GALATI

GALATI

¹ Nle Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀ Pɔli nle án sɛ́ikwɛ́ é à bɛɛnzɛii le. Abhà táá-mɛ̀ɛ̀nɛ̀’ án à kɛɛii láà, òo tó ye bhaamɛ̀ɛ̀bò’ n yaa’ à gá le. Sée Aatana òo zí bɔ bhaamɛ̀ɛ̀-le ke tà, ke è n yaa láà à wo kwɛi. Kɛ́ Aatana lekini ni à gbe Yesu Klisi’ é à go’ gɔɔ̀le ke é à zana’ láà, àngle wó n yaa’ à gá le. Ko laànɛ́bò’ wó n pé zé, ko nà àngle tóá kó sɛ́ikwɛ́ é à bɔii legilizi-bò’ ká Galati lùu gi ka nɛ̀ le. ³ Kó wɩɩ ko: ko nɛ Aatana ni koà Gwilinɛ Yesu Klisi’ bhe, wò dɔ gbáágbààa ke wò gɛ̀ilɛ tó ka bhà, ke wò zí ka zowɛ́ɛ́ niidaa. ⁴ Yesu Klisi láà, àle e wunbílí nu’ ko bhà-sààa koà wúnyóo-wùn gi, é kɛ̂ɛ kwɛi ke è nù ko la lúyáán yóotàyòò’ kó à bhà é à gɔ̀n le. Aatana’ é ko nɛá láà àle zòàwùn’ nuu à gá, le Klisi’ e lekini nu’ kwɛi le. ⁵ A-wùn gi, Aatana tɔ́- bhɔ kweetókwèètóá. Amiina. ⁶ Aatana’ ka lèè dàà e pe gi-wùn-a Klisi’ gɛ̀ilɛ’ to’ ko bhà láà àle-wùn gi le. Kɛ́ ká káányèa mɛ̂ɛ’ é ka lee’ ke ká wɩɩ’ à-wùn bhà fɔ́ɔ́lé láà àle bhà, le ká wɩ́ɩ́yèa nâawʋʋ bhɛ́i ke-wùn bhà pálé kwɛi la wà! Ale-mài ké n ni ka gɔ̀n miniminiyèa. ⁷ Sée wúnsɛ̀’ è go Aatana pé ke wò à-nàà kpɔ bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀, àle lekinilèkini bhɛ́i ke àa bhe. Wánglafila, mai nì ka gɔ̀n-mɛ̀ɛ̀bò’ bhe, le wó à pé ke wò nâa sɛ̀’ è go Aatana pé láà à waa zùkùlù bhà le. ⁸ Sée mɛngge- zí wɩ̀ɩ̀’ ye: ele ké nu’ nâa sɛ̀’ è go Aatana pé à kpɔ́i ka nɛ̀, kɛ́ ke àle àa nâa sɛ̀ do ye’ án à kpɔ’ ka nɛ̀ fɔ́ɔ́lé láà àleá, yàani yéè tó n lekini nuyèa, ɛ́ɛ́n yéè tó zí Aatana-à kɩ́ɩ́la lefienɛ́ ke nuyèa laá, Aatana-à lángga- àle-mɛ̀ɛ̀ kún. ⁹ Má woo à pe ka nɛ̀ fɔ́ɔ́lé, le án zí à pe dɛ́ɛ ke woii ka nɛ̀ ma: wó nâa sɛ̀’ kpɔ’ ka nɛ̀, ke ká à ma’ láà, è tò’ ke mɛngge- nu liang bhɛ́i ke zɛi àle zìpieta, ke è wɩ́ɩ́ ye: à dɛ́ɛ láà àle nâa sɛ̀’ è go Aatana pé láà à gá laá, Aatana-à lángga-à-mɛ̀ɛ̀ kún. ¹⁰ Kɛ́ an à pè’ kwɛi la ò, ke an dɔà kɔɔ’ gi ke n lekini pe wʋʋ-bhaamɛ̀ɛ̀bò zʋʋ kún, ke an àle-lèè guoii la è? Yàa kwɛi. Wánglafila, wún’ è Aatana zʋʋ kún-à, an àle kɛɛ-lèè guoii le. Tààn an zí à pè’ kwɛi, ke an n lekini sɛ̀ɛ̀ bhaamɛ̀ɛ̀bò gi-lèè’ guoii la è? É woo nù tóà ke an tuàn à kɛɛà kwɛi’ wo laá, ke máá woo tóii Klisi-à gùá-miiá. ¹¹ N laànɛ́bò, án à pe ka nɛ̀ tàpúúá ma: nâa sɛ̀’ an à kpɔ ziàn láà, àa bhaamɛ̀ɛ̀bò ko zʋʋ pé-wùn bhɛ́ia. ¹² Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: nâa sɛ̀ láà òo gie bhaamɛ̀ɛ̀ ke líílé ke án à ma. Mɛngge òo sée n dɔɔ à gá. Wánglafila, Yesu Klisi lekini’ à tàpolo’ n nɛ̀ le. ¹³ Sée án nuu táásíà kɔɔ’ gi Zuifu-bò finibhà fɔ́ɔ́lé lii láà, ká à tó-wùn ma’. À gàn ké zí ka yàan ka: án nuu Aatana-à legilizi-bò wɛ̀ikɛ̀ɛ̀ suu’ woà láà, à nààlé àa nuu bhe. Án nùù à-wùn gò à bhà-lèè lesósó’ guoà le. ¹⁴ Ká à gànnu zízí ka: án nuu Zuifu-bò koà Aatana-wùn kún-à n bháa bhà, le n lé’ nuu gieà n pe téémabò’ wó Zuifu-a ye n nɛ̀ àng bɛ́ɛ́-lèè tó tà le. Atoosiwo ko bhɛ́mabòà wúlubò láà à tó-pài ké nuu n tà bɩ́bɩ́lé. ¹⁵ Kɛ́ é nuu fɔ́ɔ́lé lii ke án tuàn n laa gwílé, Aatana ké to’ le é n bhàkun’, le é gɛ̀ilɛ to’ n bhà, le é n yaa’ e peá le. ¹⁶ A-wùn gi, é sɛɛ’ à nɛ̀ bha’ bhà, é Yesu Klisi tò à gbeá-yè tàpòlò- n nɛ̀ àle bhà le. É sée à kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke án nù ló’ wo Yesu-wùn sɛ̀ láà à lòlòkpɔ́á mɛ̂ɛbò’ wàa Zuifu-a àng finibhà le. É bo’ Yesu-wùn tàpóló láà àle woá n nɛ̀ kwɛi laá, mɔ́ɔ́ ló bhaamɛ̀ɛ̀ yáányè-le ke bhàgilawoi à-wùn gi koo. ¹⁷ Mɔ́ɔ́ zí ló zin-i mɛ̂ɛ’ wa woo mɔ́ Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀nɛ̀ gi n liélé fɔ́ɔ́lé láà àng lefienɛ́ ke lià Zelizalɛm. Kɛ́ án to’ sáabhi, le án lo’ Ealabu sɛ́ɛ́ gi le. Án go’ bhi, le án zí sɛsi’, le án ló ke wo’ Damasi le. ¹⁸ É nuu ke kwee’ gie yaka n dàà Yesu pe gi-yè zìpieta, le án nuu lóà wɩ́ɩ́i Piɛli bhà Zelizalɛm le. Án lóówun piilɛ’ kɛɛ’ à pé bhi le. ¹⁹ Án zí Gwilinɛ Yesu lɔ́ɔ̀ Zaki-le ye. Kɛ́ mɔ́ɔ́ àbhà táá-mɛ̀ɛ̀ paánbò láà àng bhɛ́i ke ye tée poo àle gi. ²⁰ Án liang’ zɛii ka nɛ̀ sɛ́ikwɛ́ gi é, án à zɛ sii tà Aatana nɛ̀. Mai lenglèng’ à gá le. Máá bele peii. ²¹ Án zí bo’ góá Zelizalɛm, le án lo’ lùu bhɛ́ibò’ wó Sili sɛ́ɛ́ ni Silisi sɛ́ɛ́á láà à gi le. ²² Ale’ kɛɛii kwɛi téei láà, ke Klisi-à legilizi yemò’ Zudee sɛ́ɛ́ gi, àngle ke wàa n dɔn n wɛí bhà. ²³ Wó nùù à ma-le lengdo’ woà wo: nle-mii’ án nuu àng wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woà fɔ́ɔ́lé, ke án nuu kpɔ̀ Yesu lé-wùn gò à bhà-lèè guoà láà, nle do láà nle án zí à-wùn-nàà sɛ̀ kpɔ́ii dɔ̀yáa gá le. ²⁴ Ale kɛɛ le wó nuu Aatana wánglegóà n-wùn gi le.

¹ Kwee buu-ni-wɛ́ɛ́-yisɛ’ bo’ gieá, le án ló dɛ́ɛ wo’ Zelizalɛm le. Ko ni Banaba kó lo’ kiá. Án zí Tite naa’ n bhà, le é lo’ n wɛì le. ² Sée Aatana lekini’ à tàpolo’ n nɛ̀ ye: án ló, le án ló láà à wo’ kwɛi le. Kó waa’ bhi, le an ziàn nâa sɛ̀’ kpɔ mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a àng nɛ̀ láà, án à tó gòkéigo’ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀, le án zí à tó gɛingo’ wunmɛ̀ɛ̀bò’ àng finibhà láà àng nɛ̀ piilɛ gi le. Án à kɛɛ’ kwɛi, ke án Aatana-à bháála’ à kɛɛii, ni má woo à ye’ kɛɛ fɔ́ɔ́lé láà, à ke gbáá òo nù tó. ³ Kɛ́ n táá yóó Tite’ é Gɛlɛki-miiá, ke à leng’ zí Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀a láà, wunmɛ̀ɛ̀bò wòo gbaan à lefienɛ́ lò gbùé ke è tó ye Zuifu-bò nɛ̀-wùn gi. (Án à-tùlé yè- àle bhà ma: àng tó zi ké n pé le.) ⁴ Sée mɛnggoò’ wò wo lekini to Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀a láà, àngle wòo woo nù daaà ko kpe gi laá, ke liang ke àa woo daaii zí. Kɛ́ mɛ̂ɛ’ wó kwɛi láà, wó daa’ wo’ ko kpe gi ko tíibhà, ke kó góyèa Moizi-à tɔ́ng gɔ̀n nuanɛ̀ gi naa ye’ tà Klisi sáà gi, wò nù à-nàà dɔn le. Sée wó à kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke wò nù ko légbielá’ wo, ke kó daa dɛ́ɛ wo nuanɛ̀ láà àle gi wo pé le. ⁵ Kɛ́ kóó wɩ́ɩ́ àng pe láà à bhà yulu-yààn zán do lefienɛ́ tà. Atoosiwo mɛ̂ɛ’ káá Zuifu-a, ko mai-zààwɛ́ɛ́’ gie ka nɛ̀ ziàn nâa sɛ̀ kpɔ̀ ka nɛ̀-yèa láà, kwáá nuu à pé ke àle- gó gbóló gi le. ⁶ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛ̂ɛ yemò’ legilizi tó yáán’ àng bhà láà, àngle wòo wo leng pe tɔ́ng-le bhɛ́i ke dɔ ko nɛ̀ koo. Sée an à pè’ mɛ̂ɛbò’ mɛnó yáán’ àng bhà láà, ke mɔ́ɔ́ à pe ma: wó nuu pɔɔn’ gá fɔ́ɔ́lé láà, wò tiàànle àle-wùn gi le. Atoosiwo Aatana àa bhaamɛ̀ɛ̀bò gaa àng wɛí-lèè bhɛ́i-le bhà, ke è mɛngge fìlayányè wo mɛngge bhà. Kɛ́ án wɩɩ ma: wunmɛ̀ɛ̀bò láà wòo tɔ́ng bhɛ́i ke dɔ ko nɛ̀ koo. ⁷ Wánglafila, àng lekini ké à-tùlé yeyèa wo: Aatana’ nle n yàà kwɛi ke nâa sɛ̀’ è go e pé láà, án à kpɔ́ mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a àngle nɛ̀, ye é Piɛli pe yaa wo’ nâa kpɔ̀ Zuifu-bò nɛ̀-mɛ̀ɛ̀a fɔ́ɔ́lé kɔɔ’ gi láà àle nɛ̀ le. ⁸ E sée kwɛi maiá, Aatana do’ é bháa daa’ Piɛli gi ke è tó Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀a Zuifu-bò finibhà láà, àle zí bháa daayèa n lekini n gi, le é n tóyèa Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀a mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a àng finibhà le. ⁹ Ale kɛɛ le mɛ̂ɛ yaka’ àng wʋʋ-mɔɔ legilizi gi bhi láà, wó à gànnu’ wo: Aatana’ gɛ̀ilɛ tóyèa n bhà, le é n yaayèa ebhà bháála láà à kɛɛ-mɛ̀ɛ̀a maiá le. Mɛ̂ɛ yaka’ wó kwɛi láà, àngle Zaki ni Piɛli ni Záàn-a le. Pɔɔn’ à kɛɛ’ ke wó wo kɔɔ daa’ ko ni Banaba ko kwenglé sɛ̀ lekiniá láà, àle lɛ́ɛ. Ko nà àng gá ko wʋʋ’ tò- do àlei, le kó wɩɩ’ ko: nâa sɛ̀’ è go Aatana pé láà, kole ko lóà à kpɔ́á mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a láà àngle nɛ̀, ke àngle wò nù ló wo pe kpɔ́á Zuifu-bò nɛ̀ le. ¹⁰ É gò’ àle gi, wòo wʋʋ bhɛ́i ke kpɔ́ ko bhà àle zìpieta, ke àa féaa-mɛ̀ɛ̀bò’ wó àng gɔ̀n legilizi gi láà àngle-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n sí-wùn-a. Sée án nùù n gitó lekinilèkini woà kpókpóá, ke án àle létáásí àlei le. ¹¹ Kɛ́ sée Piɛli’ nu’ Antiɔsi kwɛnggei dɔ̀ya, e kɛɛ’ ye yéè gónɛ́ ke wo zâa tà n lekini yàan bhi. A-wùn gi, mɔ́ɔ́ súó dɔlɔ̀ à wɛí ke án mai-wùn yɛ́ɛ́ à yán bhà-wùn-a. ¹² Pɔɔn’ à kɛɛ’ ke án à kɛɛ’ kwɛi láà, àle ye: é nuu ke mɛnggoò’ go’ dɔ̀ya Zaki pé Zelizalɛm, ke wòo waa Antiɔsi bhe laá, Piɛli ké nuu kɔɔ daaà Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ wàa Zuifu-a ke wó nuu bhi láà àng pé. Kɛ́ àngle wó bo’ waaá bhi, le é gbaan’ súóà mɛ̂ɛ’ wò naa bhaamɛ̀ɛ̀ tó lò gbùé-wùn gi láà àng gɔ̀n le. É kààn mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a láà àng bhà àle gi, le òo wɩ́ɩ́ kɔɔ dàà àng pé-wùn bhà koo le. ¹³ Ko laànɛ́ Zuifu paánbò’ nuu bhi, wó àle-lèè ye’, le àng leng’ zí to’ zibɔngleziá Piɛli-kɔ̀i, le wó kaan’ mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a láà àng bhà le. Wo zí Banaba wunbílí gisie’, le à lekini’ daa’ àngbhà táá-kɔ̀ɔ̀ yóo láà à pé le. ¹⁴ Kɛ́ nle án to’ le án à-tùlé ye’ ma: nâa sɛ̀’ è go Aatana pé, è mai-zàà’ gie mɛ̂ɛ nɛ̀ láà, wa gó à tà, le àng táá-kɔ̀ɔ̀ láà àa dɔɔyèa koo le. Án à pè- Piɛli nɛ̀ àle gi mɛnó yàànlé ma: Ile-mii’ í Zuifu-a láà, í nuu Zuifu-bò gban zɛà fɔ́ɔ́lé zé, le í nuu tááà ye mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a àng nɛ̀ le. È tò’ kwɛi la ò, mɛɛ kɛɛ le í gbɔɔn-ii mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a é àng tà dɔ̀yáa gá, le í tuàn táásì ye Zuifu-bò nɛ̀-kpàn kɛɛà àng lé le? ¹⁵ Pɔɔn- à kɛɛ ke án àle pe’ kwɛi láà, àle ye: kole kó bhɔ’ ke kó Zuifu-a. Wòo ko kpɔ́ Aatana-à tɔ́ng sie-mɛ̀ɛ̀a ye mɛ̂ɛ bhɛ́ibò nɛ̀. ¹⁶ Kɛ́ àle tó gi, kó à gànnuyèa ko: mɛ̂ɛà lɩ́ɩ́- sɛ̀ɛ̀ Aatana zué kpɔ̀ Yesu Klisi lé-yè’ bhà le. Àa dɔ tɔ́ng kúnyè-le bhà. Ale kɛɛ le kole-mii’ kó Zuifu-a, ko lekini ko kpɔ́yè’ zí Yesu Klisi lé kwɛi, ke koà lɩ́ɩ́- nù sɛɛ Aatana zué kpɔ̀ Yesu lé-yè láà àle lengdo bhà le. È tò’ kwɛi, ke à-lɛ̀ngge àa dɔ ko tɔ́ng kún-wùn bhà koo. Atoosiwo mɛnggemɛ̀nggeà lɩ́ɩ́ àa sɛɛii Aatana zué à-mɛ̀ɛ̀à tɔ́ng kún-wùn-le gi. ¹⁷ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ko leng kó koà lɩ́ɩ́ sɛ̀ɛ̀ Klisi sáà gi-lèè guo’ woii láà, mɛ̂ɛ- à gànnù àle bhà wo: Zuifu-bò ko leng kó zí Aatana-à tɔ́ng sie-mɛ̀ɛ̀bò bhɛɛ gi le. Kɛ́ è tò’ kwɛi la ò, ke Klisi’ nù- tói Aatana-à tɔ́ng sie-yò léwɩ̀ɩ̀ ko bhà-mɛ̀ɛ̀’ à gá láà la è? Àa kwɛi. ¹⁸ Kɛ́ tɔ́ng ye’ mɛ̂ɛ’ woo bo à góá, mɛ̂ɛ- gbààn’ àle dɔ dɛ́ɛ ke woà zí laá, ke mɛ̂ɛ- mɛ̂ɛ lekini tó’ woii à sie-mɛ̀ɛ̀a àlei lɛ́ɛ. ¹⁹ Atoosiwo à ye’ nle n peá laá, nle má woo ga Aatana-à tɔ́ng-le gɔ̀n. Kɛ́ sée tɔ́ng láà à lekini’ à kɛɛ’, le án ga láà à wo’ kwɛi, ke án nù yaa Aatana-à yaa gi le. Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: Klisi’ ga’ wo’ yílí bhà láà, àle to’ zí n lekini n ga-kɔ̀ɔ̀a do le. ²⁰ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, nle máá bhe koo, Klisi’ é yàlèè kúnyèa n zowɛ́ɛ́ pé láà, àle bhe le. È tò’ kwɛi, ke n pe tòsɛ́ɛ́là-yè’ án à kɛɛii dɔ̀yáa gá láà, à tó gɛɛn- gbaanyèa n kpɔ́yè’ é Aatana gbe lé láà àle gi le. Sée n lɔ̀ɔ̀’ à kɛɛ’ wo’ ke é e lekini wunbílí nu’ n-wùn gi láà, an à kɛ̀ɛ̀ kwɛi àlei le. ²¹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Aatana’ gɛ̀ilɛ’ to’ n bhà kwɛi láà, máá kán-ii à gá. Atoosiwo é woo nù tóà ke mɛ̂ɛà lɩ́ɩ́- sɛ̀ɛ̀ Aatana-à tɔ́ng kúnyè’ bhà laá, ke Klisi’ ga’ wo’ láà, ke é nù- à woi bɔɔn’ bhà àlei le.

¹ Áá, Galati-mɛ̀ɛ̀bò, ká lémàa woyè-leá wɛ́ kɛ̀! Wáa pɔɔn kɛɛyèa kaá le? Kɛ́ sée Yesu Klisi’ ga’ wo’ yílí bhà láà, án à-wùn gòkéigo’ ka nɛ̀ kpákpálé ye mɛ̂ɛ’ pɔɔn nai gie mɛ̂ɛ nɛ̀. ² Wúnngdo-kini-dò’ máà ka bhàgilawo à-wùn gi, ke ká à pe n nɛ̀, àle ye: è ka gi ye: Aatana’ Waa Zaazaa’ nu’ ka nɛ̀ láà la ò, ká Moizi-à tɔ́ng kún’ wo’ sɛ̀a, le ká à sɔlɔ’ la è? Yàa kwɛi. Wánglafila, nâa sɛ̀’ è go Aatana pé, ke wó à kpɔ’ ka nɛ̀, ke ká à ma’, ke ká wɩɩ’ à-wùn bhà láà, ká Waa Zaazaa sɔ̀lɔ̀- àle-wùn gi le. ³ Le àle’ kwɛi, mai- nì ka gɔ̀n mɔ̀ng’ gi le? Tààn ká táásì Aatana-à zâa tà zì’ go’ sɛ̀a Waa Zaazaa bháa bhà láà, ká à pé ke ká àle léyaa ka lekini pe bháa bhà la è? ⁴ E ka gi ye: sɔ́n kpákpaabò suu’ kɛɛ’ ka yàànlé láà, à tó- tó’ woà bɔɔn bhà la è? Ale vóòò! ⁵ Aatana ké gɛ̀ilɛ tóii ka bhà, le é Waa Zaazaa-à bhɔ̀ɔ̀nɛ̀bò bhɔii ka nɛ̀ ziàn, le é sɔ́n-wùnbò kɛɛii ka finibhà le. E ka gi ye: Aatana- wúnsɛ̀’ kwɛi láà à kɛ̀ɛ̀ ka nɛ̀ ziàn ka àbhà tɔ́ng kún’ wo sɛ̀a láà àle-wùn gi la è? Káá à gànnu ka: è à kɛ̀ɛ̀ ka nɛ̀ kwɛi kó liangzɛ’ wo’ ka nɛ̀, ke ká à ma’, ke ká wɩɩ’ à bhà láà àle-wùn gi la è? ⁶ Ale kɛɛ le à bɛɛn’ zɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi Ablam-wùn gi wo: à kpɔ́yè’ tó’ wo’ Aatana lé láà, Aatana’ lɩ́ɩ́ sɛ̀ɛ̀ à bhà àle-wùn gi le. ⁷ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, à gàn- tó ka yàànlé ka: mɛ̂ɛ yemò’ àng kpɔ́yè’ Aatana lé, àngle wó Ablam ginɛ́ lengá le. ⁸ Sée mɛ̂ɛbò’ wàa Zuifu-a, Aatana- lɩ́ɩ́ sɛɛ’ woà àng bhà kpɔ̀ à lé-wùn gi láà, à leng bɛɛn ké nuu zí àbhà sɛ́ikwɛ́ gi fɔ́ɔ́lé. Atoosiwo Aatana ké à bha to’ liélé, le é à-nàà kpɔ’ Ablam nɛ̀ ye: Eùubò’ wó sɛ́ɛ́ tà, lúbha- à tó gi-mɛ̀ɛ̀bò kún-à ile i pé le. ⁹ Pɔɔn- à kɛɛ ke mɛ̂ɛ’ àng kpɔ́yè’ Aatana lé ye Ablam nɛ̀, lúbha- àng tó kun zí Ablam-kɔ̀i, àle lɛ́ɛ. ¹⁰ Kɛ́ mɛ̂ɛ yemò’ àng zʋʋ’ à gi wo: wole wo Aatana-à tɔ́ng kún’ woà, ke wó la láà, lángga ké àng kún-à. Atoosiwo à bɛɛn ké zɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi wo: Tɔ́ngbò’ é sɛ́ikwɛ́ gi láà, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ àa àle tó páipái kún lɛ́ile laá, lángga ké à-mɛ̀ɛ̀ kún-à. ¹¹ E bɛɛnzɛyèa zí Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi zaa bhɛ́i keá ye: Aatana- lɩ́ɩ́ sɛɛà mɛ̂ɛ’ à bhà, à-mɛ̀ɛ̀- laà ebhà kpɔ̀ à lé-wùn’ gi le. Mɛ̂ɛ- à-lèè yè àle bhà kpákpálé wo: lɩ́ɩ́ àa sɛɛ mɛnggemɛ̀ngge bhà Aatana zué àbhà tɔ́ng kúnyè-le-wùn gi. ¹² Sée mɛ̂ɛ’ é à pé ke è la Aatana-à tɔ́ng kúnyè bhà láà, ke àle-mɛ̀ɛ̀ zi àa gbaanyè’ gá kpɔ̀ à lé-wùn gi le. Atoosiwo à bɛɛn ké zí zɛyèa àbhà sɛ́ikwɛ́ gi wo: Tɔ́ng- wʋʋ’ pe láà, mɛ̂ɛ’ è àle gi-wùn kɛɛ, àle-mɛ̀ɛ̀- laà le. ¹³ Kɛ́ lángga’ yéè woo ko kún tɔ́ng sie-wùn gi láà, Aatana’ à tó dàà Klisi’ pé, le é to’ ko tàboo-pɔ̀ɔ̀n-a, le kole kó la’ à gɔ̀n le. Sée lángga’ Klisi kún’ wo’ ko-wùn gi láà, wó nùù àle bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi fɔ́ɔ́lé wo: Wò mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ à dun-à yílí bhà láà, ke lángga’ à-mɛ̀ɛ̀ kúnyèa le. ¹⁴ Kɛ́ sée Yesu Klisi’ tó’ wo’ ko tàboo-pɔ̀ɔ̀n-a, ke è ga yílí bhà ko-wùn gi kwɛi láà, àle to’ Ablam-à lúbha yílí sɔ̀ɔ̀ à kwenglé-kɔ̀ɔ̀a, ke lúbha láà è nù mɛ̂ɛ lefienɛ́’ wàa Zuifu-a àng tó kún le. Sée Aatana’ zí àle kɛ̀ɛ̀ kwɛi, ke é Waa Zaazaa’ à nu-wùn píníwo’ àbhà lúbha-wɛ́ɛ́-lèè lengá láà, ke mɛnó kó àle sɔlɔ kpɔ̀ Yesu lé-yè bhà le. Aatana’ píní’ wo’ Ablam nɛ̀ ye: é lúbhawoà mɛnómɛ̀nó bhà láà, à gi-wùn’ kɛ̀ɛ̀ kwɛi’ wo le. ¹⁵ N laànɛ́bò, máà mai sí bhaamɛ̀ɛ̀bò ko kɛɛ-wùn’ bhà le. Án wɩɩ ma: mɛngge- bò’ e kée gùlù mɛ̂ɛ tà-sɛ̀ikwɛ́ kɛɛá à kɛɛ-kɔ̀ɔ̀ leng gi, wʋʋ’ sɛ́ikwɛ́ láà à gi, mɛnggemɛ̀ngge àa àle gó à bhà, sée mɛngge àa à bhɛ́i ke daa àle tà koo. ¹⁶ Aatana’ píní’ wo’ Ablam nɛ̀ láà, à leng pe- kwɛi’ wo le. Atoosiwo Aatana’ píní láà à wò-àle ni à ginɛ́’ nɛ̀ le. Sée Aatana-à sɛ́ikwɛ́ òo à pe ye: Aatana ké píníwo’ Ablam ginɛ́bò nɛ̀ ye mɛ̂ɛ’ bhaamɛ̀ɛ̀ bɛ́ɛ́à wún pe. Kɛ́ Aatana-à sɛ́ikwɛ́ láà e wɩɩ do ye: Ablam ni à ginɛ́. Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, wò à pè’ wo: Aatana’ píní láà à wò- Ablam ginɛ́’ à nɛ̀ laá, ke wò Klisi’ pe le. ¹⁷ Kɛ́ án wɩɩ ma: Aatana’ woo bo leekpɔ̀ɔ̀tili-sànma láà à kɔ́nɔ́woá Ablam nɛ̀ à kɔ́nɔ́wo-kɔ̀ɔ̀ leng gi kwɛi fɔ́ɔ́lé lii ye mɛ̂ɛ’ kée kɔ́nɔ́wo. Sée àbhà tɔ́ng-le’ nu’ wo’ daai téng-lé dɔ̀ya, ke kwee kàin yisɛ-ni-kɔɔ-yaka tó’ bo gieá kɔ́nɔ́ láà à woyè zìpieta le. È tò’ kwɛi, ke tɔ́ng láà àle àa kɔ́nɔ́ ye láà àle gó à bhà koo. Sée Aatana’ píní ye’ wo’ fɔ́ɔ́lé láà, tɔ́ng’ wó à dɔ’ dɔ̀ya láà àle àa mɔɔii àle tóá bhiábhiá-wùn-a. ¹⁸ É woo nù tóà zí ke tili-sànma’ Aatana’ à kɔ́nɔ́wo’ láà, mɛ̂ɛ- woo à sɔ̀lɔ̀ àbhà tɔ́ng kúnyè’ bhà laá, ke àa woo tóii é píní’ wo’ Ablam nɛ̀ láà àle-wùn-a àlei koo. Kɛ́ sée Aatana’ bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ kpáa’ kwɛi láà à bhɔ̀- Ablam nɛ̀ é píní’ wo’ à nɛ̀ láà àle-wùn gi le. ¹⁹ È tò’ kwɛi la ò, ke mɛɛ kɛɛ sée le Aatana’ tɔ́ng-le dɔ’ dɔ̀ya tò le? Án wɩɩ ma: é tɔ́ng dɔ̀- kwɛi, ke bhaamɛ̀ɛ̀bò ko Aatana siènɛ̀-wùn kɛɛ kɔɔbò’ gi ziàn láà, kó àle-tùlé dɔn à bhà le. Aatana-à tɔ́ng láà e to’ dɔyèa kwɛi flúúlé, le é zin’ nàa é píníwo’ Ablam nɛ̀ à ginɛ́ ye’ à-wùn gi láà à nuyè bhà le. Sée Aatana-à tɔ́ng láà àle’ giè- àbhà kɩ́ɩ́labò’ àng kwenglé, le wó à léban’ Moizi bhà, le é to’ giè Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò ko finibhà-mɛ̀ɛ̀a le. ²⁰ Kɛ́ mɛngdo-leà wún- tò’, ke àle ni à bhá ke wàa à bhà, ke giè àng finibhà-mɛ̀ɛ̀-wùn àa bhe àlei. Sée píníwò Ablam nɛ̀-yè láà, Aatana lengdoà wún’ nuu àleá le. Àa nuu àle ni mɛngge finibhà. ²¹ È tò’ kwɛi la ò, ke Aatana-à tɔ́ng- zinyè’ gá à lekinilèkini’ píní’ wo’ láà à gɔ̀n zaalé la è? Ábin ké bhe! Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: é woo nù tóà ke tɔ́ng ké woo mɔɔ mɛ̂ɛ laá laá, ke mɛ̂ɛà lɩ́ɩ́- woo sɛɛà Aatana zué tɔ́ng láà à kúnyè’ bhà le. ²² Kɛ́ àa kwɛi. Wánglafila, Aatana-à sɛ́ikwɛ́ ké à tàpólóyèa ko nɛ̀ púúá ye: mɛnómɛ̀nó ké wúnyóo kɛɛyè gɔ̀n kún gi. Le mɛɛ kɛɛ le sɛ́ikwɛ́- mɛnó daa wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò bhɛɛ gi kwɛi le? Án wɩɩ ma: àle’ kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke Aatana’ píní’ wo’ láà, àle gi-wùn sɛ̀- nù kɛɛ mɛ̂ɛ’ wò wɩɩ Yesu Klisi-wùn bhà láà àngle nɛ̀ le. Sée wúnsɛ̀ láà è kɛɛà àng nɛ̀ kwɛi àng kpɔ̀ Yesu lé-wùn’ gi le. ²³ Kɛ́ é nuu ke kpɔ̀ Yesu lé-zàà láà òo lépóló bhaamɛ̀ɛ̀bò ko gɔ̀n bhe, kó nuu Aatana-à tɔ́ng gɔ̀n kún gi. Sée mɛ̂ɛ- la kpɔ̀ Yesu lé-yè bhà kɔɔ’ gi láà, à-kɔ̀ɔ̀ giè ko nɛ̀-wùn ké nuu bhe, le kó nuu ko yáán tóà zaa bhà à tàpòlò ko nɛ̀-mɛ̀ɛ̀ gɔ̀n le. ²⁴ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, tɔ́ng láà àle’ nù- tói ye ko dɔ̀ zaa gi-mɛ̀ɛ̀’ nɛ̀ kwɛi flúúlé, le é zin’ Klisi nu bha bhà le. Sée àle’ kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke koà lɩ́ɩ́- nù sɛɛ’ wo Aatana zué kpɔ̀ Klisi lé-yè láà à bhà le. ²⁵ Kɛ́ kó dɔɔ kpɔ̀ Yesu lé tée’ gi é, kwáá tuàn tɔ́ng’ nuu ye ko dɔ̀ zaa gi-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ láà àle kɔ̀ɔ̀bhà koo. ²⁶ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛ̂ɛ’ ka kpɔ́yè’ Yesu Klisi lé láà, Aatana-à náò’ kanó páipái kaá le. ²⁷ Wó zí mɛ̂ɛ’ ka dàà Klisi pe gi-zùlù woyèa láà, a tó ye káé bhái dɛ́ɛ daa’ wo ka bhà lɛ́ɛ. Sée bhái láà àle Klisi-a le. ²⁸ A-wùn gi, mɛ̂ɛ- to Zuifu-a oo, ɛ́ɛ́n mɛ̂ɛ òo tó Zuifu-a oo, mɛ̂ɛ- to nuaá oo, ɛ́ɛ́n mɛ̂ɛ- to e leng kɔ̀ɔ̀bhà oo, mɛ̂ɛ- to miɔn-á oo, ɛ́ɛ́n mɛ̂ɛ- to zí loòa oo, mɛ̂ɛ- to pɔɔn óó pɔɔn’ gá, àle ke-wùn àa gbáa gi koo. Atoosiwo kanó páipái káé tó pɔngdoá Yesu Klisi sáà gi. ²⁹ Káé daa-le wò’ Klisi pe gi laá, ke káé tó Ablam ginɛ́bò’ gá lɛ́ɛ. È tò’ kwɛi, ke Aatana’ leekpɔ̀ɔ̀tili-sànma’ à yaa-wùn píníwo’ Ablam nɛ̀ láà, ke káé zí tó àle gi-wùn sɛ̀ sɔlɔ-mɛ̀ɛ̀a lɛ́ɛ.

¹ Máà wún láà à kpɔ̀ɔ̀bhàkpɔ́ wún bhɛ́i keá. Án wɩɩ ma: è tò’ ke nɛ́ ke’ bhi, àle e nɛ kée sí-mɛ̀ɛ̀a laá, yàani kée’ kwíle bhi, à tó yéè tó à peá kɔɔ óó kɔɔ’ gi, kɛ́ nɛ́ láà òo tó-le woà kpáaá bhe laá, ke àle ni à nɛà nuaɔ́ɔnmii’ é zí kwíle bhi láà, àng gò ké pé-lèè àa bhe. ² Atoosiwo é tuàn nɛ́-leá tée’ gi, mɛ̂ɛ’ wò kolo à bhà, ke wò yáán to àbhà pɔɔnbò bhà láà, ke è tuàn àngle kɔ̀ɔ̀bhà le. Sée è tóà kwɛi’ wo flúúlé, le à nɛ’ à tò pɔɔn-á bha’ pe’ láà è bhɔ le. ³ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, é nuu ke ko lekini kó tuàn ye náò nɛ̀ Aatana-wùn gi laá, kó nuu kpala gi lúyáán lé-wùnbò gɔ̀n ye mɛ̂ɛ’ tó mɛngge gɔ̀n nuanɛ̀ gi. ⁴ Kɛ́ Aatana’ lóó’ kpɔ’ fɔ́ɔ́lé láà, àle’ bo’ bhɔá, é e gbe bɔ’ wo’ ko nɛ̀ kpunglà zé le. À gbe láà, nɔ́ng do ke’ à kpɔ’, le à leng’ daa’ zí e nɛ Aatana-à tɔ́ng gɔ̀n kpala gi le. ⁵ Kɛ́ Aatana’ àle tó kɛ̀ɛ̀ kwɛi, ke mɛ̂ɛ’ kó nuu tɔ́ng gɔ̀n kpala gi fɔ́ɔ́lé láà, è nù ko gó’ wo à gi, ke ko leng kó nù tó àbhà náòa le. ⁶ Sée kó tóyè’ gá àbhà náòa kwɛi láà, àle kɛɛ le é zí ebhà Waa Zaazaa bɔ’ ko nɛ̀, ke è nù tó à gbe bhɛ́igiá ko zowɛ́ɛ́ pé le. Waa Zaazaa láà àle ko gi, le ko Aatana lee Bàbá le. Ko à pè’ kwɛi, ke kó wɩɩ: ko nɛ. ⁷ È tò’ kwɛi, ke Aatana’ gɛ̀ilɛ’ tó ko bhà, le kwéé tó àbhà náòa lɛ́ɛ. Kwáá tuàn nuaá koo. Sée kwéé tó-le wò’ zí àbhà náòa kwɛi laá, ke é leekpɔ̀ɔ̀tili-sànma’ à yaayèa ebhà náò gɔ̀n láà, ke konó kwéé bhɔ’ wo à sɔlɔ-mɛ̀ɛ̀ gi lɛ́ɛ. ⁸ E nuu fɔ́ɔ́lé, káá nuu Aatana dɔn-à. Sée ká nuu pɔɔnbò’ gaaà áatana-á, ke ká nuu àng lɔ̀ɔ̀kɛɛà ziàn láà, àng ke àa nuu áatana lengá. ⁹ Kɛ́ káé Aatana dɔn dɔ̀yáa-leá tò. Án à pe lefienɛ́ woà ma: Aatana lekini’ kale ka dɔnyèa ebhà náòa le. È tò’ kwɛi la ò, mɛɛ kɛɛ tò le ka zowɛ́ɛ́’ seelá dɛ́ɛ ke woii lúyáán lé-wùnbò láà à pé le? Tààn wúnbò’ àa mɔɔ mɛ̂ɛ tàkún-á, ke à tɔnɔ àa tó mɛ̂ɛ bhà láà la ò, ká à pé ke ká daa dɛ́ɛ ke wo zí àle gɔ̀n nuanɛ̀ gi la è? ¹⁰ Yáángɛɛn kemò’ bhi, ni mɛ̂ɛ dɛɛ woloyèbò, ni fɛ́ɛti kɛɛ bhabò, ni kwee zìn kélé bhabò láà, ka àle tó-gbàn kún-ii la wà! ¹¹ Áá, súó ké n kɛɛii ka-wùn gi. Tààn án gii páipái’ si’ ka-wùn gi láà, àle tó’ nù- tó’ woi bɔɔn bhà kwɛi la è? ¹² N laànɛ́bò, ká dɔ gbáágbààa ke ká ka lekini wunbílí sí bhɛɛ́ɛ́ gi, ke ká tó ye n nɛ̀, atoosiwo n lekini án n leng tóyèa ye ka nɛ̀. Kɛ́ an à pè’ kwɛi, òo tóà ka gi ye: ká wúnyóo kɛɛyèa n gá. ¹³ Wánglafila, à-nàà ké ka yàànlé ka: án Aatana-à nâa sɛ̀ kpɔ́ fɔ́ɔ́lé’ wo’ ka nɛ̀ láà, án à wò- nià-lèè’ nuu n bhà láà àle-wùn gi le. ¹⁴ N tò nià-mɛ̀ɛ̀a-yè láà, ka wɛ̀ilèè ké go’ n bhà à-wùn gi bháalé. Kɛ́ àle tó gi, ka yáán àa nuu gieà n gi, sée ka tà àa nuu sáláà n gɔ̀n. Wánglafila, ká nuu n-tɔ̀ɔ̀ kún-à sɛ̀a ye mɛ̂ɛ’ Aatana-à kɩ́ɩ́la-tɔ̀ɔ̀ kún. Ká nuu n kún lefienɛ́ woà ye ka woo Yesu Klisi lekini-tɔ̀ɔ̀ kún-à kɔɔ’ gi à nɛ̀. ¹⁵ Ká nuu’ wo’ ka túlú gi wɩ́ɩ́à n wʋʋ lé fɔ́ɔ́lé kwɛi láà la ò, àle-lèè’ mɛ́ɛ́ tò koo tenglé le? Sée é woo nù tóà mɔɔ-wùn-a tée poo à gi laá, ke ká woo wɩ́ɩ́à ka lekini pe yánwɛ́ɛ́ lefienɛ́ sì kɛlɛ gi-wùn bhà, ke ká à nu n nɛ̀. N lekini’ án ka séeá à ye láà àle gi le. ¹⁶ Ká nuu à kɛɛà n nɛ̀ kwɛi wún’ gi láà la ò, àa bhe’ wo koo, le ká n gaaii tenglé ye ka yáò nɛ̀ la è? Tààn an mai-wùn pe’ wo ka nɛ̀ láà, àle- sieyè’ gá ka nɛ̀ la è? ¹⁷ Kɛ́ sée mɛ̂ɛ’ wó ka-wùn gi kpáa kún-ii tenglé-yààn é à gi láà, wàa à kɛɛii gwílé púú tà. Wo à pé ke ká káán nle n bhà, ke ká naa wo bhà, ke ká nù wole wo-wùn gikún le. ¹⁸ E woo sɛ̀-leá maiá, ke mɛ̂ɛ- mɛ̂ɛ bhámò-wùn gikún kwɛi, kɛ́ ke mɛ̂ɛ- à woii àngbhà wúnsɛ̀’ à-wùn gi le. An woo à pé lefienɛ́ wo ke ká àle kɛ̂ɛ lɛ́ile le. Òo tóà án ka kpe gi bha’ bhà láà àle lengdo bhà. ¹⁹ Nbhà náò, nɛ́ ye-gwìlé ké gbɔɔn dɛ́ɛ woii n tà ka-wùn gi. Atoosiwo an dɔà kɔɔ’ gi ke ká sɔ́n Klisi-à zaa tà, àle-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n’ n bhà le. ²⁰ Éké, án woo nù tóà ka maabhà bhi laá, ke án woo liangzɛ-kɔ̀ɔ̀ dɛ́ɛ kɛɛà ka nɛ̀. Atoosiwo an liangzɛà ka nɛ̀ kɔɔ’ gi, à-kɔ̀ɔ̀ àa n yàànlé koo. ²¹ Mɛ̂ɛ’ ká à pé ke ká tó tɔ́ng gɔ̀n kún gi láà la ò, wʋʋ’ é tɔ́ng-sɛ̀ikwɛ́ gi, káá à ma’ wo la è? Má ka bhàgilawo. Kà wɩ́ɩ́. ²² Atoosiwo à bɛɛn ké zɛyèa sɛ́ikwɛ́ láà à gi wo: Ablam gbebò ké nuu piilɛ. Mɛngdo laa ké nuu nua-nɔ̀ng-á, le wó nuu à leeà Agaa, le mɛ̂ɛ dini laa’ nuu wɔ́ɔnɛ́á, le wó nuu à leeà Sala le. ²³ Nua-nɔ̀ng’ e pe nɛ́’ kpɔ’ láà, é à kpɔ̀- bhaamɛ̀ɛ̀ bhɛ́ibò tó- nɛ́ kpɔ kɔɔ do’ gi zììa láà àle gi le. Kɛ́ w’ɔ́ɔnɛ́ láà àle’ e pe nɛ́ kpɔ̀-Aatana’ píní’ wo’ à nɛ̀ láà àle sáà gi le. ²⁴ Sée wún kpɔ̀ɔ̀bhàkpɔ́yè’ wún láà à gá le. Atoosiwo nɔ́ngbò piilɛ láà, wo ye Aatana’ sɛ̀lúnɛ̀ piilɛ’ daa’ àle ni bhaamɛ̀ɛ̀bò ko finibhà láà à nɛ̀. Aatana’ sɛ̀lúnɛ̀ fɔ́ɔ́yè’ daa’ àle ni Izalae-bò finibhà Sinai-tɔ̀ɔ̀n bhà láà, mɛ̂ɛ ye’ é à pe bhɔ̀ɔ̀bhàa, àle Agaa láà à gá le. Atoosiwo wò Sinai-tɔ̀ɔ̀n láà àle lee Ealabu lùu gi wo Agaa le. Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛ̂ɛ’ wó Sinai-tɔ̀ɔ̀n gwenglé pe sɛ̀lúnɛ̀ láà à gi, ke àngle wò nuanɛ̀ gi’ wo ye Agaa pe nɛ́ láà à nɛ̀ lɛ́ɛ. A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, Zelizalɛm-pɛ̀ɛ̀ ye’ é sɛ́ɛ́ tà sáalé tenglé láà, mɛ̂ɛ páipái’ wò àle pe gi-mɛ̀ɛ̀bò táá-kɔ̀ɔ̀ si, ke àngle tó- nuanɛ̀ gi’ wo à-kɔ̀i lɛ́ɛ. ²⁶ Kɛ́ Zelizalɛm-pɛ̀ɛ̀ ye’ é lɔngwɛ́ɛ́ gi tɛ́nglà láà, àle àa nua-pɛ̀ɛ̀a. Sée àle ye kole ko pe laú nɛ̀ le. ²⁷ Pɛ́ɛ láà wò àle kpɔ̀ɔ̀bhàkpɔ́yèa nɔ́ng doá, le é bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi à-wùn gi ye: Nɔ́ngnɛ́, ile-mii’ yóó nɛ́ kpɔ́ do bhe láà, bhè i liágó. Ile-mii’ nɛ́ kpɔ́-gwìlé òo yúá zí i gɔ̀n do bhe láà, bhè yúé sí, ke í bhàbhà kún. Atoosiwo wa woo ile-mii’ i-wùn daa kɔɔ pé láà, ibhà náò ké tóà kpeá, e gieà gɔnɔ sɛ̀ɛ̀bhà-nɔ̀ng pe tà. ²⁸ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, n laànɛ́bò, Aatana’ píníwo’ kɔɔ’ gi ke wó Izaaki kpɔ’ láà, ka leng ka tóyèa Zelizalɛm-pɛ̀ɛ̀ dɛ́ɛ’ kó à peii láà à ginɛ́bòa àle-kɔ̀i le. ²⁹ Kɛ́ nɛ́ ye’ wó à kpɔ’ bhaamɛ̀ɛ̀ bhɛ́i tó kpɔ́-kɔ̀i láà, e nuu Izaaki’ à pe kpɔ́yè’ to’ Aatana-à Waa Zaazaa zòàyèa láà à wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woà fɔ́ɔ́lé lii. Sée è tuàn zí à-kɔ̀ɔ̀ do láà àle gi tenglé-yààn é à gi le. ³⁰ Kɛ́ wʋʋ-mɛ̀ɛ̀’ Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi náò piilɛ láà àng-wùn gi le? Wo wɩɩ wo: Bhè nua-nɔ̀ng ni à gbe-nù tó piékɛɛ. Atoosiwo nua-nɔ̀ng-à nɛ́ òo e nɛ kée síà kwíi laaà nɛ́ pé. ³¹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, n laànɛ́bò, ká à gànnu ka: wɔ́ɔnɛ́à náò’ koá le. Kole kwáá nua-nɔ̀ng-à nɛ́á.

¹ Kɛ́ Klisi’ ko gò- nuanɛ̀ gi kwɛi, ke kó nù daa’ wo ko leng kɔ̀ɔ̀bhà le. A-wùn gi, ka tò ka leng kɔ̀ɔ̀bhà-yè láà, ká à kún kpókpóá, ke kao daa dɛ́ɛ wo nuanɛ̀ gi koo. ² Galati-mɛ̀ɛ̀bò, kà ka tóló dɔ n wʋʋ bhà sɛ̀a. È tò’ ke ká ló gbùé Zuifu-bò-kɔ̀i laá, ke Klisi’ ga’ wo’ láà, à tɔnɔ àa ka bhà àlei koo. Nle Pɔli nle án àle peii le. ³ Má kɔɛ́ɛ́ gie dɛ́ɛ wo ka nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi gilígilílé ma: Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ ye óó ye’ àle- lo gbùé Zuifu-bò-kɔ̀i laá, à-lèè ké à bhà ke àle-mɛ̀ɛ̀- Aatana-à tɔ́ng paánbò’ é sɛ́ikwɛ́ gi láà à tó kún páipáilé. ⁴ Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛ̂ɛ yemò’ ká Aatana-à tɔ́ng kún-lèè guoii, ke è nù lɩ́ɩ́ sɛɛ ka bhà à-wùn gi láà, à gàn- tó ka yàan ka: kale káé káán’ wo Klisi bhà lɛ́ɛ. È tò’ kwɛi, ke Aatana’ gɛ̀ilɛ’ to’ ka bhà, ke é ka layèa láà, ke káé zí ka bo àle tóá do lɛ́ɛ. ⁵ Kɛ́ kole laá, ko zi- gbaanyèa Waa Zaazaa’ à gi kelekelele, le ko kpɔ́yè’ Yesu lé ko: lɩ́ɩ́ ké sɛɛyèa ko bhà Aatana zué, le à gàn’ zí ko yàan ko: kó ko yáán tóii leekpɔ̀ɔ̀tili-sànma’ à gɔ̀n láà, e ko kɔɔ taà le. ⁶ Atoosiwo ko tò’ Yesu Klisi pe gi, ke lò gbùé-yè ni tò soiá-yè-le ke-wùn àa kpókpóá koo. Kɛ́ pɔɔn’ à-wùn’ kpókpó lengá, àle kpɔ̀ Yesu lé-yè’, mɛ̂ɛ- à gi-wùn kɛɛ Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò lɔ̀ɔ̀ bhà láà à gá le. ⁷ Ká nuu bàlà’ síà fɔ́ɔ́lé sɛ̀a láà la ò, wáa kpɔ’ ka gɔ̀n zaalé, le é ka kaan’ Aatana-à mai-zààwɛ́ɛ́ bhà, le ká à wʋʋ go’ ka tóló gi le? ⁸ Wó wún páipái’ pe’, ke é ka zʋʋ síyèa láà, àle ke àa gó Aatana’ é ka leeyèa dàà e pe gi-wùn-a láà àle pé. ⁹ Wò pian kààn àle gi ziàn wo: mɛ̂ɛ- sɛ́kɛ pɩ́ɩ́nɛ́ dàà’ búlù kɔɔn kpáa bhà laá, à tó ké fɔu. Sée pian láà é maiá lee’ gi, àle lɛ́ɛ. ¹⁰ Kɛ́ àle tó gi, n kpɔ́yè ké Gwilinɛ Kpáa lé ka-wùn gi ma: ko ni kanù ko zʋʋ pé-wùn àa góii ké pé. Sée mɛ̂ɛ’ é Aatana-wùn waaii zùkùlù bhà ka gɔ̀n láà, yéè tó mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ gá, Aatana ké wún kpɔ́à à-mɛ̀ɛ̀ tà. ¹¹ Kɛ́ n laànɛ́bò, Klisi’ ga’ wo’ yílí bhà, ke an à-wùn-nàà kpɔ ziàn láà, bhaamɛ̀ɛ̀bò- wo lààwùn yè nle n pé àle-wùn gi le. Sée é woo nù tóà ke an tuàn lò gbùé-wùn’ à-nàà kpɔ́à laá, ke mɛngge àa woo n wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woii à-wùn gi, ɛ́ɛ́n ke àa woo tóii zí mɛngge siènɛ̀-wùn-a àlei koo. ¹² Le mɛɛ kɛɛ tò le mɛ̂ɛ’ wó ka wɛ̂ɛ góii lò gbùé-wùn gi kwɛi láà, àngle wàa ló sée vɛ̂ɛ tà le? ¹³ Kɛ́ n laànɛ́bò, kale laá, Aatana’ ka lèè ke ká nù gó’ wo nuanɛ̀ gi, ke ká daa ka leng kɔ̀ɔ̀bhà le. Sée káé gò’ nuanɛ̀ gi, ke káé daa ka leng kɔ̀ɔ̀bhà kwɛi laá, àle òo tóà ka leng zòàwùn kɛɛ zigbààn à tà-wùn-a, ke ká wúnyóo kɛ̂ɛ. Wánglafila, ka lɔ̀ɔ̀- ka ké kɛ̂ɛ, ke ká kɔɔ yaa ka ké bhà, ke ká ka ké tàkún. ¹⁴ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: Aatana-à tɔ́ng do’ è wɩɩ ye: ko bhá bhààmɛ̀ɛ̀ lɔ̀ɔ̀- ko kɛ̂ɛ ye ko lekini lɔ̀ɔ̀- ko leng kɛɛ kɔi à nɛ̀ láà, ko àle kùn’ laá, ke kwéé àbhà tɔ́ng paánbò tó páipái kún’ wo lɛ́ɛ. ¹⁵ Kɛ́ ká ka leng kún sɛ̀a. Atoosiwo ka yàà’ ka ké sàn-a, ke ká ka ké kún ye wiibò nɛ̀ laá, ká ka ké gisieà. ¹⁶ An à pè ka nɛ̀ àle gi ma: ká táásí Aatana-à Waa Zaazaa gɛnviin bhà le. È tò’ kwɛi, ke ka leng pe zòàwùn kɛɛ-zòwɛ́ɛ́-wúnbò’ à kɛɛ-lèè guo láà, ke káá àle kɛɛii àlei. ¹⁷ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: leng zòàwùn kɛɛ-zòwɛ́ɛ́’ è to mɛ̂ɛ gwílé láà, à pe zòàwùn’ to Waa Zaazaa’ é ka gi láà à pe lààwùn-a le. A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, Waa Zaazaa lekini pe zòàwùn’ zí leng zòàwùn kɛɛ-zòwɛ́ɛ́’ è to mɛ̂ɛ gwílé láà à pe lààwùn-a le. Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, pɔɔn piilɛ’ wó ka gi láà, àng tó ké dɔyèa wo ké gɔ̀n gwili-yàn gi. Pɔɔn- à kɛɛ ke káá mɔɔ ka leng pe sɛ̀ɛ̀nɛ̀-wùn kɛɛá, àle lɛ́ɛ. ¹⁸ Kɛ́ ka táásì’ Waa Zaazaa- zaa’ gie ka nɛ̀ láà àle tà laá, ke káá tɔ́ng gɔ̀n kún gi àlei koo. ¹⁹ Sée leng zòàwùn kɛɛ-zòwɛ́ɛ́’ é mɛ̂ɛ gwílé láà, mɛ̂ɛ- à bhɔ-gbòlò’ dɔn, àle zùàkɛɛyèbò, ni yáindɔyèbò, ni wún bhúlúbhùlù kɛɛyèbò, ²⁰ ni yo gbayèbò, ni zʋ́ʋ́nɛ̀ kɛɛyèbòa le. Á kemò’ zí bhaamɛ̀ɛ̀ sàn wo ké kɛɛyèbò, ni línaa waayèbò, ni bhámò bhàwùn sieyèbò, ni zowɛ́ɛ́ waláyèbò, ni yóonɛ̀ kààn ké bhà-yèbò, ni ké gbègóyèbò, ninà bhaamɛ̀ɛ̀ pèè à gi-yèbòa le. ²¹ Ale ke’ zízí mɛ̂ɛ zowɛ́ɛ́ dɔ̀ mɛ̂ɛ bhámòà pɔɔn bhà-yèbò, ni wɩ̂ɩ mɛ̂ɛ zɛyèbò, ni gwílé gbɛ́ɛ́nɛ̀ kɛɛyèbòa le. È gò’ àle gi, wún yemò’ zí ye à yemò láà à nɛ̀, e bɛ́ɛ́á. Sée má woo à pe fɔ́ɔ́lé wo, le án zí à tóii liélé, le án kɔɛ́ɛ́ gie dɛ́ɛ ke woii ka nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi à-wùn gi ma: wún suubò láà àle kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò kekekèke àa dɔ̀lèè yeii Aatana-à gwilinɛnɛ̀ bhà le. ²² Kɛ́ sée Waa Zaazaa- mɛ̂ɛ ye’ à zowɛ́ɛ́ seela, à tɔnɔ’ è to à-mɛ̀ɛ̀ bhà, àle ye: Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò lɔ̀ɔ̀ ké à-mɛ̀ɛ̀ kɛɛ, le à-mɛ̀ɛ̀ zowɛ́ɛ́ nii- daa, le è kpaa à gwílé tɔ̀kpɛ́tɔ̀kpɛ́lé le. È gò’ bhi zí, à-mɛ̀ɛ̀ zowɛ́ɛ́ ké to máimàia, le à kóló- sɛɛ e bhá-bhààmɛ̀ɛ̀bò bhà, le è wúnsɛ̀ kɛɛ àng nɛ̀ le. A-mɛ̀ɛ̀ àa gó e wʋʋ tà. À wʋʋ ké to nɛ́ɛ́nɛ̀ɛ̀a bhaamɛ̀ɛ̀ tó nɛ̀, le à kɔɔ- mɔɔ e lekini zowɛ́ɛ́ bhà le. ²³ Sée mɛ̂ɛ’ è táá-kɔ̀ɔ̀ sɛ̀sɛ̀ suu láà àle si, Aatana-à tɔ́ng àa àle-mɛ̀ɛ̀ kún. ²⁴ Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: Yesu Klisi’ ga’ wo’ yílí bhà mɛ̂ɛ’ kó yaayèa àbhà yaa gi ko-wùn gi láà, àle to’ konó ko gà yílí bhà-kɔ̀ɔ̀a le. Sée ko leng zòàwùn kɛɛ-zòwɛ́ɛ́’ è ko leng sɛ̀ɛ̀nɛ̀-wùn kɛɛ-pài wala ko gi ziàn, ke è naa wúnyóo kɛɛyè lé láà, kó ga’ wo’ Yesu pé láà, kó gà- nà àle tóá do le. ²⁶ Mɛngge òo e leng tɔ́ kún-à bhiábhiá gi-wùnbò tà. Koo zí ko ké wʋʋɛ́ɛ́ bhɔ-lèè guoà. Sée koo ko bhámò sàn kɛɛà àngbhà pɔɔn pé.

¹ N laànɛ́bò, kale-mii’ ká táásí-ii Waa Zaazaa gɛnviin bhà láà, è tò’ ke ká mɛngge ye wúnyóo kɛɛ lià, ká ka zowɛ́ɛ́ zuɛ, ke ká liè dɔ à-mɛ̀ɛ̀ tà wʋʋ nɛ́ɛ́nɛ̀ɛ̀a. Kɛ́ mɛ̂ɛ’ i liè dɔà i bhámò tà kwɛi láà, í i leng kún sɛ̀a, ke i lekini óó nù daa wúnyóo gɔ̀n sóólé. ² È gò’ àle gi, wún páipái’ è tóà ka bhà láà, ká ka ké tàkún à tó bhà. Ka à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, ke ka Klisi-à tɔ́ng kún’ woii lɛ́ɛ. ³ Kɛ́ è tóà mɛ̂ɛ’ à gi ye: ele yé tó tiàànle, sée ke àa ni pɔnggeá laá, ke à-mɛ̀ɛ̀- e lekini yíní’ góii lɛ́ɛ. ⁴ A-wùn gi, mɛnó ká ka lekini pe kɛɛ-wùn gaa ka leng zowɛ́ɛ́ pé. Mɛ̂ɛ’ i à kɛɛà kwɛi, i-mɛ̀ɛ̀ i vele- tóà dɔ́ɔ́n-á i leng pe kɛɛ-wùnbò láà àle tà le. Kɛ́ miá i pe kɛɛ-wùn gɔɔn nà i bhámò pe-leá, ke í i lekini fìlayányè wo àng bhà. ⁵ Atoosiwo mɛnó- dɔà Aatana zué nàa wo lekini pe sɔng’ gá le. ⁶ È gò’ bhi, wó mɛ̂ɛ’ i dɔɔii Aatana wʋʋá, à-lèè ké à bhà ke i-mɛ̀ɛ̀ í i dɔɔ-mɛ̀ɛ̀ gba i ye-pɔ̀ɔ̀n tó gi. ⁷ Kao ka lekini yínígóà. Mɛngge àa yoo wo Aatana bhà. Atoosiwo mɛ̂ɛ- yílí’ ta láà, mɛ̂ɛ- àle wɛ́ɛ́ go le. ⁸ Bhaamɛ̀ɛ̀bò ko kɛɛ-wùn ké ye yílí tayè nɛ̀. Mɛ̂ɛ’ i i lekini pe zòàwùn kɛɛà laá, i tɔnɔ’ yeà, àle tóà i lekinià tòsɛ́ɛ́là gisieyèa le. Atoosiwo leng zòàwùn kɛɛ-zòwɛ́ɛ́’ é mɛ̂ɛ gwílé láà, e ye sɛ́ɛ́ yóo’ àa ta-pɔ̀ɔ̀n sɛɛ à nɛ̀. Kɛ́ mɛ̂ɛ’ i Waa Zaazaa-le pe zòàwùn kɛɛ laá, i àle pe tɔnɔ’ yeà láà, àle tóà Waa Zaazaa- sii’ àa yɛn à daa mɛ̂ɛ gi láà à gá le. ⁹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ko yáin òo gaà wúnsɛ̀ kɛɛyèa gbonggbongle. Atoosiwo è sɛɛà Aatana nɛ̀ bha’ bhà, ko wúnsɛ̀’ kɛɛ ziàn láà, kó à tɔnɔ yeà ye yílí ta-mɛ̀ɛ̀- à wɛ́ɛ́ go kɔi láà à nɛ̀. Sée ko wúnsɛ̀ kɛɛyè tɔnɔ láà à yeà kwɛi, ke kwáá ko kɔɔ síyè’ gá à bhà le. ¹⁰ A-wùn gi, wúnsɛ̀ kɛɛ bha’ ko gɔ̀n téei láà, kó à kɛ̂ɛ’ wo mɛnó nɛ̀ le. Kɛ́ mɛ̂ɛ yemò’ wó ko laànɛ́bòa kpɔ̀ Yesu lé-zàà tà láà, kó wúnsɛ̀ kɛ̂ɛ àngle nɛ̀ kpáèa le. ¹¹ È gò’ àle gi, ká bɛɛn kpákpaabò’ gaaii é, n lekinilèkini kɔɔ gbóló’ àleá le. ¹² Kɛ́ mɛ̂ɛ’ wó gbaan-ii ka bhà vɛɛɛnle lò gbùé-wùn-a láà, àngle ké à pé ke wò wo lekini sɛɛ’ wo kwɛi bhaamɛ̀ɛ̀bò yáin le. Wò dɔà kɔɔ’ gi, ke mɛngge òo àng wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo Klisi’ ga’ wo’ yílí bhà ke è tó ko bhà-sààa láà à-nàà kpɔ́-wùn gi, wò àle lengdo-lèè guoii le. ¹³ Mɛ̂ɛ’ wó gò gbùé-mɛ̀ɛ̀a kwɛi láà, àng lekini-le wàa Aatana-à tɔ́ng kún. Sée wo à pé ke kale ká ló gbùé, ke àngle wò nù wo leng bhɔ́i dɔ sɛ́ɛ́kɔɔn-á wò kɛ́ɛ’ kpɔ́à ka bhà láà àle-wùn tà le. ¹⁴ Kɛ́ é nle n peá, máá à pé ke án n leng butolo wúngge bhɛ́i ke gi, ke àa koà Gwilinɛ Yesu Klisi’ ga’ wo’ ko nɛ̀ yílí bhà láà àle-wùn-a. Ale- dɔ n bhà dɔ́ɔ́n-á vóòle. Sée Klisi’ ga’ wo’ yílí bhà láà, e lúyáán tà-pɔ̀ɔ̀n tó to n gi ye lángga-pɔ̀ɔ̀n nɛ̀, le n lekini an zí to lúyáán tà-mɛ̀ɛ̀bò gi ye wò lángga-mɛ̀ɛ̀bò’ àng zɛ yílí bhà ziàn láà àng ke nɛ̀ le. ¹⁵ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, lò gbùé-yè ni tò soiá-yè ke-wùn àa kpókpóá koo. Aatana- bhaamɛ̀ɛ̀ gálá’ wo ke è à to ebhà daa-pɔ̀ɔ̀n dɛ́ɛá láà, àle-wùn’ kpókpóá le. ¹⁶ A-wùn gi, mɛ̂ɛ páipái ye’ ka táásíà Aatana-à zaa dɛ́ɛ é à tà láà, Aatana- ka gaa wɛ̀i bhà, ke è loo daa ka tà, ka ni Aatana-à Izalae yemò’ wó wɩ́ɩ́yèa à-wùn bhà àng gá. ¹⁷ Bhɛ kpɔ̂ɔ’ é n kwîi bhà é, àle Yesu-à kɛ́ɛ’ é kpɔ́yèa n bhà láà à gá le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, è si tenglé bhà, mɛngge òo zuénàa yaaà n bhà koo. ¹⁸ N laànɛ́bò, koà Gwilinɛ Yesu Klisi- gɛ̀ilɛ tó ka bhà kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi. À sɛ̀’ kwɛi láà, Áa è à kɛ̂ɛ. Àmiina.