1 KOLƐNTI

1 KOLƐNTI

¹ Nle Pɔli’ án Yesu Klisi-à táá-mɛ̀ɛ̀a, ke n leeyè’ to’ Aatana zòàwùn-a láà, ko ni Sositɛni’ é ko laànɛ́á Aatana-à zâa tà láà, kole kó sɛ́ikwɛ́ é à bɛɛnzɛii le. ² Legilizi gi-mɛ̀ɛ̀ páipái’ ká Kolɛnti, ke Aatana’ ka lee’ dàà e pe gi-wùn-a, ke ká wɩ́ɩ́yèa à wʋʋ bhà, ke ká yaa àbhà yaa gi Yesu Klisi sáà gi láà, ko à bɔii kale ka nɛ̀ le. Mɛ̂ɛ páipái’ wó zí pɛ́ɛ bhɛ́ibò gi, ke wò wo kpóng gi yɛɛ Yesu Klisi’ é ko nà àng gá-nù konó koà Gwilinɛ-á do láà à nɛ̀, ko zí sɛ́ikwɛ́ é à bɔ̀ àngle tó nɛ̀ le. ³ Kó wɩɩ ko: ko nɛ Aatana ni koà Gwilinɛ Yesu Klisi-nù- dɔ gbáágbààa, ke wò gɛ̀ilɛ tó ka bhà, ke wò zí ka zowɛ́ɛ́ niidaa tɔ̀kpɛ́tɔ̀kpɛ́lé. ⁴ Ká wɩ́ɩ́’ wo’ Yesu Klisi-wùn bhà láà, Aatana- gɛ̀ilɛ tóyèa ka bhà àle-wùn gi miniminiyèa le. Ale kɛɛ le an Aatana wánglego ziàn ka-wùn gi lɛ́ile le. ⁵ E sée kwɛi maiá, ka dàà Yesu Klisi pe gi-yè láà, Aatana kɔɔ- woloyèa ka nɛ̀ àle-wùn gi, le é ka lɔ̀ɔ̀kɛɛyèa gbanggbaale, le é ka tóyèa dɔ̀n wɩ́ɩ́á-mɛ̀ɛ̀ ni wún dɔn-mɛ̀ɛ̀a kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi le. ⁶ Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: Klisi-à kɩ́ɩ́la dɔ-mɛ̀ɛ̀bò kó à wʋʋ’ léban’ ka bhà láà, e mai káányèa, le é ka zʋʋ kúnyèa kelekelele le. ⁷ Ale kɛɛ le è bhɔ̀ɔ̀nɛ̀bò’ bhɔ ziàn e zòà-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ láà, à kekekèke àa lísawoyèa ka tà koo, le ka yáán’ zí koà Gwilinɛ Yesu Klisi-à mɛ̂ɛnɛ̀-yààn wolo-kwèèi gɔ̀n kelekelele le. ⁸ Sée àle do láà àle bháa daaà ka gi, le ka zʋʋ-gbaan gbaiinle, le ka to kwɛi flúúlé, ke à nu-kwèèi láà è nù pe é bhɔ, ke pe kekekèke àa tuàn ka bhà Aatana zué koo le. ⁹ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: ko nɛ Aatana-le àa gó e wʋʋ tà gbonggbongle. Sée àle ka leeyèa, ke à gbe Yesu’ é koà Gwilinɛ Kpáa-á láà ka ni àng gá-nù ka kɔɔ òo nù gó ké kwenglé le. ¹⁰ Kɛ́ n laànɛ́bò, an bhài’ woii ka zì koà Gwilinɛ Yesu Klisi wʋʋá le. Ká dɔ gbáágbààa ke ka wʋʋ- tó do, ke nàà òo tó ka finibhà, kɛ́ ke ka zowɛ́ɛ́ pé-wùn ni ka wʋʋ- tóà wún’ bhà, à tó páipái- tó do gbaànle. ¹¹ Atoosiwo, n laànɛ́bò, án à mayèa ka gbóló pé Koloe bhà-mɛ̀ɛ̀bò tà, wo: línaa ké daa ziàn ka finibhà, ¹² le mɛnggoò- wɩɩ wo: wole wo Pɔli’ pé le, le mɛnggoò- wɩɩ wo: wole wo Apolo’ pé, le mɛnggoò wo: wole wo Sefasi’ pé le. È gò’ bhi zí, le mɛnggoò- dɔ̀’, le wò wɩɩ wo: wole wo Klisi’ pé le. ¹³ È tò’ kwɛi, ke Klisi- pééyè’ gá à gi la è? Tààn wó nle Pɔli nle n gbaan’ yílí bhà, le wó n zɛ’ ka-wùn gi poo la è? Ɛ́ɛ́n wo ka dàà nle Pɔli nle n pe gi-zùlù wo’ la è? ¹⁴ Án Aatana wánglego n lekini mɔ́ɔ́ mɛngge ka zúlú’ wo Kilisipu ni Gayu-le piilɛyè zìpieta láà à-wùn gi. ¹⁵ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛngge àa mɔɔii à peá ye: wó ka dàà nle n pe gi-zùlù wo’ le. ¹⁶ Án zí Tefana ni à bhà-mɛ̀ɛ̀bò-le zulu’ maiá. Kɛ́ è gò’ àle gi, n lekini-le n mɛngge bhɛ́i ke zúlú-wùn àa n yàan àngle zìpieta koo. ¹⁷ Atoosiwo Klisi’ n bɔ’ wo’ láà, òo n bɔ bhaamɛ̀ɛ̀ zúlú-wùn-le gi. Kɛ́ é n bɔ̀- ebhà nâa sɛ̀’ à kpɔ́-wùn gi le. Sée an àbhà liang’ zɛ ziàn kwɛi láà, máá à zɛ dɔ̀n wɩ́ɩ́ánɛ̀-le bhà ye wún dɔn-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́ibò- wo pe zɛ kɔi láà à nɛ̀, ke Klisi-à gà yílí bhà-yè láà òo nù tó liéfɩɩ-wùn bhɛ́ia. ¹⁸ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: mɛ̂ɛ- Aatana-à liangzɛ̀’ ke mɛ̂ɛ- à pe wo: Klisi ké ga’ yílí bhà ko-wùn gi laá, e to pɔàin-wùn-a mɛ̂ɛ’ wó lò pailé-zàà tà láà àngle gi. Kɛ́ mɛ̂ɛ yemò’ kole kó ko la-zàà tà láà, kole ko Aatana tò kpókpóá-lèè’ ye Yesu-à gà yílí bhà-yè láà à bhà le. ¹⁹ Ale kɛɛ le é bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi wo: Mɛ̂ɛ’ wò wɩɩ wo: wó wún dɔn láà, án n gɛɛn gieà àngbhà wúndɔnyè yúé gi, le mɛ̂ɛ’ wò wo leng gaa pɔɔn dɔn-mɛ̀ɛ̀a láà, máá àngbhà pɔɔn dɔnnɛ̀ yàkisí le. (Nle Aatana nle án wɩɩ lɛ́ɛ.) ²⁰ Tààn Aatana- à pè’ kwɛi la ò, wún dɔn-mɛ̀ɛ̀ ke ké mɔɔ wɩ́ɩ́á à wʋʋ wala koo è? Le Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀-le wɛ? Le lúyáán tà-mɛ̀ɛ̀bòà kpákpá dɔ-mɛ̀ɛ̀-le wɛ zí? Wúndɔnnɛ̀’ é lúyáán tà é, Aatana ké à gáláyèa pɔàin-á. Tààn káá àle gànnu è? ²¹ E kwɛi maiá. Bhaamɛ̀ɛ̀bò wòo mɔɔ Aatana dɔn-á wún dɔn-mɛ̀ɛ̀a àng leng pe wúndɔnnɛ̀ bhà. Sée wòo nù à dɔn’ wo kwɛi láà, àle kɛɛ le ko liang’ zɛ ye pɔàin-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ ziàn láà, é sɛ̀a Aatana gi, ke mɛ̂ɛ’ wò wɩ́ɩ́à à bhà, wò la àle bhà le. ²² Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Zuifu-bò-le ké wɩɩ wo: kó sɔ́n lefɔ́ɔ́lé’ à kɛ̂ɛ, ke wó nuu Klisi-wùn dɔn-à maiá à bhà le. Le Gɛlɛki-bò-le wò wúndɔnnɛ̀ lengdo’ guo le. ²³ Kɛ́ kole laá, wó Klisi zɛ’ wo’ yílí bhà ko-wùn gi láà, ko ko pe liangzɛ̀’, ko àle lengdo-wùn pe le. Sée ko liang do’ zɛ láà, àle to Zuifu-bò-le pe lààwùn-a, le è to zí mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a àngle zʋʋ pé ye pɔàin-lìang nɛ̀ le. ²⁴ Kɛ́ mɛ̂ɛ yemò’ Aatana’ àng leeyèa dàà e pe gi-wùn-a láà, wò to Zuifu-a oo, wòo tó Zuifu-a oo, àngle ké à-lèè yeyèa wo: Aatana ké wún dɔn lekinilèkini wo maiá, le é kpókpóá le. Sée é wɩ́ɩ́’ wo’ à bhà ke wò Klisi zɛ yílí bhà ko-wùn gi kwɛi láà, wò àbhà wúndɔnnɛ̀ ni à tò kpókpóá-yè láà à tó-lèè yè àle bhà le. ²⁵ Atoosiwo Aatana’ à kɛɛ’ wo’ kwɛi, ke é ye pɔàin-wùn nɛ̀ bhaamɛ̀ɛ̀bò gi láà, àle lé ké gie bhaamɛ̀ɛ̀bò pe wúndɔnyè tó tà. Aatana’ à kɛɛ’ wo’ kwɛi láà, yàani yéè bhɔ bhaamɛ̀ɛ̀bò gi zí mɛ̂ɛ’ sé àa à nɛ̀ à bhà kɔɔ óó kɔɔ’ gi laá, kɛ́ e kpókpóá àle tó gi, le à lé- gie bhaamɛ̀ɛ̀bò-le tà dɔ́ɔ́n-á le. ²⁶ N laànɛ́bò, Aatana’ mɛ̂ɛ’ ka leeyèa dàà e pe gi-wùn-a láà, ká ka leng dɔn. Atoosiwo à gàn ké ka yàan ka: wún dɔn-mɛ̀ɛ̀bò ni gwilinɛbò ni gwilinɛ gbebò wàa ka kpe gi wɛ̀sɛ. ²⁷ Kɛ́ mɛnó-mɛ̂ɛ yemò’ àng gaa ye wàa wún dɔn láà, Aatana- àngle síyèa bhaamɛ̀ɛ̀bò finibhà, ke è nù yɛ́ɛ dɔ kpunglà zé-wùn dɔn-mɛ̀ɛ̀bò bhà le. È gò’ bhi, sé àa mɛ̂ɛ’ àng nɛ̀ bhaamɛ̀ɛ̀bò yáin láà, Aatana- àngle tóyèa pɔɔn-á, ke è nù tó yɛ́ɛ dɔ̀ mɛ̂ɛ tiàànlebò bhà-kɔ̀ɔ̀a le. ²⁸ È gò’ àle gi, mɛ̂ɛ’ wàa pɔnggepɔ̀nggeá bhaamɛ̀ɛ̀bò yáin, ke àng bhɛɛ àa bhe, ke mɛngge àa àng yàkisí láà, Aatana- zí àngle yaayèa, ke mɛ̂ɛbò’ àng pe’ nuu à bhà láà, àngle pe- nù gó à bhà le. ²⁹ Sée Aatana’ àle kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke bhaamɛ̀ɛ̀ yáányè-le ke òo nù e leng butolo’ wo à zué koo le. ³⁰ Kɛ́ Aatana- gɛ̀ilɛ’ tóyèa kale ka bhà, le ká daayèa Yesu Klisi zía lɛ́ɛ. Atoosiwo Yesu Klisi do láà, Aatana- àle tóyèa gwílíkaan dàà ko nà kanù ko bhà-mɛ̀ɛ̀a, le lɩ́ɩ́-zí sɛɛ ko bhà Aatana zué à sáà gi le. Ale do láà àle ko yàà Aatana-à yaa gi-mɛ̀ɛ̀a, le é zí ko sì wún gi-mɛ̀ɛ̀a le. ³¹ À bɛɛn-zɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi Yesu Klisi do láà àle-wùn gi zí wo: Mɛ̂ɛ’ é à pé ke è e tɔ́ kún laá, à-mɛ̀ɛ̀- à kún Gwilinɛ Kpáa kɛɛ-wùn’ gi le.

¹ Kɛ́ n laànɛ́bò, Aatana zʋʋ pé-wùn’ é nuu bànàkpɔ́yèa bhaamɛ̀ɛ̀bò bhà fɔ́ɔ́lé, ke é à tàpólóyèa ko nɛ̀ dɔ̀yáa gá láà, án nu’ à pei ka nɛ̀ tée’ gi, mɔ́ɔ́ à zɛ biin wɩ́ɩ́nɛ̀ ni wúndɔnyè bhɛ́iwɛ́ɛ́ bhà. ² Kɛ́ án nu’ kwɛi, ke má woo à yaa n wunbílí gi fɔ́ɔ́lé ma: an wàà’ ka finibhà, máá à pé ke án wúngge bhɛ́i ke pe ka nɛ̀, ke àa Yesu Klisi-wùn-le lengdoá, atoosiwo Yesu Klisi’ ga’ wo’ yílí bhà ka-wùn gi láà, e nuu n pé ke ká àle-wùn gima le. ³ Ale kɛɛ le án nuu ka kpe gi ye mɛ̂ɛ’ àa pɔnggeá à nɛ̀, ke án yàyà góii súó lé le. ⁴ Wò liangzɛ ziàn wúndɔnyè bhɛ́i’ bhà, ke è bhaamɛ̀ɛ̀ zʋʋ kun láà, máá nuu n zi gbaan-à àle gi, ke án Aatana-à liangzɛ, ɛ́ɛ́n ke án ka dɔɔ à wʋʋá. Kɛ́ Aatana lekini- sɔ́n-wùnbò’ kɛɛ ziàn Waa Zaazaa bháa bhà láà, n zʋʋ’ nùù àle gi, ke bhaamɛ̀ɛ̀bò- nù Klisi-wùn dɔn maiá à bhà le. ⁵ Sée án nùù à kɛɛà kwɛi ke ka kpɔ̀ Yesu lé-yè láà, à zi- nù gbaan Aatana bháa’ è wún gbélégbélé lékaan láà àle gi le. Máá nuu à pé ke à zi- gbaan bhaamɛ̀ɛ̀bò pe wúndɔnyè bhɛ́i-le gi. ⁶ Kɛ́ sée mɛ̂ɛ ye’ wa sɔ́n Aatana-à zaa tà, an àngle dɔɔ wún ye’ gá láà, wúndɔnyè’ zí à lengá le. Kɛ́ wúndɔnyè láà àle àa kpunglà zé-wùn-leá. Sée lúyáán é à wunlé-gwìlìnɛbò’ àng gò fàànlé-wùn’ bhe láà, àa zí àngle pe gwílíkaan-a. ⁷ Wánglafila, Aatana zʋʋ pé-wùn’ é bànàkpɔ́yèa ke bhaamɛ̀ɛ̀bò wàa à dɔn láà, an àle peii le. É nuu lii ke Aatana òo lúyáán daa bhe, e nuu wúndɔnyè láà à yaayèa e kɔɔ pé ko sànmáá, ke kó nù mɛ̂ɛnɛ̀ kɛɛ àle bhà à pé dɔ̀ya le. ⁸ Kɛ́ lúyáán é à wunlé-gwìlìnɛ kekekèke òo wún suu láà àle dɔn. Atoosiwo wó woo nù à dɔn-à, ke wàa woo Gwilinɛ Kpáalàkpàà’ à tɔ́’ bhe láà à zɛii à gbààn yílí bhà-yèa. ⁹ Kɛ́ wúndɔnyè’ è go Aatana pé, àa nuu’ wo’ àng gɔ̀n láà, wó nùù à bɛɛnzɛyèa àlei sɛ́ikwɛ́ gi fɔ́ɔ́lé wo: Pɔɔn’ mɛngge òo yánwɛ́ɛ́ pá à bhà do bhe, ɛ́ɛ́n ke à-wùn òo daa mɛngge tóló gi do bhe, ɛ́ɛ́n ke à-wùn òo zí daa mɛngge zʋʋ pé do bhe láà, Aatana- àle tó yaayèa e kɔɔ pé à lɔ̀ɔ̀- mɛ̂ɛ’ àng kɛɛ láà àng sànmáá le. ¹⁰ Sée pɔɔn’ mɛngge àa à dɔn kwɛi láà, Aatana- à tàpólóyèa kole ko nɛ̀, é ebhà Waa Zaazaa’ daayèa ko gi láà à gá le. Atoosiwo Aatana-à Waa Zaazaa láà e wúnnówùnnó zía dɔn, le è Aatana zʋʋ pé-wùn tó sogélé dɔn le. ¹¹ Á lébhà ké ye bhaamɛ̀ɛ̀bò ko pe nɛ̀. Ko lekini zowɛ́ɛ́’ é ko gwílé láà, à lengdo’ ko zʋʋ pé-wùn tó dɔn le. A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, Aatana-à Waa Zaazaa lengdo’ Aatana gwílé-wùn tó dɔn le. ¹² Sée zowɛ́ɛ́ ye’ é kpunglà zé-mɛ̀ɛ̀ yemò’ wàa Aatana dɔn àng gwílé láà, Aatana àa àle daayèa kole ko gwílé. Kɛ́ Aatana- ebhà Waa Zaazaa’ è go à lekini pé àle daayèa kole ko gi le. Sée é à kɛ̀ɛ̀ kwɛi, ke é bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ páipái’ à bhɔyèa ko nɛ̀, kó àle tó dɔn le. ¹³ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ko ko pe liang’ zɛ, kwáá à sí àlei bhaamɛ̀ɛ̀bò- mɛ̂ɛ dɔɔ wúndɔnyè ye’ gá àle bhà. Ko à sì Waa Zaazaa- ko dɔɔ e pe’ gá àle bhà, le ko à pe le. Waa Zaazaa láà é mɛ̂ɛ’ ko gi, mai-wùnbò’ è go Aatana pé, ko à zía pè ko ké nɛ̀ kwɛi’ wo le. ¹⁴ Kɛ́ Aatana-à Waa Zaazaa àa mɛ̂ɛ ye’ àle gi, wɩ̀ɩ̀ mai-wùnbò’ è go Waa Zaazaa pé láà à-wùn bhà sé àa tó àle-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀. À tó ké to àle-mɛ̀ɛ̀ gi ye pɔàin-wùn nɛ̀. Yàa mɔɔ à gimaá, atoosiwo Waa Zaazaa’ mɛ̂ɛ tàkun, le mɛ̂ɛ- wúnbò láà à gima le. ¹⁵ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, Aatana-à Waa Zaazaa’ mɛ̂ɛ’ à gi, à-mɛ̀ɛ̀ ké mɔɔ wúnnówùnnó gòkéigóá. Kɛ́ mɛnggemɛ̀ngge àa mɔɔ àle pe gɔ̀n-wùn ye’ è zin Aatana-wùn bhà láà àle gòkéi dɔn-á, ¹⁶ ye é bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi kɔɔ’ gi láà à nɛ̀, wo: Wáa- Gwilinɛ Kpáa zʋʋ pé-wùn dɔn le? Ɛ́ɛ́n wáa- gwílíkaan daaà à bhà le? Sée wúndɔnyè’ Klisi gɔ̀n láà, àle ko lekini ko gɔ̀n le.

¹ Kɛ́ n laànɛ́bò, nle án nu’ ka pé tée’ gi, mɔ́ɔ́ mɔɔ liangzɛá ka nɛ̀ ye mɛ̂ɛ’ pɔɔn zɛ Waa Zaazaa’ mɛ̂ɛ’ àng gi àng nɛ̀. Wánglafila, à-lèè ké nuu à bhà ke án liangzɛ ka nɛ̀ ye mɛ̂ɛ’ pɔɔn zɛ kpunglà zé-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́ibò nɛ̀, ɛ́ɛ́n ye mɛ̂ɛ’ zí pɔɔn zɛ mɛ̂ɛ’ wó tuàn náòa Klisi-à zaa tà láà àng nɛ̀. ² A-wùn gi, án nùù Aatana wʋʋ yemò’ é nɛ́ɛ́nɛ̀ɛ̀a ye yɔ́nyí nɛ̀ à lesósó’ peà ka nɛ̀, ke à yemò’ é ye bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n gbúangbùàn nɛ̀ láà à pè ka nɛ̀-kɔ̀ɔ̀ àa bhe le. Atoosiwo àle ké woo ka tóà ye nɛ́’ à gwí’ waaii à bhà à nɛ̀. Sée yàani tenglé-yààn é à lefienɛ́ gi, Aatana wʋʋ yemò’ à gima-lèè àa sɛ̀a láà, yòo kún wo ka gi bhe. ³ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: ká tuàn táásíà ye kpunglà zé-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́ibò nɛ̀. E sée kwɛi maiá, ká tuàn bhɛ̂ɛgóà ka kiá, le ká tuàn línaa guoà ka ké lé le. È tò’ kwɛi, ke káá tuàn táásíà ye bhaamɛ̀ɛ̀ bhɛ́ibò’ wàa Aatana dɔn àngle nɛ̀ láà wo è? ⁴ Tààn mɛngge’ à peà téei ye: ele e Pɔli’ à pé le, ke mɛngge ké zí wɩ́ɩ́ii ye: ele ké Apolo pé la ò, ke káá ye bhaamɛ̀ɛ̀ bhɛ́ibò-le nɛ̀ láà wo è? ⁵ Tààn nle Pɔli ni Apolo ko mɛɛá le? Aatana-à kɩ́ɩlé-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́iwɛ́ɛ́-le á koá, le kó liangzɛ’ ka nɛ̀, le ká wɩɩ’ Yesu-wùn bhà ko wʋʋ lé è? Mɛnó ni pe kɩ́ɩ tu’, Gwilinɛ Kpáa’ ko dɔ’ à bhà láà, kó nùù àle kɛɛà le. ⁶ Nle án nuu ye à wʋʋ ta-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀, le Apolo-le’ nuu ye yí kpɔ̀ à tà-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ le. Kɛ́ Aatana leng’ nuu à goo-le woà, le è à tolo le. ⁷ È tò’ àlei kwɛi, ke à ta-mɛ̀ɛ̀ oo, ni yí kpɔ̀ à tà-mɛ̀ɛ̀ oo, àngle ke àa pɔnggeá, kɛ́ ke Aatana’ è à goo ke è tolo láà, àle bhe le. ⁸ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, pɔɔn ta-mɛ̀ɛ̀ oo, ni yí kpɔ̀ à tà-mɛ̀ɛ̀ oo, àngle tó piilɛyè- pɔngdo’ gá le. A-wùn gi, mɛnó ni pe tu’ wó à kɛɛ’ láà, wò àle tɔnɔ yeà Aatana zué le. ⁹ Atoosiwo Aatana-à kɩ́ɩ do láà àle lé-mɛ̀ɛ̀’ konó piilɛyèa, le kale ká àbhà bʋʋá le. Ká zí ye Aatana-à kwíi’ wó à dɔii à nɛ̀. ¹⁰ Nle án àbhà kwíi láà à-kpùlù kaan’, le mɛ̂ɛ bhɛ́ibò’ kwíi dɔii à-kpùlù láà à tà le. Sée gɛ̀ilɛ àa Aatana’ bhà, le é gwílíkaan daa’ n bhà, le é n to’ ebhà kwíi gwɛgóló káán-mɛ̀ɛ̀a kwɛi le. Kɛ́ mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ i kwíi dɔà à-kpùlù láà à tà, à-lèè ké à bhà ke í à dɔ sɛ́lɛ́ bhà. ¹¹ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: mɛngge àa mɔɔii à-kpùlù bhɛ́i ke káán-á à do ye’ a woo káán láà àle zìpieta. Atoosiwo à-kpùlù ye’ káányèa láà, àle Yesu Klisi-a le. ¹² Sée Aatana-à kwíi-kpùlù’ é Klisi-a láà, mɛnggoò’ bhi, wo wo pe dɔ à tà sánng ni wɛ́ipúú ni kánnggwɛɛ púpúbòa, le mɛnggoò-le wò zí wo pe dɔ yílí bhɛ́i ni dɛ̂ɛn ninà súébòa le. ¹³ Kɛ́ mɛnó pe kɛɛ-gàlá ké daaà mɔ̀nglé, le mɛnó- à ye Aatana-à bhaamɛ̀ɛ̀ bhàgila kpáa wo-kwèèi le. A-kwèèi láà è bhɔ̀’, mɛnó ni pe kɛɛ-wùn láà, wo à gidan-à paiá, le pai- à gòkéigo le. ¹⁴ Wò kwíi’ dɔ Klisi-kpùlù tà láà, mɛ̂ɛ ye’ i pe-laà pai gɔ̀n, i-mɛ̀ɛ̀ ké tɔnɔ yeà. ¹⁵ Kɛ́ pai- mɛ̂ɛ’ i pe bhɛlɛà, i-mɛ̀ɛ̀ ké kwiià à tɔnɔ gi. Ale tó gi, i lekini-le ké laà, kɛ́ e tóà ye wii wòlò bolo gi-yè nɛ̀. ¹⁶ Án wɩɩ ma: Aatana-à kwíi’ kaá, le àbhà Waa Zaazaa’ yagóyèa ka gi le. Tààn káá à gànnu kwɛi è? ¹⁷ Kɛ́ mɛngge-Aatana-à kwíi wì’, Aatana ké à-mɛ̀ɛ̀ lekini wíà. Atoosiwo Aatana-à kwíi’ kwɛi láà à-wùn ké à gɔ̀n kpókpóá, le mɛngge àa yáángiègi waa à bhà le. Sée kale ká Aatana-à kwíi láà à gá le. ¹⁸ Mɛngge òo e lekini yínígóà. Atoosiwo mɛ̂ɛ’ è wɩ́ɩ́à ye: ele ké wún dɔn-mɛ̀ɛ̀a ye bhaamɛ̀ɛ̀bò- wo pe wún dɔn kɔɔ’ gi láà à nɛ̀, à-mɛ̀ɛ̀- e leng gaa líe ye mɛ̂ɛ’ àa wúngge dɔn à nɛ̀, ke è nù daa wún dɔn-zàà tà Aatana pé. ¹⁹ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: kpunglà zé-wùn dɔnyè láà, tàmaa bhɛ́iwɛ́ɛ́’ àleá Aatana zué le. Ale kɛɛ le é bɛɛnzɛyèa àbhà sɛ́ikwɛ́ gi wo: Wún dɔn-mɛ̀ɛ̀bò-kèlèlenggi’ kɛɛ wo bhámò gɔ̀n ziàn láà, Aatana- àng kùn àle bhà le. ²⁰ Le é zí bɛɛnzɛyèa zaa bhɛ́i keá wo: Gwilinɛ Kpáa ké wún dɔn-mɛ̀ɛ̀bòà wún zìn kélé kɛɛ-kɔ̀ɔ̀ tó dɔn, le à gàn’ à yàànlé ye: à tó ké tóà bhiábhiá gi-wùn-a le. ²¹ A-wùn gi, mɛngge òo e leng butoloà e zigbààngi tò bhaamɛ̀ɛ̀ bhɛ́iwɛ́ɛ́ keá-wùn-le gi. Atoosiwo àng tó páipái- kale ka gɔ̀n le. ²² È to nle Pɔli n gá oo, è to Apolo-a oo, è to Sefasi-a oo, kole tó ko kale ka gɔ̀n le. È to zí lúyáán tó páipáiá oo, è to sii sɔlɔyèa oo, è to gayèa oo, è to tenglé-wùnbòa oo, ɛ́ɛ́n è to tili-wùnbòa oo, pɔɔn láà àle tó páipái-zí kale ka kɔ̀ɔ̀bhà le. ²³ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: pɔnó páipái- kale ka gɔ̀n Klisi sáà gi, le ka leng ká Klisi gɔ̀n, le Klisi leng’ zí Aatana gɔ̀n le.

¹ A-wùn gi, à-lèè ké à bhà ke mɛnó- ko dɔn’ wo Klisi kɔlénu-mɛ̀ɛ̀a le. A-lèè ké à bhà ke à gàn- tó zí mɛnó yàànlé wo: Aatana zʋʋ pé-wùnbò’ mɛngge àa à dɔn fɔ́ɔ́lé láà, è ko yaayèa àle tàpòlò bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀-mɛ̀ɛ̀a le. ² Sée wò mɛ̂ɛ yaa bháála’ à kɛɛ-mɛ̀ɛ̀a láà, mɛnó yáán- tò mɛ̂ɛ bhà ke mɛ̂ɛ- àle kɛ̂ɛ à kɛɛ-kɔ̀ɔ̀ bhà le. ³ À ye’ n lekini-le peá láà, ka wʋʋ óó wʋʋ’ peà n bhà, ɛ́ɛ́n bhaamɛ̀ɛ̀bò- n gɔɔn-à à ye óó ye’ gá, àle ke àa nle n gi wúnggewùnggeá. Sée nle máá wúngge peii zí n lekini-le bhà líe. ⁴ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: yàani n zowɛ́ɛ́ yéè tó kpááyèa tɔ̀kpɛ́tɔ̀kpɛ́lé, ke àa n lekini sɔng ke gieyèa n nɛ̀, máá mɔɔii à peá àle-wùn gi ma: wúnyóo kekekèke àa n bhà. Atoosiwo mɛ̂ɛ’ è n pe wún gòkéigóà, àle Gwilinɛ Kpáa-á le. ⁵ A-wùn gi, kao Gwilinɛ Kpáa nuyè tóà liélé, ke ká bhaamɛ̀ɛ̀bò gòkéigó ka leng tà. Atoosiwo Gwilinɛ Kpáa- nuà kwee’ gi, àle mɔ̀ng maaà wún’ é bànàkpɔ́yèa lee tíi-lèèbò bhà láà à tó tà, le è mɛ̂ɛ zowɛ́ɛ́ pé-wùnbò tó tàpolo le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, àbhà bháála kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ tó ni pe wánglegó-kpàn’ é à lé láà, è à góà à tée láà àle gi le. ⁶ N laànɛ́bò, án wún láà à kpɔ̀ɔ̀bhàkpɔ̀- ko ni Apolo koà wún-á kale ka-wùn gi le. Sée án à kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke ká nù mai sí’ wo ko tà, ke kao nù gie wʋʋ’ é bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi láà, è à ye’ pe à-nàà tà le. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, kangge kao ka leng butoloà, ke ká ka zi daa mɛngdo pé, ke ká yaa mɛ̂ɛ dini sàn-a. ⁷ Atoosiwo mɛ̂ɛ’ í bhe, ile yáá fìláá i bhámò bhà. Sée í dɔ̀lèè’ bhà láà, Aatana-le òo i yaa bhi è? Le è tò’ kwɛi la ò, mɛɛ kɛɛ sée le i i lekini butolo i yàà bhi-wùn gi ye í dɔ’ wo’ bhi i leng tà, ke àle àa góyèa Aatana-le kwenglé le? ⁸ Sámii, kale ka gwí’ dɔ, le káé tó gbaan-mɛ̀ɛ̀a, le káé mɛ̂ɛnɛ̀ kɛɛ zigó kole ko liélé la wà! Éké, án woo à pé ke ká mɛ̂ɛnɛ̀ kɛɛ lekinilèkini’ wo, é kɛ̂ɛ kwɛi ke ko lekini kó nù woo dɔ̀lèè ye ka pé le. ⁹ Atoosiwo a tó n gi tò ye: Aatana- Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò kole ko tóyèa mɛnómɛ̀nó gòzíàa le. Kwéé tó ye mɛ̂ɛ’ wó dɔyèa bhɛɛlé ke wóò ló àng zɛi àng nɛ̀, le wó ko dɔyèa téng-lé, é kɛ̂ɛ kwɛi ke lúyáán tó páipái yáán- ban ko tà, ke Aatana-à kɩ́ɩ́labò ni bhaamɛ̀ɛ̀bò tó ké bhi le. ¹⁰ Wò à pè’ wo: pɔàin ké kole ko tà Klisi-wùn gi la ò, le kale ka to wún dɔn-mɛ̀ɛ̀a Klisi-wùn do láà à gi la è? Sé àa kole ko nɛ̀, le kale ka kɔɔ- mɔɔ wúnnó bhà la wà! Kale ka tɔ́ ké bhɔii, le kole ko pe- sie la wà! ¹¹ Sánni tenglékétengléá, kole kó tuàn kpɔ́yèa vɔ́n ni yí lɔ̀ɔ̀ ni níní nɛ̀ wàyàgbâa tà. Kó zí kpɔ́yèa ko maa-mɛ̀ɛ̀ kwenglé, le giè kaa tà bhɛɛ’ tuàn ko bhà le. ¹² Ko gii’ si ko lekini bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n guoyè bhà ko kɔlé le. Mɛ̂ɛ’ è sɔ̂ɔnwo ko gɔ̀n, kó lúbhawo à-mɛ̀ɛ̀ bhà. Mɛ̂ɛ’ è ko wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo, kó à kun ko bhà. ¹³ Wò ko yàngbha wàà’, kó à zìdɔ wʋʋ nɛ́ɛ́nɛ̀ɛ̀a. Kwéé tó ye bɩ̂ɩ ting nɛ̀ bhaamɛ̀ɛ̀bò gɔ̀n. Mɛnómɛ̀nó’ gbaan’ ko sálá-lèè’ guoà lii, ke wò ko wɛin tinglé, àle tenglé’ bhe le. ¹⁴ Án wún’ bɛɛnzɛii ka nɛ̀ é, máá à zɛii kwɛi ke án nù yɛ́ɛ dɔ ka bhà. Kɛ́ an liè’ dɔii ka tà ye nɛ́ nɛ- liè dɔ ebhà náò’ àng-wùn’ à gɔ̀n kpókpóá àng tà kɔi láà à nɛ̀ le. ¹⁵ E sée kwɛi maiá, yàani mɛ̂ɛ’ wò ka kalang kɛɛ táásì Klisi-à zaawɛ́ɛ́ tà-yèa, wóò tó wáá buu lefienɛ́á, kɛ́ mɛ̂ɛ’ é ye ka nɛ nɛ̀ Klisi-à zaawɛ́ɛ́ tà láà, àle ké kwɛi do-kini-dò. Atoosiwo à ye’ è zin ka tàà Klisi-à zaa tà-yè bhà, nle-mii’ án nu’ Aatana-à nâa sɛ̀ kpɔ́i ka nɛ̀ láà, nle án ye ka nɛ lekini’ é ka kpɔ’ à nɛ̀ àle gi le. ¹⁶ A-wùn gi, an bhài’ woii ka zì le, ká dɔ gbáágbààa ke ká n táá-gɛ̀ɛ̀n sí. ¹⁷ An Timotee bɔyèa ka nɛ̀ àle-wùn gi le. Timotee láà e ye nbhà nɛ́ nɛ̀ Gwilinɛ Kpáa-à zaa tà. A-wùn ké n gɔ̀n kpókpóá, le n kpɔ́yè’ à lé le. An táási Yesu Klisi-à zaa tà kɔɔbò’ gi, e ka zʋʋ zanaà à tóá. Atoosiwo n lekini an lo legilizi-bò kpe gi lee óó lee’ bhà, an zí táásì Klisi-à zaa tà-kɔ̀ɔ̀bò láà àle gie ziàn bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ le. ¹⁸ Mɛnggoò’ ka kpe gi, wo píníwo ziàn wo: máá mɔɔii nuá ka lià koo. ¹⁹ Kɛ́ sée Gwilinɛ Kpáa-le- wɩ̀ɩ̀’ à bhà, ke n lò ka lià bhi bha’ bhɔ kúlúá. Sée an nu láà à woà kwɛi ke leng butolo-mɛ̀ɛ̀bò láà, Aatana-à bháa’ àng gi nàà’ tà, án nù àle-tùlé dɔn le. Máá tóii àng biinlé-wʋ̀ʋ̀-le lengdo bhà. ²⁰ Atoosiwo Aatana pe’ à bhà lee’ gi, mɛ̂ɛ àa à-lèè ye à-mɛ̀ɛ̀bò wɩ́ɩ́-kɔ̀ɔ̀-le lengdo bhà. Kɛ́ mɛ̂ɛ- à súnmagò wò táási Aatana bháa bhà kɔɔ’ gi láà àle bhà le. ²¹ È ka pé ka: án nu nà yúnnglɛ́ɛ́ váváyè’ gá ka légɔ̀n, tààn án nu ka lɔ̀ɔ̀’ bhà nà wʋʋ nɛ́ɛ́nɛ̀ɛ̀a le?

¹ Mɛ̂ɛ tóló- dàà yáindɔ-lìang lesósó’ gi ka kpe gi la wà! Yáindɔ-kɔ̀ɔ̀ yóo’ àa kɛɛ mɛ̂ɛ’ wàa Aatana-à zaawɛ́ɛ́ tà àng lefienɛ́ kpe gi láà, mɛɛ kɛɛ le mɛ̂ɛ- à-wùn ma ziàn kale ka kpe gi le? Ale ye: mɛngge ké ka kpe gi, le é e nɛà lê síyèa le. ² Ale ké kwɛi, le ka biin’ tuàn wɩ́ɩ́à àle zìpieta la wà! Wánglafila, ka woo yalá’ woà wɛ̀iyèa sɛ́inlé le. È gò’ bhi zí, ka dɔà kɔɔ’ gi ke mɛ̂ɛ’ é wún láà à kɛɛ’, à-mɛ̀ɛ̀- gó ka kpe gi, le ka woo à-lèè guo le. ³ É nle n peá, yàani máá ka kpe gi, n zowɛ́ɛ́-le ké ka pé bhi. A-wùn gi, án à pe Gwilinɛ Kpáa-à pe gi: má bo wún suu láà à kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ zɛá lɩ́ɩ́á. ⁴ Án wɩɩ ma: à-lèè ké à bhà ke ka lekini ká ban ké tà. Ka à kɛɛà kwɛi lee’ gi, n zowɛ́ɛ́ ké tóà ka pé bhi. Gwilinɛ Yesu lekini ké zí tóà bhi nà e bháaá. Ká à kɛ̂ɛ àleà kɛɛ gi, ⁵ ke mɛ̂ɛ suu’ kwɛi láà, ká à lénu Sɔtana nɛ̀ le. Ká à kɛ̂ɛ kwɛi ke à-mɛ̀ɛ̀ bu’ à bhà láà, àle gi- sie, ke à níi-le- nù la Gwilinɛ Kpáa nu-kwèèi le. ⁶ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ka leng butoloyè láà, àle ké yóo lengá. Tààn káá à gànnu’ wo ka: mɛ̂ɛ- sɛ́kɛ pɩ́ɩ́nɛ́ dàà’ búlù kɔɔn kpáa bhà, e búlù kɔɔn kpáa láà à tó páipái fɔu la è? ⁷ Le àle’ kwɛi, wúnyóo’ é ye sɛ́kɛ zìì paán nɛ̀ ka finibhà láà, ká ka bo à gá. Ka à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, ká tóà ye búlù kɔɔn dɛ́ɛ ye’ sɛ́kɛ àa tó à bhà, ke Zuifu-bò- à bhɛlɛ wo pe Paki fɛ́ɛti bhà ziàn láà à nɛ̀. Sée ká tóyè-le tóá ye à nɛ̀ maiá Klisi sáà gi. Atoosiwo wò bháá zɛ kɔɔ’ gi ziàn Paki fɛ́ɛti tà láà, wó Klisi leng zɛ̀- àle-kɔ̀i bɔ́n gò ko bhà-sààa le. Ale to’ ye ko pe Paki tà-pɔ̀ɔ̀n nɛ̀ le. ⁸ Le àle’ kwɛi, ko lekini kwàa ko pe Paki fɛ́ɛti kɛɛ ye Zuifu-bò- wo pe kɛɛ kɔɔ’ gi láà à nɛ̀. Atoosiwo wàa à kɛɛ nà búlù ye’ sɛ́kɛ- to à bhà láà àleá. An à pè’ kwɛi, ke án wɩɩ ma: ko lekini ko ko pe táá’ síà láà, wúnyóo kɛɛyè ni yáindɔ-sɛ̀kɛ òo tóà à gi. Kɛ́ kwàa tó ye búlù ye’ sɛ́kɛ àa tó à bhà láà àle nɛ̀, ke kó wúnnó kɛ̂ɛ gwílé púú tà, ke kó táásí mai-zàà dɔɔyè’ à tà tɩnggbɩɩle le. ⁹ Án sɛ́ikwɛ́’ bɔ’ ka nɛ̀ fɔ́ɔ́lé láà, án à yaa’ à gi ma: yáindɔ-mɛ̀ɛ̀bò láà, kao naaà àng bhà. ¹⁰ Kɛ́ yáindɔ-mɛ̀ɛ̀bò ni zowɛ́ɛ́ dɔ̀ wélé bhà-mɛ̀ɛ̀bò ni sɔ̀ mɛ̂ɛ tà-mɛ̀ɛ̀bò ni yo gba-mɛ̀ɛ̀ yemò’ wó lúyáán tà zé é, mɔ́ɔ́ à pe zí ma: ká káán àngle tó bhà tukutukule. È woo tò’ àleá laá, ke ka woo gó’ woà lúyáán tà zé le. ¹¹ Kɛ́ àa àleá. Án wún leng’ peyèa ka nɛ̀ sɛ́ikwɛ́ gi, àle ye: mɛ̂ɛ ye’ é yáindɔ-mɛ̀ɛ̀a, ɛ́ɛ́n ke é zowɛ́ɛ́ nàà wélé lé-mɛ̀ɛ̀a, ɛ́ɛ́n ke é yo gba-mɛ̀ɛ̀a, ɛ́ɛ́n ke é líílé yóo-mɛ̀ɛ̀a, ɛ́ɛ́n ke é wɩ̂ɩ mi-dùdùa, ɛ́ɛ́n ke é zí sɔ̀ mɛ̂ɛ tà-mɛ̀ɛ̀a, kɛ́ ke é e leng leeii ziàn ye kpɔ̀ Yesu lé-mɛ̀ɛ̀ láà, án wɩɩ ma: kao naaà mɛ̂ɛ suu láà àle bhà le. Kao pɔɔn bhɛlɛ lefienɛ́ woà kià nà mɛ̂ɛ suu’ kwɛi láà à gá. ¹² Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: kole-mii’ kó Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bòa é la ò, ko pe mɔ̀ng’ mɛ̂ɛ bhɛ́ibò’ wàa à pe gi láà àngle pe wún gi le? Atoosiwo à-yè’ é mɛ̂ɛ bhɛ́ibò-le peá láà, Aatana lekini’ yéè wún kpɔ́ àngle tà le. Kɛ́ Aatana- ka yaayèa wún gò kéi-mɛ̀ɛ̀a à pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ àng finibhà le. Tààn àa kwɛi è? À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, à-lèè ké à bhà ke ká wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀-le kɛɛ’ wo ka finibhà le.

¹ Ile-mii’ í Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀a láà, línaa- dàà’ ka ni i bhá legilizi gi-mɛ̀ɛ̀ ke ka finibhà la ò, í mɔɔà à bhà le i lo à daai tèbhenaanibò’ wàa Yesu pe gi láà àngle nɛ̀, le áá ló nàa Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò-le zué la è? ² Tààn káá à gànnu ka: lúyáán tà-mɛ̀ɛ̀bò bhàgila kpáa wo-kwèèi- bhɔ̀’, Aatana yéè Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò kole ko yaa liangzɛ-mɛ̀ɛ̀a la è? Kɛ́ kale-mii’ káà tó lúyáán tà-mɛ̀ɛ̀bò bhàgilawo-mɛ̀ɛ̀a kwɛi tili láà la ò, mɛɛ kɛɛ le káá mɔɔ kpunglà zé-wùn pɩ́pɩ́nɛ́bò láà àle góá kéi àlei le? ³ Tààn káá à gànnu zí ka: Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bò kole kó Aatana-à kɩ́ɩ́labò lefienɛ́ bhàgilawoà Aatana zué leekpɔ̀ɔ̀tili gi la è? Ko àle kɛɛà lee’ gi kwɛi láà la ò, le mɛɛ kɛɛ le ko kwii kpunglà zé-wùn bhɛ́ibò é àle góá kéi le? ⁴ Kɛ́ sée línaa- daa ziàn ka finibhà kpunglà zé-wùn bhɛ́ibò gi kɔi dolodolo, ka lò mɛ̂ɛbò’ àng dɔ̀lèè àa legilizi gi láà àngle pé, le wò to ka gi-lìangzɛ-mɛ̀ɛ̀a la wà! ⁵ An àle pè kwɛi kaà yɛ́ɛ-wùn’ gá le. Ka à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi la ò, ke wún dɔn-mɛ̀ɛ̀ do lefienɛ́’ è mɔɔà e bhámò finibhà baaá, yàa ka kpe gi’ wo la è? ⁶ Kɛ́ mɛ̂ɛ’ ká ka ké laànɛ́á Aatana-à zaa tà láà, ka lesósó ka sɔ́ɔ́n káán’ wo ziàn ka ké nɛ̀, ke ka àle kɛɛbò tó wo kwɛi mɛ̂ɛ’ wàa Aatana pe gi àng zué láà, àle-mài ké n ni ka gɔ̀n. ⁷ Yàani línaa bhɛ́iwɛ́ɛ́ tò ka finibhà-yè lefienɛ́ láà àle tó- ka kwìì Aatana-wùn bhà-kɔ̀ɔ̀’ gá le. Atoosiwo ile-mii’ í lóii i bhá Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ daai láà la ò, mɛɛ kɛɛ le é wúnyóo’ kɛɛ’ i gá láà, yáá à-wùn kún-le wo i bhà le? Ɛ́ɛ́n mɛɛ kɛɛ zí le yáá i kɔɔ gó i bhá láà à zì ke è i tàbhɛlɛ le? Ale ké fìláá lò à daai-yè-le bhà. ⁸ Kɛ́ ka leng ká wúnyóo do láà à kɛɛ ka bhámòa, le ka zí go bhi, le ka fili-pɔ̀ɔ̀n bhɛlɛ le. Sée ka àle kɛ̀ɛ̀ kwɛi ka bhámò’ wó ka laànɛ́bòa Aatana-à zaa tà láà àngleá le. ⁹ Tààn káá à gànnu ka: wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò wàa dɔ̀lèè yeii Aatana-à gwilinɛnɛ̀ bhà è? ¹⁰ Atoosiwo à gàn ké ko yàan ko: yáindɔ-mɛ̀ɛ̀bò oo, ni yo gba-mɛ̀ɛ̀bò oo, ni wɩ́ɩ́ dɔ̀ bhámòà lê bhà-mɛ̀ɛ̀bò oo, ni bhʋʋ bhɔ̀ɔ̀nɛ̀-mìɔnbò oo, ni mɛ̂ɛbò’ wò wo bhá-mìɔnbò kun woà núòa láà oo, ni kuan-mɛ̀ɛ̀bò oo, ni zowɛ́ɛ́ dɔ̀ wélé bhà-mɛ̀ɛ̀bò oo, ni wɩ̂ɩ mi-dùdùbò oo, ni líílé sie-mɛ̀ɛ̀bò oo, ninà sɔ̀ mɛ̂ɛ tà-mɛ̀ɛ̀bò oo, àngle kekekèke wàa dɔ̀lèè yeii Aatana-à gwilinɛnɛ̀ bhà. Kao ka leng yínígóà àle bhà. ¹¹ Sée mɛnggoò’ ka kpe gi, wó nùù wún suubò láà àle kɛɛà fɔ́ɔ́lé le. Kɛ́ le ko nɛ Aatana’ àle tó-bɔ̀n gó kanó ka bhà, le ya ka yaa ebhà yaa gi, le ya zí lɩ́ɩ́ sɛɛ ka bhà koà Gwilinɛ Yesu Klisi sáà gi dɔ̀yáa gá le. Sée wúnsɛ̀sɛ̀bò’ kwɛi láà, è àle tó kɛɛyèa ka nɛ̀ ebhà Waa Zaazaa bháa’ gá le. ¹² Mɛnggoò’ ka kpe gi, wo wɩɩ wo: wún óó wún’ è sɛɛ mɛ̂ɛ nɛ̀, mɛ̂ɛ ké mɔɔ àle tó kɛɛá. Ale ké woo kwɛi maiá. Kɛ́ wúnnó tɔnɔ sɛ̀ àa nù tó’ wo mɛ̂ɛ bhà le. È gò’ zí àle gi, yàani máà woo mɔɔ n sɛ̀ɛ̀nɛ̀-wùn tó kɛɛá laá, máá n leng daaii pɔnggepɔ̀ngge gɔ̀n nuanɛ̀ gi. ¹³ Ká à pe zí ziàn ka: Aatana’ lígó dàà mɛ̂ɛ gwílé’ nɛ̀, le é mɛ̂ɛ gwílé-lèè lekini daa’ lígó kàngbhà le. Sée Aatana do láà àle zí pɔɔn piilɛ láà à tó-wùn yɛn-à le. Kɛ́ án wɩɩ ma: Aatana òo mɛ̂ɛ dèbílí-le daa yáindɔ kàngbhà. Atoosiwo ko bu’ ko bhà láà, é àle dàà Gwilinɛ Kpáa’ nɛ̀, le é zí Gwilinɛ Kpáa lekini yaayèa ko bu láà à la-mɛ̀ɛ̀a le. ¹⁴ È gò’ àle gi, Aatana do’ é koà Gwilinɛ Kpáa go’ gɔɔ̀le ke è à zana láà, àle zí ko lekini ko zanaà e bháa bhà le. ¹⁵ Tààn káá à gànnu ka: ká kɔi dolodolo, kanó ka pe bu’ ka bhà láà, àle Klisi kɔɔ ni gɛɛnbòa la è? Ɛ́ɛ́n e ka gi ye: mɛ̂ɛ ké mɔɔà Klisi kɔɔ ni gɛɛn síá, le mɛ̂ɛ- à to zùà-nɔ̀ng kɔɔ ni gɛɛn-á la è? Ale àa bhe. ¹⁶ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: mɛ̂ɛ’ è naa zùà-nɔ̀ng bhà, ke àle ni zùà-nɔ̀ng láà àng dèbílí’ tó’ wo do lɛ́ɛ. É bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi lê ni gɔɔn-wùn gi wo: wò nàà’ ké bhà, ke wa tó bhaamɛ̀ɛ̀ doá kɔɔ’ gi láà, mɛ̂ɛ’ i naaà zùà-nɔ̀ng bhà, ka ni à gá ka tò bhaamɛ̀ɛ̀ doá àle-kɔ̀ɔ̀ bhà le. Tààn káá à gànnu kwɛi è? ¹⁷ Kɛ́ mɛ̂ɛ’ i naa Gwilinɛ Kpáa bhà, ke ka ni Gwilinɛ Kpáa ka zowɛ́ɛ́ ké do. (Pɔɔn- à kɛɛ ke an à pe ma: ka kɔɔ ni ka gɛɛn’ é Klisi peá láà, káá mɔɔii à tóá zùà-nɔ̀ng kɔɔ ni gɛɛn-á láà, àle lɛ́ɛ.) ¹⁸ Ale kɛɛ le an wɩɩ ma: ká daa zùàkɛɛyè gɔ̀n kai le. Atoosiwo mɛ̂ɛ- wúnyóo bhɛ́i suu óó suu ye’ kɛɛ, àle ke àa zin mɛ̂ɛ bu bhà. Kɛ́ mɛ̂ɛ ye’ è naa zùàkɛɛyè bhà, ke à-mɛ̀ɛ̀- wúnyóo kɛɛii à lekini bu’ é à bhà láà àleá le. ¹⁹ Tààn káá à gànnu ka: Waa Zaazaa’ Aatana’ ka gba’ à gá ke é ka gi láà, àle yàài-kwìì’ ka bu’ ka bhà láà à gá la è? À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, káá ka leng tà. ²⁰ Atoosiwo Aatana’ ka tàbooyèa pɔɔn’ gá láà, à bhɛɛ’ kpáa suu’ gá é, à sínma àa bhe. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ká ka bu’ é ka bhà láà à tó tó Aatana gɔ̀n, ke à tɔ́- nù bhɔ à bhà.

¹ È gò’ àle gi, ká sɛ́ikwɛ́ bɔ’ n nɛ̀ wún yemò’ gi láà, kwéé zin à bhà tò! Án wɩɩ ka nɛ̀ ma: e woo sɛ̀a ke miɔn òo zin loò bhà. ² Kɛ́ sée àa sɛ̀a ke mɛ̂ɛ- daa yáindɔ kɔ̀ng pé. Ale kɛɛ le é fìláá, ke miɔn tó ni pe lê- tó, ke loò tó ni pe gɔɔn- zí tó le. ³ È gò’ àle gi, à-lèè ké à bhà ke loò pe pɔɔn’ é àbhà gɔɔn tà, àbhà gɔɔn- à gba à gá. A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi zí, à-lèè ké à bhà ke miɔn leng pe pɔɔn’ é àbhà nɔ́ng tà, ke àbhà nɔ́ng- à gba à gá. ⁴ Atoosiwo loò pe bu’ é à bhà láà, yàa à lekini peá, è àbhà gɔɔn’ peá le. A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi zí, miɔn leng pe bu’ é à bhà láà, yàa à lekini peá, è àbhà nɔ́ng’ peá le. ⁵ A-wùn gi, kao káán-à ka ké bhà ke kanó ka pe sua- tó pɛipɛi, ke àa bha déngdèngnɛ́bò’ kanó piilɛyè ka wʋʋ’ mɔɔyèa à gi àle-wùn-a. Kɛ́ è tò’ zí ke ká káán ké bhà bha déngdènga kwɛi laá, ká àle wo ke ká ka leng sɔlɔ’ wo, ke ká nù bhàiwo Aatana zì le. Ka gò’ àle gi, ká kaà yii dɛ́ɛ wo ka kiá, é kɛ̂ɛ kwɛi, ke káó nù’ mɔɔi ka zowɛ́ɛ́ kún-á ka bhà, ke kao nù daa gɔɔ̀yóo gɔ̀n sóólé. ⁶ Án wún yemò’ peii ka nɛ̀ é, an à pè gwílíkaan dàà ka bhà-wʋ̀ʋ̀’ gá le. Ale àa tɔ́ng dɔ̀ ka nɛ̀-yèa. ⁷ Lê àa n gɔ̀n kɔɔ’ gi é, nle ké woo à pé ma: bhaamɛ̀ɛ̀ tó- tó ye n nɛ̀. Kɛ́ Aatana’ mɛnó ni pe bhɔ̀ɔ̀nɛ̀’ bhɔ’ àng nɛ̀, e pɛipɛi. Mɛngge pe ké to pɛ́ɛ́n do tà, le mɛngge pe- zí to pɛ́ɛ́n dini tà le. ⁸ Mɛ̂ɛ’ wó tuàn zuànnɛ́bò ni téng-lé-lòònɛ́bòa, ɛ́ɛ́n mɛ̂ɛ’ wó gɛɛn-nɔ̀ngbòa láà, án wɩɩ àngle nɛ̀ ma: à fìla ké bhe àngle bhà, ke wò tó ye n nɛ̀. ⁹ Kɛ́ è tò’ ke wàa mɔɔii wo zowɛ́ɛ́ kún-á wo bhà laá, miɔnbò- woà lê sí wo, ke loòbò- woà gɔnɔ kpɔ́ wo àlei. Atoosiwo lê síyè ni gɔnɔ kpɔ́yè fìla ké bhe mɛ̂ɛ tàbili-kɔ̀ɔ̀ yóo-le bhà. ¹⁰ Mɛ̂ɛ yemò’ wó zí lemɛ̀dɛ ni gɔnɔ bhà-lòòbòa láà, an tɔ́ng’ dɔii àngle nɛ̀ é. Kɛ́ àa nleá, Gwilinɛ Kpáa leng’ tɔ́ng dɔii àng nɛ̀ le. Atoosiwo e wɩɩ ye: loò òo góà gɔnɔ bhà. ¹¹ Kɛ́ è tò’ zí ke ya woo gó-le wo gɔnɔ bhà laá, è tó kwɛi, òo gɔnɔ dɛ́ɛ kpɔ́à koo. Yàa àleá, è sɛsí, ke è solong kún ebhà gɔɔn nɛ̀. È gò’ zí àle gi, miɔn leng òo ebhà nɔ́ng góà kai. ¹² È gò’ àle gi, mɛ̂ɛ paánbò’ bhe, Gwilinɛ Kpáa-le òo wúngge pe, kɛ́ nle ké wɩɩ àng nɛ̀ ma: è tò’ ke Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ do keà nɔ́ng àa Yesu pe gi, kɛ́ ke é wɩ́ɩ́yè-leá tò à gɔ̀n-wùn bhà, àbhà gɔɔn òo à góà kai. ¹³ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, è tò’ zí ke nɔ́ng ke’ bhi, à lengà gɔɔn àa Yesu pe gi, kɛ́ ke e wɩ́ɩ́yè-leá à tò e gɔ̀n-wùn bhà, nɔ́ngnɛ́ láà òo góà ebhà gɔɔn gɔ̀n. ¹⁴ Atoosiwo lemɛ̀dɛ ye’ àa Yesu pe gi láà, ke e yaayèa Aatana-à yaa gi ebhà nɔ́ng-wùn gi, le nɔ́ng ye’ àa zí Yesu pe gi láà, à leng’ zí yaayèa Aatana-à yaa gi ebhà gɔɔn-wùn gi le. Yàa woo àleá, ke bɔ́n ké woo tóà kaà náò tó bhà. Kɛ́ àa kwɛi. Wò yaayèa Aatana-à yaa’ gi le. ¹⁵ Kɛ́ è tò’ zí, ke miɔn ye’ àa Yesu pe gi láà, àle- à pe ye: é e kɔɔ góà ebhà nɔ́ng lé laá, è e kɔɔ gó à lé. Ɛ́ɛ́n è tò’ zí ke nɔ́ng’ àa Yesu pe gi, àle- à pe ye: yéè gó gɔnɔ bhà laá, è gó à bhà. È tò’ tò àlei kwɛi laá, ke mɛ̂ɛ ye’ é Yesu pe gi láà, à kpalayè àa bhe àlei koo. Atoosiwo Aatana’ ko lèè ke ko zowɛ́ɛ́- nù kpáá’ wo ebhà zaa tà le. ¹⁶ Tààn mɛ̂ɛ’ í Yesu pe gi, è tò’ ke ibhà nɔ́ng ɛ́ɛ́n ke ibhà gɔɔn ké laà i gá la ò, í à gànnu è? ¹⁷ È gò’ àle gi, ká kɔi dolodolo láà, Gwilinɛ Kpáa’ mɛ̂ɛ’ i pe dɔ̀lèè’ kpɔ’, í àle gbóló gó ke í nuu kɔɔ do’ gi i dàà Aatana pe gi téei láà, í tó àle-kɔ̀i le. An liè’ dɔ ziàn legilizi tó páipái gi, àle lɛ́ɛ. ¹⁸ A-wùn gi, Aatana’ mɛ̂ɛ’ i lee’ dàà e pe gi-wùn-a, ke yé woo gó gbùé Zuifu-bò-kɔ̀i, í tó gò gbùé-yèa kwɛi. Aatana’ zí mɛ̂ɛ’ i lee’ ke yáá lò gbùé-mɛ̀ɛ̀a, miá ló gbùé. ¹⁹ Atoosiwo lò gbùé-yè àa wúnggeá, sée tò soiáyè leng àa zí wúnggeá Aatana-à zaa tà. Kɛ́ liè mà Aatana tà-yè-le lengdo’ à-wùn’ kpókpóá le. ²⁰ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, í nuu dɔ̀lèè’ bhà i dàà Aatana pe gi téei láà, miá gó bhi. ²¹ Í daa’ Aatana pe gi bha’ bhà, è tò’ ke í nuu nuaá, miá yaa gò nuanɛ̀ gi-wùn-zɔ̀ɔn tà. Kɛ́ è tò’ zí ke pɔɔn’ è i góà nuanɛ̀ gi, àle sɔlɔ-lèè ké bhe laá, miá i lekini kwii dàà i leng kɔ̀ɔ̀bhà-yè gi àlei. ²² Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: mɛ̂ɛ ye’ í nuaá, ke Gwilinɛ Kpáa’ i leeyèa dàà e pe gi-wùn-a láà, yàani í tuàn gbɛ́i zɛà nuanɛ̀ gi kɔɔ óó kɔɔ’ gi, ke Gwilinɛ Kpáa’ ile i tàboo’ wo do ke í yaa àbhà yaa gi lɛ́ɛ. A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, Klisi’ mɛ̂ɛ’ i leeyèa dàà e pe gi-wùn-a, ke í i leng kɔ̀ɔ̀bhà laá, ke ile yé tó’ wo Klisi-à nuaá lɛ́ɛ. ²³ Atoosiwo Aatana’ ka tàboo’ pɔɔn’ gá láà, à bhɛɛ kpáa suu’ gá é, àa yoo wò à bhà-pɔ̀ɔ̀n-a. È tò’ kwɛi, kao ka leng daaà bhaamɛ̀ɛ̀bò gɔ̀n nuanɛ̀ gi. ²⁴ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, n laànɛ́bò, án wɩɩ ma: Aatana’ mɛ̂ɛ’ i lee’ dàà e pe gi-wùn-a téei, ke í i pe dɔ̀lèè’ bhà láà, í tó Aatana zué dɔ̀lèè láà àle bhà le. ²⁵ À ye’ è zin téng-lé-lòònɛ́bò-wùn bhà láà, Gwilinɛ Kpáa àa wʋʋ kpɔ́yèa n bhà àngle-wùn gi. Kɛ́ à kóló’ sɛɛyè’ gá n bhà, ke é n tóyèa kpɔ̀ɔ̀lé-mɛ̀ɛ̀a láà, àle kɛɛ le n lekini n pe’ é n zʋʋ pé, án à peii àng-wùn gi le. ²⁶ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, n pe’ n gi sɛ̀a, máà àle pe tò é le. Wɛ̀i-wùn kpákpaabò’ à kɛɛ gi àa dɔ́ɔ́n-á koo láà à-wùn gi, án wɩɩ ma: e sɛ̀a ke mɛ̂ɛ’ í kwíéá, í tó kwɛi. ²⁷ È tò’ ke lê ké i gɔ̀n, miá à gò kai-lèè guo. È tò’ zí ke lê àa i gɔ̀n, miá lê sí-lèè guo. ²⁸ Kɛ́ i lê sí-le wò’ laá, ke yóó wúnyóo kɛɛ àleá. Eoònɛ́ leng- zí gɔnɔ kpɔ̀’, ke àa wúnyóo kɛɛyèa àleá. Kɛ́ án wɩɩ ma: miɔnbò’ wò lê si oo, ni loòbò’ wò gɔnɔ kpɔ oo, kpunglà zé-zùénàa àa góii àngle bhà. Sée án woo à pé ke àle- kpɔ́ kaá le. ²⁹ N laànɛ́bò, an wʋʋ’ pe, àle ye: lúyáán yɛn bha’ bhɔ kúlúá. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, è si tenglé bhà, lê’ mɛ̂ɛbò’ àng gɔ̀n, wò wo lekini kún ye lê àa mɛ̂ɛ’ àng gɔ̀n àng nɛ̀, ke àng zowɛ́ɛ́ òo tó naayèa à-wùn lé wɛ̀sɛ. ³⁰ Mɛ̂ɛ’ wó wosí-ii, wò tó ye mɛ̂ɛ’ wàa wosí-ii àng nɛ̀, ke wòo naa à gi bhilibhilile. Mɛ̂ɛ’ wó wo liágóii, àng lekini- tó ye mɛ̂ɛ’ wàa wo liágóii àng nɛ̀, ke wòo nù à wɩɩ gie zɛ́in gɔ̀n. Mɛ̂ɛ’ wó pɔɔn lɔ́ii, wò tó wo lekini gi ye wó pɔɔn’ lɔ’ láà àa wo peá, ³¹ ke mɛ̂ɛ’ wó lúyáán tà-pɔ̀ɔ̀n bhɛlɛii, àng leng- zí tó ye mɛ̂ɛ’ wó à-gbàn kún-ii àng nɛ̀. Atoosiwo lúyáán’ kó à tà é, è lóii yɛn’ woá lɛ́ɛ. ³² Kɛ́ án à pé ke síka òo tó ka gi. Atoosiwo mɛ̂ɛ ye’ lê àa i gɔ̀n, i Gwilinɛ Kpáa-wùn’ à-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n si kpáèa, le i à zòàwùn kɛɛ le. ³³ Kɛ́ lê’ mɛ̂ɛ ye’ i gɔ̀n láà, ile i kpunglà-wùnbò’ à-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n si kpáèa, le i ibhà nɔ́ng zòàwùnbò kɛɛ ziàn le. ³⁴ A-wùn gi, í to kpalayèa wún piilɛ finibhà. A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, nɔ́ng ye’ gɔɔn àa à gɔ̀n, à ni téng-lé-lòònɛ́’ bhe, àngle wò Gwilinɛ Kpáa-wùn’ à-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n si kpáèa, le wò wo kɔɔ ni wo gɛɛn ni wo zowɛ́ɛ́ pé-wùn tó kɔ́nɔ́wo à nɛ̀, ke wò yaa àbhà yaa gi kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi le. Kɛ́ nɔ́ng ye’ é gɔnɔ bhà láà, àle- kpunglà zé-wùnbò’ à-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n si kpáèa, ke è nù ebhà gɔɔn sɛ̀ɛ̀nɛ̀-wùn kɛɛ le. ³⁵ An àle pè kwɛi kaà wúnsɛ̀’ gá le. Máá à peii kwɛi, ke è tó lɛ́wɛ́ kpɔ̀ ka nɛ̀ yí gulu tà-yèa. Kɛ́ án à pé ke án ka tàkún’ wo, ke ká dɔn táásíá à sí-kɔ̀i, ke ká naa Gwilinɛ Kpáa bhà kelekelele, ke pɔngge òo nù ka gó zaa gi le. ³⁶ È tò’ zí ke mɛngge’ bhi, è à gaa ye: loònɛ́’ é dɔyèa e gɔ̀n láà, à tò bhi kwɛi-yè àa kɛɛ-wùn-a, sée ke à lekini àa mɔɔii zízí e zowɛ́ɛ́ kún-á e bhà, kɛ́ ke e à gi ye: à-lèè ké à bhà ke é à sí laá, à ye’ è sɛɛà à nɛ̀, è à kɛ̂ɛ. Ale àa wúnyóoá. È ebhà pɔɔn sí. ³⁷ Mɛ̂ɛ’ é zízí à kúnyèa e níiá ye: ele áá lê sí-ii, sée ke àa à peii yàn-gbàn-le tà laá, à-mɛ̀ɛ̀- lê sí-wùn tò’ bhi kwɛi, ke e à kɛɛ sɛ̀a. Kɛ́ à-lèè ké à bhà ke è dɔn’ wo e lekini zowɛ́ɛ́ kún-á e bhà, ke è nù à kɛ̂ɛ e leng nii bhà, ke òo tó mɛngge bhɛ́i ke wʋʋ lé-wùn-a le. ³⁸ È tò’ kwɛi, mɛ̂ɛ ye’ lê’ nuu dɔyèa i gɔ̀n láà, i à sì’ laá, ke í à kɛɛ sɛ̀a. Kɛ́ mɛ̂ɛ ye’ i zí wɩɩ tò kwíéá-wùn bhà, ke ile yóó i pe sí láà, ke ile i pe’ sɛ̀ lengá le. ³⁹ È gò’ àle gi, nɔ́ng ye óó ye’ àle’ gɔnɔ bhà, àbhà gɔɔn yánwɛ́ɛ́-le’ tuàn à gi, ke è kpala gi’ wo lɛ́ile lɛ́ɛ. Kɛ́ àbhà gɔɔn-ga-le wò’, yàà mɛ̂ɛ’ à gɔ̀n-wùn- sɛɛ à nɛ̀, e mɔɔà yaaá à gɔ̀n, ke à-mɛ̀ɛ̀ leng ké Gwilinɛ Kpáa pe gi-mɛ̀ɛ̀-leá. ⁴⁰ Kɛ́ è tò’ nle n peá, e tóà fìláá à bhà, ke è tó yaayèa ebhà gɛɛnnɛ̀-yàà gi. N pe’ à gi, àle lɛ́ɛ. Sée e n gi ma: Aatana-à Waa Zaazaa ké n lekini n gi.

¹ A ye’ è zin pɔɔn’ wò à zɛ yo bhà ziàn láà à bhɛlɛ-wùn bhà, à gàn ké ko yàan ko: wún dɔn-mɛ̀ɛ̀bò’ ko nà kanù mɛnó koá àle gi le. Sée mɛ̂ɛ’ è e leng gaa wún dɔn-mɛ̀ɛ̀a, ke à-mɛ̀ɛ̀- e leng butolo’ woii lɛ́ɛ. Kɛ́ mɛ̂ɛ ye’ à bhámò lɔ̀ɔ̀- à kɛɛ láà, è àng bháa dɔ’ wo táásì Aatana-à zaa tà-yè bhà le. ² A-wùn gi, è tò’ mɛngge gi ye: ele ké wúngge dɔn laá, ke òo wún dɔn à dɔn-kɔ̀ɔ̀ leng tà àlei líe bhe. ³ Kɛ́ Aatana lɔ̀ɔ̀- mɛ̂ɛ ye’ àle kɛɛ, Aatana leng ké à-mɛ̀ɛ̀ dɔn. ⁴ Kwéé zin yo gba-pɔ̀ɔ̀n bhɛlɛ-wùn láà à bhà tò! À gàn ké ko yàan ko: yobò’ lúyáán tà láà, à ke àa pɔnggeá, le à gàn’ zí ko yàan ko: Aatana leng-le ké kwɛi do fíole le. ⁵ Atoosiwo bhaamɛ̀ɛ̀bòpɔɔnbò’ à lɔ̀ɔ̀kɛɛ ziàn láà, à-pɔ̀ɔ̀nbò- to sɛ́ɛ́ tà sáalé-pɔ̀ɔ̀n-a oo, wò to zí lɔngwɛ́ɛ́ gi-pɔ̀ɔ̀n-a oo, wóò tó bɛ́ɛ́á, kole ko Aatana do-kini-dò’ dɔn le. Sée pɔɔnbò’ wò à lɔ̀ɔ̀kɛɛ ye áatana nɛ̀, ni giè mɛ̂ɛ gɔ̀n-pɔ̀ɔ̀nbò láà, wo bhe-le wo bɛ́ɛ́á maiá. Kɛ́ àle tó gi, án wɩɩ ma: kole laá, Aatana do’ é pɔnó páipái daa’, ke é ko nɛá, ke kó yaayèa àbhà yaa gi láà, kole ko àle lengdo lɔ̀ɔ̀kɛɛ le. Ko zí Gwilinɛ Kpáa do-kini-dò’ dɔn, àle Yesu Klisi-a le. Sée Aatana’ pɔɔn páipái’ à daayèa, Yesu Klisi do láà àle kɔɔ gbóló’ à tóá, le ko lekini kó zí bhe à sáà gi le. ⁷ Kɛ́ mɛnó àa àle gànnu kwɛi. Mɛnggoò’ bhi, wò pɔɔn’ à zɛ yo bhà láà, wo à tò sáàpɔɔn-á-yè gidɔnyèa, le wò à bhɛ̀lɛ̀’, è to àng gi wo: wéé yo gba-pɔ̀ɔ̀n bhɛlɛ le. Ale kɛɛ le síka- to àng gi, le àng zowɛ́ɛ́ àa kpáá à bhɛlɛ-wùn gi le. ⁸ Kɛ́ òo tó ye pɔngge’ bhi, à bhɛlɛyè bhɛ́i’ yéè ko liá waa Aatana gi le. Ko à bhɛlɛ oo, ni kóó à bhɛlɛ oo, ko ke àa káán-ii ko lé, sée ko ke àa daaii ko tà. ⁹ Yéè tó kɔɔ óó kɔɔ’ gi, mɛ̂ɛ yemò’ sáàpɔɔn àa ka gban-á koo láà, ká à kɛ̂ɛ sɛ̀a ke kao nù tó gò gban gi-bhàà àa mɛ̂ɛ yemò’ àng gi láà àng gban yánwɛ́ɛ́ zinnà sáaá-mɛ̀ɛ̀a. ¹⁰ Atoosiwo ile-mii’ í i leng gi wún dɔn-mɛ̀ɛ̀a láà, i laànɛ́ do ye’ síka’ tuàn àle gi, è i yè’, ke í pɔɔ̀ɔ̀nlé yo lɔ̀ɔ̀kɛɛ-kwìle la ò, à-mɛ̀ɛ̀ zowɛ́ɛ́ àa à peii à nɛ̀ ye: e lekini é mɔɔà yo lɔ̀ɔ̀kɛ̀ɛ̀a-wìì láà à bhɛlɛá è? ¹¹ É tò’ kwɛi, i laànɛ́ ye’ súó’ tuàn àle kɛɛà gò gban gi-wùn-a láà la ò, àle wunbílí ké tóà à gi ile ibhà wún dɔn-wùn gi, sée ke Klisi ké ga’ zí à lekini-wùn gi wà! I à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi la ò, ke í wúnsɛ̀’ kɛɛ’ à gá láà la è? ¹² Sée ka laànɛ́ yemò’ síka’ tuàn àng gi laá, ka à kɛ̀ɛ̀’ àng gá kwɛi, ke ká tó àng gban yánwɛ́ɛ́ zinnà sáaá-mɛ̀ɛ̀a laá, ke ka wúnyóo láà à kɛɛii Klisi lekini’ gá lɛ́ɛ. ¹³ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, án wɩɩ ma: è tò’ ke pɔngge’ bhi, à bhɛlɛyè ké tóà n laànɛ́ ke gò zaa gi gɛɛn-á, máá wii bhɛlɛii àle gi gbonggbongle koo, é kɛ̂ɛ kwɛi ke n laànɛ́ láà òo nù gó zaa gi.

¹ Tààn an à kɛ̀ɛ̀’ kwɛi la ò, ke máá n leng kɔ̀ɔ̀bhà’ wo koo láà la è? Tààn ke nle máá Gwilinɛ Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀a è? Ke n lekini yánwɛ́ɛ́ òo à ye’ wo la è? Ɛ́ɛ́n ke án àbhà bháála’ kɛɛ’, à tɔnɔ-le àa kaá è? ² Mɔ́ɔ́ zí tò’ àbhà táá-mɛ̀ɛ̀a mɛnggoò-le gi laá, kɛ́ à-lèè ké woo à bhà ke kale ká n dɔn àbhà táá-mɛ̀ɛ̀a. Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: ka dàà à pe gi-yè láà, mɛnó- à gànnù àle bhà wo: àbhà táá-mɛ̀ɛ̀’ n gá maiá le. Atoosiwo gɛ̀ilɛ àa àle do láà àle bhà, le ká wɩɩ’ à-wùn bhà n wʋʋ lé le. ³ Mɛ̂ɛ’ wò n tɔ́ sie ziàn láà, an n pe yoo’ bɔ àng gɔ̀n, àle lɛ́ɛ. ⁴ È gò’ àle gi la ò, e ka gi ye: kole kwáá mɔɔ’ wo ko leng pe bhɛɛ-gbà leeá legilizi-bò gɔ̀n ziàn la è? ⁵ Ɛ́ɛ́n nle máá mɔɔ’ wo nɔ́ngbò’ wó ko laànɛ́á Aatana-à zaa tà láà àng do ke síá, ke è tó nbhà lêá, ke è ló ziàn ko wɛì táá gi la è? Sée ke Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀ paánbò ni à lɔ́ɔ̀bò ni Sefasi-nù-le tó ké à kɛɛ kwɛi la è? ⁶ Tààn ko bhámò’ wó Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bòa ye ko nɛ̀, ke àngle wàa bháála bhɛ́i ke kɛɛ àbhà liangzɛyè-le zìpieta, kɛ́ ke wò sée àngle lɔ̀ɔ̀kɛɛ ziàn láà la ò, ko ni Banaba lengdo kole kwáá mɔɔ à bhà ke kó à pe, ke wò ko leng ko bhɛɛ yaa kwɛi la è? ⁷ Tààn ká golo à maà ziàn wo: mɛngge ké gwilinɛà sɔ́yanɛ̀ kɛɛ e lekini gwílé-yì bhà, ke gwilinɛ àa à kɔ́ng nuyèa è? Ɛ́ɛ́n mɛngge ké bʋʋ kpɔ, le àa à gi-pɔ̀ɔ̀n bhɛlɛ la è? Ɛ́ɛ́n dîli maakɛɛ-mɛ̀ɛ̀ ke ké to ziàn, le àle-kwii à yɔ́nyí miá la è? ⁸ An à pè’ kwɛi la ò, ke an à sì bhaamɛ̀ɛ̀bò kɛɛ-wùnbò lengdo’ à pe-zàà pé la è? Aatana leng-le òo à pe kwɛi ebhà tɔ́ng gi è? ⁹ E sée kwɛi maiá, e bɛɛnzɛyèa Moizi-à tɔ́ng-sɛ̀ikwɛ́ gi wo: Dîli’ ibhà mini zuuà tée’ gi gwɛɛ́sáa lé, miá à biin yele. E ka gi ye: Aatana’ nùù dîlibò’ àng-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n síà maiá, ¹⁰ tààn é nùù à peà kwɛi bhaamɛ̀ɛ̀bò kole ko-wùn gi kpáèa le? Ale gbègó-lèè àa bhe, wʋʋ láà àle’ bɛɛnzɛ̀- kole ko-wùn gi le. À zía’ bhi, àle é: mɛ̂ɛ’ è mini bɔ, à-lèè ké à bhà ke è e zʋʋ yaa à bhɛlɛyè nɛ̀. È gò’ bhi, mɛ̂ɛ’ è mini zuu, à-lèè ké à bhà ke à leng zʋʋ- zí tó à gi ye: wo e pe nuà. ¹¹ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, kole kó nù- nà lúbha’ è go Aatana pé láà àleá ka nɛ̀ le. Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ko à gi-tɔ̀nɔ̀ bhɛ̀lɛ̀’ ka gɔ̀n kpunglà zé-wèlèbòa la ò, ke kwéé gie’ wo à-nàà tà láà la è? ¹² Mɛ̂ɛ bhɛ́ibò-le wó mɔɔii ka tɔnɔ bhɛlɛá kwɛi lee’ gi láà la ò, le kole ko wɛ? Kɛ́ sée ko lekini’ kóó wɩ́ɩ́ à bhà ke kó à kɛ̂ɛ kwɛi le. Wánglafila, kó wúnnówùnnó kun ko bhà, é kɛ̂ɛ kwɛi ke wúnsɛ̀’ è zin Klisi-wùn bhà ke ko à-nàà kpɔ ziàn láà, koo nù à lɔ̀ɔ̀ gó mɛngge bhà. ¹³ Sée mɛ̂ɛ’ wò bháála kɛɛ Aatana-kwìle láà, àng pe bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n- gò bhi’ wo le. Mɛ̂ɛ’ wó zí pɔɔn banná-mɛ̀ɛ̀a Aatana-à gwɛgóló lé láà, àng lekini pe- tò pɔɔn sɛ́ɛ́n-lèè’ gi le. Tààn káá à gànnu kwɛi è? ¹⁴ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, Gwilinɛ Kpáa lekini ké zí wʋʋ kpɔ’ ebhà liangzɛ-mɛ̀ɛ̀bò bhà ye: wò nâa sɛ̀’ kpɔ láà, à-lèè ké woo à bhà ke wò àle gi-pɔ̀ɔ̀n bhɛlɛ le. ¹⁵ Kɛ́ à ye’ è zin n lekini-le pe bhà, pɔɔn yemò’ nuu woo n dɔ̀lèèa láà, mɔ́ɔ́ nù àle dokedòke sí. Sée òo zí tóà ka gi ye: an à bɛɛn é à zɛii kwɛi, ke án n lekini bhɛɛ-gbà lee’ wo, ke wò nù n gba à gi le. Àbin ké bhe. Wángla, án n gayè lefienɛ́ pé fìláá bhɛɛ gò n bhà-kɔ̀ɔ̀ suu ye láà àle bhà. Sée n tɔ́’ bhɔyèa à-wùn gi láà, mɛnggemɛ̀ngge àa mɔɔii àle góá n bhà gbonggbongle koo. ¹⁶ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, Aatana-à nâa sɛ̀ kpɔ́yè láà è àbhà kpan’ gá n lé le. Ale àa n pe tɔ́ kùn à tà-wùn kekekèkeá. A-wùn gi, mɔ́ɔ́ nâa sɛ̀ láà à kpɔ̀’, à lángga ké n kún-à. ¹⁷ É woo nù tóà zí ke nle án n lekini pe zòà-bhààlá si’ à gi Aatana-à nâa sɛ̀ kpɔ́yèa laá, ke án woo mɔɔà à peá ma: án à saa síà. Kɛ́ è tó’ wo kpala bháiá n bhà láà, an à kɛɛ’ woii do, ke è nù gó n bhà le. ¹⁸ Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, an n lekini bhɛɛ’ ye Aatana-à nâa sɛ̀ kpɔ̀ mɛ̂ɛbò nɛ̀ bhiákábhiáká-yè tà láà, àle n pe saaá le. Án woo mɔɔà à gi-pɔ̀ɔ̀n bhɛlɛá, kɛ́ máá wɩ́ɩ́ à bhɛlɛ-wùn bhà wún’ gi láà, àle lɛ́ɛ. ¹⁹ Atoosiwo yàani máá mɛnggemɛ̀ngge gɔ̀n kún gi, nle ké n lekini tóyèa ye mɛnómɛ̀nóà nua nɛ̀, é kɛ̂ɛ kwɛi ke n wʋʋ- nù bhaamɛ̀ɛ̀ ting kpáalàkpàà tó kún. ²⁰ A-wùn gi, an tò’ Zuifu-bò kpe gi, án táási ye Zuifu-bò nɛ̀, ke n wʋʋ- nù Zuifu-bò kún. Mɛ̂ɛ’ wó Aatana-à tɔ́ng gɔ̀n kpala gi, an tò’ àng kpe gi, yàani n lekini-le máá kpala gi tɔ́ng láà à gɔ̀n koo, án daa à gɔ̀n kpala gi àng pé, ke n wʋʋ- nù àng leng kún. ²¹ Mɛ̂ɛ’ wàa Aatana-à tɔ́ng gɔ̀n kpala gi, an tò’ zí àng kpe gi, án n leng kun ye mɛ̂ɛ’ wàa tɔ́ng gɔ̀n kpala gi àng nɛ̀, ke n wʋʋ- nù àng leng kún, sée ke máá ye àng nɛ̀ lekiniwo. Atoosiwo nle ké kpala gi Klisi-à tɔ́ng gɔ̀n. ²² Mɛ̂ɛ yemò’ àng gɛɛn òo sɛ́ɛ́ kún Aatana-à zaa tà bhe láà, an tò’ àng finibhà, án n leng to ye àng nɛ̀, ke n wʋʋ- nù mɛ̂ɛ’ wó tuàn yɛ́kɛ́yɛ̀kɛ̀a kwɛi láà àng zʋʋ kún. An n lekini tò ye mɛnómɛ̀nó nɛ̀ kwɛi’ wo, ²³ é kɛ̂ɛ kwɛi ke wún óó wún’ n kɔɔ- mɔɔà à bhà, án à tó kɛ̂ɛ, ke mɛnggoò- nù la le. Sée an àle tó kɛ̀ɛ̀ kwɛi Aatana-à nâa sɛ̀ kpɔ́-wùn’ gi, le an zí à kɛɛ kwɛi ke à gi-lùbha’ è tóà láà, n lekini án n pe dɔ̀lèè ye à bhà le. ²⁴ Mɛ̂ɛ’ wò bàlàsi téng kpáa lé ziàn láà, àng tó páipái ké bàlàsi, kɛ́ mɛngdo-kini-dò’ à lɛ́wɛ́ si le. Tààn káá à gànnu kwɛi è? È tò’ àlei kwɛi, ke Aatana pe bàlà’ é à kpɔ́yèa ka nɛ̀ láà, ká à sí sɛ́lɛ́ bhà, ke ká nù à lɛ́wɛ́ sí. ²⁵ Atoosiwo bàlàsí-mɛ̀ɛ̀-le tó ké wo lekini gban kpɔ pɔɔn bɛ́ɛ́ tóá. Sée àngle wò wo pe gban kpɔ̀ kwɛi ke wò lɛ́wɛ́ sí’ wo golo dini bhà, sée ke à leekpɔ̀ɔ̀tili-le ke àa bhe le. Kɛ́ kole laá, ko ko pe gban kpɔ̀ kwɛi leekpɔ̀ɔ̀tili-lɛ̀kwɛ́’ wàa à sí mɛ̂ɛ gɔ̀n koo láà àle-wùn gi le. ²⁶ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, nle an n pe bàlà’ si láà, máá à sí zúùzúlé. Sée an zí n pe kɔɔ kpu’ bili láà, máá à bili lɛi fɩɩ bhà. ²⁷ Wánglafila, án n lekini yáányè wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo, le an n zowɛ́ɛ́ kun n bhà wúnnówùnnó gi, é kɛ̂ɛ kwɛi ke an bò’ Aatana-à liangzɛá mɛ̂ɛ bhɛ́ibò nɛ̀, ke n lekini mɔ́ɔ́ nù kwii dɔ̀lèè gi.

¹ Zuifu-bò ko pe bhɛ́mabò’ Moizi’ nuu gieà nà àng gá fúà tà lii láà, wún ké kɛɛ’ àng gá kpáaá. N laànɛ́bò, máá à pé ke ká tó ka tíibhà à-wùn gi. Atoosiwo Aatana-à loo’ à leng’ nuu dɔyèa à gi láà, e nuu yaayèa àng tó páipái tà, le àng tó’ zí kɔ̀ɔ̀yí Tɛ́ɛ́n kaan’ le. ² Eoo láà é yaa’ wo’ àng tà ni wó gie’ wo’ kɔ̀ɔ̀yí Tɛ́ɛ́n wɛ́ɛ́ láà, àle to’ àng tó páipái dàà Moizi pe gi-zùlù wo-kɔ̀ɔ̀a le. ³ Aatana’ zí lábhili daa’ ke è bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n’ banná láà, àng tó ké à bhɛlɛ’, le é zí yí’ lébhɔ’ láà, àng tó páipái’ à mi’ le. ⁴ Atoosiwo yí wun’ go’ gwɛgɔ̀ɔ̀n’ gi, ke wó nuu à mià láà, e nuu táásíà àng wɛì. Klisi’ nuu gwɛgɔ̀ɔ̀n láà à gá le. ⁵ Kɛ́ àle tó gi, ko bhɛ́mabò láà àng bɛ́ɛ́-lèè kɛɛ-wùn òo Aatana zʋʋ kún. Ale kɛɛ le àng kpáè-lèè tó wunbílí’ to’ fúà tà le. ⁶ Kɛ́ sée wúnbò láà àle tó’ kɛ̀ɛ̀ àng gá kwɛi ke wò nù tó’ wo ko leng koà mai sì à bhà-mɛ̀ɛ̀bòa le. An àle pè kwɛi ke ko zʋʋ òo nù naa’ wo wúnyóo kɛɛyè lé, ye ko bhɛ́mabò láà àng zʋʋ’ naa’ à lé kɔi lii láà à nɛ̀ le. ⁷ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, kao tóà yo gba-mɛ̀ɛ̀a ye àng kemò’ nuu lii láà àng nɛ̀. Atoosiwo e bɛɛnzɛyèa àng-wùn gi Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi wo: Izalae-bò ké yala’, le wó wo ké lɔ̀ɔ̀kɛɛ’ le. Wó bo’, le wó wala’, le wó sɔɔ’ wo liágóà le. ⁸ Koo tóà zí zùàkɛɛ-mɛ̀ɛ̀a ye fɔ́ɔ́-mɛ̀ɛ̀bò láà àng kemò’ wó núò daa’ láà àng nɛ̀. Atoosiwo bhaamɛ̀ɛ̀ wáá kuà-piilɛ-ni-wɛ́ɛ́-yaka tó wunbílí’ nù-tói à gi yáángɛɛn doá àle-wùn gi le. ⁹ Koo zízí Gwilinɛ Kpáa gidan-à ye fɔ́ɔ́-mɛ̀ɛ̀bò láà àng kemò’ à gidan’ kɔɔ’ gi lii, ke pɔɔn’ biin zin’ àng bhà, ke wó to’ à lé láà à nɛ̀. ¹⁰ É gò’ àle gi zí, kao kóò kpɔ́à ye mɛnggoò’ nuu ko bhɛ́mabò kpe gi lii, wó kóò kpɔ’ kɔɔ’ gi láà à nɛ̀. Atoosiwo Aatana-à kɩ́ɩ́la ye’ è wún kpɔ mɛ̂ɛ tà láà, é nu’, é kóò kpɔ́-mɛ̀ɛ̀bò láà àngle pe gó’ wo’ à lé do le. ¹¹ Sée án wɩɩ ma: wúnbò láà àle tó’ kɛ̀ɛ̀ àng gá kwɛi ke wò nù tó’ wo dɔ̀yáa gá-mɛ̀ɛ̀bò ko mai sì àng tà-mɛ̀ɛ̀a le. Wó wúnbò láà à bɛɛnzɛ̀- zízí, ke wò nù liè dɔ’ wo à gá mɛ̂ɛ’ kó bhɔyèa lúyáán yɛn bha bhà é kole ko tà le. ¹² Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛ̂ɛ’ i kpɔ́yè’ i lekini lé ye: ile ké táásí-ii Aatana-à zaa tà sɛ̀a, i-mɛ̀ɛ̀ í i zʋʋ kpɔ́ i leng gi, ke yoo nù gó zaa gi. ¹³ Atoosiwo Aatana òo wɩ́ɩ́ à bhà do bhe, ke gɔɔ̀yóo- ka gidan wún yemò’ bhaamɛ̀ɛ̀ kɔɔ àa mɔɔ à bhà àle keá. Sée Aatana àa gó e wʋʋ tà kɔɔ’ gi láà, yàa wɩ́ɩ́ii à bhà, ke è kɔɔ gó ka zì ke gɔɔ̀yóo- ka gidan, ke è gie nàa ka pe bháa- mɔɔà à ye’ bhà àle-nàà tà. Kɛ́ è wɩ́ɩ́à zí ka gidan-wùn bhà nàà ye’ tà láà, e zí wòlò àle gɔ̀n-kɔ̀ɔ̀ gieà ka nɛ̀, ke ká nù mɔɔ à kún-á ka bhà. ¹⁴ A-wùn gi, n dɔ́mabò, ká daa yo gbayè gɔ̀n kai. ¹⁵ Ka bhɔ’ wo n gi wún dɔn-mɛ̀ɛ̀bò bhà, le an à pe kwɛi le. Sée máà wún’ pe ka nɛ̀ é, ka lekini ká ka yáán táá à gi. ¹⁶ Eúbha-kwèè yààn’, ko à gi-bèaan waa ziàn Aatana nɛ̀ liɛ̀ kɛɛ lià láà, ko à mì’, ke wó Klisi yuɛn’ kpɔ’ à zɛ lià ko-wùn gi, àle gi-lùbha’ ko kún-ii lɛ́ɛ. Búlù’ ko zí à tutu kaan ko ké tà ziàn láà, ko à bhɛ̀lɛ̀’, ke Klisi’ e lekini dèbílí’ nu’ ko-wùn gi, àle gi-lùbha’ ko kún-ii lɛ́ɛ. Tààn àa kwɛi è? ¹⁷ Búlù- to do fíole kɔɔ’ gi, kɛ́ ke à tutu- to bɛ́ɛ́á láà, à-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, ko leng kó bɛ́ɛ́á, kɛ́ kó zí pɔngdoá konó páipái ko búlù do gúlú’ wo ko ké tà láà à-wùn gi. ¹⁸ Kà à súnmagó Izalae-bò bhà. Wò sáà’ go ziàn Aatana nɛ̀ àbhà gwɛgóló lé, mɛ̂ɛ yemò’ wò à-pɔ̀ɔ̀n bhɛlɛ láà la ò, ke à-mɛ̀ɛ̀bò ni Aatana-nù àng kɔɔ-le àa ké kwenglé è? ¹⁹ An à pè’ kwɛi, ke án wɩɩ ma: Izalae-bò pe- tò’ kwɛi la ò, ke yo gba-mɛ̀ɛ̀ leng- pɔɔn’ zɛ e pe yo bhà láà, àle zí pɔnggeá la è? Ɛ́ɛ́n ke án wɩɩ ma: yo láà àle ké kpókpóá è? Ale àa bhe. ²⁰ Wánglafila, án wɩɩ ma: è tò’ kwɛi, ke wò yo lɔ̀ɔ̀kɛɛ pɔɔn’ à gá ziàn láà, ke wò yínaabò’ àng lɔ̀ɔ̀kɛɛii à gá le, ke àa Aatana-leá. Sée máá à pé ke ka ni yínaabò ka kɔɔ- tó ké kwenglé. ²¹ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: káá mɔɔii biin yaaá Gwilinɛ Kpáa-à kwèè lé, ke ká gó bhi, ke ká zí à yaa yínaabò pe lé. A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, káá mɔɔii kɔɔ yaaá Gwilinɛ Kpáa-à kuo bhà, ke ká zí gó bhi, ke ká à yaa yínaabò pe bhà. ²² Tààn ko à pé’ wo ke kó bhɔlɔ waa Gwilinɛ Kpáa gi la è? Ɛ́ɛ́n e ka gi ye: bhaamɛ̀ɛ̀bò kole kó kpókpóá, le ko gie Gwilinɛ Kpáa tà la è? ²³ Mɛnggoò- à pe’ wo ziàn wo: wún’ è sɛɛ mɛ̂ɛ nɛ̀, mɛ̂ɛ ké mɔɔà à tó kɛɛá láà, an à pè àle gi ma: e woo kwɛi maiá. Kɛ́ wúnnó tɔnɔ sɛ̀ àa nù tó’ wo mɛ̂ɛ bhà le. È gò’ bhi zí, wún óó wún’ è sɛɛ mɛ̂ɛ nɛ̀, mɛ̂ɛ ké woo mɔɔà à tó kɛɛá. Kɛ́ wúnnó páipái àa mɛ̂ɛ bháa dɔ táásì Aatana-à zaa tà-yè bhà. ²⁴ A-wùn gi, mɛngge òo e lengdo-le-wùn-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n síà. Kɛ́ ká kɔi dolodolo láà, kanó ká zí yaa ka bhámò-zʋ̀ʋ̀gɔ̀ɔ̀n tà. ²⁵ À ye’ è zin sáàpɔɔn bhɛlɛ-wùn bhà láà, án wɩɩ ma: wò wii suu óó suu’ à gba wo lóó téng-lé, àle kekekèke bhɛlɛ síka òo tóà ka gi, ke ká gbaan à gó-lèè bhàgilawoà. ²⁶ Atoosiwo e bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi wo: Gwilinɛ Kpáa pe’ sɛ́ɛ́ ni à tà-pɔ̀ɔ̀n tó páipáiá le. ²⁷ È tò’ zí ke mɛ̂ɛbò’ wàa Yesu pe gi, àng ke- mɛngge ka lee pɔɔn bhɛlɛ-wùn-a, ke i-mɛ̀ɛ̀ í wɩ́ɩ́ ló-wùn bhà laá, wò i lɔ̀ɔ̀kɛɛà pɔɔn óó pɔɔn’ gá, í à tó bhɛlɛ. Síka òo tóà i gi, ke í gbaan bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n láà à ke gó-lèè bhàgilawoà. ²⁸ Kɛ́ è tò’ ke mɛngge-le-à pe i nɛ̀ ye: wii é, sáàpɔɔn’ à gá laá, miá à bhɛlɛ àlei. Atoosiwo mɛ̂ɛ’ é à pe’ i nɛ̀ kwɛi láà, i à bhɛ̀lɛ̀’, à síka ké daaà à-mɛ̀ɛ̀ gi. ²⁹ Máá à peii kwɛi síka tò ile i pe zowɛ́ɛ́ pé-wùn gi, kɛ́ an à peii síka- tóà i bhá’ gi láà àle-wùn gi le. Sée i à pè’ ye: bhɛlɛ-pɔ̀ɔ̀n kekekèke àa i gban-á koo, kɛ́ ke i bhá bhɛ́i ke ké à peii e zowɛ́ɛ́ pé ye: í à kɛɛ’ woii kwɛi láà, àa sɛ̀a, è tò’ kwɛi, ke yáá i gban kpɔ́’ wo pɔnggeá láà la ò, à tɔnɔ’ mɛɛá le? ³⁰ Sée è tò’ zí ke í ibhà pɔɔn bhɛlɛ nà à gi-bèaan waaá Aatana nɛ̀, ke i bhá ke- à pe ye: yé wúnyóo kɛɛ pɔngdo’ í à-bèaan waaii láà à-wùn gi la ò, ke à tɔnɔ’ nù- tói mɛɛá le? ³¹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ka pɔɔn bhɛlɛ oo, ka pɔngge mi oo, ka wún óó wún’ kɛɛà, ká à tó páipái kɛ̂ɛ sɛ̀a, ke Aatana tɔ́- nù bhɔ’ wo ka pé le. ³² A-wùn gi, Zuifu-bò oo, ni mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a oo, ni Aatana-à legilizi-bò oo, ká táá sɛ̀a, ke káó tó àng kekekèke gban yánwɛ́ɛ́ zinnà sáaá-mɛ̀ɛ̀a. ³³ Ká táá ye n lekini an taa kɔɔ’ gi láà à nɛ̀. Atoosiwo an n bháa dɔ’ wo kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi, ke n kɛɛ-wùn liá- nù waa mɛnómɛ̀nó gi le. Máá n lekini-le bhàwùn yɔɔn-lèè guo. Kɛ́ wún ye’ è bhaamɛ̀ɛ̀ bɛ́ɛ́-lèè tó bhàwùn yɔɔn-à láà, an àle guo, é kɛ̂ɛ kwɛi ke wò nù la le.

¹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ká ka táá-gɛ̀ɛ̀n sí n pe bhà ye n lekini an n pe si Gwilinɛ Klisi pe bhà kɔɔ’ gi láà à nɛ̀. ² Ka zʋʋ àa gó’ wo n-wùn-a wúnggewùngge gi láà, ka wángle àle-wùn gi. Án zí legilizi táá-kɔ̀ɔ̀bò’ gie’ ka nɛ̀, ká à sí’ woii láà, ka wángle à leng-wùn gi. ³ Kɛ́ sée án à pé ke ká zí à gànnu ka: Klisi’ miɔn-le tó wunlé, le miɔn leng’ loò wunlé, le Aatana’ zí Klisi wunlé le. ⁴ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, miɔn ye óó ye’ è bhàiwo Aatana zì, ɛ́ɛ́n ke è à wʋʋ léban, ke fáan ké à wun bhà, ke à-mɛ̀ɛ̀-bhɛɛ’ góii e wunlé-mɛ̀ɛ̀ Klisi bhà lɛ́ɛ. ⁵ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, loò ye óó ye’ è bhàiwo Aatana zì, ɛ́ɛ́n ke è à wʋʋ léban e wun bhà fɩɩá, ke à leng- zí bhɛɛ’ góii e pe wunlé-mɛ̀ɛ̀ láà à bhà lɛ́ɛ, ke àle lébhà ké ye loò’ ya e wun bhɔ́ɔ́bhɔ́ɔ́ gó à nɛ̀. ⁶ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: loò ye’ àa pɔngge yaa e wun bhà láà, mɛɛ kɛɛ le è kwii tò e wun bhɔ́ɔ́bhɔ́ɔ́-le góá do le? Kɛ́ è tò’ ke loò wun bhɔ́ɔ́bhɔ́ɔ́ góyè-le ké yɛ́ɛyèa laá, ke à-lèè ké à bhà ke è pɔngge yaa’ wo e wun bhà le. ⁷ Aatana bhɔ̀ɔ̀bhà’ miɔn-á, le à zán’ miɔn bhà le. Pɔɔn- à kɛɛ ke miɔn-le àa pɔngge yaa e wun bhà, àle lɛ́ɛ. Kɛ́ miɔn’ à pe zán- dɔ loò-le bhà le. ⁸ Atoosiwo miɔn fɔ́ɔ́lé òo gó loò gwílé, kɛ́ Aatana’ loò fɔ́ɔ́lé’ daa’ láà, é à sì- miɔn’ à sián lé le. ⁹ È zí gò’ àle gi, Aatana òo miɔn daa loò-wùn gi, kɛ́ é loò’ daa’ miɔn nɛ̀ le. ¹⁰ É tó’ wo ke Aatana’ miɔn daa’ ke àle- yaa loò wunlé láà, à-lèè ké à bhà ke miɔn nai’ é loò tà láà, à dɔ̀n à bhà-pɔ̀ɔ̀n- tó loò wun bhà. Sée wò à kɛ̀ɛ̀ kwɛi Aatana-à kɩ́ɩ́labò’ àng-wùn gi le. ¹¹ Kɛ́ àle tó gi, è tò’ Gwilinɛ Kpáa-à zaawɛ́ɛ́-le tà, miɔn àa woo bhe, ke loò àa bhe, sée loò leng àa woo zí bhe, ke miɔn àa bhe. ¹² Atoosiwo Aatana’ loò sí’ wo’ miɔn sián lé láà, loò leng- zí miɔn kpɔ̀ ziàn àle gi le. Kɛ́ àle tó- gò Aatana leng’ à kwenglé le. ¹³ Ka lekini kaà lɛgààgi’ lɛ́ɛ. E sɛ̀a bhiá ke loò ke- bhàiwo Aatana zì nà e wun bhà fɩɩá è? ¹⁴ Ká à súnmagó bhaamɛ̀ɛ̀ daa-kɔ̀ɔ̀ bhà. Tààn káá à-lèè ye à bhà ka: miɔnbò- wo wunkwɛ́ tò’ bhi ke è tó dɔ́ɔ́n-á, e to yɛ́ɛyèa è? ¹⁵ Kɛ́ sée loòbò-le wò à tò’ bhi kwɛi, è tò àngleà bhɛɛ-wùn’ gá le. Atoosiwo Aatana’ wunkwɛ́-tàà’ sɛɛ’ loòbò bhà láà, mɛ̂ɛ ké à-lèè ye à bhà wo: à-lèè ké à bhà ke pɔngge- tó bhuoyèa àngle wun tà. Tààn àa kwɛi è? ¹⁶ Kɛ́ wún gbègó lɔ̀ɔ̀- tóà mɛ̂ɛ’ i bhà, à gàn- tó i yàan ye: ko ni Aatana-à legilizi-bò kole ko pe wúlu bhɛ́i ke àa bhe à ye láà àle zìpieta. ¹⁷ Máà liè’ dɔ ka tà lebhà é le. Ale àa ka wánglegó-wʋ̀ʋ̀a. Atoosiwo ka ban’ wo ké tà ziàn láà, yàa ka ló liélé. Wánglafila, è ka bɔ’ wo ziá Aatana-à zaa tà le. ¹⁸ À fɔ́ɔ́lé’ bhi, àle ye: án à ma wo: ka bàn’ ké tà ziàn, ká to pééyèa à gi kpulukpuluá. Sée e n gi ma: mai ké à gi pɛ́ɛ́n do pé, ¹⁹ le à kɛ̀ɛ̀ kwɛi-lèè’ woo à gá le. Atoosiwo mɛ̂ɛ’ wó kpɔ̀ɔ̀lé-mɛ̀ɛ̀a ka finibhà láà, à-lèè ké à bhà ke mɛ̂ɛ- àng gòkéi dɔn. ²⁰ Kɛ́ ka ban’ wo ké tà ziàn láà, yàa tó Gwilinɛ Kpáa-à liɛ̀ kɛɛyè leng-leá. ²¹ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: ká pɔɔn bhɛlɛà tée’ gi, mɛngge àa wɩ́ɩ́ dɔ̀ e bhámò gɔ̀n-wùn bhà, le mɛnó- wo pe koo le. È tò’ kwɛi, le vɔ́n- mɛnggoò go, sée ke wɩ̂ɩ ké mɛnggoò-le zɛii le. ²² Kaá kwíle-lèèbò àa bhe’ wo, ke ká lígó bhía la è? Tààn káá à gànnu’ wo ka: ka yɛ́ɛ dɔ̀’ pɔngge àa mɛ̂ɛbò’ àng gɔ̀n láà àng bhà kwɛi, ke ka yáángiègi waa’ woii Aatana-à legilizi bhà láà la è? E ka gi ye: án ka wángle à bhà góà à-wùn gi è? Ábin! Máá ka wángle à bhà góii àle gi. ²³ Atoosiwo Gwilinɛ Kpáa’ wʋʋ’ kpɔ’ n bhà, án àle léban’ ka bhà lɛ́ɛ. Án wʋʋ’ léban’ ka bhà, àle ye: wó koà Gwilinɛ Yesu lénu’ pɔɔn nɛ̀ gbɛi do’ gi láà, é nuu ke wòo à kún bhe, e búlù si’, ²⁴ le é bo’ à gi-bèaan waaá Aatana nɛ̀, le é à tutu kaan’, le é wɩɩ’ e wɛì-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ ye: N-wìì’ máà à nu ka-wùn gi láà, à dìgó’ é le. Ká à bhɛlɛ ziàn, ke è ka zʋʋ zana n-wùn-a. ²⁵ Wó bo’ pɔɔn bhɛlɛá, le é wɩ̂ɩ-kwèè yààn do si’, le é zí wɩɩ’ àng nɛ̀ à-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi ye: N nɛ Aatana- sɛ̀lúnɛ̀ dɛ́ɛ’ daaii bhaamɛ̀ɛ̀bò ka ni àng gá-nù ka finibhà é le. N yuɛn’ wóò à kpɔ́, ke è tó sɛ̀lúnɛ̀ láà à zigò à tà-pɔ̀ɔ̀n-a, àle dìgó’ wɩ̂ɩ é à gá le. Kà à mi. Atoosiwo ka à kɛɛà kwɛi kɔi dolodolo láà, e ka zʋʋ zanaà n-wùn-a. ²⁶ Gwilinɛ leng’ wʋʋ’ pe’ àle lɛ́ɛ. A-wùn gi, sánni à nu bha- bhɔ, ka búlù láà à bhɛlɛà kɔi dolodolo, ke ka kwèè yààn láà à mià à tà, ke ka à ga wí’ woii à gá ziàn lɛ́ɛ. ²⁷ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛ̂ɛ’ è búlù láà à bhɛlɛà, ɛ́ɛ́n ke è wɩ̂ɩ láà à mià, ke Gwilinɛ Kpáa bhɛɛ àa à gɔ̀n, ke à-mɛ̀ɛ̀- à-wìì ni à yuɛn láà à tó kɔ́lɔ̀’ góii lɛ́ɛ. ²⁸ A-wùn gi, à-lèè ké à bhà ke mɛnó- wo yáán táá wo lekini pe táá-kɔ̀ɔ̀ gi, ke wò nuu búlù láà à bhɛlɛà, ɛ́ɛ́n ke wò nuu wɩ̂ɩ láà à mià. ²⁹ Atoosiwo mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ’ è à bhɛlɛ ɛ́ɛ́n ke è à mi, ke àa à yàkisí Gwilinɛ Kpáa-wìì ni à yuɛn dìgóá laá, ke à-mɛ̀ɛ̀- lángga-pɔ̀ɔ̀n’ bhɛlɛii, le é à-wɩ̀ɩ̀ mi-ii e lekiniá lɛ́ɛ. ³⁰ Ale kɛɛ le kángwa-mɛ̀ɛ̀ ni wɛ́í gò à bhà-mɛ̀ɛ̀bò’ kpeá ka finibhà, le mɛ̂ɛ kpe tó’ zí gayèa le. ³¹ Sée è tò’ ke kó woo ko gwílé sɔ́nɔ́-le go ko lekiniá sɛ̀a laá, ke Aatana-à lɩ́ɩ́ àa woo ko zɛii àlei. ³² Kɛ́ sée Gwilinɛ Kpáa- ko kóló’ wo ziàn wún kpɔ̀ ko tà-yèbòa kwɛi láà, è à kɛ̀ɛ̀ kwɛi ke ko wunbílí òo nù tó’ wo à gi bhaamɛ̀ɛ̀ bhɛ́ibò pé leekpɔ̀ɔ̀tili gi le. ³³ A-wùn gi, n laànɛ́bò, ka ban-à ké tà tée’ gi Gwilinɛ Kpáa-à liɛ̀ kɛɛyè bhà laá, ká dɔ ka ké gɔ̀n ziàn. ³⁴ È tò’ zí ke vɔ́n- tó mɛngge góà laá, à-mɛ̀ɛ̀- pɔɔn bhɛlɛ e pé kwíle líe, ke ka ban’ woà ké tà láà, òo nù tó ka lángga sì Aatana bhà-kɔ̀ɔ̀a. An waaà ka lià kwee’ gi, le an wún paánbò’ bhe láà àle yáán bhɔ le.

¹ Waa Zaazaa- bhɔ̀ɔ̀nɛ̀bò’ bhɔ bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ ziàn láà, kwéé zin à-wùn bhà tò. N laànɛ́bò, máá à pé ke ká tó ka tíibhà à-wùn gi. ² À gàn ké ka leng ka yàan ka: káó daaà Yesu pe gi bhe, yínaa ké nuu ka légbieláà, le ká nuu góà mai-zàà tà, ke àa ka leng kɔ̀ɔ̀bhà-wùn-a, le yobò’ àng biin àa bhe ke wò wɩ́ɩ́ láà, ka àng lɔ̀ɔ̀kɛɛ ziàn le. ³ Ale kɛɛ le án à tàpólóii ka nɛ̀ ma: Aatana-à Waa Zaazaa’ mɛ̂ɛ’ à gi, àle-mɛ̀ɛ̀ àa mɔɔii à peá ye: lángga- Yesu kún. Sée mɛngge àa zí mɔɔii à peá ye: Yesu ké Gwilinɛ Kpáa-á, ke Waa Zaazaa-le àa à-mɛ̀ɛ̀ gi. ⁴ Bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ yàkɔi ké bɛ́ɛ́á. Kɛ́ à tó bhɔ̀ mɛ̂ɛ nɛ̀-mɛ̀ɛ̀ ké kwɛi do, àle Aatana-à Waa Zaazaa-a le. ⁵ Legilizi gi-bhààlá yàkɔi ké bɛ́ɛ́á. Kɛ́ wò à tó kɛɛ mɛ̂ɛ’ àbhà kɛɛ gi láà, àle ké kwɛi do, àle Gwilinɛ Yesu-á le. ⁶ Wúnbò’ è kɛɛ ziàn legilizi kɔ̀ɔ̀tà Aatana bháa bhà láà, à yàkɔi ké zí bɛ́ɛ́á. Kɛ́ mɛnó- àng pe’ kɛɛ, à kɛɛ-bhàà dàà àng gi-mɛ̀ɛ̀ ké kwɛi do Aatana-á. ⁷ Kɛ́ sée Waa Zaazaa’ mɛnó ni pe bhɔ̀ɔ̀nɛ̀’ bhɔyèa àng nɛ̀ láà, è à léwòlò kpunglé, ke à tɔnɔ- nù tó’ wo legilizi gi-mɛ̀ɛ̀ tó páipái bhà le. ⁸ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛngge’ bhi, Waa Zaazaa ké liangzɛ̀ wúndɔnnɛ̀ bhà-bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ bhɔ à nɛ̀, le mɛ̂ɛ bhɛ́i ke’ bhi, le è zí wún tàpóló-bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ bhɔ à nɛ̀ le. Kɛ́ àle tó- gò Waa Zaazaa do láà àle gi le. ⁹ Waa Zaazaa do láà e zí mɛngge bhɛ́i ke pe bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ bhɔ kpɔ̀ Aatana lé kelekelele-yèa, le è mɛngge pe bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ bhɔ bhàyúá-mɛ̀ɛ̀bò tò kélékèlèa-yèa le. ¹⁰ È gò’ bhi, e sɔ́n kɛɛ-bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ bhɔ mɛngge’ bhi à nɛ̀, le è Aatana wʋʋ lébàn bhaamɛ̀ɛ̀bò bhà-bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ bhɔ mɛngge bhɛ́i ke nɛ̀ le. E zí wún’ é góii Aatana pé ni à ye’ àa góii à pé à gò kéi dɔn-bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ bhɔ mɛngge nɛ̀. É gò’ àle gi, e mɛngge pe bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ bhɔ wʋʋ dɛ́dɛɛbò peyèa, le è zí mɛngge pe bhɔ wʋʋbò láà à zía peyèa le. ¹¹ Kɛ́ bhɔ̀ɔ̀nɛ̀bò láà à tó páipái- gò Waa Zaazaa do láà àle pé le. A-wùn gi, à gùlù mɛnó tà dolodolo-wùn- sɛɛ à nɛ̀ kɔɔ’ gi, è à gùlù àle-kɔ̀i le. ¹² Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: Klisi-wùn ké ye bhaamɛ̀ɛ̀ yáányè dèbílí nɛ̀. Bhaamɛ̀ɛ̀ dèbílí láà à dɔ̀ɔ̀bhà ké bɛ́ɛ́á. Sée bhaamɛ̀ɛ̀ dɔ̀ɔ̀bhàbò láà yàani wóò tó kpeá kɔɔ óó kɔɔ’ gi, kɛ́ mɛ̂ɛ dèbílí leng-le ké kwɛi do fíole. ¹³ Klisi-wùn lekini- zí à-kɔ̀ɔ̀ do láà àle gi le. Atoosiwo mɛ̂ɛ’ wó Zuifu-a oo, ni mɛ̂ɛ’ wàa Zuifu-a oo, ni nuabò oo, ni mɛ̂ɛ’ wó wo leng kɔ̀ɔ̀bhà oo, wo konó páipái ko dàà Waa Zaazaa pe gi-zùlù wo’, ke kó nù tó mɛngdo fíoleá. Sée Waa Zaazaa do láà àle zí daayèa mɛnó páipái ko gi, le é ko zʋʋ kúnyèa le. ¹⁴ Ko tò pɔngdoá-yè’ kwɛi láà, à lébhà ké ye mɛ̂ɛ dɔ̀ɔ̀bhàbò’ mɛ̂ɛ bu bhà láà à nɛ̀. Mɛ̂ɛ dɔ̀ɔ̀bhàbò láà e bɛ́ɛ́á, le à do kponggbokolo-le àa tó mɛ̂ɛ dèbílí tóá le. ¹⁵ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛ̂ɛ gɛɛn- à pè’ ye: ele yáá tó’ wo mɛ̂ɛ kɔɔá láà, ke yáá mɛ̂ɛ dɔ̀ɔ̀bhàa àlei, e ka gi ye: mɛ̂ɛ gɛɛn- à pè’ kwɛi la ò, ke àa mɛ̂ɛ dɔ̀ɔ̀bhàa àle-wùn gi koo è? ¹⁶ È tò’ zí ke mɛ̂ɛ tólókwɛ́- à pe ye: ele yáá tó’ wo mɛ̂ɛ yánwɛ́ɛ́á láà, ke yáá mɛ̂ɛ dɔ̀ɔ̀bhàa àlei, e ka gi ye: mɛ̂ɛ tólókwɛ́- à pè’ kwɛi la ò, ke àa mɛ̂ɛ dɔ̀ɔ̀bhàa àle-wùn gi koo è? ¹⁷ Mɛ̂ɛ dèbílí tó’ woo nù zí tóà mɛ̂ɛ yánwɛ́ɛ́á, ke mɛ̂ɛ tólókwɛ́-le òo tó la ò, ke mɛ̂ɛ wún ma-lèè- woo tóà mɛ́ɛ́’ wo le? À tó’ woo nù zí tóà mɛ̂ɛ wún ma-lèèa, ke mɛ̂ɛ yuunwɛ́ɛ́-le àa bhe la ò, ke mɛ̂ɛ tɛ́i-lèè- woo tóà mɛ́ɛ́’ wo le? ¹⁸ Kɛ́ Aatana’ mɛ̂ɛ dɔ̀ɔ̀bhàbò dɔ̀- à tó ni pe dɔ̀lèè’ é sɛɛ’ à nɛ̀ àle bhà le. ¹⁹ Tààn mɛ̂ɛ dɔ̀ɔ̀bhà’ woo nù zí tóà do kponggbokolole la ò, ke mɛ̂ɛ dèbílí-woo tóà mɛ́ɛ́’ wo le? ²⁰ Kɛ́ àa kwɛi-le bhà. Mɛ̂ɛ dèbílí ké kwɛi do fíole, le à dɔ̀ɔ̀bhàbò’ bɛ́ɛ́á le. ²¹ È gò’ àle gi zí, mɛ̂ɛ yánwɛ́ɛ́ àa mɔɔii à peá mɛ̂ɛ kɔɔ nɛ̀ ye: n bhàwùn àa i bhà. Sée mɛ̂ɛ wunbílí àa mɔɔii à peá mɛ̂ɛ gɛɛnbò nɛ̀ ye: n bhàwùn àa ka bhà. ²² Wánglafila, mɛ̂ɛ dɔ̀ɔ̀bhà yemò’ àng wɛ́ɛ́-gi àa àng bhà wɛ̀sɛ láà, àngle-wùn’ kpókpóá le. ²³ Le àng yemò’ kwáá bhɛɛ yaa àng bhà wɛ̀sɛ láà, ko zí àngle-wùn kun yɔ́ɔ́n-kɔ̀ɔ̀a le. È gò’ bhi zí, ko dɔ̀ɔ̀bhà yemò’ àng tɔ́ àa dɔ mɛ̂ɛ biin tà láà, ko àngle-wùn kun sɛ̀a kpáèa le. ²⁴ Kɛ́ àng yemò’ àng wòlò mɛ̂ɛ tà-wɛ̀ɛ̀’ sɛ̀a láà, àngle bhàwùn àa à bhà wɛ̀sɛ, ke kó bhɛɛ yaa àng bhà. Aatana’ mɛ̂ɛ dèbílí dàà làbhaiyèa kwɛi, ke à dɔ̀ɔ̀bhà yemò’ bhɛɛ àa àng bhà wɛ̀sɛ láà, ke mɛ̂ɛ- nù dɔn bhɛɛ yaaá àngle bhà le. ²⁵ E à kɛɛ’ kwɛi, ke mɛ̂ɛ dèbílí láà à pèè à gi-lèè òo nù tó bhe, kɛ́ ke mɛ̂ɛ dɔ̀ɔ̀bhàbò láà àng tó kɛɛ-wùn- mɔɔ’ wo kiá ye kɔɔ piilɛ- ké tɛɛ zulu kɔi láà à nɛ̀ le. ²⁶ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, gii- tò’ kpɔ́à mɛ̂ɛ dɔ̀ɔ̀bhà do ke tà, ke è kpɔ́’ woii mɛ̂ɛ-lɛ̀nó páipái tà à ye láà à pé do lɛ́ɛ. Wò zí bhɛɛ yàà’ mɛ̂ɛ dɔ̀ɔ̀bhà do ke bhà, mɛ̂ɛ-lɛ̀nó páipái ké zí liágo à leng pé. ²⁷ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, kanó páipái ka bànkétàyè ké ye Klisi dèbílí nɛ̀, le ká kɔi dolodolo láà, ká ye à dɔ̀ɔ̀bhàbò nɛ̀ le. ²⁸ Ale kɛɛ le Aatana’ Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò lefɔ́ɔ́lé yaayèa legilizi-bò finibhà, le é zí e wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò yaayèa àng yàkɔi piilɛnààa, le é bhaamɛ̀ɛ̀ dɔɔ-mɛ̀ɛ̀bò yaayèa àng yàkɔi yakanààa le. È gò’ àle gi zí, e sɔ́n kɛɛ-bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ bhɔyèa mɛnggoò nɛ̀, le é bhàyúá-mɛ̀ɛ̀bò tò kélékèlèa-bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ bhɔyèa àng kemò nɛ̀, le é mɛ̂ɛ’ wó wɛ̀iyèa àng tàkún-bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ bhɔyèa mɛnggoò nɛ̀, le é tò wún wun zìn à bhà-mɛ̀ɛ̀a-yè-bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ bhɔyèa mɛnggoò nɛ̀, le é wʋʋ dɛ́dɛɛbò pe-bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ bhɔyèa mɛnggoò nɛ̀ zí le. ²⁹ È tò’ kwɛi, ke àng tó páipái-le wàa Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀ ni Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ ni bhaamɛ̀ɛ̀ dɔɔ-mɛ̀ɛ̀bòa. Ang tó páipái-le wàa zí mɔɔ sɔ́n kɛɛyè bhà. ³⁰ Sée àng tó-le wàa zí mɔɔ bhàyúá-mɛ̀ɛ̀ tò bhiá-yèbò ni wʋʋ dɛ́dɛɛ peyèbò, ɛ́ɛ́n wʋʋ dɛ́dɛɛ láà à zía peyèbò bhà. Tààn àa kwɛi è? ³¹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, án wɩɩ ma: bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ yemò’ à-wùn tò kpókpóá-yè lé- gie à paánbò tó tà láà, ká àle bhɔ̀ ka nɛ̀-lèè guo le. È gò’ àle gi, táá-kɔ̀ɔ̀ sɛ̀ ye’ à mɔ̀ɔ̀kiá àa bhe, máà zí àle pe ka nɛ̀ é le.

¹ É woo nù tóà ke án wʋʋ dɛ́dɛɛbò pe, è to bhaamɛ̀ɛ̀bò wʋʋá oo, è to Aatana-à kɩ́ɩ́labò lefienɛ́ wʋʋá oo, kɛ́ ke Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò’ é àng daa’ láà àngle lɔ̀ɔ̀ àa n kɛɛ laá, ke n lébhà ké woo ye ganngganng’ à wʋʋ- dɔ mɛ̂ɛ tóló gi à nɛ̀, ɛ́ɛ́n ye gbíní’ è wɩɩ zɛ̀nzɛ̀nzɛ̀nle láà à nɛ̀. ² Yàani Aatana wʋʋ léban-bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ yéè woo bhɔ n nɛ̀ kɔɔ óó kɔɔ’ gi, ke wúnbò’ é Aatana zʋʋ pé, án woo à tó dɔn, ke án woo zí wúnnó páipái zía dɔn, kɛ́ ke Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò lɔ̀ɔ̀-le àa n kɛɛ laá, ke máá woo pɔnggepɔ̀nggeá àlei. Yàani nbhà kpɔ̀ Aatana lé-yè yéè woo mɔɔ tɔɔn lefienɛ́ góá dɔ̀-lià, kɛ́ ke Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò lɔ̀ɔ̀-le àa n kɛɛ laá, ke máá pɔnggepɔ̀nggeá àlei. ³ Yàani máà woo zí n ye-wèlè tó gúlú wɛ̀i-mɛ̀ɛ̀bò tà, ke án woo zí n lekini yáányè lefienɛ́ nu Klisi-wùn gi, ke wò n bili pailé, kɛ́ ke máá à kɛɛii kwɛi Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò lɔ̀ɔ̀-le bhà laá, ke àle ke tɔnɔ àa woo tóii n bhà. ⁴ Atoosiwo Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò lɔ̀ɔ̀- mɛ̂ɛ’ i kɛɛ láà, i zowɛ́ɛ́-tò saayè’ gá bhaamɛ̀ɛ̀bò pé, le i gɛ̀ilɛ to mɛnó bhà le. I-mɛ̀ɛ̀ yáá yii i bhámòà dɔ̀ sɛ̀ bhà. I-mɛ̀ɛ̀ yáá tɔ́ kún i lekini kɛɛ-wùn tà, sée yáá zí i leng butolo. ⁵ Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò lɔ̀ɔ̀- mɛ̂ɛ’ i kɛɛ láà, wún’ àa kɛɛ-wùn-a bhaamɛ̀ɛ̀bò kpe gi, i-mɛ̀ɛ̀ yáá à kɛɛ. I-mɛ̀ɛ̀ i zʋʋ àa sie i bhámò bhà. I-mɛ̀ɛ̀ yáá gbɛ́ kpɔ́. Wò wúnyóo’ kɛɛ i lengá, i-mɛ̀ɛ̀ yáá à yàkisí. ⁶ I-mɛ̀ɛ̀ i sɛ̀ kɛ̀ɛ̀ mai-wùn’ lé le. Yáá wúnyóo gi-sòòsí. ⁷ I-mɛ̀ɛ̀ í mɛnómɛ̀nó bhàwùn to, le wún óó wún’ è daa, i kpɔ́yè- to Aatana lé kelekelele à tó gi, le i i zʋʋ yaa à nɛ̀ kɔɔtókɔ̀ɔ̀tó gi, le i wúnnówùnnó kun i bhà le. ⁸ Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò lɔ̀ɔ̀’ è mɛ̂ɛ kɛɛ láà, àle-yì àa bhéi gbonggbongle le. Kɛ́ Aatana wʋʋ lébanyèbò-le ké yɛn-à. Wʋʋ dɛ́dɛɛbò peyè tó ké yɛn-à, le wúndɔnyè lekini- zí yɛn le. ⁹ Atoosiwo ko Aatana-wùn’ dɔn láà, ko à kenɛ́ ke’ dɔn le. È gò’ bhi zí, ko Aatana wʋʋ léban’ wo ziàn láà, ko à kenɛ́ ke’ léban le. ¹⁰ Kɛ́ à tó dɔ̀n kpákpálé-kwèèi-le- bò’ bhɔá, ke à zɛngpé lengdo dɔnyè láà àle zàí’ gie’ wo lɛ́ɛ. ¹¹ À lébhà ké ye n leng án nuu kɔɔ’ gi fɔ́ɔ́lé ke án tuàn nɛ́á láà à nɛ̀. Án nuu nɛ́nɛ̀-wɩ̀ɩ̀ woà, le án nuu nɛ́nɛ̀-zʋ̀ʋ̀ gɔɔn-à, le án nuu zí wúnnó yàkisíà nɛ́nɛ̀ bhà le. Kɛ́ án bo’ tóá gwílíkaanyè-leá, án bo’ wo’ nɛ́nɛ̀-wùnbò láà àle tóá le. ¹² A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, gbɛi kpulu ké tuàn líe ko yánlé bha é àle bhà koà Aatana-wùn dɔnyè láà à gi. À lébhà ké to ye mɛ̂ɛ- pɔɔn nai gàà’ lùàleng gi ke lɛi ké tuàn wàlàòle, mɛ̂ɛ- à ye wùlùààle kɔɔ’ gi láà à nɛ̀. Kɛ́ pɔnó dɔ̀n kpákpálé-kwèèi láà àle- bhɔ̀’, ko yánwɛ́ɛ́- páà àle gi Aatana lekinilèkini wɛí-lèè bhà le. Atoosiwo tenglé-yààn é àle gi, an à-wùnnɛ́ ke’ dɔn le. Kɛ́ bha láà àle- bhɔ̀’, an Aatana dɔn-à ye à lekini- n dɔn kɔɔ’ gi kpákpálé láà àle nɛ̀ le. ¹³ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, wún yemò’ à-wùn’ kpókpó lengá Aatana-à zaa tà, ke à ke àa gò à pé-pɔ̀ɔ̀n-a, e yaka. Kpɔ̀ Aatana lé-yè ké à doá, le zʋʋ yàà à nɛ̀-yè’ à do keá, le à lekini ni é bhaamɛ̀ɛ̀bò’ daa’ láà àng lɔ̀ɔ̀ ko kɛɛyè’ zí à do keá le. Kɛ́ à tó wunyè’ bhi, àle Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò lɔ̀ɔ̀ mɛ̂ɛ kɛɛyè láà à gá le.

¹ È tò’ àlei kwɛi, ke Aatana ni bhaamɛ̀ɛ̀bò lɔ̀ɔ̀’ è ka kɛɛà láà, ká àle gbóló gó le. È gò’ àle gi, bhɔ̀ɔ̀nɛ̀bò’ è go Aatana pé láà, ká zí naa àle bhɔ̀ ka nɛ̀-wùn bhà le. Kɛ́ à ye’ Aatana wʋʋ lébanyèa láà, ká naa leng wo àle-wùn bhà le. ² Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: mɛ̂ɛ’ è bhàiwo wʋʋ dɛ́dɛɛbò gi láà, è liangzɛ̀ Aatana’ nɛ̀ le. Yàa à zɛ bhaamɛ̀ɛ̀bò-le nɛ̀. Atoosiwo wúnbò’ Aatana zʋʋ pé láà, è àle pe giè Waa Zaazaa wʋʋ gbóló gi-yèa, le mɛngge àa à gima le. ³ Kɛ́ mɛ̂ɛ ye’ àle- Aatana wʋʋ léban láà, àle- liangzɛ̀ bhaamɛ̀ɛ̀bò’ nɛ̀, le è àng bháa dɔ táásì Aatana-à zaa tà-yè bhà, le è àng zʋʋ gbaan, le è kpɔ àng zʋʋ tà le. ⁴ È tò’ kwɛi, ke mɛ̂ɛ’ è bhàiwo wʋʋ dɛ́dɛɛbò gi láà, àle-mɛ̀ɛ̀- e lekini bháa’ dɔ e lengdoá le. Kɛ́ mɛ̂ɛ’ è Aatana wʋʋ léban láà, àle-mɛ̀ɛ̀- legilizi tó bànkétàyè’ à bháa dɔ le. ⁵ Án à pé-le wo ke kanó páipái ká bhàiwo wʋʋ dɛ́dɛɛbò gi. Kɛ́ án à-yè’ à pé kpáèa, àle kanó páipái ka Aatana wʋʋ lébanyèa le. Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: è tò’ ke mɛ̂ɛ’ è bhàiwo wʋʋ dɛ́dɛɛbò gi, yàa à zía-le pe, ke è tó legilizi tó bháa dɔ-wʋ̀ʋ̀a laá, ke Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ ké fìláá àlei wʋʋ dɛ́dɛɛbò pe-mɛ̀ɛ̀ láà à bhà. ⁶ N laànɛ́bò, è tò’ yáain ke án waa ka lià, ke án liangzɛ ka nɛ̀ wʋʋ dɛ́dɛɛbò gi la ò, à tɔnɔ’ tóà mɛɛá ka bhà le? Kɛ́ wúnbò’ é Aatana zʋʋ pé, ni é wún yemò’ gieyèa n nɛ̀ láà, an àle ke tàpòlò’ ka nɛ̀ la ò, àle àa tóii fìláá ka bhà è? Ɛ́ɛ́n an zí Aatana wʋʋ ke lébàn’ ka bhà, ɛ́ɛ́n ke án ka dɔɔ an wʋʋ ye’ peà ka nɛ̀ à gá la ò, àle àa zí tóii fìláá ka bhà àle gi è? ⁷ Kwàa à kpɔ̀ɔ̀bhàkpɔ́ wɩ́ɩ́-pɔ̀ɔ̀nbò’ àng wʋʋ- bhɔ ye bhʋ̀ʋ̀nɛ́bò ni kɔnngbò nɛ̀ láà àleá le. È tò’ ke wɩ́ɩ́-pɔ̀ɔ̀nbò’ kwɛi láà, àng wʋʋ ké dɔ wɔɔɔle do, ke à gò ké pé-lèè àa bhe la ò, mɛ̂ɛ- àng wʋʋ gima-kɔ̀ɔ̀ keeà lɔ? ⁸ È tò’ zí, ke túnú wʋʋ- tó vuunvuunle do, ke à gòkéi àa bhe la ò, wáa- lò gwili bhà-bhài daaà e bhà le? ⁹ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, è tò’ ke ka lekini ka biin- wʋʋ’ peà, à zía àa bhe la ò, ka wʋʋ’ peà láà, mɛ̂ɛ- à gima-kɔ̀ɔ̀ keeà lɔ? È tò’ kwɛi, ke ká ye mɛ̂ɛ’ wɩ́ɩ́ii nìng tà ke mɛngge àa à wʋʋ gima láà à nɛ̀. ¹⁰ Atoosiwo bhaamɛ̀ɛ̀- wʋʋ’ à pe lúyáán tà, à yàkɔi ké bɛ́ɛ́á, kɛ́ à tó ni pe zía’ bhe le. ¹¹ È tò’ yáain ke wó wʋʋ ye’ à peii n nɛ̀, máá à gima, ke má tó à pe-mɛ̀ɛ̀ gi ye lùu bhɛ́i gi-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀, ke à-mɛ̀ɛ̀ lekini’ zí tó ye lùu bhɛ́i gi-mɛ̀ɛ̀ nɛ̀ n leng gi. ¹² A-wùn gi, le bhɔ̀ɔ̀nɛ̀bò’ è go Waa Zaazaa pé, ká à bhɔ̀ ka nɛ̀-lèè-le guoii laá, e sɛ̀a àlei, ke ká à guo ka wɛ̂ɛá do, ke è tó ka gɔ̀n kpáaá gbanggbaale. Kɛ́ ká à guo kwɛi, ke è nù tó’ wo legilizi tó bháa dɔ-pɔ̀ɔ̀n-a le. ¹³ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛ̂ɛ’ i wʋʋ dɛ́dɛɛbò pe, í bhàiwo, ke Aatana- i gba à zía peyè-bhɔ̀ɔ̀nɛ̀a. ¹⁴ Atoosiwo í bhàiwoà wʋʋ dɛ́ɛ gi, í to gie-le woà Waa Zaazaa wʋʋ gbóló gi maiá kwɛi, kɛ́ i yákii àa tó’ wo i wún’ pe láà à gi le. ¹⁵ È tò’ kwɛi, mɛ̂ɛ- àle kùn lɔ àlei? Án wɩɩ ma: è tò’ nleá, án bhàiwoà tée’ gi, án gie-le woà Waa Zaazaa wʋʋ gbóló gi, kɛ́ án zí bhài ke woà, ke n yákii ké à gi. Án zí táán bɔà tée’ gi, án à bɔà ke án gieii Waa Zaazaa wʋʋ gbóló gi ziàn. Kɛ́ án zí à ke bɔà, ke n yákii ké à gi. ¹⁶ Áa àleá, i tò’ Aatana wánglegóà, ke í gieii Waa Zaazaa wʋʋ gbóló gi la ò, mɛ̂ɛ’ é tuàn Aatana-wùn gi gbònglòa, è tò’ ka finibhà kaà bànkétà gi, à-mɛ̀ɛ̀- ibhà Aatana wánglegó-wʋ̀ʋ̀ láà à lékún-kɔ̀ɔ̀ keeà lɔ, ke è à pe ye: àmiina, kɛ́ ke i wʋʋ’ à pe láà àa à gima le? ¹⁷ Í Aatana wánglego wʋʋ nɛ́ɛ́nɛ̀ɛ̀bò-leá kwɛi maiá, kɛ́ yáá i bhámò bháa-le dɔ wʋʋ láà à gá. ¹⁸ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: nle Pɔli n lekini án bhàiwo wʋʋ dɛ́dɛɛbò gi, le n lé- gie kanó páipái ka tà le. Án Aatana wánglego àle-wùn gi. ¹⁹ Kɛ́ an tò’ legilizi-bò finibhà, ke án n biinyààn solu pe n yákii bhà, ke án mai daa n bhámò bhà à gá laá, àle ké n gi fìláá n biinyààn wáá buu pè wʋʋ dɛ́ɛ’ mɛngge àa à gima àle gi-yè bhà. ²⁰ N laànɛ́bò, kao tóà ye náò bhááánbò’ àng yákii àa tó wɛ̀sɛ láà àng nɛ̀. Wún’ è zin wúnyóo kɛɛyè bhà láà, ká tó àle gi ye náò nɛ̀ le. Kɛ́ à ye’ è zin wúndɔnyè-le bhà láà, án wɩɩ ma: ká tó ye mɛ̂ɛkpáò nɛ̀. ²¹ Atoosiwo e bɛɛnzɛyèa Aatana-à tɔ́ng-sɛ̀ikwɛ́ gi wo: Gwilinɛ Kpáa ké wɩɩ ye: An liang’ zɛà Izalae lùu gi-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ láà, an à gieà mɛ̂ɛbò’ àng wʋʋ’ pɛi ke wó nu-mɛ̀ɛ̀bòa láà àngle líílé le. Kɛ́ àle tó gi, wàa tóló dɔii n wʋʋ bhà. ²² À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, án wɩɩ ma: wʋʋ dɛ́dɛɛ pe-mɛ̀ɛ̀bò- tò Aatana séeá mɛ̂ɛ’ wàa wɩ́ɩ́yèa à-wùn bhà láà àngle gɔ̀n le. Kɛ́ wàa à séeá kwɛi mɛ̂ɛ’ wó wɩ́ɩ́yèa à-wùn bhà láà àngle gɔ̀n. Wánglafila, Aatana wʋʋ lébanyè láà àle- à-wùn tò maiá-yè séeá mɛ̂ɛ’ wó wɩ́ɩ́yèa à-wùn bhà láà àngle nɛ̀ le. Kɛ́ àa à gá mɛ̂ɛ’ wàa wɩ́ɩ́yèa à-wùn bhà láà àngle nɛ̀. ²³ È tò’ kwɛi, ke legilizi tó ké banyèa ké tà kwɛnggei, ke kanó páipái ká gbaan wʋʋ dɛ́dɛɛbò lesósó peà, ke mɛ̂ɛ’ wó tuàn gbònglòa Aatana-wùn gi, ni mɛ̂ɛ’ wàa Yesu pe gi láà, àng kemò-waa ka tà bhi la ò, à-mɛ̀ɛ̀bò wàa à peà wo: pɔàin ké ka tà è? ²⁴ Kɛ́ è tò’ ke kanó páipái ká tó Aatana wʋʋ léban-à, ke mɛ̂ɛ’ àa Yesu pe gi, ɛ́ɛ́n ke é tuàn gbònglòa à-wùn gi, è waa ka tà bhi, ke kanó páipái ká dɔ à-mɛ̀ɛ̀ sɔng bhɛɛ tà Aatana wʋʋá, à-mɛ̀ɛ̀ ké e leng dɔn-à wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀a ka wʋʋ lé, ²⁵ ká à tàfélé’ wo’ láà à-wùn gi. É tò’ kwɛi, à-mɛ̀ɛ̀ ké e wunlé kpááà Aatana nɛ̀, le è gbɛ̀óógbɛ̀ kɛɛ, le è à pe ye: Aatana ké nu’ tói mɛ̂ɛbò é ka kpe gi mai lekinilèkiniá le. ²⁶ È tò’ àlei kwɛi la ò, mɛ̂ɛ- àle kùn lɔ, n laànɛ́bò? Án wɩɩ ma: ka bàn’ ké tà ziàn Aatana-wùn bhà, à-lèè ké à bhà ke ká kɔi dolodolo, kanó ka ka pe’ peà láà, à tó páipái- tó mɛ̂ɛ bháa dɔ̀ táásì àbhà zaa tà-wùn’ gá le. Mɛngge- à pè’ ye: é táán bɔà, ke mɛngge-à pe ye: ele ké e bhámò dɔɔà Aatana-wùn-a, ke mɛngge- wɩ́ɩ́ ye: Aatana’ wúngge’ gieyèa e nɛ̀, é à léwoloà, ke mɛngge- bhàiwo wʋʋ dɛ́ɛ gi, ɛ́ɛ́n ke mɛngge bhɛ́i ke- zí à pe ye: ele ké wʋʋ dɛ́ɛ láà à zía peà laá, à-lèè ké à bhà ke àle tó páipái- tó mɛ̂ɛ bháa dɔ̀ Aatana-wùn bhà-kɔ̀ɔ̀’ gá do le. ²⁷ Á ye’ é wʋʋ dɛ́dɛɛbò-le peyèa láà, è tò’ àleá, ke mɛ̂ɛ piilɛ ɛ́ɛ́n mɛ̂ɛ yaka kpáólé’ wò à pe gòkénɛ̀-lààléá le. È gò’ bhi ke mɛngge- nuu wʋʋ dɛ́dɛɛbò láà à zía peà. ²⁸ Kɛ́ à zía pe-mɛ̀ɛ̀-le òo tò’, ke wʋʋ dɛ́dɛɛ pe-mɛ̀ɛ̀bò láà wò tó wo tàsáná bhaamɛ̀ɛ̀ finibhà-le bhà. Wò à pe-le wo, kɛ́ wò à pe sɛ́ɛn gi wo lekini ni Aatana’ nɛ̀ le. ²⁹ À ye’ Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò peá láà, mɛ̂ɛ piilɛ ɛ́ɛ́n mɛ̂ɛ yaka’ wò liangzɛ le. Wò bò’, ke mɛ̂ɛ paánbò- à gisɔi. ³⁰ Mɛ̂ɛ’ wó bànkétà gi láà àng bhɛ́i ke- zí à pè’ ye: e leng ké e pe wúngge tàpólóà laá, mɛ̂ɛ ye’ é nuu fɔ́ɔ́lé láà, è dɔ. ³¹ Á kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, kanó páipái ká mɔɔà Aatana wʋʋ léban-á gòkénɛ̀-lààléá, é kɛ̂ɛ kwɛi ke mɛnó páipái- mai sí ka wún’ peà láà à bhà, ke mɛnó páipái bháa- nù dɔ. ³² Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: Aatana’ e wʋʋ léban-bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ bhɔyèa mɛ̂ɛbò’ àng nɛ̀ láà, wàa tó daayèa à gɔ̀n nuanɛ̀ gi. Wánglafila, bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ láà àle to àngle kɔ̀ɔ̀bhà le. ³³ Atoosiwo wúnnó dɔ̀ ké bhɛɛ gi-mɛ̀ɛ̀’ Aatana-á le. Wún bhúlúbhùlù lɔ̀ɔ̀ àa à kɛɛ. ³⁴ È gò’ àle gi, à-lèè ké à bhà ke loòbò- tó wo tàsáná ka leng ka pe bànkétàbò gi, ye è kɛɛ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bòà bànkétà-le tó páipái gi lɛnólɛ̀nói kɔɔ do’ gi láà à nɛ̀. Atoosiwo à-lèè àa à bhà ke loòbò- wɩ́ɩ́ bhi. Wánglafila, wò tó wunlé kpááyèa miɔnbò nɛ̀ ye é Aatana-à tɔ́ng lekini gi kɔɔ’ gi láà à nɛ̀. ³⁵ Wò wúnbò’ à pe bànkétà gi láà, nɔ́ng ye’ é à pé ke wò à du ke’ bhi à tàpóló e nɛ̀ laá, è ebhà gɔɔn bhàgilawo à gá woó kwíle za. Atoosiwo liangzɛ̀ bànkétà gi-yè àa kún loòbòa. ³⁶ Tààn Aatana wʋʋ- gò ka pé bhi’ wo la è? Ɛ́ɛ́n wó nù- à pei ka lengdo kale ka nɛ̀ la è? ³⁷ È tò’ mɛngge gi ye: Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀’ e gá, ɛ́ɛ́n ye: Waa Zaazaa ké wʋʋ kpɔ́yèa e bhà laá, à gàn- tó à-mɛ̀ɛ̀ yàan ye: án wún’ peii ka nɛ̀ sɛ́ikwɛ́ gi é, an à pè Gwilinɛ Kpáa-à pe’ gi le. ³⁸ È tò’ zí ke mɛngge’ bhi, yàa àle yàkisí pɔnggeá laá, ke mɛngge òo à-mɛ̀ɛ̀ leng yàkisíà. ³⁹ N laànɛ́bò, è tò’ àlei kwɛi laá, ká naa Aatana wʋʋ léban-bhɔ̀ɔ̀nɛ̀ láà àle bhɔ̀ ka nɛ̀-wùn bhà le. È gò’ àle gi, kao wʋʋ dɛ́dɛɛbò peyè-gbàn yaaà. ⁴⁰ Kɛ́ à-lèè ké à bhà ke ka wún óó wún’ kɛɛà, à tó- tó mɛ̂ɛ wɛ̂ɛ tàpóló-wùn ni wún gòkénɛ̀-lààlé-yè lesósó’ gá le.

¹ N laànɛ́bò, wúnsɛ̀’ è go Aatana pé, ke án à-nàà kpɔ’ ka nɛ̀, ke ká wɩɩ’ à-wùn bhà láà, an ka zʋʋ zanaii àleá é le. ² Án wɩɩ ma: wúnsɛ̀’ kwɛi, ke ká à-wùn kúnyèa kpókpóá kelekelele láà, è tò’ ke ká à gi-tààsí án à-nàà kpɔ’ kɔɔ’ bhà láà à gi, ke ya ka la’ wo lɛ́ɛ. Áa àleá, ke ká wɩ́ɩ́’ wo’ à-wùn bhà láà, ke ká wɩɩ’ à bhà bhiábhiá, ke à tɔnɔ òo nù tó bhe. ³ Aatana’ n lekini n dɔ’ zaá wʋʋ’ gá, má woo àle tó léban ka bhà fɔ́ɔ́lé. Kɛ́ à ye’ à-wùn’ kpókpó lengá, àle ye: E nuu bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi fɔ́ɔ́lé wo: Klisi ké gaà koà wún yóo-wùn gi. Sée é nù- ga do láà àle woi, ⁴ le wó à bii’, le é yáángɛɛn kɛɛ’ sɛ́ɛ́ gi yaka le. E nuu zí bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ do láà à gi wo: è gà’, e zanaà, le é nu’ zí zana láà à woi kwɛi le. ⁵ É bo’ zana láà à woá kwɛi, e nuu nuà ziàn bhaamɛ̀ɛ̀bò kpe gi, le wó nuu à yeà le. E wolo’ à lé Sefasi tà, le é wolo ke wo’ à lé ebhà kàleng buu-ni-wɛ́ɛ́-piilɛ láà àng tà le. ⁶ É go’ bhi, ko laànɛ́bò’ wò gie kàin solu tà, wo nuu banyèa ké tà lɛngdo gi kwɛnggei, le é zí wolo ke wo’ à lé àng tà le. Mɛ̂ɛ’ àng yánwɛ́ɛ́’ à ye’ kwɛi láà, àng bɛ́ɛ́-lèè tó ké tuàn yáán lefienɛ́ wo dɔkɔ̀ɔ̀ é à gi, àng dolodolo kemò’ wa ga le. ⁷ É go’ àle gi, e wolo’ à lé Zaki tà, le é zí wolo ke wo’ à lé ebhà táá-mɛ̀ɛ̀bò tà, ke àng tó páipái ké banyèa ké tà le. ⁸ Mɛ̂ɛbò láà àngle tó páipái pe zìpieta dɔ̀ya, Yesu ké zí e leng gie’ n lekini n nɛ̀. Kɛ́ nle án nuu à gɔ̀n ye nɛ́’ à laa bhà’ sie’ à gá àle nɛ̀ le. ⁹ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: nle án Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀bò tó gòzíàa le. Atoosiwo án Aatana-à legilizi-bò wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo’. A-wùn gi, à-lèè àa woo à bhà ke wò n lee lefienɛ́ wo Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀. ¹⁰ Kɛ́ Aatana ké gɛ̀ilɛ tóyèa n bhà, le án dɔ̀lèè’ bhà tenglé é, án à sɔlɔyèa à sáà gi le. Sée é gɛ̀ilɛ’ to’ n bhà kwɛi láà, òo zí à tó bɔɔn bhà, à tɔnɔ ké nu’ tói à bhà. Atoosiwo nle án àbhà bháála’ kɛɛyèa, àle lé ké gie àbhà táá-mɛ̀ɛ̀ paánbò tó pe tà. Sée án bháála’ kɛɛ’ kwɛi láà, yàa n lekini-le gbólóá. Kɛ́ Aatana’ gɛ̀ilɛ do’ tóyèa n bhà, ke é n tàkúnyèa láà, àle gbóló’ à gá le. ¹¹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, è to n gá oo, è to zí Yesu-à táá-mɛ̀ɛ̀ bhɛ́ibòa oo, kó Aatana-à nâa’ kpɔ́ii ka nɛ̀, ke ká zí wɩ́ɩ́yèa à-wùn bhà, án àle zía pe’ lɛ́ɛ. ¹² Kɛ́ ko Klisi zana-wùn gɛin’ go ziàn láà la ò, mɛɛ kɛɛ le mɛnggoò’ ka kpe gi, wò wɩɩ wo: ga-mɛ̀ɛ̀bò wàa zana le? ¹³ É woo nù tóà ke ga-mɛ̀ɛ̀bò wàa zana maiá, ke Klisi lekini òo zana àle gi. ¹⁴ Sée é woo nù zí tóà ke Klisi òo woo zana laá, ke ko Aatana-à liang’ zɛ ziàn láà, ke bhiábhiá gi-wùn’ nu’ tói à gá le. É woo nù tóà kwɛi, ke kaà kpɔ̀ à lé-yè láà à leng ké woo zí tóà bhiábhiá gi-wùn-a. ¹⁵ É woo nù tóà ke ga-mɛ̀ɛ̀bò wàa zana maiá laá, ke kó nù- bele yaa lefienɛ́’ woi Aatana bhà, le kó à pe’ bhaamɛ̀ɛ̀bò zué ko: Aatana ké Klisi zanayèa, sée ke òo ni à zana-le ke wo le. ¹⁶ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: é woo nù tóà ke ga-mɛ̀ɛ̀bò wàa zana-le wo maiá laá, ke Klisi leng òo zana àlei. ¹⁷ Sée é woo nù tóà ke Klisi òo woo zana laá, ke kaà kpɔ̀ à lé-yè láà, ke à tɔnɔ àa woo bhe, ke bɔ́n àa woo zí góyèa ka bhà àlei, ¹⁸ ke mɛ̂ɛ’ wó to’ Klisi pe gi ke wò ga láà, ke àng tó ké woo lóyèa àlei pailé. ¹⁹ É woo nù zí tóà ye: ko woo ko yáán tóii Klisi gɔ̀n kpunglà zé-wùn lengdo’ gi laá, ke kole kó woo bhaamɛ̀ɛ̀ tó páipái wɛ̀iyèa le. ²⁰ Kɛ́ àa kwɛi. Atoosiwo Klisi ké gó leng wo’ gɔɔ̀le, le é zana’, le é tóyèa ga-mɛ̀ɛ̀bò’ wò zanaà leekpɔ̀ɔ̀tili gi láà àngbhà mɔɔfɔ́ɔ́á le. ²¹ Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: ga’ giè bhaamɛ̀ɛ̀bò gɔ̀n-yè zigo’ mɛngdo fíole tà kɔɔ’ gi láà, wóò gó’ wo gɔɔ̀le ke wò zana láà, à lekini zi- góyèa zízí mɛngdo tà kwɛi’ wo le. ²² Ga bhɛɛ’ bhaamɛ̀ɛ̀ tó bhà Adam gbóló lé kɔɔ do’ gi láà, gò gɔɔ̀le ke wò zana-yè láà à lekini bhɛɛ- zí bhaamɛ̀ɛ̀ tó bhà Klisi gbóló lé àle-kɔ̀i le. ²³ Kɛ́ è nù pe é kɛ̂ɛ kwɛi, ke mɛnó ni pe zana bhɛɛ’ ya zin àng bhà le. Ga-mɛ̀ɛ̀bò’ wò zanaà láà, Klisi’ to’ àng tóà mɔɔfɔ́ɔ́á le. È gò’ bhi, à pe gi-mɛ̀ɛ̀bò’ zanaà à nù àbhà mɛ̂ɛnɛ̀ kɛɛ lià téei le. ²⁴ È gò’ àle gi, yínaa kpókpóbò’ wò gie lúyáán gɔ̀n láà, Klisi ké mɛ̂ɛnɛ̀ síà àng tó gɔ̀n, le giè mɛ̂ɛ gɔ̀n-pɔ̀ɔ̀n páipái’ wó lúyáán tà, è àng tó go fàànlé le. E lúyáán tó páipái wunlé kpááà kwɛi, le è à kɔ́nɔ́wo e nɛ Aatana nɛ̀ le. Wúnbò láà à tó- kɛ̀ɛ̀’ kwɛi, àle tóà kó bha ye’ bhà é à pe léyaa-kɔ̀ɔ̀a le. ²⁵ Atoosiwo à-lèè ké à bhà ke Klisi pe’ é à bhà láà, àle- tó à bhà kwɛi flúúlé, ke è e gɛɛn gie e yáòbò tó vele gi le. ²⁶ Sée è e gɛɛn gieà e yáò nààlàkáán’ à vele gi láà, àle gaá le. ²⁷ Atoosiwo e nuu bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi Klisi-wùn gi fɔ́ɔ́lé wo: Aatana ké à yaa’ pɔnópɔ̀nó wunlé. Kɛ́ wò à pè’ wo: Aatana ké à yaa’ pɔnópɔ̀nó wunlé laá, ke à-nàà ké mɛnó yàan wo: àa zí Aatana’ é à yaa’ láà àle wunlé. ²⁸ Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: Aatana leng’ pɔnópɔ̀nó wunlé kpaa’ Klisi nɛ̀ le. Kɛ́ pɔnópɔ̀nó wunlé kpàà à nɛ̀-yè láà, à bhɛɛ- bò’ zin-á kélé kwɛi, le Klisi’ é Aatana gbeá láà, à leng- zí e wunlé kpaa e nɛ Aatana nɛ̀ le. É tò’ kwɛi, ke pɔnópɔ̀nó’ yaa’ wo Aatana-à yaa gi lɛnólɛ̀nói, le àbhà mɛ̂ɛnɛ̀-lɛ̀nggelɛ̀ngge àa zía koo lɛ́ɛ. ²⁹ É woo nù tóà ke ga-mɛ̀ɛ̀bò wàa zana la ò, ke mɛ̂ɛ’ wò àng zulu ziàn ga-mɛ̀ɛ̀bòà zúlú gi láà, wò à tɔnɔ yeà mɛɛá le? È zí tò’ ke ga-mɛ̀ɛ̀bò wàa zana gbonggbongle la ò, mɛɛ kɛɛ sée le wò mɛ̂ɛbò zulu ga-mɛ̀ɛ̀bò láà àngbhà zúlú gi àlei le? ³⁰ Le ko leng-le wɛ zí, ga-mɛ̀ɛ̀bò zana-wùn-le àa woo bhe la ò, mɛɛ kɛɛ le ko dɔ tèngbhè yóo lé bha tó páipái bhà le? ³¹ N laànɛ́bò, kale-mii’ ká n vele tóii dɔ́ɔ́n-á Gwilinɛ Yesu Klisi sáà gi láà, án à zɛ ka nɛ̀ sii lenglèng tà ma: lee- kpɔɔ kɔi dolodolo, án to dɔyèa ga wónglé. ³² Tààn ko ni wii kún-wììbò kó nuu à gɔn sínmasìnma’ woà Efɛzi zé láà, é woo nù tóà ke án nùù àle kɛɛà kwɛi kpunglà zé-pɔ̀ɔ̀nbò lengdo’ à-wùn gi la ò, ke à tɔnɔ- tóà n bhà mɛɛá le? É woo nù tóà ke ga-mɛ̀ɛ̀bò wàa zana-le wo laá, ke n lekini án woo à peà, ye wò à tà-piàn kaan ziàn kɔɔ’ gi láà à nɛ̀, ma: Le ko ga-wùn-le’ bhe tili laá, kwàa koà pɔɔn bhɛlɛ, ke kó koà wɩ̂ɩ mi lefienɛ́ wo. ³³ Kao ka leng yínígóà. Atoosiwo mɛ̂ɛ’ i naa kɛɛ-kɔ̀ɔ̀ yóo-mɛ̀ɛ̀ bhà láà, ile i táá-kɔ̀ɔ̀- sie le. ³⁴ È tò’ kwɛi, ká seelá ka gi, ke ká sɛí ka gbólóá sɛí-kɔ̀ɔ̀ leng tà, ke ká ka bo wúnyóo kɛɛá. Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: mɛnggoò’ ka kpe gi, wàa Aatana dɔn lefienɛ́ wo. An àle pè kwɛi, ke ka leng ká à dɔn kaà yɛ́ɛ-wùn’ gá le. ³⁵ Kɛ́ è tò’ àlei kwɛi laá, mɛngge ké wɩ́ɩ́à ye: ga-mɛ̀ɛ̀bò zana-kɔ̀ɔ̀- kèè lɔ? È gò’ bhi, wò zànà nà bu-mɛ̀ɛ̀’ gá wo bhà le? Sée mɛ̂ɛ’ è àle peà kwɛi, án à yoo bhɔà à gɔ̀n ma: ³⁶ Á tàmaa-mɛ̀ɛ̀ í yaa é! I leng ké à gànnu-le wo ye: i miniwɛ́ɛ́ ye’ à daa ziàn sɛ́ɛ́ gi láà, àle- lépéi’ wo, le è goo, le à dɛ́ɛ- nuu bhɔà la wà. Tààn àa kwɛi è? ³⁷ È to miniwɛ́ɛ́á oo, è to ta-pɔ̀ɔ̀n bhɛ́i keá oo, à goo’ è wolo kpunglé láà, àle àa bhɔ í à wɛ́ɛ́ kpòlòkpóló’ sɔɔ’ sɛ́ɛ́ gi láà àle bhà. ³⁸ Kɛ́ è sɛɛ Aatana nɛ̀, ke ta-pɔ̀ɔ̀n ye’ à pe goo- tó kɔɔ’ gi, è à tò àle gi le. È zí ta-pɔ̀ɔ̀n suu tó ni pe goo tò pɛipɛi à-kɔ̀ɔ̀ do láà àle gi le. ³⁹ È gò’ àle gi, yáán-pɔ̀ɔ̀nbò tó ni pe suu ké zí pɛipɛi. Bhaamɛ̀ɛ̀bò pe ké pɛi, le wiibò pe’ pɛi, le maabò pe’ pɛi, le vébò pe’ pɛi le. ⁴⁰ È gò’ àle gi zí, pɔnggoò ké lɔngwɛ́ɛ́ gi, le pɔnggoò’ sɛ́ɛ́ tà sáalé le. Kɛ́ pɔɔn yemò’ lɔngwɛ́ɛ́ gi, ni à yemò’ sɛ́ɛ́ tà sáalé, àng yáán àa bhɔ ké bhà. ⁴¹ Yáán pe zán ké pɛi, mɛ̂ɛ pe zán ké pɛi, le mɛɛ́ɛ́bò pe’ zí pɛi le. Mɛɛ́ɛ́bò tó ni pe zán lefienɛ́ ké zí pɛipɛi. ⁴² Ga-mɛ̀ɛ̀bò zanayè láà à leng pe- zí kwɛi’ wo le. Wò lò’ bhaamɛ̀ɛ̀ bu kpɔ́i, e to ye mɛ̂ɛ’ ló miniwɛ́ɛ́ sɔɔi sɛ́ɛ́ gi. Wó à-gèè sɔɔ-le woà sɛ́ɛ́ gi, ke à búú-wùn’ bhe le. Kɛ́ é zana-le woà tée’ gi, ke àa búú-pɔ̀ɔ̀n-a koo. ⁴³ Wo à sɔɔ sɛ́ɛ́ gi, ke à gaa-lèè àa à bhà koo. Kɛ́ é zana-le woà tée’ gi, ke mɛ̂ɛnɛ̀ kɛɛ-wɛ̀ɛ̀’ a yaa à wɛ̂ɛ bhà le. Wo à sɔɔ sɛ́ɛ́ gi, ke sé àa à nɛ̀. Kɛ́ e zana, ke bháa’ daa à gi. ⁴⁴ Wo à sɔɔ sɛ́ɛ́ gi, ke à bu’ à bhà láà, è bhaamɛ̀ɛ̀ bu bhɛ́i’ à gá le. Kɛ́ è zana nà bu ye’ à gá e bhà láà, àle- gò Aatana’ pé le. Atoosiwo mɛ̂ɛ bu’ mɛ̂ɛ bhà kpunglà zé kɔɔ’ gi láà, mɛ̂ɛ- góà nà mɛ̂ɛ bu dɛ́ɛ ye’ gá Aatana pé mɛ̂ɛ zana-kwèèi láà, è zí tóà mɛ̂ɛ bhà àle-kɔ̀ɔ̀ bhà le. ⁴⁵ Ale kɛɛ le é bɛɛnzɛyèa Aatana-à sɛ́ikwɛ́ gi wo: Aatana’ bhaamɛ̀ɛ̀ fɔ́ɔ́lé’ daa’ lii ke wó nuu à leeà Adam láà, e tɛ́i-wàà’ daa’ àle gi, le é nuu tóà bhaamɛ̀ɛ̀ yáányèa le. Kɛ́ Klisi’ wò zí à lee Adam dɔ̀yayè láà, àle ké go’ Aatana pé, ke sii’ àa yɛn à dàà mɛ̂ɛ gi-wàà ké à gi. ⁴⁶ A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, mɛ̂ɛ bu ye’ mɛ̂ɛ bhà kpunglà zé é, Aatana’ àle fɔ́ɔ́lé daa’, le à dɛ́ɛ ye’ è go à pé, ke è bhɔà nà Aatana Waa Zaazaa-a à gi láà, é nuu à daaà dɔ̀ya le. Aatana Waa Zaazaa’ à ye’ gi, ke é góii à pé láà, òo àle daa à kpunglà-yè-le liélé. ⁴⁷ Adam fɔ́ɔ́lé’ Aatana’ à kɛángini’ sɛ́ɛ́ kɔɔn-á, àle- sɛ́ɛ́ kɔɔn bhɛ́i’ gá le. Kɛ́ é Adam dɔ̀yayè’ bɔ’ Klisi-a láà, àle’ gò- lɔngwɛ́ɛ́ gi’ wo le. ⁴⁸ Aatana’ Adam ye’ à daa’ sɛ́ɛ́ kɔɔn-á láà, à pe ginɛ́bò páipái’ kó kpunglà zé é, konó ko bhɔ̀ àle bhà le. Le Adam ye’ zí go’ lɔngwɛ́ɛ́ gi dɔ̀ya láà, mɛ̂ɛ páipái’ kó Aatana pe gi, konó ko bhɔ zí àle bhà le. ⁴⁹ A-wùn gi, mɛ̂ɛ ye’ é nuu sɛ́ɛ́ kɔɔn bhɛ́ia, kó to’ à bhɔ̀ɔ̀bhàa kɔɔ’ gi láà, ko tóà zí mɛ̂ɛ ye’ é go’ lɔngwɛ́ɛ́ gi láà à leng pe bhɔ̀ɔ̀bhàa àle-kɔ̀i le. ⁵⁰ N laànɛ́bò, an à pè’ kwɛi, ke án wɩɩ ma: Ko zàó’ ko bhà, ni ko yuɛn’ ko gi láà, àle ke àa dɔ̀lèè yeii Aatana-à gwilinɛnɛ̀ bhà. Atoosiwo búú-wùn’ pɔɔn’ bhà, àle ke àa mɔɔii tóá kwɛi kwɛi kwɛi ye búú àa pɔɔn’ bhà à nɛ̀. ⁵¹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, máà Aatana gwílé’ pe ka nɛ̀, àle ye: konó páipái leng-le kwáá gaii. Kɛ́ konó páipái ko gálá’ woà à gi le. ⁵² Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: Aatana-à túnú nààlàkáányè- wɩ́ɩ́à bha’ bhà, kó tóà sáabhi, le ko gala víanle do ye mɛ̂ɛ’ mɛ̂ɛ yánlé maa le. Atoosiwo túnú nààlàkáányè láà è wɩ́ɩ́à tée’ gi, Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ yemò’ wó gayèa láà, wo zanaà, le wò to kwɛi kwɛi kwɛi, le wàa ga koo le. È gò’ bhi le yáán-mɛ̀ɛ̀bò ko leng ko gala víanle le. ⁵³ Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: ko bu’ é búú-pɔ̀ɔ̀n-a ko bhà é, à-lèè ké à bhà ke kwîi ye’ àa búú láà è à bhái daa, ɛ́ɛ́n ke à ye’ ga-pɔ̀ɔ̀n-a, è à ye’ àa ga láà à bhái daa. ⁵⁴ Ko zàó ye’ búú-pɔ̀ɔ̀n-a ko bhà, è bò’ à ye’ àa búú láà à bhái daaá, ɛ́ɛ́n ke à ye’ é ga-pɔ̀ɔ̀n-a, è bo à ye’ àa ga láà à bhái daaá kwɛi laá, le Aatana wʋʋ ke’ é àbhà sɛ́ikwɛ́ gi láà, à gi-wùn- nuu kɛɛà le. Atoosiwo à bɛɛn ké zɛyèa wo: Aatana-à gwili kɔɔ’ woo gie ga gɔ̀n, le ya ga mái le. ⁵⁵ È tò’ kwɛi, ke ga, i kɔɔ giè bhaamɛ̀ɛ̀bò gɔ̀n-lèè’ nù- tói mɛ́ɛ́’ wo tò le? Í nuu bhaamɛ̀ɛ̀ zɛà i gbélé’ gá ziàn láà la ò, è mɛ́ɛ́ tò? ⁵⁶ Sée díwɛ́ɛ́’ é ga kɔlé, ke è ko duo à gá ziàn, àle ko sɔng’ ko bhà láà à gá le. Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: wúnyóo kɛɛ-zòwɛ́ɛ́’ é mɛ̂ɛ gwílé láà, pɔɔn’ è à bháa dɔ, àle Aatana-à tɔ́ngá le. ⁵⁷ Kɛ́ gɛ̀ilɛ àa Aatana’ bhà, le è giè wúnyóo gɔ̀n-bhàà daa ko gi lɛ́ile koà Gwilinɛ Yesu Klisi sáà gi le. ⁵⁸ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, n laànɛ́bò’ ka lɔ̀ɔ̀- n kɛɛ láà, ká gii’ sí-ii Gwilinɛ Kpáa nɛ̀ láà, ká gbaan à gi ke ká à kún kpókpóá kelekelele, ke ká ka bháa dɔ àbhà bháála bhà lɛ́ile. Atoosiwo à gàn ké ka yàan ka: ká Gwilinɛ Kpáa-à bháála’ kɛɛii láà, à leng kɔɔ ké à bhà, le à tɔnɔ’ kpáaá, le àa tóii bɔɔn bhà le.

¹ Legilizi-bò’ kɔɔ’ ban-ii ké tà Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ yemò’ Zelizalɛm àng nɛ̀ láà, má zin à-wùn bhà tò. Legilizi yemò’ wó Galati lùu gi, án wʋʋ kpɔ’ àng bhà ma: wò à kɛ̂ɛ kɔɔ’ gi láà, Kolɛnti-mɛ̀ɛ̀bò ka leng ká ka pe kɛ̂ɛ kwɛi’ wo le. ² Án wɩɩ ma: dimansi-kwèèi- bhɔ̀’ ziàn, mɛ̂ɛ’ i kɔɔ- mɔɔà pɔɔn ye’ bhà, í à yaa tùbhà. Ká kɔi dolodolo láà, kanó ká ka pe sí ka pe pɔɔn ye-nàà tà. Kao dɔlɔ́à n wàà ka lià-yè gɔ̀n, ke ká nuu kaà kɔɔ bànkélà láà à zigóà. ³ Ka leng ka kpɔ́yè’ mɛ̂ɛbò’ àng lé ka finibhà, ká àngle yaa ka kɔɔá, ke wò nù ló nà kaà gɛ̀ilɛ tó-pɔ̀ɔ̀n láà à gá Zelizalɛm le. N lekini an wàà’ ka lià, án àng bɔà nà àng kɔ́nɔ́ dàà à tà-sɛ̀ikwɛ́á. ⁴ È tò’ zí kpáaá, ke è mɔɔ n lekini lò nàa-pɔ̀ɔ̀n bhà, án lóà àng dɔi. ⁵ Kɛ́ n giè Masedoni sɛ́ɛ́ gi-wùn ké tuàn bhe líe. An bò’ gieá bhi, ke án nuu lóà ka lià. ⁶ Keèbhi, án mɔ́nɛ́ ke woà ka lià, ke án yíiín lóo gi lefienɛ́ kɛ̂ɛ ka pé bhi. È tò’ kwɛi, an gò’ bhi, an lóà lee’ gi, ká mɔɔà n dɔá zaá. ⁷ Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: máá à pé, ke án ka ye nu-kɔ̀ɔ̀ do é à gi, ke án tó ke án gie ka tà víálé. Kɛ́ Gwilinɛ Kpáa- wɩ̀ɩ̀’ à bhà, e n pé ke án bhanɛ́ ke kɛ̂ɛ ka lià. ⁸ Kɛ́ án tóà líe Efɛzi zé, le Pantikɔte fɛ́ɛti- bhɔ le. ⁹ Atoosiwo Aatana-à liangzɛ-zààlé ké pólóyèa n gɔ̀n gbɛ́ɛ́á. Kɛ́ mɛ̂ɛ’ wó yaayèa à gɔ̀n gwili-yàn gi, wo zí kpeá yèèèle. ¹⁰ Timotee’ bhia ka lià bhi. Kɛ́ è wàà’ ka kpe gi, ká à-tɔ̀ɔ̀ kún sɛ̀a, ke súó òo nù à kɛɛ ka gɔ̀n. Atoosiwo Gwilinɛ Kpáa-à bháála kɛɛ-mɛ̀ɛ̀’ à lengá ye n nɛ̀ le. ¹¹ À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, mɛngge òo à yeà yáànbìlìtàa. È gò’ àle gi, ká à dɔ zaá sɛ̀a, ke è gó bhi nà zowɛ́ɛ́ niidaaá, ke è nu n lià, atoosiwo n yáán ké àle ni ko laànɛ́bò gɔ̀n. ¹² À ye’ é ko laànɛ́ Apolo-le pe-wùn-a láà, án woo à bháa dɔ’ n sɔbhɛɛ bhà ma: à leng- ló ka lià ko laànɛ́bò wɛì. Kɛ́ àa à leng-le sɛ̀ɛ̀nɛ̀-wùn-a gbonggbongle, ke è ló líe dɔkɔ̀ɔ̀ é àle gi. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, è e leng sɔlɔà kwee’ gi, le è nuu lóà ka lià le. ¹³ Ká yaa ka yáán, ke ká dɔ gbaiinle kpɔ̀ Aatana lé-yè gi. Ká à kún miɔnnɛ̀-zòwɛ́ɛ́á, ke ká ka bháa dɔ. ¹⁴ Ká ka finibhà-wùn tó kɛ̂ɛ lɔ̀ɔ̀ tò ké bhà gi. ¹⁵ À gàn ké ka yàan ka: Tefana ni à pé kwíle-mɛ̀ɛ̀bò láà àngle wó to’ Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀bòà mɔɔfɔ́ɔ́á kaà Akai sɛ́ɛ́ láà à gi le. È gò’ bhi zí, wo wo lekini daayèa Yesu pe gi-mɛ̀ɛ̀ paánbò gɔ̀n nuanɛ̀ gi. ¹⁶ Ale kɛɛ le, n laànɛ́bò, an wɩɩ ma: ká ka wunlé kpáá mɛ̂ɛ suu’ wó kwɛi láà àngle nɛ̀ le. È gò’ àle gi, ká zí ka wunlé kpáá mɛ̂ɛ páipái’ àng kɔɔ’ Aatana-à bháála láà à gi, ke wó gii sí-ii à bhà láà àng tó nɛ̀. ¹⁷ Tefana ni Fotinatu ni Akaiku-nù’ nu’ wo’ ke wó n pé zé láà, e sɛɛyèa n nɛ̀. ¹⁸ Ka lɔ̀ɔ̀’ kpɔ́yèa n lé láà, àngle wó yí máimài dɔyènɛ́ keá à lé le. Wo n zowɛ́ɛ́ kpááyèa, le wó zí ka leng ka pe kpááyèa le. An àle pè kwɛi ke ká nù dɔn’ wo bhɛɛ yaaá mɛ̂ɛbò’ kwɛi láà àng bhà sɛ̀a le. ¹⁹ Legilizi-bò’ wó Azi sɛ́ɛ́ gi, woó wɩ́ɩ́ ka bhà. Akila ni àbhà nɔ́ng Pilisii ni legilizi-bò’ wò ban ké tà ziàn àng pé kwíle, ke wó Gwilinɛ Kpáa-à zaawɛ́ɛ́ tà ye ka nɛ̀ láà, woó wɩ́ɩ́ ka bhà sɛ̀a. ²⁰ Ko laànɛ́bò páipái’ wó zé, àng tó woó wɩ́ɩ́ ka bhà. Ka leng ká wɩ́ɩ́ ka ké bhà ka ké kpíníbhà miyèa Aatana lɔ̀ɔ̀ bhà. ²¹ Wɩ̀ɩ̀bhà-nàà é, nle Pɔli n leng án àle bɛɛnzɛ’ n kɔɔá le. ²² Koà Gwilinɛ Kpáa lɔ̀ɔ̀ àa mɛ̂ɛ’ à kɛɛ láà, lángga- àle-mɛ̀ɛ̀ kún. Kɛ́ kole kó wɩɩ ko: Malanata. (Ko à pè’ kwɛi, ke kó wɩɩ ko: Gwilinɛ Kpáa, bhè nu.) ²³ Gwilinɛ Yesu- dɔ gbáágbààa ke è gɛ̀ilɛ tó ka bhà. ²⁴ Kanó páipái ka lɔ̀ɔ̀ ké n kɛɛ Yesu Klisi-wùn gi.