NÂAKPƆ́

NÂAKPƆ́

¹ Teofili, Yesu’ wún óó wún’ kɛɛ’, ni é bhaamɛ̀ɛ̀bò dɔɔ’ Aatana-wùn-a kɔɔ’ gi à zigó gi, ke è zin nàa à walà ke è ló lɔngwɛ́ɛ́ gi-kwèèi bhà, má woo àle tó páipái bɛɛnzɛ i nɛ̀ nbhà sɛ́ikwɛ́ fɔ́ɔ́yè gi. ² Sée é ebhà táá-mɛ̀ɛ̀bò’ àng yaa’ fɔ́ɔ́lé láà, é bo’ wʋʋ kpɔ́á àng bhà Waa Zaazaa bháa bhà laá, le é walá láà à wo’ le. ³ É nuu ke wa bo Yesu zɛá, ke ya zana, kɛ́ ke òo ló lɔngwɛ́ɛ́ gi bhe, é e lekini giè- ebhà táá-mɛ̀ɛ̀bò do láà àngle nɛ̀ zí gɛnyààn kpeá le. Wó à súnmagò- kwɛi’ wo kpákpálé wo: e zana’ maiá, le à leng yáányè’ nu’ àng pé le. E e lekini gie’ àng nɛ̀ kwɛi yáángɛɛn kuà-yisɛá, ke wúnbò’ è zin Aatana-à gwilinɛnɛ̀-wùn bhà, e à tàpólóii àng nɛ̀ ziàn. ⁴ É nuu kwɛngge láà à gi, ke wo banyèa ké tà, ke Yesu leng ké àng pé bhi, le é à pe’ àng nɛ̀ ye: Kao góà Zelizalɛm-pɛ̀ɛ̀ é à yáànbhà líe. Kà tó zé, ke bhɔ̀ɔ̀nɛ̀’ n nɛ Aatana’ à bhɔ̀ ka nɛ̀-wùn pe’, ke ká zí à-wùn ma’ n lekini tà láà, ká nù àle sɔlɔ le. ⁵ Atoosiwo Záàn-le’ nùù bhaamɛ̀ɛ̀ zúlúà yí’ wɛ́ɛ́ le. Kɛ́ kale laá, Aatana- ka zúlúà Waa Zaazaa’ gá yiiyààn piilɛnɛ́ é à gi le. ⁶ Kɛ́ Yesu ni àbhà táá-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu banyèa ké tà kwɛi, le wó à bhàgilawo’ wo: Gwilinɛ Kpáa, i nuà koà Izalae lùu é à wunbílí yaa dɛ́ɛ woi à lé bha é àle bhà la è? ⁷ Le é à yoobɔ’ àng gɔ̀n ye: N nɛ lekini’ à ye láà àle lóó kpɔ’ le. Sée à bha- zí à lengdo láà àle yàànlé le. Ka bhàwùn àa àle dɔn-wùn bhà. ⁸ Kɛ́ Waa Zaazaa’ yɔɔà ka tà, le à bháa- daa ka gi, le ka to n séeá Zelizalɛm zé, le ka lo nà à bhɛɛá Zudee lùu ni Samali lùu tó gi, le ka zin nàa sɛ́ɛ́ zìnkélé-lé le. ⁹ É bo’ à peá kwɛi, le é tɔnng’, ke wo à ló-lèè gaaii, le àng yáán’ kwii’ à gi, ke ya daa loo tà tɛ́nglà le. ¹⁰ Wo to’ à lò lɔngwɛ́ɛ́ gi-lèè gaa lià, le é to’ le bhaamɛ̀ɛ̀ piilɛ’, wélé púpúbò’ nuu àng bhà, wó kaa’ àng gi, le wó à pe’ wo: ¹¹ Galilee-mɛ̀ɛ̀bò, mɛɛ kɛɛ le ká dɔlɔ́yèa lɛgàà lɔngwɛ́ɛ́ gi-yè bhà kwɛi le? Yesu do’ é go’ ka kpe gi ke è ló lɔngwɛ́ɛ́ gi láà, e tuàn zí nuà, é lo’ lɔngwɛ́ɛ́ gi kɔɔ do’ gi láà à gi. ¹² É kɛɛ’ kwɛi, le wó go’ Olive-tɔ̀ɔ̀n bhà bhi, le wó sɛi’, le wó lo’ Zelizalɛm le. Atoosiwo tɔɔn láà e Zelizalɛm-pɛ̀ɛ̀ maabhà, le gò bhi ke wò ló péng-yè’ kílo do yàkia le. ¹³ Wó waa’ péng, le wó daa’ kwíle, le wó nuu ban-à ké tà zììa tɛ́nglà lee’ gi láà, wó lo’ bhi le. Piɛli ké nuu bhi, Záàn ké nuu bhi, Zaki ké nuu bhi, Andele ké nuu bhi, Filipu ké nuu bhi, Toma ké nuu bhi, Batelemi ké nuu bhi, Matie ké nuu bhi, Alifee gbe Zaki ké nuu bhi, lùu tàkoo-mɛ̀ɛ̀ Simon ké nuu bhi, le Zude’ wó nuu à nɛ leeà Zaki láà à leng’ nuu bhi le. ¹⁴ Nɔ́ng kemò ké nuu bhi, Yesu laú’ é nuu Mali-a láà à leng ké nuu bhi, le Yesu lɔ́ɔ̀-miɔnbò’ zí nuu bhi le. Ang tó páipái zowɛ́ɛ́ ké nuu do, le wó nuu bhàiwoà Aatana zì wo níiá, le àng yáin àa nuu gaà le. ¹⁵ É nuu kwɛngge láà à gi, ke Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ wò mɔɔà bhaamɛ̀ɛ̀ kàindini-ni-kɔɔ-piilɛ bhà láà, wo banyèa ké tà bhi, le Piɛli’ wala’ àng finibhà, le é wɩɩ’ ye: ¹⁶ N laànɛ́bò, Waa Zaazaa’ wʋʋ’ kpɔ’ gwilinɛ Davi bhà lii, ke é bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi Zuda-wùn gi láà, à-lèè ké nuu à bhà ke àle gi-wùn- kɛɛ le. Sée ká à gànnu ka: Zuda do’ é zaa go’ Yesu kún-mɛ̀ɛ̀bòa láà, ¹⁷ wo nuu à núnúà ko bhɛɛ gi fɔ́ɔ́lé, le Aatana’ kɩ́ɩ’ tóyèa ko gɔ̀n é, à dɔ̀lèè’ nuu à bhà le. ¹⁸ Sée mɛ̂ɛ poo é lo’ ebhà bhaamɛ̀ɛ̀ zɛ saa’ síi láà, e bʋʋ do lɔ’ à gá. É go’ àle gi, é ló’ wo’ láà, e dala’ e gwí tà, le é pei’ e-bhùù bhà, le à gwílé-pɔ̀ɔ̀n tó’ wolo’ à bhà, le é banna’ sáaá, le é to’ à ga-kɔ̀ɔ̀a le. ¹⁹ Wún láà, Zelizalɛm-mɛ̀ɛ̀ tó páipái ké à ma’. Ale kɛɛ le wó bʋʋ láà à lee’ wo wʋʋ gi wo: Akeledama le. (Wò à pè’ kwɛi, ke wo wɩɩ wo: yuɛn-bòi-lèè.) ²⁰ Piɛli’ à pè- mɛ̂ɛ’ wó nuu banyèa ké tà láà àng nɛ̀ àle gi ye: È bɛɛnzɛyèa Zuda láà àle-wùn gi Aatana-à táán-sɛ̀ìkwɛ́ gi fɔ́ɔ́lé wo: A-lèè ké à bhà ke mɛ̂ɛ’ kwɛi láà à pé kwíle-lèè- tó fɩɩá, ke mɛngge òo yaa bhi koo. È gò’ zí àle gi, e bɛɛnzɛyèa wo: A-lèè ké à bhà ke mɛ̂ɛ bhɛ́i ke- dɔ à-mɛ̀ɛ̀ dɔ̀lèè gi. ²¹ Le àle’ kwɛi laá, à-lèè ké à bhà ke mɛ̂ɛ bhɛ́i do- daa ko pé Zuda gbóló gi, ke è nù tó Yesu zanayè séebò ko lépaá. Kɛ́ é si’ Záàn bhà bhaamɛ̀ɛ̀ zùlù yí wɛ́ɛ́ bha bhà, ke è zin nàa Yesu lò lɔngwɛ́ɛ́ gi-kwèèi bhà, mɛ̂ɛbò’ nuu ko wɛì lɛ́ile, ke Yesu leng ké gieii gɛɛn tà láà, à-lèè ké à bhà ke à-mɛ̀ɛ̀- tó àngle do keá le. ²³ Piɛli’ à pe’ kwɛi, le wó mɛ̂ɛ piilɛ gbaan’ le. Zozɛfu’ wó nuu à leeà Balasaba, ke à tɔ́yààtà’ nuu Zusitu-a láà, àle nuu mɛngdoá le. Le mɛ̂ɛ dini’ nuu Matiasi-a le. ²⁴ É go’ bhi, le wó bhàiwo’ Aatana zì wo: Gwilinɛ Kpáa, ile-mii’ i lee ye bhaamɛ̀ɛ̀ tó zowɛ́ɛ́ pé láà, bhè dɔ gbáágbààa ke bhaamɛ̀ɛ̀ piilɛ é, mɛ̂ɛ ye’ è tóà i zòàyèa, í à gie ko nɛ̀, ²⁵ ke è nù dɔ Zuda dɔ̀-lià ibhà táá-mɛ̀ɛ̀nɛ̀ bhà. Atoosiwo Zuda ké e kɔɔ go’ ibhà táá-mɛ̀ɛ̀nɛ̀ zì, le é lee’ guo’ láà, é lo’ bhi le. ²⁶ Wó bo’ bhàiwoá kwɛi, le wó kpékpé maa’, le é to’ Matiasi pe bhà, le wó à daa’ táá-mɛ̀ɛ̀ buu-ni-wɛ́ɛ́-do láà àng pé le.

¹ Pantikɔte-kwèèi’ bhɔ’, àng tó páipái ké nuu banyèa ké tà lɛngdo gi. ² Wóò wo káá’ wo, ke pɔngge viin ké góii lɔngwɛ́ɛ́ gi kpókpóá ye wàà kpáa ke nɛ̀, ke kwíi’ wó nuu à gi láà, ya à pa. ³ Wóò zí wo káá’ wo, ke pɔnggoò zán ké bhɔii àng tà tɛ́nglà ye painɛ̂ɛbò nɛ̀, ke e káán-ii ké bhà, ke e lóii yaaá àng tó gwenglé dolodolo. ⁴ É kɛɛ’ kwɛi, le Waa Zaazaa’ daa’ àng gi, le é àng tó páipái pa’, le é lùu bhɛ́i gi-wʋ̀ʋ̀bò daa’ àng gwílé, le wó sɔɔ’ à peà le. Wó nuu kɔi dolodolo láà, Waa Zaazaa’ nuu wʋʋbò’ daaà àng zʋʋ pé, àng tó’ nùù gieà àle gbóló gi le. ⁵ Ale’ kɛɛii kwɛi láà, ke Zuifu-bò’ wó nuu sùò Aatana gɔ̀n-mɛ̀ɛ̀a, ke wo góyèa lùu ye óó ye’ àle’ lúyáán tà à tó páipái gi, ke wo nuyèa yaai Zelizalɛm. ⁶ Lábhili’ daa’ láà, bhaamɛ̀ɛ̀ ting ké gbùlù kaan’, le wó nu’ à viin bhà le. Wó waa’ bhi, à-mài ké àng ni’ miniminiyèa, atoosiwo mɛnó ké nuu mɛ̂ɛbò láà àng wʋʋ maà wo lekini pe wʋʋ gi. ⁷ Wo nuu màiwoà, le wò kábhawo, le wò à pe wo ké nɛ̀ wo: Élaò, mɛ̂ɛ’ wó wɩ́ɩ́ii é, àng tó wàa Galilee-mɛ̀ɛ̀bòa è? ⁸ Le à-kɔ̀ɔ̀- lɔ, le kó kɔi dolodolo é, mɛnó kó àng wʋʋ maii ko lekinilèkini pe wʋʋ gi le? ⁹ Sée mɛ̂ɛ’ kó nuyèa zé é, Pate-bò ké bhi, Mɛde-bò ké bhi, Elamite-bò ké bhi, Mezopotami-mɛ̀ɛ̀bò ké bhi, Zudee lùu gi-mɛ̀ɛ̀bò ké bhi, Kapadosi-mɛ̀ɛ̀bò ké bhi, Pɔnti-mɛ̀ɛ̀bò ké bhi, Azi-mɛ̀ɛ̀bò ké bhi, ¹⁰ Filizi-mɛ̀ɛ̀bò ké bhi, Panfili-mɛ̀ɛ̀bò ké bhi, Ezite-mɛ̀ɛ̀bò ké bhi, Libi lùu pɛ́ɛ́n ye’ é Silɛni-pɛ̀ɛ̀ maabhà za láà à gi-mɛ̀ɛ̀bò ké bhi, le mɛ̂ɛ’ wó go’ Wɔlɔm, wó zí bhi le. Ko kemò ké Zuifu lengá, le ko kemò-le ko daayè’ gá Zuifu-bòà sée gi le. ¹¹ Kɛlɛti-mɛ̀ɛ̀bò ké bhi, le Lalabu-bò’ zí bhi le. A-kɔ̀ɔ̀- lɔ, le mɛnó kó mɛ̂ɛbò é àng yeii, ke wo Aatana kɛɛ-wùn kpákpaabò gɛingóii ko lekinilèkini ko pe wʋʋbò láà à gi kwɛi le? ¹² A-mài àng tó niyè láà à gi, ke wóò wʋʋ’ pe àa bhe, le wó sɔɔ’ à peà wo ké nɛ̀ wo: Mɔ̀ng-wùn’ kwɛi le? ¹³ Kɛ́ le mɛnggoò-le wó nuu sóósíà Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò bhà wo: Wɩ̂ɩ’ àng kúnyèa sɛ̀a lɛ́ɛ. ¹⁴ Wó nuu à peà kwɛi, le Piɛli ninà à bhámò Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀ buu-ni-wɛ́ɛ́-do láà wó dɔ’ gɛɛn bhà le. Piɛli’ e wʋʋ léwalà- àle gi, le é wɩɩ’ bhaamɛ̀ɛ̀’ nuu bhi láà àng nɛ̀ ye: Zuifu-bò tiàànle’ ká zé é, ni mɛ̂ɛ páipái’ ká nuyèa Zelizalɛm, ko faiwo ka nɛ̀! À gàn- tó ka yàànlé ka: ¹⁵ Mɛ̂ɛbò é, wɩ̂ɩ àa àng kúnyèa ye é ka zʋʋ pé kɔɔ’ gi láà à nɛ̀. Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: lee ké kpɔɔ’ dɛ́ɛá, le à lɛ́ɛ́lɛ́ɛ́ yakanàà’ tuàn é le. ¹⁶ Kɛ́ Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ Zoɛli’ wún’ pe’ lii láà, àle gi-wùn’ kɛɛyèa é le. ¹⁷ Ale bɛɛn’ zɛyèa Zoɛli-à sɛ́ikwɛ́ gi wo: Aatana ké wɩɩ ye: Lúyáán léyaalé- bhɔ̀’ kúlúá, án nbhà Waa Zaazaa ke gúlúà bhaamɛ̀ɛ̀ tó páipái tà. Ka gbebò ni ka lúbò ké n wʋʋ léban-à. Kaà zuànnɛ́bò yáin ké daaà, le kaà mɛ̂ɛkpáò yánbhà- dɔ le. ¹⁸ Mai lekinilèkini’ à gá le. À bha láà è bhɔ̀’, án nbhà Waa Zaazaa gúlúà nbhà gùábò’ wó miɔnbò ni nɔ́ngbòa àng tó tà, le wò n wʋʋ léban le. ¹⁹ Án lábhili daaà tɛ́nglà lɔngwɛ́ɛ́ gi, le an wún súnmagò à bhà-pɔ̀ɔ̀nbò kɛɛ sɛ́ɛ́ tà sáaá le. Yuɛn ké káán-à à gi, pai ké doloà à gi, le à gbúu-gbɛ̀ɛ̀n- yaa bìlìbìlìle le. ²⁰ Gwilinɛ Kpáa nù à bhà lóó ké tóà liélé, le yáán- tala tíiá, le mɛ̂ɛ- taan tɛ́ɛ́n-á ye yuɛn nɛ̀ le. È bò’ kɛɛá kwɛi, le lábhili-wùn kpáa’ è Aatana tɔ́ bhɔà láà, à kɛɛ-kwèèi’ è tóà Gwilinɛ Kpáa nù à bhà lóó lengá, è nuu bhɔà le. ²¹ Kɛ́ wúnbò láà é kɛɛà kwɛi tée’ gi, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è bhàiwoà Gwilinɛ Kpáa zì ke è táá e pé, à-mɛ̀ɛ̀ ké laà. ²² Piɛli’ bo’ gieá Zoɛli wʋʋ gbóló gi kwɛi, le é wɩɩ’ ye: Izalae-bò, kà ka tóló dɔ wʋʋ é à bhà. Yesu Nazalɛti-mii láà, Aatana lekini’ yɛnɛ yaa’ à wʋʋ lé, le é sɔ́nbò ni lábhili-wùnbò ni wún súnmagò à bhà-wùnbò kɛɛ’ ka yàànlé le. Ale to’ Aatana kɛ́ɛ kpɔ̀ à bhà-kɔ̀ɔ̀a ka finibhà le. Ka lekini ká àle gànnu kwɛi. ²³ Sée é nuu Aatana yàànlé ye: wò Yesu lédɔ ka nɛ̀ kɔɔ’ gi, ke à lekini’ nuu à-wùn yaayèa e zʋʋ pé fɔ́ɔ́lé lii láà, wó nù- à kɛɛi àle-kɔ̀ɔ̀ bhà le. É go’ bhi, le ká bɔ’ wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò’ wàa súó Aatana gɔ̀n àng tà, le ká pɔ́ngti gbaan’ à kɔɔ ni à gɛɛnbò tà yílí bhà, le ká à zɛ’ le. ²⁴ Kɛ́ Aatana ké ga bhɛɛ kaan’ à bhà, le é à zana’ le. Atoosiwo ga kɔɔ àa woo mɔɔii à bhà, ke à wunbílí- tó à gi. ²⁵ Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: gwilinɛ Davi ké à pe’ à-wùn gi lii ye: N yáán ké nuu Gwilinɛ Kpáa bhà n liélé lɛ́ile, atoosiwo àle yaayèa n maagɛ̀n n kɔɔ sɛ̀ tà, ke n bhà òo nù viin le. ²⁶ A-wùn gi, n zowɛ́ɛ́ nii ké daayèa, le án n liágóii le. Yàa ni n-gèè lefienɛ́ yéè kpáá, n zʋʋ- n zanayè’ gi le. ²⁷ Atoosiwo Aatana, yáá n níi tóii gɔɔ̀le, sée yáá wɩ́ɩ́ii à bhà zí, ke i zòà-mɛ̀ɛ̀-gèè- búú. ²⁸ Sii’ àa yɛn, í à sɔ̀lɔ̀ à tà-zàà gieyèa n nɛ̀. N yáán ké páà i bhà, le n zowɛ́ɛ́ nii- daa tɔ̀kpɛ́tɔ̀kpɛ́lé le. ²⁹ Piɛli’ bo’ gieá zí Davi wʋʋ láà à gbóló gi kwɛi, le é wɩɩ’ ye: N nɛànɛ́bò, kwàa faiwo ka nɛ̀! Án à pe ka nɛ̀ tàpúúá ma: ko bâa Davi-le’ ga’ wo’, le wó à kpɔ̀lèè go’, le ko yáán’ tuàn à bu bhà tenglé-yààn é à gi pée zé le. ³⁰ Kɛ́ Davi’ nuu’ wo’ Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀a láà, à gàn ké nuu à yàan ye: Aatana ké píníwoyèa e nɛ̀, le é sele kpɔ́yèa e leng lé ye: é ebhà gwilinɛnɛ̀ lébhɔà à ginɛ́ do ke nɛ̀, le è yaa à yàà-lià le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Davi’ à pe’ wo’ ye: Aatana òo à tó gɔɔ̀le, ke à-gèè- búú láà, é Klisi gò gɔɔ̀le-wùn láà àle to’ dɔ́ɔ́n-á, le é à-lèè ye’, le é à pe’ kwɛi lɛ́ɛ. ³² Yesu láà, Aatana- àle zanayèa, le à pe gi-mɛ̀ɛ̀ páipái’ kó zé é, konó kó à séeá le. ³³ É bo’ tɔnng-á lɔngwɛ́ɛ́ gi e nɛ Aatana bháa bhà, le Aatana’ ebhà Waa Zaazaa’ à-wùn pe’ fɔ́ɔ́lé láà, é à nu’ à nɛ̀ le. À leng- zí àle bɔyèa ko nɛ̀, le ka lekini ka yánwɛ́ɛ́’ à-lèè bhà, le ka tólókwɛ́’ à-wùn gi é le. ³⁴ Atoosiwo Davi-le òo ló lɔngwɛ́ɛ́ gi, kɛ́ à lekini ké wɩɩ’ Yesu-wùn gi ye: Aatana Gwilinɛ Kpáa ké à pe’ n nɛ gwilinɛ nɛ̀ ye: Bhè yalá n kɔɔ sɛ̀ gi zé, ³⁵ ke í tó bhi kwɛi flúúlé, ke án i yáòbò tó tó i gɛin-sàbháá. ³⁶ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Izalae-bò páipái’ ká zé é, à gàn- tó ka yàan ka: Yesu do’ ká à zɛ’ yílí bhà láà, Aatana- àle tóyèa koà Gwilinɛ Kpáa-á, le é zí à yaayèa ebhà yaa-mɛ̀ɛ̀’ wò à lee Klisi láà à gá le. ³⁷ Mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi, wó bo’ wʋʋ láà à maá, e lo’ àng tó gɔ̀n dɔ́ɔ́n-á, le pai’ kaan’ àng zʋʋ bhà, le wó à pe’ Piɛli ni Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀ paánbò láà àng nɛ̀ wo: N nɛànɛ́bò, ko à-kɔ̀ɔ̀ keeà lɔ àlei le? ³⁸ Le Piɛli’ à yoobɔ’ àng gɔ̀n ye: Kà ka kɔɔ gó’ wo ka sɔng lé, ke ká wɩ́ɩ́ à bhà, ke wò ka dàà Yesu Klisi pe gi-zùlù wo dolodolo, ke Aatana- nù ka bhàwùn tó le. ³⁹ Ka à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, e ka gbaà Waa Zaazaa-a. Atoosiwo ko nɛ Aatana Gwilinɛ’ Waa Zaazaa nu-wùn píní’ wo’ láà, é à wo leng wò- kale ka nɛ̀ le. Sée é zí à wò- kwɛi ka ni kaà náò ni mɛ̂ɛ páipái’ àng-lèè’ dɔ́ɔ́n-á, ke àng lee-wùn’ tuàn à bhà, ke wò daa à pe gi gbanggbaale láà àngle tó nɛ̀ le. ⁴⁰ Piɛli ké mɔ’ gieà àng nɛ̀ wún pé dɔ́ɔ̀nle, ke e àng bháa dɔii ye: Kà káán kɛɛ-kɔ̀ɔ̀ yóo-mɛ̀ɛ̀bò’ wó tenglé-yààn é à gi é àng bhà, ke wún’ è kpɔ́à àng tà láà, ká nù la à gɔ̀n. ⁴¹ Piɛli’ wʋʋ’ pe’ láà, mɛ̂ɛ’ wó wɩɩ’ à bhà, wo àng dàà Yesu pe gi-zùlù wo’, le kwɛngdo láà à gi, Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò dààpé’ daa’ bhaamɛ̀ɛ̀ wáá yaka sínmáá le. ⁴² Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu àng dɔɔà táásì àbhà zaa tà-yè’ gá lɛ́ile láà, àng leng ké nuu à-wùn kún-à kpókpóá kelekelele. Angbhà laànɛ́nɛ̀ ké nuu yɔ́ɔ́n-à, le àng kɔɔ àa nuu góà wo ké kwenglé le. Wo nuu liɛ̀ kɛɛà kiá, le wó nuu bhàiwoà kiá lɛ́ile le. Wó nùù à kɛɛà kwɛi’ wo flúúlé, le wàa nuu káán-à ké bhà le. ⁴³ Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò ké nuu sɔ́nbò ni lábhili-wùn kɛɛà kpeá, le núnú àa nuu à bhà le. A-wùn gi, mɛnómɛ̀nó ké nuu súóà Aatana gɔ̀n. ⁴⁴ Sée kpɔ̀ Yesu lé-mɛ̀ɛ̀bò láà àng tó ké nuu lɛngdo gi, le àngbhà pɔnópɔ̀nó’ nuu ké tà do le. ⁴⁵ Wo nuu woà sɛ́ɛ́bò ni wo ye-pɔ̀ɔ̀nbò lóódɔà, le wò à sɔ̀ɔ́n gulu wo ké tà, le mɛ̂ɛ’ bhe, à pe- bhɔ à pe kpala gò à bhà-pɔ̀ɔ̀n gi le. ⁴⁶ Lee’ nuu kpɔɔà kɔi dolodolo, wàa nuu sɛíà Aatana-kwìle. Ang tó zowɛ́ɛ́ ké nuu ké tà do. Wo nuu lóà liɛ̀ kɛɛá ké bhà ziàn kwíi bhɛɛ tà dɔ́ɔ̀nle, le wò à gi-pɔ̀ɔ̀n bhɛlɛ sóósíá, ke àng gwílé ké pólóyèa wo ké nɛ̀ le. ⁴⁷ Wo nuu Aatana wánglegóà, le àng liá’ nuu waaà pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò tó gi le. Lee’ nuu kpɔɔà kɔi dolodolo, Gwilinɛ Kpáa ké nuu bhaamɛ̀ɛ̀ dɛ́dɛɛbò laà, le è àng daa legilizi gi-mɛ̀ɛ̀bò pé le.

¹ Piɛli ni Záàn ké nuu tɔnng-à kiá kwɛnggei Aatana-kwìle, ke wo lóii yáán seelá gi-bhài wo lià. ² Aatana-kwìì kpóló-zààlé-lèè ye’ wó nuu à leeà wo Kpóló Sɛ̀yè láà, wó waa’ bhi, ke mɛngge’ é bhɔ’ gɛɛn banyèa, e yaa bhi. Wo nuu nuà nà mɛ̂ɛ láà à gá bhi lɛ́ile, le wò à yala, ke è nù gba lee ziàn mɛ̂ɛ’ wò daaà Aatana-kwìle àng gɔ̀n. ³ É Piɛli ni Záàn ye’, ke wóò daa kwíle, le é gbaan’ kɔɔ kpɔ́à àng nɛ̀ le. ⁴ Piɛli ni Záàn’ wó dɔlɔ̀- àle gi, le wó à gaa’ sɛ́inlé, le Piɛli’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Bhè ko gaa bhee. É à pe’ kwɛi, le mɛ̂ɛ láà é àng gaa’ sɛ́inlé, ke e e zʋʋgɔɔn-ii ye: keèbhi è pɔngge sɔlɔà àng lé le. ⁶ Kɛ́ le Piɛli’ à pe’ à nɛ̀ ye: Wɛ́i àa n gɔ̀n, sánng àa n gɔ̀n. Kɛ́ pɔɔn’ n gɔ̀n, máà àle nu i nɛ̀ le. Án à pe Yesu Klisi Nazalɛti-miià pe gi, án wɩɩ ma: í walá ke í táásí. ⁷ É à pe’ kwɛi, le é à san’ à kɔɔ sɛ̀ bhà, le é à léwala’. E to’ sáabhi, le à gɛɛn ni à wɛ́ɛnnɛ́bò tó gi’ polo’, le é dɔ’ gɛɛn bhà váàle, le é gbaan’ táásíà le. ⁸ E sɔɔ’ àng wɛì Aatana-kwìle, ke e táásí-ii, ke e bili-ii, ke e tɔ́ ban-ii Aatana bhà. ⁹ É nuu táásí’ woà, ke e Aatana tɔ́ bhɔii láà, mɛnómɛ̀nó yáán ké nuu à bhà. ¹⁰ À gàn ké nuu zí àng yàan wo: mɛngdo láà àle nuu yaaà Aatana-kwìì Kpóló Sɛ̀yè lé, le é nuu gba leeà ziàn le. Ale kɛɛ le wún’ kɛɛ’ à nɛ̀ láà, à kɔ̀kún’ àng tó kun’ bháalé, le wó gbaan’ màiwoà à bhà le. ¹¹ Mɛ̂ɛ láà àa nuu káán-à Piɛli ni Záàn bhà. Ale kɛɛ le mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi, ke wún láà à-mài’ àng ni’, àng tó páipái’ gbulu’, le wó nu’ yèèèle àng lià Aatana-kwìì sáá dɔ̀ɔ̀lé ye’ wò à lee Salomon-à Sáá láà à wala le. ¹² Piɛli’ àle-lèè ye’ kwɛi, le é à pe’ mɛ̂ɛbò láà àng nɛ̀ ye: Izalae-bò, mɛɛ kɛɛ le mɛ̂ɛ é à tò bhiá-wùn é à-mài- ka ni, le ka ko gaa kwɛi le? E ka gi ye: kole kó táásí-wàà daa’ à gi ko lekini pe bháa bhà la è? Ɛ́ɛ́n e ka gi ye: è layèa koà táásì tɩnggbɩɩle Aatana-à zaa tà-wùn’ gi la è? ¹³ Yàa kwɛi. Kɛ́ Aatana do’ é ko bâa Ablam ni Izaaki ni Zakɔbu ni ko bhɛ́ma paánbò tóà Aatana-á, ke wó nuu à lɔ̀ɔ̀kɛɛà láà, àle e kɔlénu-mɛ̀ɛ̀ Yesu tɔ́ bhɔyèa é le. Yesu do’ ká à lénu’ pɔɔn nɛ̀, ke ká bo’ à gá Pilati zué, kɛ́ ke Pilati-le ké woo à peii ye: wò à káán bhɛɛlé láà, an àle peii le. ¹⁴ Kɛ́ Aatana zòà-mɛ̀ɛ̀’ é nuu wúnsɛ̀ kɛɛ-mɛ̀ɛ̀a kwɛi láà, ká ka bò- àleá, le ká bhaamɛ̀ɛ̀ zɛ-mɛ̀ɛ̀-le fìlayányè wo’ à bhà, le ká wɩɩ’ ka: wò wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ láà àle yɔɔ ka nɛ̀ le. ¹⁵ Sée Gwilinɛ’ é mɛ̂ɛ la-mɛ̀ɛ̀ kpáaá láà, ká àle zɛ’ lɛ́ɛ. Kɛ́ à wunbílí òo nù tó à gi, Aatana ké à go’ gɔɔ̀le, le é à zana’ le. Kole kó à séeá le. ¹⁶ Sée wɛ̀i-mɛ̀ɛ̀’ ka lekini ka à dɔn, ke ka yánwɛ́ɛ́’ à bhà ziàn zé lɛ́ile é, bháa’ é Yesu láà à gi, ni kpɔ̀ à lé-yè’ à léwaláyèa le. Kpɔ̀ Yesu lé-yè láà àle mɛ̂ɛ é à tóyèa kélékèlè lekinilèkiniá, le kanó páipái ka yáán’ à bhà é le. ¹⁷ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, n laànɛ́bò, má à gànnu tò ma: ka ni kaà wunmɛ̀ɛ̀bò ká wún láà à kɛ̀ɛ̀ yáintíinɛ̀’ bhà le. ¹⁸ Kɛ́ Aatana leng’ wʋʋ’ kpɔ’ e wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ tó páipái bhà lii ye: ebhà yaa-mɛ̀ɛ̀ Klisi ké wɛ̀ilèè yeà láà, è àle gi-wùn kɛɛyèa kwɛi lɛ́ɛ. ¹⁹ Le àle’ kwɛi, kà ka kɔɔ gó ka sɔng lé, ke ká daa Aatana solong gi, ke è nù bɔ́n gó ka bhà. ²⁰ Ka à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, le wàà máimài’ è góà Gwilinɛ Kpáa pé láà, è wi ka bhà, le è loo daa ka tà, le é mɛ̂ɛ’ à yaayèa Izalae-bò ka la-mɛ̀ɛ̀a, ke é Yesu-á láà, è à bɔ ka nɛ̀ le. ²¹ Kɛ́ sée Yesu ké tuàn dɔlɔ́à líe lɔngwɛ́ɛ́ gi flúúlé, sánni pɔnó páipái dɛ́ɛ bhɔyè finibhà. Sée bha láà Aatana’ woo à kpɔ́ liilììlii, le à wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò’, é àng yaa’ e tùbhà láà, àng biin’ woo zin à bhà le. ²² Ale kɛɛ le Moizi’ wɩɩ’ ye: Ka nɛ Aatana Gwilinɛ ké e wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ do ke gooà ka nɛ̀ ye n nɛ̀. A-mɛ̀ɛ̀ ké tóà ka nɛànɛ́ do keá. Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀’ kwɛi láà, è wún óó wún’ peà ka nɛ̀, ká ka tóló dɔ à tó bhà. ²³ Kɛ́ mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ òo tóló dɔ àle wʋʋ bhà, wò à-mɛ̀ɛ̀ pe káán’ woà Izalae-bò bhà, le à dɔ̀lèè àa tó àng bhɛɛ gi koo le. ²⁴ É go’ Moizi gi, mɛ̂ɛ páipái’ wó nuu Aatana wʋʋ léban-à dɔ̀ya, é zigo’ Samiɛ tà, ke wò bhɛɛ dɔ dɔ́ɔ̀nle, àng tó ké zí pɔnó páipái dɛ́ɛ kɛɛ bha do láà à-wùn pe’. ²⁵ Sée Aatana’ píní’ wo’ e wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ kwɛi lii láà, kale ká à gi-wùn kɛ̀ɛ̀ à nɛ̀-mɛ̀ɛ̀a le. È gò’ bhi, Aatana ké zí wɩɩ’ Ablam nɛ̀ ye: An bɔà i ginɛ́’ à tà, le an lúbhawo kwíilé-yɛ̀ɛ̀bò’ lúyáán tà à tó páipái bhà le. Aatana’ mɛ̀ɛ̀nɛ̀’ daa’ àle ni ka bhɛ́mabò finibhà kwɛi láà, à gi-lùbha- zí ka lekini’ ka peá le. ²⁶ A-wùn gi, Aatana’ bo’ e kɔlé-mɛ̀ɛ̀ Yesu láà à gooá, é à bɔ̀- kale fɔ́ɔ́lé’ ka nɛ̀, ke è kanó ka wɛ̂ɛ sí wúnyóo kɛɛ-zàà pé dolodolo, ke lúbha láà è nù ka kún le.

¹ Piɛli ni Záàn ké to’ liangzɛ̀ mɛ̂ɛbò láà àng nɛ̀ lià, le yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bò ni Aatana-kwìì wunlé-mɛ̀ɛ̀ kpáè ninà Sadusiɛn-bò’ wolo’ à lé le. ² Wún ké nuu sieyèa àng nɛ̀ bháalé Piɛli ni Záàn pé wó nuu’ wo’ bhaamɛ̀ɛ̀ dɔɔà láà à-wùn gi. È gò’ bhi, wó nuu zí à pe’ woà wo: Yesu ké zana’, le à zanayè láà è tóà bhaamɛ̀ɛ̀ tó pe zana gɛɛn-á láà, àle tó’ nuu sieyèa àng nɛ̀ le. ³ Wó kɔɔ wì- àng tà àle gi, le wó àng kun’, le wó àng daa’ kààso gi, ke lee- kpɔɔ le. Atoosiwo e nuu kwɛi, ke yáánpa’ bhɔ tó wo. ⁴ Kɛ́ sée Piɛli’ liang’ zɛ’ láà, mɛ̂ɛ’ wó à ma’, àng kpe kpáa ké wɩɩ’ à bhà, le Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò dààpé’ daa’, le à gi-mìɔnbò lesósó bànkétàyè’ mɔɔ’ wáá solu yɔ̀ɔ̀nsínma bhà le. ⁵ À tàalà’ bhɔ’, le Zuifu-bòà wunmɛ̀ɛ̀bò ninà àngbhà mɔaagbebò ni Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò’ ban’ ké tà Zelizalɛm le. ⁶ Ani’ é nuu yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáèa, e nuu bhi, le Kaifu’ nuu bhi, le Záàn bhɛ́i ke’ nuu bhi, le Alesandele’ nuu bhi, le yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè-kwìle-mɛ̀ɛ̀ tó páipái’ nuu zí bhi le. ⁷ Wó bo’ ban-á ké tà kwɛi, le wó mɛ̂ɛ bɔ’ Piɛli ni Záàn sí lià, le wó nu’ nà àng gá àng zué le. Wó waa’ bhi, le wó àng bhàgilawo’ wo: Ká wún’ kɛɛ’ láà, ká à kɛ̀ɛ̀ wáa bháaá le? Sée ká à kɛ̀ɛ̀ wáaà kɛɛ gi le? ⁸ Wó à pe’ kwɛi, le Piɛli’ à yoobɔ’, ke Waa Zaazaa ké à payèa ye: Gwilinɛbò ni mɔaagbebò, ka ko bhàgilawoii tenglé wúnsɛ̀’ kó à kɛɛyèa nià-mɛ̀ɛ̀ é à nɛ̀ àle-wùn gi le. É to’ kélékèlèa kɔɔ’ gi, ká à pé ke kó àle-kɔ̀ɔ̀ pe ka nɛ̀ le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, à-wùn- tó ka ni Izalae-bò kanó páipái ka yàànlé ka: Yesu Klisi Nazalɛti-mii’ ká à gbaan’ yílí bhà pɔ́ngtiá, ke Aatana’ à zanayèa láà, àle bháa’ mɛ̂ɛ é à léwaláyèa, le é dɔɔ gɛɛn bhà kélékèlèa ka finibhà é le. ¹¹ Atoosiwo è bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi Yesu láà àle-wùn gi wo: Kwíi dɔ-mɛ̀ɛ̀bò ká gwɛɛ ye’ à bili’ fɔ́ɔ́lé láà, àle nu’ tói kwíi kpùlù kààn-a-gwɛ̀ɛ̀ lekiniyèa le. ¹² Pɔɔn- à kɛɛ ke Aatana-à sɛ́ikwɛ́- àle pe kwɛi, àle ye: mɛ̂ɛ la-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́i ke àa bhe Yesu láà àle zìpieta. Sée mɛ̂ɛ- mɛ̂ɛ ye’ à tɔ́ peà, ke à-mɛ̀ɛ̀- mɔɔà mɛ̂ɛ laá, à-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́i ke àa bhe lúyáán tà zé. ¹³ Piɛli’ àle pe’ kwɛi, àle ni Záàn àng zòikɛɛ-kɔ̀ɔ̀ láà à-mài ké wunmɛ̀ɛ̀bò’ nuu bhi àng tó ni’, atoosiwo wo nuu à gànnuà wo: lùu gi-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́ibò’ nuu àng gá le. Wàa nuu mɛ̂ɛ tiàànleá, sée wàa nuu pɔɔn dɔn-mɛ̀ɛ̀ keá. Wó nuu’ wo’ Yesu wɛì fɔ́ɔ́lé láà, àle gàn ké nuu àng yàan. ¹⁴ Kɛ́ mɛ̂ɛ’ é to’ kélékèlèa, é nuu’ wo’ dɔɔ àng maabhà bhi, ke àng yáán ké à bhà láà, wàa nuu mɔɔà wɩ́ɩ́á à-wùn gi. ¹⁵ Wó à pè- àng nɛ̀ àle gi wo: Kà wolo líe. Wó wolo’, le wunmɛ̀ɛ̀bò láà wó sɔ́nɔ́go’ wo: ¹⁶ Ko mɛɛ kɛɛà mɛ̂ɛbò é àng gá le? Atoosiwo sɔ́n’ wó à kɛɛyèa, ke à gò à pé-lèè àa bhe é, Zelizalɛm-mɛ̀ɛ̀bò tó páipái yáán ké à bhà, sée ko lekini kwáá mɔɔii à gbègóá. ¹⁷ Kɛ́ ko à pè’ ko à-wʋ̀ʋ̀ òo maanáà lùu pé, ke è mɔɔ lɛnólɛ̀nói, kwàa ko kɔɛ́ɛ́ gie àng nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi gilígilílé, ke kó súó daa àng gi, ke kó à pe ko: è si tenglé bhà, mɛnggemɛ̀ngge òo tɔ́ láà à maà àng tà koo. ¹⁸ Wó bo’ à peá kwɛi, le wó àng lee’, le wó liè dɔ’ àng tà wo: Mɛngge òo Yesu tɔ́ maà ka tà, sée kao mɛngge dɔɔà à-wùn-a gbonggbongle koo. ¹⁹ Kɛ́ le Piɛli ni Záàn’ à yoobɔ’ wo: Ka lekini ka à gaa’ wo láà la ò, e ka gi ye: e sɛ̀a Aatana zué, ke kó liè ma kale ka tà, ke è gie Aatana-le pe tà è? ²⁰ Atoosiwo kó wún’ à-lèè ye’ ko yánwɛ́ɛ́á oo, ni ko tólókwɛ́’ à ye’ ma’ oo, kwáá mɔɔii àle tóá ko gwílé, ke kó kwii à gɛingóá. ²¹ Wó bo’ à peá kwɛi, le wunmɛ̀ɛ̀bò láà wó wo kɔɛ́ɛ́ gie ke wo’ zí àng nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi gilígilílé, ke súó- nù daa àng gi, le wó wo kɔɔ go’ àng zì, ke wàa wúngge kpɔ̀ àng tà-lèè ye pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ le. Atoosiwo pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò tó páipái ké nuu Aatana wánglegóà sɔ́n’ kɛɛ’ láà à-wùn gi. ²² E nuu kwɛi, ke mɛ̂ɛ’ é to’ kélékèlèa láà, à kpɔ́-kwèè’ woo gie kuà-yisɛ tà. ²³ Wó bo’ wo kɔɔ góá Piɛli-nù zì, wo lo’ wo bhámò lià, le yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò ni mɔaagbebò’ wún’ pe’ láà, wó à tó gɛingo’ àng nɛ̀ le. ²⁴ Wó bo’ à maá kwɛi, le wó bhàiwo’ Aatana zì, ke àng tó wʋʋ ké à gi do, wo: Aatana’ í yaa lúyáán tó páipái wunlé, ile í lɔngwɛ́ɛ́ ni à gi-pɔ̀ɔ̀nbò oo, sɛ́ɛ́ ni à tà-pɔ̀ɔ̀nbò oo, ni kɔ̀ɔ̀yí ni à wɛ́ɛ́-pɔ̀ɔ̀nbò oo, à tó daa’ le. ²⁵ Ile í zí wʋʋ kpɔ’ Waa Zaazaa bhà, le é à léwolo’ ibhà gùá-mii’ é nuu ko bâa Davi-a láà à biinlé ye: Mɛɛ kɛɛ le lùubò’ lúyáán tà, à tó gi-mɛ̀ɛ̀bò’ yángbha woii kwɛi, le wó wo lekini gigaii bhiábhiá le? ²⁶ Gwilinɛbò’ sɛ́ɛ́ tà, wa gwili sí, le lùu wunlé-mɛ̀ɛ̀bò’ ban ké tà, ke wò daa ile Aatana Gwilinɛ ka ni ibhà yaa-mɛ̀ɛ̀ Klisi ka tà le. ²⁷ E sée kwɛi maiá, Elɔdi ni Pɔnsi Pilati ninà Izalae lùu é à gi-mɛ̀ɛ̀bò ni mɛ̂ɛ’ wó go’ lùu bhɛ́ibò gi, àng tó ké zi bɔ’ kiá do ibhà gùá-mii Yesu nɛ̀ pɛ́ɛ do é à gi. Sée Yesu do láà àle i zòà-mɛ̀ɛ̀a, le í à yaayèa Izalae la-mɛ̀ɛ̀a le. ²⁸ Kɛ́ sée i lekini yé woo wún’ à yàki yaa i zʋʋ pé fɔ́ɔ́lé, ke i kɔɔ’ woo à kɛángini, wó àle kɛɛ’ kwɛi lɛ́ɛ. ²⁹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Gwilinɛ Kpáa, bhè àng yángbha wò ko bhà ke súó- nù daa ko gi-kɔ̀ɔ̀ láà à gaa tò, ke í dɔ gbáágbààa ke í síka gó ibhà gùábò ko gi, ke kó ibhà liangzɛ zòikɛ̀ɛ̀ bhà. ³⁰ Bhè zí dɔ gbáágbààa ke í kɔɔ yaa ko bhà, ke kángwa-mɛ̀ɛ̀bò-tó bhiá, ke sɔ́n ni lábhili-wùnbò- kɛ̂ɛ ko kɔ̀ɔ̀tà ibhà gùá-mii Yesu’ é i zòà-mɛ̀ɛ̀a láà à bháa bhà. ³¹ Wò bò’ bhàiwoá kwɛi, wó nuu banyèa ké tà lee’ gi láà, à-lèè ké viin’ gbùkúgbùkúlé. É kɛɛ’ kwɛi, le Waa Zaazaa’ àng tó páipái pa’, le wó sɔɔ’ Aatana-à liangzɛà, ke síka kekekèke àa àng gi le. ³² Kpɔ̀ Yesu lé-mɛ̀ɛ̀bò tó páipái zowɛ́ɛ́ ké nuu do, le àng níi’ nuu ké tà le. Mɛngge àa nuu à peà e ye-pɔ̀ɔ̀n bhà ye: e lekini pe’ à gá le. Wánglafila, wo nuu pɔnópɔ̀nó ban-à ké tà, le è to àng tó peá le. ³³ Gwilinɛ Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu wún kpókpóbò’ à kɛɛà Aatana bháa bhà láà, bhaamɛ̀ɛ̀bò’ nùù à gànnuà àle bhà wo: e zanayèa maiá le. Aatana ké nuu zí gɛ̀ilɛ tóà Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ tó páipái bhà gbanggbaale, le àng liá’ nuu waaà bhaamɛ̀ɛ̀ tó páipái gi le. ³⁴ Mɛngge àa nuu tóà kpala gi àng finibhà. Bʋʋbò’ nuu mɛ̂ɛ’ àng gɔ̀n oo, kwíibò’ nuu mɛ̂ɛ’ àng gɔ̀n oo, àng tó páipái ké nuu wo pe lóódɔà, le wó nuu nuà nàa wó pɔɔn’ lóódɔ’ láà à sɔ̀ɔ́n-á Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò zué le. ³⁵ Wo nuu à sɔ̀ɔ́n gúlúà, le àng tó ni pe- mɔɔ àng pe kpala gò àng bhà-nàà tà le. ³⁶ Levite-mii do ke’ nuu bhi, wo nuu à leeà Zozɛfu. Wo à kpɔ’ Sipɛlɛ lùu gi, le Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò’ à tɔ́yààtà yaa’ Banaba-a le. Wò à pè’ kwɛi, ke wo wɩɩ mɛ̂ɛ zʋʋ gbaan-mɛ̀ɛ̀. ³⁷ Ale ebhà bʋʋ do lóódɔ’, le é nu’ nàa à sɔ̀ɔ́n-á, le é à nu’ Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ à-kɔ̀ɔ̀ láà à gi le.

¹ Mɛngge’ nuu bhi, wo nuu à leeà Anania, le wó nuu àbhà nɔ́ng leeà Safila le. Anania láà à leng ké zí e pe bʋʋ lóódɔ’, ² kɛ́ le é à sɔ̀ɔ́n pɛ́ɛ́n do to’ e tà, ke àle ni àbhà nɔ́ng wʋʋ ké mɔɔyèa à gi le. É go’ bhi, le é lo’ nàa à paán láà à gá Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò zué, le é à kɔ́nɔ́wo’ àng nɛ̀ ye: é pɔ̂on’ sɔlɔ’ à gi, à tó’ é. ³ Piɛli’ à pè- à nɛ̀ àle gi ye: Anania, mɛɛ kɛɛ le Sɔtana’ wúnyóo kɛɛ-zòwɛ́ɛ́ daayèa i gwílé, le i bele pe Waa Zaazaa nɛ̀ kwɛi, kɛ́ ke í lee láà à sɔ̀ɔ́n zɛngpé ke tóyèa i tà le. Yóó woo nù à lóódɔà la ò, ibhà pɔɔn àa woo tóii i gɔ̀n è? Í zí bo’ à lóódɔá la ò, à sɔ̀ɔ́n àa nuu woo ibhà pɔɔn-á è? ⁴ Mɛɛ kɛɛ le wúnyóo suu’ kwɛi láà, í à kɛɛ-wùn yaa’ i wunbílí gi le? È tò’ kwɛi, ke yóó bele pe bhaamɛ̀ɛ̀bò-le nɛ̀, ke i à peyèa Aatana’ à nɛ̀ le. ⁵ Anania’ bo’ àle maá, é káán’ wo’ à lé, le é pɛlɛ’, le é ga’ le. Mɛ̂ɛ’ wó wún láà à ma’, súó ké daa’ àng tó gi miniminiyèa. ⁶ Le zuànbò’ wala’, le wó pɔɔn bhuo’ à-gèè tà, le wó à si’, le wó lo’ à kpɔ̀lèè gói le. ⁷ Lɛ́ɛ́lɛ́ɛ́ yaka yɔ̀ɔ̀nsínma’ bo’ gieá, le àbhà nɔ́ng’ nu’ dɔ̀ya, le é sɔɔ’ àng tà, ke àa wún’ kɛɛ’ láà à gànnu. ⁸ Le Piɛli’ à bhàgilawo’ ye: Nɔ́ngnɛ́, bhè mai-wùn pe n nɛ̀ bhee. Ká kaà lee láà à lóódɔ̀- sɔ̀ɔ́n’ kwɛɛ́ɛ́ é àle bhà la è? Le nɔ́ngnɛ́’ wɩɩ’ ye: Iin, à sɔ̀ɔ́n’ nuu lɛ́ɛ. ⁹ Le Piɛli ye: Mɛɛ kɛɛ le ká à yaa’ ké bhà, ke ká Gwilinɛ Kpáa-à Waa Zaazaa gidan kwɛi le? Eɛgaa, mɛ̂ɛ’ wó lo’ ibhà gɔɔn kpɔ̀lèè gói, àngle sɛíyè’ waa tó wo kpóló lé é, wóò ló’ wo zí nà i lekini-gèèa lɛ́ɛ. ¹⁰ Piɛli’ bo’ àle peá kwɛi, nɔ́ngnɛ́ láà à leng ké zí to’ sáabhi, le é kaan’ à lé, le é pɛlɛ’ Piɛli gɛnpé, le é ga’ le. Zuànbò láà wó daa’ kwíle, wo à ta’ geeá, le wó à si’, le wó lo’ à kpɔ̀lèè gói àbhà gɔɔn maabhà le. ¹¹ Legilizi gi-mɛ̀ɛ̀bò ni mɛ̂ɛ páipái’ wó wún láà à ma’, súó ké daa’ àng tó gi miniminiyèa. ¹² Sɔ́nbò ni lábhili-wùnbò kpe ké nuu kɛɛà Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò kɔ̀ɔ̀tà mɛnó yàànlé. Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò tó páipái zowɛ́ɛ́ ké nuu do, le wó nuu ban-à ké tà lɛ́ile Aatana-kwìì kpáè sáá dɔ̀ɔ̀lé ye’ wò à lee Salomon-à Sáá láà à wala le. ¹³ Mɛ̂ɛ’ wàa Yesu pe gi, àng ke àa nuu mɔɔà daaá àng kpe gi, kɛ́ sée àng tɔ́ sɛ̀-le ké nuu mɛnómɛ̀nó biinlé. ¹⁴ Miɔnbò ni nɔ́ngbò kpe ké nuu lóà wɩ́ɩ́á Gwilinɛ Kpáa-wùn bhà, le wò daa ziàn à pe gi-mɛ̀ɛ̀bò bhɛɛ gi, le àng kpulu’ nuu daa lesósó woà à lé lɛ́ile le. ¹⁵ È nù yɔ́n bhi, ke mɛ̂ɛbò ké nuii nà kángwa-mɛ̀ɛ̀bòa ziàn, le wò àng ban líìbò ni suabò tà zaa pé le. Wo nuu à kɛɛà kwɛi, ke Piɛli- gieà tée’ gi, ke à loo bhɛ́i lefienɛ́- woo kpɔ́ àng do-le ke tà. ¹⁶ Pɛ́ɛbò’ Zelizalɛm-pɛ̀ɛ̀ maabhà láà, bhaamɛ̀ɛ̀ ké nuu góà à tó gi, le wò nu nàa kángwa-mɛ̀ɛ̀bò ni yínaa yóyoobò’ nuu gbɔɔn-à mɛ̂ɛbò’ àng tà láà àng gá yèèèle, le àng tó’ nuu tóà kélékèlèa le. ¹⁷ Kɛ́ le yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè ni mɛ̂ɛ páipái’ wó nuu à pe gi, àng tó’ wala’ kiá do, ke bhɔlɔ’ àng túlú pa, le wó kɔɔ wi’ Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò láà àng tà, le wó àng daa’ kààso-kwìì kpáa gi le. Yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè ni à pe gi-mɛ̀ɛ̀bò láà, àngle wó nuu Aatana-wùn tàkoo-mɛ̀ɛ̀bò suu’ wó nuu àng leeà Sadusiɛn-bò láà àng gá le. ¹⁹ Kɛ́ gbɛi zué’ bhɔ’, le Gwilinɛ Kpáa-à kɩ́ɩ́la do’ nu’ kààso-kwìì lépólói Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò láà àng tà le. É wolo’ nàa àng gá lúulé, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: ²⁰ Ká ló dɔi Aatana-kwìle, ke ká táásì Aatana-à zaawɛ́ɛ́ tà-kɔ̀ɔ̀ dɛ́ɛ láà à tó tàpóló mɛnó nɛ̀ púúá. ²¹ Lee-le’ kpɔɔ’, ke wa bo wʋʋ láà à maá kwɛi, wo ló’ wo’ Aatana-kwìle, le wó gbaan’ bhaamɛ̀ɛ̀bò dɔɔà le. Ale’ kɛɛii kwɛi, ke yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè ni à pe gi-mɛ̀ɛ̀bò láà wa ban ké tà. Le wó Sanedɛnɛ gi-mɛ̀ɛ̀bò ninà Izalae-bòà mɔaagbebò tó páipái lee’, le wó bo’, le wó mɛ̂ɛ bɔ’ Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò láà àng sí lià kààso gi, ke wò nu nàa àng gá Sanedɛnɛ zué le. ²² Kɛ́ gielá-mɛ̀ɛ̀bò láà wó waa’ kààso-kwìle bhi, wòo nù àng ye bhi. Wó sɛi’, le wó à pe’ wo: ²³ Kó waa’ bhi, ke kààso-kwìì ké létayèa kpainkpainle, ke yáán tò à bhà-mɛ̀ɛ̀bò ké kpóló lé bhi, le kó kwíi lépolo’ le. Kɛ́ kóó mɛnggemɛ̀ngge ye à gélé. ²⁴ Aatana-kwìì wunlé-mɛ̀ɛ̀ kpáè ni yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò’ nuu bhi láà, wó bo’ àle maá kwɛi, le wó gbaan’ kpéi káán-à wo: Á, à wún é, à léyaalé- tóà lɔ’ wo tò le? ²⁵ Le mɛngge’ nu’ à pei àng nɛ̀ ye: Mɛ̂ɛ kpáò, ko faiwo ka nɛ̀. Ká mɛ̂ɛbò’ àng daa’ kààso gi láà, wo dɔɔ Aatana-kwìle, le wó liang zɛii pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ le. ²⁶ Aatana-kwìì wunlé-mɛ̀ɛ̀ kpáè ni gielá-mɛ̀ɛ̀bò láà wó lò- àle gi Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò kún-i, le wó nu’ nà àng gá le. Kɛ́ òo àng kún yàn-gbàn-le tà. Atoosiwo wo nuu súóà bhaamɛ̀ɛ̀ tìngtíng’ nuu bhi àng gɔ̀n, ke wòo gwɛɛ bili wo bhà. ²⁷ Wó nu’ nàa àng gá, le wó àng dɔ’ Sanedɛnɛ zué, le yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè’ sɔɔ’ àng bhàgilawoà ye: ²⁸ Kó ko kɔɛ́ɛ́ gie’ wo’ ka nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi fɔ́ɔ́lé, ke kó à pe ko: kao mɛ̂ɛ láà à tɔ́ peà mɛnggemɛ̀ngge nɛ̀ koo láà la ò, káó à ma’ wo la è? Le mɛɛ kɛɛ le káé Zelizalɛm-mɛ̀ɛ̀bò tó tóló gi kpɔ́ kaà wʋʋ láà à gá, le ká à pé ke mɛ̂ɛàn láà à zɛ-wùn lángga- ko kún le? ²⁹ Le Piɛli ni à bhámò’ à yoobɔ’ wo: A-lèè ké à bhà ke mɛ̂ɛ- liè ma Aatana lefɔ́ɔ́lé’ à tà, ke mɛ̂ɛ- nuu à maà bhaamɛ̀ɛ̀bò tà le. ³⁰ Atoosiwo Yesu’ ká à naa’ yílí bhà pɔ́ngti gbààn à kɔɔ ni à gɛɛnbò tà-yèa, ke ká à zɛ’ à gá láà, Aatana do’ ko ni kanù ko bhɛ́mabò’ nuu à lɔ̀ɔ̀kɛɛà láà, e à zanayèa. ³¹ Kɛ́ Aatana’ bo’ à zana láà à woá kwɛi, le é à si’, le é lo’ nàa lɔngwɛ́ɛ́ gi, le é à yaa’ e kɔɔ sɛ̀ gi, ke è tó gwilinɛá, ke è zí tó mɛ̂ɛ la-mɛ̀ɛ̀a le. Sée Aatana’ à kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke è nù zaa lépóló’ wo Izalae-bò ko gɔ̀n, ke kó ko kɔɔ gó ko sɔng lé, ke bɔ́n- nù gó ko bhà le. ³² Kole kó wúnbò láà à séeá le. È gò’ bhi, Waa Zaazaa’, Aatana’ à nuyèa liè mà e tà-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ láà, à leng ké zí à séeá. ³³ Mɛ̂ɛ’ wó nuu banyèa ké tà bhi láà, wó àle ma’ kwɛi, e sie’ àng nɛ̀, le é gie’ àng pɛɛ́ɛ́-bhùlù tó gi, le wóò woo Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò láà àng zɛ le. ³⁴ Kɛ́ Faliziɛn-mii do ke’ nuu àng kpe gi bhi, wo nuu à leeà Gamaliɛ. E nuu Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀ kpáa doá, le mɛnó’ nuu bhɛɛ yaaà à wʋʋ bhà le. É wala’, le é dɔ’ gɛɛn bhà Sanedɛnɛ zué bhi, le é à pe’ ye: wò mɛ̂ɛbò láà àng wolonɛ́ ke wo lúulé le. ³⁵ Wó bo’ woloá, le é wɩɩ’ mɛ̂ɛ’ wó to’ bhi láà àng nɛ̀ ye: Izalae gbebò, káà wún’ kɛɛ mɛ̂ɛbò láà àng gá, kà ka yáán wálá à gi sɛ̀a. ³⁶ Atoosiwo Tedaa ké wala’ lùu gi zé, à lɔ̀ɔ́ òo mɔ́ bhe, le é nuu wɩ́ɩ́à ye: ele ké bhaamɛ̀ɛ̀ tiàànleá. Le bhaamɛ̀ɛ̀ kàin yisɛ yɔ̀ɔ̀nsínma’ daa’ à wɛì le. Kɛ́ wó bo’ à zɛá, le mɛ̂ɛ páipái’ wó nuu à wɛì láà, àng tó’ wɛinna’, le é to’ à pe-wùn láà à yɛn-kɔ̀ɔ̀ paán-á le. ³⁷ É go’ bhi, Zuda Galilee-mii ké zí wala’ mɛ̂ɛ núnú-kwèè tà, le é bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáa légbiela’ e wɛì le. Wó bo’ zí à leng zɛá, le mɛ̂ɛ’ wó nuu à wɛì láà, àng tó páipái’ kaan’ ké bhà le. ³⁸ Le àle’ kwɛi, n pe’ à gi tenglé, àle ye: kao ka leng síà mɛ̂ɛbò láà àng pé koo. Kà ka kɔɔ gó àng zì, ke wò ló. Atoosiwo wó wún’ zigóyèa, ni wó bháála’ kɛɛii láà, à gɛɛn- tò’ góà bhaamɛ̀ɛ̀bò lengdo gi, à gbáng ké gbuluà. ³⁹ Kɛ́ à gɛɛn- tò’ tóà Aatana-le gi, káá mɔɔii à góá à bhà. A-wùn gi, kà à kɛɛ sɛ̀a ke kao dààlé sí Aatana bhà. ⁴⁰ Gamaliɛ’ à pe’ kwɛi, mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi, àng tó ké wɩɩ’ à pe láà à bhà. É bo’, le wó Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò láà àng lee’ le. Wó waa’ bhi, le wó àng maa’ yílíá, le wó wɩɩ’ àng nɛ̀ wo: wòo Yesu-wùn gɛingóà mɛngge nɛ̀ koo. Wó bo’ à peá kwɛi, le wó wo kɔɔ go’ àng zì le. ⁴¹ Kɛ́ àngle ké go’ Sanedɛnɛ zué bhi, ke àng nii ké daayèa, atoosiwo à gàn ké nuu àng yàan wo: bhaamɛ̀ɛ̀bò’ bhɛɛ góyè’ gá wo bhà Yesu-wùn gi kwɛi láà, àle- bhɛɛ yàà wo bhà-yè’ gá Aatana zué le. ⁴² A-wùn gi, wo nuu bhaamɛ̀ɛ̀bò dɔɔà, le wúnsɛ̀’ è zin Yesu Klisi tò Izalae-bò la-mɛ̀ɛ̀a-wùn bhà láà, wó nuu à-nàà kpɔ́à Aatana kwìle, le wó nuu zí à-nàà kpɔ́à kwíi bhɛɛ tà dɔ́ɔ̀nle yáángɛɛn-le tóá, le àng yáin àa nuu gaà le.

¹ É nuu tée láà à gi, Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò dààpé lesósó’ nuu daaà, le lee’ nuu kpɔɔà kɔi dolodolo láà, wó nuu lígó gúlúà wo ké tà le. Kɛ́ Zuifu-bò’ wó daa’ Yesu pe gi kwɛi láà, àng yemò’ go’ sɛ́ɛ́ pé, wo nuu àng leeà Gɛlɛki-bò, le àng yemò’ wó nuu lùu gi bhi, wó nuu àng leeà Ebɛlɛ-bò le. É yɔn’ bhi, ke Gɛlɛki-bò láà wo yuun gi-zààbɔii Ebɛlɛ-bòa, wo: wo wo pe gɛɛn-nɔ̀ngbò gba yáàngóngpéá pɔɔn gúlú lià ziàn bòo. ² Wún láà é daa’ Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ láà àng tóló gi, le wó à pe gi-mɛ̀ɛ̀bò tó páipái ban’ ké tà, le wó wɩɩ’ àng nɛ̀ wo: Àa sɛ̀a, ke kole kó ko kɔɔ zuɛ Aatana-à liangzɛ-wùn-le bhà bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n gúlú-wùn-le gi. ³ Le àle’ kwɛi, n laànɛ́bò, bhaamɛ̀ɛ̀ saapiilɛ’ é àng tɔ́ sɛ̀’ bhe, ke Waa Zaazaa’ àng payèa, ke wó zí wún dɔn-mɛ̀ɛ̀bòa, kà àng sí ka kpe gi, ke ká nu nà àng gá, ke kó àngle yaa gàlá ye láà àle kɛɛ-mɛ̀ɛ̀a le. ⁴ È tò’ kwɛi, le kole ko bhàiwo-kɩ̀ɩ̀ ni Aatana-à liangzɛ-kɩ̀ɩ̀-le kun ko níiá do, le kwáá yáinga waa à bhà le. ⁵ Wó à pe’ wo’ kwɛi láà, e mɛ̂ɛ kpe’ wó nuu bhi láà àng tó zʋʋ kun’, le wó bhaamɛ̀ɛ̀bò si’ wo finibhà, le wó nu’ nà àng gá, ke wò àng yaa le. Etiɛni’ à kpɔ́yè’ nuu Yesu lé kelekelele, ke Waa Zaazaa’ nuu à payèa láà, wo nu’ nà à gá, le wó nu’ nà Filipu-a, le wó nu’ nà Polokɔɔ-a, le wó nu’ nà Nikanɔɔ-a, le wó nu’ nà Timon-a, le wó nu’ nà Pamɛnasi-a, le Antiɔsi-mii Nikola’ àa nuu Zuifu-a, kɛ́ ke é nuu daayèa àngbhà sée gi láà, wó nu’ zí nà à gá, ⁶ le wó àng tó kɔ́nɔ́wo’ Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ le. Wó bo’, le Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò láà wó àng lébhàiwo’ Aatana zì, ke wo wo kɔɔ dɔyèa àng tà le. ⁷ E nuu tée láà à gi, ke Aatana wʋʋ ké lóii sɔ́á, ke Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò- daa lesósó’ woii à lé do gbanggbaale Zelizalɛm le. È nù yɔ́n bhi, ke yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpe kpáa tó ké wɩ́ɩ́ii Yesu-wùn bhà. ⁸ Aatana ké nuu gɛ̀ilɛ kpáa tóyèa Etiɛni bhà, le é nuu zí à gbayèa wún kpókpó kɛɛ-wààa gbanggbaale le. Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Etiɛni ké nuu sɔ́n ni lábhili-wùn kpákpaabò kɛɛà, le pɛ́ɛ tó’ nuu à-lèè yeà le. ⁹ Kɛ́ le Zuifu kemò’ gbaan’ Etiɛni gbègóà le. Mɛ̂ɛbò láà àng kemò ké nuu góà Silɛni ni Alesandili-lèèbò gi, le Aatana-kwìì ye’ wò à lee gò nuanɛ̀ gi-mɛ̀ɛ̀bòà Aatana-kwìì láà, wó nuu à gi-mɛ̀ɛ̀bòa le. Ang kemò ké nuu zí góà Silisi lùu ni Azi lùu gi. ¹⁰ Kɛ́ Etiɛni-à wún dɔn-kɔ̀ɔ̀ miniminiyè láà à-wùn gi, wàa nuu dɔ̀lèè yeà à bhà, le é nuu zí liangzɛà Waa Zaazaa bháa’ bhà láà, wàa nuu mɔɔà dɔá à folongwɛ́ɛ́ lé le. ¹¹ Wó mɛnggoò gbalé kɛ̀ɛ̀ àle gi, ke wò nù à pe wo: Kó mɛ̂ɛ é à ye’, ke e Moizi ni Aatana bhàfángwoii le. ¹² Wó pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò ni tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò ni mɔaagbebò tó zowɛ́ɛ́ walà- kwɛi’ wo, le wó nu’ Etiɛni kún-i yàn-gbàn tà, le wó lo’ nàa à gá Sanedɛnɛ zué le. ¹³ Wo zí mɛnggoò naa’ wo bhà, ke wò woà séenɛ̀ kɛ̂ɛ bele tà, le wó lo’ nà àng gá, ke wò àng gbaan le. Wó waa’ bhi, le séenɛ̀ kɛ̀ɛ̀ bele tà-mɛ̀ɛ̀bò láà wó wɩɩ’ wo: Mɛ̂ɛàn é àa e kɔɔ gó Aatana-à tɔ́ng ni Aatana zòà-kwìì é à màà biin gi-yè zì. ¹⁴ Kó à ta’, ke e wɩ́ɩ́ii ye: mɛ̂ɛàn’ nuu góà Nazalɛti, ke wó nuu à leeà Yesu láà, e Aatana-kwìì é à wíà, le Moizi’ wúlubò’ yaa’ lii, ke wó à léban’ ko bhà láà, è à go le. ¹⁵ Wó nuu à peà kwɛi, ke mɛ̂ɛ páipái’ wó nuu Sanedɛnɛ gi bhi, àng tó ké Etiɛni gaaii gbàànle. Kɛ́ wóò wo káá’ wo, ke à wɛí-lèè zán ké bhɔii gɛ̀lɛ̀nggɛ̀lɛ̀ngle ye Aatana-à kɩ́ɩ́la ke pe nɛ̀.

¹ Le yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè’ nuu bhi láà, é Etiɛni bhàgilawo’ ye: Wún láà e kwɛi maiá è? ² Le Etiɛni’ à yoobɔ’ ye: Mɛ̂ɛ kpáò ka ni n nɛànɛ́bò, ko faiwo ka nɛ̀. Aatana Kpáalàkpàà’ à tɔ́’ bhe láà, e wolo’ à lé ko bâa Ablam tà Mezopotami lùu gi, ke òo ló yaai Alaan bhe, ³ le é à pe’ à nɛ̀ ye: Bhè gó kaá lùu gi, ke í gó i nɛ pé kwíle, ke í ló lùu’ an à gieà i nɛ̀ láà à gi. ⁴ Aatana’ à pe’ Ablam nɛ̀ kwɛi, le é go’ Kalidee lùu láà à gi, le é lo’ yaai pɛ́ɛ’ wó nuu à leeà Alaan láà à gi le. À nɛ’ bo’ gaá bhi, Aatana’ à pe’ à nɛ̀ ye: è ló lùu ye’ à gi dɔ̀ya láà, ka yaa àle gi tenglé é. ⁵ Kɛ́ sée Aatana òo lee kpulunɛ́ do lefienɛ́ nu à nɛ̀ lùu láà à gi, ke è nù tó à gɛɛn yàlèèa. Kɛ́ é píní’ wo’ à nɛ̀, le é wɩɩ’ ye: é lùu láà à nuà àle ni à ginɛ́bò’ wò bhɔà à zía àng nɛ̀ le. Sée àle’ kɛɛii kwɛi láà, ke nɛ́ àa Ablam gɔ̀n. ⁶ Le Aatana’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: I ginɛ́bò ké yàngpénɛ̀ kɛɛà lùu bhɛ́i ke gi. Wo àng kún-à ye nuabò nɛ̀, le wò àng wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo kwee kàin yisɛá le. ⁷ Kɛ́ wò gbɛ́i zɛà lùu ye’ à gi-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ láà, n lekini’ án wún kpɔ́à àng tà le. Nle Aatana nle án wɩɩ lɛ́ɛ. Sée wo góà bhi àle zìpieta, le wò nu n lɔ̀ɔ̀kɛɛi lɛngdo é à gi le. ⁸ É go’ bhi, le Aatana’ zí wɩɩ’ Ablam nɛ̀ ye: È si tenglé bhà, mɛ̀ɛ̀nɛ̀’ án à daaii ko ni i gá ko finibhà é, à sée-lèè’ è tóà à dɔ̀n à bhà-pɔ̀ɔ̀n-a, àle ka ni i ginɛ́ miɔnbò tó ka lò gbùé-yèa le. Pɔɔn- à kɛɛ ke Ablam’ e gbe Izaaki waa’ bà bhà à kpɔ́ yáángɛɛn saakanàà-kwèèi, àle lɛ́ɛ. É go’ bhi, le Izaaki lekini’ e gbe Zakɔbu pe kɛɛ’ kwɛi, le Zakɔbu leng’ zí e pe nɛ́ miɔnnɛ́ buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ’ àng kpɔ’, ke wó to’ ko bhɛ́mabòa láà, é àng tó pe kɛɛ’ kwɛi le. ⁹ Ko bhɛ́mabò láà wo bhɛ̂ɛgó yaa’ àng lɔ́ɔ̀ Zozɛfu lé, le wó à lóódɔ’, le à lɔ́-mɛ̀ɛ̀bò’ lo’ nàa à gá Ezite lùu gi le. ¹⁰ Kɛ́ Aatana ké to’ Zozɛfu pé, le é nuu wɛ̀ilèè’ yeà bhi, é à la’ à tó gɔ̀n le. E à gba’ wúndɔnyèa, le é gɛ̀ilɛ to’ à bhà, le yìaa’ yaa’ à gi Ezite-mɛ̀ɛ̀bòà gwilinɛ Falaon zué, le Falaon’ à yaa’ gbɔ́fɔnamaá Ezite lùu ni e pé kwíle-pɔ̀ɔ̀n tó wunlé le. ¹¹ À gi òo mɔ́, le vɔ́n’ daa’ Ezite lùu ni Kanaa lùu tó gi le. E nuu gbɔɔn-à bháalé, le ko bhɛ́mabò láà wàa nuu bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n yeà le. ¹² Ang nɛ Zakɔbu’ sìnmaa tò Ezite lùu gi-wùn ma’, le é àng bɔ fɔ́ɔ́yè wo’ bhi le. ¹³ Kɛ́ wó gɛnyààn piilɛnàà dɔ’ bhi, le Zozɛfu’ nuu e leng gieà àng nɛ̀, le wó nuu à dɔn-à wo laànɛ́á le. Gwilinɛ Falaon leng’ zí Zozɛfu zía-mɛ̀ɛ̀bò dɔ̀n- tée láà àle gi le. ¹⁴ É go’ bhi, le Zozɛfu’ mɛ̂ɛ bɔ’ e nɛ ni à bhà-mɛ̀ɛ̀bò sí lià le. Ang tó bànkétà’ nuu bhaamɛ̀ɛ̀ kuà-saapiilɛ-ni-wɛ́ɛ́-soluá le. ¹⁵ Zakɔbu’ lò- kwɛi’ wo, le é yaa’ Ezite lùu gi, le é to’ bhi kwɛi flúúlé, le à ga lóó’ bhɔ’ le. Ko bhɛ́mabò láà àng tó pe’ zí tò- kwɛi’ wo, le àng leng’ nuu gaà bhi le. ¹⁶ Wo lo’ àng-gèè dɔi Sisɛm, le wó àng kpɔ̀lèè go’ lee’ Ablam’ à lɔ’ wɛ́iá bhi Emɔɔ gbebò gɔ̀n fɔ́ɔ́lé láà à gi le. ¹⁷ Aatana’ píní’ wo’ Ablam nɛ̀ fɔ́ɔ́lé láà, é nuu ke à gi-wùn kɛɛ bha ké bhɔii kúlúá, le ko bhɛ́mabò’ pa zìgo’ gbanggbaale Ezite lùu gi le. ¹⁸ É kɛɛ’ kwɛi, le gwilinɛ dɛ́ɛ ke’ òo Zozɛfu dɔn, é yaa’ Ezite lùu láà à wunlé le. ¹⁹ E bhɔ-kɔ̀ɔ̀ yóyoo kɛɛ’ ko bhɛ́mabòa. E àng wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo’, le é nuu àng yáin gbɔɔn-à, ke wò wo kɔɔ gó nɔ́ɔ́nɛ́bò zì, ke wò nù ga le. ²⁰ Wó Moizi kpɔ̀- tée do láà àle gi le. À-nɔ̀ɔnɛ́yè ké nuu sɛ̀nɛ́nɛ́á. À liá ké nuu zí Aatana gi. Wo à gba’ yɔ́n-á líe mɛ̂ɛ yakaá à nɛ pé kwíle. ²¹ Wó bo’ wo kɔɔ góá à zì, le Falaon lú’ à si’, le é kolo’ à bhà, ke è tó àbhà nɛ́á le. ²² Ale kɛɛ le Ezite-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu wún óó wún’ dɔn-à, wó Moizi dɔɔ’ àle tó páipáiá, le mɛnó’ à tò kpókpóá-lèè ye’ à wʋʋ ni à kɛɛ-wùnbò bhà le. ²³ Kɛ́ Moizi kpɔ́-kwèè’ lépa’ kuà-yisɛ bhà, le lò wɩ́ɩ́i e nɛànɛ́ Izalae-bò bhà-wùn’ daa’ à zowɛ́ɛ́ pé le. ²⁴ É waa’ bhi, yéè lɛgaa ke Ezite-mii do ke ké Izalae-mii do ke wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woii. Le wó nuu mɛ̂ɛ’ à wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woà láà, Moizi’ dɔ’ à pé, le é à bhɔlɔ go’ Ezite-mii láà à zɛyèa le. ²⁵ E nuu Moizi-le gi ye: e à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, e nɛànɛ́bò ké à gànnuà wo: Aatana yéè wo la ele e kɔ̀ɔ̀tà le. Kɛ́ le àngle wòo nù à giye le. ²⁶ Á tàalà’ bhɔ’, le Moizi’ zí kaa’ Izalae-bò piilɛ gi, ke wo wo ké maaii le. E nuu àng gò ké bhà ke wò sɛ̂ɛ ké nɛ̀-lèè guoà, le é à pe’ àng nɛ̀ ye: Zuànbò! Nɛànɛ́yáànbhà-mɛ̀ɛ̀’ kaá le. Ka ka ké wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wò mɔ̀ng’ gi le? ²⁷ Kɛ́ le mɛ̂ɛ ye’ nuu e bhá wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woà láà, é Moizi kɛɛ’ e wʋʋá ye: Wáa-le’ i yaa’ ko wunlé, ke í tó ko finibhà-lìangzɛ-mɛ̀ɛ̀a le? ²⁸ Yéè n zɛ’ wo ye í Ezite-mii zɛ’ kɔɔ’ gi yáálé láà à nɛ̀ la è? ²⁹ Moizi’ àle ma’ kwɛi, é daa’ wo’ kai, le é lo’ yàngpénɛ̀ kɛɛi Madian lùu gi le. E to’ bhi, le é nɛ́ miɔnnɛ́ piilɛ kpɔ’ le. ³⁰ Moizi’ zí kwee kuà-yisɛ ke’ kɛɛ’ bhi, le é Aatana-à kɩ́ɩ́la do ke ye’ e kààgiá kwɛnggei bhìng bhà Sinai-tɔ̀ɔ̀n maabhà le. Pai ké nuu doloà lùùlɛɛ-yìlì ke kwɛ́ lé, le Aatana-à kɩ́ɩ́la láà é nuu dɔɔ painɛ̂ɛ láà à zué le. ³¹ Moizi’ lábhili-wùn’ à-lèè ye’ kwɛi láà, à-mài ké à ni’. Kɛ́ é nuu yɔ́n-à à gi, ke è à gaa sɛ̀a, le Gwilinɛ Kpáa wʋʋ’ daa’ à tóló gi ye: ³² Nle Aatana nle án bhi le. Nle Aatana do’ i bâa Ablam ni Izaaki ni Zakɔbu-nù tó’ nuu n lɔ̀ɔ̀kɛɛà láà, nle án tuàn é le. Moizi’ àle ma’ kwɛi, à bhà’ sɔɔ’ wo’ viin-à, ke súó’ daa à gi, le àa nuu mɔɔà lɛgaaá koo le. ³³ Gwilinɛ Kpáa’ à pè- à nɛ̀ àle gi ye: Bhè sàbha sí i gɛin. Atoosiwo í dɔɔ lee’ gi é, nle Aatana n zòà-lèè’ à gá le. ³⁴ N zòà-mɛ̀ɛ̀bò’ wɛ̀ilèè’ yeii Ezite lùu gi láà, án à-lèè yeyèa kpákpálé, án zí àng kóò kpɔ́-wʋ̀ʋ̀ mayèa. Án yɔ̀ɔ̀ àle gi, ke án àng la le. A-wùn gi, bhè nu tò, ke án i bɔ Ezite lùu gi. ³⁵ Izalae-bò’ bo’ Moizi’ à gá fɔ́ɔ́lé, ke wó à pe’ à nɛ̀ wo: wáa-le’ i yaa’ ko wunlé ke í tó ko finibhà-lìangzɛ-mɛ̀ɛ̀a láà, Aatana’ nù- Moizi do láà àle bɔi àng wunlé-mɛ̀ɛ̀ ni àng gò nuanɛ̀ gi-mɛ̀ɛ̀a le. Moizi’ kaa’ Aatana-à kɩ́ɩ́la’ à gi lùùlɛɛ-yìlì gi láà, Aatana’ wʋʋ kpɔ̀- àle bhà, le é Moizi giela’ le. ³⁶ Moizi láà àle Izalae-bò si’ nuanɛ̀ gi Ezite lùu gi le. É sɔ́nbò ni lábhili wùnbò’ kɛɛ’, le é àng si’ bhi kwɛi le. E àle kɛɛ’ lùu láà à gi, le é à kɛɛ’ kɔ̀ɔ̀yí Tɛ́ɛ́n lé, le é zí à kɛɛ’ fúà tà kwee kuà-yisɛá le. ³⁷ Moizi láà àle wɩɩ’ zí Izalae-bò nɛ̀ ye: Aatana ké e wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ do gooà àng finibhà ye e nɛ̀. A-mɛ̀ɛ̀ ké tóà àng nɛànɛ́ do keá. ³⁸ Ko bhɛ́mabò’ nuu ban-à ké tà fúà tà, Moizi do láà àle nuu zí àng pé bhi, le é nuu lóà ziàn Aatana-à kɩ́ɩ́la’ é nuu liangzɛà à nɛ̀ láà à pé Sinai-tɔ̀ɔ̀n gwenglé le. E nuu Aatana wʋʋ’ è mɛ̂ɛ la à maà bhi, le é nuu nuà à léban-i ko bhɛ́mabò bhà, ke àng lekini- nù à pe ziàn lòkélélòa, ke à bhɛɛ- nù ko ta tenglé le. ³⁹ Kɛ́ ko bhɛ́mabò wòo nù wɩ́ɩ́ liè mà Moizi tà-wùn bhà. Wo kpa’ à wʋʋ bhà, le àng zowɛ́ɛ́’ naa’ Ezite lùu gi-pɔ̀ɔ̀nbò lé le. ⁴⁰ Wó à pè- Moizi dóo’ wó nuu à leeà Aalon láà à nɛ̀ àle gi wo: Ko pe pɔɔnbò’ ko à leeà áatana, ke wò daaà ko nɛ̀ liélé, bhè à kɛɛ ko nɛ̀. Atoosiwo Moizi’ é go’ nàa koá Ezite lùu gi láà, é lóyèa lee’ gi, kwáá à-lèè dɔn. ⁴¹ Wó bo’ à peá kwɛi, le wó sánng dîlinɛ́ do pie’, le wó sáà go’ à lé, le wó wo liágo’ wo lekini kɔɔ gbóló láà à nɛ̀ le. ⁴² Kɛ́ le Aatana’ e wɛ̂ɛ si’ àng tà, le é e kɔɔ go’ àng zì, le wó yáán ni mɛ̂ɛ ni mɛɛ́ɛ́bò lɔ̀ɔ̀kɛɛ’, ye Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò’ à pe’ dɔ̀ya sɛ́ikwɛ́ gi kɔɔ’ gi láà à nɛ̀ le. Wo wɩɩ’ Aatana wʋʋá wo: Izalae-bò, ká nùù tolo-pɔ̀ɔ̀n nuà nle n nɛ̀, ɛ́ɛ́n ká nùù sáà góà nle n lé kwee kuà-yisɛá fúà tà ziàn poo la è? ⁴³ Na ká nùù yo’ wò à lee Mɔlɔsi láà àbhà gbáiwa ni à ye’ wò à lee Eangfan láà à leng pe mɛɛ́ɛ́ nai’ síà, le ká nuu gieà nàa la! Aatana bhɔ̀ɔ̀bhàbò’ ká à kɛɛ’ ka kɔlé, ke ká nuu àng lɔ̀ɔ̀kɛɛà ziàn, àngle wàa nuu láà wo è? A-wùn gi, án ka kɛɛà kaá lùu gi, le ka lo nuanɛ̀ gi Babiloni-lèè zele tia dɔ́ɔ́n-á le. ⁴⁴ Gbàà gbáiwa’, Aatana-à tɔ́ng gwɛɛ́ɛ́’ nuu à gélé, ke é nuu zí àle ni bhaamɛ̀ɛ̀bò ké ta-léá láà, àle nuu ko bhɛ́mabò gɔ̀n fúà tà lii le. Gbáiwa láà e nuu dɔyèa Aatana lekini’ à-kɔ̀ɔ̀ gie’ Moizi nɛ̀ kɔɔ’ gi láà à gi. Atoosiwo Aatana ké à bhɔ̀ɔ̀bhà gie’ Moizi nɛ̀ fɔ́ɔ́lé, le é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: è à dɔ kwɛi le. ⁴⁵ Gbáiwa láà é go’ Moizi ni à pe tée gi-mɛ̀ɛ̀bò kwenglé, ke è daa ko bhɛ́ma yemò’ bhɔ’ àng zía dɔ̀ya láà àng tà, le wó à si’, le wó lo’ nàa Kanaa lùu gi le. Aatana ké Kanaa lùu láà à gi-mɛ̀ɛ̀bò kɛɛ’ Zozue yànmai gi, le ko bhɛ́mabò’ àngbhà sɛ́ɛ́ si’, le wó yaa’ à gi le. Gbáiwa láà e to’ àng tà kwɛi flúúlé, le Davi’ to’ gwilinɛá le. ⁴⁶ Aatana ké gɛ̀ilɛ to’ Davi bhà, le Davi’ bhàiwo’ à zì ye: N nɛ Aatana, ile-mii’ ko bâa Zakɔbu’ nuu i lɔ̀ɔ̀kɛɛà lii láà, bhè dɔ gbáágbààa ke í wɩ́ɩ́ à bhà, ke án kwíi dɔ i nɛ̀. ⁴⁷ Kɛ́ Davi gbe Salomon’ nu’ kwíi láà à dɔi Aatana nɛ̀ le. ⁴⁸ Sée Aatana Kpáalàkpàà’ é lɔngwɛ́ɛ́ gi tɛ́nglà láà, àa yaa bhaamɛ̀ɛ̀bò dɔ-kwìì-le gi. Á wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ do ke’ àle pe’ ye: ⁴⁹ Aatana ké wɩɩ ye: Eɔngwɛ́ɛ́’ nbhà yààlà-gbàànɛ́á, le sɛ́ɛ́’ n gɛɛn dɔ̀ à tà-kpùlùnɛ́á le. Ka mɔɔà kwíi-mɛ̀ɛ̀’ dɔá n nɛ̀ le? Ɛ́ɛ́n n fɔ̀gó-lé-lèè- tóà mɛ́ɛ́’ wo le? ⁵⁰ N lekinilèkini-le mɔ́ɔ́ pɔɔnbò láà à tó kɛɛ n kɔɔá è? Gwilinɛ Kpáa wʋʋ’ lɛ́ɛ. ⁵¹ Nle án wɩɩ ka nɛ̀ ma: vele dɔ̀ kánkánlé-mɛ̀ɛ̀bò’ ka zowɛ́ɛ́ àa góyèa fóló gi, ke ka tólókwɛ́bò tó’ létayèa ka wun bhà Aatana wʋʋ gɔ̀n láà, kale káá ziàn ka kɔɔ gbaan ka mɔ bhà Waa Zaazaa gɔ̀n lɛ́ile ye ka bhɛ́mabò nɛ̀ la è? ⁵² Le Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu lii láà la ò, ka bhɛ́mabò wòo àng-mɛ̀ɛ̀’ wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo le? Sée mɛngdo fíole’ é Aatana zòàwùn tó kɛɛ’ láà, Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò láà wó àle nu-wùn to’ liélé, le wó à-nàà kpɔ’ le. Kɛ́ le ka bhɛ́mabò’ àng zɛ’ le. Kó zí dɔɔ’ wo tenglé-yààn é à gi é, ka lekini ká zí ka zi góyèa Aatana zòàwùn kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ láà à leng pé, le ká à zɛyèa le. ⁵³ È gò’ àle gi, Aatana’ ebhà tɔ́ng gie’ ebhà kɩ́ɩ́labò kwenglé, ke wò à dɔ kale-mii’ ka nɛ̀ láà, kale do láà kale káó zí à kún le. ⁵⁴ Etiɛni’ nuu à peà kwɛi láà, ke é yúá suu’ woii Sanedɛnɛ gi-mɛ̀ɛ̀bò bhà é, ke à pai ké àng kún-ii bɩ́bɩ́lé, ke wo wo sóólézɛii à nɛ̀. ⁵⁵ Kɛ́ é nuu’ wo’ ke Waa Zaazaa ké à payèa láà, le é e wunlé wala’, le é lɛgaa’ sɛ́iinlé lɔngwɛ́ɛ́ gi za, le é Aatana zán ye’, le é zí Yesu ye’, ke e dɔɔ Aatana kɔɔ sɛ̀ gi bhi, ⁵⁶ le é wɩɩ’ ye: Sámii, an lɔngwɛ́ɛ́ gi-lèè’ yeii lépólóyèa, le bhaamɛ̀ɛ̀ gbe’ dɔɔ Aatana kɔɔ sɛ̀ gi bhi kwɛi la wà! ⁵⁷ Etiɛni’ nuu à peà kwɛi, le mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi láà wó wo kɔɔ gbaan’ wo tóló lé, le wó gbala’ kpókpóá, le àng tó páipái’ yʋʋla’ à tà wo kiá le. Wó à kun’, le wó à gbie’, ⁵⁸ le wó go’ nàa pɛ́ɛ yáànbhà, le wó gwɛɛ bili’ à bhà zunngzunngle, le wó à zɛ’ à gá le. Mɛ̂ɛbò’ wó nuu Etiɛni daa-mɛ̀ɛ̀bò séeá Sanedɛnɛ zué, wó woà gbàà kɔɔn to’ zuànnɛ́’ à pé, ke è yáán tó à bhà láà, wo nuu à leeà Sɔli. ⁵⁹ Wó nuu Etiɛni zɛà gwɛɛá kwɛi, ke e bhàiwoii ye: Gwilinɛ Yesu, bhè i kɔɔ kpɔ́ n níi gɔ̀n. ⁶⁰ É bo’ zinnáá e kpóng gi, le é gbala’ kpókpóá ye: Gwilinɛ Kpáa, bhè àng bhàwùn tó. Wó wúnyóo’ kɛɛii láà, miá à yàkisí. É bo’ à peá kwɛi, e ló’ wo’ ye yi’ gie mɛ̂ɛá le. Sɔli zi ké nuu Etiɛni zɛ-mɛ̀ɛ̀bò láà àng pé.

¹ Legilizi’ é nuu Zelizalɛm láà, wó à gi-mɛ̀ɛ̀bò wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo-kɔ̀ɔ̀ miniminiyè leng zigò- kwɛpoo àle gi le. Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, è gó Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò-le gi, legilizi gi-mɛ̀ɛ̀ paánbò tó páipái ké wɛinna’ dolodolo Zudee sɛ́ɛ́ ni Samali sɛ́ɛ́ gi. ² Wó Etiɛni’ zɛ’ láà, sùò Aatana gɔ̀n-mɛ̀ɛ̀ kemò’ à kpɔ̀lèè go’, le wó à-wòsi’ miniminiyèa le. ³ Kɛ́ Sɔli-le’ nùù e bháa dɔà ke legilizi-wùn- gó’ wo le. E nuu lóà sɔɔá kwíibò gélé dɔ́ɔ̀nle, le miɔnbò ni nɔ́ngbò’ wó Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bòa láà, è àng vólódɔ bhi, le è lo àng daai kààso gi le. ⁴ Sée àle’ kɛɛii kwɛi, ke Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ wó daa’ kai àng wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo-wùn gɔ̀n láà, ke wa wɛinná lùu pé Yesu-wùn-nàà sɛ̀ kpɔ́yè bhà. ⁵ Filipu’ lò- kwɛi’ wo pɛ́ɛ’ wò à lee Samali láà à gi, le é Klisi-wùn lòlòkpɔ’ bhi le. ⁶ Filipu’ nuu liang’ zɛà láà, pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò’ à ma’, ke é nuu sɔ́nbò’ kɛɛà láà, wò à-lèè ye, à tó lí ké nuu sɛɛà àng gi, le àng tó páipái’ nuu dɔyèa wo tàsáná zilingle, le wó nuu wo tóló dɔà à wʋʋ bhà le. ⁷ Yínaa yóobò ké nuu góà bhàyúá-mɛ̀ɛ̀bò kpe wɛì, ke wo gbáláii kpókpóá, le gɛɛnban-mɛ̀ɛ̀ ni nià-mɛ̀ɛ̀bò kpe kpáa tó’ nuu tóà bhiá le. ⁸ A-wùn gi, zowɛ́ɛ́ niidaa ké nuu gbanggbaale pɛ́ɛ láà à gi. ⁹ Kɛ́ mɛngge’ nuu péng bhi, wo nuu à leeà Simon. Ale dàà péng bhi lɔ̀ɔ́’ woo mɔ́ fɔ́ɔ́lé, le é nuu zʋ́ʋ́nɛ̀ kɛɛà, le é nuu wɩ́ɩ́à ye: ele bhe le. É nùù e leng dɔà àle gi Samali-mɛ̀ɛ̀bò yáin, le wó nuu màiwoà à bhà le. ¹⁰ Mɛ̂ɛ páipái’ wó nuu péng bhi, è si náò bháánbò bhà ke è zin nàa mɛ̂ɛkpáò bhà, àng tó kpɔng ké nuu dɔà à wɛì kwɛi do, le wó nuu à peà wo: Bháa kpáa’ é Aatana gi ke wò à tò kpókpóá-wùn pe ziàn láà, àle mɛ̂ɛ é à gi é la wà! ¹¹ Wàa nuu káán-à à bhà, atoosiwo àbhà zʋ́ʋ́nɛ̀ láà à-mài zìn àng nià lɔ̀ɔ́’ woo mɔ́. ¹² Kɛ́ wúnsɛ̀’ è zin Aatana-à gwilinɛnɛ̀-wùn ni Yesu Klisi-wùn bhà láà, Filipu’ àle-nàà kpɔ’ Samali-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀, ke àng kpɔ́yè- bo tóá àle lé, miɔnbò ni nɔ́ngbò tó’ wɩ́ɩ́’ wo’ à bhà, le wó àng dàà Yesu pe gi-zùlù wo’ le. ¹³ Simon-nù tó ké kpɔ’ à lé, le wó zí à lekini zulu’ le. Yàa nuu káán-à Filipu bhà koo. Sɔ́n ni lábhili-wùn kpákpaabò’ nuu kɛɛà à yàànlé Filipu kɔ̀ɔ̀tà láà, à tó-mài ké nuu zí à leng nià. ¹⁴ Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu Zelizalɛm, wó à ma’ wo: Samali lùu gi-mɛ̀ɛ̀bò’ wɩ́ɩ́ Aatana wʋʋ-wùn bhà laá, le wó Piɛli ni Záàn bɔ’ bhi le. ¹⁵ Mɛ̂ɛ’ wó lo’ láà, wó waa’ Samali, le wó bhàiwo’ Aatana zì, ke è nù ebhà Waa Zaazaa nu wɩ̀ɩ̀ Yesu-wùn bhà-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu bhi àng nɛ̀ le. ¹⁶ Atoosiwo e nuu kwɛi, ke Waa Zaazaa òo woo yɔɔ àng do lefienɛ́ ke tà bhe, ke wa woo àng dàà Gwilinɛ Yesu pe gi-zùlù lengdo’ wo le. ¹⁷ Piɛli ni Záàn’ wo kɔɔ dɔ̀- àng tà àle gi, le mɛ̂ɛbò láà wó Waa Zaazaa sɔlɔ’ le. ¹⁸ Kɛ́ Simon’ à gaa-le wo’ ye: Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò’ wo kɔɔ dɔ’ mɛ̂ɛ’ àng tà láà, Aatana ké àngle tó gba’ Waa Zaazaa-a laá, le é nu’ Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò gbalé kɛɛi wɛ́iá, le é wɩɩ’ ye: ¹⁹ Kà dɔ gbáágbààa ke ká kaà bháa láà à ke daa n gi, ke n lekini an n kɔɔ dɔà mɛ̂ɛ’ tà, ke à-mɛ̀ɛ̀- nù Waa Zaazaa sɔlɔ. ²⁰ Kɛ́ le Piɛli’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Ibhà wɛ́i láà è ló i wɛì pailé. Kɛ́na e i zʋʋ pé ye: Aatana-mɛ̂ɛ gba pɔɔn’ gá láà, wò à lɔ́’ wo le. Kɛ́ àa kwɛi. ²¹ I pe wúnggewùngge àa Waa Zaazaa-wùn é à gi. I dɔ̀lèè kekekèke àa à bhà. Atoosiwo i gwílé àa púúá Aatana-wùn bhà. ²² Le àle’ kwɛi, wúnyóo’ é i zʋʋ pé láà, bhè i bo à gá, ke í bhàiwo Gwilinɛ Kpáa zì, keèbhi è i bhàwùn tóà yíiín wúnyóo’ é i zʋʋ pé láà à-wùn gi. ²³ À gàn’ daa n yàan ma: zowɛ́ɛ́ yóo ké i gwílé, le i gɛɛn ni i kɔɔ tó’ wúnyóo gɔ̀n kún gi le. ²⁴ Piɛli’ bo’ à peá kwɛi, le Simon’wɩɩ’ ye: Ka lekini kà n lébhàiwo Gwilinɛ Kpáa zì, ke ká wúnbò’ peii láà, wòo nú kɛɛ n gá. ²⁵ É go’ àle gi, ke Piɛli ni Záàn’ bo liangzɛá, ke wa Gwilinɛ Kpáa-wùn tò maiá-yè pe gi-pè wo laá, le wó sɛi’, le wó lo’ Zelizalɛm le. Ang sɛíyè láà à gá, wo lo’ wúnsɛ̀’ è go Aatana pé láà à-nàà kpɔ́á Samali-pɛ̀ɛ̀ kpe gi. ²⁶ Kwɛnggei’ bhɔ’, le Gwilinɛ Kpáa-à kɩ́ɩ́la do ke’ liangzɛ’ Filipu nɛ̀ ye: Bhè walá, ke í ló yáìngiáán wia, zaa-gbúlú’ è go Zelizalɛm ke è yɔɔ Gaza láà à tà. Bhìng bhà-zààwɛ́ɛ́’ à gá le. ²⁷ Filipu’ walà- àle gi, le é lo’ le. E Etiopi-mii do’ é nuu lò vɛ̂ɛ tà-mɛ̀ɛ̀a à ta’ zaá e kààgiá. Wunmɛ̀ɛ̀ kpáa’ nuu mɛ̂ɛ láà à gá Etiopi-mɛ̀ɛ̀bòà gwilinɛ-nɔ̀ng’ wò à lee Kangdasi láà à kɔɔ wala le. Ale nuu gwilinɛ-nɔ̀ng láà àbhà wɛ́i-kwììlé-mɛ̀ɛ̀ kpáèa le. É núú lóyèa Aatana lɔ̀ɔ̀kɛɛ-lèè’ bhà Zelizalɛm le. ²⁸ E núú góà bhía za’ wo, ke e yaayèa ebhà wòtolo gi, le é nuu Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ Ezai-à sɛ́ikwɛ́-wʋ̀ʋ̀ peà le. ²⁹ Waa Zaazaa’ à pè- Filipu nɛ̀ àle gi ye: Bhè táá ke í wòtolo láà à ta. ³⁰ Le Filipu’ lo’ bàlàa, le é à ta’, le é Etiopi-mii láà à wʋʋ ma’, ke e Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ Ezai-à sɛ́ikwɛ́-wʋ̀ʋ̀ peii le. ³¹ Filipu’ à bhàgilawò- àle gi ye: Sɛ́ikwɛ́-wʋ̀ʋ̀’ í à peii láà la ò, í à gima è? Le é à yoobɔ’ ye: An à gima-kɔ̀ɔ̀ kèè lɔ, ke mɛngge-le àa à zía peii n nɛ̀ le? É à pè- àle gi Filipu nɛ̀ ye: Bhè tɔnng, ke í yaa n pé wòtolo gi. ³² Etiopi-mii’ nuu Aatana-à sɛ́ikwɛ́ kpulu ye’ à gaaà láà, wo nuu à bɛɛnzɛyèa à gi wo: E nuu ye bháá’ wó lóii à zɛ lià à nɛ̀, ɛ́ɛ́n ye bháá’ dɔ e tàsáná kɔɔ’ gi à kua tàkáán-mɛ̀ɛ̀ zué láà à nɛ̀, òo e biin maa kélé. ³³ Wo bhɛɛ go’ à bhà, le wó àbhà mai-wùn to’ beleá le. A-wùn gi, wáa tuàn à ginɛ́ lefienɛ́ ke tɔ́ maà koo le? Atoosiwo wa àle pe gó’ wo à lé sɛ́ɛ́ tà lɛ́ɛ. ³⁴ Filipu’ bo’ daaá wòtolo gi, le mɛ̂ɛ láà é à bhàgilawo’ ye: Kò faiwo i nɛ̀. Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀’ sɛ́ikwɛ́ é à bɛɛnzɛii lii láà la ò, é nùù wɩ́ɩ́à nà wáaá kwɛi le? É nùù e lekini’ peà, tààn mɛngge bhɛ́i ke? ³⁵ É à pe’ kwɛi, le Filipu’ à yoobɔ’, le é liangzɛ zigo’ sɛ́ikwɛ́-wʋ̀ʋ̀ kpulunɛ́ láà à tà, le é wúnsɛ̀’ è zin Yesu-wùn bhà à tó zía pe’ à nɛ̀ le. ³⁶ Ale’ kɛɛii kwɛi láà, ke wo lóii ziàn. Wó waa’ yí ke láà à wɛ́ɛ́, le Etiopi-mii ye: Yí-le àa é wo è? Mɛɛ tuàn n bhà, le yáá n dàà Yesu pe gi-zùlù wo zé le? [ ³⁷ Filipu’ à pè- à nɛ̀ àle gi ye: I kpɔ́yè-le- tò’ Yesu lé i sɔbhɛɛá laá, ke e mɔɔ-wùn-a àle gi. Le ye: N kpɔ́yè ké à lé ma: Aatana gbe’ Yesu Klisi-a le.] ³⁸ É bo’ à peá kwɛi, le é wɩɩ’ ye: Wò wòtolo lédɔlɔ́. Wó à lédɔlɔ’, le Filipu ni Etiopi-mii láà wó yɔɔ’ kiá yí wɛ́ɛ́, le Filipu’ à dàà Yesu pe gi-zùlù wo’ le. ³⁹ Wó bo’ góá yí wɛ́ɛ́, le Gwilinɛ Kpáa-à Waa Zaazaa’ Filipu si’ ye gbʋ́ʋ’ mɛ̂ɛ sí, le é lo’ nàa, le Etiopi-mii láà à yáán’ kwii’ à gi le. Ale’ bo’ kɛɛá kwɛi, Etiopi-mii leng’ zaawun kún’ wo’, le é e pe ló wo’ e ló-zàa, ke à zowɛ́ɛ́ nii’ daa le. ⁴⁰ Filipu lekini’ bhe zí, e káá’ wo’ e leng bhà, ke ya waa Azɔti le. É kɛɛ’ kwɛi, le é wúnsɛ̀’ è go Aatana pé láà à-nàà kpɔ́ zìgo’ bhi, le é lo’ nàa é nuu gieà pɛ́ɛbò’ gi à tó páipái bhɛɛ tà dɔ́ɔ̀nle, le é waa’ nàa Sezalee le.

¹ Sée e nuu kwɛi, ke Gwilinɛ Kpáa pé-mɛ̀ɛ̀bò bhɔlɔ ké woo tuàn Sɔli túlú payèa, ke e àng zɛ-lèè guoii. É lò- yíkpáámɛ̀ɛ̀ kpáè pé àle gi, ² le é bhàiwo’ à zì ye: è sɛ́ikwɛ́ nu e nɛ̀, ke é ló nàa Zuifu-bòà Aatana-kwììbò bhɛɛ tà Damasi le. E nuu lóà kwɛi, ke è mɛnggoò yè’ bhi miɔnbò ni nɔ́ngbòa Yesu-à zaa tà, ke é nù àng kún, ke é nu nàa àng gá Zelizalɛm. ³ É nuu ke e tuàn zaá, kɛ́ ke ya bhɔ waa lià Damasi-pɛ̀ɛ̀ yáànbhà, yéè e káá’ wo, ke pɔngge zán’ gó lɔngwɛ́ɛ́ gi, ke ya mɔ̀ng maa à zì bolongle. ⁴ É kɛɛ’ kwɛi, le é pɛlɛ’ sáalé, le wʋʋ ke’ daa’ à tóló gi, ke à-mɛ̀ɛ̀ ké à peii à nɛ̀ ye: Sɔli, Sɔli, mɛɛ kɛɛ le i n wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo kwɛi le? ⁵ Le Sɔli’ wɩɩ’ ye: Ile wáa bhi le, Gwilinɛ Kpáa? Le Gwilinɛ Kpáa ye: Nle Yesu’ í n wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woii láà, nle án bhi le. ⁶ Kɛ́ bhè walá, ke í daa pɛ́ɛ yáànbhà. I wún’ à kɛɛà, wò à peà i nɛ̀ bhi’ wo le. ⁷ À táá yóóbò’ nuu à wɛì láà, wo dɔlɔ’ wo tàsáná sɛ́iinlé, le wó nuu màiwoà à bhà le. Wo wʋʋ láà à ma’, kɛ́ wòo mɛngge ye. ⁸ É kɛɛ’ kwɛi, le Sɔli’ wala’ sɛ́ɛ́ bhà, le é e yán lépolo’ le. Kɛ́ àa nuu lɛngge yeà. A-wùn gi, wo à kɔɔ lékún’ wo’, le wó lo’ nàa à gá Damasi le. E yáángɛɛn yaka kɛɛ’ bhi, ke àa lee ye, ke àa pɔɔn bhɛlɛ, ke àa yí mi. ¹⁰ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ do ke’ nuu Damasi bhi, wo nuu à leeà Anania. Le à yáin’ daa’, ke Gwilinɛ Kpáa ké à peii à nɛ̀ ye: Anania! Le à lekini’ wɩɩ’ à gɔ̀n ye: ¹¹ Nle án é le, Gwilinɛ Kpáa! Le Gwilinɛ Kpáa ye: Bhè walá, ke í ló pɛ́ɛ zué-zàà-gbùlù ye’ wò à lee zaa Dɔɔyè láà à tà. Mɛngge’ wò à lee Zuda, àbhà kwíi ké zaa láà à pé. I wàà’ bhi, mɛngge’ è go Tasi, ke wò à lee Sɔli láà, í à guo. ¹² Kó dɔɔ bha’ bhà é, e bhàiwoii, le à yáin’ daayèa mɛngge’ wò à lee Anania à gá le. E à ye’, ke e daaii kwíle, ke e e kɔɔ dɔii e tà, ke e yánlé- nù póló. ¹³ Kɛ́ Gwilinɛ’ bo’ à peá Anania nɛ̀ kwɛi, le é à yoobɔ’ à gɔ̀n ye: Gwilinɛ Kpáa, án à mayèa bhaamɛ̀ɛ̀ bɛ́ɛ́ tà wo: mɛ̂ɛ láà e wúnyóo kɛɛyèa i pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ wó Zelizalɛm láà àng gá miniminiyèa. ¹⁴ È nuyèa zí nàa yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò wʋʋ’ gá, ke mɛ̂ɛ páipái’ wò bhàiwo i tɔ́á péng zé, è àng tó kún le. ¹⁵ Kɛ́ le Gwilinɛ Kpáa ye: Bhè ló-le wo. Atoosiwo nbhà bháála kɛɛ-mɛ̀ɛ̀’ à gá le. Án à yaayèa pɛi, ke è nù ló nbhà ló gi lùu bhɛ́ibò’ wàa n dɔn, ni gwilinɛbò, ni Izalae gbebò tó zué. ¹⁶ Kɛ́ à wɛ̀ilèè-góà n-wùn gi kɔɔ’ gi, n lekini’ an à tó tàpólóà à nɛ̀ le. ¹⁷ Anania’ wòlò- àle gi, le é lo’, le é waa’ kwíle bhi, le é e kɔɔ dɔ’ Sɔli tà, le é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: N laànɛ́ Sɔli, Gwilinɛ Yesu’ é kaa’ i gi zaalé, ke í nuii láà, àle n bɔyèa, ke i yánlé- nù póló, ke àbhà Waa Zaazaa- nù daa i gi, ke è i pa le. ¹⁸ Anania’ bo’ à peá kwɛi, e to’ sáabhi, le pɔngge’ go’ Sɔli yánlé ye vé kɛlɛ nɛ̀, le é to’ le à yánlé’ polo’, le é lee ye’ le. É go’ bhi, le é wala’, le wó à dàà Yesu pe gi-zùlù wo’ le. ¹⁹ É bo’ pɔɔn bhɛlɛá, le bháa’ daa’ à gi le. E yáángɛɛn kpe ke kɛɛ’ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu Damasi bhi láà àng pé, ²⁰ le é to’ le é gbaan’ Yesu-wùn gɛingóà Zuifu-bòà Aatana-kwììbò bhɛɛ tà dɔ́ɔ̀nle ye: Yesu láà, Aatana gbe’ à gá le. ²¹ Mɛ̂ɛ páipái’ wó nuu à wʋʋ maà, à-mài ké nuu àng tó nià, le wò wɩɩ wo: Mɛ̂ɛ’ é nuu ziàn bhàiwò Yesu tɔ́á-mɛ̀ɛ̀bò wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woà miniminiyèa Zelizalɛm láà la ò, àle àa é wo è? Le é nuyè’ gá zé é la ò, òo zí nu ke è àng kún-le wo, ke è àng yele, ke è ló nàa àng gá yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò zué è? ²² Kɛ́ sée Aatana-à liangzɛ-bhàà’ é nuu Sɔli gi láà, à ke’ nùù daa lesósó’ woà à tà le. Yesu tò Izalae-bò la-mɛ̀ɛ̀a-yè láà, é nùù àle tò maiá-lèè gieà Zuifu-bò’ nuu Damasi láà àng nɛ̀ le. É nù pe é yɔ́n bhi, ke liang yoo àa sɔlɔ àng gɔ̀n koo. ²³ Bhanɛ́ ke’ gie’, le Zuifu-bò’ à zɛ-wùn yààkébhà kɛɛ’ le. ²⁴ Kɛ́ wó nuu à zɛ-wùn yààkébhà’ kɛɛà láà, e à-wùn ma’. Wo nuu yáán tóà gbɛ̀ɛɛlé-zààbò tó bhà yáán gi ni gbɛi gi, ke wò nù à zɛ. ²⁵ Gbɛi do ke gi, Sɔli-à kàlengbò’ à yàà káin gi àlei, le wó à bɔ’ tong tà tɛ́nglà, le wó à zinna’ gbɛ̀ɛɛ zì le. ²⁶ Sɔli’ lo’ ke è waa Zelizalɛm, e dàà Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò bhɛɛ gi-lèè guo’ e sɔbhɛɛ bhà. Kɛ́ mɛnó ké nuu súóà à gɔ̀n, atoosiwo à tò Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀a-wùn àa nuu bhɔà àng gi mai bhà. ²⁷ A-wùn gi, Banaba’ daa’ wo’ à nɛ̀ liélé, le é lo’ à dɔi Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò lià le. Sɔli’ yáánpa’ Gwilinɛ Kpáa bhà zaalé kɔɔ’ gi, ni Gwilinɛ Kpáa’ liangzɛ’ à nɛ̀ kɔɔ’ gi, wó waa’ bhi, le Banaba’ à gɛingo’ àng nɛ̀ le. É liangzɛ’ bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ Damasi kɔɔ’ gi, ke è Yesu-wùn pe àng nɛ̀ zòikɛ̀ɛ̀ bhà láà, Banaba ké à tó gɛingo’ àng nɛ̀. ²⁸ É go’ àle gi, Sɔli ké nuu gieà àng wɛì Zelizalɛm-pɛ̀ɛ̀ pé lɛnói, le é nuu Gwilinɛ Kpáa-à liangzɛà tàpúúá zòikɛ̀ɛ̀ bhà le. ²⁹ E nuu zí liangzɛà Zuifu yemò’ wó nuu Gɛlɛki-wʋ̀ʋ̀ pe-mɛ̀ɛ̀a àng nɛ̀, le àle ni àng gá-nù wó nuu wún gbègóà le. Kɛ́ mɛ̂ɛbò láà wó nùù à zɛ-lèè’ guoà le. ³⁰ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ bo’ àle-tùlé yeá kwɛi, wó ló’ wo’ Sɔli dɔi Sezalee, le wó wʋʋ kpɔ’ à bhà, ke è ló àng pé péng Tasi le. ³¹ E nuu kwɛi, ke legilizi tó ké yáinsaa gi Zudee sɛ́ɛ́ ni Galilee sɛ́ɛ́ ni Samali sɛ́ɛ́ tó gi. Wo nuu wo ké bháa dɔà, le wó nuu bhɛɛ yaaà Gwilinɛ Kpáa wʋʋ bhà, le Waa Zaazaa’ nuu àng zʋʋ gbaan-à, le àng dààpé’ nuu daa lesósó woà le. ³² Piɛli ké nuu gieà lùu pé lɛnólɛ̀nó gi, le é yɔɔ’ nàa à tuléá Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu Eida àng pé le. ³³ É mɛngge’ ta’ bhi láà, wo nuu à leeà Enee. À gɛɛn ké nuu banyèa, le ya woo kwee saaka kɛɛ kpááyèa kángwa gi le. ³⁴ Le Piɛli’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Yesu Klisi’ i tó bhiá, Enee. Bhè walá, ke í ibhà sua kélé yele. Piɛli’ à pe’ kwɛi, le Enee’ to’ le é wala’ le. ³⁵ Eida-mɛ̀ɛ̀bò ni Salon bholo pé-mɛ̀ɛ̀bò’ Enee tò kélékèlèa-lèè láà àle ye’ kwɛi, àng tó páipái zowɛ́ɛ́’ seelá’ wo’ Gwilinɛ Kpáa pé le. ³⁶ Yesu pe gi-nɔ̀ng do ke’ nuu Zope tée láà à gi, wo nuu à leeà Tabita, le wò à lee Gɛlɛki-wʋ̀ʋ̀ gi Dɔkasi le. Wò à pè’ kwɛi, ke wo wɩɩ zolo. E nuu wúnsɛ̀ kɛɛà miniminiyèa, le é nuu wɛ̀i-mɛ̀ɛ̀bò gbaà lɛ́ile le. ³⁷ Kángwa’ à kun’, le é ga’ le. Wó bo’ à zúlúá, le wó à kpaa’ táázi-kwìì gélé-lèè do ke gi tɛ́nglà le. ³⁸ É nuu’ wo’ ke Piɛli ké Eida Zope-lèè maabhà láà, Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu Zope, wó à tó bhi-wùn ma’, le wó mɛ̂ɛ piilɛ bɔ’ à lee lià, ke wò bhàiwo à zì wo: è táá wo pé zólé le. ³⁹ Gielá-mɛ̀ɛ̀bò láà wó waa’ bhi, ke wò wʋʋ láà à léban Piɛli bhà, e walá’ wo’, le é lo’ àng wɛì le. É waa’ bhi, le wó lo’ à dɔi táázi-kwìì gélé tɛ́nglà le. Gɛɛn-nɔ̀ngbò’ nuu bhi, àng tó páipái ké yɔn’ à maabhà, ke wo wosí-ii, le Dɔkasi’ nuu wélébò’ kɛɛà, bhái wala-bhàibò ni gbàbhuubòa, ke e tuàn gieà láà, wó à tó gie’ à nɛ̀ le. ⁴⁰ Wó bo’, le Piɛli’ mɛ̂ɛbò’ nuu bhi àng tó kɛɛ’ kwíle le. Mɛnó’ wolo’, le é zinna’ e kpóng gi, le é bhàiwo’ Aatana zì le. É bo’, le é seela’ nɔ́ngnɛ́ láà à tà, le é wɩɩ’ ye: Tabita, bhè walá. É à pe’ kwɛi, le nɔ́ngnɛ́ láà é yán lépolo’, le à yáán’ daa’ Piɛli tà kpàile, le é wala’, le é yaa’ gɛɛn bhà le. ⁴¹ É bo’ yaaá gɛɛn bhà kwɛi, le Piɛli’ kɔɔ daa’ à kwenglé, le é à léwala’ le. Nɔ́ngnɛ́ láà é bo’ zanaá kwɛi, le Piɛli’ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò ni gɛɛn-nɔ̀ngbò láà àng lee’, le é à kɔ́nɔ́wo’ àng nɛ̀ le. ⁴² Zope-mɛ̀ɛ̀bò tó páipái ké wún láà à ma’, le bhaamɛ̀ɛ̀ kpe’ wɩɩ’ Gwilinɛ Kpáa-wùn bhà le. ⁴³ É go’ bhi, Piɛli ké yáángɛɛn kpulu ke kɛɛ’ Zope kili káán-mɛ̀ɛ̀ ke’ wó nuu à leeà Simon láà à pé kwíle.

¹ Mɛngge’ nuu Sezalee, wo nuu à leeà Kɔlɔnɛi. Sɔ́ya kpulu’ wó nuu à leeà Itali-sɔ̀yábò láà, àngbhà kapitɛni do ke’ nuu à gá, le é nuu sɔ́ya kàindini wunlé le. ² Sùò Aatana gɔ̀n-mɛ̀ɛ̀’ nuu à gá, le àle ni e bhà-mɛ̀ɛ̀bò tó’ nuu daayèa Zuifu-bòà sée gi le. E nuu zí gba kpákpaa woà Zuifu-bò gɔ̀n, le é nuu bhàiwoà Aatana zì lɛ́nólɛ̀nó bhà le. ³ É nuu kwɛngge láà à gi, ke lɛ́ɛ́lɛ́ɛ́ yakanàà’ bhɔ yáán seelá gi, le Kɔlɔnɛi yáin’ daa’, le é Aatana-à kɩ́ɩ́la do ke ye’ kpákpálé, ke ya sɔɔ à tà kwíle, ke ya à sí tɔ́á ye: Kɔlɔnɛi! ⁴ Kɔlɔnɛi’ à gaa’ sɛ́inlé, ke súó’ daa à gi, le é à bhàgilawo’ ye: È bhi lɔ, Gwilinɛ! Le Aatana-à kɩ́ɩ́la láà é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: I bhài’ wo ni i gbabò’ wo ziàn láà, à-wʋ̀ʋ̀ ké waayèa Aatana lià lɔngwɛ́ɛ́ gi, le à zʋʋ’ zana à tó-wùn-a le. ⁵ A-wùn gi, bhè mɛnggoò bɔ Zope, Simon’ à tɔ́yààtà’ Piɛli-a láà à lee lià tò! ⁶ E yii Simon ke’ é kili káán-mɛ̀ɛ̀a láà à pé kwíle. Abhà kwíi ké kɔ̀ɔ̀yí kpúnglé. ⁷ Aatana-à kɩ́ɩ́la’ é liangzɛ’ à nɛ̀ kwɛi láà, é bo’ lóá, le Kɔlɔnɛi’ ebhà gùábò piilɛ ni sɔ́yabò’ nuu à kɔlé láà àng do lee’ le. Sɔ́ya-mii láà, sùò Aatana gɔ̀n-mɛ̀ɛ̀’ nuu à gá le. ⁸ Wún’ é kɛɛ’ à gá láà, é bo’ à tó gɛingóá àng nɛ̀, le é àng bɔ’ Zope le. ⁹ À tàalà, ke mɛ̂ɛbò láà wo tuàn zaá, ke wa bhɔ waa lià péele, le Piɛli’ daa’ kwíi tà tɛ́nglà, ke è bhàiwo Aatana zì le. E nuu kwɛi, ke yáán’ bhɔ yaa lià mɛ̂ɛ gwenglé zué. ¹⁰ Le vɔ́n’ gbaan’ à góà, le é nuu à pé ke è pɔɔn bhɛlɛ le. Wo to’ à liéguo-pɔ̀ɔ̀n kpaa lià, le à yáin’ daa’ le. ¹¹ Yéè e káá’ wo, ke lɔngwɛ́ɛ́’ lépóló, ke pɔngge’ ye song gbɛ́ɛ́ ke nɛ̀, e góii tɛ́nglà. Á bhɛɛ ké nuu dɔyèa à zɔ́ɔ́ yisɛ tó bhà, le é nuu yɔɔà sáaá le. ¹² Kʋ̀sʋ̀ tà-wììbò oo, ni sáaá-pɔ̀ɔ̀nbò oo, ni maabò oo, à tó páipái suu ké nuu pɔɔn láà à gi. ¹³ É kɛɛ’ kwɛi, le wʋʋ ke’ daa’ à tóló gi ye: Piɛli, walá, ke í pɔɔnbò láà à ke zɛ, ke í à bhɛlɛ. ¹⁴ Kɛ́ le Piɛli’ wɩɩ’ ye: Áááoo, Gwilinɛ Kpáa! Mɔ́ɔ́ daa n sɛ́ɛ́n lé do bhe. ¹⁵ Le wʋʋ do’ wɩɩ’ láà, é à pe ke wo’ zí ye: Aatana’ bo à peá pɔɔn ye’ à bhà ye: bian àa à bhà, miá i gban kpɔ́ àleá koo. ¹⁶ Wó bo’ à peá kwɛi gɛnyààn yakaá, le é to’ le pɔɔn láà é sɛi’, le é lo’ lɔngwɛ́ɛ́ gi le. ¹⁷ Piɛli yáin’ daa’ láà, e woo tuàn à-wùn ban-à e kwenglé, le é to’ le Kɔlɔnɛi-à gielá-mɛ̀ɛ̀bò’ waa’ bhi le. Wó bo’ Simon-à kwíi-lèè gieá àng nɛ̀, le wó lo’ bhi, le wó dɔ’ kpóló lé, ¹⁸ le wó wo wʋʋ léwala’, le wó bhàgilawo daa’ wo: Simon’ wò à lee Piɛli láà, à ya- zé’ wo la è? ¹⁹ Piɛli ké to’ e zʋʋgɔɔn-à à yáin’ daa’ láà à-wùn-a, le Waa Zaazaa’ à pe’ à nɛ̀ ye: Zé gaa, bhaamɛ̀ɛ̀ yaka ké i guoii. ²⁰ Walá ke í zinná, ke í ló àng wɛì. Síka òo tóà i gi, nle án àng bɔyèa le. ²¹ Piɛli’ zinnà- àle gi, le é à pe’ mɛ̂ɛbò láà àng nɛ̀ ye: Nle án é, ka nle n guoii lɛ́ɛ. Ká nù- mɔ̀ng’ gi le? ²² Le wó à yoobɔ’ wo: Aatana-à kɩ́ɩ́la do ke’ go’ lɔngwɛ́ɛ́ gi, le é à pe’ kapitɛni Kɔlɔnɛi nɛ̀ ye: è ko bɔ i lee lià, ke í nu, ke í nù liangzɛ à nɛ̀, ke è à ma le. Wúnsɛ̀ kɛɛ-mɛ̀ɛ̀’ Kɔlɔnɛi láà à gá le. E suo Aatana gɔ̀n, le Zuifu-bò tó páipái- à tɔ́ sɛ̀ pe le. ²³ Wó à pe’ kwɛi, le Piɛli’ sɔɔ’ nà àng gá kwíle, le é àng yago’ le. Á tàalà’ bhɔ’, le é wala’, le é lo’ àng wɛì le. Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu Zope bhi, àng kemò ké lo’ à dɔi Sezalee. ²⁴ Wo waa’ bhi à pe tàalà, ke Kɔlɔnɛi yáán ké àng gɔ̀n, ke ya e bhà-mɛ̀ɛ̀bò ni e sɛ̀lubò tó ban ké tà. ²⁵ Piɛli’ nuu sɔɔà kwíle, ke Kɔlɔnɛi’ walá ke ya ló à légɔ̀n, le é bhuola’ à gɛngpé, le é gbɛ̀óógbɛ̀ kɛɛ’ à nɛ̀ le. ²⁶ Kɛ́ le Piɛli’ à léwala’, le é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Bhè walá ke í dɔ gɛɛn bhà. Bhaamɛ̀ɛ̀ bhɛ́iwɛ́ɛ́’ n lekiniá ye i nɛ̀ le. ²⁷ Ale ni Kɔlɔnɛi wo to’ liangzɛà kiá, le wó sɔɔ’ kwíle, le é bhaamɛ̀ɛ̀ kpe ta’ banyèa ké tà bhi le. ²⁸ E wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Ka leng ká à gànnu ka: Zuifu-bò koà tɔ́ng ké wɩɩ ye: koo naaà mɛ̂ɛ’ wàa ko suuá àng bhà. Ko gban’ à gá le. Koo zí sɔɔ lefienɛ́ woà àng ke pé kwíle. Kɛ́ Aatana ké à tàpólóyèa nle n nɛ̀ ye: à-lèè àa à bhà ke án nàà bhaamɛ̀ɛ̀ ke bhà-yè gaa ye yànma-wùn ni mɛ̂ɛ gban zɛyè nɛ̀ koo. ²⁹ Ale kɛɛ le, ká n lee’ wo’ láà, mɔ́ɔ́ dɔ à bhà dɔ́ɔ́n-á, le án à gi-nù woyèa é le. Má ka gílawo tò: ká n lèè mɔ̀ng’ gi le? ³⁰ Le Kɔlɔnɛi ye: À yáángɛɛn yisɛnàà’ é, án nuu bhàiwoà n pé kwíle, à bha’ é, ke lɛ́ɛ́lɛ́ɛ́ yakanàà’ bhɔ yáán seelá gi. Máà n káá’ wo, ke mɛngge láà e dɔɔ n wɛí, gbàà’ é nuu à bhà, à zán ké nuu dɔà gɛ̀lɛ̀nggɛ̀lɛ̀ngle, ³¹ le é wɩɩ’ n nɛ̀ ye: Kɔlɔnɛi, Aatana’ wɩ́ɩ́ ibhà bhài wʋʋ bhà, le í gbabò’ wo’ wɛ̀i-mɛ̀ɛ̀bò gɔ̀n láà, à zʋʋ’ zana à-wùn-a le. ³² A-wùn gi, bhè mɛ̂ɛ bɔ Zope Simon’ wò à lee Piɛli láà à lee lià. E yii Simon kili káán-mɛ̀ɛ̀ pé kwíle kɔ̀ɔ̀yí kpúnglé. ³³ Ale kɛɛ le án to’ le án mɛ̂ɛ bɔ’ i lee lià, le i lekini yé gɛ̀ilɛ tó nu-wùn-a lɛ́ɛ. A-wùn gi, konó kwéé waa Aatana zué’ wo à gá zé é le. Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Gwilinɛ Kpáa’ wʋʋ’ kpɔ’ i bhà, bhè à tó pe, ke kó à ma. Ko tóló ké i tà tò! ³⁴ É bo’ à peá kwɛi, le Piɛli’ sɔɔ’ liangzɛà ye: Kó à zɛ sii tà, má à gànnu tò ma: Aatana àa bhaamɛ̀ɛ̀bò gaa àng wɛí-lèè-le bhà, ke è mɛngge fìlayányè wo mɛngge bhà. ³⁵ Wánglafila, mɛ̂ɛ’ è suo à gɔ̀n, ke è wúnsɛ̀ kɛɛ, é lùu óó lùu’ à gi-miiá, àle-mɛ̀ɛ̀ liá- to à gi le. ³⁶ É nâa sɛ̀’ kpɔ’ Izalae-bò nɛ̀, àle ké ka yàan. É Yesu Klisi’ bɔ’ àng nɛ̀, ke è nù tó ninà àng gá-nù kɔɔ wì kéi-mɛ̀ɛ̀a láà, àle nu’ nà nâa sɛ̀ láà à gá le. Sée Yesu do láà àle zí bhaamɛ̀ɛ̀ tó páipáià Gwilinɛ Kpáa-á le. ³⁷ Záàn’ mɛ̂ɛ zúlú-wùn lòlò’ kpɔ’ láà, é si’ à bha bhà, Yesu’ bháála’ kɛɛ’, ke é à zigo’ Galilee sɛ́ɛ́ gi, ke é daa’ nàa Zudee sɛ́ɛ́ tó gi láà, à leng-nàà ké ka yàan. ³⁸ Kanó ká à gànnu zí ka: Aatana ké Waa Zaazaa bháa daa’ Yesu Nazalɛti-mii láà à gi kpáaá, le é nuu lóà wúnsɛ̀ kɛɛá pɛ́ɛ bhɛɛ tà dɔ́ɔ̀nle, le mɛ̂ɛ’ wó nuu kún gi gɔɔ̀yóo gɔ̀n, é nuu àng tó páipái tóà kélékèlèa le. Aatana’ nuu’ wo’ kɔɔ yaayèa à bhà láà, àle kɛɛ le é nuu mɔɔà wúnbò láà à tó kɛɛá kwɛi le. ³⁹ É wúnsɛ̀sɛ̀bò’ kɛɛ’ Zelizalɛm ni Zuifu lùu tó gi láà, kole kó à tó páipái séeá le. Sée Yesu do láà, wo àle zɛ’ yílí bhà pɔ́ngti gbààn à kɔɔ ni à gɛɛnbò tà-yèa le. ⁴⁰ Kɛ́ Aatana ké à go’ gɔɔ̀le à yáángɛɛn yakanàà-kwèèi, le é à zana’, le é à lébhɔ’ kpunglà le. ⁴¹ Kɛ́ òo e leng gie mɛnó nɛ̀. Aatana’ woo mɛ̂ɛ’ ko yaa à séeá fɔ́ɔ́lé lii láà, kole kó yáánpa’ à bhà, le kó lígo’ kiá nà à gá à zanayè zìpieta le. ⁴² Yesu’ wʋʋ kpɔ̀- ko bhà àle gi ye: kó ló lòlòkpɔ́i lùu tó nɛ̀, ke kó à pe ko: Aatana- ele e yaayèa yáán-mɛ̀ɛ̀bò ni ga-mɛ̀ɛ̀bò tó bhàgila kpáa wo-mɛ̀ɛ̀a le. ⁴³ Sée Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu lii láà, àng tó páipái ké à-wùn to’ liélé, le wó à pe’ wo: mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ à kpɔ́yè- tóà à lé, Aatana ké à-mɛ̀ɛ̀ bhàwùn tóà à nɛ̀. ⁴⁴ Wʋʋ láà à paán ké to’ Piɛli biinlé, le Waa Zaazaa’ yɔɔ’ mɛ̂ɛ’ wó nuu wo tóló dɔà à bhà láà àng tó tà le. ⁴⁵ Aatana’ ebhà Waa Zaazaa nu’ wo’ mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a àng tó nɛ̀ kwɛi láà, à-mài ké Zuifu-bò’ nuu Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bòa, ke wó nuu Piɛli wɛì bhi láà àng tó ni’. ⁴⁶ Atoosiwo wó nuu wʋʋ dɛ́dɛɛbò’ peà oo, ni wó nuu Aatana tɔ́ bhɔ’ woà oo, àng tóló ké nuu à tó bhà. ⁴⁷ É kɛɛ’ kwɛi, le Piɛli’ wɩɩ’ ye: Mɛ̂ɛ’ wa bo Waa Zaazaa sɔlɔá ye ko nɛ̀ é la ò, wáa tuàn kpaà àng zùlù yí wɛ́ɛ́-wùn-a koo le? ⁴⁸ É wɩ̀ɩ̀ àle gi ye: wò àng dàà Yesu Klisi pe gi-zùlù wo le. Wó bo’ àng zúlúá, le wó bhàiwo’ Piɛli zì wo: è tó wo pé bhi yáángɛɛnnɛ́ keá le.

¹ Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò ni à pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu Zudee sɛ́ɛ́ gi, wo à ma’ wo: mɛ̂ɛ bhɛ́ibò’ wàa Zuifu-a, àng tó ké wɩ́ɩ́yèa Aatana wʋʋ bhà. ² Piɛli’ bo’ tɔnngá, ke è waa Zelizalɛm, le Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ yemò’ nuu bhi, ke wó Zuifu-bòa láà, wó à pe’ à nɛ̀ wo: ³ Wo wɩɩ wo: í sɔɔyèa mɛ̂ɛ’ wàa ló gbùé láà àng pé kwíle, le í kɔɔ daayèa àng pé la wà? ⁴ Le Piɛli’ dɔ’ à pe bhɛɛ tà dɔ́ɔ̀nle àng nɛ̀ ye: ⁵ É nuu kwɛngge láà à gi, ke án Zope, ke án bhàiwoii Aatana zì, le lábhili’ daa’ n gá, le n yáin’ daa’ le. Máà n káá’ wo, ke pɔngge’ nuu ye song gbɛ́ɛ́ ke nɛ̀, e góii lɔngwɛ́ɛ́ gi, ke à bhɛɛ ké dɔyèa à zɔ́ɔ́ yisɛ tó bhà, ke e yɔɔii, ke e yɔ́n-ii n maabhà ziàn. ⁶ Án à gaa’ sɛ́inlé, le án kpoo’ gbàà láà à gi, le án kʋ̀sʋ̀ tà-wììbò ni kai-wììbò ni sáaá-pɔ̀ɔ̀nbò ni maabò kpe ye’ bhi le. ⁷ Án dɔlɔ’ sɛ́inlé, le wʋʋ ke’ daa’ n tóló gi ye: Piɛli, walá, ke í pɔɔnbò láà à ke zɛ, ke í à bhɛlɛ. ⁸ Kɛ́ le án wɩɩ’ ma: Áááoo, Gwilinɛ Kpáa! Mɔ́ɔ́ daa n sɛ́ɛ́n lé do bhe. ⁹ Kɛ́ le wʋʋ láà é wolo piilɛnàà wo’ lɔngwɛ́ɛ́ gi ye: Aatana’ bo à peá pɔɔn ye’ à bhà ye: bian àa à bhà, miá i gban kpɔ́ àleá koo. ¹⁰ É kɛɛ’ kwɛi gɛnyààn yakaá, le pɔɔn láà é sɛi’, le é lo’ lɔngwɛ́ɛ́ gi le. ¹¹ Máà n káá’ wo, ke bhaamɛ̀ɛ̀ yaka’ wó go’ Sezalee, ke mɛngge’ wó nuu à leeà Kɔlɔnɛi láà é àng bɔ’ n lià, wo dɔɔ kwíi’ án nuu à gi láà à líɛɛ. ¹² Le Waa Zaazaa’ à pe’ n nɛ̀ ye: Bhè ló àng wɛì, síka òo tóà i gi. É à pe’ kwɛi, le ko laànɛ́bò saado’ wó dɔɔ é, wó lo’ n wɛì le. Kó waa’ bhi, le kó sɔɔ’ mɛ̂ɛ láà à pé kwíle, ¹³ le Aatana-à kɩ́ɩ́la’ kaa’ à gi à pé kwíle kɔɔ’ gi, é à tó gɛingo’ ko nɛ̀ le. E wɩɩ’ ye: Aatana-à kɩ́ɩ́la ké à pe’ e nɛ̀ ye: é mɛ̂ɛ bɔ Simon’ à tɔ́yààtà’ Piɛli-a láà à lee lià Zope, ¹⁴ ke e ni epé kwíle-mɛ̀ɛ̀bò tó páipái wo laà wʋʋ’ bhà, è à pe e nɛ̀. ¹⁵ Kɔlɔnɛi’ bo’ à gɛin láà à góá kwɛi, le án liangzɛ zigo’ le. Kɛ́ n biin lépólóyè’ to’ kpókpóá, ke Waa Zaazaa’ tó ke a yɔɔ àng tà ye é yɔɔ’ ko tà à zigó gi kɔɔ’ bhà láà à gi le. ¹⁶ É kɛɛ’ kwɛi, le n zʋʋ’ zana’ Gwilinɛ Kpáa’ wʋʋ’ pe’ fɔ́ɔ́lé láà à gá le. E wɩɩ’ ye: Záàn-le’ nùù bhaamɛ̀ɛ̀ zúlúà yí’ wɛ́ɛ́ le. Kɛ́ kale ka zúlú- woà Waa Zaazaa’ gá le. ¹⁷ Ale kɛɛ le án wɩɩ’ ma: Aatana leng’ pɔɔn’ nu’ mɛ̂ɛ’ kó wɩɩ’ Gwilinɛ Yesu Klisi-wùn bhà fɔ́ɔ́lé ko nɛ̀ láà, ya zí pɔngdo láà àle nù’ mɛ̂ɛbò é àng lekini nɛ̀ la ò, nle an woo tuàn mɛɛá àlei koo, le an n kɔɔ gbaan n mɔ bhà Aatana nɛ̀ le? ¹⁸ Wó bo’ Piɛli wʋʋ láà àle maá, àng tó zowɛ́ɛ́’ saa’ wo’, le wó gbaan’ Aatana wánglegóà le. Wo nuu wɩ́ɩ́à wo: È tò’ àleá, ke Aatana leng’ gɛ̀ilɛ tóyèa, le é wɩ́ɩ́yèa à bhà, ke mɛ̂ɛ lefie’ wàa Zuifu-a, àng tó- wo kɔɔ gó wo sɔng lé, ke wò nù sii’ àa yɛn à sɔlɔ lɛ́ɛ. ¹⁹ É go’ bhi, wó nuu Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò wɛ̀ikɛ̀ɛ̀’ woà Etiɛni zɛ téei láà, mɛ̂ɛ’ wó daa’ kai à-wùn gi, wo wɛinna’, le àng kemò’ lo’ flúúlé, le wó waa’ Fenisi lùu ni Sipɛlɛ lùu gi, le àng kemò’ waa’ zí Antiɔsi-pɛ̀ɛ̀ yáànbhà le. Wo nuu lóà Aatana-à liangzɛ bhɛɛá dɔ́ɔ̀nle. Kɛ́ wó nùù à zɛà Zuifu-bò lengdo’ nɛ̀ le. ²⁰ Kɛ́ sée kpɔ̀ Yesu lé-mɛ̀ɛ̀ kemò’ nuu góà Sipɛlɛ lùu ni Silɛni lùu gi, àngle wó waa’ Antiɔsi, wo lo’ mɛ̂ɛ’ wàa nuu Zuifu-a àng tó pé, le wó wúnsɛ̀’ è zin Gwilinɛ Yesu-wùn bhà láà à-nàà kpɔ’ àng nɛ̀ le. ²¹ Gwilinɛ Kpáa ké nuu e kɔɔ yaaà àng kɛɛ-wùn tó bhà, le bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáa’ wɩɩ’ à-wùn bhà, le wó wo zowɛ́ɛ́ seela’ à pé le. ²² Ang wʋʋ’ daa’ legilizi-mɛ̀ɛ̀bò’ wó Zelizalɛm àng tóló gi, le wó Banaba bɔ’ Antiɔsi le. ²³ É bo’ waaá bhi, ke Aatana’ gɛ̀ilɛ’ to’ bhi-mɛ̀ɛ̀bò bhà láà, è à-lèè ye, à liá ké waa’ à gi, le é àng bháa dɔ’ ye: wò wo zʋʋ gbaan, ke wò wo kɔɔ kún Gwilinɛ Kpáa-wùn bhà kelekelele le. ²⁴ Banaba’ nuu’ wo’ wúnsɛ̀ kɛɛ-mɛ̀ɛ̀a, ke kpɔ̀ Aatana lé-zòwɛ́ɛ́ ni Waa Zaazaa ké à payèa kelekelele láà, àle kɛɛ le é àle pe’ kwɛi le. Bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáalàkpàà tó’ zí wɩ̀ɩ̀ dàà Gwilinɛ Kpáa pe gi-wùn bhà àle-wùn gi le. ²⁵ Banaba’ go’ bhi, le é lo’ Sɔli leei Tasi le. ²⁶ É bo’ à yeá, le é à si’ e gɛin, le wó lo’ kiá Antiɔsi le. Wó waa’ bhi, wo kwee do tó zin’ kélé, ke wo ban-ii ké tà nàa legilizi-bòa ziàn. Wó mɛ̂ɛbò’ àng dɔɔ’ Aatana wʋʋá bhi, àng kpulu ké nuu kpáaá miniminiyèa. Sée Antiɔsi-lèè láà, wó Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò lee zigò- bhi’ wo wo: Keletiɛn-bò le. ²⁷ À tée láà à gi, Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ kemò ké go’ Zelizalɛm, le wó yɔɔ’ Antiɔsi le. ²⁸ À mɛngdo ke’ wó nuu à leeà Agabu láà, é wala’, le é à pe’ Waa Zaazaa-à pe gi ye: À gi àa mɔ́ii koo, ke vɔ́n kpáa’ daa sɛ́ɛ́ tà lɛnólɛ̀nó gi. Sée vɔ́n láà e nu’ daai kwɛi maiá gwilinɛbòà gwilinɛ’ wó nuu à leeà Kolodi láà à yànmai gi. ²⁹ Kɛ́ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ bo’ Agabu wʋʋ láà àle maá kwɛi, le wó yààkébhà kɛɛ’ wo: mɛ̂ɛ ye’ à kɔɔ- mɔɔà pɔɔn’ bhà, è à nu, ke wò à bɔ wo laànɛ́ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ Zudee lùu gi àng tàkún-pɔ̀ɔ̀n-a. ³⁰ Wó bo’ wo kɔɔ ban-á ké tà, le é mɔɔ’ pɔɔn’ à bhà, wó à dɔ’ Banaba ni Sɔli gɔ̀n, ke wò ló nàa legilizi liélé sí-mɛ̀ɛ̀bò’ wó nuu Zudee sɛ́ɛ́ gi láà àng nɛ̀ le.

¹ Gwilinɛ Elɔdi’ gbààn legilizi-mɛ̀ɛ̀ kemò wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woà à tée do láà àle gi, ² le é Záàn dóo Zaki kun’, le wó à wunbílí yala’ le. ³ Elɔdi’ à gaa’ ye à kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè liá ké Zuifu-bò gi laá, le é zí wɩɩ’ ye: wò Piɛli kún, le wó à kun’ le. E nuu búlù’ sɛ́kɛ àa tó à bhà, wò à bhɛlɛ fɛ́ɛti’ à tà láà à tée gi. ⁴ Wó bo’ Piɛli kún láà à woá, ke wò à daa kààso gi, le é à maakpɔ’ sɔ́ya yisɛ yisɛ kpulu yisɛ bhà le. E nuu à zʋʋ pé ye: Paki fɛ́ɛti- gò’ à lé, ke é à dɔ pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò zué, ke wò à zɛ lɩ́ɩ́á. ⁵ Wó Piɛli tò- kààso gi àlei le. Kɛ́ àle’ kɛɛii kwɛi láà, ke legilizi gi-mɛ̀ɛ̀bò-le wò à lébhài lesósó’ woii Aatana zì le. ⁶ Elɔdi yéè woo Piɛli dɔ pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò zué kwee’ gi, é to’ ye tili nɛ̀, à pe-gbɛ̀i gi’ nuu láà, Piɛli ké nuu yizɛà sɔ́ya piilɛ finibhà, ke wo à dɔyèa yɔ̀ɔ́bhɛɛ piilɛ lé. Kààso-kwìì maakɛɛ-sɔ̀yábò ké nuu zí dɔyèa kpóló lé. ⁷ Yéè e káá’ wo, ke Gwilinɛ Kpáa-à kɩ́ɩ́la do’ nu, ke mɔ̀ng’ zí maa bolongle kààso-kwìle bhi. Le Aatana-à kɩ́ɩ́la láà é kɔɔ maa’ Piɛli sián lé, le é à zana’, ke e à peii à nɛ̀ ye: Bhè walá váánlé! É àle pe’ kwɛi, yɔ̀ɔ́bhɛɛ tó’ gó’ wo’ Piɛli kɔɔ bhà, le é banna’ le. ⁸ Ale’ bo’ kɛɛá kwɛi, le Aatana-à kɩ́ɩ́la láà é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Ibhà kiásili yele, ke í sàbha waa. Piɛli’ bo’ à tó kɛɛá kwɛi, le Aatana-à kɩ́ɩ́la’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Ibhà gbàbhuu daa i bhà, ke í nu n wɛì. ⁹ É à pe’ kwɛi, le Piɛli’ wolo’, le é dɔ’ à wɛì, ke e à gi ye: e yáin bhɛ́i’ daaii le. Àa nuu à gànnuà ye: Aatana-à kɩ́ɩ́la láà è e wolo lekini’ woii à gá do lɛ́ɛ. ¹⁰ Wó bo’ gieá yáán tò à bhà-mɛ̀ɛ̀bò kpulu fɔ́ɔ́yè ni à piilɛnàà tà, le wó waa’ pɛɛ́ɛ́ kóng’ é pɛ́ɛ zué-lèè bhà za láà à lià, le é lépolo’ àng gɔ̀n e leng tà le. Wó wolo’, le wó daa’ pɛ́ɛ yáànbhà-zàà-gbùlù do ke tà, le é to’ le Aatana-à kɩ́ɩ́la láà é kaan’ Piɛli bhà le. ¹¹ Piɛli yáin’ bo’ pɔnɔá, le é wɩɩ’ ye: Sá! Má à gànnu maiá tò ma: Gwilinɛ Kpáa leng’ ebhà kɩ́ɩ́la bɔyèa n nɛ̀ é le. É tò’ kwɛi, ke Elɔdi ni Zuifu-bò zʋʋ’ nuu à ye’ nɛ̀ wo: è kɛ̂ɛ n gá láà, ya n la’ wo àle tó gɔ̀n lɛ́ɛ. ¹² É bo’ e zʋʋgɔɔn-á, le é lo’ Mali pé kwíle le. Sée Mali’ nuu Záàn’ à tɔ́yààtà’ Maki-a láà à laúá le. Bhaamɛ̀ɛ̀ ké nuu banyèa ké tà à pé kwíle bhi kpáaá, le wó nuu bhàiwoà le. ¹³ É waa’ bhi, le é kɔɔ maa’ wáfɔ lé-kòng tà, le gùá-nɔ̀ng do ke’ wó nuu à leeà Wɔlɔdi láà, é nu’ kpooi bhi le. ¹⁴ É bo’ Piɛli wʋʋ dɔn-á, le à zowɛ́ɛ́ nii’ daa’ le. Kɛ́ è kwíi-le lépólóà à gɔ̀n líe fɔ́ɔ́lé láaá, òo àle kɛɛ, e ló’ wo’ à pei bàlàa ye: Piɛli ké dɔɔ kpóló lé le. ¹⁵ Le wó wɩɩ’ à nɛ̀ wo: Pɔàin’ i tà la è? Kɛ́ é nuu’ wo’ naaà à gi ye: Mai’ à gá láàá, le wó wɩɩ’ wo: Àbin, Aatana-à kɩ́ɩ́la’ à wɛì láà, i àle nai yeyèa lebhà lɛ́ɛ. ¹⁶ Sée àle’ kɛɛii kwɛi láà, ke Piɛli ké kɔɔ maa lesósó woii kóng tà. ¹⁷ Wó lo’, ke wò kwíi lépóló à gɔ̀n, yáánpà à bhà-wùn-mài ké àng ni’ miniminiyèa. Piɛli’ bo’ àng tàkáán-á e kɔɔá, le Gwilinɛ Kpáa leng’ à wolo’ kààso gi kɔɔ’ gi, é à gɛingo’ àng nɛ̀, le é wɩɩ’ ye: Kà ló à pei Zaki ni ko laànɛ́ paánbò nɛ̀. É bo’, le é wolo’, le é lo’ zaa bhɛ́i keá le. ¹⁸ Lee’ bo’ kpɔɔá, Piɛli wòlò kààso gi-kɔ̀ɔ̀ láà e sɔ́yabò giviin’ miniminiyèa. Le wó nuu wɩ́ɩ́à wo: Kó àle kún lɔ’ wo é le? ¹⁹ Elɔdi’ Piɛli guo’, ke è kwii, le é zin’ sɔ́yabò láà àng lé, le é wɩɩ’ ye: wò ló àng zɛi le. É go’ bhi, le Elɔdi’ go’ Zudee sɛ́ɛ́ gi, le é yɔɔ’ Sezalee, ke è yiiyààn kpulu ke kɛɛ bhi le. ²⁰ E nuu kwɛi, ke Elɔdi ké e lààwùn kpáa yeyèa Tiili-mɛ̀ɛ̀bò ni Sidon-mɛ̀ɛ̀bò pé. Kɛ́ pɛ́ɛ piilɛ láà à gi-mɛ̀ɛ̀bò’ bo’ ban-á ké tà, ke àng wʋʋ’ tó do, le wó nu’ à pé le. Wó waa’ bhi, le wó daa’ àbhà kwíi maakɛɛ-mɛ̀ɛ̀’ wó nuu à leeà Balasu láà à zía le. Ang wʋʋ’ bo’ mɔɔá àle bhà, wo solong kún’ wo’ gwilinɛ nɛ̀ le. Atoosiwo àng pe lùu légbàa-pɔ̀ɔ̀n tó’ nùù góà gwilinɛ Elɔdi láà àle pe lùu gi le. ²¹ Gwilinɛ Elɔdi’ lóó’ kpɔ’ àng nɛ̀, é bo’ bhɔá, le é ebhà gwilinɛnɛ̀-gbààbò daa’ e bhà, le é yala’ ebhà gbòlò tà, le é liangzɛ’ téng-lé, le é à zɛ’, le é à zɛ’, le é bhaamɛ̀ɛ̀ tó zʋʋ kun’, ²² le mɛnó’ gbala’ wo: áatana ke wʋʋ’ lebhà é le. Ale àa bhaamɛ̀ɛ̀ bhɛ́i-le ke wʋʋá. ²³ Wʋʋ láà à gò àng biinlé-yè’ to’ kpókpóá, le é to’ le Gwilinɛ Kpáa-à kɩ́ɩ́la do’ wún go’ Elɔdi yáin, le yuun’ daa’ à gi, le é to’ sáabhi le é ga’, à yáán’ gie’ wo’ Aatana gi láà à-wùn gi le. ²⁴ Sée àle’ kɛɛii kwɛi láà, ke Aatana wʋʋ ké lóii liélé do. ²⁵ É go’ àle gi, Banaba ni Sɔli’ lo’ nà kɔ́nɔ́’ gá Zelizalɛm láà, wó bo’ à daaá, le wó Záàn’ à tɔ́yààtà’ Maki-a láà à si’ wo gɛin, le wó sɛi’ wó lo’ Antiɔsi le.

¹ Legilizi’ nuu Antiɔsi láà, Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò ni legilizi dɔɔ-mɛ̀ɛ̀bò ké nuu à gi kpeá. À ke’ nuu Banaba-a, le à ke’ nuu Simon’ wó nuu à leeà miɔn Tíi láà à gá, le à ke’ nuu Eusiu Silɛni-miiá, le à ke’ nuu Manaɛn’ é kóló wo’ sɛ́ɛ́nɛ Elɔdi wɛì láà à gá, le à ke’ nuu Sɔli-a le. ² Wó nuu goloà Gwilinɛ Kpáa-à golo gi kwɛnggei, ke wo súng waaii, le Aatana-à Waa Zaazaa’ wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Kà Banaba ni Sɔli sí ka finibhà, ke ká àng yaa n nɛ̀ pɛi, ke án àng daa’ bháála’ à kàngbhà láà, ke wò ló à kɛɛi. ³ Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, wó bo’ súng waaá, ke wò bo bhàiwoá Aatana zì, le wó wo kɔɔ dɔ’ àng tà, le wó wʋʋ kpɔ’ àng bhà, le wó lo’ le. ⁴ Waa Zaazaa’ Banaba ni Sɔli bɔ’ wo’ kwɛi láà, wo yɔɔ’ Selesi, le wó daa’ yítà-gɔ̀ɔ̀ gi bhi, le wó lo’ Sipɛlɛ sɛ́ɛ́’ é kɔ̀ɔ̀yí zué láà à gi le. ⁵ Wó waa’ Salamini, wo lo’ Aatana-à liangzɛi Zuifu-bòà bànkétà-kwììbò gi bhi. Záàn ké nuu àng wɛì, le é nuu àng tàkún-à le. ⁶ Wó bo’ gieá Sipɛlɛ sɛ́ɛ́ láà à tó gi, ke wò ló flúúlé, ke wò waa Pafo, le wó zʋ́ʋ́-mii do ke ta’ bhi le. Zuifu-mii ke’ nuu à gá, le é nuu e leng tóà Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀a le. Wo nuu à leeà wo Baa Yesu, le wó nuu zí à leeà Gɛlɛki-wʋ̀ʋ̀ gi wo Elima le. ⁷ É nuu kúmana kpáè’ à wɛì bhi, wo nuu à leeà Sɛɛzi Pɔlisi. Wún dɔn-mɛ̀ɛ̀ leng’ nuu kúmana láà à gá, le é Banaba ni Sɔli lee’ kwɛnggei, le é à pe’ àng nɛ̀ ye: Aatana wʋʋ ma lɔ̀ɔ̀ ké e bhà le. ⁸ Kɛ́ zʋ́ʋ́-mii láà e nuu daaà Banaba ni Sɔli-nù yáin, le é nuu kúmana tóló gi gó-lèè guoà, ke òo nù wɩ́ɩ́ Aatana wʋʋ bhà le. ⁹ Kɛ́ le Sɔli’ wó nuu à leeà wo Pɔli láà, Waa Zaazaa’ à pa’, le é yánwɛ́ɛ́ go’ kɛlɛ gi, ¹⁰ le é wɩɩ’ zʋ́ʋ́-mii láà à nɛ̀ ye: Gɔɔ̀yóoà nɛ́-mɛ̀ɛ̀’ ileá kwɛi le. Dáin-bhààmɛ̀ɛ̀, ile-mii’ mɛ̂ɛ tàbhɛlɛ lɔ̀ɔ̀’ i gwí dɔyèa, ke wúnsɛ̀ kekekèke lɔ̀ɔ̀ àa i kɛɛ láà la ò, i i boà Gwilinɛ Kpáa kɔ̀ɔ̀là sieá mɔ̀bhà’ wo le? ¹¹ Gwilinɛ Kpáa’ i kún’ wo à gá tenglé lɛ́ɛ. Í tóà yánwiliá, le bha ke- gie i tà, ke yáá yáán ye koo le. É àle ma’, e to’ sáabhi, le à yáin’ tala’ tíiá bìlìbìlìle, le é gbaan’ e kɔɔ wawíà, ke e zaa gò e gá-mɛ̀ɛ̀ guoii le. ¹² Kúmana láà é àle-lèè ye’ kwɛi, wó Gwilinɛ Kpáa-à liang’ zɛ’ láà, à-mài ké à ni’ miniminiyèa, le é wɩɩ’ à-wùn bhà le. ¹³ Wó bo’, le Pɔli ni e táá yóóbò’ yaa’ yítà-gɔ̀ɔ̀ gi Pafo, le wó lo’ Pɛlɛzi Panfili sɛ́ɛ́ gi le. Kɛ́ wó nuu lóà kwɛi, le Záàn’ kaan’ àng bhà, le é sɛi’, le é lo’ Zelizalɛm le. ¹⁴ Wó go’ Pɛlizi, wo lo’, le wó waa’ Antiɔsi-pɛ̀ɛ̀ ye’ é Pizidi sɛ́ɛ́ gi láà à gi le. Golo-kwèèi’ bhɔ’, wo sɔɔ’ Zuifu-bòà Aatana-kwìle bhi, le wó yala’ le. ¹⁵ Kwíi láà à wunmɛ̀ɛ̀bò’ bo’ Aatana-à tɔ́ng-sɛ̀ikwɛ́ ni à wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bòà sɛ́ikwɛ́-wʋ̀ʋ̀nɛ́ ke peá, le wó wʋʋ kpɔ’ mɛngge bhà wo: è yɔ́n Pɔli ni Banaba maabhà, ke è àng bhàgilawo ye: N nɛànɛ́bò, ko bháa dɔ̀ Aatana-wùn bhà wʋʋnɛ́ ke- tò’ ka gɔ̀n laá, kà à pe ko nɛ̀. ¹⁶ Wó à pe’ kwɛi, le Pɔli’ wala’, le é àng tàkaan’ e kɔɔá, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Izalae gbebò, ni mɛ̂ɛ bhɛ́ibò’ ká sùò Aatana gɔ̀n-mɛ̀ɛ̀a, kò faiwo ka nɛ̀. ¹⁷ Izalae-bò’ kó é, ko Aatana’ à lɔ̀ɔ̀kɛɛ láà, àle ko bhɛ́mabò si’ e zòà-mɛ̀ɛ̀bòa lii le. E bhɛɛ yaa’ àng bhà, le wó pa’, ke wo yàngpénɛ̀ gi Ezite lùu gi, le é zí àng si’ nuanɛ̀ gi bhi kɔɔ kpókpó bhà le. ¹⁸ E kolo’ àng bhà fúà tà, ke e àng wʋʋ kún-ii e bhà, le é to’ nàa kwɛi flúúlé, le kwee kuà-yisɛ’ bhɔ’ zin lià kélé le. ¹⁹ Wó go’ bhi, le Aatana’ Kanaa-mɛ̀ɛ̀bòà lùu saapiilɛ wi’, le é àngbhà sɛ́ɛ́ nu’ ko bhɛ́mabò láà àng nɛ̀, le é to’ àng peá le. ²⁰ Ale zìpieta, pɔɔn’ mɔɔà kwee kàin yisɛ-ni-kɔɔ-solu yɔ̀ɔ̀nsínma bhà, àle kɛɛ’, ke Aatana ké liangzɛ̀ à bhà-mɛ̀ɛ̀bò yaaii ziàn àng wunlé le. Ale bhɛɛ’ lo’ flúúlé, le é léta’ Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ Samiɛ tà le. ²¹ É go’ àle gi, le wó bhàiwo’ Aatana zì wo: è dɔ gbáágbààa ke è gwilinɛ do yaa wo wunlé le. Wó à pe’ kwɛi, le Aatana’ Sauli yaa’ àng wunlé kwee kuà-yisɛ tà le. Bɛnzamɛn-kwìle-mɛ̀ɛ̀’ wó nuu à leeà Kisi láà àle gbe’ nuu Sauli-a le. ²² Aatana’ zí bo’ Sauli góá fàànlé, le é Davi yaa’ àngbhà gwilinɛá, le é à pe’ à-wùn gi ye: N zʋʋ’ nuu mɛ̂ɛ leng’ bhà, má àle ye lɛ́ɛ. Ale Izai gbe Davi-a le. Ale n zòàwùn tó páipái kɛɛà le. ²³ Davi do láà àle ginɛ́ ke’ nuu zí Yesu-á le. Sée Aatana ké Yesu láà à nu-yì kpɔ’ lii, le é à yaa’ Izalae-bò ko la-mɛ̀ɛ̀a le. ²⁴ Kɛ́ Yesu òo nu láà à woà bhe, Záàn ké à to’ liélé, le é lòlòkpɔ’ Izalae lùu tó nɛ̀ ye: wò wo kɔɔ gó wo sɔng lé, ke é nù àng zúlú le. ²⁵ A-wùn gi, Záàn lé’ to’ kúlúá, e nuu wɩ́ɩ́à ye: nle máá mɛ̂ɛ ye’ ká zʋʋgɔɔn-ii à gá láà àleá. Kɛ́ mɛngge’ é nuii n zía láà, nle máá bhɔyèa sàbha sì à gɛɛn bhà-nùà lefienɛ́ gi. ²⁶ N nɛànɛ́bò’ ká Ablam ginɛ́bòa oo, mɛ̂ɛ bhɛ́ibò’ ká sùò Aatana gɔ̀n-mɛ̀ɛ̀a zé oo, mɛ̂ɛ la-wʋ̀ʋ̀’ kó à peii é, Aatana’ à-nàà kpɔ̀- ko nà kanù kole ko nɛ̀ le. ²⁷ Kɛ́ Zelizalɛm-mɛ̀ɛ̀bò ni àngbhà wunmɛ̀ɛ̀bò wòo Yesu dɔn wo la-mɛ̀ɛ̀a, le wó à zɛ’ le. Sée wó à kɛɛ’ wo’ kwɛi láà, wàa nuu à gànnuà wo: wo Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò wʋʋ’ gaa ziàn sɛ́ikwɛ́ gi golo-kwèèi tó bhà láà, wó àle gi-wùn kɛɛ’ kwɛi lɛ́ɛ. ²⁸ Sée wó à zɛ’ wo’ láà, à gɛɛn leng ke òo sɔlɔ àng gɔ̀n. Kɛ́ àle tó gi, wo gbaan’ kúmana kpáè Pilati bhà wo: è à zɛ’ wo do le. ²⁹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, wún páipái’ è zin Yesu-wùn bhà, ke é nuu bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi, wó bo’ à tó kɛɛá à gá, le wó à-gèè si’ à zɛ̀ à bhà-yìlì bhà, le wó lo’ à bu kpɔ́i le. ³⁰ Kɛ́ le Aatana’ à go’ gɔɔ̀le, le é à zana’ le. ³¹ É bo’ zanaá kwɛi, mɛ̂ɛ’ wó go’ Galilee sɛ́ɛ́ gi ke wó tɔnng’ à wɛì fɔ́ɔ́lé Zelizalɛm láà, e e lekini gie’ àng nɛ̀ yáángɛɛn kpeá. Angle wó à séeá dɔkɔ̀ɔ̀ é à gi Zuifu-bò finibhà le. ³² Ale kɛɛ le ko leng kó zí nâa sɛ̀ é à kpɔ́ii ka lekini ka nɛ̀, ke à gàn- tó ka yàan ka: Aatana’ píní’ wo’ ko bhɛ́mabò nɛ̀ lii láà, ³³ è àle gi-wùn kɛɛyèa àng ginɛ́bò ko nɛ̀ Yesu zanayèa le. Atoosiwo à bɛɛn ké zɛyèa Aatana-à táán-sɛ̀ikwɛ́ bɛɛn kpulu piilɛnàà gi wo: Aatana ké wɩɩ ye: Nbhà nɛ́’ i gá le. Nle án i kpɔ́yèa tenglé le. ³⁴ Aatana’ Yesu gó’ wo’ gɔɔ̀le, ke àa tuàn sɛí dɛ́ɛ woà ke è ló búúi bhi koo láà, é nùù àle-wùn peà, le é wɩɩ’ ye: Án lúbha’ yaa’ tùbhà, ke è tó Davi sànmáá láà, an àle woà ka bhà mai lekinilèkiniá le. ³⁵ Ale kɛɛ le é bɛɛnzɛyèa zí zaa bhɛ́i keá ye: Gwilinɛ Kpáa, yáá wɩ́ɩ́ii à bhà, ke i zòà-mɛ̀ɛ̀-gèè- búú. ³⁶ Sée Davi-le, Aatana’ à daa’ à pe lúyáán’ bhà, é bo’ àle tó kɛɛá à pe tée gi, e ga’ wo’, le é lo’ e bhɛ́mabò pé, le à-gèè’ buu’ le. ³⁷ Kɛ́ mɛ̂ɛ ye’ wò à pe sɛ́ikwɛ́ gi wo: Aatana ké à zana’ láà, àle-gèè òo búú le. ³⁸ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, n nɛànɛ́bò, à gàn- tó ka yàànlé ka: gɛ̀ilɛ àa Yesu láà àle bhà, le Aatana- wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò bhàwùn to le. Ko àle-nàà kpɔ́ii ka nɛ̀ é le. Atoosiwo Moizi-à tɔ́ng kúnyè àa nuu mɔɔà bɔ́n yemò’ à góá ka bhà láà, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ i kpɔ Yesu lé, Aatana- àle tó gò i-mɛ̀ɛ̀ bhà Yesu láà àle sáà gi le. ⁴⁰ Le àle’ kwɛi, ká à kɛ̂ɛ sɛ̀a ke wún’ Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò’ à pe’ lii láà, òo nù kɛɛ kaá. Atoosiwo wo wɩɩ’ wo: ⁴¹ Yánbhà sɔ́n-mɛ̀ɛ̀bò, kà lɛgaa. Kà màiwo, ke ká waa sɛ́ɛ́á. Atoosiwo án wúnngdo ke kɛɛà ka-kwèè tà. A-wùn láà, wó woo nù à gɛingóà ka nɛ̀, yàa bhɔii ka gi mai bhà. ⁴² Pɔli ni Banaba-nù’ nuu woloà Aatana-kwìle téei, ke wa bo liangzɛá, le mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi láà wó bhàiwo’ àng zì wo: wò nu liang do láà à ke zɛi golo-kwèèi dɔ̀yayè bhà le. ⁴³ Bànkétà’ bo’ yɛn-á, Zuifu-bò’ nuu bhi, ni mɛ̂ɛ bhɛ́i yemò’ nuu àng pe gi, àng kpe ké dɔ’ àng wɛì. Le Pɔli ni Banaba-nù’ liangzɛ’ àng nɛ̀, le wó wɩɩ’ àng nɛ̀ wo: Kà ka zʋʋ gbaan, ke Aatana’ gɛ̀ilɛ’ tóyèa ka bhà láà, ká à kún kpókpóá. ⁴⁴ Golo-kwèèi ye’ dɔ’ à ye láà à pé, pɛ́ɛ láà à gi-mɛ̀ɛ̀ kpáè-lèè tó ké ban’ ké tà, ke wò wo tóló dɔ Aatana-à liang bhà. ⁴⁵ Kɛ́ Zuifu-bò’ bhaamɛ̀ɛ̀ ting láà àng ye’, bhɔlɔ’ àng pa’ wo’ kpainkpainle, le wó gbaan’ daaà Pɔli yáin, le é nuu liang’ zɛà láà, wó nuu à gbègóà, ke wo sɔ̂ɔnwoii à gɔ̀n le. ⁴⁶ Pɔli ni Banaba’ à pè- àng nɛ̀ àle gi, ke síka ke àa àng gi wo: Aatana ké woo wɩɩ’ ye: wúnsɛ̀’ é go’ à pé láà, kó à-nàà kpɔ́ kale fɔ́ɔ́lé ka nɛ̀ woo le. Kɛ́ le káá wɩ́ɩ́yèa à-wùn bhà, le káá zí bhɔyèa ka lekini gi sii’ àa yɛn à sɔlɔ-mɛ̀ɛ̀ gi laá, ko leng kwéé koà seelá wo mɛ̂ɛ bhɛ́ibò’ wàa Zuifu-a láà àng tà àle gi. ⁴⁷ Atoosiwo Gwilinɛ Kpáa ké wʋʋ kpɔ’ ko bhà, le é wɩɩ’ ye: An i yàà, ke í tó lùu bhɛ́ibò tó yán lépóló-mɛ̀ɛ̀’ gá, ke í ló mɛ̂ɛ là à bhà-wʋ̀ʋ̀ láà àle peá flúúlé, ke è waa sɛ́ɛ́ zìnkélé-lé le. ⁴⁸ Mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a láà wó àle ma’, àng tó ké nuu wo liágóà à-wùn lé, le wò wɩɩ wo: Gwilinɛ Kpáa wʋʋ ké sɛ̀a. Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛ̂ɛ ye óó ye’ àngle wó nuu sii’ àa yɛn à sɔlɔ-mɛ̀ɛ̀a, àng tó ké wɩɩ’ à-wùn bhà. ⁴⁹ Gwilinɛ Kpáa wʋʋ ké nuu lóà saá kwɛi lùu láà à gi zanózànóá. ⁵⁰ Kɛ́ le tɔ́-nɔ̀ngbò’ wó nuu Zuifu-bò pe gi oo, ni pɛ́ɛ yánwɛ́ɛ́bò’ nuu bhi oo, Zuifu-bò’ àng zi yaa’, le wó gbaan’ Pɔli ni Banaba-nù piékɛɛà àng pé sɛ́ɛ́ gi bhi le. ⁵¹ Pɔli ni Banaba-nù’ wo gɛɛn maanà- pɛ́ɛ láà à gi-mɛ̀ɛ̀bò tɔ́á àle gi, ke boi lefienɛ́’ naa’ àng gɛɛn bhà bhi láà, à tó- gó wo bhà le. Wó go’ bhi, le wó lo’ Ikoni le. ⁵² Kɛ́ sée Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ to’ bhi láà, àngle zowɛ́ɛ́ nii ké nuu daayèa tɔ̀kpɛ́tɔ̀kpɛ́lé, ke Waa Zaazaa ké àng payèa.

¹ Pɔli ni Banaba wó waa’ Ikoni, le wó Zuifu-bòà Aatana-kwìle le. Wo liangzɛ’ bhi wo sɔbhɛɛ bhà, le é Zuifu-bò’ nuu bhi àng kpe kpáalàkpàà tó zʋʋ kun’, le wó wɩɩ’ Yesu-wùn bhà le. ² Kɛ́ Zuifu yemò’ wòo wɩ́ɩ́ à-wùn bhà láà, wo mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a àng wunbílí gisie’, le wó àng yaa’ ko laànɛ́bò bhà le. ³ Kɛ́ àle tó gi, Pɔli ni Banaba-nù ké mɔ’ Ikoni bhi. Ang zʋʋ ké nuu Gwilinɛ Kpáa gi kelekelele, le wó nuu liangzɛà, ke síka kekekèke àa àng gi le. Gwilinɛ Kpáa ké nuu àng gbaà sɔ́n ni lábhili-wùnbò kɛɛ-wààa, le mɛnó’ nuu à-lèè yeà à bhà wo: àbhà gɛ̀ilɛ tò mɛ̂ɛ bhà-wùn’ wó à peii láà, mai’ à gá le. ⁴ A-wùn gi, pɛ́ɛ láà à gi-mɛ̀ɛ̀bò ké pee’ à gi. Mɛnggoò zi ké nuu Zuifu-bò pé, le àng kemò zi’ nuu Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò pé le. ⁵ Zuifu-bò oo, ni mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a oo, àng leni àngbhà wunmɛ̀ɛ̀bò wʋʋ’ bo’ mɔɔá, wó walà- àle gi, ke wò ló Pɔli ni Banaba-nù wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woi, ke wò nù àng zɛ gwɛɛ bìlì àng bhà-yèa le. ⁶ Kɛ́ wóò woo wún’ kɛɛ àng gá, Pɔli-nù ké à tùlé ye’, le wó lo’ wo bànàkpɔ́i Eikaoni lùu gi le. Wó lo’ pɛ́ɛbò’ à gi láà, à ke’ nuu Eisitɛlɛ-a, le à ke’ nuu Dɛlibu-a, le wúnsɛ̀’ è go Aatana pé láà, wó à-nàà kpɔ’ pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ bhi, le wó zí lo’ à kpɔ́á pɛ́ɛbò láà à zì-lèèbò tó gi dɔ́ɔ̀nle le. ⁸ Eisitɛlɛ-lèè láà, tò zi tà-mɛ̀ɛ̀ do ke’ nuu bhi, e bhɔ’ niàwoyèa kwɛi, le òo woo táásí do bhe le. ⁹ E nuu e tóló dɔà Pɔli wʋʋ bhà. A-wùn gi, Pɔli’ bo’ à gaaá sɛ́inlé, ke è daa à dɔn gi ye: mɛ̂ɛ láà àbhà kpɔ̀ Aatana lé-yè ké mɔɔà à laá, ¹⁰ le é e wʋʋ léwala’, le é à pe’ à nɛ̀ ye: Bhè walá, ke í dɔ i gɛɛn tà zué. Pɔli’ à pe’ kwɛi, le mɛ̂ɛ láà é to’ le é wala’ gábhilikilé, le é táásí zìgo’ le. ¹¹ Pɔli’ bo’ sɔ́n láà àle kɛɛá kwɛi, mɛ̂ɛ páipái’ wó nuu bhi, ke wó à-lèè ye’, àng tó’ gbálá’ wo’ Eikaoni-wʋ̀ʋ̀ gi wo: Iiyá, mɛ̂ɛ’ ká zé é! Gɔòbò’ gigáláyèa bhaamɛ̀ɛ̀a, le wó yɔɔyèa ko kpe gi é la wà! ¹² A-wùn gi, wo nuu Banaba leeà Zéèsi, le wó nuu Pɔli leeà ɛlɛmɛsi le. Atoosiwo àle nuu liang léban-à le. ¹³ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, bhi-mɛ̀ɛ̀bòà yo’ wó nuu à leeà wo Zéèsi, ke à-kwìì’ nuu pɛ́ɛ gbɛ̀ɛɛlé láà, à lé-mɛ̀ɛ̀ ké nu’ nàa dîlibòa gbɛ̀ɛɛlé bhi, ke ya pɔɔn bín sɛ̀sɛ̀bò kálá kɛɛ, ke wa à lú dîlibò láà àng bhà yɔ̀yɔ̀kɔ̀lɔ̀le. E nuu à pé ye: wo ni pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò wó sáà gó à gá Pɔli-nù lé. ¹⁴ Kɛ́ Banaba ni Pɔli’ wó nuu Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bòa láà, àngle wó àle ma’, e níníwɛ́ɛ́ kpɔ’ àng tà, le wó woà gbàà pee’, le wó zua’ bhaamɛ̀ɛ̀ kpulu láà àng finibhà bàlàa, ke wo gbáláii wo: ¹⁵ Miɔnbò, mɛɛ kɛɛ le ka à kɛɛ kwɛi le? Bhaamɛ̀ɛ̀’ ko lekini koá ye ka nɛ̀, le kó nuii nâa sɛ̀ kpɔ́i ka nɛ̀ le. Kó wɩɩ ko: ká ka zʋʋ gbaan, ke ká ka kɔɔ gó mɛ̂ɛ yínígó-pɔ̀ɔ̀nbò é àle zì, ke ká seelá, ke ká ka wɛ̂ɛ bɔ Aatana lekini’ é yáányèa àle tà le. Eɔngwɛ́ɛ́ ni à gi-pɔ̀ɔ̀nbò oo, sɛ́ɛ́ ni à tà-pɔ̀ɔ̀nbò oo, kɔ̀ɔ̀yí ni à wɛ́ɛ́-pɔ̀ɔ̀nbò oo, pɔɔnbò láà, àle à tó páipái daa’ le. ¹⁶ É si’ fɔ́ɔ́-mɛ̀ɛ̀bò bhà, ke è zin nàa tenglé bhà, Aatana ké lùu tó páipái to’ bhi, ke àng tó- ló wo lekini pe zòà-zàà tà. ¹⁷ Kɛ́ àle tó gi, yòo e bo wúnsɛ̀ kɛ̀ɛ̀ bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀-wùn-leá, ke wò nù e dɔn à bhà. Ale kɛɛ le è la ban ka nɛ̀, le è kwee sɛɛ ka tà, le kaà sìnma- kóngla pa, le ka zowɛ́ɛ́ nii- daa, le à yɔ́ɔ́n- ka zulu le. ¹⁸ Pɔli ni Banaba-nù’ à pe’ wo’ kwɛi láà, àle à kɛɛ’ le, kɛ́ à-lèè ké woo to’ pɩ́sɩ́ɩ́nɛ́á, ke wò sáà láà à gó àng lé. ¹⁹ É kɛɛ’ kwɛi, le Zuifu-bò kpe’ go’ Antiɔsi ni Ikoni, le wó nu’ daai pée bhi-mɛ̀ɛ̀bò wunbílí gi, le wó gwɛɛ bili’ Pɔli bhà, ke wò à zɛ à gá le. É bo’ pɛlɛá, le wó à gbiela’, le wó go’ nàa pɛ́ɛ yáànbhà, ke wo wo zʋʋgɔɔn-ii wo: ya ga le. ²⁰ Kɛ́ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ bo’ nuá bannái à zì bhi, le é wala’, le wó sɔɔ’ kiá pɛ́ɛ yáànbhà le. Á tàalà’ bhɔ’, le Pɔli ni Banaba’ lo’ kiá Dɛlibu le. ²¹ Wó bo’ wúnsɛ̀’ è go Aatana pé láà à-nàà kpɔ́á bhi, bhaamɛ̀ɛ̀ kpe ké daa’ Yesu pe gi àng wʋʋ lé. Wó go’ bhi, le wó sɛi’ wo gbólóá, le wó ló dɛ́ɛ wo’ zí Eisitɛlɛ ni Ikoni ni Antiɔsi Pizidi-pɛ̀ɛ̀bò láà àng bhɛɛ tà le. ²² Wo nuu lóà Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò bháa dɔá, le wó nuu àng zʋʋ gbaan-à le. Wo nuu à peà àng nɛ̀ wo: wó kpɔ́yè’ gá Yesu lé láà, wò à kún kpókpóá kelekelele. Wo nuu zí à peà àng nɛ̀ wo: A-lèè ké à bhà ke ko wɛ̀ilèè’ è gó kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi, ke kó gie à tó-yì wɛ́ɛ́, ke mɛ̂ɛnɛ̀’ è go Aatana pé láà, kó nuu dɔ̀lèè yeà à bhà le. ²³ Pɔli ni Banaba’ nuu gieà legilizi-bò’ àng bhɛɛ tà láà, wo nuu lóà àng tó ni pe liélé sí-mɛ̀ɛ̀bò yaaá dɔ́ɔ̀nle. Wò bò’, le wò bhàiwo Aatana zì, le wò súng waa le. Wò bò’ bhàiwoá kwɛi, le wò nuu àng kɔ́nɔ́woà Gwilinɛ Kpáa’ wó kpɔ’ à lé láà à nɛ̀ le. ²⁴ Pɔli ni Banaba-nù’ go’ bhi, wo lángkaan’ Pizidi sɛ́ɛ́ gi, le wó waa’ Panfili sɛ́ɛ́ gi le. ²⁵ Wó waa’ Pɛlɛzi, ke wò bo Aatana-à liangzɛá bhi, le wó yɔɔ’ Atali le. ²⁶ Wo yaa’ yítà-gɔ̀ɔ̀ gi bhi, le àng sɛíyè’ lo’ Antiɔsi le. Sée Antiɔsi-lèè láà, wó àng kɔ́nɔ́wò-Aatana nɛ̀ bhi’ wo fɔ́ɔ́lé, ke è nù gɛ̀ilɛ tó, ke táá- nù sɛɛ àng bhà le. Pɔli ni Banaba-nù’ lo’ Aatana-à táá fɔ́ɔ́lé ye’ gi láà, àle to’ à pe léyaa-kɔ̀ɔ̀a le. ²⁷ Wó waa’ bhi, le wó legilizi gi-mɛ̀ɛ̀bò ban’ ké tà, le Aatana’ wún páipái’ kɛɛ’ àng kɔ̀ɔ̀tà láà, wó à tó gɛingo’ àng nɛ̀. É zaa lépolo’ mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a àng gɔ̀n kɔɔ’ gi, ke àng leng- kpɔ́ Yesu-wùn lé láà, wo zí à tó gɛingo’ àng nɛ̀. ²⁸ É go’ àle gi, wo mɔ́ lenglèng wo’ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò pé bhi.

¹ À tée do láà à gi, mɛnggoò ké go’ Zudee lùu gi, le wó nu’ Antiɔsi, le wó sɔɔ’ wo kɔɛ́ɛ́ gieà ko laànɛ́bò nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi wo: Káó ló-le woà gbùé bhe, ye Moizi’ à-wùn yaa’ wúluá kɔɔ’ gi à nɛ̀ laá, ke káó la bhe. ² Wó nuu à pe’ woà kwɛi láà, e to’ wún gbègó kpáaá àngle ni Pɔli ni Banaba-nù finibhà. Le wó à pe’, le wó à pe’, le àng tó biín fou’ yaa’ le. A-wùn gi, legilizi-bò ké yààkébhà kɛɛ’, le wó wɩɩ’ wo: Pɔli ni Banaba ninà àngbhà legilizi gi-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́i kemò- tɔn’ng kiá Zelizalɛm, ke wò wún láà à gó kéi Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò ni legilizi liélé sí-mɛ̀ɛ̀bò zué. ³ Legilizi’ bo’ wʋʋ kpɔ́á àng bhà ke wò àng dɔ zaá kwɛi, àng lóyè ké bɔ’ Fenisi lùu ni Samali lùu gi. Mɛ̂ɛ lefienɛ́’ wàa Zuifu-a, àng tó zowɛ́ɛ́’ seela’ Aatana pé kɔɔ’ gi, wo nuu lóà à gɛingóá dɔ́ɔ̀nle, le à gi-wùn’ sɛɛ lekinilèkini wo’ ko laànɛ́bò tó páipái nɛ̀ le. ⁴ Pɔli-nù’ waa’ Zelizalɛm, legilizi gi-mɛ̀ɛ̀bò ni àng liélé sí-mɛ̀ɛ̀bò ninà Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò ké àng-tɔ̀ɔ̀ kun’. Wó bo’, le Pɔli ni Banaba’ wún páipái’ Aatana’ à kɛɛ’ àng kɔ̀ɔ̀tà, wó à tó gɛingo’ àng nɛ̀ le. ⁵ Faliziɛn-bò pe gi-mɛ̀ɛ̀ kemò’ nuu wɩ́ɩ́yèa Yesu-wùn bhà láà, wó walà- àle gi, le wó wɩɩ’ wo: A-lèè ké à bhà ke mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a, ke wó daayèa Yesu pe gi láà, àng tó- ló gbùé, ke wò Moizi-à tɔ́ng kún. ⁶ Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò ni legilizi liélé sí-mɛ̀ɛ̀bò’ bàn- ké tà àle gi, ke wò wún láà à gó kéi le. ⁷ Wó bo’ wɩ́ɩ́á à gi pingpingle, ke àng tó biin- kpɔ́ kpókpó bhà, le Piɛli’ wala’, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: N laànɛ́bò, à gàn ké ka yàan ka: Aatana’ n lefɔ́ɔ́lé’ n si’ ka kpe gi à zigó gi, ke wúnsɛ̀’ è go à pé láà, nle án à-nàà kpɔ́ mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a àng nɛ̀, ke wò à ma, ke wò kpɔ́ Yesu-wùn lé le. ⁸ Aatana’ è bhaamɛ̀ɛ̀ tó zowɛ́ɛ́ dɔn láà, e Waa Zaazaa nuyèa àng lekini nɛ̀, ye é à nu’ mɛ̂ɛ’ kó Zuifu-a ko nɛ̀ fɔ́ɔ́lé kɔi láà à nɛ̀. Ale tóyèa àng dàà Yesu pe gi-yè sée-lèèa le. ⁹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Aatana’ bò’ bɔ́n-le góá àng bhà, wó kpɔ́’ wo’ à lé láà à-wùn gi, òo nàà dokedòke daa ko nà àng gá-nù ko finibhà koo. ¹⁰ È tò’ kwɛi la ò, mɛɛ kɛɛ le ká Aatana gidan-ii kwɛi, le ká tuàn tɔ́ng-gbà bháibhài yaaà Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò gwenglé, sée ke ko bhɛ́mabò ni ko lekini lefienɛ́ ko ke òo nù mɔɔ gbá láà à síá le. ¹¹ Kɛ́ à gàn ké ko yàan ko: Gwilinɛ Yesu’ gɛ̀ilɛ to’ Zuifu-bò ko bhà kɔɔ’ gi, ke kó layèa à-wùn gi láà, è zí gɛ̀ilɛ tóyèa àng lekini bhà à-kɔ̀ɔ̀ do láà àle gi le. ¹² Piɛli’ bo’ àle peá kwɛi, lɛlé’ dɔ’ wo’ mɛnó tà do zilingle, le wó wo tóló dɔ’ Banaba ni Pɔli wʋʋ bhà le. Ang tà’ bo’ gaá kwɛi, le Aatana’ sɔ́n páipái’ kɛɛ’, ni é lábhilibò’ daa’ àng kɔ̀ɔ̀tà lùu bhɛ́ibò gi láà, wó à tó gɛingo’ àng nɛ̀ le. ¹³ Wó bo’ à tó gɛingóá, le Zaki’ liang yílí si’, le é wɩɩ’ ye: ¹⁴ N laànɛ́bò, ko faiwo ka nɛ̀. Mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a, Aatana zʋʋ’ zana’ àng-wùn-a fɔ́ɔ́lé kɔɔ’ gi, ke è àng kemò sí àng finibhà, ke wò tó e zòà-lùuá láà, Simon’ giè- àle pé lɛ́ɛ. ¹⁵ Sée Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu lii láà, àng tó wʋʋ ké àle gi do, atoosiwo à bɛɛn ké zɛyèa sɛ́ikwɛ́ gi wo: ¹⁶ Aatana ké wɩɩ ye: án tuàn sɛíà leekpɔ̀ɔ̀tili gi, le Davi-à kwíi’ wíyèa láà, an à dɔ dɛ́ɛ wo le. Án à kpùlùbò wóóà, le an à yaa dɛ́ɛ wo kélé, le an à dɔ zué le. ¹⁷ Sée an àle kɛɛà kwɛi, ke bhaamɛ̀ɛ̀ paánbò’ wò tóà bhi láà, wò nù nle Gwilinɛ Kpáa n-zàà guo’ wo le. È gò’ bhi, ke lùu bhɛ́i gi-mɛ̀ɛ̀bò’ n tɔ́’ àng bhà láà, àngle tó páipái- nù zí n-zàà guo le. ¹⁸ Nle Gwilinɛ Kpáa do’ an wúnbò láà à tó kɛɛ, ke à tó páipái-nàà’ zí n yàan fɔ́ɔ́lé liilììlii, ke án à tàpólóyèa bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ láà, nle án wɩɩ lɛ́ɛ. ¹⁹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a ke àng zowɛ́ɛ́’ seeláii Aatana pé láà, e nle n gi sɛ̀a ke mɛngge òo zaa léta àng gɔ̀n Moizi-à tɔ́ng-wùn gi. ²⁰ Kɛ́ kwàa sɛ́ikwɛ́ bɔ’ wo àng nɛ̀, ke kó à pe ko: wò wo gban kpɔ́ pɔɔnbò’ wa à zɛ yo bhà à gá, ke wò wo leng kún sɛ̀a zùàkɛɛyè gɔ̀n. È gò’ bhi, ke wòo yífáa bhɛlɛ, sée ke wòo zí wii yuɛn mi. ²¹ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: Moizi pe gi-mɛ̀ɛ̀bò ké pɛ́ɛ kpákpaabò-le tó gi, le àng zìn àbhà tɔ́ng dɔà lɔ̀ɔ́’ mɔ́ le. È gò’ àle gi, wo àbhà tɔ́ng-sɛ̀ikwɛ́-wʋ̀ʋ̀ pe ziàn golo-kwèèi-le tó páipái bhà Aatana-kwììbò gi. ²² Zaki’ à pe’ kwɛi, le Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò ni legilizi liélé sí-mɛ̀ɛ̀bò ninà legilizi gi-mɛ̀ɛ̀ paánbò páipái’ nuu bhi láà, àng tó wʋʋ’ mɔɔ’ à gi wo: wò mɛnggoò sí wo kpe gi, ke wò ló Pɔli ni Banaba dɔi Antiɔsi le. Zude’ wó nuu à leeà Balasaba láà wó à leni Sila àng bɔ̀- àle gi le. Ang tó piilɛyè ké nuu bhaamɛ̀ɛ̀ tiàànleá, le bhɛɛ’ nuu àng bhà ko laànɛ́bò finibhà le. ²³ Wó lɛ́ɛtɛlɛ’ à dɔ’ àng gɔ̀n ke wò ló nàa láà, wo nuu à peyèa à gi wo: Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò ni legilizi liélé sí-mɛ̀ɛ̀bò’ kó ka laànɛ́bòa Zelizalɛm zé é, kole kó lɛ́ɛtɛlɛ é à bɔii le. Kó à bɔ mɛ̂ɛ’ ká ko laànɛ́á Yesu-à zaa tà, kɛ́ ke káá Zuifu-a, ke ká yaayèa Antiɔsi-pɛ̀ɛ̀ yáànbhà leni Sili ni Silisi lùubò gi láà ka nɛ̀. Kwéé wɩ́ɩ́ ka bhà, kwéé wɩ́ɩ́ ka bhà sɛ̀a. ²⁴ Kó à mayèa wo: mɛnggoò’ go’ koó zía, wo súó daayèa ka gi wo wʋʋá, le ka zowɛ́ɛ́ àa kpááyèa Aatana-wùn gi koo le. Kɛ́ kole kóó sée wʋʋ kekekèke kpɔ́ àng bhà. ²⁵ Ale kɛɛ le mɛnó páipái ko wʋʋ’ à gi do, ke kó mɛnggoò sí ko kpe gi, ke kó àng bɔ kià nà Banaba ni Pɔli-nùa ka nɛ̀ le. Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: Banaba ni Pɔli láà àng-wùn ké ko gɔ̀n kpókpóá, atoosiwo wó wo lekini wunbílí lédɔ̀- koà Gwilinɛ Yesu Klisi-wùn’ gi le. ²⁷ Kó mɛ̂ɛ’ àng bɔii àng wɛì kwɛi láà, àngle Zude ni Sila é àng gá, ke wò nù wʋʋ do’ kó à bɛɛnzɛii é à léban ka bhà le. ²⁸ Kó wɩɩ ko: àa sɛ̀a ke kó gbá bhɛ́i ke lú ka tà, ke àa à ye’ à gò à bhà-lèè àa bhe àleá. ²⁹ Atoosiwo e sia Waa Zaazaa gi, le é zí ko leng ko gi sia, ke wii ye’ wa à zɛ yo bhà oo, ni wii yuɛn oo, ni yífáa oo, ke ká àle-gbàn kún le. É gò’ àle gi, ke ká zí tɛ́ɛinsí zùàkɛɛyè bhà. Ka bò wúnbò láà àle tóá-yè- tóà sɛ̀a le. Kwéé wɩ́ɩ́ ka bhà sɛ̀a. ³⁰ Wó mɛ̂ɛ’ àng giela’ láà, wó bo’ yué daaá legilizi gi, le wó lo’ Antiɔsi le. Wó waa’ bhi, le wó Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò tó páipái ban’ ké tà, le wó sɛ́ikwɛ́ láà à sɔɔ’ àng kwenglé le. ³¹ Wó bo’ à gaaá, à lí ké sɛɛ’ àng gi, é nu’ nà àng zʋʋ gbaan wʋʋ’ gá láà à-wùn gi. ³² Zude ni Sila-nù lekini’ nuu’ wo’ zí Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀a láà, wo liangzɛ’ ko laànɛ́bò’ nuu bhi àng nɛ̀ gɛnyààn kpeá, le wó àng zʋʋ gbaan’, le wó àng bháa dɔ’ wo wʋʋá táásì Aatana-à zaa tà-yè bhà le. ³³ Bhanɛ́ ke’ gie’, le legilizi gi-mɛ̀ɛ̀bò’ wó Antiɔsi láà wó wʋʋ kpɔ’ àng bhà, ke wò sɛí yáinsaa gi, ke wò ló mɛ̂ɛ’ wó àng bɔ’ láà àng lià le. [ ³⁴ Kɛ́ Sila-le òo wɩ́ɩ́ ló-wùn bhà, le é to’ bhi le.] ³⁵ É go’ àle gi, Pɔli ni Banaba-nù ké mɔ’ Antiɔsi bhi, ke wo bhaamɛ̀ɛ̀ dɔɔii, ke wʋʋ sɛ̀’ é Aatana Gwilinɛ Kpáa wʋʋá láà, wo à-nàà kpɔ́ii. Sée àngle ni àng bhámò kpe’ nuu Aatana-à liangzɛ-kɩ̀ɩ̀ bhà kwɛi kiá bhi le. ³⁶ Yiiyààn kpe ke’ gie’, le Pɔli’ wɩɩ’ Banaba nɛ̀ ye: Kwà sɛí, ke kó ló zin-i ko laànɛ́bò lià, kó Gwilinɛ Kpáa-à liangzɛ’ fɔ́ɔ́lé pɛ́ɛbò’ gi láà à tó páipái gi, ke wó kɔɔ’ gi, kó à dɔn. ³⁷ Banaba ké nuu woo à pé ye: Záàn’ wò à lee Maki láà, à leng- ló wo wɛì. ³⁸ Kɛ́ à-wùn òo Pɔli-le zʋʋ kún, le é wɩɩ’ ye: Mɛ̂ɛ’ à kààn ko bhà lɔ̀ɔ́’ mɔ́ Pangfili sɛ́ɛ́ gi, ke òo ló-le ke wo ko dɔi Aatana-à gàlá lé lɛnói láà, à-lèè àa à bhà koo, ke kó à sí dɛ́ɛ ke wo, ke è ló ko wɛì. ³⁹ À-wùn láà é daa’ àng gɔ̀n wún gbègó suu’ gi é, à-wàà ké to’ kpókpóá, le é to’ mɛ̂ɛ piilɛ láà àng kààn ké bhà gɛɛn-á le. É bo’ kɛɛá kwɛi, le Banaba’ Maki si’, le é lo’ kià nà à gá, le wó daa’ yítà-gɔ̀ɔ̀ gi, le wó lo’ Sipɛlɛ lùu gi le. ⁴⁰ Pɔli’ bhe, à leng’ zí Sila’ si’, le wó lo’ kiá, ke ko laànɛ́bò’ bo bhàiwoá Gwilinɛ Kpáa zì àng-wùn gi, ke è nù gɛ̀ilɛ tó àng bhà le. ⁴¹ Wo zaa gie’ Sili lùu ni Silisi sɛ́ɛ́ gi, ke wo lóii legilizi-bò bháa dɔá.

¹ É go’ bhi, le Pɔli-nù’ lo’, le wó waa’ Dɛlibu ni Eisitɛlɛ le. É kaa’ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ do ke’ à gi bhi, wo nuu à leeà Timotee. Á laú’ é nuu Yesu pe gi láà, Zuifu-nɔ̀ng’ nuu à gá, le à nɛ’ nuu Gɛlɛki-miiá le. ² Ko laànɛ́bò’ wó Eisitɛlɛ ni Ikoni bhi, wo nuu Timotee láà à zì-wʋ̀ʋ̀ sɛ̀ peà. ³ A-wùn gi, e nuu Pɔli pé ye: è ló e wɛì, le é à si’, le é à waa’ bà bhà Zuifu-bò’ nuu lùu láà à gi àng-wùn gi le. Atoosiwo à gàn ké nuu mɛnó páipái yàan wo: Gɛlɛki-mii’ à nɛá le. ⁴ Wó à pe-lò’ wo’ pɛ́ɛ kpákpaabò bhɛɛ tà láà, wo lo’ liè dɔá ko laànɛ́bò tà lɛnói wo: Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò ni legilizi liélé sí-mɛ̀ɛ̀bò’ wó Zelizalɛm, wó wʋʋ’ pe’ láà, mɛnó páipái- àle ma le. ⁵ A-wùn gi, legilizi bháa ké nuu dɔà, le bhaamɛ̀ɛ̀ dɛ́ɛ’ nuu daaà àng pé yáángɛɛn tóá le. ⁶ Pɔli-nù’ ló’ wo’ láà, Waa Zaazaa òo wɩ́ɩ́ à bhà, ke wò bɔ Azi lùu gi ke wò Aatana-à liangzɛ bhi. Ale kɛɛ le wó bɔ’ Filizi lùu ni Galati lùu gi le. ⁷ Wó bhɔ’ daa lià Mizi sɛ́ɛ́ gi, wo nuu lò Bitini lùu gi-lèè guoà. Kɛ́ Waa Zaazaa’ nuu zaa gieà àng nɛ̀ Yesu-à gie gi láà, òo wɩ́ɩ́ à bhà àng gɔ̀n. ⁸ A-wùn gi, wo gie’ wo gɛɛn-á Mizi sɛ́ɛ́ gi, le wó yɔɔ’ pɛ́ɛ’ wò à lee Toloa láà à gi le. ⁹ Gbɛi gi’ bhɔ’, le Pɔli yáin’ daa’ Masedoni-mii do keá, ke e bhàiwoii à zì ye: Bhè dɔ gbáágbààa ke í bɔ Masedoni lùu gi, ke í táá ko pé. ¹⁰ Pɔli yáin láà àle’ bo’ daaá kwɛi, kó sɔɔ’ wo’ lò Masedoni-lèè guoà, ke kwéé bo à gigaaá, ke à gàn’ daa ko yàan ko: Gwilinɛ Kpáa leng’ ko leeyèa, ke kó ló àbhà nâa sɛ̀ kpɔ́i bhi le. ¹¹ Kó gò- àle gi Toloa, le kó yítà-gɔ̀ɔ̀ si’, le kó lo’ vaaanle sɛ́ɛ́’ é yí zué ke wò à lee Samotalasi láà à gi, ¹² le à tàalà’ bhɔ’, le kó yɔɔ’ pɛ́ɛ’ wò à lee Neapoli láà à gi le. Kó go’ bhi, le kó lo’ Filipe le. Sée Filipe-pɛ̀ɛ̀ láà àle Masedoni-pɛ̀ɛ̀ kpulunɛ́’ bhi à tó tiàànleyèa, le é zí Wɔlɔm-mɛ̀ɛ̀bò yaaléá le. Kó yáángɛɛn kpulunɛ́ ke kɛɛ’ pɛ́ɛ láà à gi bhi. ¹³ Kó nuu ko zʋʋgɔɔn-à ko: wò bhàiwo Aatana zì lee’ gi, à-lèè ke ké tóà yí gieyè do ke kpúnglé lɛnggei. Golo-kwèèi’ bhɔ’, le kó go’ pɛ́ɛ yáànbhà, le kó lo’ bhi le. Kó waa’ bhi, kó yala’, le kó Aatana-à liangzɛ’ nɔ́ngbò’ nuu banyèa ké tà bhi láà àng nɛ̀ le. ¹⁴ Nɔ́ngbò láà à mɛngdo ke’ nuu àng kpe gi Tiatili-nɔ̀ngá, wo nuu à leeà Eidi. É nùù gbáán bháibò’ à lóódɔà le. Bhàiwò Aatana zì-nɔ̀ng’ nuu à gá Zuifu-bò-kɔ̀i le. E nuu e tóló dɔà sɛ̀a, le Aatana Gwilinɛ’ à zowɛ́ɛ́ lépolo’, ke Pɔli’ nuu liang’ zɛà láà, ke è à gima le. ¹⁵ Wó bo’ à dàà Yesu pe gi-zùlù woá, àle ni e pé kwíle-mɛ̀ɛ̀bòa laá, le é bhàiwo’ ko zì ye: È tò’ ke ká n dɔnyèa kpɔ̀ Gwilinɛ Kpáa lé-mɛ̀ɛ̀ lekiniá laá, kà nu ke ká yaa n pé kwíle. E bhàiwo’ ko zì flúúlé, le kó kpala’ à gɔ̀n le. ¹⁶ Kó nuu lóà zí bhàiwo-lèè láà à bhà kwɛnggei, kó gùá-nɔ̀ng do ke’ ta’ zaá, yínaa ké nuu à wɛì, le é nuu dee bɔà à bhà le. Gùá-nɔ̀ng láà à pàtɔnɔngbò ké nuu wélé yeà àbhà dee bɔyè bhà miniminiyèa. ¹⁷ É ko ni Pɔli-nù ko ye’, le é nu’ dɔi ko gɔ̀n zaá, le é daa’ ko wɛì pɛ́ɛ pé, ke e gbáláii ye: Aatana Kpáalàkpàà’ é lɔngwɛ́ɛ́ gi tɛ́nglà, àbhà gùábò’ mɛ̂ɛbò é àng gá le. Wò mɛ̂ɛ la-zàà’ gieii ka nɛ̀ lɛ́ɛ. ¹⁸ E mɔ’ wɩ́ɩ́à kwɛi yáángɛɛn kpeá. Pɔli gi’ ga’, ke ya daa à lààwùn lià, le é seela’ e gi, le é wɩɩ’ yínaa láà à nɛ̀ ye: Án à pe Yesu Klisi-à pe gi, bhè gó nɔ́ngnɛ́ é à wɛì. Pɔli’ à pe’ kwɛi, e to’ sáaá bhi, le yínaa’ go’ nɔ́ngnɛ́ láà à wɛì le. ¹⁹ Kɛ́ à pàtɔnɔngbò’ à gaa’ wo: woà wélé yè à bhà-pɔ̀ɔ̀n’ wo zʋʋ’ nuu à nɛ̀, ya ló laá, le wó Pɔli ni Sila kun’, le wó àng gbie’, le wó lo’ nà àng gá pɛ́ɛ wunlé-mɛ̀ɛ̀bò zué téng kpáa lé le. ²⁰ Wó waa’ bhi, le wó àng dɔ’ kúmanabò zué, le wo: Mɛ̂ɛànbò é, àngle wó koà pɛ́ɛ gi tóii bhúlúbhùlùa le. ²¹ Zuifu-bò’ àng gá le. Wó bhaamɛ̀ɛ̀ dɔɔii wúlubò’ gá é, à-lèè àa à bhà ke mɛ̂ɛ’ kó Wɔlɔm-mɛ̀ɛ̀bòa kole kó wɩ́ɩ́ à bhà, ɛ́ɛ́n ke kó à gi-wùn kɛ̂ɛ. ²² Wó bo’ àle peá kwɛi, mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi, àng tó’ zi bɔ’ wo’ kiá Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ le. Kúmanabò’ à pè- sɔ́yabò nɛ̀ àle gi wo: wò gbàà gó Pɔli ni Sila-nù bhà, ke wò àng maa yílíá le. ²³ Wó bo’ àng maaá, le wó àng daa’ kààso gi, le wó liè dɔ’ kààso-kwìì wunlé-mɛ̀ɛ̀ tà wo: è e yáán tó àng bhà sɛ̀ lekiniá le. ²⁴ À lekini’ bhe, wó bo’ liè láà àle dɔá à tà kwɛi, e àng bili’ wo’ kààso-kwìì gélé-lèè ye’ é zía tia dɔ́ɔ́n-á láà à gi, le é yúlu daa’ àng gɛɛn bhà le. ²⁵ Gbɛi zué ké bhɔ’, ke Pɔli ni Sila ké bhàiwoii, ke wo táán bɔii, ke wo tɔ́ ban-ii Aatana bhà. Ale’ kɛɛii kwɛi láà, ke kààso gi-mɛ̀ɛ̀ paánbò tóló ké àng wʋʋ bhà. ²⁶ Wóò wo káá’ wo, ke sɛ́ɛ́ ké viin-ii, ke é viin-ii kpókpó suu’ gá é, ke kààso-kwìì láà à gwɛgóló’ nuu sɛ́ɛ́ gi, à tó ké viin-ii à wala. E to’ sáabhi, le kààso-kwìì láà à gélé-lèè tó páipái’ lépolo’, le yɔ̀ɔ́bhɛɛbò’ kaan’ kààso gi-mɛ̀ɛ̀ tó páipái bhà le. ²⁷ É kɛɛ’ kwɛi, le kààso-kwìì wunlé-mɛ̀ɛ̀ láà é zana’ le. Kɛ́ é à gaa-le wo’ ye kààso-kwìì lé ké pólóyèa zanózànóá laá, é ebhà siàng-wɛ́ɛ́ gbie’ wo’ à gi, le yéè woo e leng zɛ le. Atoosiwo e nuu à gi ye: kààso gi-mɛ̀ɛ̀bò tó’ woo daa kai. ²⁸ Kɛ́ le Pɔli’ to’ le é gbala’ kpókpóá ye: Miá wúnyóo kɛɛ i lengá, mɛnó páipái kó zé. ²⁹ Pɔli’ à pe’ kwɛi, le kààso-kwìì wunlé-mɛ̀ɛ̀ láà é wɩɩ’ ye: Kà mɔ̀ng maa n tà bhee. Wó bo’ mɔ̀ng maaá à tà, le é sɔɔ’ bhi bàlàa, le é bhuola’ Pɔli ni Sila wala, ke à bhà ké viin-ii yàyàle le. ³⁰ É wolo’ nà àng gá, le é wɩɩ’ ye: Gwilinɛbò, an mɛɛ kɛɛà ke án la le? ³¹ Le Pɔli ni Sila’ à yoobɔ’ wo: Bhè wɩ́ɩ́ Gwilinɛ Yesu-wùn bhà, ke í la, ka ni i bhà-mɛ̀ɛ̀bòa. ³² Wó bo’, le wó Aatana-à liangzɛ’ mɛ̂ɛ láà à leni à pé kwíle-mɛ̀ɛ̀bò tó nɛ̀ le. ³³ E àng si’ lɛ́ɛ́lɛ́ɛ́ do láà à bhà gbɛi láà à gi, le é lo’ àng bhɛbò lului le. Wo zí to’ sáabhi, le wó à dàà Yesu pe gi-zùlù wo’ à leni à bhà-mɛ̀ɛ̀bò tóá le. ³⁴ Wó go’ bhi, le kààso-kwìì wunlé-mɛ̀ɛ̀’ lo’ nà Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò láà àng gá e pé kwíle, le é àng léguo’, le à leni e bhà-mɛ̀ɛ̀bò tó’ wo liágo’ wó wɩ́ɩ́’ wo’ Aatana-wùn bhà láà à-wùn gi le. ³⁵ Lee’ bo’ kpɔɔá, le kúmanabò’ wo kɔlé-mɛ̀ɛ̀bò bɔ’ kààso-kwìì wunlé-mɛ̀ɛ̀ láà à nɛ̀ wo: Bhè i kɔɔ gó mɛ̂ɛànbò láà àng zì, ke wò ló. ³⁶ Wó bo’ à peá à nɛ̀, le à lekini’ lo’ à léban-i Pɔli bhà ye: Kúmanabò ké mɛ̂ɛ bɔyèa wo: án n kɔɔ gó ka zì. Le àle’ kwɛi, kà wolo ke ká kaà ló wo ka fɛ́ɛ gi. ³⁷ Kɛ́ le Pɔli’ wɩɩ’ wó mɛ̂ɛ’ àng giela’ láà àng nɛ̀ ye: Kole-mii’ kó Wɔlɔm-mɛ̀ɛ̀bòa é, wa bo ko maaá mɛnó yàànlé, le wa ko daabò tó wo kààso gi, ke à-lɩ̀ɩ̀ òo kpɔ́ lefienɛ́ wo bhe la ò, le wò wɩɩ wo: wó ko wolo bànàkpɔ́ gi la è? Ale àa kɛɛii. Kà ló, ke ká à pe àng nɛ̀ ka: àng lekini’ wò nu, ke wò ko sí kààso gi le. ³⁸ Pɔli wʋʋ láà, gielá-mɛ̀ɛ̀bò’ lo’ à léban-i kúmanabò bhà, e súó daa’ àng gi, wó à ma’ wo’ wo: Wɔlɔm-mɛ̀ɛ̀bò’ Pɔli-nùa láà à-wùn gi. ³⁹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, wo nu’ wo’ kpɔ́i Pɔli-nù zʋʋ tà, le wó àng si’ kààso gi, ke wo bhàiwoii àng zì wo: wò gó péele bhi le. ⁴⁰ Kɛ́ Pɔli ni Sila’ go’ kààso-kwìle, wo lo’ Eidi pé kwíle, le wó ko laànɛ́ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò ye’ bhi le. Wó bo’ àng zʋʋ gbaan-á, le wó nuu lóà le.

¹ Wó go’ bhi, wo gie’ Anfipoli, le wó gie’ Apoloni, le wó waa’ Tesaloni le. Zuifu-bòà Aatana-kwìì do ké nuu péng bhi, ² le Pɔli’ lo’ à gi ye è lo Aatana-kwììbò gi zììa kɔi láà à nɛ̀ le. E lo’ bhi golo-kwèèi yakaá, le àle ni mɛ̂ɛ’ wó nuu nuà bhi, wó nuu Aatana wʋʋ’ é sɛ́ikwɛ́ gi láà à gisɔià ziàn le. ³ É nùù à zía’ peà àng nɛ̀, le é nuu zí à tàpólóà àng nɛ̀ ye: wó Izalae-bò la-mɛ̀ɛ̀ Klisi zɛ wɛ̀iyè’ wo’, ke è gó gɔɔ̀le ke è zana dɔ̀ya láà, e nuu bɛɛnzɛyèa à bhà kwɛi sɛ́ikwɛ́ gi fɔ́ɔ́lé. Pɔli’ nùù à peà àle gi ye: Yesu do’ án à-wùn-nàà kpɔ́ii ka nɛ̀ é, àle Aatana-à yaa-mɛ̀ɛ̀ Klisi’ wò à pe láà à gá le. ⁴ Pɔli’ liang’ zɛ’ láà, e mɛnggoò zʋʋ kun’ Zuifu-bò finibhà, le wó daa’ Pɔli ni Sila-nù pé le. Gɛlɛki yemò’ wó nuu bhàiwò Aatana zì-mɛ̀ɛ̀a Zuifu-bò-kɔ̀i, àng lekini kpe ké wɩɩ’ à bhà, le nɔ́ng tɔ́yèbò’ nuu bhi, àng kpe’ zí daa’ àng pe gi le. ⁵ Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à bhɔlɔ ké waa’ Zuifu-bò gi, le wó liéfɩɩ mɛ̀ɛ̀ gwílí yóyoo kemò woo’ pɛ́ɛ pé, le wó àng naa’ wo bhà, le wó dɔ’ kpulukpuluá, le wó gbaan’ wee dɔà péele bhulukuule le. Wó gbùlù- àlei, le wó lo’ mɛngge’ wó nuu à leeà Zazon láà à pé kwíle Pɔli ni Sila kún lià, ke wó nu nà àng gá pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò zué le. ⁶ Kɛ́ wó àng guo’, ke wòo àng ye bhi, le wó Zazon ni ko laànɛ́ bhɛ́i kemò kun’, le wó lo’ nà àng gá pɛ́ɛ wunlé-mɛ̀ɛ̀bò zué, le wó gbaan’ gbáláà wo: Mɛ̂ɛànbò’ wó lúyáán tó dùnng góyèa láà, wo nuyèa zé tenglé, le Zazon’ àng yagóyèa e pé kwíle le. ⁷ Sée àng kekekèke wàa gwilinɛ Sezaa-à tɔ́ngbò-le yàkisí, le wò wɩɩ wo: wo pe gwilinɛ kpáa bhɛ́i ke ké bhe, le wò à lee wo Yesu le. ⁸ Mɛ̂ɛ’ wó à pe’ kwɛi láà, àng wʋʋ ké pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò ni wunmɛ̀ɛ̀bò tó zowɛ́ɛ́ wala’. ⁹ A-wùn gi, wo zin’ Zazon ni à bhámò lé, le Zazon-nù’ pɔɔn go’ àng nɛ̀, le wó nuu wo kɔɔ góà àng zì le. ¹⁰ A-wùn gi, gbɛi-le’ bo’ yaaá, ko laànɛ́bò’ nuu bhi, wó tó’ wo’ le wó lo’ Pɔli ni Sila-nù dɔi zaá, ke wò ló Belee le. Pɔli-nù’ lo’ ke wò waa bhi, le wó sɔɔ’ Zuifu-bòà Aatana-kwìle le. ¹¹ Kɛ́ Zuifu yemò’ nuu bhi láà, bhɛɛ yàà bhaamɛ̀ɛ̀bò bhà-zòwɛ́ɛ́ ké nuu àngle gwílé Tesaloni-Zùìfu-bò-le bhà. A-wùn gi, Aatana wʋʋ wàà àng bhà-yè gi-wùn ké sɛɛ lekinilèkini wo’ àng nɛ̀, le wó nuu kpooà Aatana-à sɛ́ikwɛ́ bɛɛn gi lɛ́nólɛ̀nó bhà, ke Pɔli’ nuu wʋʋ’ peà àng nɛ̀ láà, è tò’ maiá, wó à-tùlé ye le. ¹² À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Zuifu yemò’ nuu bhi, àng kpe kpáalàkpàà tó ké wɩɩ’ Yesu-wùn bhà. É go’ àle gi, Gɛlɛki-bò’ nuu péng bhi láà, àngbhà nɔ́ng tɔ́yèbò kpe ni miɔnbò kpe tó ké zí wɩɩ’ Yesu-wùn bhà. ¹³ Kɛ́ Zuifu-bò’ nuu Tesaloni, wó à ma’ wo: Pɔli ké zí Aatana-à liangzɛii Belee-lèè leng bhà zí laá, le wó nu’ daai pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò wunbílí gi, le wó àng tó dɔ’ bhulukuule le. ¹⁴ É kɛɛ’ kwɛi, le ko laànɛ́ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu bhi láà, wó to’ le wó lo’ Pɔli dɔi zaá kɔ̀ɔ̀yí lé-zàà tà le. ¹⁵ Kɛ́ Sila ni Timotee-nù-le ké to’ Belee bhi. Mɛ̂ɛ’ wó lo’ Pɔli dɔi láà, wo to’ à wɛì flúúlé, le wó waa’ kiá Atɛni le. Wó nuu sɛsíà, le é wʋʋ kpɔ’ àng bhà ye: Ka lò’, ká à pe Sila ni Timotee nɛ̀ ka: wò nu zólé, ke wò n ta. ¹⁶ Pɔli’ nuu e yáán tóà e tááyóóbò gɔ̀n téei Atɛni láà, à gélé ké nuu sieà à bhà é nuu yobò’ yeà pɛ́ɛ pé lɛnólɛ̀nói láà à-wùn gi. ¹⁷ É nùù liang zɛà àlei ziàn Aatana-kwìle Zuifu-bò ni mɛ̂ɛ bhɛ́i yemò’ nuu bhàiwoà Aatana zì àng-kɔ̀i láà àng nɛ̀ le. Lee’ nuu zí kpɔɔà kɔi dolodolo, e nuu liangzɛà é nuu mɛ̂ɛ’ àng taà téng kpáa lé àng nɛ̀. ¹⁸ Wúnnó zía guo-mɛ̀ɛ̀ kemò’ nuu Epikuli pe gi-mɛ̀ɛ̀a, ni àng yemò’ nuu zí Sitoi-zàà tà, wó gbààn Pɔli gbègóà àle gi le. Ang kemò ké nuu à peà wo: Biin wɩ́ɩ́-mìnɛ́ é e wɩɩ ye lɔ? Le àng kemò’ nuu zí à peà wo: E bhɔ yobò’ è go lùu bhɛ́i gi, àngbhà kɩ́ɩ́la dɔ-mɛ̀ɛ̀ ke bhà. Kɛ́ wó Pɔli ye’ wo’, ke e Yesu-wùn ni ga-mɛ̀ɛ̀bò zana-wùn-nàà sɛ̀ kpɔ́ii láà, àle kɛɛ le wó nuu à peà kwɛi le. ¹⁹ A-wùn gi, wo à si’ kwɛnggei, le wó lo’ nàa à gá Aleopaze le. (Atɛni-tɔ̀ɔ̀n gwenglé-lèè’, wó nuu lɩ́ɩ́ kpɔ́à bhi láà, wò àle lee kwɛi le.) Wó waa’ bhi, le wó wɩɩ’ à nɛ̀ wo: Í nuii bhaamɛ̀ɛ̀bò dɔɔi Aatana-wùn dɛ́ɛ’ à gá é, à zía’ lɔ le? Bhè à pe ko nɛ̀. ²⁰ Atoosiwo í wúnbò’ daaii ko tóló gi láà, à-mài ké mɛ̂ɛ ni. Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, kó à pé ke kó à gi leng ma kpákpálé. ²¹ Sée bha’ nùù gieà Atɛni-mɛ̀ɛ̀bò tó páipái ni àngbhà yàngpébò tó tà wún dɛ́dɛɛbò’ è daa ziàn láà, ke wò àle peii, ɛ́ɛ́n ke wò wo tóló dɔii àle gɛingóyè bhà le. ²² Wó Pɔli bhàgilawo’ kwɛi, le é dɔ’ mɛ̂ɛ’ wó nuu banyèa ké tà Aleopaze láà àng tó zué, le é wɩɩ’ ye: Atɛni-mɛ̀ɛ̀bò, án à-lèè yeyèa ma: Wúnbò’ à ganng- zin Aatana-wùn bhà láà, à tó páipái-wùn ké ka gɔ̀n kpókpóá miniminiyèa. ²³ Atoosiwo án gieà kaà pɛ́ɛ é à pé, ka pɔɔnbò’ à lɔ̀ɔ̀kɛɛ láà, án à tó súnmago. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, án kɔnɔ do yeyè lefienɛ́á, ke bɛɛn ké zɛyèa à bhà wo: Aatana ye’ é mɛngge àa à dɔn láà, à lɔ̀ɔ̀kɛɛ-lèè’ é. È tò’ kwɛi, ke Aatana ye’ ka à lɔ̀ɔ̀kɛɛ, ke káá à dɔn láà, an àle-wùn-nàà kpɔ́ii ka nɛ̀ é le. ²⁴ Aatana’ é lúyáán daa’ ninà à tà-pɔ̀ɔ̀n tóá, ke é sɛ́ɛ́ ni lɔngwɛ́ɛ́ tó wunlé-mɛ̀ɛ̀a láà, yàa yii gɔòbò lɔ̀ɔ̀kɛ̀ɛ̀i-kwìì’ bhaamɛ̀ɛ̀bò- à dɔ wo kɔɔá, àle ke gi. ²⁵ Mɛngge àa à légièwo. Wánglafila, àle-mii’ è mɛnó páipái níi daa àng gi, ke è ko gba tɛ́i-wàà ni ko bhàwùn’ pɔɔn’ à bhà à tó páipáiá láà, àle àa daa kpala gi, ke è zʋʋ yaa ko kwenglé-pɔ̀ɔ̀n kekekèke nɛ̀. ²⁶ Aatana láà àle zí à kɛɛ’, le bhaamɛ̀ɛ̀bò’ wɛinnáyèa lúyáán tà lɛnó páipái gi, sée ke mɛngdo fíole yuɛn’ àng tó páipáiá le. Ang tó- wo pe mɔ́ woà nàà’ tà, ni wò yaaà lee’ gi, e à tó nàà kaan’ fɔ́ɔ́lé, ke òo àng daa lefienɛ́ wo bhe. ²⁷ Sée Aatana’ àle kɛ̀ɛ̀ kwɛi, ke bhaamɛ̀ɛ̀bò kó nù e guo’ wo, ke kó ko bháa dɔ, ke kó ló ko kɔɔ wawíá flúúlé, keèbhi ko à yeà le. Kɛ́ sée Aatana-lèè àa dɔ́ɔ́n-le keá mɛngge ko bhà. ²⁸ Atoosiwo ko níi’ ko gi oo, ni ko pàlebhà-yè oo, leni koà tòsɛ́ɛ́là-yè oo, à tó- gò Aatana do láà àle gi le. Kaà yei kemò’ zí wún’ pe’, àle lɛ́ɛ. Wo wɩɩ wo: À ginɛ́’ konó koá le. ²⁹ Le àle’ kwɛi, ke ko suu- gò Aatana’ gi laá, à-lèè àa à bhà ke è tó ko gi ye: Aatana- bhɔ̀ pɔɔnbò’ bhaamɛ̀ɛ̀bò- à kɛɛ wo kɔɔá, gànma káányè ni wo yáinsɛ́lɛ́á láà àle ke bhà le. Wò sánng-wɛ́ɛ́ ni wɛ́ipúúwɛ́ɛ́bò’ pie oo, ni gwɛɛbò’ wò à yan láà oo, Aatana àa ye àle ke nɛ̀. ³⁰ Mɛnó páipái’ nuu wo yán tíibhà tée’ gi láà, Aatana òo àle yàkisí. Kɛ́ le é nâa kpɔ́ii dɔ̀yáa gá bhaamɛ̀ɛ̀ tó páipái nɛ̀ lɛnólɛ̀nó gi ye: wò wo kɔɔ gó wo sɔng lé le. ³¹ Atoosiwo Aatana ké lúyáán tà-mɛ̀ɛ̀ tó páipái bhàgila kpáa wo lóó kpɔ́yèa. A-kwèèi láà è bhɔ̀’, Aatana’ mɛ̂ɛ’ yaayèa bhàgila kpáa wo-mɛ̀ɛ̀a láà, à-mɛ̀ɛ̀ kè mɛnó pe peà à pe lià. A-wùn gi, Aatana ké à go’ gɔɔ̀le, le é à zana’, ke mɛnó- nù àle dɔn bhàgila kpáa láà à wo-mɛ̀ɛ̀a le. ³² Mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi, wó bo’ ga-mɛ̀ɛ̀bò zana-wùn láà àle maá, mɛnggoò’ gbaan’ wo’ sóósíà Pɔli bhà, le àng kemò’ nuu wɩ́ɩ́à wo: Kó i wʋʋ láà à paán maà lóó bhɛ́i ke bhà. ³³ É kɛɛ’ kwɛi, le Pɔli’ e pe gó wo’ àng kpe gi bhi le. ³⁴ Kɛ́ àle tó gi, mɛnggoò ké dɔ’ à wɛì, le wó wɩɩ’ Gwilinɛ Kpáa-wùn bhà le. Aleopaze gi-mɛ̀ɛ̀ do’ wó nuu à leeà Denisi, ni nɔ́ngnɛ́ ke’ wó nuu à leeà Damalisi, wo nuu àng bhɛɛ gi, ni mɛnggoò bhɛ́i kemòa zí.

¹ É go’ bhi, le Pɔli’ wala’ Atɛni, le é lo’ Kolɛnti le. ² É Zuifu-mii ke’ ta’ bhi láà, wo nuu à leeà Akila. Kɛ́ wo à kpɔ’ Pɔnti lùu gi. Pɔli ké waa’ bhi, ke Akila ni àbhà nɔ́ng’ wó nuu à leeà Pilisii láà wa gó Itali lùu gi, ke wa nu yaai bhi dɛ́ɛá. Gwilinɛbòà gwilinɛ Kolodi’ tɔ́ng’ dɔ’ ye: Zuifu-bò tó- gó Wɔlɔm láà, àng leng’ gò- bhi àle-wùn gi, le wó nu’ yaai Kolɛnti le. Pɔli’ waa’ bhi, le é lo’ àng lià, ³ le é nuu’ wo’ ke àle ni àng gá-nù àng kɛɛ-gàlá ké do láà, é lo’ yaai àng pé kwíle, le wó nuu bháála kɛɛà kiá le. Ang dɔ̀n-a-wùn’ kwɛi láà, àle nuu wélé’ wò à gbáiwa dɔ láà à kɛɛyèa le. ⁴ Golo-kwèèi’ nuu bhɔà kɔi dolodolo, Pɔli ké nuu liangzɛà Zuifu-bòà Aatana-kwìle, le è dɔà kɔɔ’ gi ke è wʋʋ’ peà láà, è Zuifu-bò ni Gɛlɛki-bò’ nuu bhi àng tó zʋʋ kún, è à-lèè guo le. ⁵ Kɛ́ Sila ni Timotee-nù’ bo’ gó-le woá Masedoni lùu gi, ke wò waa bhi, Pɔli’ nùù goloà Aatana-à liangzɛ-kɩ̀ɩ̀’ bhà le. E nuu e kɔɛ́ɛ́ gieà Zuifu-bò nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi gilígilílé, le è à pe ye: Izalae-bò la-mɛ̀ɛ̀ Klisi’ wò à pe láà, àle Yesu-á le. ⁶ Kɛ́ wó nuu’ wo’ à wʋʋ gbègóà, ke wo sɔ̂ɔnwoii à gɔ̀n láà, le é ebhà gbàà gimaa’ àng tɔ́á, le é lángga daa’ àng pé ye: Ka lò’ pailé, ke ka lekini ka daa-wùn’ à gá le. Ka kekekèkeà lángga àa n kún-ii. Kɛ́ à gàn- tó ka yàan ka: è sí tenglé bhà, án lóà mɛ̂ɛbò’ wàa Zuifu-a àng pé. ⁷ Pɔli’ bo’ à peá kwɛi, le é go’ bhi, le é lo’ mɛngge’ é nuu bhàiwoà Aatana zì Zuifu-bò-kɔ̀i, ke wó nuu à leeà Titiu Zusitu láà, à pé kwíle le. Sée mɛ̂ɛ láà àbhà kwíi ké nuu Zuifu-bòà Aatana-kwìì maabhà kilíkilílé. ⁸ Kɛ́ àngbhà Aatana-kwìì wunlé-mɛ̀ɛ̀’ wó nuu à leeà Kilisipu láà, àle ké wɩɩ’ Gwilinɛ Kpáa-wùn bhà, à leni à bhà-mɛ̀ɛ̀ tó páipáiá. Kolɛnti-mɛ̀ɛ̀bò’ wó nuu wo tóló dɔà Pɔli wʋʋ bhà láà, àng kpe kpáa ké zí wɩɩ’ Yesu-wùn bhà, le wó àng dàà à pe gi-zùlù wo’ le. ⁹ Gbɛi do ke gi, Pɔli yáin ké daa’, ke Gwilinɛ Kpáa ké à peii à nɛ̀ ye: Nbhà liang zɛ i wɛ̂ɛá do, miá súó ke í dɔ i tàsáná. ¹⁰ Nle án i wɛì, mɛngge àa kɔɔ zin-ii i bhà, ke è wúnyóo kɛɛ i gá. Atoosiwo bhaamɛ̀ɛ̀bò’ wó péng zé é, n pe ké àng gi kpeá. ¹¹ A-wùn gi, Pɔli ké mɔ’ Kolɛnti, le é kwee do ni mɛ̂ɛ saado kɛɛ’ bhi, ke e Aatana wʋʋ zía peii ziàn bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ bhi le. ¹² Kɛ́ Galion’ nuu kúmana kpáèa Akai lùu wunlé tée’ gi láà, Zuifu-bò ké zi bɔ’ kiá Pɔli nɛ̀, le wó à kun’, le wó lo’ nà à gá lɩ́ɩ́-tèng bhà, le wó à daa’ wo: ¹³ Mɛ̂ɛàn é, é nuii nà Aatana lɔ̀ɔ̀kɛɛ-gɛ̀ɛ̀n dɛ́ɛ ye’ gá é, àle- koà wúlu gó gɛɛn’ gá le. ¹⁴ Wó bo’ à peá kwɛi, Pɔli yéè liangzɛ zigó tée’ gi, ke è à zìdaa, le Galion’ to’ le é wɩɩ’ Zuifu-bò nɛ̀ ye: É woo nù tóà wúnyóo kɛɛyè keá, ɛ́ɛ́n tɔ́ng sieyè keá, án woo n tóló dɔà ka wʋʋ bhà zììa-kɔ̀i. ¹⁵ Kɛ́ à ye’ é ka ké gbègó-wùn-a wɩ́ɩ́-kɔ̀ɔ̀bò, ni pɔɔn tɔ́bò, ni ka leng kaà wúlubò-le-wùn gi láà, ka lesósó ka tà-wùn’ àleá le. Máá à pié ke nle án tó wún yemò láà àle gi-lìangzɛ-mɛ̀ɛ̀a. ¹⁶ Galion’ bo’ à peá kwɛi, le é Zuifu-bò láà àng piékɛɛ’ lɩ́ɩ́-tèng bhà bhi le. ¹⁷ Ale’ kɛɛ’ kwɛi, àng tó páipái’ yʋʋlá’ wo’ Aatana-kwìì wunlé-mɛ̀ɛ̀’ wó nuu à leeà Sositɛni láà à tà, le wó gbaan’ à maaà lɩ́ɩ́-tèng bhà bhi, ke Galion àa à yàkisí lefienɛ́ wo le. ¹⁸ Kɛ́ àle tó gi, Pɔli ké to’ Kolɛnti, le é mɔ́ leng wo’ bhi le. É bo’, le é yué daa’ ko laànɛ́ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀, le é daa’ yítà-gɔ̀ɔ̀ gi, le é lo’ Sili lùu gi, à leni Pilisii ni Akila-a le. Kɛ́ Pɔli òo daaà yítà-gɔ̀ɔ̀ gi bhe, e líe e wun bhɔ́ɔ́bhɔ́ɔ́ go’ Sankele. Atoosiwo e nuu kwɛi, ke ya daa gban gi Aatana zué. ¹⁹ Wó waa’ Efɛzi, le Pɔli’ sɔɔ’ Aatana-kwìle, le à leni Zuifu-bò wó gbaan’ Aatana wʋʋ gisɔià kiá le. ²⁰ Wó bhàiwò- à zì àle gi wo: è mɔ́nɛ́ ke wo wo pé bhi le. Kɛ́ Pɔli òo wɩ́ɩ́ à bhà, ²¹ le é yué daa’ àng nɛ̀ ye: Aatana- wɩ̀ɩ̀’ à bhà, án tuàn sɛíà, le an nu ka lià le. Pɔli’ bo’ à peá kwɛi, le é e táá yóóbò to’ Efɛzi, le é go’ bhi le. ²² É yaa’ yítà-gɔ̀ɔ̀ gi, le é lo’ zinnái Sezalee le. É waa’ bhi, le é lo’ Zelizalɛm, ke è wɩ́ɩ́ legilizi gi-mɛ̀ɛ̀bò bhà bhi le. É bo’ wɩ̀ɩ̀bhà láà à kɛɛá, le é yɔɔ’, le é lo’ Antiɔsi le. ²³ É bo’ yiiyàànnɛ́ ke kɛɛá bhi, le é ló dɛ́ɛ wo’, le é gie’ Galati ni Filizi sɛ́ɛ́bò bhɛɛ tà, ke e lóii Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò tó bháa dɔá dɔ́ɔ̀nle le. ²⁴ Ale’ kɛɛii kwɛi láà, ke Zuifu-mii do ke’ wó nuu à leeà Apolo, ya waa Efɛzi. Alesandili-mii’ nuu à gá le. E nuu dɔn-à wɩ́ɩ́á, le é zí nuu Aatana-à sɛ́ikwɛ́ bɛɛn dɔn-à miniminiyèa le. ²⁵ E nuu kwɛi, ke wa woo à dɔɔ táásì Gwilinɛ Kpáa-à zaa tà-kɔ̀ɔ̀ tóá. Yesu-wùn-pài ké nuu à tà bɩ́bɩ́lé. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, e nuu àbhà liangzɛà, le é nuu zí bhaamɛ̀ɛ̀ dɔɔà à-wùn-a sɛ̀a, le à pá-lèè àa nuu bhe le. Sée Záàn pe bhaamɛ̀ɛ̀ zúlúyè láà, àle lengdo-wùn’ nuu à yàan le. ²⁶ Kɛ́ é bo’ waaá Efɛzi, é gbaan’ wo’ Gwilinɛ Kpáa-à liangzɛà Aatana-kwìle, ke síka kekekèke àa à gi le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Pilisii ni Akila-nù’ nuu bhi láà, wó bo’ à wʋʋ maá, wó à lee’ wo’, le wó à yala’, le wó Aatana-à zaawɛ́ɛ́ gie’ à nɛ̀ sɛ̀ lengá le. ²⁷ É go’ àle gi, e nuu Apolo pé ye: é ló Akai lùu gi, le ko laànɛ́bò’ à bháa dɔ’ à-wùn bhà, le wó sɛ́ikwɛ́ bɔ’ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu lùu láà à gi àng nɛ̀, ke wò à-tɔ̀ɔ̀ kún sɛ̀a le. É lo’ ke è waa bhi, Aatana’ gɛ̀ilɛ’ to’ à bhà láà, à tɔnɔ ké to’ wɩ̀ɩ̀ Yesu-wùn bhà-mɛ̀ɛ̀bò bhà kpáaá miniminiyèa. ²⁸ Atoosiwo e nuu Zuifu-bò wɛì-wùnwɛ́ɛ́ pólóà e bháa bhà mɛnó yàànlé, le Yesu tò Izalae-bò la-mɛ̀ɛ̀ Klisi-a-yè láà, é nuu à tò maiá-lèè gieà àng nɛ̀ Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi kpákpálé le.

¹ Apolo’ nuu Kolɛnti tée’ gi láà, Pɔli ké gie’ Azi lùu lɛayè gi, le é waa’ Efɛzi le. E Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ dolodolo kemò ta’ bhi, ² le é àng bhàgilawo’ ye: Ká wɩɩ’ Yesu-wùn bhà tée’ gi láà la ò, ká Waa Zaazaa sɔlɔ’ è? Le wó à yoobɔ’ à gɔ̀n wo: Kóó à ma lefienɛ́ wo do bhe wo: Waa Zaazaa ké bhe. ³ Wó à pe’ kwɛi, le Pɔli’ wɩɩ’ ye: Ká sée mɛɛ-zùlù wo’ àlei le? Le wo: Kó dàà Záàn pe gi-zùlù’ wo’ le. ⁴ Pɔli’ wɩ̀ɩ̀ àle gi ye: Záàn-le’ nuu à pe mɛ̂ɛ zúlú’ woà láà, mɛ̂ɛbòà gò wo sɔng gi-zùlù’ nuu àleá le. Ale kɛɛ le Záàn leng’ nuu à peà mɛ̂ɛbò nɛ̀ ye: wò kpɔ́ mɛ̂ɛ’ é nuii e zía láà àle lé le. É nuu mɛ̂ɛ’ à peà kwɛi láà, àle nuu Yesu-á le. ⁵ Pɔli’ bo’ àle peá kwɛi, mɛ̂ɛbò láà wó tó’ wo’, le wó dàà Gwilinɛ Yesu pe gi-zùlù wo’ le. ⁶ Wó bo’, le Pɔli’ e kɔɔ dɔ’ àng tà, le Waa Zaazaa’ to’ le é yɔɔ’ àng tà le. Wo to’ sáabhi, le wó sɔɔ’ wʋʋ dɛ́dɛɛbò peà, ke wo Aatana wʋʋ léban-ii le. ⁷ Ang tó bànkétàyè ké nuu mɔɔà bhaamɛ̀ɛ̀ buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ bhà. ⁸ É go’ bhi, le Pɔli’ sɔɔ’ Aatana-kwìle, le Aatana-à liangzɛ-kɔ̀ɔ̀’ nuu sɛɛà à nɛ̀ kɔɔ’ gi, é gbaan’ à zɛà à-kɔ̀i, ke mɛnggeà wúngge àa à bhà le. Mɛ̂ɛnɛ̀’ è go Aatana pé, e nùù àle wùn peà àng nɛ̀, le è dɔà kɔɔ’ gi ke è wʋʋ’ peà láà è bhɔ àng gi mai bhà, è àle-lèè guo le. ⁹ Kɛ́ mɛnggoò’ nuu bhi, àngle zowɛ́ɛ́ ké to’ tílíkpátìlìkpàa, le wòo wɩ́ɩ́ kpɔ̀ Aatana wʋʋ lé-wùn bhà le. È nù yɔ́n bhi, ke wò Gwilinɛ Kpáa-à zaaɛ́ɛ́ bhàsaa’ woii bhaamɛ̀ɛ̀ tó yàànlé le. Kɛ́ le Pɔli’ go’ àng kpe gi, le é lo’ nà Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bòa mɛngge’ wó nuu à leeà Tilanu láà à pé kalang-kwìle, le é nuu Aatana-à liangzɛà bhi yáángɛɛn tó páipáiá le. ¹⁰ Wo tò- àle bhà kwɛi flúúlé kwee piilɛá, le mɛ̂ɛ páipái’ wó nuu Azi lùu gi, Zuifu-bò ni Gɛlɛki-bòa, àng tó’ Gwilinɛ Kpáa wʋʋ ma’ le. ¹¹ Á tée láà à gi, Aatana ké nuu sɔ́n miniminiyèbò kɛɛà ziàn Pɔli kɔ̀ɔ̀tà. ¹² È nù yɔ́n bhi, ke giè wɛí-gbààbò ninà wélé pɛ́ɛ́nbò’ é nuu zin-à Pɔli kwîi bhà, ke wò lóii nà àleá bhàyúá-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ le. Wò bò’ àle zin-á àng kwîi bhà, àngbhà yúábò- bo’ wo, le mɛ̂ɛbò’ àng pe’ nuu yínaa yóyoobòa, à tó- go àng wɛì le. ¹³ À tée do láà à gi, Zuifu kemò’ nuu bhi, wo nuu gieà pɛ́ɛ bhɛɛ tà yínaa yóyoobò kɛɛ kàngbhà, le wó sɔɔ’ yínaa yóyoobò piékɛ̀ɛ̀ Gwilinɛ Yesu tɔ́á-yè gidan-à le. Wo nuu à peà yínaabò nɛ̀ wo: Má ka piékɛɛ Yesu do’, Pɔli’ à-wùn lòlòkpɔ́ii láà à tɔ́á. ¹⁴ Mɛ̂ɛ’ wó nuu à kɛɛà kwɛi láà, wo nuu bhaamɛ̀ɛ̀ yílí saapiilɛá. Yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè’ wó nuu à leeà Seva láà, àle gbebò’ nuu àng gá le. ¹⁵ Kɛ́ le yínaa yóo’ wɩɩ’ àng nɛ̀ kwɛnggei ye: Án Yesu dɔn, le an zí Pɔli lekini dɔn le. Kɛ́ wáa kale kaá le? ¹⁶ Le é to’ le yínaa yóo-mɛ̀ɛ̀ láà é daa’ àng tà bhi, le à kɔɔ’ gie’ àng tó gɔ̀n, le é àng zuu gi-zùù wo’, le àng tó’ wolo’ bàlàa kpáán tɛ́ɛ́n-á, ke yuɛn ké àng bhà lɛnói banggbɩɩle le. ¹⁷ Zuifu-bò ni Gɛlɛki-bò’ wó nuu Efɛzi bhi, àng tó páipái ké wún láà à ma’, le súó’ daa’ àng tó gi le. Ale to’ bhɛɛ yàà Gwilinɛ Yesu bhà-kɔ̀ɔ̀a péng bhi le. ¹⁸ A-wùn gi, mɛ̂ɛ’ wó nuu kpɔ̀ Yesu lé-mɛ̀ɛ̀a fɔ́ɔ́lé, àng kpe ké nuu nuà wɩ́ɩ́i wo sɔng bhà, le wó nuu dɔà à bhɛɛ tà bhaamɛ̀ɛ̀ tó zué le. ¹⁹ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, mɛnggoò’ wa woo mɔ́ zʋ́ʋ́nɛ̀ kɛɛà fɔ́ɔ́lé, àng kpe ke ké nu’ nàa woà zʋ́ʋ́nɛ̀ kɛ̀ɛ̀ à bhà-sɛ̀ikwɛ́bòa, le wó à dɔ’ pailé mɛnó yàànlé le. Wó sɛ́ikwɛ́bò láà à sɔ̀ɔ́n yàkisi’, e zin’ wɛ́ipúúwɛ́ɛ́ wáá kuà-solu bhà. ²⁰ Aatana wʋʋ’ nùù táásíà kwɛi’ wo, le mɛnó’ nuu à tò kpókpóá-lèè yeà le. ²¹ Ale pe zìpieta, Pɔli ké à yaa’ e zʋʋ pé ye: é gieà Masedoni lùu gi, le e gie Akai lùu gi, le e lo Zelizalɛm le. E nuu à peà e zʋʋ pé ye: e bò’ waaá bhi, à-lèè ké à bhà ke é ló, ke é yáánpá Wɔlɔm-pɛ̀ɛ̀ lekini bhà zí. ²² À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Pɔli ké e tàkún-mɛ̀ɛ̀ piilɛ’ wó nuu Timotee ni Elasite-nùa láà àng bɔ’ Masedoni sɛ́ɛ́ gi, le à lekini-le’ tónɛ́ ke wo’ líe Azi lùu gi bhi le. ²³ Sée dààkélé kpáa do’ zí dàà Efɛzi bha do láà àle bhà táásì Gwilinɛ Kpáa-à zaa tà-wùn gi le. ²⁴ Angbhà yo kpáa’ wó nuu à leeà Diane láà, à lɔ̀ɔ̀kɛ̀ɛ̀i-kwìì ké nuu péng bhi. Sánng pie-mɛ̀ɛ̀ do ke’ wó nuu à leeà Demetiliu, e nuu Diane-kwìì láà à nai pieà wɛ́ipúúá, le àbhà bháála kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu tɔnɔ sɔlɔà à gi miniminiyèa le. ²⁵ Ale ni mɛ̂ɛ’ àngbhà bháála suu’ nuu do, e àng ban’ ké tà nà e leng pe bháála kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bòa, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Zuànbò, à gàn ké ka yàan ka: ko nà kanù ko pe yààsɛ̂ɛ- gò piɔ̀nng é àle gi le. ²⁶ Kɛ́ ka yáán- àle bhà, le ka tóló’ à-wʋ̀ʋ̀ gi wo: mɛ̂ɛàn’ wò à lee Pɔli láà, à wʋʋ’ bhaamɛ̀ɛ̀ tinglàtìng tó zʋʋ kún Azi lùu kpáè-lèè tó gi, le ya àng wɛ̂ɛ gó ko tà le. Yàa Efɛzi-pɛ̀ɛ̀-le lengdoà wún-á koo. Atoosiwo e wɩɩ ye: lɔ̀ɔ̀kɛɛ-pɔ̀ɔ̀n yemò’ bhaamɛ̀ɛ̀bò- à kɛɛ wo kɔɔá láà, àngle wàa áatanabòa. ²⁷ È à pe’ wo kwɛi láà, è ko dɔ’ wo tèngbhè yóo lé à gá lɛ́ɛ. Sée àa tóii piɔ̀nng é àle lengdo wálá gɛɛn-á. Kɛ́ ke Diane’ é koà lɔ̀ɔ̀kɛɛ-pɔ̀ɔ̀n kpáaá láà, è àle tó pe-kwìì wí-ii do le. È tò’ kwɛi, ke mɛnó- bhɛɛ yaa pɔɔn’ bhà, ke wò à lɔ̀ɔ̀kɛɛ Azi lùu tó páipái gi, ke wò zí à lɔ̀ɔ̀kɛɛ lúyáán tà lɛnólɛ̀nó gi láà, è àle tó-wùn góii do lɛ́ɛ. ²⁸ Mɛ̂ɛ’ wó ban’ ké tà láà, wó bo’ wʋʋ láà àle maá kwɛi, bhɔlɔ ké waa’ àng tó gi, le wó sɔɔ’ gbáláà wo: Efɛzi-mɛ̀ɛ̀bòà Diane ké kpókpóá, ké kpókpóá, ké kpókpóá! ²⁹ À bhing’ é daa’ láà, e pɛ́ɛ tó yáán dɔ’ gɛɛn bhà, le bhaamɛ̀ɛ̀ tó’ gbulu’, le wó lo’ kiá zábàà à gi-gùlù’ nuu bhi láà à gélé le. Pɔli táá yóóbò piilɛ Gayu ni Alisitaki’ wó nuu Masedoni-mɛ̀ɛ̀bòa láà, wo àng kun’ zaá, le wó lo’ nà àng gá bhi le. ³⁰ Pɔli lekini ké nuu woo à pé ye: é ló àng wɛì, ke é dɔ pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò zué bhi, kɛ́ le Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò wòo wɩ́ɩ́ à lò bhi-wùn bhà le. ³¹ Á dɔ́mabò lefie’ wó nuu Azi lùu wunlé-mɛ̀ɛ̀bòa láà, àng kemò ké nâa kpɔ’, ke wò à pe à nɛ̀ gilikígilikílé wo: òo lóà gulu láà à gi. ³² Tìngtíng’ yɔɔ’ zábàài-gùlù gélé láà, àng kemò ké nuu gbáláà kɔɔ ke gi, le àng kemò’ nuu zí gbáláà kɔɔ bhɛ́i ke gi le. Atoosiwo àng tó ké nuu kaanyèa kiá bhi do bhulukuule, le àng bɛ́ɛ́-lèè wàa nuu wo bàn ké tà bhi gɛɛn lefienɛ́ dɔn-à le. ³³ Ale kɛɛ le mɛngge’ wó nuu à leeà Alesandele láà, wó à si’ bhaamɛ̀ɛ̀ kpe gi, le wó à dɔ’ àng zué bhi le. Zuifu-bò’ nùù àle dɔà wo liélé le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, à leng ké woo wee láà à tàkààn e kɔɔá gidan’, ke é nù liangzɛ tìngtíng’ nuu bhi láà àng nɛ̀. ³⁴ Kɛ́ wó bo’ à dɔn-le woá Zuifu-miiá, àng tó páipái’ gbaan’ wo’ gbáláà kiá, le é bhɔ’ mɔɔ lià lɛ́ɛ́lɛ́ɛ́ piilɛ sínma bhà le. Wo nuu à peà wo: Efɛzi-mɛ̀ɛ̀bòà Diane ké kpókpóá, ké kpókpóá, ké kpókpóá. ³⁵ À léyaalé’ bhɔ’, kúmana kɔlé-mɛ̀ɛ̀’ nuu péng bhi láà, àle àng tàga’, le é wɩɩ’ ye: Efɛzi-mɛ̀ɛ̀bò’ ká zé é la ò, wáa àa à gànnu ye: Diane kpáa’ ko à lɔ̀ɔ̀kɛɛ láà, Efɛzi-pɛ̀ɛ̀ é àle yáán tóii à-kwìì bhà le? Wáa àa zí à gànnu ye: à nai’ go’ tɛ́nglà, ke è dalá láà, è péng zé’ wo le? ³⁶ À gbègó-lèè-le ke àa bhe kɔɔ’ gi láà, à-lèè ké à bhà ke ká dɔlɔ́ sɛ́inlé, ke kao wúngge kɛɛ zʋʋ dun tà. ³⁷ Atoosiwo ká nu’ nàa mɛ̂ɛ’ àng gá é, wòo kianwo, sée wòo ni koà gba-pɔ̀ɔ̀n láà à maa biin gi. ³⁸ Kɛ́ è tò’ ye Demetiliu ni àbhà piewo-mɛ̀ɛ̀bò ké à pé ke wó mɛngge daa-le wo laá, ke bhaamɛ̀ɛ̀ daa-kwèèi ni nù kúmana zué-kwèèi ké bhe àlei. À pe lóó láà è bhɔ̀’, ke wò nuu nuà àng daai. ³⁹ È zí tò’ ye wún bhɛ́i kemò ké ka gɔ̀n laá, à tó liang ké zɛà pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bòà bànkétà leng gi. ⁴⁰ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: kóó à kùn’ sɛ̀a, ko wunlé-mɛ̀ɛ̀bò ké wɩ́ɩ́à wo: kó nùù yàà wo gɔ̀n gwili-yàn gi-lèè’ guoà le. Atoosiwo dɔ̀ kpulu kpáaá-kɔ̀ɔ̀ suu é, é wo’ kwɛi wún’ gi, à gɛɛn do’ ko mɔɔà à peá àng nɛ̀, ke è tóà koà mai-wùn-a, àa bhe. ⁴¹ É bo’ à peá kwɛi, le tìngtíng’ nuu bhi láà, é àng tó lésɛsi’ le.

¹ Eínaa láà é bo’ yɛn-á, Pɔli ké Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò ban’ ké tà, le é àng zʋʋ gbaan’ le. É bo’, le é yué daa’ àng nɛ̀, le é wala’, le é lo’ Masedoni lùu gi le. ² E gie’ lùu láà à pé, ke e liangzɛii Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu bhi láà àng nɛ̀ kpáaá, ke àng zʋʋ- nù gbaan. É go’ bhi, le é lo’ Gɛlɛki lùu gi, ³ le é mɛ̂ɛ yaka kɛɛ’ bhi le. Kɛ́ yéè woo yítà-gɔ̀ɔ̀ sí tée’ gi, ke è ló Sili lùu gi láà, le é to’ le é à ma’ wo: Zuifu-bò ké kpɔ́yèa à gɔ̀n gbá gi le. É à yàà e zʋʋ pé àle gi ye: é sɛí e gbólóá, ke é bɔ dɛ́ɛ wo Masedoni lùu gi le. ⁴ Belee-mii Sopatɛli’ é nuu Pilu gbeá, ni Alisitaki ni Sekɔɔn’ wó nuu Tesaloni-mɛ̀ɛ̀bòa, ni Gayu’ é nuu góà Dɛlibu, ni Tisiki ni Tolofimu’ wó nuu góà Azi lùu gi, leni Timotee, àngle wó nuu Pɔli táá yóóbòa le. ⁵ Kɛ́ mɛ̂ɛbò láà àngle tó ké daa’ liélé, le wó dɔ’ ko gɔ̀n Toloa le. ⁶ Búlù’ sɛ́kɛ àa à bhà, wò à bhɛlɛ fɛ́ɛti’ tà láà, é bo’ gieá, le kole kó nuu yítà-gɔ̀ɔ̀ síà Filipe, le yáángɛɛn solu’ gie’, le kó mɛ̂ɛbò láà àng ta’ Toloa, le kó yáángɛɛn saapiilɛ kɛɛ’ bhi le. ⁷ Kó nuu banyèa ké tà lóówun zigó-kwèèi yáánpa, ke kó Gwilinɛ Kpáa-à liɛ̀ kɛ̂ɛ, Pɔli ké nuu gieà wún pé mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi láà àng nɛ̀. À ló-wùn’ nuu’ wo’ bhe à tàalà láà, e to’ liangzɛà flúúlé, le gbɛi zué’ bhɔ’ le. ⁸ Kó nuu banyèa ké tà táázi-kwìì gélé-lèè’ gi tɛ́nglà láà, làngbha ké nuu bhi bɛ́ɛ́á. ⁹ Zuànnɛ́ do ke’ nuu bhi, wo nuu à leeà Etiku. E nuu yaláyèa kwíi bháng tà fɛnɛtɛlɛ lé. Pɔli ké to’ liangzɛà àng nɛ̀, le yi’ gie’ zuànnɛ́ láà à gá filingle, le é go’ tɛ́nglà laí, le é dala’ sáaá, le wó à léwala’ geeá le. Atoosiwo é gò-kwíi láà à dɔ̀ ké tà-lèè yakanàà’ gi tɛ́nglà, le é dala’ kwɛi le. ¹⁰ Kɛ́ é bo’ kɛɛá kwɛi, le Pɔli’ zinna’, le é dun’ à tà, le é à si’, le é à kpɔ’ e gban gi, le é wɩɩ’ ye: Síka òo tóà ka gi. Á níi ké tuàn à gi. ¹¹ É à pe’ kwɛi, le wó lo’ nàa zuànnɛ́ láà à gá, ke e yáányèa, le é to’ mɛnó páipái zowɛ́ɛ́ niidàà à gi-wùn kpáaá le. Pɔli’ tɔnng dɛ́ɛ wo’, le é búlù tutu kaan’, le wó à bhɛlɛ’ le. Wó bo’, le é zí mɔ́ dɛ́ɛ ke wo’ liangzɛà àng nɛ̀ flúúlé, le yué’ bhɔ’, le é nuu lóà le. ¹³ Kɛ́ kole kó daa’ Pɔli liélé yítà-gɔ̀ɔ̀ gi, le kó lo’ Aso le. Atoosiwo táásì gɛɛn tà-wùn ké nuu à zʋʋ pé. É wɩ̀ɩ̀ ko nɛ̀ àle gi ye: Kó nù ké ta Aso, ke koà yítà-gɔ̀ɔ̀- nuu à síà bhi le. ¹⁴ Kó bo’ lóá, ke à leng- nu ke è ko ta Aso, le yítà-gɔ̀ɔ̀’ à si’, le kó lo’ kià Mitilɛni le. ¹⁵ Kó zí go’ bhi, le kó lo’ ko liélé, le kó waa’ à tàalà yí zué-sɛ̀ɛ̀’ wò à lee Kio láà à maabhà le. À pe tàalà’ bhɔ’, le kó lo’, le kó zí waa’ yí zué-sɛ̀ɛ̀ bhɛ́i ke’ wò à lee Samosi à gi, le à pe tàalà, le kó nuu waaà Milɛti le. ¹⁶ Pɔɔn’ à kɛɛ’ ke kó lo’ tɩnggbɩɩle do láà, àle ye: Pɔli ké nuu à yaayèa e zʋʋ pé ye: é gieà Efɛzi-lèè tà e gɛɛn-á, yáá dɔlɔ́ii bhi, é kɛ̂ɛ kwɛi ke bha òo nù gie e tà Azi sɛ́ɛ́ gi. Atoosiwo e nuu lóà váánlé, ke è tò’ mɔɔ-wùn-a, é nù waa Zelizalɛm, ke Pantikɔte-fɛ̀ɛ̀ti kɛɛ-kwèèi- bhɔ e bhà bhi. ¹⁷ Kɛ́ kó bo’ waaá Milɛti, le Pɔli’ mɛ̂ɛ bɔ’ legilizi liélé sí-mɛ̀ɛ̀ yemò’ wó nuu Efɛzi láà àng lee lià le. ¹⁸ Wó bo’ waaá à lià, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Án mɔ́ páipái’ wo’ ka pé zé é, n táá-kɔ̀ɔ̀ ye’ nuu ka finibhà, é si’ n gɛɛn dàà Azi sɛ́ɛ́ gi-kwèèi fɔ́ɔ́lé bhà, ke è zin nàa à gá tenglé bhà, ká à tó dɔn. ¹⁹ Án n wunlé kpaa’ Gwilinɛ Kpáa nɛ̀ kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi, ke máá n leng sí kpáaá wúnggewùngge gi. Án àbhà bháála kɛ̀ɛ̀ kwɛi’ wo yáingbɔɔn gi, ke án kúnyèa n leng kwenglé, Zuifu-bò’ n yàngbhabò’ waa’, ke wó kpɔ’ nà à gá n gɔ̀n gbá gi láà à tó finibhà le. ²⁰ Ka leng ká à gànnu ka: wún ye’ àle dɔnyè tɔnɔ’ ka bhà, mɔ́ɔ́ àle kekekèke bànàkpɔ́ ka bhà. Wánglafila án à tó pe’ ka nɛ̀ tàpúúá, le án ka dɔɔ’ à gá téng-lé-lèè ni kwíle-lèèbò gi dɔ́ɔ̀nle le. ²¹ Án n kɔɛ́ɛ́ gie’ Zuifu-bò ni mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a àng tó nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi ma: wò wo kɔɔ gó wo sɔng lé, ke wò solong kún Aatana nɛ̀, ke wò kpɔ́ koà Gwilinɛ Yesu lé. ²² Kɛ́ tenglele lé, an kpalayè’ gá Waa Zaazaa gɔ̀n, le án lóii Zelizalɛm é le. Wún’ è n sɔlɔà bhi, mɔ́ɔ́ àle dɔn bhe. ²³ Kɛ́ sée an gie pɛ́ɛ óó pɛ́ɛ’ gi, Waa Zaazaa ké à pe n nɛ̀ ye: n kààso kɛɛ-wùn ni n wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo-wùn ké bhe n liélé. ²⁴ Sée n lekini pe mɔ́-wùn-le àa n gɔ̀n kpókpó dokedòkeá, ke án nù yaa àle-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n tà. Kɛ́ án táá’ sí-ii é oo, ni Gwilinɛ Yesu’ ebhà bháála’ dɔyèa n kɔ̀ɔ̀lé é oo, an dɔà kɔɔ’ gi ke àle wun- ban péele sɛ̀a laá, an àle-lèè guoii le. Sée àbhà bháála’ é à dɔyèa n kɔ̀ɔ̀lé kwɛi láà, àle Aatana- gɛ̀ilɛ’ to mɛ̂ɛ bhà láà à-wùn-nàà sɛ̀ kpɔ́yèa le. ²⁵ Sée kó dɔɔ’ wo é, à gàn’ daa n yàan ma: mɛ̂ɛ páipái ye’ án gie’ Aatana-à gwilinɛ-wùn-nàà kpɔ́á ka kpe gi láà, kale ka ke àa tuàn n wɛí-lèè yeà koo. ²⁶ Ale kɛɛ le án à peii ka nɛ̀ tenglé tàpúúá ma: mɛ̂ɛ páipái’ ká zé é, ka kekekèkeà lángga àa tóii n bhà. ²⁷ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe ka nɛ̀ kwɛi láà, àle ye: án Aatana zʋʋ pé-wùn tó páipái lébanyèa ka bhà. Mɔ́ɔ́ à dokedòke bànàkpɔ́ ka bhà. ²⁸ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ká ka zʋʋ kpɔ́ ka lekini gi, ke ká zí ka zʋʋ kpɔ́ Waa Zaazaa’ ka yaayèa Aatana pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ àng wunlé láà àng tó gi, ke ká yáán tó àng bhà ye fálábò- yáán to tolo-pɔ̀ɔ̀n bhà kɔɔ’ gi láà à nɛ̀. Aatana’ ebhà legilizi’ tàboo’ e lekini gbe yuɛn-á láà, ká à légba sɛ̀a. ²⁹ Kɛ́ à gàn ké n yàan ma: an bò’ lóá, bhaamɛ̀ɛ̀ bhɔ-kɔ̀ɔ̀ yóyoobò ké waaà ka kpe gi n zía. Wàa Aatana pe gi-mɛ̀ɛ̀bò ka bhàfɩɩ tóii. Wo gisie daaà ka gi ye lòngyokpáa- ziàn gisie daa tolo-pɔ̀ɔ̀nbò gi kɔi láà à nɛ̀. ³⁰ Mɛnggoò ké zí waláà ka kpe gi leng bhà, le wò mɛ̂ɛ dàà wún gi-wʋ̀ʋ̀bò pe, ke wò nù Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò légbielá wo wɛì le. ³¹ A-wùn gi, ká yaa ka zʋʋá. Ka zʋʋ òo góà ka: án nuu ka finibhà tée’ gi láà, án nuu ka síà dolodolo, le an liè dɔ ka tà le. Án àle kɛɛ’ kwɛi flúúlé yáán gi ni gbɛi gi tó bhà kwee yaka tà, ke n yáín lenglèng ké bannáii ka-wùn gi le. ³² Kɛ́ dɔ̀ya é à gá, an ka-wùn tánáii Aatana Gwilinɛ lekini oo, ni è gɛ̀ilɛ’ to mɛ̂ɛ bhà ziàn, wò à tàpolo mɛ̂ɛ nɛ̀ wʋʋ’ gá láà oo, àngle bhà le. Atoosiwo sé- àle nɛ̀, ke è ka bháa dɔ, ke ka gɛɛn- sɛ́ɛ́ kún àbhà zaawɛ́ɛ́ tà le. Ale do láà àle zí mɔɔà leekpɔ̀ɔ̀tili-sànmá’ é à yaayèa e pe gi-mɛ̀ɛ̀bò gɔ̀n láà à nuá ka leng ka nɛ̀ le. ³³ Mɔ́ɔ́ nu wɛ́i ni sánng ni wélé guoi mɛngge ka lé. ³⁴ Ka lekini ká à gànnu ka: n kɔɔ do’ n lé é, àle nuu bháála kɛɛà, le é nuu ko ni n táá yóóbò konó ko góà kpala gi le. ³⁵ Sée án àle kɛɛ’ kwɛi, ke án à gie ka nɛ̀ ma: à-lèè ké à bhà ke mɛ̂ɛ- bháála kɛ̂ɛ kwɛi, ke sé àa mɛ̂ɛbò’ àng nɛ̀ láà, mɛ̂ɛ- àng tàkún. A-lèè ké à bhà ke mɛ̂ɛ zʋʋ òo gó Gwilinɛ Yesu’ wʋʋ’ pe’ à gá. Atoosiwo à lekini ké wɩɩ’ ye: Mɛ̂ɛ’ i i bhá-bhààmɛ̀ɛ̀ gba, i-mɛ̀ɛ̀ pe ké sɛ̀a, e gie mɛ̂ɛ ye’ wò à gba láà àle pe tà. ³⁶ Pɔli’ bo’ à peá kwɛi, le àle ni Efɛzi-mɛ̀ɛ̀bò láà àng tó’ zinna’ wo kpóng gi kiá, le é bhàiwo’ Aatana zì àng-wùn gi le. ³⁷ Wó bo’, àng tó páipái ké nuu wosíà Pɔli bhà, le wó nuu yeleà à vele bhà, ke wo à kpíníbhà mi-ii, ke wo à foobhi daaii le. ³⁸ É à pe’ wo’ ye: wàa tuàn yáánpáà e wɛí-lèè bhà koo láà, àle nuu wɛ̀i ban lekini woà àng tà bháalé le. Wó bo’, le wó lo’ à dɔi zaá yítà-gɔ̀ɔ̀ lé le.

¹ Ko ni àng gá-nù kó bo’ káán-á ko ké bhà, le kole kó yaa’ yítà-gɔ̀ɔ̀ gi, le kó ko pe ló wo’ tɩnggbɩɩle yí zué-sɛ̀ɛ̀’ wò à lee Kɔsi láà à gi le. À pe tàalà’ bhɔ’, kó lo’ yí zué-sɛ̀ɛ̀ bhɛ́i ke’ wò à lee Wɔlɔde láà à gi. Kó go’ zí bhi, le kó lo’ Patala le. ² Kó yítà-gɔ̀ɔ̀ do ye’ bhi, ke à wɛ̂ɛ ké à gi Fenisi lùu gi za, le kó daa’ à gi, le kó lo’ le. ³ Yí zué-sɛ̀ɛ̀’ wò à lee Sipɛlɛ láà, kó waa’ à tée gi, ke mɛ̂ɛ ké yaa yítà-gɔ̀ɔ̀ gi, le mɛ̂ɛ- à ye, kó à to’ ko kɔɔ kpáná tà za, le kó bɔ’ yítà-gɔ̀ɔ̀ gi wia, ke ko wɛ̂ɛ ké à gi Sili lùu tà za le. Kó waa’ Tiili, le koà yítà-gɔ̀ɔ̀’ dɔlɔ’ bhi le. Atoosiwo gbá’ nuu á gi láà, é nùù lóà bhi’ wo le. ⁴ Kó Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ kemò ye’ bhi, le kó yáángɛɛn saapiilɛ kɛɛ’ àng lià le. Wo nuu à peà Pɔli nɛ̀ Waa Zaazaa wʋʋá wo: òo lóà Zelizalɛm. ⁵ Kɛ́ lóówun do láà àle’ bo’ zin-á kélé, kó walá’ wo’, le kó lo’ le. Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu péng bhi miɔnbò ni nɔ́ngbò ni náòa láà, àng tó ké lo’ ko dɔi zaalé, le kó lo’ kiá flúúlé, le kó go’ pɛ́ɛ yáànbhà, le kó daa’ gbɛ̀ɛɛ zì le. Kó waa’ kɔ̀ɔ̀yí kpúnglé, le ko nà àng tóá kó zinna’ ko kpóng gi, le kó bhàiwo’ Aatana zì le. ⁶ É go’ àle gi, kó bo’ yué daaá ko ké nɛ̀, le kole kó daa’ yítà-gɔ̀ɔ̀ gi, le àngle wó sɛsi’, le wó lo’ woó kwíle le. ⁷ Kó bo’ góá Tiili, le kó waa’ Tolemai, le kó go’ yítà-gɔ̀ɔ̀ gi le. Kó lo’ wɩ̀ɩ̀bhà kɛɛi ko laànɛ́bò bhà, le kó yáángɛɛn do kɛɛ’ àng lià bhi le. ⁸ À pe tàalà’ bhɔ’, kó go’ bhi, le kó lo’ Sezalee le. Kó waa’ bhi, le Yesu-wùn-nàà sɛ̀ kpɔ́-mɛ̀ɛ̀ Filipu’ ko yago’ e pé kwíle le. Legilizi légièwo-mɛ̀ɛ̀ saapiilɛ’ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ àng yaa’ Zelizalɛm ziàn láà, àng gi dini’ nuu à gá le. ⁹ À lúbò yisɛ ké nuu bhi, ke àng ke òo yaa gɔnɔ bhà bhe. Ang tó ké nuu Aatana wʋʋ léban-à ziàn. ¹⁰ Kwéé woo yii bhi kpeá, le Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ ke’ wó nuu à leeà Agabu láà é go’ Zudee lùu gi, le é yɔɔ’ ko lià le. ¹¹ É waa’ bhi, le é Pɔli-à kiásili si’, le é à puola’ e kɔɔ ni e gɛɛnbòa, le é wɩɩ’ ye: Waa Zaazaa ké wɩɩ ye: kiásili é, é mɛ̂ɛ’ à peá láà, à-mɛ̀ɛ̀- wàà’ Zelizalɛm laá, Zuifu-bò- à yeleà kwɛpɛ́lɛ’ wo, le wò à lédɔ mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a àng nɛ̀ le. ¹² Kó bo’ àle maá kwɛi, ko ni bhi-mɛ̀ɛ̀bò konó kó gbaan’ wo’ bhàiwoà Pɔli zì ko: òo tɔnng-à Zelizalɛm le. ¹³ Kɛ́ le Pɔli’ wɩɩ’ ye: Mɛɛ kɛɛ le ka à kɛɛ kwɛi, le ka wosi ke n gbɔ̀i- yɛn le. Atoosiwo è tò’ nle n pe bhà laá, yàa tóii n yele-wùn-le lengdo bhà, wánglafila án wɩ́ɩ́yèa à bhà ke wò n zɛ lefienɛ́ wo Zelizalɛm koà Gwilinɛ Yesu-wùn gi. ¹⁴ Kó à gaa’ ko: ko wʋʋ àa mɔɔii à bhà, ke è à kún ko pe láà à bhà laá, le kó ko bo’ bhàiwoá à zì, le kó wɩɩ’ ko: À ye’ è sɛɛà Gwilinɛ Kpáa nɛ̀, àle- kɛ̂ɛ le. ¹⁵ Yiiyààn kpulunɛ́ ke’ bo’ gieá à zìpieta, le kó ko tàmò baa’, le kó tɔnng’ Zelizalɛm le. ¹⁶ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ kemò ké zí go’ Sezalee, le wó lo’ ko dɔi bhi mɛngge’ wó nuu à leeà Manazon à pé kwíle, ke ko-tɔ̀ɔ̀- nù tó àle tà le. Manazon láà, Sipɛlɛ lùu gi-mii’ nuu à gá, le à dàà Yesu pe gi lɔ̀ɔ́’ woo mɔ́ le. ¹⁷ Ko wàà Zelizalɛm-wùn ké sɛɛ’ ko laànɛbò’ nuu bhi àng tó nɛ̀. ¹⁸ À tàalà’ bhɔ’, Pɔli ké daa’ ko nɛ̀ liélé, le kó lo’ kiá Zaki lià le. Legilizi liélé sí-mɛ̀ɛ̀bò tó páipái ké nu’ ban-i ké tà bhi. ¹⁹ Pɔli’ bo’ wɩ̀ɩ̀bhà kɛɛá àng tó bhà, le Aatana’ wún páipái’ kɛɛ’ à kɔ̀ɔ̀tà mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a àng finibhà láà, é dɔ’ à tó bhɛɛ tà àng nɛ̀ dɔ́ɔ̀nle le. ²⁰ Wó bo’ à gɛin-le maá kwɛi, wo Aatana wánglegó’ wo’ à-wùn gi le. Wó bo’, le wó wɩɩ’ Pɔli nɛ̀ wo: N laànɛ́ Pɔli, bhè lɛgaa, ke Zuifu wáá wúlú’ wó wɩ́ɩ́yèa Yesu-wùn bhà é, àng tó páipái ké yeleyèa Moizi-à tɔ́ng bhà kelekelele. ²¹ Kɛ́ bhè à gaa, ke wo i peyèa àng nɛ̀ wo: í wʋʋ kpɔ́yèa Zuifu páipái’ wó yaayèa lùu bhɛ́ibò gi àng tó bhà ye: wò wo kɔɔ gó Moizi-à tɔ́ng zì. Wo: í wɩɩ ye: àngbhà náò wòo lóà gbùé koo. Wòo koà lùu gbanbò kún-à koo. ²² È tò’ kwɛi, kó à kún lɔ, sée ke í nuyè’ gá é, àa nuii tói bànàkpɔ́ gi le? ²³ A-wùn gi, kóò wún’ pe i nɛ̀ é, bhè ló ke í àle kɛ̂ɛ le. Bhaamɛ̀ɛ̀ yisɛ ké ko kpe gi, le wó daayèa gban gi Aatana zué le. ²⁴ Bhè àng naa i bhà, ke ka nà àng gá ká gò gban gi-zùlù wo kiá, ke wún’ è tóà à gi, ke í à kɛ̂ɛ, ke wò wo wun bhɔ́ɔ́bhɔ́ɔ́ gó. I à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, le mɛnó páipái- à gànnu à bhà wo: Moizi-à tɔ́ng kún-mɛ̀ɛ̀’ zí i lekiniá le. Kɛ́ wó wúnbò’ peyèa wo nɛ̀ i bhà láà, à do lefienɛ́ àa maiá. ²⁵ Kɛ́ à ye’ mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a, ke wó wɩ́ɩ́yèa Yesu-wùn bhà àngle pe-wùn-a láà, kwéé woo sɛ́ikwɛ́ bɔ àngle nɛ̀, le kó wɩɩ’ ko: wii ye’ wa à zɛ yo bhà oo, ni wii yuɛn oo, ni yífáa oo, wò àle gban kún le. È gò’ bhi, ke wò zí wo tɛ́ɛinsí zùàkɛɛyè bhà. ²⁶ Zaki’ à pe’ kwɛi kwee’ gi láà, à pe tàalà’ bhɔ’, Pɔli ké mɛ̂ɛbò láà àng naa’ e bhà, le wó lo’ gò gban gi-zùlù láà à woi kiá le. Wó bo’, le é sɔɔ’ nà àng gá Aatana-kwìle, le é àng zúlú lóó zìn kélé-kwèèi’ è tóà àng tó ni pe sáà gò à bhà lóóá láà à kpɔ’ le. ²⁷ É nuu ke yáángɛɛn saapiilɛ láà a bhɔ yɛn lià, Zuifu kemò’ nuu góà Azi lùu gi, wo Pɔli ye’ Aatana-kwìle. Wó pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò tó wunbílí gisiè- àle gi, le wó kɔɔ wi’ Pɔli tà le. ²⁸ Wo nuu gbáláà wo: Izalae gbebò, kà táá. Mɛ̂ɛàn’ è gie liang yóo zɛá lɛnólɛ̀nó gi, ke mɛnómɛ̀nó- à ma láà, àle é. Ale wɩɩ ziàn ye: Izalae lùu oo, ni Moizi-à tɔ́ng oo, ni Aatana-kwìì é oo, àle ke àa pɔnggepɔ̀nggeá le. E sɔɔyè lefienɛ́á nà Gɛlɛki-bòa Aatana lekini-kwìì é à gélé, le ya à gban zɛ le. ²⁹ Wó Efɛzi-mii Tolofimu ye’ wo’ Pɔli wɛì pɛ́ɛ pé fɔ́ɔ́lé láà, wó nùù à peà kwɛi àle-wùn gi le. Atoosiwo wo nuu zʋʋgɔɔn-à wo: Pɔli ké yíiín sɔɔ’ nà à gá Aatana-kwìle. ³⁰ Ale-tìng’ daa’ pɛ́ɛ yáànbhà lɛnó gi, le bhaamɛ̀ɛ̀bò’ go’ zanózànóá gbùlùùle, le wó Pɔli kun’, le wó go’ nà à gá Aatana-kwìle, ke wo à gbieláii le. Wó tuàn gieà nà à gá kpóló lé, wo tó’ wo’ le wó Aatana-kwìì láà à léta’ àng zía le. ³¹ Wóò woo Pɔli zɛ tée’ gi láà, le à-wʋ̀ʋ̀’ maa’ sɔ́ya kpulu’ nuu Zelizalɛm láà àngbhà kúmana bhà, le wó wɩɩ’ à nɛ̀ wo: Dààkélé’ daa pɛ́ɛ pé lɛnó gi le. ³² E to’ sáabhi, le é kapitɛni kemò ni àngbhà sɔ́yabò si’, le é lo’ nà àng gá bhi bàlàa le. Wó tuàn yáánpá-le woà kúmana ni sɔ́yabò láà àng bhà, wo bo’ wo’ Pɔli maaá le. Kúmana láà é yɔn’ bhi, le é Pɔli kun’, le é wɩɩ’ ye: wò à yele yɔ̀ɔ́bhɛɛ piilɛá le. ³³ Wó bo’ à yeleá, le kúmana’ bhàgilawo daa’ ye: Wáa mɛ̂ɛ é à gá le? Le è mɛɛ kɛɛyèa le? ³⁴ Kɛ́ bhaamɛ̀ɛ̀ kpe láà àng tó’ nùù gbálá lesósó’ woà, sée ke àng wʋʋ àa ni ké ta-le ke wo le. Bhaamɛ̀ɛ̀ gbáan wʋʋ’ nuu’ wo’ wɔɔɔle do, ke kúmana àa nuu mai-wùn leng ke gima-lèè yeà àng nɛ̀ láà, le é wɩɩ’ ye: wò ló nà Pɔli-a sɔ́ya-gbùnng gi le. ³⁵ Wó waa’ nà à gá sɔ́ya-gbùnng kpóló kún-lé, sɔ́yabò’ à sí’ wo’, ke bhaamɛ̀ɛ̀bò’ woo bhɔ à vólódɔ̀ àng gɔ̀n lià le. Atoosiwo pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀ ting kpáalàkpàà ké nuu dɔyèa àng wɛì, ³⁶ ke wo gbáláii kpókpóá wo: À zɛ- wo. À zɛ- wo. ³⁷ Wóò sɔɔ nà Pɔli-a sɔ́ya-gbùnng gi tée’ gi, le é wɩɩ’ àngbhà kúmana láà à nɛ̀ ye: Í wɩ́ɩ́à à bhà, ke wúngge’ bhi, án à pe i nɛ̀ è? ³⁸ Le kúmana’ à bhàgilawo’ ye: Í dɔn Gɛlɛki-wʋ̀ʋ̀ peá wà? Ezite-mii’ é bhaamɛ̀ɛ̀bò daa’ kélé, ke è ló nàa fálibò wáá yisɛá bhìng bhà, ke à lɔ̀ɔ́ òo mɔ́ bhe láà, àle áá ileá wà? ³⁹ Le Pɔli ye: Zuifu’ nleá le. Tasi-pɛ̀ɛ̀’ é pɛ́ɛ tiàànleá Silisi lùu gi láà, àle gi-mii’ n gá le. Kɛ́ bhè dɔ gbáágbààa ke án liangnɛ́ ke zɛ pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀. ⁴⁰ Pɔli’ bo’ à peá kwɛi, ke kúmana- wɩ́ɩ́ à bhà, le é dɔ’ gɛɛn bhà kpóló tà, le é pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀bò tàkaan’ e kɔɔá le. Mɛnó tà’ bo’ gaá zilingle, le é liangzɛ zìgo’ àng nɛ̀ Ebɛlɛ-wʋ̀ʋ̀ gi ye:

¹ N nɛànɛ́bò ka ni mɛ̂ɛkpáò, ko faiwo ka nɛ̀, ke n pe’ n gɔ̀n, ke án à pe ka nɛ̀ tò! ² Mɛ̂ɛ’ wó nuu bhi, wó à gaa’ wo: è liangzɛii wo nɛ̀ Ebɛlɛ-wʋ̀ʋ̀’ gi laá, le lɛtà’ ga’ àng tà zilingle lekini wo, le Pɔli’ wɩɩ’ ye: ³ Zuifu’ nleá le. Wo n kpɔ’ Tasi Silisi lùu gi. Kɛ́ án kóló wò-pɛ́ɛ é àle gi le. Án nuu Gamaliɛ gɔ̀n kalanglé, le é n dɔɔ’ ko bhɛ́mabòà tɔ́ng tóá, le án à dɔn’ kpákpálé le. Aatana-wùn-pài ké nuu n tà bɩ́bɩ́lé, ye é ka lekini ka gɔ̀n kɔɔ’ gi tenglé é à nɛ̀. ⁴ A-wùn gi, án nuu táásì Yesu-à zaa tà-mɛ̀ɛ̀bò wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woà, ke àng tó- gó. Miɔnbò ni nɔ́ngbò’ nuu zaa láà à tà, án nuu àng tó kún-à, le an àng daa kààso gi le. ⁵ Yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè ni moaagbebò tó páipái ké n séeá àle gi. Wo n gba lefienɛ́ wo’ sɛ́ikwɛ́á wo: án ló nà à gá ko nɛànɛ́ Zuifu-bò’ wó Damasi àng nɛ̀. Án lo’ zaa láà à tà-mɛ̀ɛ̀ yemò’ nuu bhi àng yelei, ke án nu nà àng gá Zelizalɛm zé, ke wò wún gó àng yáin. ⁶ Kɛ́ n lóyèa, án bhɔ’ waa lià Damasi, ke yáán’ bhɔ yaa lià mɛ̂ɛ gwenglé zué, máà n káá’ wo, ke pɔngge zán’ go’ lɔngwɛ́ɛ́ gi, ke à lé- gie yáán zán tà, ya mɔ̀ng maa n zì kpáaá bolongle. ⁷ Le án to’ le án pɛlɛ’ sáaá, le wʋʋ ke’ daa’ n tóló gi ye: Sɔli oo, Sɔli oo, mɛɛ kɛɛ le i n wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo kwɛi le? ⁸ Le án à bhàgilawo’ ma: Gwilinɛ Kpáa, ile wáa-le í bhi le? Le é wɩɩ’ n nɛ̀ ye: nle Yesu Nazalɛti-mii’, í n wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woii láà, nle án bhi le. ⁹ Ale’ kɛɛii kwɛi láà, ke mɛ̂ɛ’ wó nuu n wɛì, wo mɔ̀ng zán láà à ye, kɛ́ ke wàa mɛ̂ɛ’ é nuu liangzɛà n nɛ̀ láà à wʋʋ ma. ¹⁰ É kɛɛ’ kwɛi, le án wɩɩ’ ma: Gwilinɛ Kpáa, è tò’ kwɛi, án à kún lɔ? Le Gwilinɛ Kpáa’ wɩɩ’ n nɛ̀ ye: bhè walá ke í ló Damasi. Wún’ án à pé ma: í à kɛ̂ɛ láà, i wàà’ bhi, le wò à pe i nɛ̀ le. ¹¹ É àle peii kwɛi láà, ke máá lɛnggelɛ̀ngge ye pɔɔn zán’ án à ye’ láà à-wùn gi. Le mɛ̂ɛ’ wó nuu n wɛì bhi, wó n kɔɔ lékun’, le án waa’ Damasi le. ¹² Kɛ́ mɛngge’ nuu Damasi bhi, wo nuu à leeà Anania. E nuu súóà Aatana gɔ̀n, le é nuu Moizi-à tɔ́ng kún-à e sɔbhɛɛá le. A-wùn gi, Zuifu-bò tó páipái ké nuu à-wùn sɛ̀ peà pée bhi. ¹³ Anania láà e nu’ n lià, le é wɩɩ’ n nɛ̀ ye: Sɔli, n laànɛ́! Án wɩɩ ma: i yánlé- póló, ke í lee ye. Anania’ à pe’ kwɛi, án to’ sáabhi le n yánlé’ polo’, le án à lekini ye’, le é wɩɩ’ n nɛ̀ ye: ¹⁴ Aatana do’ ko bhɛ́mabò’ nuu à lɔ̀ɔ̀kɛɛà láà, àle i daa’, ke í à zòàwùn dɔn le. E sée i daa láà à wò- kwɛi, ke í nù yáánpá’ wo àbhà yaa-mɛ̀ɛ̀’ òo wúnyóo kekekèke kɛɛ láà à bhà, ke è zí gò’ bhi ke í à líílé-wʋ̀ʋ̀ ma le. ¹⁵ Atoosiwo í tóà à séeá bhaamɛ̀ɛ̀ tó zué, pɔɔn’ í à ye’ ni í wún’ ma’ láà à-wùn gi. ¹⁶ Le àle’ kwɛi, i tuàn yaa mɛɛ bhà koo le? Bhè walá ke í bhàiwo à tɔ́á, ke wò i dàà à pe gi-zùlù wo, ke Aatana- i bhàwùn tó. ¹⁷ Án bo’ Anania’ wʋʋ’ pe’ láà àle gi-wùn kɛɛá, le án sɛsi’, le án nu dɛ́ɛ wo’ Zelizalɛm zé le. Án nuu bhàiwoà kwɛnggei Aatana-kwìle, ¹⁸ le n yáin’ daa’ Gwilinɛ Kpáa-á, ke e à peii n nɛ̀ ye: bhè à kɛɛ váánlé, ke í gó Zelizalɛm-pɛ̀ɛ̀ é à yáànbhà, atoosiwo í n-wùn’ peii láà, mɛngge àa tóló dɔii à bhà zé. ¹⁹ Le án wɩɩ’ ma: Gwilinɛ Kpáa, àng lekini ké à gànnu wo: án nuu lóà bànkétà-lèèbò bhɛɛ tà dɔ́ɔ̀nle fɔ́ɔ́lé, le án nuu kpɔ̀ i lé-mɛ̀ɛ̀bò daaà kààso gi, le an à pe ma: wò àng maa bòo ziàn le. ²⁰ Wó lefiewo ibhà kɩ́ɩ́la dɔ-mɛ̀ɛ̀ Etiɛni yuɛn kpɔ’ kwee’ gi láà, n lekini ké nuu à-lèè bhà bhi. N zi ké nuu à zɛ-mɛ̀ɛ̀bò pé, le án nuu àngbhà gbààbò maakɛɛà le. ²¹ Kɛ́ án bo’ à peá Gwilinɛ Kpáa nɛ̀ kwɛi, le é wɩɩ’ n nɛ̀ ye: bhè ló-le wo, án tuàn i bɔà mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a àng finibhà lee dɔ́ɔ́n gi. ²² Gwiligbá láà àng tó ké wo tóló dɔ’ Pɔli’ wʋʋ’ pe’ láà à bhà flúúlé, kɛ́ é bhɔ’ naa láà àle tà, àng tó’ gbálá’ wo’ kpókpóá wo: Mɛ̂ɛ suu é, à zɛ- wo, à zɛ’ è wo le. À tó òo woà bhi kwɛi. ²³ Wó àle peii kwɛi láà, ke wo gbáláii, ke wo woà gbàà kɔɔnbò gimaaii, ke wo zí sɛ́ɛ́ biibò wɛin-ii tɛ́nglà ziàn. ²⁴ Sɔ́yabòà kúmana láà é à-lèè ye’ kwɛi, le é wɩɩ’ ye: wò daa nàa Pɔli-a sɔ́ya-gbùnng gi, ke wò à biin lépóló fányanwɛ́ɛ́á, ke bhaamɛ̀ɛ̀’ nuu zuaà à tà kwɛi wún’ gi láà, é nù à-wùn dɔn. ²⁵ Wó nuu Pɔli yeleà tée’ gi, ke wóò à maa fányan-á, le é wɩɩ’ kapitɛni’ nuu bhi láà à nɛ̀ ye: È Wɔlɔm-mɛ̀ɛ̀bòà tɔ́ng gi la ò, wo àngbhà situayɛn maa ziàn, ke lɩ́ɩ́-le òo à zɛ bhe è? ²⁶ Pɔli’ àle pe’ kwɛi, kapitɛni-mii láà e tó’ wo’ le é lo’ à pei woà kúmana nɛ̀ ye: I à-kɔ̀ɔ̀ keeà lɔ? Atoosiwo mɛ̂ɛ láà, Wɔlɔm-sìtuayɛn’ à gá le. ²⁷ Kúmana leng’ àle ma’ laá, e nu’ wo’, le é wɩɩ’ Pɔli nɛ̀ ye: Bhè mai-wùn pe n nɛ̀ bhee, Wɔlɔm-mii’ i gá la è? Le Pɔli ye: Iin. ²⁸ Le kúmana ye: Nle án n pe situayɛnnɛ̀-le lɔ́’ wo’ wɛ́i kpáalàkpààa le. Le Pɔli ye: Nle ké bhɔ’ nà n peá. ²⁹ É bo’ à peá kwɛi, mɛ̂ɛbò’ wóò woo à biin lépóló sàbhiliwɛ́ɛ́á láà, àng tó’ káán’ wo’ à zì ké bhà le. Kúmana láà é à ma’ wo’ ye: Wɔlɔm-mii’ Pɔli-a, kɛ́ ke a woo bo à yeleá láà, le à-wùn’ síka daa’ à gi le. ³⁰ Á tàalà’ bhɔ’, sɔ́yabòà kúmana láà e nuu à pé ye: Zuifu-bò’ Pɔli wɛì wún’ gi, é à gɛɛn dɔn, le é bhɛɛ́ɛ́ polo’ à bhà, le é à pe’ yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò ni Sanedɛnɛ tó nɛ̀ ye: wò ban ké tà le. Wó bo’ ban láà à woá ké tà kwɛi, le kúmana’ yɔɔ’ nàa Pɔli-a, le é à dɔ’ àng zué le.

¹ Pɔli’ e yáán ta’ Sanedɛnɛ gi-mɛ̀ɛ̀bò láà àng bhɛɛ tà, le é wɩɩ’ ye: N nɛànɛ́bò, án táási’ Aatana-à zaa tà kɔɔ’ gi flúúlé ke tenglé’ bhɔ é, n zowɛ́ɛ́ ké kpááyèa n gwílé à-wùn gi. ² Pɔli’ à pe’ kwɛi, le yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè’ nuu bhi, ke wó nuu à leeà Anania láà, é wɩɩ’ mɛ̂ɛ’ wó nuu dɔɔ Pɔli maabhà àng nɛ̀ ye: wò Pɔli maa à biin bhà le. ³ Pɔli’ wɩ̀ɩ̀ à nɛ̀ àle gi ye: Wɩ̀ɩ̀lʋʋ-bhààmɛ̀ɛ̀, mɛɛ kɛɛ le í yaa n gi-lìang zì mai-wùn’ é Aatana-à tɔ́ng gi à-zàà tà, le i wɩɩ ye: wò n maa le? È tò’ kwɛi, ke i leng yé tɔ́ng láà à sie’ wo lɛ́ɛ. Aatana ké i lekini pe maa woà à-wùn gi. ⁴ É à pe’ kwɛi, le mɛ̂ɛ’ wó nuu dɔɔ Pɔli maabhà láà wó wɩɩ’ wo: I sɔ̂ɔn’ woii loò Aatana-à yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè gɔ̀n láà la o. ⁵ Le Pɔli ye: N nɛànɛ́bò, máá nuu à gànnuà ma: yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè’ à gá le. Atoosiwo à bɛɛn ké zɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi wo: Koo wʋʋ yóo peà ko wunlé-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀. ⁶ Ale’ kɛɛii kwɛi láà, ke Pɔli ké à gànnu ye: mɛ̂ɛ’ wó banyèa ké tà bhi láà, àng zɛngpé do ké Sadusiɛn-bòa, le àng pɛ́ɛ́n dini’ Faliziɛn-bòa le. Ale kɛɛ le é e wʋʋ léwala’, le é wɩɩ’ ye: N nɛànɛ́bò, Faliziɛn gbe’ n gá, le n lekini án Faliziɛn-a le. Yáán tò ga-mɛ̀ɛ̀bò zanayè gɔ̀n-wùn láà, wò n kúnyèa àle gi é le. ⁷ É bo’ àle peá kwɛi, línaa ké daa’ Faliziɛn-bò ni Sadusiɛn-bò’ nuu bhi àng finibhà, le bànkétà láà é pee’ à gi le. ⁸ Atoosiwo Sadusiɛn-bò ké wɩɩ wo: ga-mɛ̀ɛ̀bò zana-wùn àa bhe. Wo wɩɩ zí wo: Aatana-à kɩ́ɩ́labò, ni yínaabò lefie ke àa bhe. Kɛ́ le Faliziɛn-bò-le wò wɩɩ wo: à tó ké bhe le. ⁹ Wó nùù ké gbègóà àle bhà gban`nggbanngle, le Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò ye’ wó Faliziɛn-bò pe gi láà àng kemò’ wala’, le wó sɔɔ’ gbáláà kpókpóá wo: Ááoo! Kwáá wúnyóo kekekèke yeyèa mɛ̂ɛ é à bhà. Kɛ́ yínaa ke ɛ́ɛ́n Aatana-à kɩ́ɩ́la ke’ ya nù liangzɛ à nɛ̀ yíiín lɛ́ɛ. ¹⁰ Kɛ́ línaa láà é nùù lóà daa lesósó’ woà à lé le. Kúmana’ nuu súóà, ke wòo woo Pɔli zɛ do, le é à pe’ ebhà sɔ́yabò nɛ̀ ye: Kà yɔɔ ke ká Pɔli sí mɛ̂ɛbò láà àng finibhà, ke ká ló nà à gá sɔ́ya-gbùnng gi. ¹¹ Wó bo’ lóá à síi bhi, à pe gbɛi’ yaa’ láà, Gwilinɛ Kpáa ké yɔn’ Pɔli maabhà, le é liangzɛ’ à nɛ̀ ye: Bhè i zʋʋ gbaan, í n-wùn gɛingo’ kɔɔ do’ gi Zelizalɛm zé láà, à-lèè ké à bhà ke í zí à gɛingó à-kɔ̀ɔ̀ do láà àle gi Wɔlɔm leng bhà le. ¹² Á tàalà yué’ bhɔ’, le Zuifu-bò’ Pɔli zɛ-wùn yààkébhà kɛɛ’, le wó wo kaiwo’ wo: wo pɔɔn bhɛ̀lɛ̀’ ɛ́ɛ́n wo yí mì’, ke wóó Pɔli zɛ bhe, wúnsɛ̀ òo kɛɛà wo nɛ̀. ¹³ Mɛ̂ɛ’ wó wo ké gba’ zʋʋá kwɛi láà, àng tó bànkétàyè ké nuu gieà bhaamɛ̀ɛ̀ kuà-yisɛ tà. ¹⁴ Wó lo’ yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wun-mɛ̀ɛ̀bò ni mɔaagbebò lià, le wó à pe’ àng nɛ̀ wo: Kwéé ko kaiwo ko: bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n-le do ke àa líe zin-ii ko biin bhà, ke kóó Pɔli-le zɛ bhe. ¹⁵ Le àle’ kwɛi, ka lekini kà mɔɔ à gi tò, ka ni Sanedɛnɛ tóá, ke ká à pe kúmana nɛ̀, ke è nu nà à gá ka zué. Ka lò’, ká à pe ka: káà àbhà wún láà àle gisɔi ke wo le. É tò’ kwɛi, ko leng kó mɔɔà à zɛá, ke òo waa ka zué bhe. ¹⁶ Wó yàngbha’ yaa’ Pɔli bhà kwɛi láà, à lɔ́ɔ̀-loò ke’ nuu bhi, à gbe ké à-wùn ma’, le é lo’ sɔ́ya-gbùnng gi, le é à pe’ Pɔli nɛ̀ le. ¹⁷ Pɔli ké to’ le é kapitɛni do ke lee’, le é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Bhè dɔ gbáágbààa ke í ló minɛ́ é à dɔi kaà kúmana lià. E à pé ke é nâa ke kpɔ́ à nɛ̀. ¹⁸ Kapitɛni láà é dàà à nɛ̀ liélé àle gi, le é lo’ à dɔi àngbhà kúmana lià, le é à pe’ à nɛ̀ ye: Pɔli’ é kààso gi láà, àle n lee’, le é bhàiwo’ n zì ye: án nu minɛ́ é à dɔi i lià le. Ibhà nâawʋʋ ke ké à pé. ¹⁹ Le kúmana’ minɛ́ láà à kun’ à kɔɔ bhà, le wó lo’ wun dɔi piilɛ gi, le é à bhàgilawo’ ye: Mɔ̀ng’ à-wùn’ i gɔ̀n, ke í à pe n nɛ̀ le? ²⁰ Le minɛ́ ye: Zuifu-bò wʋʋ ké mɔɔyèa wo: wó à peà i nɛ̀, ke í nu nàa Pɔli-a Sanedɛnɛ zué tili. Wo à kɛɛà ye mɛ̂ɛ’ à-wùn gimà sɛ̀a-lèè guoii à nɛ̀. ²¹ Kɛ́ miá à zìdɔ, atoosiwo bhaamɛ̀ɛ̀ kpe’ wò gie kuà-yisɛ tà, àng tó ké kpɔ̀ à gɔ̀n gbá gi-lèè guoii, le wa woo wo kaiwo, wo: wáá pɔɔn bhɛlɛii, sée wáá yí mi-ii, ke wóó Pɔli zɛ bhe le. Ale òo kɛ̀ɛ̀’, lángga- wo kún. Kó dɔɔ’ wo yáán é à gi é, wa woo wo tà tó kún. Wò wo yáán tóii ile i pe wɩ̀ɩ̀ à bhà-yè lengdo’ gɔ̀n le. ²² Minɛ́ láà é bo’ à peá kwɛi, le kúmana’ wʋʋ kpɔ’ à bhà ye: Í wʋʋ’ pe’ n nɛ̀ láà, miá i biin gó à tà mɛngge nɛ̀. ²³ Minɛ́ láà é bo’ góá bhi, le sɔ́yabòà kúmana’ kapitɛni piilɛ lee’, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Kà sɔ́yabò kàin piilɛ yaa ka-kɔ̀ɔ̀a, ninà sʋʋ tà-mɛ̀ɛ̀ kuà-saapiilɛ, ni dí bili-mɛ̀ɛ̀ kàin piilɛá, ke ká walá lɛlàdɔ gi, ke ká ló Sezalee. ²⁴ Kà sʋʋbò tó tàkún, ke ká ló ke ká waa nà Pɔli kélékèlèyèa kúmana kpáè Felisi zué bhi. ²⁵ Sɔ́yabòà kúmana ké sɛ́ikwɛ́ bɔ’ àng tà kúmana kpáè láà à nɛ̀, le é wɩɩ’ à gi ye: ²⁶ Nle Kolodi Eizia nle án bhi le. Kúmana kpáè kólósɛ̀-mɛ̀ɛ̀ Felisi, má wɩ́ɩ́ i bhà, má wɩ́ɩ́ i bhà sɛ̀a. ²⁷ Mɛ̂ɛ é, Zuifu-bò’ woo à kún, le wa woo bhɔ à zɛ lià le. Án wàà bhi àle téei nà sɔ́ya kpuluá, le án à la’ àng gɔ̀n, ke má à ma wo: Wɔlɔm-mii’ à gá le. ²⁸ Án lò- nàa à gá àngbhà Sanedɛnɛ zué àle gi, ma ke wó nuu à kún-à wún’ gi, án à gɛin ma le. ²⁹ Án waa’ bhi, nle án n pe’ ye’ à gi, àle ye: wò à wɛì àngbhà tɔ́ng kemò’ wò à gbègo wo kiá láà àle-wùn gi le. Kɛ́ wúngge bhɛ́i ke àa à bhà, ke è tó à zɛ gɛɛn-á, ɛ́ɛ́n ke è tó lefienɛ́ wo à kùn-i-wùn-a. ³⁰ Án à mayè’ gá wo: wa kpɔ́ à gɔ̀n gbá gi láàá, àle kɛɛ le án à bɔii i lià gɛngdo le. An à peyèa àle gi à lɩ́ɩ́ kpɔ́ yóóbò nɛ̀ ma: wò zin ile i bhà à-wùn gi le. ³¹ Sɔ́yabòà kúmana’ à pe’ àng nɛ̀ kɔɔ’ gi, wó à kɛ̀ɛ̀ àle-kɔ̀i, le wó Pɔli si’, le wó wala’ nà à gá gbɛi gi, le wó lo’, le wó waa’ Antipati le. ³² À tàalà’ bhɔ’, le wó sɛi’ le wó nu’ sɔ́ya-gbùnng gi Zelizalɛm le. Sʋʋ tà-mɛ̀ɛ̀bò lengdo’ lo’ Pɔli dɔi Sezalee le. ³³ Wó waa’ bhi, le wó sɛ́ikwɛ́ láà à nu’ kúmana kpáè nɛ̀, le wó Pɔli kɔ́nɔ́wo’ à nɛ̀ le. ³⁴ Kúmana kpáè’ bo’ sɛ́ikwɛ́ gaaá, le é Pɔli gòi-lùu bhàgilawo’ le. ³⁵ É à ma’ ye: è gò Silisi sɛ́ɛ́ gi, le é wɩɩ’ ye: Ka nà mɛ̂ɛ’ àng gá ká ké bhà láà, wò wàà’ zé, ke án nuu i bhàgilawoà. É bo’ à peá kwɛi, le é wɩɩ’ ye: wò ló Pɔli maakɛɛi Elɔdi’ gwilinɛnɛ̀-gbùnng’ dɔ’ láà à gi le.

¹ Yáángɛɛn solu’ gie’, le yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáè Anania ni mɔaagbebò kemò ninà àngbhà liang yílí sí-mɛ̀ɛ̀’ wó nuu à leeà Tɛlɛtuli láà, wó waa’ Sezalee bhi, le wó lo’ Pɔli daai kúmana kpáè nɛ̀ le. ² Wó bo’ Pɔli leeá ke è nu, le Tɛlɛtuli láà é dɔ’ à yànggo bhɛɛ tà ye: Felisi, koà gɛ̀ilɛ tó-mɛ̀ɛ̀ kpáa, ko yàà ko fɛ́ɛ gi lɔ̀ɔ́ ye’ mɔ́yèa é, àle- woyèa ile i sáà gi le. È gò’ àle gi, koà lùu é à wɛ̂ɛ’ seeláyèa, ke à yáán’ bhɔii é, à tó- sì ibhà lùu kùn sɛ̀a-kɔ̀ɔ̀’ bhà le. ³ E ko zʋʋ kúnyèa zanózànóá, le é sɛɛyèa ko nɛ̀ kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi, le mɛnó páipái- i wánglego à-wùn gi le. ⁴ Máá à pé, ke án mɔ́ fèè yaaà i tóló lé pingpingle. Kɛ́ án wɩɩ í dɔ’ wo gbáágbààa ke í i tóló dɔnɛ́ ke wo ko wʋʋ bhà ibhà kólósɛ̀nɛ̀ zìì láà à bhà le. ⁵ Kó à-lèè yeyèa ko: mɛ̂ɛàn é, bhaamɛ̀ɛ̀ yànmayè’ à gá, le è Zuifu-bò’ lúyáán tà àng tó kɔɔ yaa ziàn ké bhà le. ⁶ Nazalɛti-miià bhaamɛ̀ɛ̀ ni-zàà láà, àle à tà-mɛ̀ɛ̀bò wun bhà le. E nuu à pé lefienɛ́ wo ye: é lìì waa Aatana-kwìì kpáa’ é Zelizalɛm láà à bhà. Ale kɛɛ le kó à kun’ le. [Kó nuu woo à pé ke kó à gi-lìangzɛ ko pe tɔ́ng-zàà tà, ⁷ kɛ́ le sɔ́yabòà kúmana Eizia’ waa’ bhi, le é à vólódɔ’ ko gɔ̀n yàn-gbàn tà, ⁸ le é à pe’ à kún-mɛ̀ɛ̀bò ko nɛ̀ ye: kó nu ile i zué le.] I lekini ké mɔɔà à bhàgilawoá, ke kó pɔɔn’ peii à bhà láà, è tò’ beleá, í à-tùlé ye. ⁹ Tɛlɛtuli’ à pe’ kwɛi, le Zuifu-bò tó’ yaa’ à pe bhà wo: mai’ à gá le. ¹⁰ Wó bo’, le kúmana kpáè’ kɔizɛ’ Pɔli nɛ̀, ke è e pe pe le. Pɔli’ wɩ̀ɩ̀ àlei ye: Á gàn ké n yàan ma: tenglé òo i yaa Zuifu lùu é à wunlé. A-wùn gi, án nuii nle n bhàwùn’ pei i zué zé é, n kpɔ́yè ké i lé ma: í wún dɔn à gi. ¹¹ Án lo’ Aatana lɔ̀ɔ̀kɛɛ lià Zelizalɛm, à yáángɛɛn buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛnàà’ tuàn tenglé le. ¹² I bhàgilawo dàà’ à gi, wo mai-wùn peà i nɛ̀ àle gi. Wòo n ye kekekèke wo Aatana-kwìì kpáa gi, ke ko ni mɛngge kó wún gbègóii kiá, sée ke án bhaamɛ̀ɛ̀ kɔɔ yaaii ké bhà bhi. Wòo zí n ye Aatana-kwìì bhɛ́i ke gélé, ɛ́ɛ́n wòo n ye pɛ́ɛ yáànbhà lɛngge gi, ke án wún suu’ kwɛi à kɛɛii. ¹³ É gò’ àle gi, wó wúnbò’ peii n bhà yáain láà, àng lekini wàa mɔɔii à ke tò maiá-lèè gieá. ¹⁴ Wó wún páipái’ peii láà, à mai-lèè donɛ́’ à gi, ke an wɩ́ɩ́à à bhà i zué zé, àle ye: ko bhɛ́mabò’ nuu Aatana do’ à lɔ̀ɔ̀kɛɛà láà, n lekini an àle lɔ̀ɔ̀kɛɛ le. Kɛ́ an n pe lɔ̀ɔ̀kɛɛ zaawɛ́ɛ́’ tà láà, wò àle leeii bhaamɛ̀ɛ̀ ni-zàà lɛ́ɛ. Sée ke n kpɔ́yè ké wún ye óó ye’ àle’ bɛɛnzɛyèa Aatana-à tɔ́ng-sɛ̀ikwɛ́ ni à wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bòà sɛ́ikwɛ́ gi láà àle tó lé. ¹⁵ È gò’ àle gi, n kpɔ́yè ké zí Aatana lé ma: wúnsɛ̀ kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò ni wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò tó zana-wùn ké bhe. Sée mɛ̂ɛbò é àng lekini zʋʋ- à gi zí à-kɔ̀ɔ̀ do láà àle gi le. ¹⁶ Ale kɛɛ le nle an n gi to kpókpóá lɛ́ile, ke án táásí gwílé púú tà, ke pe òo nù tó n bhà Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò zué kɔɔkekɔ̀ɔ̀ke gi le. ¹⁷ Ale kɛɛ zí le án bo’ kwee ting kɛɛá zaa bhɛ́ia, le án nu’, ke án wɛ̀i-mɛ̀ɛ̀bò’ wó koó lùu gi àng gba, è gò’ bhi ke án Aatana lɔ̀ɔ̀kɛ̂ɛ le. ¹⁸ Wó n tà- àle gi Aatana-kwìle, ke má woo bo gò gban gi-zùlù tó woá, ke máá tìng kekekèke daayèa, sée ke mɛngge àa zí wee dɔii n zì le. ¹⁹ Kɛ́ sée Zuifu kemò’ nuu góà Azi lùu gi, àngle wó n ta láà à wo’ bhi kwɛi le. Angle wó woo nuà àlei i zué zé, le àngbhà wúngge- woo tò’ n bhà, le wò woo dɔ à bhɛɛ tà i nɛ̀ le. ²⁰ Yàa àleá, bhè mɛ̂ɛbò é àngle bhàgilawo, ke wó n dɔ’ Sanedɛnɛ zué kwee’ gi láà, wó wo pe sɔng’ ye’ n bhà bhi, wò à pe bhee. ²¹ Án à pe-le wo’ lòlò gi bhi ma: án n yáán tó’ woii ga-mɛ̀ɛ̀bò zanayè gɔ̀n láà, wò n dɔyèa ka zué àle-wùn gi tenglé é le. Kɛ́ à gàn ké n yàan ma: án à pe do’ wo’ kwɛi láà, è gò’ àle gi, wàa mɔɔii wúngge bhɛ́i ke peá, ke àle- tó n kún gɛɛn bhɔyèa. ²² Wún’ é táásì Yesu-à zaa tà-wùn gi, Felisi ké nuu à tó dɔn-à kpákpálé. É àng léyalà- àle gi dɔ̀ya gɔ̀n, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: Sɔ́yabòà kúmana Eizia- nùlo, ke má kaà wún láà à yáán bhɔ. ²³ É bo’, le é wʋʋ kpɔ’ kapitɛni’ nuu bhi à bhà ye: wò Pɔli tó kààso gi. Kɛ́ wò wo kɔɔ gó à zì, ke è tónɛ́ ke wo e leng kɔ̀ɔ̀bhà. È gò’ àle gi zí, wòo à leng gɔ̀n-mɛ̀ɛ̀ kekekèke kɔɔ síà wún kɛ̀ɛ̀ à nɛ̀-yè bhà. ²⁴ Yáángɛɛn ke’ gie’, le Felisi’ nu’ nàa ebhà nɔ́ng’ wó nuu à leeà Duluzili, ke é nuu Zuifu-lòònɛ́á láà à gá, le é wɩɩ’ ye: wò ló Pɔli leei le. É nu’ ke è waa bhi, le Felisi’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: N tóló ké i wʋʋ bhà, ke í táásì Yesu Klisi-à zaa tà-wùn zía pe n nɛ̀. ²⁵ É à pe’ kwɛi, le Pɔli’ sɔɔ’ dɔà àng nɛ̀ Aatana zòàwùn kɛɛyè ni kɔɔ mɔ̀ɔ̀ leng zowɛ́ɛ́ tà-yè ni mɛ̂ɛ lò bhàgilawo kpáa lià Aatana zué-yèbò bhɛɛ tà dɔ́ɔ̀nle le. Pɔli’ nuu liang’ zɛà láà, Felisi’ àle ma’ kwɛi, súó’ daa’ wo’ à gi, le é wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Bhè ló líe bhi. Bha sɛ̀ ke- bhɔ̀’, án i lee ke woà. ²⁶ É nuu à peà kwɛi láà, ke à zʋʋ ké à gi ye: Pɔli ké e gbalé kɛɛà wɛ́iá. Ale kɛɛ le é nuu à leeà ziàn bhéiilé, ke wò sung dɔ le. ²⁷ Kwee piilɛ’ giè- Pɔli tà à kɛ̀ɛ̀ kwɛi-yè láà àle bhà, le Felisi sàngsí’ waa’ bhi le. Wo nuu à sàngsí láà à leeà wo Pɔlisiu Fɛsitu. É nuu’ wo’ Felisi pé ye: e-wùn liá òo góà Zuifu-bò gi láà, é Pɔli tò- kààso gi àle gi le.

¹ Fɛsitu’ bo’ waaá Sezalee, ke è yaa lùu láà à wunlé, e yáángɛɛn kɛɛ’ bhi piilɛ. À yakanàà-kwèèi’ bhɔ’, le é tɔnng’ Zelizalɛm le. ² Yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò ninà bhaamɛ̀ɛ̀ tiàntiànlebò’ Zuifu-bò kpe gi, wó nu’ à lià bhi, le wó Pɔli daa’ à nɛ̀ le. ³ Wo bhàiwo’ à zì wo: è dɔ gbáágbààa, ke è Pɔli bɔ wo nɛ̀ Zelizalɛm. Atoosiwo wo nuu kpɔ̀ à gɔ̀n gbá gi-lèè guoà, ke è nù’ nui, ke wò à tó zaá, ke wò à zɛ. ⁴ Kɛ́ le Fɛsitu’ à yoobɔ’ àng gɔ̀n ye: Má à ma. Kɛ́ Pɔli- kààso’ gi Sezalee le. È gò’ zí àle gi, n lekini n sɛì ke án ló bhi gi àa dɔ́ɔ́n-á koo. ⁵ Kɛ́ mɛ̂ɛ’ ká zé é, bhaamɛ̀ɛ̀ tiàànlebò’ ka kpe gi, ke wò mɔɔà nuá Sezalee, wò yɔɔ n wɛì, ke mɛ̂ɛ láà à kɛɛ-wùn yóo ke- tò’, wò à daa n nɛ̀ bhi’ wo le. ⁶ Fɛsitu’ yáángɛɛn’ kɛɛ’ Zelizalɛm bhi, é tò- saaka ɛ́ɛ́n buu kpáólé’ à-nàà tà, le é to’ le é sɛi’, le é yɔɔ’ Sezalee le. Á tàalà’ bhɔ’, le é lo’ yaai ebhà liangzɛ-gbòlò tà, le é wɩɩ’ ye: wò nu nà Pɔli-a e nɛ̀ le. ⁷ Wó bo’ waaá nà Pɔli-a bhi, Zuifu-bò’ go’ Zelizalɛm ke wò yɔɔ láà, wo kɔnɔ’ wo’ à zì, le wó sɔɔ’ wún bílíbílí kpe tó naaà à bhà le. Kɛ́ sée àng lekini wàa nuu mɔɔà à ke tò maiá-kɔ̀ɔ̀-le peá. ⁸ Wó bo’, le Pɔli’ e pe pe’ ye: Zuifu-bòà tɔ́ng oo, ni tɔ́ng’ è zin Aatana-kwìì-wùn bhà oo, ni gwilinɛ Sezaa-à tɔ́ng oo, máá à kekekèke sieyèa. ⁹ Kɛ́ e nuu Fɛsitu pé ye: e lekini-wùn liá- waa Zuifu-bò gi. É wɩ̀ɩ̀ Pɔli nɛ̀ àle gi ye: Í wɩ́ɩ́à lò Zelizalɛm-wùn bhà, ke i gi-lìang- nù zɛ n zué bhi è? ¹⁰ Kɛ́ le Pɔli’ à yoobɔ’ ye: Án dɔɔ tèbhenaani ye’ à zué zé é, gwilinɛ Sezaa’ àle yaayèa le. A-lèè ké à bhà ke wò n gi-lìangzɛ àle zué le. Mɔ́ɔ́ wúnyóo ke kɛɛ Zuifu-bòa. I lekini ké àle gànnu kpákpálé. ¹¹ È tó-le wò’ zí ye: lɩ́ɩ́ sɛ̀ àa n pé, sée ke wò mɛ̂ɛ zɛ wún’ gi, an àle kɛɛyèa laá, ke máá kpaii n zɛ-wùn bhà àlei. Kɛ́ wó wúnbò’ naaii n bhà láà, mai-wùn-le òo tò’ à gi, mɛngge àa mɔɔii n lédɔá àng nɛ̀. É àleá, ke an lóà àlei Sezaa’ à zué le. ¹² É bo’ à peá kwɛi, le Fɛsitu ni à wɛì-mɛ̀ɛ̀ tiàànlebò tó’ lo’ sɔ́nɔ́ gi le. Wó go’ bhía, le Fɛsitu’ à pe’ Pɔli nɛ̀ ye: Sezaa zué-lèè’ í à pé ke í ló bhi láà, i lóà bhi’ wo le. ¹³ Yáángɛɛnnɛ́ ke’ gie’, le gwilinɛ Agilipa ni àbhà nɔ́ng Belenisi wó nu’ wɩ́ɩ́i Fɛsitu bhà Sezalee le. ¹⁴ É nuu’ wo’ ke wo mɔ́ii bhi láà, le Fɛsitu’ gie’ Pɔli-à wún láà à pé Agilipa nɛ̀ ye: ¹⁵ Kúmana kpáè Felisi ké mɛngge to’ kààso gi zé. Án waa’ zé tée’ gi, ke án tó ke án ló Zelizalɛm láà, le Zuifu-bòà yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò ni àngbhà mɔaagbebò’ à daa’ n nɛ̀, ke wo à peii wo: án dɔ gbáágbààa, ke án lɩ́ɩ́ sie à bhà, ke wò à zɛ le. ¹⁶ Kɛ́ le án wɩɩ’ àng nɛ̀ ma: Wɔlɔm-mɛ̀ɛ̀bò-le kole kwáá mɛngge zɛ lɩ́ɩ́á bhiábhiá, ke à-mɛ̀ɛ̀ ni à daa-mɛ̀ɛ̀bò-le wòo lɩ́ɩ́ kpɔ́ kiá, ke à-mɛ̀ɛ̀ òo e pe pe-lèè ye bhe. ¹⁷ Wó nù- n wɛì zé àle gi, le mɔ́ɔ́ lóó kpɔ́ àng gɔ̀n, kɛ́ le à tàalà’ bhɔ’, le án to’ le án yaa’ liangzɛ-gwɛ̀ɛ̀ tà, le án à pe’ ma: wò nu nà mɛ̂ɛ láà à gá n zué le. ¹⁸ À leni à daa-mɛ̀ɛ̀bò láà wó dɔ’ ké wɛí n zué, wòo wúnyóyoo yemò’ nle án nuu zʋʋgɔɔn-à à gá láà àle kekekèke tɔ́ lefienɛ́ pe à bhà. ¹⁹ Kɛ́ àng pe Aatana lɔ̀ɔ̀kɛɛ-kɔ̀ɔ̀ pɛiyè láà, wó àle gbègo’ kià nà à gá le. È gò’ àle gi, mɛngge’ wó nuu à leeà Yesu, ke é ga’, kɛ́ ke Pɔli-le- wɩɩ ye: e yáán láà, wo zí àle leng-wùn gbègo’ kiá le. ²⁰ Án à gaa’ àlei ke liang suu láà à zɛ-kɔ̀ɔ̀ àa n yàan, le án Pɔli bhàgilawo’ ma: e wɩ́ɩ́à lò Zelizalɛm-wùn bhà, ke wò à gi-lìangzɛ bhi è? ²¹ Kɛ́ le Pɔli’ wɩɩ’ ye: e lóà e liélé za’ wo, ke e gi-lìang láà, gwilinɛ Sezaa lekini- nù à zɛ le. Án wɩ̀ɩ̀ àle gi ma: wò à tó kààso gi zé flúúlé, ke à bɔ̀ gwilinɛ Sezaa nɛ̀-kwèèi- bhɔ. ²² Fɛsitu’ bo’ à peá kwɛi, le Agilipa’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: N lekini án à pé ke án n tóló dɔ mɛ̂ɛ láà à wʋʋ bhà. Le Fɛsitu ye: Tili- bhɔ̀’, ke è liangzɛ i zué. ²³ À tàalà’ bhɔ’, le Agilipa ni àbhà nɔ́ng Belenisi wó nu’, ke wo zúlúyèa yaiinle, ke bhaamɛ̀ɛ̀ ké àng wɛì yèèèle, le wó sɔɔ’ tèbhenaani-kwìle kià nà sɔ́ya wunmɛ̀ɛ̀ kpákpaabò ninà pɛ́ɛ-mɛ̀ɛ̀ tiàntiànlebòa le. Wó waa’ bhi, le Fɛsitu’ wɩɩ’ ye: wò nu nà Pɔli-a le. ²⁴ Wó bo’ nuá nà à gá, le Fɛsitu’ wɩɩ’ ye: Gwilinɛ Agilipa, ka ni mɛ̂ɛ páipái’ ká zé é, ko faiwo ka nɛ̀. Mɛ̂ɛ’ ká à yeii é, Zuifu-bò tó páipái ké nu’ tìng dɔi à-wùn gi n zué fɔ́ɔ́lé ke án Zelizalɛm, le wó nu ke wo’ zí n lià Sezalee zé dɔ̀ya, ke wo gbáláii wo: òo tóà sɛ́ɛ́ tà koo le. ²⁵ Kɛ́ nle ké à gànnuyèa ma: wò mɛ̂ɛ zɛ wún’ gi, mɛ̂ɛ é àa à kekekèke kɛɛyèa. Kɛ́ à lekini’ à peyè’ gá ye: é lóà gwilinɛ Sezaa zué láà, àle kɛɛ le é n lekini n gi sɛ̀a, ke è ló à zué le. ²⁶ Kɛ́ an mai-wùn lekinilèkini’ bɛɛnzɛà sɛ́ikwɛ́ gi, ke án à bɔ Sezaa nɛ̀, mɔ́ɔ́ àle ye bhe le. Pɔɔn- à kɛɛ ke án à dɔyèa ka zué zé é, àle lɛ́ɛ. Kɛ́ an à dɔyèa ile gwilinɛ Agilipa-mɛ̀ɛ̀ ile fɔ́ɔ́lé i zué, é kɛ̂ɛ kwɛi ke bhàgilawo- bò’ daaá à gɔ̀n, ke wʋʋ’ è bɛɛnzɛà sɛ́ikwɛ́ gi, è sɔlɔ le. ²⁷ Áa àleá, kààso gi-mɛ̀ɛ̀ bɔyè’ é Sezaa zué, ke wó à kúnyèa wún’ gi, à gɛɛn leng ke àa bhe láà, e bhɔ n gi tàmaa-wùn bhà.

¹ Fɛsitu’ à pe’ kwɛi, le Agilipa’ wɩɩ’ Pɔli nɛ̀ ye: Pɔli, ibhà téng’ kpaa lɛ́ɛ. Bhè i pe pe tò! ² É à pe’ kwɛi, le Pɔli’ e kɔɔ léwala’, le é wɩɩ’ ye: Gwilinɛ Agilipa, n dɔlɔ̀ i zué-yè’ tenglé, ke Zuifu-bò’ bele páipái’ naaii n bhà láà, án à tó fìgó àng kwenglé é, e tóyèa n gɔ̀n sɛ̀a. ³ Atoosiwo ile ké Zuifu-bòà lùulé-wùn ni àngbhà ké gbègòi-wùn tó dɔn kpákpálé. A-wùn gi, bhè dɔ gbáágbààa ke í i zowɛ́ɛ́ daa bhi, ke í i tóló dɔ n wʋʋ bhà. ⁴ Án nuu táásíà kɔɔ’ gi, é si’ n nɛ́nɛ̀ gi, ke è zin nàa n kpáanɛ̀ gi bhà, Zuifu-bò tó páipái ké à-nàà dɔn. E sée kwɛi maiá, è sí à zigó téei, án nùù àng lesósó’ kpe gi, le án nuu zí Zelizalɛm le. ⁵ Wó n dɔn’, à lɔ̀ɔ́ àa tenglé. A-wùn gi, è sɛ̀ɛ̀’ àng nɛ̀, àng lekini ké mɔɔà à peá wo: Aatana-wùn tàkoo-mɛ̀ɛ̀ suu’ wò àng lee Faliziɛn-bò, ke yí àa gie àngbhà wún pé koó lùu gi zé láà, àle ke’ nuu zí n lekiniá le. ⁶ Aatana’ píní’ wo’ ko bhɛ́mabò nɛ̀ lii láà, an n yáán tóii kelekelele àle gi-wùn kɛɛyè gɔ̀n le. Wó n kúnyè’ à gá é, wò sée à woyèa àle-wùn gi le. ⁷ Kɛ́ sée Izalae-bò koà lùu yaawun buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ’ wò Aatana lɔ̀ɔ̀kɛɛ yáán gi ni gbɛi gi tó bhà, ke àng yáin àa ga à bhà láà, àng tó yáán- pɔngdo láà àle gɔ̀n le. Áá, gwilinɛ, ko ni Zuifu-bò tó ko yáán’ pɔngdo’ gɔ̀n é, Zuifu-bò- n dàà lùu wunlé-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ àle-wùn gi kwɛi la è? ⁸ Zuifu-bò, mɛɛ kɛɛ le é ka gi ye: ga-mɛ̀ɛ̀bò zana-wùn láà àa kpɔ̀ à lé-wùn-a le? Tààn e ka gi ye: Aatana àa mɔɔ’ woii à bhà la è? ⁹ Sée e nuu woo n lekini n gi fɔ́ɔ́lé ma: à-lèè ké à bhà ke án zaa léta Yesu Nazalɛti-mii-à wún láà à gɔ̀n gbánngnɛ̀ bhà. ¹⁰ Án nùù àle kɛɛà Zelizalɛm le. Yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bò tó zi ké nuu n pé, le wó nuu gbaanyèa n gɔ̀n kelekelele le. A-wùn gi, n lekinilèkini án nuu Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò kún-à kpeá, le an àng daa ziàn kààso gi le. Wó nuu zí àng-wùn sɔ́nɔ́góà tée’ gi, n lekini zi ké nuu àng zɛ-mɛ̀ɛ̀bò pé. ¹¹ Le án nuu zízí àng wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woà Aatana-kwììbò gi dɔ́ɔ̀nle, le an gbɔɔn àng tà, ke wò nù wo biin maa le. N zowɛ́ɛ́’ nuu walá suu’ woà àng pé láà, é yɔn’ bhi, ke án lóii àng wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo bhɛɛ tà lùu bhɛ́i gi-pɛ̀ɛ̀bò tó gi. ¹² Ale-wùn gi, le án nuu lóà Damasi yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bòà wunmɛ̀ɛ̀bòà ló gi, ke àng kwenglé-sɛ̀ikwɛ́ ké n tà le. ¹³ Gwilinɛ Agilipa, án nuu zaalé yáán yàà mɛ̂ɛ gwenglé zué téei, máà n káá’ wo, ke pɔngge zán’ go’ lɔngwɛ́ɛ́ gi, ya mɔ̀ng maa ko ni n táá yóóbò ko zì bolongle. À pe zán lé ké nuu gieà yáán zán-le tà. ¹⁴ É kɛɛ’ kwɛi, le konó páipái kó to’ le kó pɛlɛ’ sáalé, le án mɛngge wʋʋ ma’ Ebɛlɛ-wʋ̀ʋ̀ gi, ke e à peii n nɛ̀ ye: Sɔli oo, Sɔli oo, mɛɛ kɛɛ le i n wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo kwɛi le? I kpa’ wo nbhà wún bhà láà, e tóà i bhà kpókpóá. ¹⁵ Le án à bhàgilawo’ ma: Gwilinɛ Kpáa, ile wáa-le í bhi le? Le Gwilinɛ Kpáa ye: Nle Yesu’ í n wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woii láà, nle án bhi le. ¹⁶ Bhè walá, ke í dɔ gɛɛn bhà. Án n leng giè- i nɛ̀, ke án i yaa’ wo, ke í tó n kɔlé-mɛ̀ɛ̀a le. È gò’ àle gi, ke í tó í n yeyè’ gá tenglé é, ni an wún yemò’ à tàpólóà i nɛ̀ dɔ̀ya, àle tó séeá le. ¹⁷ Án i bɔà Zuifu-bò oo, ni mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a oo, àng tó nɛ̀. Án i maakɛɛà, le an i la àng gɔ̀n le. ¹⁸ An i bɔà àng nɛ̀ kwɛi, ke í àng yán lépóló’ wo, ke wò gó wo yán tíibhà, ke wò daa mɔ̀ng tà, ke wò zí gó Sɔtana gɔ̀n kún gi, ke wò daa Aatana kɔ̀ɔ̀bhà le. Wò kpɔ̀’ n lé kwɛi laá, le Aatana- àng bhàwùn to, le é leekpɔ̀ɔ̀tili-sànmá’ yaayèa mɛ̂ɛ’ wó yaayèa àbhà yaa gi àng nɛ̀ láà, wò à sɔlɔ àng pé le. ¹⁹ Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, gwilinɛ Agilipa, n yáin’ daa’ lɔngwɛ́ɛ́ gi-wùn’ gá láà, mɔ́ɔ́ mɔɔ à góá à pé koo. ²⁰ Án tó’ wo’, le án Yesu-wùn pe zìgo’ Damasi-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ fɔ́ɔ́lé, le án go’ bhi, le án zí àbhà liangzɛ’ Zelizalɛm-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ le. Án zí go’ bhi, le án gie’ nàa à bhɛɛá Zudee sɛ́ɛ́ gi, le án lo’ nàa lùu bhɛ́ibò tó gi, ke án à peii mɛnó nɛ̀ ma: wò wo kɔɔ gó wo sɔng lé, ke wò zowɛ́ɛ́ seelá Aatana pé, ke wò à gi-tààsí le. ²¹ Zuifu-bò’ n kun’ Aatana-kwìì kpáa gi wún’ gi, ke wóò woo n zɛ, àle lɛ́ɛ. ²² Kɛ́ Aatana’ gɛ̀ilɛ’ to’ n bhà, le é e kɔɔ sɛ̀ bhuo’ n tà, le tenglé’ bhɔyèa n bhà, le án tuàn à-wùn gɛin sɛ̀ góà mɛ̂ɛ’ wó tiàànle oo, ni mɛ̂ɛ’ wàa tiàànle oo, àng tó nɛ̀ é le. Kɛ́ sée Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò ni Moizi-nù’ wún’ to’ liélé dɔ́ɔ́n-á, ke wó à pe’ láà, an àle lengdo pe le. Máá n pe bhɛ́i ke daa àle tà. ²³ Wo wɩɩ’ wo: Izalae-bò la-mɛ̀ɛ̀ Klisi ké wɛ̀i-gà woà, kɛ́ àle tóà gò gɔɔ̀le-mɛ̀ɛ̀ fɔ́ɔ́léá, le è zana le. È bò’, le è mɔ̀ng maa ko pé lùu gi-mɛ̀ɛ̀bò ni lùu bhɛ́i gi-mɛ̀ɛ̀bò tó tà, ke wò la le. N lekini an n pe liang’ zɛ bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ ziàn láà, àle lɛ́ɛ. ²⁴ Pɔli ké to’ à pè kwɛi lià, le Fɛsitu’ gbala’ à tà ye: Pɔli, pɔàin’ i tà la è? Ibhà wúndɔnyè kpáa láà, àle pɔɔn waaii i yáin lɛ́ɛ. ²⁵ É à pe’ kwɛi, le Pɔli’ à yoobɔ’ à gɔ̀n ye: Gwilinɛ kólósɛ̀, pɔàin àa n tà. Wánglafila, an mai-wùn’ peii, le án liang lekinilèkini zɛii n yákii tóá lɛ́ɛ. ²⁶ Gwilinɛ’ yaa é, e wúnbò láà à tó gànnu. An à tàpólóii à nɛ̀ àlei le. N kpɔ́yè ké à lé ma: à ke àa à tíibhà-wùn-a. Sée à ke òo zí kɛɛ bànàkpɔ́ gi. ²⁷ É bo’, le é à pe’ Agilipa nɛ̀ ye: Tààn lɔ, Gwilinɛ Agilipa, yáá Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò wʋʋ dɔn mai-wùn-a è? À gàn ké n yàan ma: í à dɔn mai-wùn-a. ²⁸ Le Agilipa’ wɩɩ’ à nɛ̀ ye: Pɔli, yé bhɔ n zʋʋ sí lià, ke án daa Yesu pe gi dɛ́ɛdɛ́ɛnɛ́ é à gá wà! ²⁹ Le Pɔli ye: È to dɛ́ɛdɛ́ɛnɛ́ é à gá oo, ɛ́ɛ́n è to zí dɔ̀ya-wùn-a oo, an bhài’ woii Aatana zì ma: è dɔ gbáágbààa ke òo tó i lengdo lefienɛ́á, kɛ́ ke ka ni mɛ̂ɛ páipái’ ká tóló dɔii n wʋʋ bhà tenglé é, kale tó ká tó’ wo ye n nɛ̀ le. Kɛ́ mɔ́ɔ́ à pe ma: yɔ̀ɔ́bhɛɛ-le- tó ka bhà ye n nɛ̀ kwɛpɛ́lɛ. ³⁰ Pɔli’ bo’ à peá kwɛi, le gwilinɛ oo, ni àbhà nɔ́ng Belenisi oo, ni kúmana kpáè oo, leni mɛ̂ɛ’ wó nuu àng pé bhi láà oo, àng tó’ wala’, ³¹ le wó lo’, ke wo à peii wo ké nɛ̀ wo: Mɛ̂ɛ é, wò mɛ̂ɛ zɛ ɛ́ɛ́n wò mɛ̂ɛ kun wún’ gi, yàa àle kekekèke kɛɛyèa. ³² Le Agilipa’ à pe’ Fɛsitu nɛ̀ ye: Mɛ̂ɛ é à lekini biin-le òo woo nù à pe-le woà ye: é lóà gwilinɛ Sezaa zué laá, ke í woo à síà kààso gi.

¹ É nuu ke ko yítà-gɔ̀ɔ̀ sì ke kó ló Itali lùu gi-wùn’ yaa à bhà, le wó Pɔli leni kààso gi-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́i kemò maakpɔ’ kapitɛni do ke’ wó nuu à leeà Zuliu à bhà le. Wɔlɔm-mɛ̀ɛ̀bòà sɔ́ya kpulu kpáa ye’ wó nuu à leeà wo gwilinɛ Sezaa leng pe sɔ́ya kpulu láà, àng wunlé-mɛ̀ɛ̀ do ke’ nuu Zuliu láà à gá le. ² Ko lóyè ké daa’ Adalamiti-mɛ̀ɛ̀bòà yítà-gɔ̀ɔ̀ do ke gi, le kó lo’ yí zué le. Masedoni-mii ke’ wó nuu à leeà Alisitaki, ke è go Tesaloni láà, e nuu táá kpɔ́à ko wɛì. Sée yítà-gɔ̀ɔ̀ láà à dɔlɔ̀ kpúnglé Azi-pɛ̀ɛ̀ kemò gbɛ̀ɛɛlé-wùn ké nuu bhe. ³ Kó go’ Sezalee, à pe tàalà’ bhɔ’, le kó waa’ Sidon le. Zuliu ké nuu Pɔli kún-à sɛ̀a. Ale kɛɛ le kó bo’ waaá bhi, le é e kɔɔ go’ à zì, ke è ló zin-i e dɔ́mabò’ nuu bhi àng lià, ke wò nù à légba sɛ̀a le. ⁴ Kó go’ bhi, kó gie’ yítà-gɔ̀ɔ̀ gi Sipɛlɛ sɛ́ɛ́ nai gi wàà wɛ̂ɛ’ nuu’ wo’ ko tà láà à-wùn gi. ⁵ Kɔ̀ɔ̀yí gbaan ye’ è zin Silisi sɛ́ɛ́ ni Panfili sɛ́ɛ́ bhà láà, kó à kaan’, le kó waa’ Mila gbɛ̀ɛɛlé Eisi sɛ́ɛ́ gi le. ⁶ Kó bo’ zinnáá bhi, le kapitɛni láà é Alesandili-mɛ̀ɛ̀bòà yítà-gɔ̀ɔ̀ do ye’, ke e lóii Itali lùu gi, le é ko daa’ à gi le. ⁷ Kó go’ bhi, yáángɛɛn kpe ké gie’, ke koà yítà-gɔ̀ɔ̀ àa mɔɔ táá-á váánlé. A-wùn gi, sánni kó waa Kinide gbɛ̀ɛɛlé, ke ko wɛ̀ilèè’ gó miniminiyèa. Kɛ́ wàà wɛ̂ɛ’ nuu’ wo’ ko tà, ke kwáá nuu lò liélé tɩnggbɩɩle-lèè yeà à nɛ̀ láà, le kó bɔ’ yí zué-sɛ̀ɛ̀ kpáa’ wò à lee Kɛlɛti láà à zɔ́ɔ́ bhà za le. À zɔ́ɔ́ ye’ kó bɔ’ à bhà za láà, wo à lee wo Salomɔnɛ. Kó gie’ bhi, le kó lo’ Kɛlɛti sɛ́ɛ́ láà à zele, le kó bɔ’ à kpúng pé dɔ́ɔ̀nle le. ⁸ Ko wɛ̀ilèè ké go’ miniminiyèa giè Kɛlɛti sɛ́ɛ́ láà à kpúng pé-yè bhà, le kó nuu waaà lɛngge’ wò à lee wo Yítà-Gɔ̀ɔ̀ Dɔlɔ́-Lèè Sɛ̀ láà à gi Eazee-pɛ̀ɛ̀ maabhà le. ⁹ Ko dàà táá-zàa lɔ̀ɔ́’ woo mɔ, le bha’ woo gie ko tà bháalé, le yítà-gɔ̀ɔ̀ táásí-lèè’ woo tó zigó yóoá le. Atoosiwo e nuu kwɛi, ke súng ye’ wò à waa wàà-là ban zigó tée gi láà, à bha’ woo gie. Pɔli’ à tò- liélé àle gi, le é à daa’ àng zʋʋ bhà ye: ¹⁰ Miɔnbò, án lɛgaa’ sɛ́iinlé, kó táá do’ sí-ii yítà-gɔ̀ɔ̀ gi é, à lé àa yaaii bhiá, ke kwáá kpɔ́yèa naa yóo lé, ɛ́ɛ́n ke pɔngge kpáa ke àa sieyèa ko bhà. Yàa tó lefienɛ́ woii yítà-gɔ̀ɔ̀ ni à gi-gbà lengdoà wún-á, kɛ́ bhaamɛ̀ɛ̀ yáányèbò tó ko pe ké daaà à gi. ¹¹ Kɛ́ kapitɛni láà àle kpɔ́yè ké nuu yítà-gɔ̀ɔ̀-mɛ̀ɛ̀ ni à létáásí-mɛ̀ɛ̀ lé, le òo tóló dɔ Pɔli-le wʋʋ bhà le. ¹² Sée Eazee-pɛ̀ɛ̀ maabhà-lèè’ wó nuu bhi láà, yàa nuu zí níní waa bha bhɔ̀ mɛ̂ɛ bhà-lèè-le sɛ̀a. A-wùn gi, bhaamɛ̀ɛ̀ bɛ́ɛ́-lèè tó wʋʋ ké mɔɔ’ lò liélé-yè bhà. Wo nuu wɩ́ɩ́à wo: wó ló, ke wó wàà Feniki-yè gidan, ke níní waa pe wááti láà, wó à kɛ̂ɛ bhi’ wo le. Feniki-lèè láà, Kɛlɛti sɛ́ɛ́ gi-mɛ̀ɛ̀bòà yítà-gɔ̀ɔ̀ dɔlɔ́ lé-lèè do ke’ à gá le. Á lé-zàà do ké yáándaaá yáìngiáán wia za, le à dini’ zí yáándaaá yáìngiáán lɛa za le. ¹³ Wó à gaa’ wo: wàànɛ́ ke ké góii yáìngiáán wia za laá, le wó sɔɔ’ wo zʋʋgɔɔn-à wo: wo kɔɔ ké mɔɔà yíiín lò bhi-yè bhà le. Wó walà- àlei, le wó gie’ Kɛlɛti sɛ́ɛ́ kpúng pé kilíílé le. ¹⁴ Kɛ́ à gi òo mɔ́, le wàà kpókpó’ è go yáánwoloá yáìngiáán lɛa za, ke wò à lee Elakilon láà, é wolo’ tɔɔn gbaan gi, le é sɔɔ’ gieà vúvúlé le. ¹⁵ Yítà-gɔ̀ɔ̀ láà, wàà’ à sì- àlei, ke àa mɔɔii dɔá à gɔ̀n koo le. A-wùn gi, kó ko bo’ yítà-gɔ̀ɔ̀ wɛ̂ɛ gó-wùn-a, le é lo’ nà koá wàà wɛ̂ɛ tà za do le. ¹⁶ Kɛ́ kó nuu gieà váánlé yí zué sɛ́ɛ́nɛ́ pɩ́ɩ́nɛ́ ke’ wò à lee Kooda láà à nai gi, gólónɛ́ ye’ à bhɛɛ- to dɔyèa yítà-gɔ̀ɔ̀ leng bhà kɔɔ zʋʋ kpɔ́á láà, à ko kɔɔ tayè ké gbɔɔn’ bháalé. ¹⁷ Wó bo’ gólónɛ́ láà à tɔnngá, ke wò à kpáá tɛ́nglà, le wó yítà-gɔ̀ɔ̀ lekini tàkun’ bhɛɛ́ɛ́á, ke è tó kuluyèa kelemangle le. Wó bo’, le wó à wɛ̂ɛlé-gbàà yɔɔ’, ke wo súóii wo: wòo lóà pɛlɛi kɛɛn tà-lèèbò’ wò à lee Silitu láà à ke tà le. E nuu kwɛi, ke wàà- ko sí lesósó’ woii le. ¹⁸ Á tàalà’ bhɔ’, ke wàà bháa ké tuàn ko bhà kpókpóá, wo gbábò’ nuu yítà-gɔ̀ɔ̀ gi láà à kemò wɛin’, ¹⁹ le à pe tàalà’ bhɔ’, wó zí à mɔ̀ng-baa-pɔ̀ɔ̀nbò tó wɛin’ wo lekini kɔ̀ɔ̀bhà le. ²⁰ Yáángɛɛn kpulu ke ké gie’, ke yáán ni mɛɛ́ɛ́bò ke àa lébhɔ koo. É nuu kwɛi ke wàà gieyè’ tó suu’ wo kpókpóá é, è nù pe é yɔ́n bhi, ke ko zʋʋ àa tuàn ko la-wùn-le kekekèkeá koo. ²¹ Kó mɔ’ kwɛi pingpingle, ke kwáá pɔɔn bhɛlɛ. É kɛɛ’ kwɛi, le Pɔli’ dɔ’ gɛɛn bhà àng kpe gi, le é wɩɩ’ ye: Miɔnbò, ká woo nù ka tóló dɔà án n pe mainɛ́’ daa’ fɔ́ɔ́lé láà à bhà, ke káó woo gó Kɛlɛti sɛ́ɛ́ gi nàa yítà-gɔ̀ɔ̀ é à gá laá, kwáá woo dɔii naa yóo é à lé tenglé kwɛi, sée pɔɔn àa woo zí sieii ko bhà kwɛpɛ́lɛ. ²² Kɛ́ le a tó kwɛi tò laá, kà dɔ’ wo gbáágbààa ke ká ka zʋʋ gbaan le. Atoosiwo mɛnggemɛ̀ngge wunbílí àa tóii à gi ka kpe gi. Yítà-gɔ̀ɔ̀ lengdo’ sieà le. ²³ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: an Aatana’ à peá, ke an à lɔ̀ɔ̀kɛɛ láà, àbhà kɩ́ɩ́la do ké nu’ n pé tenglé gbɛi gi, ²⁴ le é wɩɩ’ n nɛ̀ ye: Pɔli, miá súó. A-lèè ké à bhà ke í waa gwilinɛ Sezaa zué. È gò’ àle gi, mɛ̂ɛ páipái’ wó i pé yítà-gɔ̀ɔ̀ gi zé é, Aatana ké gɛ̀ilɛ tóà, le àng tó- la i-wùn gi le. ²⁵ A-wùn gi, miɔnbò, kwàa ko zʋʋ gbaan’ wo do le. Atoosiwo n kpɔ́yè ké à lé ma: Aatana’ à peyèa n nɛ̀ kɔɔ’ gi láà, e à kɛɛà à-kɔ̀i. ²⁶ È gò’ àle gi, à gàn ké n yàan ma: yítà-gɔ̀ɔ̀’ kó à gi é, è pɛlɛà yí zué-sɛ̀ɛ̀ do ke’ tà le. Pɔli’ wʋʋ’ pe’ àng nɛ̀, àle nuu lɛ́ɛ. ²⁷ Wàà láà à gieyè yáángɛɛn buu-ni-wɛ́ɛ́-yisɛ nàà-kwèèi’ bhɔ’, ke e tuàn ko lébilià zía ni zía Adilia-kɔ̀ɔ̀yí tà, le koà yítà-gɔ̀ɔ̀ gi-bhààlá kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò’ à súnmago’ gbɛi zué wo: kwéé waa sɛ́ɛ́ ke maabhà kúlúá le. ²⁸ Wó pɔɔn dàn- yí bhà àlei, le wó à-tùlé ye’ wo: à wɛ́ɛ́ dɔ̀gi’ tó mɛ́ɛtɛlɛ kuà-yaka-ni-wɛ́ɛ́-saapiilɛá. Wó bo’ yɔ́nnɛ́ ke woá liélé, le wó à dan dɛ́ɛ ke wo’, le wó à ye’ wo: à wɛ́ɛ́ dɔ̀gi paán’ tó mɛ́ɛtɛlɛ kuà-piilɛ-ni-wɛ́ɛ́-saakaá le. ²⁹ Wó nuu súó’ woà lò gbaan-i yí wɛ́ɛ́-gwɛ̀gɔ̀ɔ̀nbò bhà-wùn-a láà, le wó yítà-gɔ̀ɔ̀ dɔlɔ̀ à bhà-pɛ̀ɛ́ɛ́ yisɛ si’ à zi gi, le wó à yɔɔ’ yí wɛ́ɛ́ le. Wó bo’ à dɔlɔ́á, àng zʋʋ ké nuu dun-à, wo: lee- kpɔɔ váánlé. ³⁰ Kɛ́ yítà-gɔ̀ɔ̀ gi-bhààlá kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò’ nuu bhi láà, wo nuu bàlàsí-lèè guoà. Wó nùù gólónɛ́ poo à yɔɔà yí tà àle gi, ke wo wɩ́ɩ́ii wo: Wóò bɔ’ wo nà à gá yítà-gɔ̀ɔ̀ lekini lélé, ke wó nù à dɔlɔ̀ à bhà-pɔ̀ɔ̀nbò gbaan kpókpóá le. ³¹ Kɛ́ le Pɔli’ wɩɩ’ kapitɛni ni sɔ́yabò nɛ̀ ye: Mɛ̂ɛbò é wòo tò’ yítà-gɔ̀ɔ̀ é à gi, ka lekini ka wunbílí àa góii à gi. ³² Sɔ́yabò’ àle ma’, wo gólónɛ́ láà à bhɛɛ káán’ wo’, le wó à gifɩɩ dala’ yí bhà le. ³³ Wó nuu dɔlɔ́à lee kpɔɔyè gɔ̀n tée’ gi láà, le Pɔli’ mɛnó zʋʋ gbaan’ lígó-wùn-a ye: Ká zin’ yaayèa síka tà, à yáángɛɛn buu-ni-wɛ́ɛ́-yisɛnàà’ tenglé le. Ká daa’ ka gwílé fɩɩá kwɛi flúúlé, à lɔ̀ɔ́’ mɔ́, ke káá pɔnggepɔ̀ngge bhɛlɛ. ³⁴ A-wùn gi, an bhài’ woii ka zì, ke ká pɔɔn bhɛlɛ tò le. Atoosiwo sìnma’ to mɛ̂ɛ níiá le. Ka àle kɛ̀ɛ̀’, wúnggewùngge àa káán-ii ka lé. ³⁵ É bo’ àle peá kwɛi, e búlù sí’ wo’, le é à gi-bèaan waa’ Aatana nɛ̀ mɛnó yàan bhi, le é à tu kaan’, le é sɔɔ’ à bhɛlɛà le. ³⁶ Wó à-lèè ye’, le àng tó páipái zʋʋi’ gbaan’, le wó sɔɔ’ pɔɔn bhɛlɛà le. ³⁷ Mɛ̂ɛ’ kó nuu yítà-gɔ̀ɔ̀ láà à gi, konó bànkétàyè ké nuu bhaamɛ̀ɛ̀ yílí kàin piilɛ kɔɔ-saapiilɛ-ni-wɛ́ɛ́-saado. ³⁸ Ang tó’ bo’ kán-á, le wó sìnma-gbà paán wɛin’ kɔ̀ɔ̀yí bhà, ke yítà-gɔ̀ɔ̀- nù tó fiáfiànɛ́ keá le. ³⁹ Lee’ bo’ kpɔɔá, sɛ́ɛ́’ é nuu àng lélé láà, wòo à dɔn, kɛ́ wo yáánpa’ kɔ̀ɔ̀yí gbaan yɔ̀n sɛ́ɛ́ zué-lèè ke bhà, ke kɛɛn dénggbá ké kpɔ́yèa à kpúnglé. Le wó à yaa’ ké bhà wo: wó wo gi tóà kpókpóá, ke wo kɔɔ- mɔ̀ɔ̀’ à bhà, wó waa nàa yítà-gɔ̀ɔ̀ láà à gá bhi-le bhà le. ⁴⁰ Wo à dɔlɔ̀ à bhà-pɛ̀ɛ́ɛ́ tó bhɛɛ kaan’, ke wò à tó yí bhà, le wó zí yítà-gɔ̀ɔ̀ wɛ̂ɛ gòa-pɔ̀ɔ̀nbò bhɛɛ gipolo’, le wó yítà-gɔ̀ɔ̀ wɛ̂ɛ lé-gbàà’ é nuu liélé láà à polo’ wàà wɛ̂ɛ tà, le wó wɛ̂ɛ dɔ’ à gi kpúnglé-zàà láà à gá le. ⁴¹ Kɛ́ le wó gbaan’ kɛɛn ting bhà yí mia piilɛ finibhà, le wó yítà-gɔ̀ɔ̀ láà à to’ bhi, ke ya naa le. À zɔ́ɔ́ liéléyè ké nuu sɔɔyèa kɛɛn gi dɔ́ɔ́n-á, le àa nuu góà gbóló gi koo le. É kɛɛii kwɛi láà, ke kɔ̀ɔ̀yí tɔɔn dɔyè bháa ké lóii à zi-zàà pééá à gi ziàn. ⁴² É kɛɛ’ kwɛi. le sɔ́yabò’ yààkébhà kɛɛ’ wo: wó kààso gi-mɛ̀ɛ̀bò zɛ, ke àng ke wòo nù yí gó, ke wò bàlàsí le. ⁴³ Kɛ́ àngbhà kapitɛni-le àa nuu’ wo’ à pé ye: wò Pɔli zɛ láà, le òo wɩ́ɩ́ à bhà àng gɔ̀n, ke wò à kɛ̂ɛ kwɛi, le é wɩɩ’ ye: Mɛ̂ɛ yemò’ wò dɔn yí góá, àngle fɔ́ɔ́lé- maa yí tà, ke wò waa yí kpúnglé le. ⁴⁴ Le é zí wɩɩ’ mɛ̂ɛ paánbò nɛ̀ ye: àng lekini wò zinná yí bhà, ke wò kɔɔ yele yílí pɛ́ɛ́n gbɛ́ɛ́gbɛ́ɛ́bò leni yítà-gɔ̀ɔ̀ pɛ́ɛ́n kemò bhà le. Wó à kɛɛ’ kwɛi, àng tó páipái ké zinna’ sɛ́ɛ́ bhà kɛ́nɛ́kɛ́nɛ́á.

¹ Kó bo’ woloá kélékèlèa kwɛi, le kó nuu à maà ko: yí zué-sɛ̀ɛ̀’ kó waa’ à tà láà, wo à lee Malite. ² Sɛ́ɛ́ láà à gi-mɛ̀ɛ̀bò wàa nuu Gɛlɛki-wʋ̀ʋ̀ pe-mɛ̀ɛ̀a. Kɛ́ wó wún liá suu’ waa’ ko gi é, à nààlé àa nuu bhe. Ea’ nuu’ wo’ ban-à, ke níní ké waaii láà, wo pai lékun’ kpáaá gɛ̀gɛ̀gɛ̀le, le wó konó páipái ko lee’, ke kó yaa pai láà à bhà àng pé le. ³ Pɔli’ wóó kián gbɔ́ɔ́n ke si’, ke è à ban pailé, le bhei do’ wolo’ wóó láà à gi pai-wàà nɛ̀, le é naa’ à kɔɔ bhà le. ⁴ Sɛ́ɛ́ láà à gi-mɛ̀ɛ̀bò’ à gaa’, ke mɛɛ ké dunyèa à kɔɔ bhà kwɛi, le wó à pe’ wo ké nɛ̀ wo: Mɛ̂ɛàn é, e tóà yíiín mɛ̂ɛ zɛ-mɛ̀ɛ̀a mai lekinilèkiniá. Ále kɛɛ le é tuàn laà kɔ̀ɔ̀yí gɔ̀n dɛ́ɛ é à gá, le é tóii le Aatana-à lángga’ zí à kún-ii, le yéè tó à ga-kɔ̀ɔ̀a é la wà! ⁵ Kɛ́ Pɔli’ bo’ kɔɔ vùù gieá, ke mɛɛ láà è dalá pailé, pɔnggepɔ̀ngge òo yúá à bhà àle zìpieta. ⁶ Mɛ̂ɛbò láà wo nuu à gaaà wo: e fɔuà, ɛ́ɛ́n e káán-à à lé sáabhi, le è pɛlɛ, le è ga le. Kɛ́ à gi’ mɔ’ pingpingle, ke wò à gaa wo: pɔɔn yóo ke àa kɛɛii à gá, le àng wʋʋ’ zí seela’ wo: áatana gigáláyè ke’ tóà à gá le. ⁷ Wunmɛ̀ɛ̀’ nuu sɛ́ɛ́ láà à gi, wo nuu à leeà Pubilu. Abhà gbúnng ké nuu pai yaa-lèè láà à maabhà kúlúá. Ale ko yago’, le é ko-tɔ̀ɔ̀ kun’ sɛ̀a yáángɛɛn yakaá le. ⁸ É nuu kwɛi, ke Pubilu láà à nɛ ké sáalé, ke níní ké bɔii à bhà, ke tòòtòo ké à kɛɛii. Pɔli’ lò- à lià àlei, le é e kɔɔ dɔ’ à tà, le é à lébhàiwo’ Aatana zì, le é à to’ bhiá le. ⁹ Kángwa-mɛ̀ɛ̀ paánbò’ nuu sɛ́ɛ́ gi bhi, wó àle ma’, àng tó’ nu’ wo’ Pɔli lià, le wó to’ bhiá le. ¹⁰ A-wùn gi, wo bhɛɛ yaa’ ko bhà miniminiyèa, le ko ló bha’ bhɔ’, wó zí ko gba’ ko bhàwùn’ nuu pɔɔn’ bhà à tóá le. ¹¹ Kɛ́ mɛ̂ɛ yaka ké gie’ ko bhà bhi, le kó nuu lóà le. Alesandili-mɛ̀ɛ̀bòà yítà-gɔ̀ɔ̀ ke’ wó nuu à leeà Diɔkuli láà, ko lóyè’ yàà àle gi le. Atoosiwo níní waa bha’ giè- yítà-gɔ̀ɔ̀ láà àle bhà bhi le. ¹² Kó lo’ kó waa’ Silakuzi, le kó yáángɛɛn yaka kɛɛ’ bhi le. ¹³ Kó go’ bhi, kó lo’ yí kpúng pé dɔ́ɔ̀nle, le kó waa’ Lezio le. Kó go’ bhi zí à tàalà, ke wàà’ è go yáìngiáán wia za láà, ya gie zì ke gó, kó yáángɛɛn piilɛ’ kɛɛ’, le kó to’ le kó waa’ Puzɔli le. ¹⁴ Kó ko laànɛ́bò kemò ta’ bhi, le wó bhàiwo’ ko zì wo: kó dɔ gbáágbààa ke kó yáángɛɛn saapiilɛ kɛ̂ɛ wo lià bhi le. Kó bò- àle kɛɛá bhi, le kó nuu lóà Wɔlɔm le. ¹⁵ Ale’ kɛɛii kwɛi láà, ke ko laànɛ́bò yemò’ Wɔlɔm bhi, wa woo ko tà-wùn ma. Wó nù- dɔi ko gɔ̀n zaá àle gi le. Ang kemò ké ko ta’ lee’ wò à lee Apiu-à Lóó Ténglé láà à gi, le àng kemò’ nu’ ko tai zí lee ye’ wò à lee Wotɛli-Kwìì Yaka Dɔlé láà à gi le. Pɔli’ àng ye’, e Aatana wánglego’, le à nii’ daa’ le. ¹⁶ Kó waa’ Wɔlɔm, sɔ́yabò wunlé-mɛ̀ɛ̀bò ké wɩɩ’ à bhà, ke Pɔli- ló yaai e leng tà, kɛ́ ke à maabhà kɛɛ-sɔ̀ya’ è tó à pé bhi, ke è ziàn e yáán tó à bhà le. ¹⁷ Yáángɛɛn yaka’ bo’ gieá Pɔli wàà bhi-yè láà à zìpieta, le é Zuifu-bò’ nuu Wɔlɔm bhi láà àngbhà mɛ̂ɛ tiàntiànlebò lee’ le. Wó waa’ à lià, le é wɩɩ’ àng nɛ̀ ye: N nɛànɛ́bò, mɔ́ɔ́ wúngge kɛɛ koà lùu gi-mɛ̀ɛ̀bòa, sée koà lùu gbanbò’, ko bhɛ́mabò’ à yaa’ láà, mɔ́ɔ́ à ke zɛ. Kɛ́ àle tó gi, wo n kun’ Zelizalɛm, le wó n lénu’ Wɔlɔm-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ le. ¹⁸ Wɔlɔm-mɛ̀ɛ̀bò láà wó bo’ n bhàgila-le woá, kɔɔ gò n zì lɔ̀ɔ̀ ké nuu woo àng bhà, atoosiwo wún’ è tóà mɛ̂ɛ zɛ̀ à bhà gɛɛn-á, wòo à do lefienɛ́ ye n bhà. ¹⁹ Kɛ́ Zuifu-bò’ wòo wɩ́ɩ́ à bhà ke wò wo kɔɔ gó n zì le. Ale kún-kɔ̀ɔ̀ bhɛ́i ke òo tó n yàan koo, le án wɩɩ’ ma: wò n gba zaa gi, ke án nu gwilinɛ Sezaa zué zé le. ²⁰ Ale-wùn gi, le án ka lee’, ke kó ké ye, ke án n nu gɛɛn pe ka nɛ̀ kwɛi le. Yàa àleá, mɔ́ɔ́ nu koà lùu gi-mɛ̀ɛ̀bò daai. Atoosiwo Izalae-bò tó páipái ko yáán’ mɛ̂ɛ’ à gɔ̀n láà, nle an yɔ̀ɔ́bhɛɛ lé àle-wùn gi é le. ²¹ Pɔli’ bo’ à peá kwɛi, le Zuifu-bò láà wó wɩɩ’ wo: Sɛ́ikwɛ́ kekekèke òo gó ko nɛ̀ Zudee lùu gi i-wùn gi, sée koó lùu gi-mii ke òo nu, ke è nâa kpɔ́, ɛ́ɛ́n ke è wúngge pe i bu bhà wúnyóoá. ²² Kɛ́ i pe’ i zʋʋ pé, kó à pé ke kó àle ma le. Atoosiwo kó à gànnu ko: ka pe zaawɛ́ɛ́ láà, wò à-wùn pe lee óó lee’ gi, mɛnó- wo wunbílí mììmíí’ wo le. ²³ Zuifu-bò’ bo’ à peá kwɛi, le wó yáángɛɛn bhɛ́i ke kpɔ’ Pɔli nɛ̀ le. Mɛ̂ɛ’ wó lo’ à yalé kwɛpoo à gi, wo to’ kpe kpáa lekinilèkiniá. E gie’ àng nɛ̀ wún pé, le Aatana-à gwilinɛnɛ̀-wùn’ kɔɔ’ gi, é nuu lóà à tàpólóá àng nɛ̀ le. E nuu wún síà Moizi-à tɔ́ng-sɛ̀ikwɛ́ ni Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bòà sɛ́ikwɛ́bò gi, le è Yesu-wùn pe àng nɛ̀, ke è nù àng zʋʋ kún le. É liangzɛ zi do’ go’ yué láà, e to’ nàa kwɛi flúúlé, le yáánpa’ bhɔ’ le. ²⁴ É wún’ pe’ láà, e mɛnggoò zʋʋ kun’, kɛ́ àng kemò-le kɔɔ ké to’ wún gbègóyè bhà. ²⁵ É to’ ye wóò káán ké bhà wún gbègóá kwɛi, le Pɔli’ liang zɔ́ɔ́ dɔ’ wʋʋnɛ́ é à tà, ye: Aatana Waa Zaazaa’ liang’ zɛ’ ka nɛnù nɛ̀ à wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ Ezai biinlé fɔ́ɔ́lé láà, à zɛ̀ kwɛi-lèè’ nuu à gá à gɔ̀n le. ²⁶ E wɩɩ’ ye: Aatana ké wɩɩ’ e nɛ̀ ye: Bhè ló kaá lùu gi-mɛ̀ɛ̀bò láà àng lià, ke í à pe àng nɛ̀ ye: Ká n wʋʋ maà kpákpálé, kɛ́ káá à gimaii. Ká lɛgaaà kpákpálé, kɛ́ káá lɛngge yeii. ²⁷ Atoosiwo àng zowɛ́ɛ́’ tó bhɔ́ɔ́bhɔ̀ɔ̀a ye nunu-gwɛ̀ɛ̀ nɛ̀. Wa wo tóló lé-tɩ̀ɩ̀ gbaan, ke wòo nù wún ma, le wa wo yán léta filingle, ke wòo nù lee ye le. Wo à kɛɛ kwɛi, ke wòo nù wún gima, ke àng zowɛ́ɛ́ òo nù seelá, ke mɔɔ nù àng tó kélékèlèa. ²⁸ Pɔli’ bo’ gieá Ezai’ Aatana wʋʋ’ pe’ láà à gbóló gi kwɛi, le é wɩɩ’ ye: N nɛànɛ́bò, à gàn- tó ka yàan tò ka: Aatana’ n bɔ̀- ebhà nâa sɛ̀’ mɛ̂ɛ- la à bhà láà à kpɔ́ lià mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a àngle tó nɛ̀ le. Sée àngle ké tóló dɔà n wʋʋ bhà. [ ²⁹ Pɔli’ bo’ wʋʋ láà àle peá kwɛi, Zuifu-bò tó’ wo pe ló’ wo’ nà wo ké gbègóá gbannggbanngle le.] ³⁰ É go’ àle gi, Pɔli ké kwee záázàà piilɛ kɛɛ’, é kwíi’ à saa go’ láà à gi. Mɛ̂ɛ páipái’ wó nuu nuà wɩ́ɩ́i à bhà, àng tó’ nùù à taà bhi’ wo le. ³¹ E nuu Aatana-à gwilinɛnɛ̀-wùn gɛingóà mɛnómɛ̀nó nɛ̀, le é nuu bhaamɛ̀ɛ̀ dɔɔà Gwilinɛ Yesu Klisi-wùn-a le. E nuu à kɛɛà kwɛi e fɛ́ɛ gi, ke mɛnggeà wúngge àa à bhà.