n-á. ⁴ É à pe’ kwɛi, le àbhà kàlengbò’ à yoobɔ’ à gɔ̀n wo: Pɔɔn’ è àng kán-à, wò à yeà mɛ́ɛ́’ wo bhìng-bhà-lèè é à gi zé le? ⁵ Yesu’ àng bhàgilawò- àle gi ye: Búlù kpanng wɛ̀sɛ’ ka tà le? Le wo: Búlù kpanng saapiilɛ. ⁶ Wó à pe’ kwɛi, le Yesu’ wɩɩ’ bhaamɛ̀ɛ̀bò láà àng nɛ̀ ye: wò yalá sáaá dɔ́ɔ̀nle le. Ang tó’ bo’ yaláá, le é búlù saapiilɛ láà à si’, le é à gi-bèaan waa’ Aatana nɛ̀ le. É bo’, le é à tutu kaan’, le é à nu’ ebhà kàlengbò nɛ̀, ke wò à gúlú, le wó à gulu’ mɛnó tà le. ⁷ Véwɛ́ɛ́nɛ́ ke ké nuu àng tà bhi, le Yesu’ zí à gi-bèaan waa’ Aatana nɛ̀, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: wò à gúlú le. ⁸ Wó pɔɔn láà à bhɛlɛ’, wo kan’, le à tutu’ to’ àng kwììbhàa láà, wó à woo’, le é mɔɔ’ kpéle saapiilɛ bhà le. ⁹ Mɛ̂ɛ’ wó pɔɔn bhɛlɛ’ láà, wo nuu bhaamɛ̀ɛ̀ wáá yisɛ sínmáá. Wó bo’, le Yesu’ àng dɔ’ zaá le. ¹⁰ É kɛɛ’ kwɛi, le é to’ le é daa’ góló gi nàa ebhà kàlengbòa, le é lo’ Dalimanuta sɛ́ɛ́ gi le. ¹¹ Faliziɛn-bò ké nu’ kwɛnggei Yesu pé, le wó gbaan’ à wʋʋ gbègóà le. Wo nuu à pé wo wóò à gidan, le wó à pe’ à nɛ̀ wo: Bhè lábhili-wùn do ke kɛɛ ko yàànlé, ke kó nuu à súnmagóà à bhà ko: Aatana’ i bɔyèa maiá le. ¹² Wó à pe’ kwɛi, le Yesu’ e fɔ̀lé daa’ kpókpóá ye: Tenglé-yààn é à gi-mɛ̀ɛ̀bò é, wò n-wùn súnmagò à bhà-pɔ̀ɔ̀n guoii mɔ̀ng’ gi le? Án à zɛ ka nɛ̀ sii tà ma: lábhili-wùn ke àa kɛɛii dɔkɔ̀ɔ̀ é à gi-mɛ̀ɛ̀bò ka nɛ̀, ke è tó n-wùn súnmagò à bhà-pɔ̀ɔ̀n-a. ¹³ É bo’ à peá kwɛi, le é àng to’ bhi, le é daa dɛ́ɛ wo’ góló gi, le é lo’ kpúnglé tia za le. ¹⁴ É nuu kwɛi, ke Yesu-à kàlengbò zʋʋ ké góyèa búlù sí-wùn-a. Búlù kpanng do-kini-dò’ nuu àng tà góló gi bhi le. ¹⁵ Yesu’ liè dɔ̀- àng tà àle gi ye: Ká ka leng kún sɛ̀ lekiniá Faliziɛn-bòà sɛ́kɛ ni gwilinɛ Elɔdi-à sɛ́kɛ gɔ̀n. ¹⁶ É à pe’ kwɛi, le àbhà kàlengbò’ sɔɔ’ wo ké gbègóà wo: È tó’ wo ke sɛ́kɛ- to búlù’ bhà, ke àa ko tà láà, àle kɛɛ le é à peii kwɛi lɛ́ɛ. ¹⁷ Wó nuu wún’ peà láà, e daa’ Yesu dɔn gi, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Mɛɛ kɛɛ le búlù àa ka tà’ wo láà, ká yaa à-wùn-zʋ̀ʋ̀gɔɔn tà le? Án wún’ pe’ láà, káó à gima’ wo bhe, le káó à zía dɔn bhe la è? Tààn ka zowɛ́ɛ́- tuàn tílíkpátìlìkpà’ gá kwɛi la è? ¹⁸ Ka yánwɛ́ɛ́ ké bhi, kɛ́ káá lee ye. Ka tólókwɛ́ ké bhi, kɛ́ káá wún ma. Táán ka zʋʋ’ gó’ wo la è? ¹⁹ Án búlù kpanng solu tutu kaan’ bhaamɛ̀ɛ̀ wáá solu nɛ̀ tée’ gi, ke wò à bhɛlɛ ke wò kwii à bhà láà la ò, ká à paán’ woo’ láà, é mɔ̀ɔ̀ gbʋ̀lʋ́ yààn wɛ̀sɛ’ bhà le? Le wó à yoobɔ’ à gɔ̀n wo: Gbʋ̀lʋ́ yààn buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ. ²⁰ Le ye: Le án búlù saapiilɛ ye’ à tutu kaan’ bhaamɛ̀ɛ̀ wáá yisɛ peá láà la ò, ká à paán wòò kpéle wɛ̀sɛ’ à payèa le? Le wo: Kpéle saapiilɛ. ²¹ Wó à pe’ kwɛi, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: È tò’ kwɛi, ke káó n-wùn gima bhe è? ²² Yesu’ waa’ Besaida, mɛnggoò ké nu’ nà yánwili doá à nɛ̀, le wó wɩɩ’ wo: Bhè dɔ gbáágbààa, ke í i kɔɔ zin à bhà. ²³ Yesu’ yánwili láà à kɔɔ lékùn- àle gi, le é go’ nà à gá pɛ́ɛ yáànbhà, le é biín suo’ e kɔɔ bhà, le é à gie’ à yánlé le. É bo’, le é e kɔɔ dɔ’ à tà, le é à bhàgilawo’ ye: Í lee yeii è? ²⁴ Mɛ̂ɛ láà é lɛgaa’ zuule, le é wɩɩ’ ye: Án bhaamɛ̀ɛ̀bò yeii wàlàòle ye yílíbò nɛ̀, ke wo táásí-ii. ²⁵ É à pe’ kwɛi, le Yesu’ e kɔɔ gie dɛ́ɛ wo’ à yánlé, le yánwili láà é lɛgaa’ sɛ́inlé, ke ya tó bhiá, ke ya pɔnó gòkéi ye kpákpálé le. ²⁶ É kɛɛ’ kwɛi, le Yesu’ à pe’ à nɛ̀ ye: Ibhà ló wo kaá kwíle, miá daa nàa pɛ́ɛ pé. ²⁷ Yesu ni àbhà kàlengbò’ nuu lóà pɛ́ɛ’ wò à lee Filipu-à Sezalee láà à zì-lèèbò gi kwɛnggei, le é àng bhàgilawo’ zaalé ye: Bhaamɛ̀ɛ̀bò ké wɩɩ ziàn wo: wáa n gá le? ²⁸ Le wó à yoobɔ’ à gɔ̀n wo: Mɛnggoò ké wɩɩ wo: mɛ̂ɛ zúlú-mɛ̀ɛ̀ Záàn’ é nuu láà, àle zanayè’ i gá le. Le mɛnggoò- wo pe pe wo: Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ Eli’ nuu lii láà, àle i gá le. Le àng kemò-le wò wɩɩ wo: Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́ibò’ nuu lii, àngle do ke’ i gá le. ²⁹ Wó à pe’ kwɛi, le é zí àng bhàgila ke wo’ ye: Le kale wɛ? Ká wɩɩ ka: wáa n gá le? Le Piɛli’ à yoobɔ’ à gɔ̀n ye: Izalae-bò ko la-mɛ̀ɛ̀ Klisi’ wò à-wùn pe láà, àle i gá le. ³⁰ Yesu’ kɔɛ́ɛ́ giè- àng nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi gilígilílé àle gi, le é wɩɩ’ ye: Kao n dɔ̀kɔ̀ɔ̀ láà à peà mɛnggemɛ̀ngge nɛ̀. ³¹ É à pe fɔ́ɔ́lé wò- zí ebhà kàlengbò nɛ̀ tée poo àle gi ye: Nle bhaamɛ̀ɛ̀ gbe n wɛ̀ilèè yè miniminiyèa-wùn ké bhe. Atoosiwo mɔaagbebò oo, ni yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò oo, ni Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò oo, àng tó ké kɔɔ káán-à n lé, le wò n zɛ le. Kɛ́ wò bò’ n zɛá kwɛi, án góà gɔɔ̀le, le an zana à yáángɛɛn yakanàà-kwèèi le. ³² É nuu wúnbò láà à peà ebhà kàlengbò nɛ̀ tàpúúá kwɛi tée’ gi, le Piɛli’ à lee’ piilɛ gi, le é gbaan’ zaabɔà à gá le. ³³ Kɛ́ le Yesu’ seela’ e gi, le é ebhà kàlengbò gaa’ gbàànle, le é wʋʋ sie’ Piɛli nɛ̀ ye: Gó n wɛì bhɛ́ kwɛi, gɔɔ̀yóo-bhààmɛ̀ɛ̀! Atoosiwo zowɛ́ɛ́’ é i gwílé láà, kpunglà zé-zòwɛ́ɛ́’ à gá le. Ale àa wún mà Aatana tà-zòwɛ́ɛ́á. ³⁴ Yesu’ bo’ à peá kwɛi, le é bhaamɛ̀ɛ̀ kpe’ nuu à wɛì láà àng tó ban’ ké tà nàa ebhà kàlengbòa, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ i à peà ye í daaà n pe gi, bhè i zʋʋ gó i lekini-wùn lé, ke í i zɛ̀ à bhà-yìlì sí ye n nɛ̀, ke í táásí n gbóló tà. ³⁵ Atoosiwo mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è wɩ́ɩ́à ye é e leng wunbílí wolo laá, à-mɛ̀ɛ̀ wunbílí ké tóà à gi. Kɛ́ mɛ̂ɛ ye’ àle- wɩ́ɩ́à e leng wunbílí tò à gi-wùn bhà nle n-wùn gi, ɛ́ɛ́n ke è wɩ́ɩ́à à-wùn bhà án nuu nâa sɛ̀’ à kpɔ́i láà à-wùn gi laá, àle-mɛ̀ɛ̀- laà le. ³⁶ Tààn mɛngge- kpunglà zé-pɔ̀ɔ̀n tó páipái sɔ̀lɔ̀’, kɛ́ ke à-mɛ̀ɛ̀ lekini-le òo la leekpɔ̀ɔ̀tili gi la ò, ke à tɔnɔ’ nù- tói à gɔ̀n mɛɛá le? ³⁷ Le bhaamɛ̀ɛ̀- zí mɛɛ nuà e leng yáányè tàboo-pɔ̀ɔ̀n-a, ke è nù la le? ³⁸ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: nle bhaamɛ̀ɛ̀ gbe-mɛ̀ɛ̀ án dɔà n nɛ Aatana-à gwilinɛnɛ̀-dɔ̀ gi, le an nu dɛ́ɛ wo lúyáán tà, ke àbhà kɩ́ɩ́labò’ wó yaa àbhà yaa gi ke wúnyóo àa zin àng bhà láà, wo n wɛì yèèèle. Kɛ́ an nuà kwɛi kwee’ gi, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ é yɛ́ɛ kɛɛii dɔkɔ̀ɔ̀ é à gi n tɔ́ pè e bhà-wùn-a, ɛ́ɛ́n ke é yɛ́ɛ kɛɛii nbhà liangzɛ-wùn-a wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò’ wó Aatana-à zaa tóyèa ye zòà-nɔ̀ngbò’ woà gɔɔn tó é àng zué, nle bhaamɛ̀ɛ̀ gbe-mɛ̀ɛ̀ n leng an zí yɛ́ɛ kɛɛà à-mɛ̀ɛ̀ tɔ́ pè n bhà-wùn-a kwɛpoo àle gi le.

¹ Yesu’ bo’ à peá kwɛi, le é zí wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Án à zɛ ka nɛ̀ sii tà ma: mɛ̂ɛ’ wó dɔɔ zé é, àngle tó wàa ga lefienɛ́ woii, ke wòo Aatana-à gwilinɛnɛ̀ yàà bháa bhà-lèè ye bhe. ² Yáángɛɛn saado’ bo’ gieá àle zìpieta, le Yesu’ Piɛli ni Zaki ni Záàn lee’, le é lo’ nàa àng gá tɔɔn dɔ́ɔ́n ke gwenglé le. Wó waa’ bhi, wo nuu wo doá, mɛngge bhɛ́i ke àa nuu àng wɛì, le Yesu’ gigala’ àng yàànlé le. ³ À bubhà-gbààbò zán ké nuu bhɔà, ke a félé púúá pàpàle. Gbàà bhí-mɛ̀ɛ̀ kekekèke àa mɔɔii gbàà féléá kwɛi-le bhà sɛ́ɛ́wɛ́ɛ́ tà. ⁴ Wóò wo káá’ wo, ke Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ Eli ni Moizi’ wó nuu lii láà, wa wolo à lé, ke wo dɔɔ àng maabhà bhi, ke wo liangzɛii kià nà Yesu-á. ⁵ Piɛli’ wɩɩ àle gi Yesu nɛ̀ ye: Kààmɔ, ko tò zé-yè ké tóà sɛ̀a lɛ́! Kwàa gbáiwa yaka dɔ, ke à do- tó i peá, ke à do- tó Moizi peá, ke à do- tó Eli peá. ⁶ Pai’ kaan’ àng zʋʋ bhà láà, àle kɛɛ le é à pe’ kwɛi, ke à wɩ̀ɩ̀ à gi-wʋ̀ʋ̀ àa à yàànlé koo le. ⁷ Wóò wo káá’ wo zí, ke loo’ yaa àng tà zɔíínlé, ke wʋʋ ke ké góii à gi, ke e wɩ́ɩ́ii ye: Nbhà nɛ́ wùndɔ̀yóoá’ é le. Kà ka tóló dɔ àle wʋʋ bhà le. ⁸ Loo’ bo’ góá, mɛ̂ɛ yaka láà wóò lɛgaa wo zì, ke Yesu lengdo’ ya tó àng pé bhi le. ⁹ Wó nuu tɔɔn yɔɔà, le Yesu’ kɔɛ́ɛ́ gie’ àng nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi ye: Ká wún’ à-lèè ye’ láà, kao à gɛingóà mɛnggemɛ̀ngge nɛ̀, è tó líe kwɛi flúúlé, fɔ́nni ke nle bhaamɛ̀ɛ̀ gbe má gó gɔɔ̀le ke má zana. ¹⁰ Yesu’ wʋʋ’ pe’ àng nɛ̀ kwɛi láà, wo à ma’. Kɛ́ e to’ àng zowɛ́ɛ́ pé kàiinle, le wó nuu wo ké bhàgilawoà wo: É à pe’ wo’ ye: é góà gɔɔ̀le láà la ò, à zía’ lɔ le? ¹¹ Le wó Yesu bhàgilawo’ wo: Le mɛɛ kɛɛ tò le Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò- wɩɩ ziàn wo: à-lèè ké à bhà ke Eli lefɔ́ɔ́lé’ è nu, ke Aatana-à gwilinɛnɛ̀- nuu yaaà à bhà le? ¹² Yesu’ à yoobɔ̀- àng gɔ̀n àle gi ye: Eli nu-wùn-le ké bhe maiá, ke è Aatana-wùn tó páipái zinná dɛ́ɛ wo à gbóló lé. Ale ké maiá. Kɛ́ mɛɛ kɛɛ le é zí bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi wo: Wo bhɛɛ góà bhaamɛ̀ɛ̀ gbe bhà, le wò à wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo bháalé le? ¹³ Kɛ́ án wɩɩ ka nɛ̀ ma: Eli’ woo nu maiá, le wún páipái’ é sɛɛ’ àng nɛ̀, le wa woo à tó kpɔ́ à tà, é bɛɛnzɛyèa à-wùn gi Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi kɔi láà à gi le. ¹⁴ Yesu ni mɛ̂ɛ yaka láà wó waa’ àbhà kàleng paánbò lià, wóò lɛgaa ke wo wún gbègóii kià nà Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bòa, ke bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáa ké kɔnɔyèa àng zì. ¹⁵ Bhaamɛ̀ɛ̀ kpe láà wó Yesu ye-le wo’ wo kààgiá, wo gbulu’ wo’, le wó lo’ wɩ́ɩ́i à bhà bàlàa le. ¹⁶ É waa’ bhi, le é ebhà kàlengbò láà àng bhàgilawo’ ye: Ká nùù mɔ̀ng-wùn gbègóà nà mɛ̂ɛbò láà àng gá le? ¹⁷ É à pe’ kwɛi, le mɛngdo’ dɔ’ bhaamɛ̀ɛ̀ finibhà bhi, le é à yoobɔ’ à gɔ̀n ye: N nɛ, yínaa bhóbhó’ n gbenɛ́’ à wɛì é, án nù- nà àleá i nɛ̀ le. ¹⁸ È waa à tà lee óó lee’ gi, e maana sáaá, le à biín fou- yaa, ke e sóólébhɛlɛii, le è dɔ zaiinle le. Án bhàiwo’ ibhà kàlengbò zì, ke wò yínaa láà à kɛ̂ɛ à wɛì, kɛ́ wòo nù mɔɔ à bhà. ¹⁹ Yesu’ wɩ̀ɩ̀ àng nɛ̀ àle gi ye: Wún gbègó kpàkpàbò’ ká tenglé-yààn é à gi é, e ka gi ye: án tóà ka wɛì flúúlé, le an to ka-gbà bun-à dʋ́ʋ́-kwèè ni kweeifɩɩ tóá kwɛi la è? Ndɔ́, kà nu nà nɛ́ láà à gá n nɛ̀. ²⁰ É à pe’ kwɛi, le wó nu’ nàa à nɛ̀ le. Nɛ́ láà é tuàn Yesu yeà, yínaa yóo’ tó’ wo’ le é sɔɔ’ à zìgìzìgì góà kpókpóá, le é pɛlɛ’, le é nuu giinnáà sáaá, ke à biín fou ké bhɔii le. ²¹ É kɛɛ’ kwɛi, le Yesu’ à nɛ bhàgilawo’ ye: É zigò- à gá mɔ̀bhà’ wo le? Le é à yoobɔ’ ye: E zigo’ ke e tuàn nɛ́ pɩ́sɩ́ɩ́nɛ́á. ²² Yínaa yóo ké à pé ke è à zɛ n gɔ̀n. A-wùn gi, e à bili ziàn pailé ni yí bhà-lèèbò gi wɛ̀ɛ̀ɛ̀nle. Kɛ́ è tò’ ke í mɔɔà ko tàkún-á, bhè dɔ gbáágbààa ke í ko gaa wɛ̀i bhà, ke í táá ko pé. ²³ É à pe’ kwɛi, le Yesu’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: I n mɔ̀ɔ̀ à bhà-wùn’ à pe la è? Án wɩɩ ma: mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ i kpɔ́yè- tóà n lé, i-mɛ̀ɛ̀ kwìì à bhà-wùn àa tóii bhe. ²⁴ Yesu’ à pe’ à nɛ̀ kwɛi, le nɛ́ nɛ láà é to’, le é gbala’ ye: N kpɔ́yè ké i lé wà, n nɛ! Bhè dɔ’ wo gbáágbààa ke í n la wún gbègóyè gɔ̀n le. ²⁵ Yesu’ lɛgaa’ ke bhaamɛ̀ɛ̀ ting’ nuu àng maabhà bhi, ke wa gbulu, ke wo nuii e tà yèèèle laá, le é wɩɩ’ yínaa yóo láà à tà, le é à pe’ à nɛ̀ ye: Yínaa bhóbhó tólówili, bhè gó nɛ́ láà à wɛì, yoo sɛíà ke í dɔ à wɛì koo. Má àle pe lɛ́ɛ. ²⁶ Yesu’ à pe’ kwɛi, le yínaa láà é go’ à wɛì nà gbáláá, ke e à zìgìzìgì góii kpókpóá, le nɛ́’ to’ ye gewàà nɛ̀, le mɛ̂ɛ bɛ́ɛ́-lèè tó’ nuu wɩ́ɩ́à wo: ya ga le. ²⁷ Kɛ́ Yesu ké à kun’ à kɔɔ bhà, le é à léwala’, le é à dɔ’ gɛɛn bhà le. ²⁸ Dɔ̀ya’ bhɔ’, ke Yesu’ bo sɔɔá kwíle, le àbhà kàlengbò’ à bhàgilawo’ piilɛ gi wo: Mɛɛ kɛɛ le kole kóó mɔɔ yínaa láà à kɛɛá le? ²⁹ Yesu’ à pè- àng nɛ̀ àle gi ye: À suu ye láà àle àa mɔɔ góá mɛ̂ɛ wɛì bhàiwò Aatana zì-yè-le tíibhà. ³⁰ Wó go’ lee láà à gi, wo gie’ Galilee lùu gi. Kɛ́ Yesu àa nuu à pé, ke mɛngge- à gànnu ye: e gieii bhi. ³¹ Atoosiwo wún’ yéè kɛɛ à gá, e nuu lóà à tàpólóá ebhà kàlengbò nɛ̀ ye: Wo nle bhaamɛ̀ɛ̀ gbe n lédɔà bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀, le wò n zɛ le. Kɛ́ wò bò’ n zɛ láà à woá, án zanaà à yáángɛɛn yakanàà-kwèèi. ³² Kɛ́ Yesu’ wún’ pe’ kwɛi láà, àbhà kàlengbò wàa nuu à gimaà nà à zíaá. Sée wo nuu súóà à bhàgilawo-wùn-a. ³³ Wó waa’ Kapɛlɛnau, le Yesu’ sɔɔ’ kwíle, le é ebhà kàlengbò bhàgilawo’ ye: Ká nùù ka ké gbègóà zaá mɔ̀ng-wùn-a le? ³⁴ Kɛ́ àng ke wòo wɩ́ɩ́, atoosiwo wo nuu wo ké gbègóà zaá wo: Kó zé’ wo é, wáa dɔ̀lèè’ kpáaá, le è gie e bhámò tó tà le? ³⁵ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Yesu’ bo’ yaláá, le é mɛ̂ɛ buu-ni wɛ́ɛ́-piilɛ láà àng lee’, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Mɛ̂ɛ’ í à pé, ke í daa i bhámò tó lélé, i-mɛ̀ɛ̀- i leng daa àng tó páipái wala, ke í tó àng tó páipái légièwo-mɛ̀ɛ̀a. ³⁶ Yesu’ bo’ à peá kwɛi, le é nɛ́ pɩ́ɩ́nɛ́ do si’, le é à dɔ’ àng zué, le é à kun’ à kɔɔ bhà, le é à yɔn’ e gi, le é wɩɩ’ ebhà kàlengbò nɛ̀ ye: ³⁷ Kpɔ̀ n lé-mɛ̀ɛ̀’ wó ye náò pɩ́pɩ́nɛ́bò’ kwɛpɛ́lɛ é àng nɛ̀ láà, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è bhɛɛ yaaà àng do lefienɛ́ ke bhà n-wùn gi, ke ya bhɛɛ yaa n lekini’ n bhà lɛ́ɛ. Sée mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è bhɛɛ yaaà n bhà kwɛi, ke òo bhɛɛ yaa n lengdo n bhà, kɛ́ ke ya bhɛɛ yaa mɛ̂ɛ’ é n bɔ’ láà àle bhà le. ³⁸ Yesu’ bo’ à peá kwɛi, le Záàn’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Kààmɔ, kó mɛngge ye’, ke e yínaa yóobò kɛɛii i-tɔ̀ gi, sée ke àa ni ko wɛì. Ale kɛɛ le kó à pe’ à nɛ̀ ko: òo à kɛɛà koo le. ³⁹ Kɛ́ le Yesu’ wɩɩ’ ye: Kao à kɔɔ síà à bhà, atoosiwo mɛngge àa sɔ́n kɛɛii nbhà kɛɛ gi, ke à-mɛ̀ɛ̀- gó bhi, ke è n tɔ́ sie. ⁴⁰ Ale kɛɛ le an à pe ma: mɛ̂ɛ ye’ àa yaayèa ko gɔ̀n gwili-yàn gi, ke à-mɛ̀ɛ̀ zi ké ko pé. ⁴¹ Sée án à zɛ ka nɛ̀ sii tà ma: mɛ̂ɛ’ è ka gbaà yí-kwèè yààn do lefienɛ́á ka tò nle Klisi n peá-wùn gi, à-mɛ̀ɛ̀ àa kwii-ii à pe tɔnɔ sɔlɔá. ⁴² Kɛ́ mɛ̂ɛ’ wó ye náò pɩ́pɩ́nɛ́bò nɛ̀ kpɔ̀ n lé-zàà tà láà, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è tóà àng ke gò zaa gi-mɛ̀ɛ̀a, lángga’ è à-mɛ̀ɛ̀ kún-à, à nààlé àa tóii. E woo tóà à-mɛ̀ɛ̀ bhà fìláá, ke wò gwɛbílí kábháko dun à vele bhà, ke wò à bili nàa kɔ̀ɔ̀yí bhà. ⁴³ Sée i kɔɔ’ i lé láà, àle- tò’ i dàà wúnyóo gi-pɔ̀ɔ̀n-a, í à tu káán. I tò’ kɔɔ tuá, ke í sii’ àa yɛn à kɛɛ, àle ké fíláá i kɔɔ tó piilɛyè tò bhi, ke í ló gɔɔ̀le-pài’ àa líí à lé-yè-le bhà. [ ⁴⁴ Atoosiwo pai láà àle àa líí gbonggbongle wún kpɔ̀ mɛ̂ɛ tà-lèè láà à gi, le yuun’ è daa mɛ̂ɛ gi bhi, yàa zí ga gbonggbongle le.] ⁴⁵ I gɛɛn’ é i wala láà, è zí tò’ i dàà wúnyóo gi-pɔ̀ɔ̀n-a, í à tu káán. I tò’ gɛɛn tuá, ke í sii’ àa yɛn à kɛɛ, àle ké fìláá i gɛɛn tó piilɛyè tò bhi, ke wò i bili gɔɔ̀le-pài lé-yè-le bhà. [ ⁴⁶ Atoosiwo pai láà àle àa líí gbonggbongle wún kpɔ̀ mɛ̂ɛ tà-lèè láà à gi, le yuun’ è daa mɛ̂ɛ gi bhi, yàa zí ga gbonggbongle le.] ⁴⁷ Sée i yánwɛ́ɛ́’ i wunbílí bhà láà, à leng- zí tò’ i dàà wúnyóo gi-pɔ̀ɔ̀n-a, í à sí kɛlɛ gi. Dɔ̀lèè yè Aatana-à gwilinɛnɛ̀ bhà nà i yánwɛ́ɛ́ doá-yè ké fìláá i yánwɛ́ɛ́ tó piilɛyè tò bhi, ke wò i bili gɔɔ̀le-pài lé-yè-le bhà. ⁴⁸ Atoosiwo pai láà àle àa líí gbonggbongle wún kpɔ̀ mɛ̂ɛ tà-lèè láà à gi, le yuun’ è daa mɛ̂ɛ gi bhi, yàa zí ga gbonggbongle le. ⁴⁹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Aatana- pai’ kpɔ́à bhaamɛ̀ɛ̀ bhà, e tóà ye wɩɩ- zɛ́in kun kɔɔ’ gi láà à nɛ̀. ⁵⁰ Pɔɔn sɛ̀’ wɩɩá le. Kɛ́ à lí sɛ̀-lèè-le- bò’ góá à bhà la ò, wò mɛɛ kpɔ́à à bhà àle gi, ke è nù tó dɛ́ɛ wo nɛ́ɛ́nɛ̀ɛ̀a le? A-wùn gi, wɩɩ- tó ka leng ka bhà, ke ká tó ka ké nɛ̀ sɛ̀a.

¹ Yesu’ go’ Kapɛlɛnau bhi, le é lo’ Zudee lùu gi, le é go’ bhi, le é lo’ Zudɛɛn-gùàn zele le. É nuu waaà lee óó lee’ gi, bhaamɛ̀ɛ̀ ké nuu ban-à ké tà à lià bhi kpáaá, le é nuu Aatana-à liangzɛà àng nɛ̀ zììa-kɔ̀i le. ² Faliziɛn-bò’ yɔn’ à gi kwɛnggei, le wó à bhàgilawo’ wo: Mɛ̂ɛ ké mɔɔà mɛ̂ɛà lê góá kai è? ³ Sée wó nùù à peà kwɛi à gidan lɔ̀ɔ̀’ bhà le. Wó à pe’ kwɛi, le Yesu’ à yoobɔ’ àng gɔ̀n ye: À-mɛ̀ɛ̀’ bɛɛnzɛyèa ka nɛ̀ Moizi-à tɔ́ng-sɛ̀ikwɛ́ gi le? ⁴ Le wó wɩɩ’ wo: Moizi-le ké wɩɩ’ ye: mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è à peà ye é lê gó kai, è à gò kai-sɛ̀ikwɛ́ naa à bhà, ke è nuu à góà kai. ⁵ Yesu’ à pè- àng nɛ̀ àle gi ye: Ka zowɛ́ɛ́- tó’ wo tílíkpátìlìkpàa láà, àle kɛɛ le Moizi’ à yaa’ kwɛi ebhà tɔ́ng-sɛ̀ikwɛ́ gi le. ⁶ Kɛ́ à zigó gi, lúyáán daa tée gi, Aatana’ bhaamɛ̀ɛ̀ tɛ́ɛ́n dàà loò ni miɔn’ gá le. ⁷ Ale kɛɛ le miɔn-káán-à e nɛ ni e laú bhà, le è naa ebhà nɔ́ng bhà le. Wò à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, ke mɛ̂ɛ piilɛ láà wa tó bhaamɛ̀ɛ̀ doá. ⁸ È tò’ kwɛi, ke lê ni gɔɔn wàa piilɛ koo, kɛ́ ke wa tó bhaamɛ̀ɛ̀ doá àlei. ⁹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Aatana lekini’ mɛ̂ɛ piilɛ’ àng daa’ kiá láà, bhaamɛ̀ɛ̀ ke òo àng káán-à ké bhà koo. ¹⁰ Yesu ni àbhà kàlengbò’ go’ bhi ke wò waa kwíle, le wó à bhàgila dɛ́ɛ ke wo’ wúnngdo láà à gá le. ¹¹ É à pè- àng nɛ̀ àle gi ye: Mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ i ibhà nɔ́ng góà kai, ke í ló lê bhɛ́i ke síi, ke i-mɛ̀ɛ̀ i wúnyóo’ kɛɛii nɔ́ng fɔ́ɔ́yè láà à gá, le í zùàkɛɛii lɛ́ɛ. ¹² È zí tò’ ke nɔ́ng leng- gó gɔnɔ bhà, ke è yaa mɛngge bhɛ́i ke gɔ̀n, ke à lekini- zùà’ kɛɛii lɛ́ɛ. ¹³ É go’ àle gi, le mɛnggoò’ nu’ nà náò pɩ́pɩ́nɛ́bòa Yesu nɛ̀, ke è nù e kɔɔ zin àng bhà le. Kɛ́ le àbhà kàlengbò’ gbaan’ gàga yaaà mɛ̂ɛ’ wó nu’ nà náòa láà àng bhà, ke wò sɛí le. ¹⁴ Yesu’ à-lèè ye’ kwɛi, òo sɛɛ à nɛ̀, le é wɩɩ’ ebhà kàlengbò nɛ̀ ye: Kà ka kɔɔ gó náò bháánbò zì, ke wò nu n pé. Kao zin-à àng gɔ̀n zaalé, atoosiwo mɛ̂ɛ’ wò tóà ye àng nɛ̀ láà, àngle dɔ̀lèè yeà Aatana-à gwilinɛnɛ̀ bhà le. ¹⁵ Án à zɛ ka nɛ̀ sii tà ma: mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ òo wɩ́ɩ́ Aatana pe bhà ye nɛ́ pɩ́sɩ́ɩ́nɛ́- wɩɩ wún bhà kɔɔ’ gi à nɛ̀, à-mɛ̀ɛ̀ àa dɔ̀lèè yeii àbhà gwilinɛnɛ̀ bhà. ¹⁶ Yesu’ bo’ à peá kwɛi, le é lo’ náò láà àng yaaá e gban gi dolodolo, ke e lúbhawoii àng bhà ziàn, ke e e kɔɔ dɔyèa àng tà le. ¹⁷ Yesu’ go’ bhi ke è daa zaa gi, mɛngge ké nu’ à lià bàlàa, le é yaa’ e kpóng gi à zué, le é à bhàgilawo’ ye: Wúnsɛ̀ kɛɛ-gwìlìnɛ, an mɛɛ kɛɛà, ke án sii’ àa yɛn à sɔlɔ le? ¹⁸ Le Yesu’ à yoobɔ’ à gɔ̀n ye: Mɛɛ kɛɛ le i n lee wúnsɛ̀ kɛɛ-mɛ̀ɛ̀, sée ke wúnsɛ̀ kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́i ke àa bhe Aatana-le zìpieta le? ¹⁹ Na Aatana-à tɔ́ngbò’ é àbhà sɛ́ikwɛ́ gi wo: Kao bhaamɛ̀ɛ̀ zɛà, kao zùàkɛɛà, kao kuanwoà, kao bele peà, kao wúnyóo kɛɛà mɛnggeá, è gò’ bhi ká ka nɛ ni ka laú bhɛɛ yaa láà, í àle tó dɔn loô a? ²⁰ Le mɛ̂ɛ láà é à yoobɔ’ ye: Iin, n kààmɔ, n zìn tɔ́ngbò láà àle tó kún-à lɔ̀ɔ́’ mɔ́, ke án tuàn nɛ́á. ²¹ É à pe’ kwɛi, le Yesu’ à gaa’ sɛ́iinlé, le à liá’ waa’ à gi, le é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Pɔngdo’ à-wùn’ tó i bhà le. Bhè ló, ke pɔɔn óó pɔɔn’ i gɔ̀n, í à tó lóódɔ, ke í à sɔ̀ɔ́n gúlú wɛ̀i-mɛ̀ɛ̀bò tà. I à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, Aatana ké i sànma yaaà lɔngwɛ́ɛ́ gi-wèlèa. I bò’, ke í nu, ke í daa n wɛì. ²² Kɛ́ mɛ̂ɛ láà é àle ma’ kwɛi, e waa’ wo’ à gá, le é e pe ló wo’, ke à wɛí’ sie bìlìbìlìle le. Atoosiwo wélé ké nuu à gɔ̀n miniminiyèa. ²³ Mɛ̂ɛ láà é bo’ lóá, le Yesu’ yánwɛ́ɛ́ go’ kɛlɛ gi ebhà kàlengbò nɛ̀, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Ká à yeii láà wo, wélé-mɛ̀ɛ̀bò-le dɔ̀lèè yè Aatana-à gwilinɛnɛ̀ bhà-yè- kpókpó-leá wɛ́ tò! ²⁴ É à pe’ wo’ kwɛi láà, à-mài ké àng ni’, kɛ́ le é à pe dɛ́ɛ ke wo’ àng nɛ̀ ye: Áá nbhà náò, dɔ̀lèè yè Aatana-à gwilinɛnɛ̀ bhà-yè- kpókpó leng’ gá le. ²⁵ Àn wɩɩ ma: yɔ̀ɔ̀nmia giè sèèlá ganng gi-yè ké kpókpó-leá, kɛ́ wélé-mɛ̀ɛ̀-le pe dɔ̀lèè yè Aatana-à gwilinɛnɛ̀ bhà-yè ké zí kpókpóá, e gie lefienɛ́ wo à ye láà àle tà. ²⁶ Yesu’ à pe’ wo’ kwɛi láà, à kɔ̀kún ké àbhà kàlengbò kun’, le wó nuu wɩ́ɩ́à wo ké nɛ̀ wo: È tò’ àleá, ke wáa- laà àle gi le? ²⁷ Yesu’ àng gàà sɛ́iinlé àle gi, le é wɩɩ’ ye: Bhaamɛ̀ɛ̀bò’ wàa mɔɔ àle bhà le. Kɛ́ àa kwɛi Aatana gɔ̀n, atoosiwo àle kwìì à bhà-wùn àa bhe. ²⁸ Yesu’ bo’ à peá kwɛi, le Piɛli’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: È tò’ kwɛi, le mɛ̂ɛ’ kwéé ko pe pɔnópɔ̀nó tó, ke kwéé daa i wɛì é wɛ? ²⁹ É à pe’ kwɛi, le Yesu’ à yoobɔ’ àng gɔ̀n ye: Án à zɛ ka nɛ̀ sii tà ma: mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è e kɔɔ góà ebhà kwíibò ni ebhà sɛ́ɛ́bò-wùn zì, ɛ́ɛ́n ke è e nɛ ni e laú ni e laànɛ́-miɔnbò ni loòbò ni ebhà náò tó tóà n-wùn gi, ɛ́ɛ́n ke è pɔɔnbò láà à tó tóà án nu’ nâa sɛ̀’ à kpɔ́i à-wùn gi, à-mɛ̀ɛ̀ àa kwii-ii à tó ni pe légiètà kàindini kàindini yeá tenglé-yààn é à gi líe. ³⁰ Atoosiwo à-mɛ̀ɛ̀’ ebhà kwíibò ni ebhà sɛ́ɛ́bò ni e laú ni e laànɛ́-miɔnbò ni loòbò ni ebhà náò’ àng to’ láà, e àng tó bhɛ́igi yeà sɛ́ɛ́ tà zé. Kɛ́ àle tó ké kɛɛà, ke wo à-mɛ̀ɛ̀ wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woii ziàn n-wùn gi. É gò’ àle gi, le à-mɛ̀ɛ̀- zí sii’ àa yɛn à sɔlɔ leekpɔ̀ɔ̀tili-sànmáá le. ³¹ Kɛ́ liélé-gɛ̀ɛ̀n bɛ́ɛ́ ké bɔà zía, le zía-gɛ̀ɛ̀nbò- daa liélé le. ³² Wó nuu lóà ke wo tɔnng-ii Zelizalɛm za, Yesu ké nuu liélé. Kɛ́ súó ké nuu àbhà kàlengbò kɛɛà, le síka’ nuu mɛ̂ɛ’ wó nuu àng wɛì láà àng tó páipái gi le. ³³ Wo to’ zaalé, le Yesu’ mɛ̂ɛ buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ láà àng lee dɛ́ɛ wo’ piilɛ gi, le wúnbò’ yéè kɛɛ à gá láà, é gbaan’ à-wùn pe ke woà àng nɛ̀ ye: Ká ka yáán tó bhi, kó ló do’ woii Zelizalɛm é, wo nle bhaamɛ̀ɛ̀ gbe-mɛ̀ɛ̀ n lénuà yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò ni Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ bhi. Angle wó lɩ́ɩ́ sieà n bhà, le wò n lénu mɛ̂ɛ’ wàa Aatana dɔn àng nɛ̀, ke wò n zɛ le. ³⁴ Wò bò’ n lénuá àng nɛ̀ kwɛi, wo sóósíà n bhà, wo biín suoà n bhà, le wò n maa sàbhiliwɛ́ɛ́á, è gò’ bhi le wò n zɛ le. Kɛ́ wò bò’ n zɛá, án góà gɔɔ̀le à yáángɛɛn yakanàà-kwèèi, le an zana le. ³⁵ Yesu’ bo’ à peá kwɛi, le Zebedee gbebò piilɛ’ wó nuu àng leeà Zaki ni Záàn láà wó yɔn’ à gi, le wó wɩɩ’ à nɛ̀ wo: Kààmɔ, e ko pé, ke wún’ kóò à pe i nɛ̀ láà, ke í à kɛ̂ɛ ko nɛ̀. ³⁶ Kɛ́ le Yesu’ wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Ká à pé ke án mɛɛ kɛ̂ɛ ka nɛ̀ le? ³⁷ Le wo: Kó wɩɩ ko: i ibhà mɛ̂ɛnɛ̀ kɛɛà tée’ gi, í dɔ gbáágbààa ke kó kɔi piilɛ é, í mɛngdo yaa i kɔɔ sɛ̀ gi, ke í mɛ̂ɛ dini yaa i kɔɔ kpáná gi. ³⁸ Wó à pe’ kwɛi, le Yesu’ wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Ká wún’ à peii láà, káá à zía dɔn. Tààn máà wún kpókpó-yì’ mi é, ká mɔɔà à miá è? Ɛ́ɛ́n wò zí n sɔɔà wɛ̀ilèè gó-yì’ à wɛ́ɛ́ láà, ká mɔɔà sɔɔá à wɛ́ɛ́ è? ³⁹ Le wo: Iin, kó mɔɔà à bhà. Kɛ́ le Yesu’ wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: E kwɛi-le wo maiá. An wún kpókpó-yì’ à mià, ka leng ka àle mià, le an sɔɔà wɛ̀ilèè gó-yì’ à wɛ́ɛ́, ka leng ka sɔɔ à wɛ́ɛ́ le. ⁴⁰ Kɛ́ à ye’ é yalà n kɔɔ sɛ̀ ni n kɔɔ kpáná gi-wùn-leá láà, àle àa dɔ nle n bhà. Ale’ yaayèa mɛ̂ɛbò’ àng gɔ̀n láà, wò à nuà àngle nɛ̀ le. ⁴¹ Zaki ni Záàn bhámò buu paán láà wó bo’ àle maá kwɛi, le wó wo lààwùn ye’ mɛ̂ɛ piilɛ láà àng pé le. ⁴² Yesu’ àng tó páipái lèè àle gi, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: À gàn ké ka yàànlé ka: mɛ̂ɛbò’ mɛ̂ɛ yáán’ àng bhà lùu wunlé-mɛ̀ɛ̀bòa láà, àngle gbɔɔn bhaamɛ̀ɛ̀bò tà, le giè mɛ̂ɛ gɔ̀n-mɛ̀ɛ̀bò- kpókpónɛ̀-gbàn dɔ mɛ̂ɛ tà le. ⁴³ Kɛ́ àle àa kwɛi-le bhà kale ka kpe gi. Wánglafila, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ é à pé, ke é tó tiàànle ka kpe gi, à-mɛ̀ɛ̀- tó ka légièwo-mɛ̀ɛ̀a. ⁴⁴ È gò’ bhi, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ í à pé, ke í daa i bhámò tó liélé, i-mɛ̀ɛ̀ í i lekini tó àng tó páipáià gùáá. ⁴⁵ Atoosiwo nle bhaamɛ̀ɛ̀ gbe n lekini án nù- ke nle án bhaamɛ̀ɛ̀bò légiè’ wo, ke án zí n lekini wunbílí nu, ke è nù tó bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáalàkpàà tó bhà-sààa le. Mɔ́ɔ́ nu ke wò nle n légièwo. ⁴⁶ Yesu ni àbhà kàlengbò’ lo’, le wó waa’ Zeliko le. Wó nuu góà bhi tée’ gi, ke bhaamɛ̀ɛ̀ ké àng wɛì yèèèle, ke gba lee-mɛ̀ɛ̀ yánwili do’ wó nuu à leeà Batime, ke wó nuu à nɛ leeà Timee láà, e yaa zaa pé. ⁴⁷ É à ma’ ye: Yesu Nazalɛti-mii ké nuii, le é sɔɔ’ gbáláà ye: Davi gbe Yesu, bhè n gaa wɛ̀i bhà a. ⁴⁸ É nuu gbáláà kwɛi, le bhaamɛ̀ɛ̀bò’ nuu bhi láà, wó gbaan’ pééà à tà wo: è e líílé ta le. Kɛ́ é nùù gbálá lesósó’ woà kpókpóá do ye: Davi gbe, bhè dɔ’ wo gbáágbààa ke í n gaa wɛ̀i bhà la wà, n nɛ! ⁴⁹ Yesu’ dɔlɔ̀- àle gi, le é wɩɩ’ ye: Kà mɛ̂ɛ láà à lee n nɛ̀. É à pe’ kwɛi, le wó à pe’ yánwili láà à nɛ̀ wo: Bhè i zʋʋ gbaan, ke í walá. E i leeii. ⁵⁰ Wó à pe-le wo’ à nɛ̀ kwɛi, e tó’ wo’ le é ebhà gbàbhuu kɔɔn bili’, le é wala’ gábhilikilé, le é nu’ Yesu lià le. ⁵¹ É waa’ bhi, le Yesu’ à bhàgilawo’ ye: Í à pé ke án mɛɛ kɛ̂ɛ i nɛ̀ le? Le yánwili ye: Kààmɔ, án à pé ke án lee’ ye le. ⁵² É à pe’ kwɛi, le Yesu’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Bhè ló, i kpɔ́yè’ n lé láà, ya i la’ wo lɛ́ɛ. E to’ sáabhi, le à yánlé’ polo’, le é daa’ Yesu wɛì, é nuu lóà zaa’ gá láà à gá le.

¹ Wó waa’ pɛ́ɛbò’ wò àng lee Betifaze ni Betani láà àng maabhà Olive-tɔ̀ɔ̀n bhà za, ke Zelizalɛm-lèè’ tó kúlúá, le Yesu’ ebhà kàleng piilɛ bɔ’, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: ² Kà ló pɛ́ɛ’ yaa ka liélé tiilɛ́ láà à gi. Ka dàà’ pɛ́ɛ yáànbhà, ká tóà le sʋʋfai gbɔ́ú do’, mɛngge òo yaa fɔ́ɔ́lé wo à tà do bhe, ka à ta bhɛɛ́ɛ́ lé bhi le. Ká à bhɛɛ́ɛ́ lépóló, ke ká nu nà à gá n nɛ̀. ³ Mɛngge- ka bhàgilawò’ ye: wáa à pe’ ye: ká à bhɛɛ́ɛ́ lépóló laá, ká à pe à-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ ka: Gwilinɛ Kpáa’ à bhàwùn’ à bhà le, kɛ́ e wɩɩ ye: kó sɛíà nà à gá pálé. ⁴ Wó lo’, wo sʋʋfai gbɔ́ú do ta’ bhɛɛ́ɛ́ lé kwíi ke líɛɛ bhi. E nuu dɔɔ mɔ̀nglé pɛ́ɛ yáànbhà zaa-gbùlù pé, le wó à bhɛɛ́ɛ́ lépolo’, ⁵ le mɛ̂ɛbò’ nuu bhi láà àng kemò’ wɩɩ’ àng nɛ̀ wo: Mɛɛ kɛɛ le ká sʋʋfainɛ́ láà à bhɛɛ́ɛ́ lépólóii le? ⁶ Wó à pe’ kwɛi, le Yesu’ wʋʋ’ kpɔ’ àng bhà láà, wó à léban’ àng bhà, le wó kɔɔ go’ àng zì, le wó lo’ nà à gá le. ⁷ Wó waa’ nà sʋʋfainɛ́á Yesu lià, le wó woà gbààbò kpɔ’ à tɛɛ, le Yesu’ yaa’ à tà le. ⁸ Bhaamɛ̀ɛ̀ kpe’ wó nuu à wɛì láà, àng kemò ké nuu lóà woà gbààbò kpɔ́á zaalé à liélé, le àng kemò’ nuu sɔ́ɔ́nkwɛ́ káán-à kai, le wò à kpɔ zaalé le. ⁹ Ang lóyè láà à gi, mɛ̂ɛ’ wó nuu Yesu liélé ni mɛ̂ɛ’ wó nuu à zía, àng tó ké nuu gbáláà do yèèèle wo: Ozana. (Wò à pè’ Ebɛlɛ-wʋ̀ʋ̀ gi kwɛi, ke wo wɩɩ wo: Koà yúé!) Mɛ̂ɛ’ é nuii Gwilinɛ Kpáa-à nu gi láà, lúbha- à kún. ¹⁰ Mɛ̂ɛnɛ̀ kɛɛ-mɛ̀ɛ̀’ é nuii láà, lúbha- à kún. Atoosiwo ko bâa Davi-à mɛ̂ɛnɛ̀ láà àle a bhɔ à nɛ̀ lɛ́ɛ. Yúé- wɩ́ɩ́ lɔngwɛ́ɛ́ gi-lèèbò tó bhà oo! ¹¹ Yesu’ waa’ Zelizalɛm-pɛ̀ɛ̀ yáànbhà, le é sɔɔ’ Aatana-kwìì kpáa’ nuu bhi láà à gi le. É bo’ à gi-lèè tó súnmagóá, ke yáán’ ló tó wo, le é sɛi’, le é lo’ Betani, àle ni ebhà kàleng buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ láà àng gá le. ¹² À pe tàalà’ bhɔ’, ke wa gó Betani bhi, le vɔ́n’ Yesu kun’ le. ¹³ É bhúlu bhɔ̀ɔ̀bhà do ke ye’ lee dɔ́ɔ́n gi, ke e kwɛ́ yaayèa, le é lo’ kpooi bhi à bílí-wùn gi le. Kɛ́ yéè sɔ́n à gi, e à kwɛ́ lengdo’ ye’ le, atoosiwo àa nuu à wɛ́ɛ́ bha téeá. ¹⁴ Yesu’ à pè- yílí láà à nɛ̀ àle gi ye: Yílí é, mɛngge òo i wɛ́ɛ́ bhɛlɛà sɛ́ɛ́ tà koo. É nuu à peà kwɛi, ke àbhà kàlengbò tóló ké à bhà. ¹⁵ Wó waa’ Zelizalɛm, le Yesu’ sɔɔ’ Aatana-kwìì kpáa láà à gi, le é gbaan’ mɛ̂ɛ’ wó nuu lóódɔà, ni mɛ̂ɛ’ wó nuu pɔɔn lɔ́à bhi láà àng piékɛɛà, le é wɛ́i faiboo-mɛ̀ɛ̀bòà táabhɛlɛbò ni tìnìng lóódɔ-mɛ̀ɛ̀bòà gbàànɛ́bò tó lébhuola’ dolodolo, ¹⁶ le àa nuu wɩ́ɩ́à à bhà ke mɛngge- lángkáán nà pɔnggeá Aatana-kwìle le. ¹⁷ É nuu wún’ kɛɛà láà, e à zía pe’ àng nɛ̀ ye: Káá à gànnu ka: e bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi wo: Abhà kwíi é, wo à leeà wo: sɛ́ɛ́ tó páipái gi-mɛ̀ɛ̀bòà bhàiwò à gi-kwìì è? Kɛ́ le kale ká à tóyèa kuan-mɛ̀ɛ̀bò bànàkpɔ̀ à gi-yɛ̀ɛ̀a é la wà! ¹⁸ Yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò ni Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò’ àle ma’, wo gbaan’ wo’ yáán guoà à bhà, ke wò à zɛ le. Atoosiwo wo nuu súóà à gɔ̀n, àbhà liangzɛ dee’ nuu daa’ woà, ke à-mài’ nuu bhaamɛ̀ɛ̀ tó nià láà à-wùn gi. ¹⁹ Yáánpa’ bhɔ’, le Yesu’ go’ nàa ebhà kàlengbòa pɛ́ɛ yáànbhà le. ²⁰ Wó nuu gieà à tàalà yué, Yesu-à kàlengbò ké bhúlu bhɔ̀ɔ̀bhà’ nuu láà à ye’, ke ya kpɛ́ɛ́ ga kɛngkɛlɛkɛngkɛlɛle, ke ya zin nàa à sɩ́ɩ bhà. ²¹ Piɛli zʋʋ’ zànà- àle gi é kɛɛ’ kɔɔ’ gi láà à-wùn-a, le é wɩɩ’ Yesu nɛ̀ ye: Kààmɔ, bhè lɛgaa, í lángga daa’ bhúlu bhɔ̀ɔ̀bhà’ à pé yáálé láà, àle ya kpɛ́ɛ́ ga é la wà! ²² É à pe’ kwɛi, le Yesu’ wɩɩ’ àng tó nɛ̀ ye: Ka kpɔ́yè’ è tó Aatana lé kelekelele le. ²³ È tò’ kwɛi, án à zɛ ka nɛ̀ sii tà ma: ká à pe lefienɛ́ woà tɔɔn’ dɔɔ é à nɛ̀ ye: è gó bhɛ́, ke è ló bhuolái kɔ̀ɔ̀yí wɛ́ɛ́ wiilɛ́. È tò’ ke káó à bhe-le gó ka zʋʋ pé, kɛ́ ke ka kpɔ́yè ké à lé kelekelele ka: ká wún’ pe’ láà, à gi-wùn ké kɛɛà laá, è nù kɛɛi ka nɛ̀ mai lekinilèkiniá. ²⁴ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, án wɩɩ ka nɛ̀ ma: ka bhàiwoà Aatana zì wún óó wún’ gi, ka kpɔ́yè- tó à lé kelekelele ka: àle’ kɛɛ tó’ wo ka nɛ̀ lɛ́ɛ. È tò’ kwɛi, wún láà e kɛɛà ka nɛ̀ maiá. ²⁵ Kɛ́ è tò’ zí ke ká dɔɔ bhàiwo lià, ke ka zʋʋ- zana kaà wúngge’ mɛngge bhà à gá, ká à-mɛ̀ɛ̀ bhàwùn tó, ke ka nɛ Aatana’ é lɔngwɛ́ɛ́ gi láà, è nù ka lekini ka bhàwùn tó. [ ²⁶ Atoosiwo káó à-mɛ̀ɛ̀ bhàwùn tò’, ka nɛ Aatana’ é lɔngwɛ́ɛ́ gi láà, à lekini àa ka leng ka bhàwùn tóii àle gi.] ²⁷ Wó lo’ ke wò waa dɛ́ɛ ke wo Zelizalɛm, Yesu ké nuu gieà Aatana-kwìle, le yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò ni Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò ninà mɔaagbebò’ yɔn’ à gi, ²⁸ le wó à bhàgilawo’ wo: I wúnbò’ kɛɛ é la ò, i à kɛ̀ɛ̀ wáaà kɛɛ gi le? Ɛ́ɛ́n i i pe saó dàà wáa nɛ̀ ziàn, le i à kɛɛ le? ²⁹ Wó à pe’ kwɛi, le Yesu’ à yoobɔ’ àng gɔ̀n ye: Káá à pè’ kwɛi, n lekini máà ka bhàgilawo biinyààn doá. Ka à yoobɔ̀’, le n lekini an wúnbò láà à kɛɛ mɛ̂ɛ’ àbhà kɛɛ gi láà, an à pe ka nɛ̀ le. ³⁰ Án wɩɩ ma: Záàn’ nuu bɔ́n gò mɛ̂ɛ bhà-zùlù’ woà láà la ò, Aatana’ à-wʋ̀ʋ̀ kpɔ’ à bhà, tààn bhaamɛ̀ɛ̀bò? Kà à yoobɔ tò! ³¹ Kɛ́ é à pe’ kwɛi, le wó à yààkébhà kɛɛ’ wo ké finibhà wo: Ko à pè’ ko: Aatana laá, e à peà ko nɛ̀ ye: le mɛɛ kɛɛ sée le káó kpɔ́ Záàn wʋʋ lé le? ³² Sée ko zí à pè’ ko: bhaamɛ̀ɛ̀bò laá, ke mm! Atoosiwo wo nuu súóà bhaamɛ̀ɛ̀bò gɔ̀n, lùu tó páipái’ nuu à gànnuyè’ gá wo: Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀’ nuu Záàn-a láà à-wùn gi. ³³ Le wó à yoobɔ’ Yesu gɔ̀n wo: Kwáá àle gànnu. É à pè- àng nɛ̀ àle gi ye: È tò’ àleá, ke n lekini an zí n pe kɛɛ mɛ̂ɛ’ àbhà kɛɛ gi, máá zí àle-mɛ̀ɛ̀ peii ka nɛ̀.

¹ É go’ bhi, le Yesu’ pian kaan’ àng nɛ̀ ye: Mɛngge’ nuu bhi, e dɔ̀lɔ̀ng-bʋ̀ʋ̀ kpɔ’, le é lʋ́ʋ́ kaan’ à zì, le é dɔ̀lɔ̀ng-wɛ́ɛ́ zɔ̀n à gi-gùlù go’, le é gbáa dɔ’ bhi, ke wò bʋʋ láà à maakɛɛ à lé le. É bo’, le é ebhà bʋʋ láà à kɛ̀fɛmawo’ busaan sí-mɛ̀ɛ̀bò bhà, le é lo’ táá gi le. ² Dɔ̀lɔ̀ng-wɛ́ɛ́ gó bha’ bhɔ’, le bʋʋnɛ’ ebhà gùá-mii do bɔ’ busaan gi-mɛ̀ɛ̀bò pé, ke bʋʋ láà é wɛ́ɛ́’ bha’, wò e pe dɔ à gɔ̀n le. ³ Kɛ́ le wó gùá-mii láà à kun’, le wó à maa’, le wó à piékɛɛ’, le é lo’ e kɔifɩɩá le. ⁴ É go’ bhi, le bʋʋnɛ’ ebhà gùá-mii bhɛ́i ke bɔ’, kɛ́ le busaan gi-mɛ̀ɛ̀bò láà wó à lekini maa’, le wó bhɛ kpɔ’ à wunbílí bhà, le wó sɔ̂ɔnwo’ à gɔ̀n pànggipànggilé le. ⁵ É mɛ̂ɛ yakanàà bɔ’, le wó àle zɛ’. É go’ bhi, le é zí mɛ̂ɛ kpe ke bɔ’, le wó àng kemò maa’, le wó zí àng kemò zɛ’ le. ⁶ Ale’ kɛɛii kwɛi láà, ke à gbe’ é nuu àbhà wùndɔ̀yóoáá láà, àle lengdo’ ya tó à gɔ̀n le. É zí e gbe láà à leng bɔ̀- àng pé àle gi ebhà gielá-mɛ̀ɛ̀ nààlàkáán-á le. E nuu à peà e zʋʋ pé ye: yéè tó kɔɔ óó kɔɔ’ gi, wo bhɛɛ yaaà nbhà nɛ́ é àle bhà. ⁷ Kɛ́ àbhà nɛ́ láà àle’ lo’ ke è waa bhi, busaan gi-mɛ̀ɛ̀bò láà wó à pe’ wo’ wo ké nɛ̀ wo: Kó bʋʋ’ gi é, yéè tó mɛ̂ɛ’ àbhà kéeá tili, àle nuii lɛ́ɛ. Kwàa à zɛ’ wo do, ke àbhà kée é è nù tó kole ko gɔ̀n le. ⁸ Wó à pe’ kwɛi, wo tó’ wo’ le wó à kun’, le wó à zɛ’, le wó à-gèè bili’ kʋ́ʋ́lé le. ⁹ È tò’ kwɛi la ò, e ka gi ye: dɔ̀lɔ̀ng-bʋ̀ʋ̀-mɛ̀ɛ̀ láà, è à kún-à lɔ àlei? Án wɩɩ ka nɛ̀ ma: e nuà, le è busaan gi-mɛ̀ɛ̀ yemò láà àng zɛ, le è mɛ̂ɛ bhɛ́ibò yaa ebhà bʋʋ wunlé le. ¹⁰ Ale kɛɛ le é bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi wo: Gwɛɛ ye’ kwíi dɔ-mɛ̀ɛ̀bò’ à bili’ fɔ́ɔ́lé láà, àle nu’ tói kwíi kpùlù kààn-a-gwɛ̀ɛ̀ lekiniyèa le. Sée Gwilinɛ Kpáa kɛɛ-wùn’ àleá le. Ko à gàà’ sɛ́iinlé, e to lábhili-wùn kpáa lenglèngá ko yáin. Tààn káó à-wʋ̀ʋ̀ pe sɛ́ikwɛ́ gi do bhe è? ¹² Yesu’ bo’ àle peá kwɛi, Zuifu-bòà wunmɛ̀ɛ̀bò láà wo à gànnu’ do wo: é pian láà à kààn wole wo nɛ̀ le. Ale kɛɛ le wó sɔɔ’ à kún-lèè guoà le. Kɛ́ bhaamɛ̀ɛ̀bò’ nuu’ wo’ bhi kpeá yèèèle láà, wó nùù súóà àngle yánwɛ́ɛ́ gɔ̀n, le wó Yesu to’ bhi, le wó wo pe ló wo’ le. ¹³ Wó lo’, le wó Faliziɛn-bò ni Elɔdi pé-mɛ̀ɛ̀ kemò bɔ’ Yesu lià dɔ̀ya, ke wò nù à kún à lekini wʋʋ bhà le. ¹⁴ Wó mɛ̂ɛ’ àng bɔ’ à pé láà, wó waa’ à lià, le wó à pe’ à nɛ̀ wo: Kààmɔ, à gàn ké ko yàan ko: mai-wùn pe-mɛ̀ɛ̀’ i gá le. Súó àa i kɛɛ mɛnggemɛ̀ngge gɔ̀n. Sée yáá zí kpala mɛnggeà tò tiàànle-wùn gi. È gò’ zí àle gi, í Aatana-à zaawɛ́ɛ́ gie mɛ̂ɛ nɛ̀ sii lenglèng tà. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ko níisɔ̀ɔ́n bhɔ̀ gwilinɛ Sezaa’ é Wɔlɔm láà à nɛ̀-yè ké kɛɛ-wùn-a, tààn lɔ? Kó à bhɔ, tààn koo à bhɔà? ¹⁵ Kɛ́ Yesu ké to’, le é àngbhà gbèyè láà à-yàn ye’, le é à yoobɔ’ àng gɔ̀n ye: Mɛɛ kɛɛ le ka n gidan kwɛi le? Wò Denie’ à bhɔ ziàn níisɔ̀ɔ́n-á láà, kà nu nà à wɛ́ɛ́ doá n nɛ̀, ke án à gaa bhee. ¹⁶ Wó nu’ nà à doá, le é àng bhàgilawo’ ye: Wáa wunbílí nai ni wáa tɔ́’ à tà é? Le wo: Gwilinɛ Sezaa’ à gá le. ¹⁷ Wó à pe’ kwɛi, le Yesu’ wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: È tò’ àleá laá, ke pɔɔn ye’ é Sezaa peá, ká à nu Sezaa nɛ̀, ke à ye’ é Aatana peá, ká à nu Aatana nɛ̀. Yesu’ à yoobɔ’ wo’ àng gɔ̀n kwɛi láà, à-mài ké àng ni’ miniminiyèa. ¹⁸ É go’ bhi, Sadusiɛn-bò’ wò wɩɩ ziàn wo: ga-mɛ̀ɛ̀bò wàa zana láà, àng kemò ké nu’ Yesu lià, le wó à bhàgilawo’ wo: ¹⁹ Kààmɔ, Moizi ké tɔ́ng dɔ’ lii, le é à bɛɛnzɛ’ ko nɛ̀ Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi ye: è tò’ ke mɛngge’ bhi è ga, ke è ebhà nɔ́ng tó, ke nɛ́ àa à gɔ̀n, à-lèè ké à bhà ke à lɔ́ɔ̀’ è tóà à zía, è e dóoà gɛɛn-nɔ̀ng láà à sí, ke è nù nɛ́ kpɔ́ à bhà e dóoà kpɔ́ gi, ke è nù à tɔ́ zana. ²⁰ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, wo wɩɩ wo: laànɛ́yáànbhà-mɛ̀ɛ̀ saapiilɛ ke ké nuu bhi. Ang tàkpáè’ bo’ lê síá, le é ga’, ke òo nɛ́ kpɔ́ bhe le. ²¹ É go’ bhi, le àng piilɛnàà’ gɛɛn-nɔ̀ng láà à si’, le à lekini’ zí ga’, ke òo nɛ́ kpɔ́ bhe le. Ang yakanàà lekini pe ké to’ à-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi. ²² Le mɛ̂ɛ saapiilɛ láà àng tó’ gie’ wúnngdo láà à-yì wɛ́ɛ́, le àng ke tɛ́ɛ́n òo tó le. É go’ bhi, le nɔ́ngnɛ́ lekini’ zí ga’ àng tó zía le. ²³ É tò’ kwɛi, ga-mɛ̀ɛ̀bò zana bha- bhɔ̀’ la ò, nɔ́ngnɛ́ láà è yaaà bhaamɛ̀ɛ̀ saapiilɛ láà àng-mɛ̀ɛ̀’ gɔ̀n, sée ke e gie’ àng tó-kwììlé kpunglà le? ²⁴ Wó à pe’ kwɛi, le Yesu’ à yoobɔ’ àng gɔ̀n ye: Ka mai-zàà tóyè’ gá, le ká wɩ́ɩ́ii kwɛi lɛ́ɛ. Atoosiwo káá Aatana-à sɛ́ikwɛ́-wʋ̀ʋ̀ gima, le káá zí à kɔɔ mɔ̀ɔ̀ à bhà-wùn dɔn le. ²⁵ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: ga-mɛ̀ɛ̀bò- zanaà kwee’ gi, miɔnbò wàa lê sí-ii, sée nɔ́ngbò wàa gɔnɔ kpɔ́ii. Atoosiwo wo tóà ye Aatana-à kɩ́ɩ́labò’ wó lɔngwɛ́ɛ́ gi láà àng nɛ̀. ²⁶ Kɛ́ bɛɛn’ é zɛyèa Moizi-à sɛ́ikwɛ́ gi ga-mɛ̀ɛ̀bò zana-wùn gi láà la ò, káó à-wʋ̀ʋ̀ pe do bhe è? Atoosiwo à bɛɛn ké zɛyèa bhi wo: Aatana ké yaa’ lùùlɛɛ-yìlì gi, le é à pe’ Moizi nɛ̀ ye: Nle án ka bâa Ablam oo, ni ka bâa Izaaki oo, ni ka bâa Zakɔbu oo, àng tóà Aatana-á le. ²⁷ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Aatana- mɛ̂ɛ yemò’ àng tɔ́ pe e leng bhà kwɛi láà, yàani àng yánwɛ́ɛ́ àa à gi ko finibhà koo laá, kɛ́ àngle tó- yáán-mɛ̀ɛ̀bò’ àng pé le. Angle ke wàa mɛ̂ɛ’ wó gayèa láà àngle bhɛɛ gi. È tò’ kwɛi la ò, ke káá góyè-leá mai-zààwɛ́ɛ́ tà dɔ́ɔ́n-á láà wo è? ²⁸ Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀ do ke’ nuu bhi, e Yesu ni Sadusiɛn-bò láà àng ké gbègó-wʋ̀ʋ̀ ma’, le é à gaa’ ye: Yesu ké à yoobɔyèa àng gɔ̀n sɛ̀a laá, le à leng’ zí yɔn’ à gi, le é à bhàgilawo’ ye: Aatana-à tɔ́ngbò é la ò, à-mɛ̀ɛ̀ lekini’ à tó kpáèa le? ²⁹ Le Yesu’ à yoobɔ’ ye: À tó kpáè’ bhi, àle ye: Izalae-bò, à gàn- tó ka yàan ka: Ko nɛ Aatana Gwilinɛ lengdo’ bhe le. ³⁰ A-wùn gi, à lɔ̀ɔ̀- ka kɛ̂ɛ bɩ́bɩ́lé, ke ká à-wùn kún ka níiá kelekelele, ke ká ka bháa dɔ à-wùn bhà kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi, ke à lɔ̀ɔ̀- tó ka zʋʋgɔ̀ɔ̀n-a-wùn tó páipái zigbààngiá. ³¹ È gò’ àle gi, tɔ́ng ye’ è dɔ à ye láà à pé, àle ye: Ka bhá-bhààmɛ̀ɛ̀ lɔ̀ɔ̀- ka kɛ̂ɛ ye ka lekini lɔ̀ɔ̀-ka leng kɛɛ kɔi láà à nɛ̀. Tɔ́ng kpáa bhɛ́i ke àa bhe ke è gie tɔ́ng piilɛ láà àle tà. ³² Yesu’ à pe’ kwɛi, le tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀ láà é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Wunmɛ̀ɛ̀, í à pe’ sɛ̀a. Í à pe’ wo’ ye: Aatana lengdo’ bhe, le à bhɛ́i ke àa bhe àle zìpieta láà, mai’ à gá le. ³³ Í à pe’ wo’ zí ye: à-lèè ké à bhà ke Aatana lɔ̀ɔ̀- mɛ̂ɛ kɛ̂ɛ bɩ́bɩ́lé, ke è tó mɛ̂ɛ zʋʋgɔ̀ɔ̀n-a-wùn tó páipái zigbààngiá, ke mɛ̂ɛ- mɛ̂ɛ bháa dɔ à-wùn bhà kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi, è gò’ bhi ke mɛ̂ɛ bhá-bhààmɛ̀ɛ̀ lɔ̀ɔ̀- zí mɛ̂ɛ kɛ̂ɛ ye mɛ̂ɛ lekini nɛ̀ láà, í à tó pe’ sɛ̀a. Atoosiwo à kɛ̀ɛ̀ kwɛi-yè láà àle lé ké gie sáàpɔɔn páipái’ wò à dɔ paá, ni sáà suu bhɛ́i páipái’ wò à go ziàn láà à tó tà. ³⁴ Yesu’ à gaa’ ye: mɛ̂ɛ láà e à yoobɔyèa kwɛi gwílíkaan bhà laá, le é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Ile yé tɛng tó wo dɔ̀lèè yè Aatana-à gwilinɛnɛ̀ bhà-yè tà. À ye láà àle zìpieta, mɛnggemɛ̀ngge òo mɔɔ Yesu bhàgila bhɛ́i ke woá koo. ³⁵ É nuu ke Yesu ké bhaamɛ̀ɛ̀bò dɔɔii Aatana-kwìì kpáa gi bhi, le é wɩɩ’ ye: Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò ké wɩɩ ziàn wo: gwilinɛ Davi ginɛ́’ Izalae-bò la-mɛ̀ɛ̀ Klisi’ wò à-wùn pe láà à gá le. ³⁶ Mɛɛ kɛɛ le wò à pe kwɛi, sée ke Davi lekini ké à pe’ Klisi-wùn gi Waa Zaazaa wʋʋá ye: Aatana Gwilinɛ Kpáa ké à pe’ n nɛ gwilinɛ nɛ̀ ye: Bhè yalá n kɔɔ sɛ̀ gi zé, ke í tó bhi kwɛi flúúlé, ke án i yáòbò tó tó i gɛin-sàbháá. ³⁷ È tò’ kwɛi la ò, ke Klisi tò Davi ginɛ́á-kɔ̀ɔ̀’ nu’ tói lɔ, sée ke Davi leng ké nuu à leeà gwilinɛ le? Yesu’ nuu liang’ zɛà láà, bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáa ké nuu tóló dɔà à wʋʋ bhà, le à lí’ nuu sɛɛà àng gi le. ³⁸ E nuu liè dɔà àng tà ye: Kà ka lekini kún sɛ̀a Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò gɔ̀n. Atoosiwo giè pɛ́ɛ pé tɔ̀yang dɔ́ndɔ́nbò gi-yè lɔ̀ɔ̀ ké àng kɛɛ. Wo à pé zí ke mɛnó-bhɛɛ yaa wo bhà, è gò’ bhi ke wò wɩ́ɩ́ wo bhà téng kpáa lé-lèèbò gi. ³⁹ Wò wàà’ Aatana-kwìle-lèèbò ni dɔ kɛɛ-lèèbò gi, wò lò yaai yàlèè sɛ̀sɛ̀bò’ mɛnó yáán- à kun láà àle gi le. ⁴⁰ È gò’ zí àle gi, wo gɛɛn-nɔ̀ngbò tàbhɛlɛ, sée ke wo bhài bhɛɛlé dɔ́ndɔ́nbò woii Aatana zì kwɛi do. Wò àle kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke wò nù bhɔ’ wo bhaamɛ̀ɛ̀bò gi Aatana zòàwùn kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò bhà le. Kɛ́ Aatana-wún do’ kpɔ́à àng tà láà, e tóà kɔɔgiègáá. ⁴¹ Yesu’ bo’ liangzɛá Aatana-kwìle bhi, le é lo’ yalái à kpóló tà le. Wó nuu Aatana gbàa-wɛ̀i daaà pɔɔn’ gi láà, à wɛ̂ɛ ké nuu à tà za, le é nuu bhaamɛ̀ɛ̀bò wɛ́i dàà à gi-kɔ̀ɔ̀ súnmagóà le. Wélé-mɛ̀ɛ̀ kemò ké nuu wɛ́i kpákpaa daaà bhi. ⁴² Kɛ́ tánmáwɛ́ɛ́ ye’ àa mɔɔ wɛ́ɛɛ́ do lefienɛ́ bhà láà, Yesu yéè lɛgaa ke gɛɛn-nɔ̀ngnɛ́ do ke ké à piilɛ daaii bhi. ⁴³ É à-lèè ye’ kwɛi, le é ebhà kàlengbò lee’, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Án à zɛ ka nɛ̀ sii tà ma: gɛɛn-nɔ̀ngnɛ́ wɛ̀iyè’ é, àle’ pɔɔn ye’ à daayèa bhi láà, à lé ké gie mɛ̂ɛ páipái’ wó Aatana gbayèa é àng tó pe tà. ⁴⁴ An àle pe kwɛi wún’ gi, àle ye: mɛ̂ɛbò láà àngle kɔɔ- àng kán-gwì’ tà, le àng bhàwùn àa à ye’ bhà láà, wó àle nuyèa Aatana gba-pɔ̀ɔ̀n-a le. Kɛ́ nɔ́ngnɛ́ wɛ̀iyè láà, àle pe pɔɔnnɛ́ ye’ ya woo tó à gɔ̀n lígó sɔ̀ɔ́n-á, è àle tó nuyèa do lɛ́ɛ.

¹ Yesu’ nuu góà Aatana-gbùnng gi, le àbhà kàleng do ke’ à pe’ à nɛ̀ ye: Kààmɔ, bhè kwíi tiàntiànlebò’ wó dɔɔ é, ni à dɔ̀a-gwɛ̀ɛ̀ sɛ̀sɛ̀bò láà à tó gaa lɛ́ɛ. ² É à pe’ kwɛi, le Yesu’ à yoobɔ’ à gɔ̀n ye: Kwíi kpákpaabò láà, í àng yeii è? Án wɩɩ i nɛ̀ ma: wo à tó páipái wíà tɛ̀nɛ̀kɛ́ntɛ̀nɛ̀kɛ́nlé, le wò à yaa kpùlù tà, le à dɔ̀a-gwɛ̀ɛ̀ do lefienɛ́ àa tó yaayèa kélé koo le. ³ Yesu’ go’ bhi, le é lo’ yalái Olive-tɔ̀ɔ̀n bhà Aatana-gbùnng tée gi, le Piɛli ni Zaki ni Záàn leni Andele wó à bhàgilawo’ piilɛ gi wo: ⁴ Wúnbò’ í à pe’ sáaan láà la ò, è kɛɛà bha-mɛ̀ɛ̀’ bhà le? Le à kɛɛ bha- bhɔ̀’ kúlúá, ko à súnmagóà mɛɛ ni mɛɛ bhà le? ⁵ Wó à bhàgilawo’ kwɛi, le Yesu’ à yoobɔ’ àng gɔ̀n ye: Ká ka leng kún sɛ̀a, ke mɛngge òo ka yínímaa gó. ⁶ Atoosiwo bhaamɛ̀ɛ̀ ké nuà n-tɔ̀ gi kpeá, le wò wɩɩ wo: wole wó n gá le. Wò wʋʋ’ peà, ke wò bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáalàkpàà tó zʋʋ síà à gá, àle lɛ́ɛ. ⁷ È gò’ bhi, ká gwili daa-wùn maà tée’ gi, ɛ́ɛ́n ke ka gwili gɔn-vììnbò maà, ka gwílé òo múúwoà, atoosiwo àle gò à bhà-kɔ̀ɔ̀ àa bhe. Kɛ́ sée àle àa tóii lúyáán léyaa bha lengá kwɛi gɛngdo. ⁸ Lùu ke ké gwili daaà lùu ke tà, le gwilinɛ ke- zí gwili daa gwilinɛ ke tà le. Sɛ́ɛ́ ké lóà viin-á lɛnggoò gi bòo, le vɔ́n- lo daaá ziàn le. Kɛ́ àle tó- tóà ye nɛ́ kpɔ́-gwìlé-yùà zigóyè’ à nɛ̀ le. ⁹ Ká ka zʋʋ kpɔ́ ka leng gi. Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: wo lóà nà kaá lɩ́ɩ́-tèng bhà. Wo ka maaà Aatana-kwììbò gi. Wo lóà zí nà kaá lùu wunlé-mɛ̀ɛ̀bò ni gwilinɛbò zué n-wùn gi. Kɛ́ wò à kɛ̀ɛ̀’ kaá kwɛi, le ka to n séeá àng zué le. ¹⁰ A-lèè ké à bhà zí, ke wúnsɛ̀’ è go Aatana pé láà, àle-nàà- kpɔ́ líe fɔ́ɔ́lé lùu tó páipái gi-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀, ke lúyáán léyaa bha- nuu bhɔà le. ¹¹ Wò à pè’ zí wó lóà nà kaá lɩ́ɩ́-tèng bhà kwɛi, síka òo tóà ka gi, ka wʋʋ’ peà bhi láà à-wùn gi. Kɛ́ Aatana lekini- wʋʋ’ daaà ka zowɛ́ɛ́ pé bha láà à bhà, ká àle pe le. Atoosiwo Aatana- Waa Zaazaa’ à daaà ka gi láà, àle liang yoo dɔà ka biinlé le. Kale káá liangzɛii ka leng tà tée láà à gi. ¹² À bha láà è bhɔ̀’, nɛ́ ni dóo ké wo ké lédɔà ga nɛ̀, le nɛ́ nɛ- e lengà nɛ́ lédɔ, ke wò à zɛ le. Náò ké zí waláà wo kpɔ́-mɛ̀ɛ̀bò pé, le wò àng lédɔ, ke wò àng zɛ le. ¹³ Ka sàn ké mɛnómɛ̀nó kɛɛà n-wùn gi. Kɛ́ mɛ̂ɛ ye’ è n-wùn kún-à kpókpóá kelekelele, ke è waaà nàa à léyaalé láà, àle-mɛ̀ɛ̀- laà le. ¹⁴ À bha láà è bhɔ̀’, wo Aatana wòò à gi-pɔ̀ɔ̀n tàsalatásalayè yaaà lee’ àa à yàlèèa láà à gi. (Sée mɛ̂ɛ’ í sɛ́ikwɛ́ é à-wʋ̀ʋ̀ peii, í à gima nà à zíaá.) Kɛ́ ka à yeà tée’ gi, ke pɔɔn tàsalayè láà ya yaa bhi kwɛi, mɛ̂ɛ’ ka tóà Zudee lùu gi, ká daa kai, ke ká ló ka bànàkpɔ́i tɔɔn gbaan gi. ¹⁵ Mɛ̂ɛ’ i zí tóà yaa ibhà kwíi sáá tà-lèè báibài gi kwɛpoo à gi, i-mɛ̀ɛ̀ miá zinná, ke í sɔɔ pɔngge sí lià i pé kwíle. ¹⁶ Sée mɛ̂ɛ ye’ i tóà boi, miá sɛsí, ke í ló ibhà gbàbhuu síi pée koo. ¹⁷ À tée láà à gi, nɔ́ngbò’ wò tóà gwíyèa, ni nɛ́- tóà àng yemò’ àng gɔ̀n yɔ́n lé, è tóà àngle gɔ̀n wɛ̀iyè-leá wɛ́ tò! ¹⁸ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ká bhàiwo, ke wúnbò láà wòo kɛɛ níní kpáa waa tée gi. ¹⁹ Atoosiwo wɛ̀i-wùn suu’ è kɛɛà tée poo à gi láà, à wosí ké tóà miniminiyèa. Aatana’ pɔnó daa’ tée’ gi lúyáán zigólé liilììlii láà, é si’ àle bhà, ke è zin nàa tenglé bhà, wɛ̀i-wùn’ kwɛi láà àle yɔ̀ɔ̀nsínma òo woo kɛɛ lii do bhe, sée àle suu ke àa tuàn kɛɛà àle zìpieta gbonggbongle koo. ²⁰ Kɛ́ Gwilinɛ Kpáa- bha yóo láà à ke káányè’ gá à lé, é e zòà-mɛ̀ɛ̀bò’ àng si’ à gi bhaamɛ̀ɛ̀bò finibhà láà àng-wùn gi le. Yàa woo nù àle kɛɛà kwɛi, ke mɛnggemɛ̀ngge àa woo laii. ²¹ À bha láà è bhɔ̀’, mɛngge- à pè’ ka nɛ̀ ye: Klisi- zé’ wo laá, ɛ́ɛ́n ke mɛngge- zí à pe ye: è tiilɛ́’ wo laá, ka kpɔ́yè òo tóà à ke lé. ²² Atoosiwo leng tò Klisi-a-mɛ̀ɛ̀bò ni Aatana wʋʋ kuan-mɛ̀ɛ̀bò ké waláà kpeá, le wò sɔ́nbò ni lábhili-wùnbò kɛɛ, le è to ye wóò Aatana zòà-mɛ̀ɛ̀bò lefienɛ́ tó wunbílí gisie à gá le. ²³ Kɛ́ kale laá, ká yaa ka zʋʋá. Má wúnbò láà àle tó tó liélé dɔ́ɔ́n-á, le má à pe ka nɛ̀ lɛ́ɛ. ²⁴ Kɛ́ wɛ̀i-wùn níníwɛ́ɛ́yè’ án à pe’ láà, àle kɛɛ lóó- bò’ zin-á kélé, yáán ké talaà tíiá bìlìbìlìle, mɛ̂ɛ àa bhí-ii koo, ²⁵ mɛɛ́ɛ́bò ké góà lɔng bhà, le wò banna sáaá, le minimini-pɔ̀ɔ̀nbò’ lɔngwɛ́ɛ́ gi, àng tó- go gbóló gi le. ²⁶ Wò lɛgaaà tée láà àle gi, ke nle bhaamɛ̀ɛ̀ gbe-mɛ̀ɛ̀ án nuii loo tà tɛ́nglà gwilinɛnɛ̀-nù gi nà nbhà mɛ̂ɛnɛ̀ kɛɛ-wàà kpókpóá le. ²⁷ Ale’ kɛɛà kwɛi láà, ke má nbhà kɩ́ɩ́labò bɔ sɛ́ɛ́ ni lɔngwɛ́ɛ́ nààlé tó lé, le wò n zòà-mɛ̀ɛ̀bò’ wò góà zaawun yisɛ tó bhà láà àng ban ké tà n lià le. ²⁸ Máà wún kpɔ̀ɔ̀bhà’ kpɔ́ bhúlu tolo yaa-wùn-a é, ká mai sí àle bhà le. Atoosiwo bhúlu gbaanbò’ pɩ́ɩ́à à bhà téei, ke è kwɛ́ dɛ́ɛ yaa láà, ke à gàn’ daa ka yàan ka: lóo’ zinná tó wo. ²⁹ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, án wúnbò’ pe’ ka nɛ̀ ma: e kɛɛà láà, ka lekini ká à yeà tée’ gi ka: e kɛɛii laá, à gàn- tó ka yàan ka: nle bhaamɛ̀ɛ̀ gbe n nu gi’ bhɔ kúlúá, le má yaa gbɛ̀ɛɛ bhà le. ³⁰ Án à zɛ ka nɛ̀ sii tà ma: wúnbò láà à tó ké kɛɛà, ke dɔkɔ̀ɔ̀ é à gi-mɛ̀ɛ̀bò tó wòo ga bhe. ³¹ Wánglafila, sɛ́ɛ́ ni lɔngwɛ́ɛ́ tó ké gbuluà, kɛ́ n wʋʋ-le àa góii gbonggbongle. ³² È gò’ zí àle gi, à ye’ è zin n nu lóó ni n nu lɛ́ɛ́lɛ́ɛ́ lenglèng-le bhà láà, n nɛ Aatana lengdo’ àle dɔn le. Mɛngge bhɛ́i ke àa àle dɔn. Yàani àbhà kɩ́ɩ́labò’ wó lɔngwɛ́ɛ́ gi, ni nle-mii lefienɛ́’ án à gbeá láà, kongge kwáá àle dɔn. ³³ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ká yaa ka zʋʋá, ke ká ka yáán tó. Atoosiwo káá lóó láà à dɔn. ³⁴ À lébhà ké tóà ye mɛngge’ lóii táá gi à nɛ̀, ke è ebhà kwíi tó, ke è à pe kwíilé maakɛɛ-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ ye: è yaa e zʋʋá. ³⁵ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, án wɩɩ ka nɛ̀ ma: ka leng ká yaa ka zʋʋá. Atoosiwo káá kwíinɛ nu bha dɔn. È nu yáánpa oo, è nu gbɛi zué oo, è nu tɔgɔ́ɔn fɔ́ɔ́ wʋʋá oo, ɛ́ɛ́n è nu zí yué oo, káá à ke dɔn. ³⁶ A-wùn gi, ká à kɛ̂ɛ sɛ̀a ke, è nu’ woà ka kààgiá láà, yòo ka ta yi gi. ³⁷ Án wʋʋ do’ peii ka nɛ̀ é, an àle pe mɛnó páipái nɛ̀ le. Án wɩɩ ma: ká yaa ka zʋʋá.

¹ Paki-pɔ̀ɔ̀n ni búlù’ sɛ́kɛ àa tó à bhà, wò à bhɛlɛ fɛ́ɛti’ à tà láà, e nuu kwɛi ke à yáángɛɛn’ tó piilɛ. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò ni Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò ké nuu Yesu kún-lèè guoà, ke wò nù à zɛ. Kɛ́ wò à kún-à kèlèleng gi kɔɔ’ gi, wó nùù àle-lèè guoà le. ² Atoosiwo wo nuu wɩ́ɩ́à wo: òo tóà Paki kɛɛ-kwèèiá, ke tìngtíng’ è ban-à ké tà é, wòo nù bhing daa à-wùn gi. ³ Ale’ kɛɛii kwɛi tée’ gi láà, ke Yesu ké Betani yáánbhàyúá-mɛ̀ɛ̀ zìì ke’ wó nuu à leeà Simon láà à pé kwíle. E nuu yaa pɔɔ̀ɔ̀nlé, le nɔ́ngnɛ́ do ke’ sɔɔ’ bhi nà búteli doá e kwenglé le. Kánnggwɛɛ suu’ wò à lee Libati, wó nùù búteli láà à kɛɛyèa àleá le. Làsikɔlɔ yɔ́ɔ́n sɔ̀ɔ́n kpókpó’ wò à lee Nali, ke àa tó kaanyèa kiá nà à suu bhɛ́i keá láà, àle nuu búteli láà à payèa le. Nɔ́ngnɛ́’ bo’ à lékáán-á, le é làsikɔlɔ láà à tó léyʋʋla’ Yesu gwenglé le. ⁴ Kɛ́ é à kɛɛ’ wo’ kwɛi láà, e sie’ mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi láà àng kemò nɛ̀, le wó wɩɩ’ wo ké nɛ̀ wo: Pɔɔn gisie-kɔ̀ɔ̀ suu’ kwɛɛ́ɛ́ é, à tɔnɔ’ mɛɛá le? ⁵ Wó woo nù làsikɔlɔ láà à lóódɔà laá, ke pɔɔn’ è woo gieà Denie kàin yaka tà, e woo à sɔlɔà, le wò woo à gulu wɛ̀i-mɛ̀ɛ̀bò tà le. Wó à pe’ kwɛi, le wó nuu à gi-zààbɔà nɔ́ngnɛ́ láà à gá le. ⁶ Kɛ́ le Yesu’ wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Kà à tó bhi kwɛi. Mɛɛ kɛɛ le ká à gbɔ̀i yɛn-ii kwɛi le? Ya e pe wúnsɛ̀’ kɛɛ n nɛ̀ lɛ́ɛ. ⁷ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: ka nà wɛ̀i-mɛ̀ɛ̀bò-le ká kiá lúyáán tà zé lɛ́nólɛ̀nó bhà kɔɔ’ gi láà, wúnsɛ̀ kɛ̀ɛ̀ àng nɛ̀-wùn- sɛɛà ka nɛ̀ bha óó bha’ bhà, ka à kɛɛ’ wo le. Kɛ́ nle máá ka pé zé lɛ́ile. ⁸ Nɔ́ngnɛ́ láà à kɔɔ’ mɔɔ’ à pe’ bhà, é àle kɛɛ’ lɛ́ɛ. Atoosiwo yéè woo n-gèè solo’ wo làsikɔlɔ yɔ́ɔ́n-á n kpɔ̀lèè gó téei láà, ya àle tó liélé, le ya à wo lɛ́ɛ. ⁹ A-wùn gi, án à zɛ ka nɛ̀ sii tà ma: wúnsɛ̀’ è zin n-wùn bhà láà, wò à-nàà kpɔ́à lúyáán tà lee óó lee’ gi, nɔ́ngnɛ́ é, é wúnsɛ̀’ kɛɛyèa n nɛ̀ é, wo à gɛingóà àle-lèè tó páipái gi, ke bhaamɛ̀ɛ̀bò zʋʋ òo nù gó à-wùn-a. ¹⁰ É go’ àle gi, Zuda Isikalio-mii ké wala’, le é lo’ yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò pé, ke è Yesu lédɔ àng nɛ̀. Sée àbhà kàleng buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ láà àng gi dini’ nuu Zuda láà à gá le. ¹¹ É wʋʋ’ pe’ wunmɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ láà, à lí ké sɛɛ’ àng gi, le wó wɩɩ’ à nɛ̀ wo: Kó i gbaà wɛ́iá. Zuda’ go’ bhi, le é gbaan’ Yesu lédɔ̀ àng nɛ̀ bha sɛ̀ guoà le. ¹² Búlù’ sɛ́kɛ àa tó à bhà à bhɛlɛ-kwèèi fɔ́ɔ́lé’ wò Paki-pɔ̀ɔ̀n yuɛn kpɔ à gá láà, é bhɔ’, le Yesu-à kàlengbò’ à bhàgilawo’ wo: E i pé, ke kó ló i pe Paki-pɔ̀ɔ̀n kpaai mɛ́ɛ́’ wo le? ¹³ Wó à pe’ kwɛi, le é ebhà kàleng piilɛ bɔ’, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Kà ló Zelizalɛm. Ka lò’, ká mɛngge taà zaá, ke yí-gbɔ̀ ké à tà. Ká dɔ à-mɛ̀ɛ̀ láà à wɛì. ¹⁴ È sɔɔà lee’ gi, ká à pe kwíi-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ ka: Gwilinɛ ké wɩɩ ye: wo ni ebhà kàlengbò wo Paki-pɔ̀ɔ̀n bhɛlɛà kwíle mɛ́ɛ́’ wo le? ¹⁵ Ka à pè’ kwɛi, e kwíi gélé-lèè bóngbòng do’ wa bo à mɔ̀ng tó baaá, ke wó yààlà-pɔ̀ɔ̀n tó yaayèa bhi yaiinle, e à-lèè gieà ka nɛ̀ tɛ́nglà. Ka lò’, ká Paki-pɔ̀ɔ̀n kpaa ko nɛ̀ bhi’ wo le. ¹⁶ Mɛ̂ɛ piilɛ láà wó lo’, wó waa’ péele, Yesu’ à pe’ àng nɛ̀ kɔɔ’ gi láà, à tó’ nù-tói àle-kɔ̀ɔ̀ bhà, le wó Paki-pɔ̀ɔ̀n kpaa’ bhi le. ¹⁷ Yáánpa’ bhɔ’, le Yesu’ waa’ bhi nà ebhà mɛ̂ɛ buu-ni wɛ́ɛ́-piilɛá le. ¹⁸ Wó nuu yaa pɔɔ̀ɔ̀nlé, ke wo lígóii, le Yesu’ wɩɩ’ ye: Án à zɛ ka nɛ̀ sii lekinilèkini tà ma: mɛ̂ɛbò’ ko nà kanù kó kɔɔ daaii kiá pɔɔ̀ɔ̀n do gi é, ka gi dini ke ké n lédɔà pɔɔn nɛ̀. ¹⁹ Yesu’ à pe’ wo’ kwɛi láà, à lé ké yua’ àng bhà bháalé, le mɛ̂ɛ ye- dɔ, le è wɩɩ à nɛ̀ ye: Ale wáaá le? Tààn nlele è? ²⁰ Le é à yoobɔ’ àng gɔ̀n ye: Mɛ̂ɛ buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ’ ká é, kale ka gi dini do’ à gá le. A-mɛ̀ɛ̀ kɔɔ ké n pé pɔɔ̀ɔ̀n gi zé. ²¹ E kwɛi maiá, nle bhaamɛ̀ɛ̀ gbe nle an n pe ló’ woii Áa-à táá bhà le. Atoosiwo àle ké bɛɛnzɛyèa n-wùn gi Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi fɔ́ɔ́lé. Kɛ́ mɛ̂ɛ’ é n lédɔii láà, àle-mɛ̀ɛ̀à lángga’ lɛ́ɛ. Ale-mɛ̀ɛ̀ òo woo nù bhɔ lefienɛ́ woà, àle ké woo tóà à-mɛ̀ɛ̀ bhà fíláá. ²² Wó nuu pɔɔn bhɛlɛà, le Yesu’ búlù si’, le é bo’ à gi-bèaan waaá Aatana nɛ̀, le é à tutu kaan’, le é à gulu’ àng tà, ke e wɩ́ɩ́ii ye: Kanó kà ka pe sí, ke ká à bhɛlɛ. Pɔɔn é àle n-wìì dìgóá le. ²³ É bo’, le é zí wɩ̂ɩ-kwèè yààn do si’, le é à gi-bèaan waa’ Aatana nɛ̀, le é à nu’ àng nɛ̀, le àng tó páipái’ biin yaa’ à tà le. ²⁴ Wó nuu à mià kwɛi láà, ke Yesu ké wɩ́ɩ́ii àng nɛ̀ ye: N nɛ Aatana- mɛ̀ɛ̀nɛ̀’ daaii àle ni bhaamɛ̀ɛ̀bò ka finibhà é le. N yuɛn’ wóò à kpɔ́ bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáalàkpàà-wùn gi, ke è tó mɛ̀ɛ̀nɛ̀ láà à zigò à tà-pɔ̀ɔ̀n-a, àle dìgó’ wɩ̂ɩ é à gá le. ²⁵ Án à zɛ ka nɛ̀ sii tà ma: máá tuàn dɔ̀lɔ̀ng-wɛ́ɛ́ yí é àle mià gbonggbongle koo, le è to kwɛi kwɛi, le Aatana-à gwilinɛnɛ̀- yaa à bhà, le an nuu à dɛ́ɛ mià le. ²⁶ Yesu’ bo’ à peá kwɛi, le wó Paki táánbò bɔ’, le wó go’ bhi, le wó lo’ Olive-tɔ̀ɔ̀n bhà le. ²⁷ Wó waa’ bhi, le é wɩɩ’ ebhà kàlengbò nɛ̀ ye: Kanó páipái ka gɛɛnlé ké maaà n-wùn bhà. Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: e bɛɛnzɛyèa sɛ́ikwɛ́ gi Aatana wʋʋá wo: Án wún kpɔ́à bháá wunlé-mɛ̀ɛ̀ tà, le bháábò tó- wɛinna dolodolo le. ²⁸ Yesu’ bo’ à peá kwɛi, le é wɩɩ’ ye: Wo n zɛ-le woà kwɛi maiá. Kɛ́ án góà gɔɔ̀le, le an zana, le an daa ka liélé Galilee lùu gi le. ²⁹ É à pe’ kwɛi, le Piɛli’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Yàani mɛnómɛ̀nó gɛɛnlé yéè maa i-wùn bhà kɔɔ óó kɔɔ’ gi, nle n gɛɛnlé àa maaii i-wùn bhà wà! ³⁰ É à pe’ kwɛi, le Yesu’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Án à zɛ i nɛ̀ sii tà ma: tenglé gbɛi do é à gi, sánni tɔgɔ́ɔn- nù wɩ́ɩ́ gɛnyààn piilɛá, ke ile-mii’ í wɩ́ɩ́ii láà, yé kpei n dɔn-wùn-a gɛnyààn yaka tóá. ³¹ Kɛ́ le Piɛli’ à pe ke wo’ e bháa bhà kpókpóá ye: Yàa ni wóò à pe lefienɛ́ wo wo: án naa i bhà ke wò ko ni i gá ko zɛ kiá laá, nle máá kpei-ii i dɔn-wùn-leá gbokungbokunle. Piɛli’ àle pe’ kwɛi, le à bhámò tó páipái’ zí wʋʋ do láà à pe’ le. ³² Yesu ni àbhà kàlengbò’ lo’, ke wò waa lee’ wò à lee Zesemane láà à gi, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Kà yalá n gɔ̀n zé, ke án ló bhàiwoi. ³³ É nuu lóà, e Piɛli ni Zaki ni Záàn-nù lee’, le wó lo’ à wɛì le. Kɛ́ àng lóyèa kwɛi, le pai’ kààn à zʋʋ bhà zìgo’, le síka’ daa’ à gi, ³⁴ le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: N zowɛ́ɛ́’ kpain-kɔ̀ɔ̀ suu’ woii é, à nààlé’ n gayèa le. Kɛ́ kale kà tó zé. Kao yizɛà, ke ká yììyáán kɛ̂ɛ n pé. ³⁵ É ló nɛ́ ke wo’ liélé, le é bhuola’ sɛ́ɛ́ bhà, le é bhàiwo’ Aatana zì, ke è tò’ mɔɔ-wùn-a, bha yóo láà è nù dɔ e bhà dɔ́ɔ́n-á le. ³⁶ E nuu à peà ye: Éké, Bàbá, n nɛ, ile i kɔɔ- mɔɔ wúnnó páipái bhà le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, yí yóo-kwèè’ nuii láà, bhè dɔ gbáágbààa ke í à dɔ n bhà dɔ́ɔ́n-á. Kɛ́ àle tó gi, è tó ile i zòàyè bhà le. Òo tóà nle n pe bhà. ³⁷ É bo’ bhàiwoá kwɛi, le é sɛi’, le é nu’ mɛ̂ɛ yaka láà àng lià, le é àng ta’ yi gi le. É à pè- Piɛli nɛ̀ àle gi ye: Simon, i yi’ zɛii à gá kwɛi láàa? Yóó mɔɔ tóá yáán lɛ́ɛ́lɛ́ɛ́ do lefienɛ́á wà! ³⁸ Án wɩɩ ká tó yáán, ke ká bhàiwo, ke kao nù daa gɔɔ̀yóo gɔ̀n sóólé. Atoosiwo Aatana zòàwùn kɛɛ-zòwɛ́ɛ́-le ké to bhaamɛ̀ɛ̀ gwílé, kɛ́ à kɛɛ sé’ àa tó àng nɛ̀ le. ³⁹ É gó dɛ́ɛ wo’ àng maabhà, le é lo’ bhài ke woi kɔɔ do láà à gi le. ⁴⁰ É e pe sɛí’ wo’ láà, e àng ta dɛ́ɛ ke wo’ yi gi, ke àng yánlà-kwìì tó’ tó bháiibhàia yi nɛ̀, le à yoobɔ-kɔ̀ɔ̀ àa nuu àng yàànlé le. ⁴¹ É ló yakanàà wo’ ke è sɛí ke è waa àng lià, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Kale ka kaà yi’ zɛii, le ká ka gisaaii la wà! Kɛ́ ya mɔɔ tò! Bha’ án à pe’ láà, àle ya bhɔ é. Wóò nle bhaamɛ̀ɛ̀ gbe n lénu wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ tò! ⁴² À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, kà walá, ke kó ló. Atoosiwo mɛ̂ɛ’ é n lédɔii pɔɔn nɛ̀ láà, ya waa tó wo zé. ⁴³ Yesu ké to’ à pè kwɛi lià, le Zuda’ waa’ bhi, ke yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò ni Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò ni mɔaagbebò’ mɛ̂ɛ’ àng bɔ’ láà, wo à wɛì yèèèle le. Siàng-wɛ́ɛ́bò ni yílíbò ké nuu àng kɔlé. Sée Yesu-à kàleng buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ láà àng do ke’ nuu Zuda láà à gá le. ⁴⁴ Kɛ́ àle’ kɛɛii kwɛi, ke àle-mii’ é nuu à lénuà à kún-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ láà, ya woo sɛ́lɛ́ gie àng nɛ̀ fɔ́ɔ́lé ye: e mɛ̂ɛ’ à kpíníbhà mià láà, ke àle lɛ́ɛ. Wò àle kún, ke wò ló nà à gá le. ⁴⁵ Zuda ni Yesu kún-mɛ̀ɛ̀bò láà wó waa’ bhi, le é yɔn’ à gi, le é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Kààmɔ! É à pe’ kwɛi, le é to’ le é wi’ à bhà, le é à kpíníbhà mi’ le. ⁴⁶ É àle kɛɛ’ kwɛi, mɛ̂ɛbò láà àng leng ké to’ sáabhi, le wó kɔɔ wi’ Yesu tà, le wó à kun’ le. ⁴⁷ Wó nuu à kún-à kwɛi, le à wɛì-mɛ̀ɛ̀ do ke’ ebhà siàng-wɛ́ɛ́ gbie’ à gi, le é yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáèà gùá-mii’ nuu bhi láà à fele’ à gá à wun bhà, le é à tólókwɛ́ do kaan’ à bhà le. ⁴⁸ É go’ bhi, le Yesu’ wɩɩ’ e kún-mɛ̀ɛ̀bò láà àng nɛ̀ ye: Mɛɛ kɛɛ le ká nuyèa n légɔ̀n nà siàng-wɛ́ɛ́ ni yílíbòa kwɛi ye mɛ̂ɛ’ nu yàà mɛ̂ɛ gɔ̀n zaa bhà-mɛ̀ɛ̀ légɔ̀n le? ⁴⁹ Sée lee’ nuu kpɔɔà kɔi dolodolo, án nuu lóà Aatana-kwìle, le an bhaamɛ̀ɛ̀ dɔɔ à wʋʋá, ke ká bhi le. Mɛɛ kɛɛ tò le káó n kún tée poo àle gi le? Kɛ́ ká n kún ye’ woii ye wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ tenglé-le bhà é, àle- wúnbò’ é bɛɛnzɛyèa n-wùn gi Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi láà àle gi-wùn kɛɛ-kɔ̀ɔ̀a le. ⁵⁰ É àle pe’ kwɛi, à wɛì-mɛ̀ɛ̀bò tó’ káán’ wo’ à zì ké bhà, le wó daa’ kai le. ⁵¹ Wó nuu lóà nà Yesu-á, zuànnɛ́ do’ é dɔ’ à wɛì láà, gbàà do-kini-dò’ nuu dɔyèa à gbanlé le. Wó à leng kun’ à gi, ⁵² le é e kɔɔ go’ à kɔɔn zì àng kwenglé, le é gie’ bàlàa e kpáán-á le. ⁵³ Wó nuu lóà nà Yesu-á yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè zué tée’ gi, ke yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò ni mɔaagbebò ni Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò tó ké ban-ii ké tà bhi. ⁵⁴ Sée wó nuu lóà nà à gá kwɛi, ke Piɛli ké dɔyèa àng wɛì, kɛ́ ke àa àng tayèa, ke e zía dɔ́ɔ́nnɛ́ keá, le é lo’ kwɛi flúúlé, le é sɔɔ’ yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè pé gbúnng gi, le é yala’ gùábò pé pai bhà bhi, ke níní òo nù à kɛɛ le. ⁵⁵ Yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò ni wunmɛ̀ɛ̀ bhɛ́ibòà bànkétà kpáa’ wó nuu à leeà Sanedɛnɛ láà à gi-mɛ̀ɛ̀bò tó’ bo’ waaá bhi, le wó gbaan’ sée guoà, ke wò nù Yesu zɛ à wʋʋ bhà le. Kɛ́ mɛ̂ɛ’ è tóà sée suu’ kwɛi láà à gá, wòo nù àle-mɛ̀ɛ̀ ye. ⁵⁶ Mɛ̂ɛ kpe ké nuu belebele naaà à bhà, kɛ́ àng ke wʋʋ àa nuu zin-à ké bhà. ⁵⁷ Mɛnggoò’ dɔ̀- gɛɛn bhà àle gi, le wó gbaan’ séenɛ̀ kɛɛà bele tà, wo: ⁵⁸ Kole kó à ye’, ke e à peii ye: ele ké Aatana-kwìì’ bhaamɛ̀ɛ̀bò’ à dɔyèa wo kɔɔá é à wíà, le e à bhɛ́i ye’ àa bhaamɛ̀ɛ̀ ke kɔɔ gbólóá, à dɔ yáángɛɛn yakaá le. ⁵⁹ Kɛ́ à ye lefienɛ́ láà à-wùn gi, séebò wʋʋ àa nuu ké taà. ⁶⁰ Ale kɛɛ le yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè’ dɔ’ gɛɛn bhà bhaamɛ̀ɛ̀ tó zué bhi, le é Yesu bhàgilawo’ ye: Wó wún’ peii i bhà é, yáá à ma’ wo la è? Mɛɛ kɛɛ le yáá à yoobɔ le? ⁶¹ Kɛ́ Yesu ké to’ e tàsáná, yòo wɩ́ɩ́, le yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè láà é à bhàgila dɛ́ɛ ke wo’ ye: Aatana’ é mɛnó- à tɔ́ sɛ̀ pe láà la ò, í wɩɩ ye: ile í à gbe Klisi’ wò à pe láà à gá la è? ⁶² Le Yesu’ à yoobɔ’ à gɔ̀n ye: Iin, àle n gá le. A-wùn gi, ká ka yáán tó bhi, bhaamɛ̀ɛ̀ gbe do’ é liangzɛii ka nɛ̀ é, ká à yeà, ke e yaa Aatana’ é kpókpóá ke à mɔ̀ɔ̀kiá àa bhe láà à kɔɔ sɛ̀ gi. È gò’ àle gi, ka zí à ye ke woà, ke à sɛíyè’ góii lɔngwɛ́ɛ́ gi, ke e nuii loo tà tɛ́nglà le. ⁶³ Kɛ́ Yesu’ àle pe’ kwɛi, e dolo’ yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè láà à bhà vàinle do, le é to’ le é e bubhà-gbàà pee’ vɛ́ɛ̀ɛ̀le, le é wɩɩ’ ye: Tiàànle páipái’ ká zé é, mɛ̂ɛàn é, é sɔ̂ɔnwò Aatana gɔ̀n-wʋ̀ʋ̀’ à peyèa láà, na ka tóló ké àle gi loò wà! È tò’ kwɛi, ke ko bhàwùn- tuàn sée-mɛ̀ɛ̀’ à kúnyè bhà àlei koo le? Ka pe’ à gi lɔ le? Yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè láà é bo’ àle peá kwɛi, mɛnó páipái’ lɩ́ɩ́ sie’ wo’ Yesu bhà do, le wó wɩɩ’ wo: A-lèè ké à bhà ke à zɛ’ è wo le. ⁶⁵ É tò- àle tà, le mɛnggoò’ sɔɔ’ biín suoà à bhà, le wò gbàà bhuo à wɛí, le wò à zɛ kɔɔ kpuá, ke wo à peii à nɛ̀ ziàn wo: Í à zɛ do. Wáa i maa’ lɛ́ɛ? Wó bo’, le gielá-mɛ̀ɛ̀bò’ lo’ nà à gá, ke wo à tóló maaii le. ⁶⁶ Ale’ kɛɛii kwɛi tée’ gi láà, ke Piɛli ké gbúnng zué wia za. Yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáèà gùá-nɔ̀ng do ke’ waa’ bhi, ⁶⁷ le é Piɛli ye’, ke e yaa pai bhà, le é à gaa’ sɛ́iinlé, le é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: I lekini ké nuu Yesu Nazalɛti-mii láà à wɛì wà! ⁶⁸ Kɛ́ le Piɛli’ kpei’ à bhà ye: Í wún’ peii láà, máá à gànnu, sée máá à gi lefienɛ́ ma. É à pe’ kwɛi, le é wolo’, le é lo’ gbúnng láà à kpóló lé [le tɔgɔ́ɔn fɔ́ɔ́lé’ to’ le é wɩɩ’ le]. ⁶⁹ Gùá-nɔ̀ng láà é Piɛli ye ke wo’ dɔ̀ya, le é sɔɔ’ à peà mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi láà àng nɛ̀ ye: Án wɩɩ ma: mɛ̂ɛbò láà àng do ke’ mɛ̂ɛ é à gá maiá le. ⁷⁰ Kɛ́ le Piɛli’ zí kpei dɛ́ɛ ke wo’ à bhà le. Bhanɛ́ ke’ gie’, le mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi láà, àng leng’ zí à pe ke wo’ Piɛli nɛ̀ wo: À gbègó-lèè àa bhe, mɛ̂ɛbò láà àngle ke’ i gá maiá le. Atoosiwo Galilee-mii’ i gá le. ⁷¹ Kɛ́ le Piɛli’ sɔɔ’ e kaiwoà ye: Án ga lekinilèkini wo, ká mɛ̂ɛ’ peii láà, máá à dɔn fɛ́sɛ́fɛ́sɛ́lé. ⁷² É à pe’ kwɛi, le é to’ le tɔgɔ́ɔn’ wɩ́ɩ́ piilɛnàà wo’, le Piɛli zʋʋ’ zana’ Yesu’ wʋʋ’ pe’ à nɛ̀ poo à gá le. Atoosiwo e wɩɩ’ à nɛ̀ fɔ́ɔ́lé ye: sánni tɔgɔ́ɔn- nù wɩ́ɩ́ gɛnyààn piilɛá, ke ya kpei e dɔn-wùn-a gɛnyààn yaka tóá. Piɛli zʋʋ’ zana’ Yesu wʋʋ láà à gá kwɛi, le é to’ le é daa’ wosí gi le.

¹ Lee’ kpɔɔ’, yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò ni mɔaagbebò ni Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò ni Sanedɛnɛ gi-mɛ̀ɛ̀ paánbò láà wo solo’ yué pálé, le wó ban dɛ́ɛ wo’ ké tà, ke wò Yesu-wùn yààkébhà kɛɛ le. Wó bo’ à yeleá, le wó lo’ nà à gá kúmana kpáè’ Wɔlɔm-mɛ̀ɛ̀bò’ à yaa’ Zuifu-bò wunlé, ke wó nuu à leeà Pilati láà à zué le. ² Wó waa’ bhi, le Pilati’ Yesu bhàgilawo’ ye: Ile í Zuifu-bòà gwilinɛá la è? Le Yesu’ à yoobɔ’ à gɔ̀n ye: I àle peii lɛ́ɛ. ³ É à pe’ kwɛi, le yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò’ sɔɔ’ belebelebò naaà à bhà zanózànóá gbakilile le. ⁴ Pilati’ à bhàgila dɛ́ɛ ke wò- àle gi ye: Wún páipái’ wó à peii i bhà é, bhè à-tùlé gaa lɛ́ɛ. Yáá à yoo do lefienɛ́ ke bɔii è? ⁵ Kɛ́ é à pe’ kwɛi, Yesu òo àle zì ke dɔ koo, le à-mài’ Pilati ni’ le. ⁶ Sée Paki kɛɛ-kwèèi’ nuu bhɔà kɔi dolodolo, Zuifu-bò’ nuu kààso gi-mɛ̀ɛ̀ do ye’ à-wùn peà Pilati nɛ̀, é nùù àle yɔɔà àng nɛ̀ ziàn le. ⁷ E nuu kwɛi, ke mɛngge’ wó nuu à leeà Balabasi, ke àle ni e bhámò’ wó bhing daa’, ke wó bhaamɛ̀ɛ̀ zɛ’ kiá láà, wo kààso gi. ⁸ A-wùn gi, pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò ké lo’ tɔɔnlé kpeá yèèèle kwɛpoo à gi, le wó bhàiwo’ Pilati zì wo: Bhè dɔ gbáágbààa ke kààso gi-mɛ̀ɛ̀bò’ zé é, í mɛngdo yɔɔ ko nɛ̀ zììa-kɔ̀i. ⁹ Kɛ́ le Pilati’ à yoobɔ’ àng gɔ̀n ye: Zuifu-bò, ká à pé ke kaà gwilinɛ é, án àle yɔɔ ka nɛ̀ la è, tààn lɔ? ¹⁰ Pɔɔn- à kɛɛ ke Pilati’ àle pe’ kwɛi, àle ye: à gàn ké nuu à yàan ye: yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò láà wó nùù bhɛ̂ɛ’ góà Yesu-á, le wó à lénu’ e nɛ̀ le. ¹¹ Kɛ́ le yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò’ wʋʋ waa’ gwiligbá’ nuu bhi láà àng gi wo: Kà gbaan à gi kelekelele, ke ká à pe ka: è Balabasi’ à yɔɔ ko nɛ̀ le. ¹² Wó gbaan’ Balabasi yɔɔ-wùn gi kwɛi, le Pilati’ àng bhàgila dɛ́ɛ ke wo’ ye: Ka à pè’ kwɛi la ò, le mɛ̂ɛ ye’ ka à lee Zuifu-bòà gwilinɛ é, án àle kún lɔ àlei le? ¹³ É à pe’ kwɛi, le àng tó’ wɩɩ’ à gɔ̀n kiá wɔ̀ɔ̀ɔ̀le wo: Ale gbaan’ è wo mɛ̂ɛ zɛ̀ à bhà-yìlì bhà le. ¹⁴ Le Pilati ye: È mɛɛ-wùn yóo-le kɛɛyèa le? Kɛ́ le wó gbálá ke wo’ zí kpókpó lengá wo: À gbaan’ è wo yílí bhà le. ¹⁵ Sée e nuu Pilati pé ye: ebhà yìyaa- mɔɔ mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi láà àng tó tà. A-wùn gi, e nu’ Balabasi yɔɔi àng nɛ̀, le é sɔ́yabò yaa’ Yesu-le bhà, le wó à maa’ sàbhiliwɛ́ɛ́á le. Wó bo’, le é zí à lénu’ àng nɛ̀, ke wò ló à gbaan-i yílí bhà le. ¹⁶ Sɔ́yabò láà wó Yesu si’ kúmana kpáèà liangzɛ-lià bhi, le wó sɔn’ nàa à gá àbhà gbúnng zué líe, le wó sɔ́ya kpulu kpáa’ nuu bhi láà àng tó ban’ ké tà le. ¹⁷ Ang tó’ waa’ bhi, le wó gbáán bhái daa’ Yesu bhà, le wó zí lùùlɛɛ-gbɔ̀ɔ̀ kálá kɛɛ’, le wó à yaa’ à wun bhà ke è tó àbhà fánngwɛ́ɛ́á le. ¹⁸ Wó bo’, le wó gbaan’ wɩ̀ɩ̀bhà kɛɛà à bhà wo: Zuifu-bòà gwilinɛ, sii- kɛɛ i nɛ̀ oo. ¹⁹ Wo nuu à peà kwɛi, ke wo à maaii ziàn nà gaawɛ́ɛ́á à gwenglé, ke wo biín suoii à bhà, ke wo zinnáii à nɛ̀ kpóng gi, ke wo sóósì à bhà-gbɛ̀óógbɛ̀ kɛɛii à nɛ̀. ²⁰ Wó bo’ sóósíá à bhà kwɛi, le wó gbàbhuu tɛ́ɛ́n láà à si’ à bhà, le wó à lekini pe bháibò daa dɛ́ɛ wo’ à bhà le. Wó à kɛɛ’ kwɛi, le wó nuu lóà nà à gá à gbààn yílí bhà-zàa le. ²¹ Wó nuu ló láà à woà kwɛi, wo zaa gie-mɛ̀ɛ̀ do ta’ zaá, ke e góii boi. Wo nuu à-mɛ̀ɛ̀ leeà Simon. Silɛni-mii’ nuu à gá, le é nuu Alesandele ni Lufu-nù nɛá le. Wo mɛ̂ɛ láà à kun’, le wó à tàdɔ’ Yesu zɛ̀ à bhà-yìlìa, ke è à sí à nɛ̀ le. ²² Wó go’ bhi, le wó lo’ nà Yesu-á lee’ wò à lee Gɔligota láà à bhà le. Wò à pè’ Gɔligota, ke wo wɩɩ wo: bhaamɛ̀ɛ̀ wunwɛ́ɛ́-tɔ̀ɔ̀n. ²³ Wó waa’ lee láà à gi, le pɔɔn’ wò à lee Miili, ke è pɔɔn yùà mɛ̂ɛ bhà-yè lo loo lé, wó nuu à daayèa wɩ̂ɩ’ à bhà láà, wó à dɔ’ Yesu biin bhà le. Kɛ́ òo nù wɩ́ɩ́ à mi-wùn bhà. ²⁴ É kɛɛ’ kwɛi, le sɔ́yabò’ à naa’ yílí bhà, le wó pɔ́ngti gbaan’ à kɔɔ ni à gɛɛnbò tà le. Wó bo’, le àbhà gbààbò’ wó à si’ à bhà láà, wó kpékpé maa’ à tà, ke à ye’ è tóà mɛ̂ɛ ye’ à gɔ̀n, wò à dɔn le. ²⁵ Wó Yesu gbaan láà à wo’ yílí bhà téei, ke lɛ́ɛ́lɛ́ɛ́’ gie yaka lee kpɔɔyè zìpieta. ²⁶ Wó à zɛ’ gɛɛn’ bhà, à bɛɛn ké nuu zɛyèa à tà tɛ́nglà wo: Zuifu-bòà gwilinɛ’ é. ²⁷ Wo zí yàà mɛ̂ɛ gɔ̀n zaa bhà-mɛ̀ɛ̀ piilɛ dɔ’ Yesu wɛì, le wó àng gbaan’ yílí bhà à pé le. Mɛngdo pe yílí ké nuu gbaanyèa à kɔɔ sɛ̀ tà, le mɛ̂ɛ dini pe’ nuu à kɔɔ kpáná tà le. [ ²⁸ Sée wʋʋ’ é bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi wo: Wo à daa’ wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò bhɛɛ gi láà, àle gi-wùn’ kɛɛ’ à gá kwɛi lɛ́ɛ.] ²⁹ É nuu yílí bhà, zaa gie-mɛ̀ɛ̀bò ké nuu sɔ̂ɔnwoà à gɔ̀n, le wò wo wunbílí mììmii, ke wo à peii à nɛ̀ wo: Èeè, ile-mii’ i wɩɩ ye: í Aatana-kwìì kpáa’ zé é à wíà, ke í à dɔ dɛ́ɛ wo yáángɛɛn yakaá é la ò, ³⁰ i tò’ à ká laá, bhè i lekini la, ke í gó i zɛ̀ à bhà-yìlì láà à bhà, ke í yɔɔ tò sée a. ³¹ Yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò ni Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu bhi, àng leng ké nuu sóósíà à bhà, le wò à pe wo ké nɛ̀ wo: Kà lɛgaa lɛ́ɛ. E nuu mɛ̂ɛ bhɛ́ibò-le laà oo, kɛ́ le àa mɔɔ e lekini-le laá tò le. ³² Ale-mii’ é wɩɩ’ ye: ele é Izalae-bòà gwilinɛ’ wò à lee Klisi láà à gá é la ò, è gó e zɛ̀ à bhà-yìlì láà à bhà, ke è zinná tò bhêe! Ko yánwɛ́ɛ́- àle-lèè yè’ laá, à-wùn- bhɔ’ wo ko gi mai bhà le. Mɛ̂ɛbò’ wó nuu gbaanyèa yílí bhà à zɛngpé zía ni zía láà, àng tó ké nuu sɔ̂ɔnwoà à gɔ̀n. ³³ É si’ yáán yàà mɛ̂ɛ gwenglé zué bha bhà, ke è zin nàa yáán seelá gi bhà, gbɛi ké yaa’ sɛ́ɛ́ tà lɛnói tíiá mɔɔɔle do. ³⁴ Yáán seelá gi lɛ́ɛ́lɛ́ɛ́ yakanàà’ bhɔ’, le Yesu’ gbala’ kpókpóá ye: Eloi, Eloi, Lama Sabatani! Wò à pè’ Ebɛlɛ-wʋ̀ʋ̀ gi kwɛi, ke wo wɩɩ wo: Éké, n nɛ Aatana, éké, n nɛ Aatana, mɛɛ kɛɛ le í i kɔɔ góyèa n zì kwɛi le? ³⁵ Mɛ̂ɛ’ wó nuu dɔɔ bhi láà, àng kemò ké à wʋʋ láà à ma’, le wó wɩɩ’ wo: Kà dɔ bhee. E Eli leeii wà! ³⁶ Le mɛngdo’ lo’ bàlàa, le é fùù sɔɔ’ wɩ̂ɩ waanwaanyè bhà, le é à yaa’ gaawɛ́ɛ́ lé, le é à dɔ’ Yesu biin bhà, ke è nù à mi le. E nuu wɩ́ɩ́à ye: Kwàa ko yáán tó bhi, fún ke Eli- nuà à síi yílí bhà, ke è à yɔɔ è. ³⁷ Kɛ́ é à pe’ kwɛi, le Yesu’ to’, le é gbala’ kpókpóá, le à tɛ́i-wàà’ yɛn’, le é to’ à gayèa le. ³⁸ É kɛɛ’ kwɛi tée’ gi láà, Aatana-kwìì kpáa’ nuu Zelizalɛm bhi láà, à gélé-lèè gikààn-i-gbàà ké pee’ zué gbaànle bha do láà à bhà. Sée é péé zì do’ go’ tɛ́ng gi vɛ́ɛ̀ɛ̀le láà, é wàà nà àleá sáaá le. ³⁹ Kapitɛni-mii’ nuu dɔɔ Yesu wɛí bhi láà, é bo’ à ga-kɔ̀ɔ̀ láà à yeá kwɛi, le é wɩɩ’ ye: Áá, Aatana gbe’ nu’ tói mɛ̂ɛ é à gá mai lekinilèkiniá la wà! ⁴⁰ Nɔ́ngbò kemò ké zí nuu bhi. Kɛ́ àngle ké nuu dɔyèa dɔ́ɔ́nnɛ́ keá, le wó nuu à-lèè gaaà le. Mali Madala ké nuu bhi, le Mali ye’ é nuu Zaki bhááɛ̀n ni Zoze-nù laúá láà é nuu bhi, le Salome’ nuu bhi le. ⁴¹ Yesu’ nuu Galilee lùu gi tée’ gi, nɔ́ngbò láà wo nuu à wɛì, le wó nuu à légièwoà le. È gò’ àle gi, nɔ́ng bhɛ́ibò kpe ké nuu zí nuyèa Yesu wɛì Zelizalɛm, le àng leng’ nuu à zɛ lià bhi le. ⁴² Yáánpa’ woo bhɔ tó wo, le mɛngge’ wó nuu à leeà Zozɛfu, ke é nuu Alimatee-miiá láà, é to’ le é waa’ bhi le. Mɛ̂ɛ tiàànle’ nuu à gá Sanedɛnɛ gi-mɛ̀ɛ̀bò finibhà, le à yáán’ nuu Aatana-à gwilinɛnɛ̀ yàà à bhà lóó gɔ̀n le. Sée é nu láà wò- kwɛi Zuifu-bòà gòlòbhàlóó yáanná’ è to lóó láà à gi-gièwo-kwèèiá láà àleá le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, e e zʋʋ gbaan’, le é lo’ Pilati pé, le é bhàiwo’ à zì ye: è Yesu-gèè nu e nɛ̀ le. ⁴⁴ Kɛ́ à pèló wo: Yesu ké ga’ pálé kwɛi láà, à-mài ké Pilati ni’, le é kapitɛni láà à lee’, le é à bhàgilawo’ ye: À ga lɔ̀ɔ́’ woo mɔ́ è? ⁴⁵ É bo’ àle iin peá, Pilati’ wɩ́ɩ́’ wo’ à bhà, ke Zozɛfu- Yesu-gèè sí le. ⁴⁶ Zozɛfu’ lo’, le é fɛ́nggbɛ púú lɔ’, le é lo’ Yesu-gèè síi yílí bhà, le é à daa’ à gi le. É bo’, le é lo’ à kpɔ̀lèè gói le. Kɛ́ wó à kpaa’ yɛɛ’ à gi láà, wo nuu à pɔ́nyèa gwɛɛ gi fɔ́ɔ́lé. Wó à kpaa’ bhi, le wó gwɛbílí kábháko ke gini’, le wó à bhuo’ bu láà à lé le. ⁴⁷ Sée Mali Madala ni Zoze laú Mali ké nuu bhi, le wó nuu à kpɔ̀lèè gó-lèè gaaà le.

¹ Golo-kwèèi-yàànwun láà é bo’ daaá, Mali Madala ni Zaki laú Mali ninà Salome-nù ké làsikɔlɔ lɔ’, ke wò nù ló Yesu-gèè soloi à gá. ² À pe tàalà’ è to lóówun dɛ́ɛ zìgó-kwèèiá láà, é bhɔ’, le wó solo’ yué pápálé, le wó lo’ Yesu bu tà, ke yáán nɛɛ ké woloii le. ³ Wó bhɔ’ waa lià bhi, wo nuu à peà wo ké nɛ̀ wo: Wáa yéè gwɛɛ gó ko nɛ̀ yɛɛ lé loô le? ⁴ Wóò wo wunlé walá, wo wo káá’ wo’, ke gwɛbílí kábháko’ nuu láà, wa woo à gó yɛɛ lé, le wa woo à gini le. ⁵ Wó sɔɔ’ yɛɛ láà à gi, wo zuànnɛ́ ke ye’, ke e yaa àng kɔɔ sɛ̀ gi, ke bhái púú ké à bhà, le pai’ kaan’ àng zʋʋ bhà le. ⁶ Kɛ́ le zuànnɛ́ láà é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Na Yesu Nazalɛti-mii’ wó à zɛ’ à gbààn yílí bhà-yèa láà, ka àle guoii loò la? Kao súóà àle gi. Atoosiwo wó nuu à kpɔ̀lèè góyèa lee’ gi, àle é. Kɛ́ ya woo zana, yàa zé koo. ⁷ Kà ló à pei àbhà kàlengbò nɛ̀, ke ká zí à pe Piɛli lekini nɛ̀ ka: Ya daa ka liélé Galilee lùu gi. Ká à pe àng nɛ̀ ka: wò lò’, wò à taà bhi’ wo ye é à pe’ àng nɛ̀ kɔɔ’ gi fɔ́ɔ́lé láà à nɛ̀ le. ⁸ Wo go’ yɛɛ láà à gi, le wó gie’ bàlàa, ke àng gwílé-yànwɛ́ɛ́ tó’ wí, ke àng bhà ké viin-ii yàyàle le. Kɛ́ wòo wúngge pe mɛngge nɛ̀, súó’ nuu àng kɛɛà láà à-wùn gi. [ ⁹ Yesu’ bo’ góá gɔɔ̀le ke è zana lóówun zìgó-kwèè láà à gi yué pálé, é e leng giè- Mali Madala lefɔ́ɔ́lé’ à nɛ̀ le. Sée é nuu ke òo ga bhe, é yínaa saapiilɛ piékɛ̀ɛ̀ nɔ́ngnɛ́ do láà àle wɛì le. ¹⁰ Mali’ bo’ yáánpáá Yesu zanayè-le bhà kwɛi, e ló’ wo’ à gɛingói mɛ̂ɛ’ wó nuu Yesu wɛì fɔ́ɔ́lé láà àng nɛ̀ le. É waa’ bhi, ke àng zowɛ́ɛ́ ké tuàn kpain-à, ke wo wosí-ii, ¹¹ le é à pe’ àng nɛ̀ ye: Ya zana, e yáán, le án à yeyèa le. Kɛ́ é à pe’ kwɛi, òo bhɔ àng gi mai bhà. ¹² É go’ bhi, Yesu ké zí e leng gie ke wo’ mɛ̂ɛ’ wó nuu à wɛì fɔ́ɔ́lé láà àng piilɛ ke nɛ̀ zaá, ke wo lóii bʋʋɛ̀ɛɛ tà. ¹³ Wó sɛi’, ke wò ló à pei wo bhámò nɛ̀, wo zí àng lekini wʋʋ gbègo’. ¹⁴ Ale pe zìpieta, Yesu ké zízí e leng gie’ ebhà mɛ̂ɛ buu-ni-wɛ́ɛ́-do láà àng nɛ̀. E kaa’ àng gi, ke wo lígóii, le é zaabɔ’ àng gá àngbhà wún gbègóyè ni àng zowɛ́ɛ́ tò tílíkpátìlìkpàa-kɔ̀ɔ̀ miniminiyè láà à-wùn gi le. Mɛ̂ɛbò’ wó yáánpa’ à bhà ke ya zana, àng wʋʋ òo bhɔ’ wo àng gi mai bhà láà, é wɩ̀ɩ̀ àng nɛ̀ kwɛi àle-wùn gi le. ¹⁵ É bo’, le é à pe’ àng nɛ̀ ye: Kà ló lúyáán tà lɛnólɛ̀nó gi, ke wúnsɛ̀’ è zin n-wùn bhà láà, ká à-nàà kpɔ́ tòsɛ́ɛ́là-mɛ̀ɛ̀ tó páipái nɛ̀. ¹⁶ Mɛ̂ɛ’ è wɩ́ɩ́à à-wùn bhà, ke wò à dàà n pe gi-zùlù woà, à-mɛ̀ɛ̀ ké laà. Kɛ́ mɛ̂ɛ’ òo wɩ́ɩ́ à-wùn bhà, Aatana-à lɩ́ɩ́ ké à-mɛ̀ɛ̀ zɛà. ¹⁷ Mɛ̂ɛ’ wò wɩ́ɩ́à n-wùn bhà láà, sɔ́nbò ké lóà kɛɛá àng kɔ̀ɔ̀tà dɔ́ɔ̀nle. Wo yínaa yóobò kɛɛà nbhà kɛɛ gi, le wʋʋ dɛ́dɛɛbò’ Aatana- à daa àng zʋʋ pé láà, wò à pe le. ¹⁸ Wò mɛɛ kùn’, yàa pɔngge kɛɛii àng gá. Wò pɔɔn dàà’ àng nɛ̀ pɔɔn pé, yàa zí pɔngge kɛɛii àng gá. Wo wo kɔɔ dɔà bhàyúá-mɛ̀ɛ̀bò tà, le wò to kélékèlèa le. ¹⁹ Gwilinɛ Kpáa’ bo’ à peá àng nɛ̀ kwɛi, le é wala’, le é tɔnng’, le é lo’ lɔngwɛ́ɛ́ gi, le é yàlèè kpáa’ é Aatana kɔɔ sɛ̀ gi láà à si’ le. ²⁰ Abhà kàlengbò’ to’ láà, wó go’ bhi, wo ló’ wo’ àbhà lòlòkpɔ́á lɛnólɛ̀nó gi le. Wó nuu wún óó wún’ kɛɛà, Gwilinɛ ké nuu kɔɔ yaaà àng bhà à tó gi, le wó nuu àbhà liang’ zɛà láà, bhaamɛ̀ɛ̀ tó’ nuu à tò maiá-lèè yeà sɔ́nbò’ nuu kɛɛà àng kɔ̀ɔ̀tà ziàn láà à bhà le.]