2 TIMOTEE

2 TIMOTEE

¹ Nle Pɔli’ Aatana’ n yaayèa ke án tó Yesu Klisi-à táá-mɛ̀ɛ̀a, nle án sɛ́ikwɛ́ é à bɔii ile Timotee’ í nbhà nɛ́ lɔ̀ɔ̀yèa Aatana-à zaa tà i nɛ̀ le. Aatana ké Yesu Klisi bɔ’, le é píníwo’ à-wùn gi ye: mɛ̂ɛ’ wò kpɔ́à à lé, wo sii’ àa yɛn à kɛɛà à pé le. Aatana’ n yaayèa wúnsɛ̀’ à-nàà kpɔ́-mɛ̀ɛ̀a láà, àle lɛ́ɛ. Án wɩɩ ma: ko nɛ Aatana ni koà Gwilinɛ Yesu Klisi wò dɔ gbáágbààa ke wò gɛ̀ilɛ tó i bhà, ke i wɛ̀i- zí àng kɛ̂ɛ, è gò’ bhi ke wò i zowɛ́ɛ́ niidaa. ³ N bhɛ́mabò’ nuu Aatana lɔ̀ɔ̀kɛɛà kɔɔ’ gi, n lekini an zí à lɔ̀ɔ̀kɛ̀ɛ̀ àle-kɔ̀ɔ̀ bhà gwílé púú tà, ke wúnyóo kekekèke àa n zʋʋ pé le. Yáán gi ni gbɛi gi tó bhà, an bhàiwo à zì kɔi dolodolo, án à wánglego i-wùn gi. N zʋʋ àa gó i-wùn-a. ⁴ Sée án à kɛɛà kwɛi téei, n zʋʋ ké zana i yányí’ é banna’ ko kààn ké bhà-kwèèi láà à-wùn-a, le yáánpà i bhà lɔ̀ɔ̀- n kɛɛ dɛ́ɛ wo bɩ́bɩ́lé le. E n pé àlei ke án yáán dɛ́ɛ ke pá i bhà, ke n zowɛ́ɛ́ nii- nù daa, ke à yɔ́ɔ́n- n zúlú le. ⁵ È gò’ àle gi, kpɔ̀ Yesu lé sii tà-zòwɛ́ɛ́’ é i gwílé, ke é nuu zí i náá Eoisi ni i laú Enisi-nù gwílé i liélé fɔ́ɔ́lé lii láà, n zʋʋ àa zí gó à-wùn-a. Sée án zí à gànnu kpákpálé ma: kpɔ̀ Yesu lé-zòwɛ́ɛ́ do láà àle zí i gwílé maiá le. ⁶ Ale kɛɛ le an i zʋʋ zana ma: án n kɔɔ dɔ’ i tà tée’ gi, Aatana’ bhɔ̀ɔ̀nɛ̀’ bhɔ’ i nɛ̀ tée poo à gi láà, í dɔ gbáágbààa ke í à-pài dolo dɛ́ɛ ke wo le. ⁷ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: Aatana’ zowɛ́ɛ́ dɛ́ɛ’ daayèa ko gwílé láà, àa súó-zòwɛ́ɛ́á. Kɛ́ é ebhà Waa Zaazaa’ nuyèa ko nɛ̀ láà, àle bháa daa ko gi, le è Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò lɔ̀ɔ̀ daa ko zʋʋ pé, le è zí ko gwílé dɔlɔ le. ⁸ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, yɛ́ɛ òo i kɛɛà tò koà Gwilinɛ Kpáa séeá bhaamɛ̀ɛ̀ zué-wùn gi. Sée nle-mii’ án kààso kɛɛii à-wùn gi láà, yɛ́ɛ òo zí i kɛɛà nàà n lekini bhà-yèa. Wánglafila, wúnsɛ̀’ è go Aatana pé ke kó à-nàà kpɔ́ii láà, án wɛ̀ilèè yeii à-wùn gi kɔɔ’ gi, i leng í wɩ́ɩ́ à bhà ke í wɛ̀ilèè ye n pé, ke í à kún i bhà Aatana bháa bhà. ⁹ Atoosiwo àle ko la’, le é ko lee’, ke kó nù yaa àbhà yaa gi le. Sée é à kɛɛ’ wo’ kwɛi láà, òo à sí ko leng pe kɛɛ-wùn sɛ̀-le bhà. Kɛ́ é nuu liilììlii lúyáán daa bha lefienɛ́ tó liélé dɔ́ɔ́n-á, Aatana lekini ké ko la-wùn láà à yaa’ e zʋʋ pé, le é Yesu Klisi yaa’ gɛ̀ilɛ tò ko bhà-mɛ̀ɛ̀a le. Ko layè ni ko leeyè láà à gɛɛn leng’ bhe, àle lɛ́ɛ. ¹⁰ Sée Aatana’ gɛ̀ilɛ’ à tò ko bhà-wùn yaa’ e zʋʋ pé lii láà, è àle gi-wùn kɛɛyèa ko nɛ̀ tenglé-yààn é à gi ko la-mɛ̀ɛ̀ Yesu Klisi wòlò kpunglà-yèa le. Atoosiwo Yesu Klisi láà àle ga go’ fàànlé, le é sii’ àa yɛn gbonggbongle à-wùn tàpolo’ nâa sɛ̀’ é nu’ à kpɔ́i bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ láà à gá le. ¹¹ Sée Aatana- n yaayèa Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀a, ke án nâa sɛ̀ láà àle kpɔ́ bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀, è gò’ bhi ke án àng dɔɔ à gi-tààsíyèa le. ¹² Án zí wɛ̀ilèèbò’ yeii é, an à tó yè kwɛi nâa do láà àle kpɔ́-wùn gi le. Kɛ́ àle ke àa n kɛɛ yɛ́ɛá. Atoosiwo n kpɔ́yè’ mɛ̂ɛ’ à lé láà, án à gànnu ma: e kpókpóá. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, án kɛ̀fɛma’ woyèa à bhà láà, e zʋʋ tóà à gi flúúlé, le yáángɛɛn láà è nuu bhɔà le. ¹³ Kpɔ̀ Aatana lé-zòwɛ́ɛ́’ è daa mɛ̂ɛ gwílé, ninà Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀ lɔ̀ɔ̀’ è mɛ̂ɛ kɛɛ Yesu Klisi-à zaa tà láà, Timotee, í i kɔɔ kún à bhà kelekelele, ke mɛ̂ɛ la-wʋ̀ʋ̀ záázààbò’ án à léban’ i bhà láà, í i táá-kɔ̀ɔ̀ sí àle bhà le. ¹⁴ È gò’ àle gi, í tó Waa Zaazaa’ é ko gi láà àle kɔɔ wala, ke Aatana’ kɛ̀fɛma sɛ̀’ woyèa i bhà láà, í zʋʋ kpɔ́ à gi kelekelele le. ¹⁵ À gàn ké i yàan ye: Azi-mɛ̀ɛ̀bò tó páipái ké kɔɔ káányèa n lé. Fizɛlɛ ni Emɔzɛni-nù lefienɛ́ tó ké àng bhɛɛ gi. ¹⁶ Kɛ́ Aatana-dɔ gbáágbààa ke è gɛ̀ilɛ tó Onezifɔɔ ni à bhà-mɛ̀ɛ̀bò-le bhà. Atoosiwo àle nuu ziàn kpɔ́à n zʋʋ tà wɛ̀ɛ̀ɛ̀nle, le yɛ́ɛ àa nuu à kɛɛà yɔ̀ɔ́bhɛɛ’ dɔyèa n bhà é à-wùn gi le. ¹⁷ Wánglafila, é waa-le wo’ Wɔlɔm zé, e e gisie’, le é n-lèè guo’ flúúlé, le é n ye’ le. ¹⁸ A-wùn gi, án wɩɩ ma: Gwilinɛ Kpáa- dɔ gbáágbààa ke è à gaa wɛ̀i bhà bhaamɛ̀ɛ̀ bhàgila kpáa wo-kwèè láà à gi. È gò’ àle gi, é wúnsɛ̀ páipái’ kɛɛ’ n nɛ̀ Efɛzi láà, àle tó páipái-nàà ké zí i yàànlé.

¹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Timotee, nbhà nɛ́, Aatana- gɛ̀ilɛ’ to ziàn mɛ̂ɛ bhà Yesu Klisi-à zaa tà láà, í à kún kpókpóá, ke àle- nù bháa daa i gi le. ² È gò’ bhi, í wúnbò’ ma’ n tà, ke án nuu à peà bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáalàkpàà tó yàànlé láà, án wɩɩ ma: i lekini i kpɔ́yè- tóà mɛ̂ɛ’ àng lé bhi, ke wò mɔɔà zí mɛ̂ɛ paánbò dɔɔá à gá láà, í à léban àngle bhà le. ³ È gò’ àle gi, í wɩ́ɩ́ à bhà ke i lekini í wɛ̀ilèè ye n pé. I à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, ke mɛnó ké à gànnuà wo: Yesu Klisi-à sɔ́ya’ i gá, le í i wunlé kpááyèa à nɛ̀ kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi le. ⁴ Atoosiwo sɔ́ya ye’ é lóii gwili bhà, àle àa yaa kpunglà zé-wùn bhɛ́ibò-le-zɔ̀ɔn tà. Wánglafila, é lóii mɛ̂ɛ’ àbhà gwili bhà láà, è dɔà kɔɔ’ gi ke à gwili gɔn-kɔ̀ɔ̀- à-mɛ̀ɛ̀ zʋʋ kún, è àle-lèè guo le. ⁵ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, mɛ̂ɛ’ è bàlàsi téng-lé, wàa lɛ́wɛ́ yaa à-mɛ̀ɛ̀ tà bhiábhiá, fɔ́nni ke ya bàlà láà à sí’ wo à sí-kɔ̀ɔ̀ leng tà le. ⁶ È gò’ àle gi, mɛ̂ɛ’ è gii si bʋʋ bhà láà, à-lèè ké à bhà ke àle fɔ́ɔ́lé’ è à dɛ́ɛ bhɛlɛ le. ⁷ Án wúnbò’ peii láà, í i zʋʋgɔɔn, ke í à gima. Atoosiwo Gwilinɛ Kpáa ké wúnnówùnnó gima-gwìlìkààn daaà i bhà. ⁸ Yesu Klisi’ é Davi ginɛ́á, é gó’ wo’ gɔɔ̀le ke é zana’ láà, i zʋʋ òo góà à-wùn-a. An nâa sɛ̀’ kpɔ ziàn à-wùn-a láà, à wɛ́ɛ́-lèè’ lɛ́ɛ. ⁹ Sée an nâa sɛ̀ láà àle kpɔ kwɛi, le wó n wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woii, le wó n yeleyèbò tóá bhɛɛ́ɛ́á ye wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ le. Kɛ́ sée Aatana wʋʋ-le àa yeleyèa. ¹⁰ Pɔɔn- à kɛɛ ke an wúnnó páipái kun n bhà Aatana’ mɛ̂ɛbò’ àng yaayèa e zòà-mɛ̀ɛ̀bòa láà àng-wùn gi, àle lɛ́ɛ. Sée layè’ mɛ̂ɛ- à sɔlɔ Yesu Klisi sáà gi, ke mɛ̂ɛ- mɛ̂ɛnɛ̀’ àa yɛn à kɛɛ à bhà láà, an à kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke àng lekini- nù zí àle sɔlɔ le. ¹¹ Legilizi-bò- wʋʋ’ pe ziàn láà, mai lekinilèkini’ à gá le. Wo à pe wo: È tò’ ke kó ga’ Klisi pé laá, kó zí lúyáán káán-à à pé. ¹² Ko wún kùn’ ko bhà, kó zí mɛ̂ɛnɛ̀ kɛɛà à pé. Kɛ́ ko wɩ̀ɩ̀’ ko kwáá à dɔn laá, à lekini ké zí à peà ye yáá ko dɔn. ¹³ È tò’ zí ke kole kó gó ko wʋʋ tà laá, àle ké to e wʋʋ tà. Atoosiwo àle àa mɔɔii à peá ye yáá e leng dɔn. ¹⁴ I bhaamɛ̀ɛ̀bò zʋʋ zanaà wúnbò’ gá, àle lɛ́ɛ. È gò’ àle gi, í kɔɛ́ɛ́ gie àng nɛ̀ sɛ́ɛ́ gi, ke í à pe àng nɛ̀ Aatana-à pe gi ye: wòo wo ké gbègóà liang wʋʋ déngdèngbò bhà. Atoosiwo ké gbègóyè suubò láà è mai ni’ wo tóló dɔ̀ à bhà-mɛ̀ɛ̀bò gɔ̀n, le à tɔnɔ àa tó bhe le. ¹⁵ Kɛ́ ile laá, í i leng kɔ́nɔ́wo Aatana nɛ̀, ke í i gisie ke í tó kpɔ̀ɔ̀lé-mɛ̀ɛ̀a. Í zí i gisie ke Aatana-à bháála kɛɛ-mɛ̀ɛ̀’ yɛ́ɛ àa dɔii à bhà, ké ke è à wʋʋ’ é mai-wùn-a à léban à léban-kɔ̀ɔ̀ leng gi láà, í tó àleá le. ¹⁶ Kɛ́ liang wiliwilibò’ wò ziàn à zɛ ke è Aatana-wùn go fìlé láà, í kpɔ́ àle tóá. Atoosiwo liang suu láà à zɛ-mɛ̀ɛ̀bò- ló lesósó’ wo liélé woà bhɛɛ gò Aatana bhà-zààwɛ́ɛ́ tà le. ¹⁷ Wò bhaamɛ̀ɛ̀bò dɔɔ wʋʋbò’ gá láà, e ye kángwa’ è lo bhaamɛ̀ɛ̀bò kún-á ké bhɛɛ tà dɔ́ɔ̀nle à nɛ̀. Yimenee ni Filɛti-nù tó ké mɛ̂ɛ’ wó kwɛi láà àng bhɛɛ gi. ¹⁸ Angle wó mai-zàà tóyèa, le wò wɩɩ wo: gɔɔ̀le-mɛ̀ɛ̀bò’ woo bo zanaá le. Sée wò à pe’ wo kwɛi láà, àle mɛnggoò wunbílí gisie, le wò go kpɔ̀ Yesu lé-zàà tà le. ¹⁹ Kɛ́ sée Aatana lekini’ ebhà legilizi’ é ye kwíi kpáa nɛ̀ à-kpùlù kpókpó ye’ kaan’ láà, àle àa gbulu. Atoosiwo Aatana ké kɛ́ɛ kpɔ́yèa ebhà legilizi-kpùlù láà à bhà e wʋʋá ye: Gwilinɛ Kpáa ké mɛ̂ɛ’ wó à peá lengwo àng dɔn. È gò’ bhi zí, le è wɩɩ ye: Mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ Gwilinɛ Kpáa tɔ́’ à líílé, à-lèè ké à bhà ke à-mɛ̀ɛ̀- kpɔ́ wúnyóo kɛɛyèa. ²⁰ Atoosiwo kwíi kpáa- tò’, pɔinfɩɩbò’ è to bhi láà, à tó àa tó sánng ni wɛ́ipúú lesósóá. À kemò ké to yílíá, le à kemò- to zí sɛ́ɛ́á le. À yemò’ wó sánng ni wɛ́ipúúwɛ́ɛ́á láà, àle to bhɛɛyèa bhaamɛ̀ɛ̀ finibhà, le à paánbò-le wò to kɔɔ pé-gàlá vánávánábò kɛ̀ɛ̀i-pɔ̀ɔ̀n-a le. ²¹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ é legilizi gi, ke è e gban kun, ke è kaan mɛ̂ɛbò’ àng gi àa bhe ye kuobò ni sɛ́ɛ́ gbɔbò nɛ̀ láà àng bhà, à-mɛ̀ɛ̀ ké tóà ye pɔinfɩɩ bhɛɛyèbò nɛ̀. Kwíinɛ ké à-mɛ̀ɛ̀ yaaà ebhà yaa gi, le è tɔnɔ kɛɛ à nɛ̀, le à kɔɔ-mɔɔ wúnsɛ̀ suu tó páipái kɛɛyè bhà le. ²² È gò’ àle gi, wúnbò’ à kɛɛ-pài- to walá-mɛ̀ɛ̀bò tà, ke wò dɔ à-wùn gi yànyànle láà, ile í daa àle tó gɔ̀n kai. Kɛ́ i dɔà kɔɔ’ gi ke í táásí Aatana zòà-zàà dɔɔyè tà tɩnggbɩɩle, ke i kpɔ́yè- tó à lé kelekelele, ke àle ni bhaamɛ̀ɛ̀ lɔ̀ɔ̀- i kɛɛ, ke ka ni mɛ̂ɛ bhɛ́ibò ká tó ka ké nɛ̀ sɛ̀a láà, í àle-lèè guo le. Mɛ̂ɛ páipái’ wò bhàiwo Gwilinɛ Kpáa zì gwílé púú tà láà, ka nà àngleá ká àle-lèè guo le. ²³ Wún gbègò tàmaa bhà-yèbò’ à zìnlé-bhɔ̀lɔ̀ àa tó láà, ile miá i biin daa àle ke gi. Atoosiwo à gàn ké i yàan ye: àle- línaa’ daa mɛ̂ɛ finibhà le. ²⁴ Kɛ́ sée à-lèè àa à bhà ke Gwilinɛ Kpáa-à gùá-le ke- línaa waa. Wánglafila, à-lèè ké à bhà ke à kóló- sɛɛ’ wo bhaamɛ̀ɛ̀ tó páipái bhà le. A-lèè ké à bhà zí ke è dɔn’ wo bhaamɛ̀ɛ̀bò dɔɔá, ke è zí dɔn àng sɔng kún-á e bhà le. ²⁵ È gò’ bhi, à-lèè ké à bhà ke mɛ̂ɛbò’ wò à wʋʋ gbègo, ke è àng dɔ zaa gi wʋʋ nɛ́ɛ́nɛ̀ɛ̀a, ke à zʋʋ ké à gi ye: keèbhi Aatana ké àng zʋʋ zanaà, le wò go wo sɔng gi, le wò waa mai-wùn dɔn-nàà tà le. ²⁶ È tò’ kwɛi, le wò sɛi wo gbólóá, le àng yángi- pɔnɔ, le gɔɔ̀yóoà pɔnglé’ nuu àng kúnyèa, ke wò nù à zòàwùn kɛɛ láà, le wò go à yanng gi le.

¹ È gò’ zí àle gi, à gàn- tó i yàan ye: lúyáán léyaa téei- tò’ kúlúá, bha yóyoobò ké bhɔà. ² Atoosiwo bhaamɛ̀ɛ̀bò zʋʋ ké sieà, le àngbhà wélé-wùn- to kpókpóá le. Wo wo leng butoloà, le wò wo légiètà-wʋ̀ʋ̀bò pe, le wò sɔ̂ɔnbò wo Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò gɔ̀n le. Wo gbánngnɛ̀ góà wo kpɔ́-mɛ̀ɛ̀bò bhà, wàa wúnsɛ̀ dɔn-ii, le wàa Aatana-wùn bhɛɛ yaa le. ³ Bhaamɛ̀ɛ̀nɛ̀-zòwɛ́ɛ́ àa tóii àng gwílé, wàa wɩ́ɩ́ii mɛnggemɛ̀ngge pe bhà. Wo zí wo bhámò yàngbha waaà, le àng kɔɔ àa mɔɔ àng lekini zowɛ́ɛ́ tà le. Ang gwílí ké tóà yóoá, le wúnsɛ̀ lɔ̀ɔ̀ àa àng kɛɛ le. ⁴ Wo wo bhámò lédɔà pɔɔn nɛ̀, le wàa wúngge yàkisí le. Wo zí wo leng fìlayányè woà mɛnó bhà, le àng lekini pe liágóyè-le-wùn- to àng gɔ̀n kpókpóá, le è gie Aatana-wùn tà le. ⁵ Mɛ̂ɛ- àng gàà’ àng wòlò mɛ̂ɛ tà-wɛ̀ɛ̀-le bhà laá, wo bhɔà bhɛɛ yàà Aatana bhà-mɛ̀ɛ̀bò bhà. Kɛ́ Aatana- bháa’ daa bhɛɛ yàà e bhà-mɛ̀ɛ̀ lenglèngbò gi láà, àngle wàa wɩ́ɩ́ii àle bhà le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ile í káán mɛ̂ɛ suu láà àng bhà. ⁶ Atoosiwo àng kemò’ bhi, wo sɔɔ ziàn sɛ̀lɛ̀ɛ̀le mɛ̂ɛbò pé kwíle, le nɔ́ngbò’ wò to bhi, ke wó yɛ́kɛ́yɛ̀kɛ̀a Aatana-à zaa tà láà, wò àng wunbílí gisie le. Sée nɔ́ngbò’ kwɛi láà, àngbhà wúnyóo-gbà ké to àng tà yèèèle, le wò to yàyà góà wúnyóo suu páipái’ à kɛɛ-pài- to àng tà láà à tó kɛɛyè bhà le. ⁷ Wo to wo tóló dɔà wún dɛ́dɛɛbò bhà lɛ́ile, le wàa bhɔ mai-wùn dɔn-nàà tà gbonggbongle le. ⁸ Zanglɛsi ni Zangbɛlɛsi-nù wó wo kɔɔ gbaan’ wo mɔ bhà Moizi nɛ̀ kɔɔ’ gi lii láà, mai-wùn gbègó-mɛ̀ɛ̀bò’ tenglé-yààn é à gi, àng leng wò zí wo pe kɛɛii à-kɔ̀ɔ̀ do láà àle gi le. Mɛ̂ɛ’ wó kwɛi láà, àng wunbílí gi ké sieyèa tùkpɛ́tùkpɛ́lé, le àngbhà kpɔ̀ Yesu lé-yè gi àa bhe le. ⁹ Kɛ́ wàa tuàn lóà nà à gá liélé dɔ́ɔ́n-á koo. Atoosiwo àngbhà pɔàinnɛ̀ láà, lee ké kpɔɔà à wɛ̂ɛ bhà kpanggaale, le mɛnó- àng dɔn à bhà, le è to ye Zanglɛsi ni Zangbɛlɛsi-nù pe’ to’ fɔ́ɔ́lé lii kɔɔ’ gi láà à nɛ̀ le. ¹⁰ Kɛ́ ile ké nuu n wɛì, le i yáán’ nuu n bhà lɛ́ile le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, án bhaamɛ̀ɛ̀bò dɔɔ’ kɔɔ’ gi, ni án táási’ kɔɔ’ gi, í à-lèè ye’. Án zí wúnbò kún’ wo’ n níiá, ni n kpɔ́yè’ to’ Yesu lé, ni án n zowɛ́ɛ́ saa’ wo’, ni Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò lɔ̀ɔ̀’ é n kɛɛ’, leni án wúnnó kún’ wo’ n bhà láà, í à tó-lèè ye’, le í i táá-kɔ̀ɔ̀ si’ à bhà le. ¹¹ È gò’ àle gi, wó n wɛ̀ikɛ̀ɛ̀bò’ wo’, ni án wɛ̀ilèèbò’ ye’, ke án à tó kun’ n bhà láà, í à-lèè ye’, le í i pe lúyáán káán-kɔ̀ɔ̀ si’ à bhà le. Mɔ́ɔ́ wɛ̀ilèè suu-mɛ̀ɛ̀’ ye Antiɔsi, ni Ikoni, ni Eisitɛlɛ-lèèbò gi le? Wòo zí n wɛ̀ikɛ̀ɛ̀ suu-mɛ̀ɛ̀’ wo, le mɔ́ɔ́ à kún n bhà le? Kɛ́ Gwilinɛ Kpáa ké n woloyèa àle tó páipái gɔ̀n. ¹² Sée mɛ̂ɛ páipái’ wó à pé ke wò naa Yesu Klisi bhà kelekelele, ke wò táásí àbhà zaa tà tɩnggbɩɩle láà, wo àngle tó wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woà. ¹³ Kɛ́ wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò ni bhaamɛ̀ɛ̀ pɛlɛ-mɛ̀ɛ̀bò láà, àngle wò ló’ woà wo wɛ̂ɛá kwɛi do wúnyóo kɛɛ-zàà tà le. Atoosiwo zaa ké niyèa àng gɔ̀n, le wó zí zaa ni-ii mɛ̂ɛ paánbò gɔ̀n le. ¹⁴ Kɛ́ ile laá, í i dɔɔyèa táá-kɔ̀ɔ̀’ gá, ke í à dɔnyèa mai-wùn-a láà, í àle kún kpókpóá kelekelele le. Atoosiwo mai-wùn’ kwɛi láà, í à ma’ mɛ̂ɛ’ ko tà, í ko dɔn kpákpálé. ¹⁵ È gò’ zí àle gi, í to’ nɛ́á, le í Aatana-à sɛ́ikwɛ́ dɔn’ le. Sée mɛ̂ɛ- la kpɔ̀ Yesu lé-yè bhà kɔɔ’ gi, sɛ́ikwɛ́ láà àle mɔɔà à tó-gwìlìkààn daaá i bhà le. ¹⁶ Atoosiwo bɛɛn páipái’ é zɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi, à lekinilèkini líílé-wʋ̀ʋ̀’ à tóá le. Aatana wʋʋ-sɛ̀ikwɛ́ bɛɛn láà à tó tɔnɔ’ é mɛ̂ɛ bhà, àle ye: e mɛ̂ɛ dɔɔ mai-wùn-a, le è mɛ̂ɛà wúnyóo gie mɛ̂ɛ nɛ̀, le è mɛ̂ɛ dɔ zaa gi, le è mɛ̂ɛ kolo, ke mɛ̂ɛ- táásí tɩnggbɩɩle Aatana zòà-zàà tà le. ¹⁷ Sée àle tó- kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke mɛ̂ɛ’ é Aatana-à a tà láà, è bhɔ’ wo wúnsɛ̀ suu tó páipái kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ gi, ke àbhà wúnsɛ̀ kɛɛyè-lɛ̀nggelɛ̀ngge òo tó zía koo le. Aatana-à sɛ́ikwɛ́ tɔnɔ’ bhe, àle lɛ́ɛ.

¹ Án à zɛ i nɛ̀ sii lenglèng tà, Aatana ni à gbe Yesu Klisi’ è yáán-mɛ̀ɛ̀bò ni ga-mɛ̀ɛ̀bò tó bhàgila kpáa woà láà, àngle wó n séeá le. Sée an àle zɛ̀ kwɛi Yesu Klisi- wolo’ woà kpunglà, ke è nuà ebhà mɛ̂ɛnɛ̀ kɛɛi láà àle-wùn gi le. ² Án wɩɩ ma: í Aatana-à lòlòkpɔ́, ke í à gikún bha sɛ̀ ni bha yóo tó bhà, ke í gie bhaamɛ̀ɛ̀bò sɔng pé àng nɛ̀, ke í liè dɔ àng tà gilígilílé. Í i zʋʋ daa bhi kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi, ke í àng dɔɔ táásì Aatana-à zaa tà-yè bhà, ke í àng bháa dɔ à bhà. ³ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe i nɛ̀ kwɛi, àle ye: bha ke’ bhi, è bhɔ̀’, Aatana wʋʋ záázàà’ wò bhaamɛ̀ɛ̀bò dɔɔ à gá ke è nù àng la láà, wàa mɔɔii à kún-á wo bhà koo. Wánglafila, wo wɩ́ɩ́à wo: wo lekini pe zòà-wʋ̀ʋ̀’ à lí- sɛɛà àng tóló gi, wó àle ma le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, àng leng pe mɛ̂ɛ’ è sɛɛà àng nɛ̀, wò lóà àngle kpe guoá, ke wò tó àng dɔɔ-mɛ̀ɛ̀a le. ⁴ Mai-wùn leng’ è go Aatana pé láà, wò wo tɛɛ bɔà àle tà, le wò lo wo tóló dɔi dáinwʋʋpébò-le bhà le. ⁵ Kɛ́ ile laá, í i zowɛ́ɛ́ kún i bhà kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi, ke í wɛ̀ilèè góyè kún i bhà. È gò’ àle gi, Aatana’ i yaayèa nâa sɛ̀’ à kpɔ́-mɛ̀ɛ̀a láà, í à kpɔ́, ke é ebhà bháála’ dɔyèa i kɔ̀ɔ̀lé láà, í à tó kɛ̂ɛ páipáilé. ⁶ À ye’ nle n peá, Yesu’ to’ ko bhà-sàà’ gá láà, lɛgaa, má tó tó’ wo à yuɛn gò sáalé-pɔ̀ɔ̀n-a é le. Atoosiwo n ló bha’ bhɔ kúlúá. ⁷ Aatana-wùn tà-gwìlì’ é gwili sɛ̀a láà, án à gɔnyèa à gɔn-kɔ̀ɔ̀ leng gi. Án zí àbhà bàlàsíyèa, le án à wun banyèa péng, le n kɔɔ’ tóyèa kpɔ̀ à lé-yè bhà kelekelele le. ⁸ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, à gàn ké n yàan ma: è si tenglé bhà, fánngwɛ́ɛ́’ Aatana- à yaaà táásì e zòà-zàà tà tɩnggbɩɩle-mɛ̀ɛ̀bò wun bhà láà, e n sànma yaayèa à gá lɔngwɛ́ɛ́ gi. Sée koà Gwilinɛ Kpáa’ bhaamɛ̀ɛ̀ tó- dɔà à zué, ke è mɛnó ni pe dɔ̀lèè kpɔ́à à kpɔ́ lià bhàgila kpáa wo-kwèèi láà, àle à yaaà n wun bhà kwɛpoo à gi le. Àa sée à nuii n lengdo-le nɛ̀. À wòlò kpunglà-wùn liá’ mɛ̂ɛ páipái’ àng gi, ke wó wo yáán tóii à gɔ̀n láà, è fánngwɛ́ɛ́ yaaà àngle tó wun bhà le. ⁹ È gò’ àle gi, án wɩɩ ma: í i gidɔ kpókpóá ke í nu n lià zé pálé. ¹⁰ Atoosiwo Demasi ké kɔɔ káányèa n lé kpunglà zé-pɔ̀ɔ̀nbò lɔ̀ɔ̀ nɛ̀, le a ló Tesaloni le. Kelesansi-le ké lóyèa Galati lùu gi, le Tite leng’ zí lóyèa Dalimati lùu gi le. Euki lengdo’ n pé zé le. ¹¹ A-wùn gi, í dɔ gbáágbààa ke í Maki naa i bhà, ke ka ni à gá ká nu kiá. Atoosiwo n bhàwùn ké à bhà kpókpóá Aatana-à bháála’ é n kɔ̀ɔ̀tà láà à-wùn gi. ¹² Án Tisiki bɔyèa Efɛzi. ¹³ Í nuà laá, gbàbhuu’ án à to’ Kalipu pé kwíle Toloa láà, í nu nàa à gá. È gò’ zí àle gi, í nu nà nbhà sɛ́ikwɛ́ kélébòa. Kɛ́ à yemò’ kwîi kéléá láà, an àle pe kpáèa le. ¹⁴ See-mii Alesandele ké wúnyóo kɛɛyèa n gá miniminiyèa. Kɛ́ Gwilinɛ Kpáa ké à tó bhɔlɔ góà à gɔ̀n. ¹⁵ I leng í zí lêe kún à gɔ̀n. Atoosiwo e gbaan’ ko-yàn gi kelekelele kó wʋʋbò’ pe’ à tó-wùn gi. ¹⁶ Án ló fɔ́ɔ́lé’ wo’ lɩ́ɩ́-tèng bhà, ke án n leng bhàwùn pe láà, mɛnggemɛ̀ngge òo ló n wɛì n zʋʋ gbaan-mɛ̀ɛ̀a. Wánglafila, ko laànɛ́bò tó páipái’ kɔɔ káán lefienɛ́’ wo’ n lé le. Kɛ́ Aatana- dɔ gbáágbààa ke òo àle-kpàn tó àng gɔ̀n. ¹⁷ Gwilinɛ Kpáa lekinilèkini’ n tàkun’ lɩ́ɩ́-tèng bhà, le é bháa daa’ n gi, é kɛ̂ɛ kwɛi ke an à wʋʋ lòlò’ kpɔ ziàn láà, án àle kpɔ́ à kpɔ́-nàà tà, ke mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a, àng tó- nù à ma le. Sée Gwilinɛ Kpáa’ n tà’ kun’ láà, àle to’ n sì yaa biinlé-kɔ̀ɔ̀a le. ¹⁸ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, wò mángyɛlɛ yóyoo páipái’ daaà n gɔ̀n, Gwilinɛ Kpáa ké n woloà àle tó gi, le è n la ke án nù dɔ̀lèè ye àbhà gwilinɛnɛ̀’ é lɔngwɛ́ɛ́ gi láà à bhà le. Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, án wɩɩ ma: Gwilinɛ Kpáa láà àle tɔ́’ bhe kweetókwèètóá, le è to à pe tó-kɔ̀ɔ̀a le. Amiina. ¹⁹ Timotee, í dɔ gbáágbààa ke í à pe Pilisii ni Akila-nù nɛ̀ ye: má wɩ́ɩ́ àng bhà. Í à pe Onezifɔɔ ni à pé kwíle-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ ye: má wɩ́ɩ́ àng bhà. ²⁰ Elasite ké to’ Kolɛnti, le án Tolofimu to’ Milɛti, ke kángwa ké à bhà le. ²¹ Í i gidɔ kpókpóá ke í nu níní waa bha liélé. Ebulusi oo, ni Pudaan oo, ni Einusi oo, ni Kolodia oo, ni ko laànɛ́ paán páipái’ wó zé oo, àng tó ké wɩɩ wo: wéé wɩ́ɩ́ i bhà. ²² Gwilinɛ Kpáa- tó i pé, ke è loo daa i zowɛ́ɛ́ tà. È gò’ àle gi, è dɔ gbáágbààa ke è gɛ̀ilɛ tó kanó páipái ka bhà. TITE-À SƐ́IKWƐ́ TITE 1