1 ZÁÀN

1 ZÁÀN

¹ Mɛngdo’ é nuu bhe à zigó gi, ke lúyáán òo daa bhe láà, mɛngdo’ kó à wʋʋ ma’, ke ko lekinilèkini yánwɛ́ɛ́-kpèe’ pa’ à bhà, ke kó à gaa gi-gàà wo’, ke kó ko kɔɔ zinbò tó wo’ à bhà láà, mɛngdo láà, kwéè àle-wùn pe ka nɛ̀ sɛ́ikwɛ́ é à gi le. Kwéè wún’ pe ka nɛ̀ láà, è zìn Aatana wʋʋ’ è sii’ àa yɛn à daa mɛ̂ɛ gi àle-wùn bhà le. ² Sée wò sii’ àa yɛn à pè’, ke wò mɛ̂ɛ’ kó yáánpa’ à bhà láà àle pe le. Ale nuu ko nɛ Aatana pé fɔ́ɔ́lé, le é go’ bhi, le é nu’ e leng giei ko nɛ̀ le. Ale to’ sii’ àa yɛn láà à dàà mɔ̀nglé-kɔ̀ɔ̀a le. Kó à ye’, le kó à séeá le. Sii’ àa yɛn láà, ko àle-wùn-nàà kpɔ́ii ka nɛ̀ é le. ³ Kó mɛngdo’ ye’, ke kó à wʋʋ ma’ láà, ko àle-wùn peii ka lekini ka nɛ̀, é kɛ̂ɛ kwɛi ke sɛ̀lúnɛ̀’ yɔ́ɔ́n-ii ko ni Aatana-nù ko finibhà kɔɔ’ gi láà, ke sɛ̀lúnɛ̀ láà è nù yɔ́ɔ́n’ wo zí ko ni kanù tó ko finibhà le. Atoosiwo kó sɛ̀lúnɛ̀’ gi láà, ko nɛ Aatana ni à gbe Yesu Klisi láà, ko nà àngleá kó à gi kiá le. ⁴ Ko wúnbò láà à-sɛ̀ikwɛ́ bɔ̀ ka nɛ̀, ke ko ni kanù ko zowɛ́ɛ́ nii- nù daa’ wo ko ké pé tɔ̀kpɛ́ɛ́lé le. ⁵ Wʋʋ’ kó à ma’ Yesu Klisi tà, ke kó à tàpólóii ka nɛ̀, àle ye: Aatana ké ye yáán zán nɛ̀, àbhà wúnnó tà ké púúá, à tíi-lèè àa à bhà. ⁶ Ko à pè’ ko: ko nà à gá ko kɔɔ ké ko ké kwenglé, kɛ́ ke kó táásí-ii ko yán tíibhà ye mɛ̂ɛ’ dɔ gbɛi gi laá, ke ko bele’ pe le, ke kwáá mai-zàà tà àle gi. ⁷ Kɛ́ è tò’ ke kó táásí-le woii lɛipúú gi Aatana zán láà à bhà ye Aatana lekini’ yaa lɛipúú lià kɔɔ’ bhà láà à gi laá, ke ko kɔɔ- ko ké kwenglé’ wo mai lekiniá lɛ́ɛ. È tò’ kwɛi, le à gbe Yesu yuɛn- bɔ́n tó go ko bhà páipáilé le. ⁸ Ko à pè’ zí ko: bɔ́n àa ko bhà laá, ke ko ko lekini lémaa’ woii le, ke mai-wùn àa ko zowɛ́ɛ́ pé. ⁹ Kɛ́ ko wɩ́ɩ́-le wò’ ko sɔng bhà laá, kó à gànnu ko: Aatana àa gó e wʋʋ tà, le àbhà lɩ́ɩ́’ zí sɛ̀a le. A-wùn gi, e ko bhàwùn tóà, le wúnyóo páipái’ é ko zowɛ́ɛ́ pé, è à tó go bhi le. ¹⁰ Sée ko zí à pè’ ko: kwáá wúnyóo kɛɛyèa laá, ke kwéé Aatana tó’ wo bele pe-mɛ̀ɛ̀a, ke à wʋʋ àa ko tóló gi àlei lɛ́ɛ.

¹ Nbhà náònɛ́bò, an wúnbò láà à bɛɛnzɛ̀ ka nɛ̀ kwɛi, ke kao nù wúnyóo kɛɛ’ wo le. È tò’ zí ke wún- sie mɛngge gɔ̀n laá, ko bhàwùn pe-mɛ̀ɛ̀ ké bhe ko nɛ Aatana zué. Ale Yesu Klisi’ òo wúnyóo do lefienɛ́ kɛɛ sɛ́ɛ́ tà láà à gá le. ² À lekinilèkini’ to’ bɔ́n gò ko bhà-sààa le. Sée e zí tò- à gá kwɛi lúyáán tà-mɛ̀ɛ̀bò tóà tó’ à gi do le. Òo tó à gá ko lengdo-le koà wúnyóo-wùn gi. ³ È tò’ ke kó liè ma Aatana tà laá, ko à gànnù àle bhà ko: kó à dɔn maiá le. ⁴ Kɛ́ mɛ̂ɛ’ è à pe ye: ele ké à dɔn, kɛ́ ke àa liè-le ma à tà laá, ke bele pe-mɛ̀ɛ̀’ àleá le, ke mai-wùn àa à-mɛ̀ɛ̀ zowɛ́ɛ́ pé. ⁵ Kɛ́ mɛ̂ɛ’ à kɔɔ’ Aatana wʋʋ bhà laá, ke Aatana lɔ̀ɔ̀- àle-mɛ̀ɛ̀ kɛɛ à lɔ̀ɔ̀ mɛ̂ɛ kɛɛ-kɔ̀ɔ̀ leng gi le. Mɛ̂ɛ’ è wɩɩ ye: wo ni Aatana wo kɔɔ ké ké kwenglé, à-lèè ké à bhà ke à-mɛ̀ɛ̀ leng- táásí ye Yesu’ táási’ sɛ́ɛ́ tà kɔɔ’ bhà láà àle gi le. Ko à gànnu wún’ bhà ko: ko ni Aatana-nù ko kɔɔ ké ké kwenglé maiá, àle lɛ́ɛ. ⁷ N dɔ́mabò, án liè’ dɔii ka tà sɛ́ikwɛ́ gi é, àa liè wʋʋ dɛ́ɛá. Wó liè zìì’ dɔ’ ka tà à zigó téei leng bhà láà, àle tuàn à gá le. Eiè zìì’ é kwɛi láà, àle Aatana wʋʋ do’ ká à ma’ fɔ́ɔ́lé láà à gá le. ⁸ Kɛ́ sée è tuàn zí liè dɛ́ɛ’ gá kwɛi do, le án à bɛɛnzɛii ka nɛ̀ le. Án wún’ bɛɛnzɛii ka nɛ̀ kwɛi é, mɛ̂ɛ- à tò maiá-yè súnmagò Klisi’ bhà, le mɛ̂ɛ- zí à súnmago ka leng ka bhà le. Atoosiwo gbɛi gi ké gieii, le mɔ̀ng lekini’ maa zigóii le. ⁹ Mɛ̂ɛ’ è wɩɩ ye: ele ké táási Aatana zán bhà, kɛ́ ke à bhá Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ sàn ké à gwílé láà, ke à-mɛ̀ɛ̀ ké tuàn e yán tíibhà. ¹⁰ Kɛ́ mɛ̂ɛ ye’ à bhá Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ lɔ̀ɔ̀- à kɛɛ, mɔ̀ng ké to maayèa àle-mɛ̀ɛ̀ tà, le zaa nì à gɔ̀n gɛɛn àa tó bhe le. ¹¹ Kɛ́ mɛ̂ɛ ye’ à bhá Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ sàn- to à gwílé láà, ke àle-mɛ̀ɛ̀- tuàn e yán tíibhà’ wo lɛ́ɛ. E táási lɛitíi lià, yàa e ló-lèè dɔn gbɛi- tó’ wo yaayèa à tà, ke à yánwɛ́ɛ́ àa lee ye Aatana-à zaa tà láà à-wùn gi. ¹² Mɛ̂ɛ’ ká ye náò bháánbò nɛ̀ Aatana-à zaa tà, an bɛɛn é à zɛ̀ ka nɛ̀, Aatana’ ka bhàwùn tóyè’ gá Klisi nɛ̀ láà àle-wùn gi le. ¹³ Mɛ̂ɛ kpáò, an bɛɛn é à zɛ̀ ka nɛ̀ zí, ka mɛ̂ɛ’ é nuu bhe fɔ́ɔ́lé lúyáán zigó tée leng gi à dɔn’ wo láà àle-wùn gi le. Walá mɛ̀ɛ̀bò, an bɛɛn é à zɛ̀ ka nɛ̀ zízí, ká gieyè’ gá gɔɔ̀yóo gɔ̀n láà àle-wùn gi le. ¹⁴ Náò bháánbò, án wɩɩ ma: án bɛɛn é à zɛ ka nɛ̀ ka Aatana dɔn’ wo ko nɛá láà à-wùn gi. Mɛ̂ɛ kpáò, án wɩɩ ma: án bɛɛn é à zɛ ka nɛ̀ zí ká mɛ̂ɛ’ é nuu bhe fɔ́ɔ́lé lúyáán zigó tée leng gi à dɔnyè’ gá láà à-wùn gi. Walá-mɛ̀ɛ̀bò, pɔɔn- à kɛɛ ke an bɛɛn é à zɛ ka nɛ̀, àle ye: táásì Aatana-à zaa tà-bhàà ké ka gi, le à wʋʋ’ ka gwílé, le ká zí gieyèa gɔɔ̀yóo gɔ̀n le. ¹⁵ Ka zowɛ́ɛ́ òo dɔà lúyáán é ni à tà-wùn kekekèke bhà. Atoosiwo lúyáán é à-wùn- to mɛ̂ɛ’ gɔ̀n kpókpóá, ko nɛ Aatana-wùn àa tó à-mɛ̀ɛ̀ gɔ̀n kpókpóá. ¹⁶ Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: kpunglà zé-wùn páipái’ è kɛɛ ziàn, ye: mɛ̂ɛ zàó’ é mɛ̂ɛ bhà láà, è dɔ yànyànle wúnbò’ à-wùn gi oo, ni mɛ̂ɛ yáán- pa wúnbò’ bhà ke mɛ̂ɛ zowɛ́ɛ́- naa à lé oo, ni mɛ̂ɛ- mɛ̂ɛ lekini tɔ́ guo wúnbò’ gi ziàn láà oo, àle ke àa gó ko nɛ Aatana-le pé. À tó gɛɛn- gbààn lúyáán é àle tà le. ¹⁷ Sée lúyáán é ni à tà-wùnbò’ bhaamɛ̀ɛ̀bò zowɛ́ɛ́- dɔ à bhà láà, gie-wùn’ àle tóá le. Kɛ́ mɛ̂ɛ ye’ àle Aatana zòàwùn kɛɛ, àle-mɛ̀ɛ̀à sii nààlé àa tó. ¹⁸ Nbhà náònɛ́bò, lúyáán é à léyaalé’ bhɔ kúlúá. Ká à mayèa wo: Klisi liélé sie-mɛ̀ɛ̀ kpáa poo ya bhia. Kɛ́ kó dɔɔ’ wo é, Klisi liélé sie-mɛ̀ɛ̀bò’ tó kpeá. Ko à gànnu wún’ bhà ko: lúyáán é à léyaalé’ bhɔ kúlúá láà, àle lɛ́ɛ. ¹⁹ Klisi liélé sie-mɛ̀ɛ̀bò láà, wo nuu ko kpe gi kwɛi-le wo maiá. Kɛ́ àng zowɛ́ɛ́ tó àa nuu ko pé. Atoosiwo àng wʋʋ’ woo nù tó leng woà ko pe tà laá, ke wo woo tóà ko kpe gi. Kɛ́ wó káán’ wo’ ko bhà kwɛi láà, àle’ kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke mɛ̂ɛ- à-lèè ye àle bhà kpanggaale wo: àng ke àa nuu ko pe gi le. ²⁰ Kɛ́ kale laá, Aatana-à yaa-mɛ̀ɛ̀’ é Klisi-a láà, àle Waa Zaazaa nuyèa ka nɛ̀ le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, kanó páipái ka tóyèa Aatana-wùn dɔn-mɛ̀ɛ̀a Waa Zaazaa láà àle sáà gi le. ²¹ Án bɛɛn’ zɛii ka nɛ̀ é, òo tó ye: káá mai-wùn dɔn’ wo le. Kɛ́ ka à dɔn’ wo, ke é zí ka yàànlé ka: bele-le àa kaan mai-wùn-a láà, àle kɛɛ le án sɛ́ikwɛ́ é à bɛɛnzɛii ka nɛ̀ le. ²² Wáa bele pe-mɛ̀ɛ̀a, ke àle àa mɛ̂ɛ’ è wɩɩ ye: Yesu àa Klisi-a láà àleá le? Án wɩɩ ma: mɛ̂ɛ’ è ko nɛ Aatana ni à gbe Yesu-wùn gbègo láà, ke àle Klisi liélé sie-mɛ̀ɛ̀a le. ²³ Atoosiwo mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è wɩɩ ye: Yesu àa Aatana gbeá, ke à-mɛ̀ɛ̀ àa Yesu nɛ’ é Aatana-á láà à leng dɔn. Kɛ́ mɛ̂ɛ’ è wɩɩ ye: Aatana gbe’ Yesu-á laá, ke à-mɛ̀ɛ̀ ké zí Aatana leng dɔn. ²⁴ Kale laá, wó Aatana-à liang’ zɛ’ ka nɛ̀ à zigó téei láà, è tó ka zʋʋ pé lɛ́ile. Atoosiwo ká wʋʋ’ à ma’ kwɛi láà, è tò’ tóyèa ka zʋʋ pé, ke ká tó àle-zàà tà laá, ka ni ko nɛ Aatana ni à gbe Yesu-nù ka kɔɔ ké tóà ka ké kwenglé kelekelele. ²⁵ È tò’ kwɛi, le Aatana’ píníwo’ ye: é leekpɔ̀ɔ̀tili-sànma’ à nuà ko nɛ̀ sii’ àa yɛn à gá láà, ka à sɔlɔ le. ²⁶ An wúnbò láà à tó bɛɛnzɛyèa ka nɛ̀ kwɛi mɛ̂ɛ’ wó ka gò zaa gi-lèè guoii láà àngle-wùn gi le. ²⁷ Kɛ́ à ye’ kale ka peá láà, Klisi ké ebhà Waa Zaazaa daayèa ka gi. A-wùn gi, Waa Zaazaa-tó’ wo ka gi láà, ka bhàwùn àa à bhà, ke mɛngge- Aatana-wùn zía dɛ́ɛ ke pe ka nɛ̀ koo. E sée kwɛi maiá, Waa Zaazaa láà e wúnnówùnnó zíà pe ka nɛ̀. È zí wún’ pe láà, à tó ké maiá, bele àa à ke gi. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ká dɔ gbáágbààa ke ka ni Klisi-nù ka kɔɔ- tó ka ké kwenglé, ye àbhà Waa Zaazaa’ é ka gi, è à-kɔ̀ɔ̀ gie ziàn ka nɛ̀ kɔɔ’ bhà láà à gi. ²⁸ Nbhà náònɛ́bò, án wɩɩ ma: ka ni Klisi-nù ka kɔɔ- tó ka ké kwenglé, é kɛ̂ɛ kwɛi ke è nu dɛ́ɛ woà kwee’ gi àbhà yáán wolo bha bhà, ke ko zowɛ́ɛ́- nù tó kpááyèa, ke yɛ́ɛ òo nù dɔ ko bhà à zué, ke koo nù dɔ à bhà dɔ́ɔ́n-á. ²⁹ À gàn ké ka yàan ka: Klisi’ Aatana zòàwùn kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ lekinilèkiniá le. A-wùn gi, à gàn- tó zí ka yàan ka: mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ Aatana’ à gáláyèa à gi ebhà nɛ́á, à-mɛ̀ɛ̀-Aatana zòàwùn’ à kɛɛ le.

¹ Ko lɔ̀ɔ̀ sínmasìnma’ é ko nɛ Aatana kɛɛyèa, ke è ko lee ebhà náò láà, ká à-lèè ye è? Sée e kwɛi maiá, Aatana-à náò’ koá le. Kɛ́ bhaamɛ̀ɛ̀ bhɛ́ibò-le wàa ko dɔn à gá. Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: wàa Aatana lekini dɔn. ² N dɔ́mabò! Aatana-à náò’ koá tenglé-yààn é à gi maiá le. Sée ko tóà zí pɔɔn’ gá leekpɔ̀ɔ̀tili gi, àle òo daa mɔ̀nglé líe bhe. Kɛ́ à gàn ké ko yàan ko: Klisi-à yáán-woloà kwee’ gi, kó gáláà, le ko bhɔ à bhà le. Atoosiwo à leng yáányè’ kɔɔ’ gi, ko à yeà àle-kɔ̀ɔ̀ bhà le. ³ Mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ à zʋʋ’ yáánpà Yesu bhà-wùn láà à nɛ̀ kwɛi, à-mɛ̀ɛ̀ ké kɔɔ go e sɔng tó lé, ke àbhà wúnnó tà- nù tó púú záázààa ye Yesu leng pe nɛ̀. ⁴ È gò’ bhi, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è wúnyóo kɛɛ, ke è Aatana-à tɔ́ng sie’ woii lɛ́ɛ. Sée Aatana-à tɔ́ng sie-mɛ̀ɛ̀ láà, àle wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀a le. ⁵ Ká zí à gànnu ka: Yesu-le òo wúnyóo kekekèke kɛɛ. Wánglafila, é nù- kpunglà zé, ke ko sɔng’ é ko bhà láà, è àle gó ko bhà le. ⁶ A-wùn gi, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ àle ni Klisi àng kɔɔ’ ké kwenglé, àle-mɛ̀ɛ̀ àa wúnyóo kɛɛ. Kɛ́ mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è wúnyóo kɛɛ, ke à-mɛ̀ɛ̀ àa Yesu yeyèa, ɛ́ɛ́n ke àa à dɔn. ⁷ Nbhà náònɛ́bò, mɛngge òo ka góà zaa gi. Mɛ̂ɛ’ è wúnsɛ̀ kɛɛ láà, mɛ̂ɛ- à gànnù à kɛɛ-wùn sɛ̀ láà àle bhà wo: à-mɛ̀ɛ̀à lɩ́ɩ́ ké sɛɛyèa Aatana zué le. È gò’ bhi, le à-mɛ̀ɛ̀ pe- to ye Yesu lekini’ òo wúnyóo kɛɛ láà à pe nɛ̀ le. ⁸ Kɛ́ mɛ̂ɛ ye’ è wúnyóo kɛɛ láà, ke gɔɔ̀yóoà nɛ́’ àle-mɛ̀ɛ̀a le. Atoosiwo gɔɔ̀yóo ké wúnyóo kɛɛ zìgo’ lúyáán zigó téei leng bhà. Kɛ́ Aatana gbe láà é nu leng wò- ke è gɔɔ̀yóoà bháála sie’ wo le. ⁹ Aatana’ mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ à gigáláyèa ke ya tó àbhà nɛ́á láà, ke ya e lekini tɛ́ɛ́n daa à-mɛ̀ɛ̀ gi, le à tɛ́ɛ́n láà àa gó à-mɛ̀ɛ̀ gi gbonggbongle koo le. Pɔɔn- à kɛɛ ke à-mɛ̀ɛ̀ àa wúnyóo kɛɛ koo, àle lɛ́ɛ. Sée à-mɛ̀ɛ̀ àa mɔɔ lefienɛ́ wo wúnyóo kɛɛá koo Aatana leng’ à gigáláyè’ gá ke ya tó àbhà nɛ́á láà à-wùn gi. ¹⁰ Mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ à kɛɛ-wùn àa sɛ̀a, ɛ́ɛ́n ke à bhá Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ lɔ̀ɔ̀ àa à kɛɛ láà, àle-mɛ̀ɛ̀ àa Aatana-à bhaamɛ̀ɛ̀a. Wò Aatana-à bhaamɛ̀ɛ̀bò ni gɔɔ̀yóo pebò gòkéi dɔn pɔɔn’ bhà, àle lɛ́ɛ. ¹¹ E sée kwɛi maiá. Wó liang’ à zɛ’ ka nɛ̀ à zigó gi lenglèng bhà ke ká à ma’ láà, wo wɩɩ wo: ko lɔ̀ɔ̀- ko ké kɛ̂ɛ. ¹² Koo tóà ye Kaɛn’ nuu gɔɔ̀yóoà bhaamɛ̀ɛ̀a láà à nɛ̀. Ale kɛɛ le é e lɔ́ɔ̀ Abɛli zɛ’ le. Kɛ́ é à zɛ̀- mɔ̀ng’ gi le? É à zɛ’ wún’ gi, àle ye: à kɛɛ-kɔ̀ɔ̀’ nuu’ wo’ yóoá, kɛ́ ke à lɔ́ɔ̀ Abɛli-le kɛɛ-kɔ̀ɔ̀ ké sɛ̀a láà, àle kɛɛ le é à zɛ’ à sàn bhà le. ¹³ N laànɛ́bò, ka sàn- mɛ̂ɛ’ wàa Aatana dɔn láà àng kɛ̀ɛ̀’ laá, àle-mài òo ka nià. ¹⁴ Atoosiwo kó góyèa gɔɔ̀le-zàà tà, le kwéé daa ko la-zàà tà le. Ko bhámò’ wó Yesu pe gi ye ko nɛ̀ láà, àng lɔ̀ɔ̀- ko kɛ̀ɛ̀’ laá, ko à gànnù àle bhà ko: kó la-zàà tà le. Kɛ́ mɛ̂ɛ’ i bhá lɔ̀ɔ̀ àa i kɛɛ láà, ke ile-mɛ̀ɛ̀ yáá góyè’ gá gɔɔ̀le-zàà tà le. ¹⁵ Atoosiwo mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ à bhá sàn- à kɛɛ, ke bhaamɛ̀ɛ̀ zɛ-mɛ̀ɛ̀’ à gá le. Sée ka lekini ká à gànnu ka: sii’ àa yɛn àa tó mɛ̂ɛ zɛ-mɛ̀ɛ̀-le ke gi. ¹⁶ Mɛ̂ɛ bhá lɔ̀ɔ̀- mɛ̂ɛ kɛɛà kɔɔ’ gi, ko à-kɔ̀ɔ̀ sì Yesu Klisi’ e lekini wunbílí lénu’ ko-wùn gi kɔɔ’ gi láà àle bhà le. Ale kɛɛ le à-lèè’ à bhà ke ko lekini kó ko wunbílí lénu ko bhámò’ wó Yesu pe gi ye ko nɛ̀ láà àng-wùn gi le. ¹⁷ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, kpunglà zé-wèlè- tò’ mɛngge’ bhi à gɔ̀n, ke è e bhá ke ye kpala gi, ke à zowɛ́ɛ́ òo wɩ́ɩ́ à tàkún-wùn bhà la ò, ke bhaamɛ̀ɛ̀ lɔ̀ɔ̀’ Aatana- à daa mɛ̂ɛ zʋʋ bhà láà, à tò mɛ̂ɛ láà à gi-lèè’ nu’ tói mɛ́ɛ́’ wo le? ¹⁸ Nbhà náònɛ́bò, bhaamɛ̀ɛ̀ lɔ̀ɔ̀ òo ko kɛɛà ko biinlé-wʋ̀ʋ̀-le lengdoá. Kɛ́ kwàa à gi-wùn kɛɛ’ wo mai lekinilèkiniá le. ¹⁹ Ko à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, ko à gànnuà àle bhà ko: kó mai-zàà tà, le è to ko zowɛ́ɛ́ kpáá-kɔ̀ɔ̀a Aatana zué le. ²⁰ Atoosiwo ko zowɛ́ɛ́- ko zɛ̀’ lɩ́ɩ́á laá, Aatana-le ké kpáaá e gie ko zowɛ́ɛ́-le tà, le è zí wúnnówùnnó dɔn le. ²¹ Kɛ́ n dɔ́mabò, ko zowɛ́ɛ́-le òo ko zɛ̀’ lɩ́ɩ́á laá, ke síka kekekèke àa ko gi Aatana zué. ²² È tò’ kwɛi, ko pɔɔn óó pɔɔn’ à-wùn pe à nɛ̀, ke kó bhàiwoii, kó à tó sɔlɔà à lé. Pɔɔn-àle kɛɛ kwɛi, àle ye: kó liè ma à tà, le ko à sɛ̀ɛ̀nɛ̀-wùn kɛɛ le. ²³ Sée é liè’ dɔyèa ko tà, àle ye: ko kpɔ́yè- tó à gbe Yesu Klisi lé, è gò’ bhi ke ko lɔ̀ɔ̀- ko ké kɛ̂ɛ. Yesu Klisi lekini’ liè do’ dɔ’ ko tà, àle lɛ́ɛ. ²⁴ Mɛ̂ɛ’ è liè ma Aatana tà kwɛi, ke à-mɛ̀ɛ̀ ni Aatana àng kɔɔ ké ké kwenglé, ke àa káán Aatana bhà, ke Aatana leng àa zí káán à-mɛ̀ɛ̀ bhà koo. È gò’ àle gi, Aatana’ ebhà Waa Zaazaa’ à daayèa ko gi láà, ko à gànnù àle bhà ko: ko kɔɔ ké Aatana kwenglé, le kwáá káán ké bhà le.

¹ N dɔ́mabò, mɛ̂ɛ páipái’ wò liangzɛ Waa Zaazaa-tɔ̀ gi láà, ka kpɔ́yè òo tóà àng tó lé gikúlú bhà. Kɛ́ ká àng tó gidan’ wo, ke wò wʋʋ’ pe láà, è tò’ Aatana-à Waa Zaazaa wʋʋá maiá laá, ke ká à-tùlé ye le. Atoosiwo Aatana wʋʋ kuan-mɛ̀ɛ̀ ké nuyèa lúyáán tà bɛ́ɛ́á. ² À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ à wʋʋ’ do ye: Yesu Klisi ké go’ Aatana pé, le é nu’ tói bhaamɛ̀ɛ̀a ye ko nɛ̀ láàá, ke Waa Zaazaa ké à-mɛ̀ɛ̀ gi mai lekinilèkiniá. Ka à gànnuà wún’ bhà ka: à-mɛ̀ɛ̀ pe wʋʋ- gò Aatana Waa Zaazaa pé, àle lɛ́ɛ. ³ Kɛ́ mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ à wʋʋ àa Yesu-wùn bhà kwɛi do, ke àle-mɛ̀ɛ̀ àa liangzɛ Waa Zaazaa’ è go Aatana pé láà àle wʋʋá, kɛ́ ke à-mɛ̀ɛ̀- e pe zɛ̀ Klisi liélé sie-mɛ̀ɛ̀’ à pe wʋʋá le. Atoosiwo Klisi liélé sie-mɛ̀ɛ̀’ ká à ma’ wo: à nu-wùn ké bhe láà, àle ya waa tó’ wo lúyáán tà é. ⁴ Kɛ́ nbhà náònɛ́bò, kale laá, Aatana-à náò’ kaá, le gwili’ sɛɛyèa ka bhà, le ká gieyèa Aatana wʋʋ kuan-mɛ̀ɛ̀bò láà àng gɔ̀n le. Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: Waa Zaazaa’ é ka gi láà, e kpókpóá e gie níi ye’ é mɛ̂ɛ’ wàa Aatana dɔn àng gi láà à tà dɔ́ɔ́n-á. ⁵ Aatana wʋʋ kuan-mɛ̀ɛ̀bò láà, àngle wò mɛ̂ɛ’ wàa Aatana dɔn láà àngle pé le. Ang wɩ́ɩ́-kɔ̀ɔ̀ ké ye àng pe nɛ̀, le mɛ̂ɛ’ wàa Aatana dɔn láà, àng leng- zí wo tóló dɔ àng wʋʋ bhà le. ⁶ Kɛ́ kole laá, Aatana-à náò’ koá le. Mɛ̂ɛ’ è Aatana dɔn, àle tóló dɔ ko wʋʋ bhà le. Kɛ́ mɛ̂ɛ ye’ àa Aatana-à nɛ́á, à-mɛ̀ɛ̀ àa tóló dɔ ko wʋʋ bhà. Mɛ̂ɛ ye’ è liangzɛ Waa Zaazaa wʋʋá maiá, ni mɛ̂ɛ ye’ è e pe zɛ níi yóo’ è mɛ̂ɛ wunbílí gisie à wʋʋá láà, ko àng gòkéi dɔn wún’ bhà, àle lɛ́ɛ. ⁷ N dɔ́mabò, kwàa dɔ gbáágbààa ke ko lɔ̀ɔ̀- ko ké kɛ̂ɛ. Atoosiwo bhaamɛ̀ɛ̀ lɔ̀ɔ̀ mɛ̂ɛ kɛɛyè- gò Aatana’ pé le. A-wùn gi, bhaamɛ̀ɛ̀ lɔ̀ɔ̀- mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ kɛɛ, ke Aatana- àle-mɛ̀ɛ̀ gáláyè’ gá, le à-mɛ̀ɛ̀’ tó àbhà nɛ́á le. È tò’ kwɛi, ke à-mɛ̀ɛ̀ ké Aatana dɔn. ⁸ Kɛ́ bhaamɛ̀ɛ̀ lɔ̀ɔ̀ àa mɛ̂ɛ ye’ kɛɛ láà, ke àle-mɛ̀ɛ̀ àa Aatana dɔnyè’ gá le. Atoosiwo wò à pè’ wo lɔ̀mɛkɛ laá, ke wò Aatana’ à pe le. ⁹ Ale kɛɛ le é e gbe’ é àbhà nɛ́wɛ́ɛ́ doá láà à bɔ’ lúyáán tà, ke kó nù la à sáà gi le. Bhaamɛ̀ɛ̀bò ko lɔ̀ɔ̀’ è Aatana kɛɛ láà, é à zɔ́ɔ́lé giè- ko nɛ̀ kwɛi’ wo le. ¹⁰ Wò zí à pè’ wo lɔ̀mɛkɛ laá, ke wòo à pe wo: Aatana lɔ̀ɔ̀’ kole ko kɛɛ’ le. Kɛ́ wò à pè’ kwɛi, ke wo wɩɩ wo: kole ko lɔ̀ɔ̀’ Aatana-le kɛɛ’ za le. Ale kɛɛ le é e gbe bɔ láà à wo’, ke è nù tó bɔ́n gò ko bhà-sààa le. ¹¹ N dɔ́mabò, ko lɔ̀ɔ̀-le sínma’ Aatana kɛɛ’ kwɛi laá, à-lèè ké à bhà àlei ke ko lekini ko lɔ̀ɔ̀- ko ké kɛ̂ɛ. ¹² Mɛnggemɛ̀ngge òo yáánpá Aatana bhà do bhe. Kɛ́ è tò’ ke ko lɔ̀ɔ̀ ké ko ké kɛɛ laá, ke ko ni Aatana-nù konó ko kɔɔ ké ké kwenglé. È tò’ kwɛi, ke ko lɔ̀ɔ̀ ko ké kɛɛyè láà, àle bhaamɛ̀ɛ̀bò ko lɔ̀ɔ̀’ è Aatana kɛɛ láà à pe wun bàn péele-kɔ̀ɔ̀ lengá le. ¹³ Aatana’ ebhà Waa Zaazaa daayè’ gá ko gi láà, ko à-tùlé yè àle bhà ko: ko ni Aatana-nù ko kɔɔ ké ké kwenglé, le kwáá káán à bhà, le à leng àa káán ko bhà le. ¹⁴ È gò’ bhi, kole mɛ̂ɛ yemò’ ko yánwɛ́ɛ́’ pa’ Aatana gbe bhà kpákpálé láà, kole kó à peii mɛnó nɛ̀ ko: ko nɛ Aatana ké e gbe láà à bɔ’ mai lekinilèkiniá, le é lúyáán tà-mɛ̀ɛ̀ tó lààgáá le. ¹⁵ È tò’ kwɛi, ke mɛ̂ɛ ye’ à wʋʋ’ do ye: Aatana gbe’ Yesu-á laá, ke àle-mɛ̀ɛ̀ ni Aatana àng kɔɔ ké ké kwenglé, le Aatana àa káán à-mɛ̀ɛ̀ bhà, le à-mɛ̀ɛ̀ leng àa zí káán Aatana bhà le. ¹⁶ È gò’ àle gi zí, ko leng’ bhe, kó à gànnuyèa ko: ko lɔ̀ɔ̀ ké Aatana kɛɛ, le ko kpɔ́yè’ ko lɔ̀ɔ̀’ è à kɛɛ kwɛi láà à lé le. Atoosiwo wò à pè’ lɔ̀mɛkɛ, ke wò Aatana’ à pe le. A-wùn gi, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è táási lɔ̀mɛkɛ-zàà tà ke àa gó à tà láà, ke à-mɛ̀ɛ̀ ni Aatana àngle kɔɔ’ ké kwenglé le. À-mɛ̀ɛ̀ àa káán Aatana bhà, le Aatana leng àa zí káán à-mɛ̀ɛ̀ bhà le. ¹⁷ È tò’ kwɛi, ke Yesu Klisi’ kɔɔ’ gi, ko lekini ko àle-kɔ̀ɔ̀ bhà lúyáán tà zé le. Ale kɛɛ le ko à gànnu ko: ko zowɛ́ɛ́ ké tóà kpááyèa tɔ̀kpɛ́tɔ̀kpɛ́lé bhàgila kpáa láà à wo-kwèèi Aatana zué le. Ko à-tùlé yè àle bhà ko: ko lɔ̀ɔ̀’ è Aatana kɛɛ láà, à wun ké banyè lenglèngá péele ko zowɛ́ɛ́ pé le. ¹⁸ E sée kwɛi maiá, súó àa tó lɔ̀mɛkɛ pé. Ko lɔ̀ɔ̀’ è Aatana kɛɛ láà, à wun- tò’ banyè lenglèngá péele ko zowɛ́ɛ́ pé, è súó tó gó’ wo ko gi fɩ́fɩ́lé le. Atoosiwo súó- to mɛ̂ɛ ye’ à gi láà, ke wún gò à yáin-wùn’ à-mɛ̀ɛ̀ yàànlé le. È tò’ kwɛi, ke à-mɛ̀ɛ̀ lɔ̀ɔ̀’ è Aatana kɛɛ láà, ke à wun òo ban péele à-mɛ̀ɛ̀ zowɛ́ɛ́ pé sɛ̀a bhe. ¹⁹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, án wɩɩ ma: ko lefɔ́ɔ́lé ko lɔ̀ɔ̀’ Aatana kɛɛ’ wo’ kwɛi láà, à leng lɔ̀ɔ̀- zí ko leng ko kɛ̀ɛ̀ àle-wùn gi le. ²⁰ Kɛ́ mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ i wɩɩ ye: Aatana lɔ̀ɔ̀ ké i kɛɛ, sée ke ka ni à gá-nù ká Aatana-à zâa tà kiá láà, àle sàn ké i kɛɛ laá, ke bele pe-mɛ̀ɛ̀’ i gá le. Atoosiwo i bhá’ i yáán’ à bhà láà, àle lɔ̀ɔ̀ òo i kɛ̀ɛ̀’ la ò, Aatana’ i yánwɛ́ɛ́ àa à bhà láà, àle lɔ̀ɔ̀- i kɛɛ-kɔ̀ɔ̀ keeà lɔ àlei? ²¹ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: Klisi ké liè dɔyèa ko tà ye: mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ Aatana lɔ̀ɔ̀- i kɛɛ, à-lèè ké à bhà ke i bhá Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ leng lɔ̀ɔ̀- i kɛɛ.

¹ Mɛ̂ɛ la-mɛ̀ɛ̀ Klisi’ à nu-wùn’ nuu bhe láà, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ i kpɔ́yè’ à lé ye: àle Yesu-á laá, ke ile-mɛ̀ɛ̀ yé gálá’ wo à gi Aatana-à nɛ́á lɛ́ɛ. Sée Aatana do’ é i gala’ à gi kwɛi ebhà nɛ́á láà, à lɔ̀ɔ̀ ké i kɛɛ ye i nɛ nɛ̀. É tò’ àlei kwɛi, ke é mɛ̂ɛ yemò’ gala’ zí, ke àng leng’ tó àbhà nɛ́á ye i nɛ̀ láà, àng leng lɔ̀ɔ̀- zí i kɛɛ’ wo le. ² È tò’ ke Aatana-à náò lɔ̀ɔ̀ ké ko kɛɛ kwɛi maiá laá, ko à-lèè ye wún’ bhà, àle Aatana leng lɔ̀ɔ̀’ è ko kɛɛ, ke ko liè ma à tà láà à gá le. ³ Atoosiwo ko liè mà’ Aatana tà, ke à lɔ̀ɔ̀ ké ko kɛɛ maiá. Sée liè mà Aatana tà-yè àa kpókpóá. ⁴ Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: Aatana’ mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ àle gáláyèa kwɛi, ke ya tó àbhà nɛ́á, ke gwili’ sɛɛ’ wo àle-mɛ̀ɛ̀ bhà, le ya gie lúyáán gɔ̀n lɛ́ɛ. Sée gwili láà è sɛɛyèa ko bhà koà kpɔ̀ Yesu Klisi lé-yè láà àle-wùn gi le. ⁵ Tààn e ka gi ye: gwili ké sɛɛà mɛngge bhɛ́i ke bhà, le è gie lúyáán gɔ̀n kwɛi, ke àa mɛ̂ɛ’ à kpɔ́yè’ à lé ye: Aatana gbe’ Yesu-á láà àle-mɛ̀ɛ̀a è? ⁶ Yesu Klisi’ nu’ wo’ lúyáán tà láà, e nu’ nà yí ni yuɛn-á. (Wó à zúlú’ wo’ yí wɛ́ɛ́, ke é zí go’ bhi, ke wó à zɛ’ láà, àle to’ à nù nà yí ni yuɛn-á-kɔ̀ɔ̀ láà à gá le.) È tò’ kwɛi, ke òo nu nà yí-le lengdoá, kɛ́ ke é nù- nà yí ni e yuɛn tó’ à gá le. É gò’ bhi zí, Waa Zaazaa’ Yesu-wùn láà à séeá le. Sée wò Waa Zaazaa pè’, ke wò mai-wùn’ pe le. ⁷ È tò’ kwɛi, ke Yesu-wùn láà à sée ké yaka. Ale Waa Zaazaa ni yí ni à lekini yuɛn-á le. ⁸ Ang tó yakayè wʋʋ ké do Yesu-wùn láà à gi. ⁹ Wò bhaamɛ̀ɛ̀bò kun séeá wúnbò’ gi, kó wɩɩ ziàn àle-wùn bhà. Kɛ́ Yesu-wùn láà, Aatana leng’ àle séeá, le à pe tò séeá-yè lé- gie bhaamɛ̀ɛ̀bò pe tà dɔ́ɔ́n-á le. À pe séenɛ̀ láà à giè bhaamɛ̀ɛ̀bò pe tà-lèè’ bhe, e to’ Yesu tò e gbeá-yè séeá. ¹⁰ Sée mɛ̂ɛ’ à kpɔ́yè- to Yesu lé, ke Aatana leng’ Yesu tò e gbeá-wùn láà à gie’ wo à-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ à zowɛ́ɛ́ pé le. Kɛ́ mɛ̂ɛ ye’ òo wɩ́ɩ́ Aatana’ e pe séenɛ̀’ kɛɛyèa láà àle-wùn bhà laá, ke à-mɛ̀ɛ̀’ Aatana tó’ wo bele pe-mɛ̀ɛ̀a lɛ́ɛ. Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: Aatana leng’ to’ séeá e gbe-wùn’ gi láà, ke à-mɛ̀ɛ̀ òo wɩ́ɩ́ àle-wùn bhà le. ¹¹ Sée Aatana’ to’ e gbe Yesu séeá kɔɔ’ gi, àle ye: e sii’ àa yɛn à daayèa ko gi. É e gbe nuyè’ gá ko nɛ̀ láà, àle to’ sii’ àa yɛn à nù ko nɛ̀-kɔ̀ɔ̀a le. ¹² A-wùn gi, Aatana gbe’ mɛ̂ɛ’ à pé, ke sii láà e à-mɛ̀ɛ̀ gi. Kɛ́ Aatana gbe àa mɛ̂ɛ ye’ à pé, ke sii láà àa àle-mɛ̀ɛ̀ gi le. ¹³ Án wúnbò láà à bɛɛnzɛ̀- kwɛi, ke à gàn- nù tó’ wo ka yàan ka: sii’ àa yɛn láà, e ka gi maiá le. Mɛ̂ɛ’ ka kpɔ́yè’ Aatana gbe Yesu lé láà, an à pè kale ka nɛ̀ le. ¹⁴ Ko kpɔ́yè ké zí Aatana lé kelekelele ko: ko bhàiwo à zì wún óó wún’ gi, è tò’ à zòàwùn-a, e tóló dɔ ko wʋʋ bhà. ¹⁵ Sée ko à gànnu’ wo kwɛi ko: à tóló ké ko wʋʋ bhà láà, à gàn ké ko yàan zí ko: ko bhàiwo à zì wún óó wún’ gi, ke àle gi-wùn’ bo kɛɛ’ woá ko nɛ̀ lɛ́ɛ. ¹⁶ È tò’ zí ke mɛngge í i bhá Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ ye, ke e wúnyóo kɛɛii, kɛ́ ke àa wúnyóo ye’ à lángga- mɛ̂ɛ zɛ àleá laá, í i bhá láà à lébhàiwo. È tò’ kwɛi, Aatana ké à-mɛ̀ɛ̀ laà. Wúnyóo ye’ à lángga àa mɛ̂ɛ zɛ láà, án wɩɩ ma: wò àle kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò lébhàiwo le. Kɛ́ wúnyóo ke’ bhi, àle lángga ké mɛ̂ɛ zɛ. Mɔ́ɔ́ à pe ma: wò bhàiwo wúnyóo suu’ kwɛi láà àle kɛɛ-mɛ̀ɛ̀-wùn gi. ¹⁷ Sée à gàn- tó ka yàan ka: mɛ̂ɛ- wúnyóo ye óó ye’ kɛɛ, à tó páipái pe lángga ké bhe. Kɛ́ wúnyóo-le tó lángga àa mɛ̂ɛ zɛ’ wo le. ¹⁸ À gàn ké zí ko yàan ko: mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ Aatana’ à gáláyèa ke ya tó àbhà nɛ́á láà, àle-mɛ̀ɛ̀ àa wúnyóo kɛɛ. Aatana gbe láà àle à-mɛ̀ɛ̀ maakɛɛ, le gɔɔ̀yóo kɔɔ àa zin à bhà le. ¹⁹ À gàn ké ko yàan zí ko: Aatana-à náò’ koá le. Kɛ́ lúyáán-le tó páipái ké kún gi gɔɔ̀yóo gɔ̀n. ²⁰ À gàn ké ko yàan zízí ko: Aatana gbe ké nu’ lúyáán tà, le é ko yán lépolo’, ke kó nù Aatana do’ é Aatana lekinilèkiniá à dɔn le. Aatana lekinilèkini láà, ko nà àleá ko kɔɔ’ ké kwenglé à gbe Yesu Klisi sáà gi le. Sée wò à pè’ Aatana lekinilèkini, ke wò Yesu Klisi láà àle pe le. Wò zí à pè’ wo Yesu Klisi, ke wò wɩ̀ɩ̀ nà sii’ àa yɛn láà àleá le. ²¹ Nbhà náònɛ́bò, ká lêe kún yo gbayè gɔ̀n.