Títò

Páwòlò cu wáràgà ji

TÍTÒ

¹Ŋìnó a ye tí Páwòlò, tí bòò mì Mbíṛì, ye delè a tú mì Bìndi-Mbíṛì. Mbíṛì cu ꞌbì wó á mítí ye, bìndi  yí giì tuu ye gí bà konì ndâ ꞌduù tí nó náa yí tí Mbíṛì ṛuka ndú tí ndâ ŋìnó mì wó gî nó ta bà kili wu gí tà bà tee njembí ndú mítí wó, delè gí bà nìbà yúcó tí nó mbe ꞌvii ta có mì wó tí Mbíṛì nô, ²yúcó tí nó mbe kû je muu ji ndú gítí bà koṛo có lì mítí ꞌválá tí nó mbe cee lá, náa Mbíṛì tí mbe ꞌdè ꞌvéṛè jé lá ci ndâ ꞌduù gítí  sàà gî nô. ³O tí nò náa Mbíṛì ci nò mâ giì gì gî, Mbíṛì giì uu gbí còngò có kóó mì wó nò. Bìndi  yí giì kpili có mì wó nò ji ye, náa ye kpónó kû ma ji ndâ ꞌduù go kòcò wó tí Mbíṛì tí Mbe ꞌvala ndoo nô. ⁴Ye kû cu wáràgà tí nó ji wò tí Títò, tí ꞌdóó ꞌviì mì ye, tacó ndà sósòꞌô ta ndà a ndâ mbe tee njembí mítí Mbíṛì. Ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì tí Bu ndoo, ye delè kû ꞌdeke tí ye ji Bìndi-Mbíṛì tí Jézù tí mbe ꞌvala ndoo, énó máa, ndú ꞌví bàkà nambeè ji wò, ndú delè ꞌví si ꞌbí i ꞌví ba muu lo lá.

Nèté mì Títò gbí to Kèrétì

⁵Ye táánò si wò mí Kèrétì, tacó wàa, wò ꞌví ꞌviindi ndâ i kà. Ye táánò ꞌdè có ji wò énó máa, wò ꞌví ŋò ndâ ꞌbí kpo ꞌduù, wàa wò ꞌví bàkà ndú tí ndâ kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì ta ndi gbí ndâ gbata gbí to Kèrétì gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. ⁶Ndâ ŋa ndâ kpo ꞌduù tí nó ꞌví dù a ndâ cèe kpo ꞌduù, ta tó muu ndú. Ndú ꞌví dù me ndâ mbe kò njèèkù niì lá. Ndâ ꞌviì mì ndú ꞌví dù a ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì, tí ndâ ꞌviì mbe kû ꞌdi có, ta tó ṛè ndú. ⁷Tacó ꞌduù ŋìnó tí kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó a mbe kpolo tí ꞌbá mì Mbíṛì. À má énò, yí ꞌví dù me ŋa ꞌduù ŋìnó náa ndâ ꞌduù kû no nje ndú gítí ndâ cè bà i mì wó nó lá; yí ꞌví dù me ŋa ꞌduù ŋìnó mbe koṛo có máa, à ꞌví si có ꞌdáá ká mítí có mì yì nó lá; yí ꞌví dù me ꞌduù ŋìnó ta tàkòcò wó kû kpolo ká gálà nó lá, yí ꞌví dù me vò mbe njù pe lá, yí ꞌví dù me mbe cee có gbí òkò tí ndú ta ꞌduù ta ꞌbì wó lá, yí ꞌví dù me ŋa ꞌduù ŋìnó ta njembí wó ká gítí bà ꞌde i gbí i nó lá. ⁸ꞌDuù ŋìnó tí kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó ꞌví dù a ꞌduù ŋìnó mbe kû te wiṛi mítí ndâ mbe ꞌdó-ꞌdo, yí ꞌví dù a ꞌduù ŋìnó ta go bà bàkà tó i kuu tí wó, yí ꞌví dù a ꞌduù ŋìnó náa a muu ká tí wó, yí ꞌví dù a ꞌduù ŋìnó jáá kùṛo Mbíṛì, yí ꞌví dù a ꞌduù ŋìnó náa tàkòcò Mbíṛì kû peteke gítí wó, yí ꞌví dù me ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà i gí tàkò có mì sé njembí nó lá. ⁹ꞌDuù ŋìnó tí kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Bìndi-Mbíṛì nó ꞌví dù a mbe zèè yúcó tí nó ta kponje gítí  wálá náa à nìbà  ji yí nó ta ꞌbì wó sósòꞌô, tacó wàa, yí ꞌví ꞌde ta wotí bà nìbà yúcó ji ndâ ꞌduù, yí delè ꞌví ꞌde ta wotí bà uu gbí còngò ꞌvéṛè mì ndâ mbe kû ꞌvii ꞌvéṛè mítí yúcó nó ji ndú.

¹⁰Tacó ndâ tù-ká-kpò-có, ta gbí có mì ndú wálá, tí ndâ mbe ꞌvéṛè mbe kû eendi ndâ ꞌduù me mbè kuu tí . Ndâ mbe le bèṛè ndâ i ꞌvéṛè tí nò kpolo ma a ndâ mbe zèè có gítí tàkìì bà ya gí gbí gàzâ. ¹¹Wò ꞌví si ndú ꞌví njaanga nje ndú lá. Tacó ndâ ŋa ndâ ꞌduù tí nò a ndâ mbe volo ꞌbá mì ndâ ꞌduù ta bà nìbà ndâ i ŋìnó mbe ꞌvii ṛo ꞌbá lá nô. Ndú delè kû bàkà ndâ i-nô tí nò ká tacó bà zò-nje ndú cuki. ¹²A ꞌbí ꞌduù tí ꞌdóó dìì ndú, delè tí mbe ꞌdè-kòcò mì ndú tí ndâ ꞌduù Kèrétì táánò, ká ꞌdè có énó máa, «Nèté mì ndâ ꞌduù Kèrétì káa bà ꞌdè ꞌvéṛè cuki. Ndú a ndâ mbe kpó, tí ndâ mbe gàmàtà ta i gbí ndú wálá.» ¹³Có tí nò náa ꞌduù tí nò ꞌdè nò a yúcó. À má énò, baṛaka mítí ndú, tacó wàa ndú ꞌví dù tí ndâ cèe mbe tee njembí ndú mítí Mbíṛì, ¹⁴wàa ndú ꞌví je mbí ndú mítí ndâ tà-ká-tà ꞌvéṛè mì ndâ Jùdéyà lá, ndú delè ꞌví bàkà go ndâ có mì ndâ ꞌduù tí nó náa bà ꞌdi yúcó me cékélè gbí tú ndú gî nó lá.

¹⁵Ndâ i ꞌdáá gî kùṛo ndâ ꞌduù ŋìnó ta njembí ndú ngbáṛángàꞌi kùṛo Mbíṛì nó káa ndâ ngbáṛángà i, káa ngbáṛángà i kùṛo ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ vóló-volo ꞌduù mbe tee njembí ndú mítí Mbíṛì lá nó wálá, tacó muu ndú, ta ndâ kpokèjì bà koṛo có mì ndú volo gî. ¹⁶Ndú kû bàkà tí ndú tí ndâ mbe ŋò Mbíṛì ni gî, káa cè ŋa bà bàkà ndâ i mì ndú dooko gítí bà bàkà i mì ndâ mbe ŋò Mbíṛì ni gî lá. Ndú a ndâ vò ꞌduù, tí ndâ mbe kpò có, mbe ꞌvii tí ndâ mbe bàkà tó i lá.

Cèe bà nìbà i

¹Káa à má gítí lo, wò ꞌví nì ji ndâ ꞌduù káa bà kpokèjì mì yúcó. ²ꞌDè có ji ndâ kpo ꞌduù máa, ndú ꞌví si tí ndú ji pe lá, ndú ꞌví dù tí ndâ mbe koṛo có, ndú ꞌví dù me tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû bàkà i á gí tàkò có mì sé njembí nó lá, ndú ꞌví dù tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí Mbíṛì ta njembí ndú gbaànjé, ta go ndâ ꞌduù tí ndú, ndú delè ꞌví dù me ŋa ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ nuù-gú-nuù-bèꞌdè nó lá.

³Wò delè ꞌví ꞌdè có ji ndâ niì ŋìnó ta gbí dìì ndú mbe yù gî nó, máa, ndú ꞌví bàkà i á go i mì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû co tí kpokèjì mì Mbíṛì nô. Ndú ꞌví dù me tí ndâ mbe tùbà vò kpokèjì ji ndâ ꞌduù lá. Ndú ꞌví dù tí ndâ mbe vò nje lá. Ndú delè ꞌví dù tí ndâ mbe zèè ngê pe lá. Ndú ꞌví dù tí ndâ mbe nìbà cèe kpokèjì bà ꞌvala ndò á ꞌbá ji ndâ ꞌduù, ⁴tacó wàa, ndú ꞌví dù tí  tí ndâ mbe kpo-gbí-tà-tù ndâ ꞌvinî ŋìnó mbe kû kpolo gí yaà gí tàkò ndú nó gítí bà zè ndâ ꞌdakò mì ndú, ta ndâ ꞌviì mì ndú, nìkì maa. ⁵Ndú ꞌví kpo-gbí-tà-tù ndú tacó wàa, ndú ꞌví dù tí ndâ niì ŋìnó mbe ni bà koṛo có gî, ta ṛo ndú mbe me vá lá. Ndú ꞌví dù tí ndâ niì mbe zèè ꞌbá mì ndú. Ndú delè ꞌví dù tí ndâ niì ŋìnó ta ꞌdê njembí ndú, mbe kû ꞌdi có mì ndâ ꞌdakò mì ndú nô. ꞌDè có ji ndú máa, ndú ꞌví nìbà ndâ i tí nò ji ndâ niì, tacó wàa, ndâ ꞌduù ꞌví go ta ꞌvéṛè mítí có mì Mbíṛì lá.

⁶Wò delè ꞌví kpo-gbí-tà-tù ndâ ꞌviì-ꞌdakò máa, ndú ꞌví tè gí tàkò có mì ndâ i gbí kû ndú lá. ⁷Wò ꞌví dù tí ꞌduù ŋìnó náa ndâ ꞌduù ꞌví ŋò bà bàkà ndâ tó i ꞌdáá gî ni a i ꞌdo mì lo. Wò má kû nìbà i ji ndâ ꞌduù, wò ꞌví tùbà tí lo ji ndú tí ꞌduù ŋìnó ta bà lê tí lo wálá. À delè ꞌví dù gbí kòcò lo a wotí go kòcò gba. ⁸Wò ꞌví ꞌdè ji ndâ ꞌduù a ndâ cèe có ta njì ká gbí ndú, tí ndâ có ŋìnó náa wotí bà ꞌvìsì tende có gí tàkò ndú ꞌví dù tí ꞌbí ꞌduù wálá. Tacó wàa, ndâ mbe kû jòò gbí có ta ndoo ꞌví ŋò ꞌdóó có ŋìnó náa ndú ꞌví kpì tí  ta ngbàngà tí ndoo nó lá. ⁹ꞌDè có ji ndâ bòò máa, ndú ꞌví ꞌdi có mì ndâ mbe tí ndú. Ndú delè ꞌví bàkà go có ŋìnó gbí njembí ndâ mbe tí ndú nó ta o ꞌdáá gî ta kponje mì ndú gítí  wálá. ¹⁰Ndú delè ꞌví po ndâ ꞌbí vící i mì ndâ mbe tí ndú lá.

Ndú ꞌví dù tí ndâ ꞌduù jáá, tacó wàa, ndâ i tí nò ꞌdáá náa ndú kû bàkà nò ꞌví sì ta ndâ ꞌduù ꞌví wu gbí bà nìbà i mì Mbíṛì tí Mbe ꞌvala ndoo.

¹¹Wò ŋò ni gî, máa, Mbíṛì tùbà nambeè mì wó a i tacó bà ꞌvala ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. ¹²Mbíṛì kû bàkà nambeè ji ndoo, tacó wàa, ndoo ꞌví ŋò tí  ni énó máa, ndoo ꞌví ꞌdò kò ndoo mítí kpokèjì ŋìnó mbe kû ya ta ndoo gí ꞌdè ꞌdo tí wó tí Mbíṛì nó lá. Delè tacó wàa, ndoo ꞌví dù ta go ndâ i tí nó muu to tí nó mbe ya gí gbí có mì wó tí Mbíṛì lá nó, lá. Mbíṛì kû bàkà nambeè ji ndoo, tacó wàa, ndoo ꞌví ŋò tí  ni énó máa, ndoo ꞌví ꞌvala ta muu ndoo ngbáṛángàꞌi, tí ndâ ꞌduù jáá kùṛo wó tí Mbíṛì ¹³kû ù ta ndi bà gì líkíꞌo mì ndoo, náa ndoo kû koṛo có lì mítí , tí o bà tù ngba gbolò Mbíṛì mì ndoo, tí Mbe ꞌvala ndoo, tí Jézù, tí Bìndi-Mbíṛì, ¹⁴mbe sì miṛi wó ji ku, tacó bà njaanga miṛi ndoo ꞌdo gbí ndâ ŋa ndâ vò i ꞌdáá gî, nô. Yí bàkà ndoo tí ndâ ngbáṛángà ꞌduù, tacó wàa, ndoo ꞌví dù tí  tí ndâ ꞌdóó ꞌduù mì yì; delè tacó à ꞌví dù tí ndoo káa go bà bàkà tó i cuki.

¹⁵Kò-kò ta ndâ có tí nò ji ndâ ꞌduù. Tùbà cèe kpokèjì ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe giṛiꞌo gî nó ta bà do mítí ndú ta gúku tí lo wálá, go i mì gba. Wò ꞌví si ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌví si wò tí ꞌdé ꞌduù lá.

Bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe kû konì ndâ ꞌduù

¹ꞌVa mbí ndâ ꞌduù mì lo máa, ndú ꞌví ꞌdi có mì ndâ gba mì ndú, ta ndâ kpo ꞌduù kùṛo ndú. Ndú ta o ꞌdáá gî ꞌví dù ká léngé-lenge kû ù bà bàkà i ŋìnó náa à tí . ²Ndú ꞌví ꞌdè vò có gítí ndâ ꞌduù lá. Ndú delè ꞌví dù tí ndâ mbe kû kììꞌbà ꞌdo tí bà ꞌdèèkè mà. Ndú ꞌví dù tí ndâ ꞌdê ꞌduù mbe kû si ndâ ŋa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî tí i. ³Tacó, ꞌbí o táánò kuu tí  náa ꞌdóó ndoo ta miṛi ndoo a ndâ mbe ŋónókó, tí ndâ tù-ká-kpò-có, náa à kû eendi ndoo. Njembí ndoo ta o tí nò ká gítí ndâ tende ŋa i mbe nìkì tí ndoo muu to tí nô. O mì ndoo ta o tí nò ká gítí bà tò kiì, giì je bà bàkà ndâ i ŋìnó mbe kû mìlìsé tí ndâ ꞌbí ꞌduù nô. Ndâ ꞌduù ta o tí nò kû sogo ndoo. Ndoo delè ta o tí nò kû sogo tí ndoo gbí òkò tí ndoo.

⁴Káa Mbíṛì tí Mbe ꞌvala ndoo nó giì tùbà nambeè mì wó, ta tó bà zè ndoo mì wó, ⁵ta bà ꞌvala ndoo. Káa yí ꞌvala ndoo nò me gí tàkò ꞌbí ŋa tó i náa ndoo bàkà ji yí nò lá; à káa ꞌdóó bà ŋò yê ṛo ndoo mì wó ká si yí ꞌví ꞌvala ndoo, go có mì wó gbí njembí wó. Yí ꞌvala ndoo ta bà caka tí ndoo ta ngo, mbe kpò gbí ndi bà jò ndoo. Bìndi  yí giì bàkà ndoo tí ndâ ngú ꞌduù ta bà tuu Bèṛi mì wó tí Mbíṛì ji ndoo.

⁶Mbíṛì je Bèṛi mì wó ji ndoo túkàꞌi ta ṛè mì Jézù, tí Bìndi-Mbíṛì tí Mbe ꞌvala ndoo. ⁷Mbíṛì njaanga miṛi ndoo ꞌdo gbí vò i, tacó wàa, ndoo ꞌví dù tí ndâ ꞌviì-ꞌbá mbe kû koṛo có lì mítí ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nô. ⁸Ŋìnò a yúcó ta kponje á gítí  wálá ká nò.

Có gbí njembí ye énó máa, wò ꞌví nanaka muu lo mítí ndâ có tí nò. Tacó wàa, ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû tee njembí ndú mítí Mbíṛì nó ꞌví te tí  mí gbí muu ndú máa, ndâ yì ꞌví dù tí ndâ mbe bàkà ndâ tó i ta i ká gbí ndú tacó tí ndâ ꞌduù ta o ꞌdáá gî. ⁹Káa wò ꞌví kììꞌbà ꞌdo tí bà tò ndâ kponje ŋónókó, ta bà ꞌdeke ṛè ndâ ká gù lo kpènjèngèꞌvèè tí i ꞌvéṛè mì ndâ Jùdéyà. Wò delè ꞌví kììꞌbà ꞌdo tí bà ꞌdèèkè mà ta bà ꞌdè wo muu ndâ có mì Mòze. Tacó nèté mì ndâ ŋa có tí nò wálá. I delè gbí ndú wálá. ¹⁰ꞌDuù má kû njèè gbí òkò tí ndâ mbe ùnje gítí Bìndi-Mbíṛì, wò ꞌví ci yí, máa yí ṛò tíyò ꞌdo tí ŋa i tì nò, yee gbí só. Yí má biya bà ꞌdi có mì lo gî, wò ꞌví ꞌvee bà tí wó kákáꞌi lá. ¹¹Káa, wò ꞌví ŋò ni énó máa, ŋa ꞌduù tí nò a vóló-volo ꞌduù, tí vò mbe bàkà vò i, mbe le wú mítí miṛi wó ta kpéétí wó gî.

Ndòngbú có mì Páwòlò ji Títò

¹²Ye kèjì gí bà tuu ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ Àrètémà ta Tìkíkùsù ji wò. ꞌDuù tí nò náa ye bà tuu yí nò má yee tí lo ngé gî, wò ꞌví gì gálà gí bà ꞌde ye gbí gbata Nìkòpólìsì, tacó ye kû koṛo có bà cì ndâ pì côꞌo tí nó kèjì nó a i mí kà. ¹³Je wotí gítí nó mì ndâ Àpólò ta Zénà tí nó tí mbe kû waa có gbí ngbàngà nô.

¹⁴Ndâ ꞌduù mì ndoo ꞌdáá gî ꞌví tala bà bàkà ndâ tó nèté, tacó wàa ndú ꞌví ꞌde ta i tacó bà konì tí ndú, náa ꞌbí i má gbaaka ndú nò; ndú ꞌví dù me tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta i gbí ndú wálá nó, lá.

¹⁵Ndâ ꞌduù tí nó náa ze ta ndú kàá nó ꞌdáá gî ꞌvee wò ma. ꞌDòkò ndi ꞌvé mì ze á ji ndâ tó nambe ze ŋìnó mì yo kà mbe kû tee njembí ndú mítí Mbíṛì nô.

Ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì máa, yí ꞌví bàkà nambeè mì wó ji yo ꞌdáá gî.