KƆLƆSI

¹ Nle Pɔli’ Aatana’ n yaayèa ke án tó Yesu Klisi-à táá-mɛ̀ɛ̀a, ko ni Timotee’ é ko ni kanù ko laànɛ́á Yesu-à zaa tà láà, kole kó sɛ́ikwɛ́ é à bɛɛnzɛii le. ² Kɔlɔsi-mɛ̀ɛ̀ yemò’ ká ko laànɛ́á Klisi-wùn gi, ke ká yaayèa àbhà yaa gi, ke ká zí kóló kúnyèa àbhà zaa tà láà, ko à bɔ̀ kale ka nɛ̀ le. Kó wɩɩ ko: ko nɛ Aatana- dɔ gbáágbààa ke è gɛ̀ilɛ tó ka bhà, ke è zí ka zowɛ́ɛ́ niidaa. ³ Kó bhàiwoà ziàn ka-wùn gi laá, Aatana’ é koà Gwilinɛ Yesu Klisi nɛá láà, kó à wánglego lɛ́ile. ⁴ Atoosiwo kó à mayèa wo: ka kpɔ́yè ké Yesu Klisi lé kelekelele, le ka bhámò’ wó Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀a ye ka nɛ̀ láà, àng tó páipái lɔ̀ɔ̀- ka kɛɛ lekinilèkini wo zí le. ⁵ È gò’ bhi, nâa sɛ̀’ è go Aatana pé, ke è mai-wùn tàpolo mɛ̂ɛ nɛ̀, wó à kpɔ́ fɔ́ɔ́lé wo’ ka nɛ̀ tée’ gi, wo zí à pe’ ka nɛ̀ wo: Aatana ké leekpɔ̀ɔ̀tili-sànma yaayèa ka gɔ̀n lɔngwɛ́ɛ́ gi. Ka ka yáán tóii àle gɔ̀n, le ká kpɔ́yèa Yesu-wùn lé kelekelele, le ka bhámò’ à pe gi-mɛ̀ɛ̀bòa, àng lɔ̀ɔ̀- ka kɛɛ kwɛi le. ⁶ Nâa sɛ̀ láà, wo lóii à kpɔ́á lúyáán tà lɛnólɛ̀nó gi, le à-wùn’ maanáii, le é tɔnɔ sɛ̀ kɛɛii le. A-wùn gi, à bhɛɛ’ bo’ zin-á ka lekini ka bhà, ke wò à kpɔ́ ka nɛ̀, le é tɔnɔ kɛɛ zigo’ ka finibhà yáángɛɛn do láà à gá, le é lóii nàa liélé kwɛi flúúlé, le tenglé’ bhɔ’ le. Pafalasi’ à-wùn’ ko gɔ̀n kpókpóá, ke ko nà à gá ko Aatana-à bháála kɛɛ kiá láà, àle ka dɔɔ’ Klisi-wùn láà à gá le. Aatana’ gɛ̀ilɛ’ tóyèa bhaamɛ̀ɛ̀bò ko bhà láà, ka à-wùn mayèa àle tà, le é maiá kɔɔ’ gi, ká à gimayèa à-kɔ̀ɔ̀ bhà kpákpálé le. Sée Pafalasi láà, Aatana-à bháála kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ tiàànle’ à gá le. Kwéè woo bháála do’ kɛɛ ka kpe gi, è àle kɛɛii lɛ́ɛ. ⁸ Waa Zaazaa’ Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò lɔ̀ɔ̀ daayèa ka gwílé gbanggbaale kɔɔ’ gi, Pafalasi do láà àle zí à gɛingo’ ko nɛ̀ le. ⁹ Ale kɛɛ le kó bo’ àle maá kwɛi yáángɛɛn láà à gá lii, ko yáin àa ga ka lébhàiwò Aatana zì-wùn-a le. Kó bhàiwo kwɛi, ke Waa Zaazaa- nù mai daa ka bhà kɔɔ tó páipái gi, ke è ka gba wúndɔnnɛ̀a, ke ká nù Aatana zòàwùn gima’ wo kpákpálé le. ¹⁰ É tò’ kwɛi, ka táá-kɔ̀ɔ̀ ké bhɛɛ yaaà Gwilinɛ Kpáa bhà, le è sɛɛ à nɛ̀ kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi le. È gò’ bhi, ká wúnsɛ̀ suu tó páipái kɛɛà, le à tɔnɔ-to kpáaá, le kaà Aatana dɔnyè- lo liélé le. ¹¹ È gò’ bhi zí, kó bhàiwo Aatana zì kwɛi, ke mɛ̂ɛnɛ̀ kɛɛ-bhàà’ é à gi láà, è à daa ka lekini ka gi gbanggbaale, ke ká nù mɔɔ wúnnó páipái kún-á ka bhà zowɛ́ɛ́ máimàinɛ̀ bhà. ¹² È gò’ àle gi, ko nɛ Aatana’ leekpɔ̀ɔ̀tili-sànma’ à yaayèa e pe gi-mɛ̀ɛ̀bò gɔ̀n láà, è zí ka leng ka tóyèa àle sɔlɔ-mɛ̀ɛ̀a le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ká ka wɛí póló lekinilèkini wo, ke ká à wánglegó sóósíá. Atoosiwo koà leekpɔ̀ɔ̀tili-sànma’ é kwɛi láà, Aatana- à yaayèa ko gɔ̀n lɛipúú lià e maabhà’ wo le. ¹³ Ale do láà àle zí ko vólódɔ’ lɛitíi-lèè bháa’ é kpókpóá láà à gɔ̀n, le é ko yaa’ à gbe’ à lɔ̀ɔ̀- à kɛɛ miniminiyèa láà à loo gi le. ¹⁴ Aatana’ ko tàbooyè’ gá, ke é zí ko bhàwùn tóyèa kwɛi láà, gɛ̀ilɛ àa à gbe láà àle bhà le. Ka Aatana wánglegóà wún’ gi, àle lɛ́ɛ. ¹⁵ Aatana lekini-le, mɛngge àa à ye, kɛ́ ko à dɔ̀n à gbe’ é à bhɔ̀ɔ̀bhàa láà àle pé le. Ale Aatana-à mɔɔfɔ́ɔ́á, le é kpáaá Aatana daa-pɔ̀ɔ̀n tó páipái bhà le. ¹⁶ Atoosiwo Aatana’ pɔɔn páipái’ daayèa, é à tó dàà àle kɔ̀ɔ̀tà le. Pɔɔn yemò’ sɛ́ɛ́ tà sáalé oo, ni à yemò’ wó lɔngwɛ́ɛ́ gi tɛ́nglà oo, à yemò’ mɛ̂ɛ yánwɛ́ɛ́- à ye oo, ni à yemò’ mɛngge àa à ye oo, Aatana’ à tó páipái dàà àle do láà àle kɔ̀ɔ̀tà fɔ́ɔ́lé lii le. È gò’ àle gi, pɔɔnbò’ wó yaayèa gwilinɛnɛ̀-gbòlò tà lɔngwɛ́ɛ́ gi, ni giè mɛ̂ɛ gɔ̀n-pɔ̀ɔ̀nbò ni mɛ̂ɛ wunlé-pɔ̀ɔ̀nbò ni bháa-pɔ̀ɔ̀nbò’ wó bhi láà, é zí à tó páipái dàà kwɛi Klisi do láà àle kɔ̀ɔ̀tà lii, le é zí pɔnópɔ̀nó yaa’ àbhà yaa gi le. ¹⁷ Kɛ́ sée Klisi láà, e bhe fɔ́ɔ́lé, ke Aatana òo pɔnggepɔ̀ngge daa bhe, le à kɔɔ’ Aatana’ pɔɔn páipái’ daayèa à tó bhà le. ¹⁸ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, Klisi’ legilizi wunbílíá, le legilizi-le’ ye à dèbílí nɛ̀ le. Ale-mii’ é wúnnó zigò à tà-mɛ̀ɛ̀a láà, àle fɔ́ɔ́lé’ zana’, le é tóyèa gò gɔɔ̀le-mɛ̀ɛ̀ tó páipáià mɔɔfɔ́ɔ́á le. Sée é àle kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke è nù yaa’ wo pɔnópɔ̀nó wunlé le. ¹⁹ Atoosiwo Aatana- ebhà Aatana-nɛ̀ tó páipái banyèa ké tà Klisi’ gi le. Sée Aatana zòàwùn’ nuu à gá, le é à kɛɛ’ kwɛi le. ²⁰ È gò’ àle gi, e sɛɛ’ wo’ zí Aatana nɛ̀, le sièkénɛ̀’ nuu àle ni lúyáán tó páipái finibhà láà, é à yɛn’, le é sɛ̀ɛ̀kénɛ̀ daa’ wo ni pɔɔn páipái’ wó sɛ́ɛ́ tà zé ni à yemò’ wó lɔngwɛ́ɛ́ gi tɛ́nglà wo finibhà le. Sée wó Klisi yuɛn’ kpɔ’ à zɛ̀ yílí bhà-yèa láà, àle to’ Aatana ni pɔnópɔ̀nó finibhà-yì kpàà à tà-pɔ̀ɔ̀n-a le. ²¹ É nuu fɔ́ɔ́lé, ka lekini ká nuu káányèa Aatana bhà dɔ́ɔ́n-á, le à sàn’ nuu ka kɛɛà ka zʋʋ pé-wùn ni ka kɛɛ-wùn tó tò yóoá-wùn gi le. ²² Kɛ́ tenglé-yààn é à gi, à gbe Klisi’ é nuu bhaamɛ̀ɛ̀a, ke à bu’ nuu à bhà ye ko pe nɛ̀, é ga’ wo’ láà, àle nu’ tói bhaamɛ̀ɛ̀bò ka ni Aatana-nù ka kɔɔ wì kéi-kɔ̀ɔ̀a le. Sée Klisi’ àle kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke è nù ka kɔ́nɔ́’ wo e nɛ Aatana nɛ̀, ke bɔ́n tó’ gó ka bhà fɩ́fɩ́lé, ke ka bhà’ tó púú záázààa à zué, ke pe àa tuàn ka bhà kɔɔkekɔ̀ɔ̀ke gi koo le. ²³ Kɛ́ à-lèè ké à bhà ke ká dɔ gbaiinle kpɔ̀ Yesu lé-yè gi, ke ka gɛɛn- tó zí gbaanyèa ka wala dinngle. È gò’ bhi, leekpɔ̀ɔ̀tili-sànma’ ká à-wùn ma’ nâa sɛ̀ kpɔ̀ ka nɛ̀ téei, ke ká zí ka yáán tóii à gɔ̀n láà, ká à kɛ̂ɛ sɛ̀a ke ka zʋʋ òo nù gó àle-wùn-a le. Sée nâa sɛ̀ do’ wó à kpɔ’ ka nɛ̀, ke wó zí à kpɔ’ daa-pɔ̀ɔ̀n páipái’ wó lúyáán tà àng tó nɛ̀ láà, Aatana- nle Pɔli nle n yaayèa à kɩ́ɩ́la dɔ-mɛ̀ɛ̀a le. ²⁴ Án nâa sɛ̀ láà à kpɔ́-mɛ̀ɛ̀a kwɛi, le n wɛ̀ilèè’ góii ka-wùn gi dɔkɔ̀ɔ̀ é à gi le. Kɛ́ án n liágo à-wùn gi. Atoosiwo n wɛ̀ilèè- gò’, ke è yúá n kwîi bhà laá, è kɛ̀ɛ̀ n gá kwɛi legilizi’ é Klisi dèbílíá láà àle-wùn gi le. È tò’ kwɛi, ke Klisi’ wɛ̀ilèè’ à ye’ sɛ́ɛ́ tà zé fɔ́ɔ́lé láà, an àle lépaii legilizi-wùn gi le. ²⁵ Aatana lekini’ n yaayèa, le án tóyèa legilizi légièwo-mɛ̀ɛ̀a kwɛi, ke án nù Aatana wʋʋ tó páipái tàpóló’ wo bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀, ke à-lɛ̀nggelɛ̀ngge òo nù tó bànàkpɔ́ gi le. É bháála’ dɔyèa n kɔ̀ɔ̀lé, ke án à kɛ̂ɛ ka nɛ̀, àle lɛ́ɛ. ²⁶ Atoosiwo é si’ à zigó gi liilììlii ke è zin nàa tenglé bhà, wún’ nuu Aatana zʋʋ pé ke òo woo à tàpóló fɔ́ɔ́lé-mɛ̀ɛ̀ kekekèke nɛ̀ bhe láà, è àle tàpólóyèa dɔ̀yáa gá e pe gi-mɛ̀ɛ̀bò ko nɛ̀ le. ²⁷ E nuu lefienɛ́ wo Aatana zòàwùn-a ye: wún’ é nuu e zʋʋ pé kwɛi, é wúnsɛ̀ ni wún tiàànleá kɔɔ’ gi, ke à nààlé àa bhe láà, é à tó tàpólóà mɛ̂ɛ’ káá Zuifu-a ke káá nuu e dɔn-à fɔ́ɔ́lé kanó ka nɛ̀. Wúnsɛ̀’ ka zʋʋ àa nuu à kɛ̀ɛ̀ ka nɛ̀-wùn-a, ke Aatana’ à tàpólóyèa ka nɛ̀ dɔ̀yáa gá kwɛi láà, àle Klisi yàà ka gi-wùn-a le. Ka à gànnù àle bhà ka: ká mɛ̂ɛnɛ̀ kɛɛà Aatana pé leekpɔ̀ɔ̀tili gi maiá le. ²⁸ Pɔɔn- à kɛɛ ke ko Klisi-wùn-nàà sɛ̀ kpɔ mɛnómɛ̀nó nɛ̀, ke ko liè dɔ ziàn àng tà dolodolo, ke ko zí àng dɔɔ Aatana-wùn-a wúndɔnnɛ̀ bhà kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi láà, àle lɛ́ɛ. Ko zaa gò mɛnómɛ̀nóá kwɛi’ wo, ke wó kɔi dolodolo láà, kó nù waa nà àng tóá Aatana zué, ke wa sɔ́n Klisi gwílé Aatana zòàwùn kɛɛyèa le. ²⁹ Ale kɛɛ le án gii gi-gìì sí-ii, le án zí Aatana-à gwili gɔn-ii n níiá le. Sée Klisi lekini’ à pe bháa’ è gie pɔnópɔ̀nó gɔ̀n láà à daayèa n gi, le è bháála kɛɛ n kɔ̀ɔ̀tà kpókpóá kwɛi le.

¹ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: gwili’ é n bhà ka-wùn gi láà, e kpókpóá. Kɛ́ án à pé ke à gàn- tó ka yàan ka: gwili láà, an à gɔ̀n bhàiwò Aatana zì-yè’ gá, ka ni Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ wó Eaodisee, ni à pe gi-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́i ye’ wòo yáánpá n bhà do bhe láà kale tó páipái ka-wùn gi le. ² Án gwili gɔn bhàiwoyèa kwɛi, ke kanó ka zʋʋ- nù gbaan’ wo kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi, è gò’ bhi ke ka lɔ̀ɔ̀-nù ka ké kɛɛ’ wo, ke ka kɔɔ- tó ka ké kwenglé le. È gò’ zí àle gi, án bhàiwo kwɛi ke ka yánlé- nù póló’ wo kpanggaale, ke síka- gó ka gi kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi, é kɛ̂ɛ kwɛi ke Aatana-wùn’ é Klisi-wùn-a, ke à gi’ tíiá bhaamɛ̀ɛ̀bò gi láà, ká nù àle gima kpákpálé le. ³ Atoosiwo gwílíkaan kpáa ni wúndɔnyè’ à mɔ̀ɔ̀kiá àa bhe, à tó páipái- Klisi láà àle zía le. ⁴ An àle pe’ wo kwɛi láà, an a pè ke mɛngge òo nù ka wunbílí gisie’ wo mɛ̂ɛ yínígó-wʋ̀ʋ̀bò pè ka nɛ̀-yèa le. ⁵ Sée àa ni n lekini yánwɛ́ɛ́-le òo tó ka pé bhi laá, n zowɛ́ɛ́-le ké bhi. A-wùn gi, án à gànnuyèa ma: ká táási Aatana-à zaa tà tɩnggbɩɩle, le ka gɛɛn’ gbaanyèa dinngle kpɔ̀ Klisi lé-yè gi le. Án à gànnuyè’ gá kwɛi láà, à yɔ́ɔ́n ké n zúlúyèa lekinilèkiniwo. ⁶ Ká wɩ́ɩ́yè’ gá Yesu Klisi tò kaà gwilinɛá-wùn bhà kwɛi láà, ká àle gi-tààsí do le. ⁷ Ka sɩ́ɩ- tó gieyèa Klisi-wùn gi, ke ka zi- tó gbaanyèa àle gi le. Wó ka dɔɔ’ wúnbò’ gá láà, ká à tó kún kpókpóá, ke ka gɛɛn- nù sɛ́ɛ́ kún kpɔ̀ Klisi lé-yè gi. È gò’ àle gi, ká Aatana wánglegó lɛ́ile, ke ká à kiàbhà yaa à tà. ⁸ Ká ka leng kún sɛ̀a ke mɛngge òo ka kún wii gi bhaamɛ̀ɛ̀bòà wún zìnkélé kɛɛ-kɔ̀ɔ̀bò’ à zigbààngi àa bhe, ke wò mɛ̂ɛ yínígo ziàn à bhà láà à gá. Atoosiwo mɛ̂ɛ suubò láà, wò wúnbò’ pe ziàn, à tó zi- gbààn lúyáán tà-wùn bhɛ́ibò’ gi le. Sée bhaamɛ̀ɛ̀bòà kéelé-wùn lesósó’ àleá le. À ke zi àa tó gbaanyèa Klisi-wùn-le gi. ⁹ Kɛ́ sée Aatana lekini gigáláyè’ Klisi-a, le bhaamɛ̀ɛ̀nɛ̀-kwìì’ é à bhà láà, àbhà Aatana-nɛ̀ tó páipái’ à gi le. ¹⁰ È tò’ kwɛi, kaà wúnnó páipái- àle gɔ̀n le. È gò’ bhi, yínaa-gwìlìnɛbò ni giè mɛ̂ɛ gɔ̀n-pɔ̀ɔ̀nbò’ wó bhe, Klisi do láà àle zí gieyèa àng tó páipái gɔ̀n le. ¹¹ È gò’ àle gi, ka dàà Klisi pe gi-yè láà, àle to’ ka pe lò gbùé-yèa le. Atoosiwo Zuifu-bò ké ziàn bà waa wo kɔɔá, ke è nù tó àng dàà Aatana pe gi-kɔ̀ɔ̀a. Kɛ́ ka pe dàà Klisi pe gi-yè àa mɛngge kɔɔ gbólóá àle-kɔ̀i. Wánglafila, zowɛ́ɛ́ yóo’ é nuu wún wàà kéi-bhàà daaà ka dɔ̀ɔ̀bhàbò gi láà, àle gò ka gwílé-yè’ to’ ka pe lò gbùé-yè láà à gá Klisi yànmai gi le. ¹² Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: wó ka dàà Klisi pe gi-zùlù’ wo’ ka sɔ̀ɔ̀ yí wɛ́ɛ́-yèa láà, àle to’ ye ka pe biiyè nɛ̀ Klisi-kɔ̀i le. É go’ bhi, le ká zí daa’ Klisi gwílé, le ká zana’ kià nà à gá le. Sée bháa’ Aatana’ à daa’ Klisi gi ke é zana’ láà, ka kpɔ́yè’ tò- àle lé, le é to’ ka nà àng gá-nù ka zànà kiá-kɔ̀ɔ̀a kwɛi le. ¹³ É nuu fɔ́ɔ́lé, káá nuu Aatana dɔn-à, káá nuu’ wo’ gò gbùé-mɛ̀ɛ̀a ye Zuifu-bò nɛ̀ láà à-wùn gi, le ka kɛɛ-wùn tó’ zí nuu yóoá le. A-wùn gi, ká nuu Aatana gɔ̀n ye mɛ̂ɛ’ wa ga àng nɛ̀. Kɛ́ Aatana’ Klisi zana’ wo’ dɔ̀yáa gá láà, àle to’ zí ka lekini ka zana-kɔ̀ɔ̀a, le ká to’ bhaamɛ̀ɛ̀ yáányèa à pé le. Atoosiwo Aatana- gɛ̀ilɛ’ tóyèa, le é ko nà kanù konó ko bhàwùn tóyèa ko kɛɛ-wùn yóyoobò láà à tó-wùn gi le. ¹⁴ Ko zɛ̀ lɩ́ɩ́á-wʋ̀ʋ̀’ é nuu bɛɛnzɛyèa sɛ́ikwɛ́ gi, ke Aatana-à tɔ́ng yéè woo ko kún à-wùn gi láà, à leng’ àle tó go’ à bhà, le é to’ ko bhàwùn tó-kɔ̀ɔ̀ láà à gá le. Wó Klisi zɛ’ wo’ yílí bhà pɔ́ngti gbààn à kɔɔ ni à gɛɛnbò tà-yèa láà, àle to’ Aatana-à lɩ́ɩ́’ é nuu sɛ́ikwɛ́ gi ke yéè woo ko zɛ láà, à yɛ̀ɛ̀ sɔ́ɔ́n bhà-kɔ̀ɔ̀a le. ¹⁵ Aatana’ wɩ́ɩ́’ wo’ à bhà ke Klisi- ga yílí bhà kwɛi láà, àle to’ à kɔɔ giè yínaa kpókpóbò ni giè mɛ̂ɛ gɔ̀n-pɔ̀ɔ̀nbò tó páipái gɔ̀n-kɔ̀ɔ̀a le. É gɛɛn giè- àng tó vele gi kwɛi’ wo, le é àng kɔ́lɔ̀ go’ lúyáán tó páipái yàànlé Klisi gà yílí bhà-yè do láà à gá le. ¹⁶ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, à-lèè àa à bhà ke mɛngge- ka-wùn yóo pe ka pɔɔnbò’ bhɛlɛ ni ka pɔɔnbò’ mi àle ke-wùn gi. È gò’ bhi, záyi daa bhabò oo, mɛ̂ɛ dɛɛ légóyèbò oo, Zuifu-bòà gòlòbhà lóóbò oo, mɛngge òo àle ke-gbàn yaaà ka bhà koo. ¹⁷ Atoosiwo gban kúnyèbò láà, àle tó’ nùù ye pɔɔn nai’ nɛ̀ le. Sée wó nuu pɔɔn lekini ye’ à naiá láà, àle Klisi-a le. ¹⁸ Kɛ́ mɛnggoò’ bhi, wo gbaan ziàn à gi wo: wole wo wo wunlé’ kpááii gban kúnyèbò láà àleá kwɛi Aatana nɛ̀ le. È gò’ bhi le wò àbhà kɩ́ɩ́labò lɔ̀ɔ̀kɛɛ, le àng yáin- daa wúnbò’ gá láà, wò à lesósó gɛingo ziàn le. Kao ka kɔɔ góà ka lekini zì, ke à kɛ̀ɛ̀ kwɛi-mɛ̀ɛ̀bò láà wò ka gó kulu lé. Atoosiwo mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è à kɛɛ kwɛi, ke kpunglà zé-zòwɛ́ɛ́’ tuàn à gwílé le. Ale kɛɛ le à-mɛ̀ɛ̀- e lekini butolo kwɛi, ¹⁹ le àa naa Klisi’ é legilizi wunbílíá láà àle bhà le. Sée legilizi’ é Klisi dèbílíá láà, è tòlò nà e wunbílí láà àleá e lé ye nɛ́- tolo nà e wunbílíá kɔɔ’ gi à nɛ̀ le. Atoosiwo nɛ́ fàsa ni à fɩ́ɩ́bò láà àngle wó à dɔ̀ɔ̀bhàbò soo kélé, le wò ké kun gelengle, le wò zí à dèbílí tó tàkun, le à-lɛ̀nó- tolo kiá le. Bhaamɛ̀ɛ̀ dèbílí- tolo kɔɔ do’ gi láà, legilizi leng- zí lò daaá à lé kwɛi’ wo Aatana bháa bhà le. ²⁰ Kɛ́ án wɩɩ ma: bhaamɛ̀ɛ̀bò’ wúlunɛ́bò’ yaayèa lúyáán é à tà láà, Klisi’ ga’ wo’ ka-wùn gi láà, àle tóyèa ka leng ka pe gà à tó gɔ̀n-kɔ̀ɔ̀a le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛɛ kɛɛ le ká tuàn táásíà lúyáán tà-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́ibò-kɔ̀i le? ²¹ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: wo tɔ́ngbò dɔ ka nɛ̀ ziàn wo: kao kaó-pɔ̀ɔ̀n síà, ɛ́ɛ́n kao dolò-pɔ̀ɔ̀n bhɛlɛà, ɛ́ɛ́n kao kɔɔ zin-à yilò-pɔ̀ɔ̀n bhà. Kɛ́ wò à pè’ ka nɛ̀ ziàn kwɛi, mɛɛ kɛɛ le ka wɩɩ à-wùn bhà àlei le? ²² Sée pɔɔnbò’ wò ka gban yaa à gá kwɛi láà, Aatana’ àle tó dàà bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n’ gá le. Mɛ̂ɛ- bò’ à bhɛlɛá kwɛi, ke à lò tinglɛɛ-wùn’ ya tó le. Kɛ́ sée wò gbanbò’ yaa ka bhà kwɛi láà, bhaamɛ̀ɛ̀bò lesósó’ à yaa le. ²³ Mɛ̂ɛ’ wò gbanbò láà à kun, wo wo leng tó-le wo Aatana lɔ̀ɔ̀kɛɛ-mɛ̀ɛ̀a bhaamɛ̀ɛ̀bò yáin kwɛi maiá, le wò bhɔ wunlé kpàà Aatana nɛ̀-mɛ̀ɛ̀ lengbò bhà le. Wo zí wo lekini kwîi’ é àng bhà láà à wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo, le à kɛ̀ɛ̀ kwɛi-yè- woo bhɔ bhaamɛ̀ɛ̀bò gi gwílíkaan-wùn bhà maiá le. Kɛ́ sée wúnbò láà àle tɔnɔ kekekèke àa bhe. Ale tó- mɛ̂ɛ kɛɛ-wùn liá wàà mɛ̂ɛ lekini gi-yè’ gá bhiábhiá le.

¹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, le káé zana-le wò’ Klisi pé kwɛi tò laá, dɔ̀lèè sɛ̀’ é Aatana pé, ke Klisi’ yaláyèa à kɔɔ sɛ̀ gi tɛ́nglà bhi láà, ká àle koo le. ² Án wɩɩ ma: ká yaa dɔ̀lèè’ é Aatana pé láà àle-wùn-zɔ̀ɔn tà le. Kao yaaà kpunglà zé-pɔ̀ɔ̀nbò le-wùn-zɔ̀ɔn tà. ³ Atoosiwo ka lúyáán tà ye mɛ̂ɛ’ wa woo ga àngle nɛ̀ le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ká tòsɛ́ɛ́là ye’ kɛɛii dɔkɔ̀ɔ̀ é à gi láà, à zi-gbaanyèa Aatana lekini’ gi, le à gi’ tíiá bhaamɛ̀ɛ̀bò yáin ye Klisi-wùn leng gi’ zí tíiá àng yáin kɔɔ’ gi láà à nɛ̀ le. ⁴ Kɛ́ Klisi’ é kaà tòsɛ́ɛ́là-yè tó zigbààngiá láà, à lekini- nuà tée’ gi, ke mɛnó-yáánpáà à bhà láà, ka lekini ka daaà mɔ̀nglé àle téei, le ka mɛ̂ɛnɛ̀ kɛɛ à pé le. ⁵ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, wúnyóyoobò’ mɛ̂ɛ dɔ̀ɔ̀bhàbò- naa à kɛɛyè bhà kpunglà zé láà, ká ka bo à tóá. Ale zùàkɛɛyèbò, ni yáindɔyèbò, ni wúnyóo kɛɛ-zòwɛ́ɛ́’ è to mɛ̂ɛ gwílé, ni mɛ̂ɛ lekini pe sɛ̀ɛ̀nɛ̀-wùn kɛɛ-pài’ è wala mɛ̂ɛ gi, ni zowɛ́ɛ́ nàà wélé lé-yèbò láà à gá le. Atoosiwo zowɛ́ɛ́ nàà wélé lé-yè láà, yo gbayè yàkɔi do ke’ à gá le. An wɩ̀ɩ̀ àlei ma: ká ka bo àle tóá le. ⁶ Atoosiwo Aatana- wún kpɔ́à ziàn kpà e wʋʋ bhà-mɛ̀ɛ̀bò tà wún suubò láà àle-wùn gi le. ⁷ Sée ka lekini ká nùù tááà wúnyóo láà àle kɛɛ-zàà tà fɔ́ɔ́lé, le ká nuu à gi-tààsíà le. ⁸ Kɛ́ tenglé-yààn é à gi, án wɩɩ ma: ká ka bo wúnbò láà àle tóá, ke ká zí ka bo gbɛ́ kpɔ̀ bhaamɛ̀ɛ̀bò tà-yè ni zowɛ́ɛ́ waláyèbò ni gwílíyóonɛ̀bò tóá. Eíílé sie-wʋ̀ʋ̀ ni léfɩɩ káán-wʋ̀ʋ̀ ke òo góà ka biinlé. ⁹ Kao bele peà ka ké nɛ̀ koo. Atoosiwo zowɛ́ɛ́ yóo ye’ nuu ka gwílé fɔ́ɔ́lé láà, káá woo bo àleá, le é nuu ka dɔɔà bhɔ-kɔ̀ɔ̀ yóyoobò’ gá láà, káá woo ka kɔɔ gó àle tó zì, ¹⁰ le káá woo gálá, le káá woo tó bhaamɛ̀ɛ̀ dɛ́ɛá le. Kɛ́ Aatana’ ka daayè dɛ́ɛ’ gá kwɛi láà, è gwílíkaan dɛ́ɛ dàà ka bhà àlei, ke ká nù e dɔn kpákpálé, é kɛ̂ɛ kwɛi ke è ló ziàn ka gáláá à gi flúúlé, ke ká nù tó à bhɔ̀ɔ̀bhà lengá le. ¹¹ È tò’ kwɛi, ke mɛ̂ɛ’ wó Zuifu-a oo, ni mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a oo, mɛ̂ɛ’ wó gò gbùé-mɛ̀ɛ̀a oo, ni mɛ̂ɛ’ wàa ló gbùé oo, mɛ̂ɛ’ wó sɛ́ɛ́bò’ àng yánlé òo póló bhe à gi-mɛ̀ɛ̀a oo, ni mɛ̂ɛ’ wó yìì boi-mɛ̀ɛ̀a oo, mɛ̂ɛ’ wó wo leng kɔ̀ɔ̀bhà oo, ni mɛ̂ɛ’ wó nuaá oo, ke àngle ke wàa fìláá wo bhámò bhà koo, kɛ́ ke Klisi lengdo’ bhe, le à lengdo-wùn’ zí kpókpóá mɛnómɛ̀nó zʋʋ pé le. ¹² À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, le Aatana’ ka yaayè-leá e zòà-mɛ̀ɛ̀a, le ká yaa àbhà yaa gi, le ka lɔ̀ɔ̀- zí à kɛɛ miniminiyèa kwɛi laá, à-lèè ké à bhà ke ka bhá-bhààmɛ̀ɛ̀bò wɛ̀i- ka kɛɛ, ke ka yányí-wɛin àng bhà. Ka kóló- sɛ̂ɛ àng bhà, ke ká kóló kún ka ké nɛ̀, è gò’ bhi ke ka zowɛ́ɛ́- tó máimàia, ke ka wʋʋ- tó nɛ́ɛ́nɛ̀ɛ̀a mɛnómɛ̀nó nɛ̀. Ká dɔ gbáágbààa ke wúnsɛ̀sɛ̀bò’ kwɛi láà, ká à lesósó kɛɛ-fààn yaa ka wun bhà lɛ́ile le. Wún’ ka kɔɔ- kún-à à bhà gbaiinle, ke è tó ka kɛɛ-wùn-a lɛ́ile, àle lɛ́ɛ. ¹³ È gò’ àle gi, ká ka ké sɔng kún ka bhà. È tò’ zí ke ka lààwùn ké ka ké pé, ká ka ké bhàwùn tó. Gwilinɛ Kpáa’ ka bhàwùn to’ kɔɔ do’ gi láà, ka lekini ká ka ké bhàwùn tó kwɛi’ wo le. ¹⁴ Kɛ́ à kpáè leng’ bhi, àle ye: ka lɔ̀ɔ̀’ è ka ké kɛ̂ɛ, ká àle-fààn yaa ka wun bhà lɛ́ile le. Atoosiwo ka lɔ̀ɔ̀- ka ké kɛ̀ɛ̀’ laá, le ka kɔɔ- to ké kwenglé le. Ale tóà bɔ́n gò ka bhà-yè wun bàn péele-kɔ̀ɔ̀a le. ¹⁵ Klisi’ ka lèè ke ká sɛɛ’ wo ké nɛ̀, ke ka zowɛ́ɛ́- kpáá, ke ká tó mɛngdoá le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, zowɛ́ɛ́ kpááyè’ kwɛi láà, àle- tó ka gwílé, ke è zaa gó kaá le. Wúnsɛ̀- kɛ̀ɛ̀’ ka nɛ̀, ká à kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ dɔn à bhà. ¹⁶ Klisi wʋʋ- ka zʋʋ kún, ke è tó kaà wúnnó páipái zigbààngiá, ke ká ka ké dɔɔ, ke ká liè dɔ ka ké tà gwílíkaan sɛ̀ suu tó páipáiá. È gò’ àle gi, ká Aatana wánglegó táán gi ka sɔbhɛɛá, ke ká tɔ́ ban à bhà, ke ká zele gó à tà Waa Zaazaa- yí dɔ ziàn ka biin bhà wʋʋ’ gá láà àleá le. ¹⁷ Ka wún páipái’ kɛɛà, è to liangzɛyèa oo, è to wúnsɛ̀ ke kɛɛyèa oo, ká à tó kɛ̂ɛ Gwilinɛ Yesu’ nɛ̀, ke ká ko nɛ Aatana wánglegóii ziàn le. ¹⁸ Nɔ́ngbò, ká ka wunlé kpáá kaà gɔɔnbò nɛ̀. Atoosiwo à kɛ̀ɛ̀ kwɛi-yè’ to sɛ̀a Gwilinɛ Kpáa-à zaa tà le. ¹⁹ Miɔnbò, kao sieà kaà nɔ́ngbò bhà. Wánglafila, àng lɔ̀ɔ̀’ è ka kɛ̂ɛ le. ²⁰ Náò, ká ka kpɔ́-mɛ̀ɛ̀bò wʋʋ ma kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi. Ale táásì Gwilinɛ Kpáa-à zaa tà-mɛ̀ɛ̀bòà wúlu sɛ̀a le. ²¹ Nɛ́ nɛbò, kao wún lí sieà kaà náò gi, ke àng gbɔ̀i òo nù yɛn. ²² Nuabò, ka zàànbò’ kpunglà zé, ká àng wʋʋ ma kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi. Ká à kɛ̂ɛ kwɛi gwílé púú tà Gwilinɛ Kpáa bhɛɛ bhà. Kao à kɛɛà kwɛi àng yàànlé lengdo bhà, ka leng liá wàà bhaamɛ̀ɛ̀ bhɛ́ibò láà àngle gi lɔ̀ɔ̀ bhà. ²³ Ka wún óó wún’ kɛɛà laá, ká à tó kún ka sɔbhɛɛá, ke ká à kɛ̂ɛ ka leng nii bhà Aatana Gwilinɛ’ nɛ̀ le. Òo tóà ka gi ye: ka à kɛɛii bhaamɛ̀ɛ̀bò-le lengdo’ àng nɛ̀ le. ²⁴ Kɛ́ à gàn- tó ka yàan ka: ka zààn lekini’ é Klisi-a láà, ka àleà bháála kɛɛii le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Gwilinɛ Kpáa’ lekpɔ̀ɔ̀tili-sànma’ à yaayèa e pe gi-mɛ̀ɛ̀bò gɔ̀n láà, àle tóà ka tɔnɔ lekiniá le. ²⁵ Kɛ́ mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è wúnyóo kɛɛà, Aatana ké à-mɛ̀ɛ̀ pe dɔ̀lèè kpɔ́à à kpɔ́ lià. Atoosiwo àa bhaamɛ̀ɛ̀bò gaa àng wɛí-lèè-le bhà, ke è mɛngge fìlayányè wo à bhámò bhà.

¹ Nua zàànbò, à gàn- tó ka yàan ka: ka lekini ka pe zààn ké lɔngwɛ́ɛ́ gi, àle Aatana-á le. A-wùn gi, ká kaà nuabò kún sɛ̀a, ke àng pe bhàwùn’ è to ka bhà, ká à yɔɔn àng nɛ̀. ² Ká bhàiwò Aatana zì-yè kún ka níiá kelekelele. Ka yáin òo gaà à bhà. Ká bhàiwoii à zì ziàn kwɛi, ke ká à wánglegóii do. ³ Ká bhàiwoà tée’ gi, ká dɔ gbáágbààa ke ká zí à wo ko lekini ko-wùn gi, ke Aatana- zaa lépóló ko gɔ̀n, ke kó nù àbhà liangzɛ-lèè ye. Án kààso gi Klisi-wùn’ gi, ke à gi’ tíiá bhaamɛ̀ɛ̀bò gi láà, ⁴ ká bhàiwo ke án nù dɔn àle tàpólóá àng nɛ̀ kpanggaale à tàpóló-kɔ̀ɔ̀ lekini gi le. ⁵ Mɛ̂ɛ’ wàa Klisi pe gi, ká táá nà àng gá gwílíkaan bhà. Wúnsɛ̀ kɛɛ bha’ gieii láà, ká à koo. ⁶ Ka líílé wʋʋ tó- tó gɛ̀ilɛ tò mɛ̂ɛ bhà-wʋ̀ʋ̀ nɛ́ɛ́nɛ̀ɛ̀a, ke à lí- sɛ̂ɛ mɛnómɛ̀nó tóló gi, é kɛ̂ɛ kwɛi ke ká dɔn mɛnó ni pe liang yoobɔá àng gɔ̀n. ⁷ Ko laànɛ́ wùndɔ̀yóoá Tisiki láà e nuii zin-i ka lià, ke wún páipái’ è zin n-wùn bhà láà, è à tó pe ka nɛ̀. Gwilinɛ Kpáa-à gùá-mii’ à gá, le é kóló kúnyèa à nɛ̀, le ko ni à gá ko Aatana-à bháála kɛɛ kiá le. ⁸ An à bɔii ka nɛ̀, ke kó kɔɔ’ gi zé, è àle tó gɛingó ka nɛ̀, ke ka zʋʋ- nù gbaan le. Án à bɔii ka nɛ̀ wún leng’ gi, àle lɛ́ɛ. ⁹ Kɛ́ án à bɔ’ woii láà, kaà lùu gi-mii’ wò à lee Onezimu, ke à leng’ zí ko laànɛ́ wùndɔ̀yóoáá, ke n kpɔ́yè’ à lé láà, àle lóii à dɔi le. Wún’ ko pé zía, àngle wó à tó páipái gɛingóà ka nɛ̀ le. ¹⁰ Alisitaki’ é n pé kààso gi zé é, yeé wɩ́ɩ́ ka bhà. Maki’ àle ni Banaba àng ganng- zin ké bhà láà, à lekini yeé wɩ́ɩ́ ka bhà. Wa woo Maki láà à nu-wùn liélé-nàà kpɔ́ ka nɛ̀. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, è wàà’ ka lià, ká dɔ gbáágbààa ke ká à-tɔ̀ɔ̀ kún sɛ̀a. ¹¹ Yesu’ à tɔ́yààtà’ Zusitu-a láà, à lekini yeé zí wɩ́ɩ́ ka bhà. An lɛgàà’ Zuifu-bò páipái’ wó daayèa Klisi pe gi àng finibhà, mɛ̂ɛ yà-kini-yaka láà, àngle lengdo’ n tàkun Aatana-à gwilinɛnɛ̀-nàà kpɔ́-kɩ̀ɩ̀ bhà le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, àngle wó tóyèa n bháa dɔ-mɛ̀ɛ̀ lekinilèkiniá le. ¹² Pafalasi’ é zí kaá lùu gi-miiá láà, à lekini yeé wɩ́ɩ́ ka bhà. Yesu Klisi-à gùá-mii lenglèng’ à gá le. A-wùn gi, e ka tà-gwìlì gɔn bhàiwò Aatana zì-yèa, le à yáin àa ga à bhà le. E bhàiwo kwɛi ke kaà táásì Aatana-à zaa tà-yè-lɛ̀ngge òo nù tó zía, è gò’ bhi ke síka- gó ka gi kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi, é kɛ̂ɛ kwɛi ke ká nù dɔ’ wo gbaiinle Aatana zòàwùn kɛɛ-zàà tà wúnnówùnnó gi le. ¹³ Pafalasi’ gii miniminiyè’ sí-ii Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀’ wó Eaodisee ni mɛ̂ɛ yemò’ wó Yelapoli ka ni àng gá ka-wùn gi láà, nle án àle séeá le. ¹⁴ Eɔtɔlɔ-mii Euki’ é n dɔ́ma wùndɔ̀yóoáá láà, yeé wɩ́ɩ́ ka bhà, àle ni Demasi. ¹⁵ Ko laànɛ́bò’ wó Eaodisee láà, má wɩ́ɩ́ àng bhà. Má wɩ́ɩ́ zí Nɛɛfa ni legilizi-bò’ wó à pé kwíle àng leng bhà. ¹⁶ Wò bò’ sɛ́ikwɛ́ é à-wʋ̀ʋ̀ peá ka pé bhi laá, ká dɔ gbáágbààa ke wò zí ló à-wʋ̀ʋ̀ pei mɛ̂ɛ’ wó Eaodisee láà àng lekini nɛ̀. È gò’ bhi, ka lekini ká zí dɔ gbáágbààa, ke sɛ́ikwɛ́ ye’ è góà Eaodisee ke è nuà ka nɛ̀ láà, ká à-wʋ̀ʋ̀ pe. ¹⁷ È gò’ àle gi, ká à pe Asipu nɛ̀ ka: Aatana’ ebhà bháála’ dɔyèa à kɔ̀ɔ̀lé láà, è à kún kpókpóá, ke è à kɛ̂ɛ à kɛɛ-kɔ̀ɔ̀ gi. ¹⁸ Nle Pɔli má wɩ́ɩ́ ka bhà. Wɩ̀ɩ̀bhà-nàà ye é, án àle bɛɛnzɛ n lekini kɔɔá. Ka zʋʋ òo góà án kààso kɛɛ’ woii é à-wùn-a. Aatana-gɛ̀ilɛ tó ka bhà.