NDÂ NÈTÉ
mì ndâ tú mì Jézù
1Lúkà ꞌva mbí Tèyófìlò gítí kpédélé wáràgà mì wó
1Ákoo, Tèyófìlò, ye táánò gbí kpédélé wáràgà mì ye cu có gítí ndâ, ye i tí nó ꞌdáá gî náa Jézù táánò bàkà ndú nó, ta ndâ i tí nó náa yí nìbà ndú nó ꞌdáá gî, ji wò gî. Ye ꞌbìtà bà ꞌdeke ndâ i tí nó náa yí táánò bàkà ndú nò, ta ndâ i tí nó náa yí nìbà ndú nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdo ká ngé ṛèngbó ndú, 2yee tí o bà te yí ya tí gí gbíṛì á bìndi bà ꞌdè có mì wó ji ndâ tú mì wó náa yí táánò tuu Bèṛi-mì-Mbíṛì gí bà ṛuka ndú ji yí nô. 3Gbí ndâ sili tí nò ziꞌduù-só mbe ꞌbìtà ꞌdo tí o bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó, yee tí o bà ya yí gí gbíṛì nò, yí dù kû tùbà tí wó ji ndâ tú mì wó gbí ndâ ŋa kpokèjì me mbè ta kponje gítí ndú wálá, máa, yì kuu tí tí wu yì kálásê. Yí delè gbí ndâ o bà tùbà tí wó ji ndú nò kû ꞌdè có ji ndú gítí bà dù Mbíṛì tí gba.
4Ta ꞌbí o gbaànjé, si Jézù kû zò i ta ndâ tú mì wó, yí giì kpo-gbí-tà-tù ndú énó máa, «Yo ꞌví njè nó ꞌdo Jèrùzàlémè lá, yo dù ká Jèrùzàlémè, wàa yo ꞌví ùndi cí tí nó náa Bu ye táánò ci ta yo, náa ye táánò ꞌdè có ji yo gítí nô. 5Tacó Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù táánò kû caka tí ndâ ꞌduù a i ta ngo, káa àá kèjì gí bà caka tí yo ta Bèṛi-mì-Mbíṛì á bìndi làmbu sili.»
Bà te Jézù ya tí gí gbíṛì
6Ta ꞌbí o gbaànjé, ndâ Jézù mâ giì kili ta bà muu ndú ta ndâ tú mì wó kákáꞌi gî, ndâ tú mì wó giì ꞌvee yí, máa, «O tí nò gì gî, Mbe tí ze? Àá bà dù nò a o bà le ndi bèṛè mì ndâ kòtí Ìzìrìyélì ji ndú ká nò?»
7Káa Jézù giì ꞌvìsì có ji ndú énó máa, «Bà ŋò o bà gì o tí nò, ta bà ꞌdeke sè sili gítí bà co ṛi tí nò náa a Bu ye táánò ká ꞌdeke ta ꞌdóó wotí mì wó nò me nèté mì yo lá. 8Káa ta o tí nò, Bèṛi-mì-Mbíṛì má gì gî, a yí ká bà je wotí ji yo tacó bà ꞌdè có gítí ndâ i ŋìnó náa yo táánò ŋò ye kû bàkà nó, ta wotí bà ꞌvanda ndi ndâ có ŋìnó náa yo táánò ꞌdi ꞌdo gbí nje ye nó, ji ndâ ꞌduù gbí gbata Jèrùzàlémè, ta ndâ ꞌduù gbí to Sàmárìyà, ta ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî.»
9Ndâ tú mì Jézù mâ giì zekeꞌo bìndi bà ꞌdè có tí nò mì wó ji ndú, ndú giì ŋò Jézù kû ya zùù gí gbíṛì. Ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò kùlù mù yiiga bà tí wó ꞌdo tí ndú gî. 10Káa si ndú gbí-gbi kû yee ṛo ndú gí tàkò Jézù gbíṛì, ndâ ꞌbí ꞌdakò sósòꞌô mbe yuu cé-ce bòngo giì ṛò tíyò dê ṛègbà tí ndú, 11bìndi ndâ ꞌdakò tí nò giì ꞌvee ndú, máa, «Yo ṛò tíyò bà-i-nó kû zeke a o yè gí gbíṛì, ndi yo ndâ ꞌduù Gàlìléyà? Gbèe Jézù tí nò náa à kpónó te yí ꞌdo tí yo ya tí gí gbíṛì nò, bà dele ndi wó gì ká gbí ŋa gbèe kpokèjì tí nò náa yo ŋò yí kû ya tí gí yaà nò.»
Ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí gbata Jèrùzàlémè
12Jézù mâ giì ya gí gbíṛì gî, ndâ tú mì wó giì dele ndi ndú ꞌdo pí Gú Mbâ ya gí Jèrùzàlémè, tí òkò to náa ꞌduù má nò ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà káa có gítí wó wálá. 13Ndú mâ giì yee Jèrùzàlémè, ndú giì kaa ya gí gbí soṛo, tí ꞌbá tí nó náa ndú ta o tí nò kû dù tí nô. À kuu tí ta o tí nò a Pìyétòrò, giì je Jòvánì, giì je Jákòmò, giì je Àndèréyà, giì je Fìlípò, giì je Tòmázò, giì je Bàràtòlòméyò, giì je Màtéyò, giì je Jákòmò tí ꞌviì mì Àlìféyò, giì je Sìmónè tí tó ꞌviì-ꞌbá, giì je Júdà tí nó tí ꞌviì mì Jákòmò nô. 14Ndú kili bà muu ndú ta ndâ niì me mbè, giì je Màríyà tí nawu Jézù, ta ndâ náꞌvindí Jézù, kû ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì.
Bà bàkà Màtíyà tí tú mì Jézù
15Ta o tí nò, Pìyétòrò giì ṛò tíyò kùṛo ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù mbe kili ta bà muu ndú go ndâ ꞌduù dê gítí ziꞌduù-vô ta ziꞌduù-gbaànjé pí (120). 16Bìndi yí giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Ndâ náꞌvindí ye, kózò tí có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì nó bà bàkà tí, có tí nó náa Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Jùdéyà ꞌdè sàà táánò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì gítí i tí nó mbe giì bàkà tí mítí Júdà tí nó táánò tí mbe tè kùṛo ndâ ꞌduù ya tí gí bà zèè Jézù nô. 17Júdà tí nò táánò a ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndoo, náa ndoo táánò kû bàkà nèté tí nó náa ndoo kpónó kû bàkà nó ta ndú. 18Káa go ŋìnó náa yo ŋò ni gî nó, yí táánò giì sì njí ta mboo náa yí táánò ꞌdè ꞌdo gbí zu nèté tí nò mì wó nò. Yí táánò giì ꞌva njì wó yee wélé-wele mí to mí gbí u njí tí nò, 19náa ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè ꞌdáá gî táánò ꞌdi có tí nò gî. Bìndi ṛè njí tí nò giì dù a Njí-mbelè, káa à má gbí có mì ndâ Jùdéyà, à kû nì mítí a ‹Àkèlèdámà.› 20À kpónó cu mí gbí wáràgà mì ndâ Muu-cè énó máa,
‹ꞌBá bìndi wó ꞌví ꞌbu kpú.
À ꞌví o gbí mòòkò bìndi wó káa kùlè.›
À giì cu ꞌbí kákáꞌi énó máa,
‹ꞌBí ꞌduù ꞌví zèè nèté bìndi wó.›
21«À má énò, kózò tí ndoo kpónó bà ŋò ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò táánò mbe kû dù ta ndoo gbí ndâ o tí nó ꞌdáá gî náa Mbe tí ndoo Jézù táánò kû mèṛèkè to ta ndoo nó, 22tí ꞌduù ŋìnó mbe ꞌbìtà bà dù ta ndoo ꞌdo tí o tí nó táánò náa Jòvánì kû caka tí ndâ ꞌduù nó, yee tí o tí nó náa à giì te ta Mbe tí ndoo ya tí gí gbíṛì gî nô. Tacó wàa, ndoo ꞌví dù ta ndú tí ndâ mbe ꞌdè yúcó gítí bà ꞌvala ndi Mbe tí ndoo ꞌdo gbí muuꞌdú wó.»
23Pìyétòrò mâ giì ꞌdè có tí nò cee gî, ndú giì cu ꞌbì ndú mítí ndâ ꞌdakò sósòꞌô, ndâ Jùzépè náa à kû nì mítí wó a Bàràsábà ta kpo ṛè wó a Júsìtò, ta ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Màtíyà, máa, à ŋò ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndú, wàa yí ꞌví zèè nèté bìndi Júdà. 24Bìndi ndú bà-i-nò giì ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì énó máa, «Ákoo, Mbe tí ze! Wò ŋò có gbí njembí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî gbaànjé-gbaànjé ni gî. À má énò, tùbà tí ꞌduù ŋìnó náa wò cu ꞌbì lo mítí wó ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌdakò tí nó sósòꞌô nó ji ze, 25tacó wàa, yí ꞌví zèè nèté bà nò tú tí nó náa Júdà jee mí to, yí giì ya gítí ꞌdóó bàndò mì wó gî nô.» 26Ndú mâ giì ki-mbílì, à giì ṛò a i mítí Màtíyà. Bìndi ndú giì ꞌdeke yí toko ta sè ndâ tú mì Jézù muuꞌbì-nje gbaànjé, bàkà muuꞌbì-nje só.
2Sili ziꞌduù-só-nje muuꞌbì
1Ta sili ziꞌduù-só-nje muuꞌbì bìndi o bà Ndii-ta-muu-ndâ-Ìzìrìyélì-mì-Mbíṛì, ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù giì kili mí tà gbèe tàꞌi. 2Ndú bà-i-nò giì gu káa ndiì ta wo i go wo gbolò pípìṛi nô kû gì ꞌdo tàṛì. Wo i tí nò giì yè tàꞌi tí ndú gî. 3Bìndi ndú giì ŋò ꞌbí i go meme wu nó njèè cee muu ndú ꞌdáá gî. 4Bèṛi-mì-Mbíṛì bà-i-nò giì je wotí ji ndú ꞌdáá gî me gbolò, bìndi ndú giì ꞌbìtà bà ꞌdè có gbí ndâ ꞌbí ŋa tende nje có ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì.
5Ta o tí nò, ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe zèè có gítí tàkìì mì ndú kácá-kácá nó kili ꞌdo muu to tí nó ꞌdáá gî mí Jèrùzàlémè. 6Ndú mâ giì ꞌdi ŋa wo i tí nò, ndú giì kili ꞌdáá gî mí bà gbèe to ta ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù. Káa nje ndú ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî, tacó ndú gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî giì dù kû ꞌdi kòcò ndâ tú mì Jézù kû ꞌdè có gbí ndâ nje có mì ndú. 7Bà ꞌdè có giì dù káa kpò ndú ꞌdáá gî gî. Ndú giì si káa nje ndú nga-ngàà kû zeke ta ndâ tú mì Jézù.
Bìndi ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ꞌvé gbí òkò tí ndú, máa, «À kû ꞌdè có tí nó kuu nó me ndâ ꞌduù tí nó mbe gì ꞌdo gbí to Gàlìléyà nó lá? 8Káa à giì bàkà ée, káa ndoo kû ꞌdi gbí ndâ có tí nó náa ndú kû ꞌdè nó gbí ndâ ꞌdóó nje có mì ndoo gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî? 9Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndoo gì ꞌdo Pàrásìyà, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Mídì, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Èlámì, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Mèsòpòtámìyà, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ká ꞌdo gbí ndâ to Jùdéyà to nô, ndâ ꞌbí ꞌduù gí ꞌdo Kàpàdósìyà, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Póndùsù, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Ásìyà, 10ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Fìríjìyà, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Pàfílìyà, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Másìrì, ta ndâ to Líbìyà á dê-dê ta Sìrínì, ndâ ꞌbí ꞌduù a ndâ wiṛi tí ndâ Jùdéyà ta ndâ ꞌbí tende ŋa ꞌduù mbe kaa tí ndú gí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gî mbe gì ꞌdo Rómà, 11ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Kèrétì, ndâ ꞌbí ꞌduù gì ꞌdo Àrábìyà. Káa ndoo ꞌdáá gî kû ꞌdi gbí ndâ có tí nó náa ndú kû ꞌdè gítí ndâ kpo-kpò i tí nó náa Mbíṛì bàkà nó gbí ndâ ꞌdóó nje có mì ndoo.»
12Nje ndú ꞌdáá gî giì ꞌdèè gî. Bà ꞌdè có gítí i tí nò mbe bàkà tí nò giì dù káa kpò ndú maa gî. Bìndi ndú giì dù kû ꞌvee gbí ŋa i tí nò gbí òkò tí ndú. 13Káa, ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú giì dù kû lòkóꞌbò có gítí énó máa, «Ṛúꞌbù ngú cû ndii muu ndâ ka yo gî.»
Pìyétòrò ꞌdè có ji ndâ mbè ꞌduù
14Káa Pìyétòrò bà-i-nò giì a gí yaà, bìndi sè ndâ ꞌbí ka wó tú mì Jézù muuꞌbì-nje gbaànjé ꞌdáá gî giì a gí tàkò wó. Bìndi Pìyétòrò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò bìnjìì nò ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa, «Yo tí ndâ ꞌduù Jùdéyà, ta yo tí ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá gî mbe kû ꞌvala gbí gbata Jèrùzàlémè nó, yo si bà giṛiꞌo gítí i tí nó mbe bàkà tí nó mí to. Yo sè tù yo, wàa yo ꞌví ꞌdi gbí có tí nó náa ye kèjì gí bà ꞌdè ji yo nó nìkì maa. 15À tí ndâ ꞌdakò tí nó me pe go có tí nò náa yo kû koṛo nò lá. Tacó ṛi kpónó káa ṛi dúꞌo. 16Ŋìnò a i tí nó náa Jówèlì, tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì dígísèé, ꞌdè có gítí énó máa, Mbíṛì máa,
17‹Ye bà si Bèṛi mì ye ꞌví gì gí gbí njembí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî gbí ndâ ndòngbú sili tí ò kèjì nô.
Ndâ ꞌviì mì yo ta ndâ nájú yo bà giì ꞌdè-kòcò,
ndâ ꞌviì-ꞌdakò mì yo bà giì ŋò ndâ i go ndâ i gbí ṛiì,
ndâ kpo ꞌduù mì yo bà giì ṛi ndâ ṛiì.
18Ye bà si Bèṛi mì ye ꞌví gì gí gbí njembí mí muu ndâ bòò mì ye ta ndâ jú i-gbí-kecì mì ye,
gbí ndâ sili tí nò,
bìndi ndú bà giì ꞌdè-kòcò.
19Ye bà giì tùbà ndâ seṛè mì ye mí tàṛì yaà,
bìndi ye bà giì bàkà ndâ ndi ꞌbì ye mí muu to tí nô.
20Ṛo ṛi bà giì ꞌdi gî,
bìndi ṛo pì bà giì ꞌvìsì tí tí mbelè,
á kùṛo o bà too gbolò yé tí nò mì Mbe tí ndoo nò.
21Ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû nì «Ákoo» ji Mbe tí ndoo nó ꞌdáá gî bà ꞌde ꞌválá gî.›
22«Ndâ kòtí Ìzìrìyélì, yo sè tù yo gítí có tí nó náa ye kpónó kèjì gí bà ꞌdè nô. Jézù tí nò mbe gì ꞌdo Názàrètì nò táánò a ꞌdakò náa a Mbíṛì ká wu yí ji yo. Táánò si yí kuu gbí òkò tí yo nó, Mbíṛì je a yí tí mbe bàkà ndâ kpo-kpò i, ta ndâ seṛè, ta ndâ i ŋìnó mbe tùbà wotí mì wó tí Mbíṛì, á go ŋìnó náa yo ꞌdáá gî ŋò ni gî nô. 23Mbíṛì táánò je ꞌdakò tí nò mí ꞌbì yo ꞌdo ká gbí ꞌdóó có mì wó gbí njembí wó tí Mbíṛì náa yí ŋò ni sàà kùṛo gî. Yo táánò giì kpì ngbàngà tí wó ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô, bìndi ndú giì gbì yí mítí njèèkpè mû ta ꞌve ndeṛè. 24Yo táánò zi yí gî, káa Mbíṛì giì te yí gí yaà ꞌdo gbí ku gî. Mbíṛì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó, tacó wotí mì ku gítí bà zèè yí mí gbí zàà mì wó tí ku ngé gî wálá. 25Tacó Dàvídè tí gbolò gba mì yo tí ndâ Jùdéyà táánò ꞌdè có gítí wó énó máa,
‹Ye kû ŋò Mbe tí ye kùṛo ye ta o ꞌdáá gî.
Yí kû dù gbí kùꞌbì mì ye,
tacó wàa njembí ye ꞌví mù lá.
26Tacó énò, tàkòcò ye ta o ꞌdáá gî ká pétékèꞌi.
Ye delè kû ꞌdè káa líkí nje.
Ye delè kpónó kû tè káa wo ye kû ù ta ndi wúnò.
27Tacó wò bà jee lilí ye mí ꞌbá mì ndâ ku wálá,
wò delè bà si dìì ye, tí bòò mì lo, náa wò kaa yí mò gí mì lo gî nó,
ꞌví jìꞌvì to wálá.
28Wò tùbà ndâ kpokèjì mì ꞌválá ji ye gî,
wò bà si tàkòcò ye ꞌví peteke ta bà dù ye mì ndà.›
29«Ndâ náꞌvindí ye, ye kpónó kû ꞌdè có ji yo ngbáṛángàꞌi énó máa, Dàvídè tí ṛèngbó ndâ mbe jò ndoo cì gî. À giì duu yí ta muuꞌdú wó yee gbí ṛi tí nó wúnó nó kuu gbí òkò tí ndoo. 30Yí táánò a mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, tacó énò, yí táánò ŋò ni gî máa, Mbíṛì táánò see tí wó ji yì énó, máa, yì tí Mbíṛì bà ki ꞌbí ꞌviì-gù yì tí Dàvídè mí pí jàlàmbà bìndi yì.
31«I tí nò náa Dàvídè táánò ŋò , bìndi yí giì ꞌdè có gítí si à bàkà tí kálásê nò, a bà ꞌvala ndi Bìndi-Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó. Bìndi-Mbíṛì a ꞌduù tí nó náa Mbíṛì jee yí mí ꞌbá mì ndâ ku lá, dìì wó delè táánò volo lá. 32Mbíṛì táánò te ꞌdakò tí nò tí Jézù nò gí yaà ꞌdo gbí ku gî, náa ze ꞌdáá gî mbe kû ṛò tíyò kùṛo yo nó ŋò yí ta ṛo ze á bìndi bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó nò gî. Ze delè kû ꞌdè yúcó gítí ji ndâ ꞌduù. 33À kpónó te yí ngéé gí yaà gbíṛì gí gbí kùꞌbì mì Mbíṛì, bìndi Bu wó giì je Bèṛi-mì-Mbíṛì ji yí, á go cí tí nó táánò náa yí ci ta yí nó gî. À má énò, ndâ i tí nó náa yo kû ŋò kpónó nó, ta có tí nó náa yo kû ꞌdi kpónó nó, a ndâ i-nambeè náa Bèṛi-mì-Mbíṛì ká bàkà ji ndoo. 34Tacó Dàvídè táánò jé ya gí yaà gbíṛì lá, káa ŋìnó a ndâ có náa a yí táánò ká ꞌdè énó máa,
‹Mbíṛì ꞌdè có ji Mbe tí ye énó máa,
Ki tí lo mò gí gbí kùꞌbì mì ye,
35yee tí o tí nó náa ye bà bàkà ndâ kuꞌdì mì lo tí ndâ i-tà-tàmà mì lo.›
36«Tacó énò, yo tí ndâ kòtí Ìzìrìyélì ꞌdáá gî ꞌví ŋò ni ngbáṛángàꞌi énó máa, Mbíṛì bàkà Jézù tí nó náa yo táánò gbì yí mítí njèèkpè mû nó tí Mbe tí ndoo, delè tí Bìndi wó tí Mbíṛì gî.»
37Ndâ ꞌduù mâ giì ꞌdi có tí nò náa Pìyétòrò ꞌdè nò, ndú giì ꞌvee ndâ Pìyétòrò ta ndâ ka wó tú mì Jézù, máa, «Ze ꞌví bàkà a ŋa yè, ndâ náꞌvindí ze?»
38Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo ꞌvìsì kózò tí muu yo ꞌdo tí ndâ vò i mì yo, wàa à ꞌví caka tí yo gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì. Tacó wàa Mbíṛì ꞌví je ta à-cee-gî ji yo gítí ndâ vò i mì yo, wàa Mbíṛì ꞌví je ta i-nambeè mì wó tí nó tí Bèṛi mì wó tí Mbíṛì nó ji yo. 39Tacó cí tí nó náa Mbíṛì táánò ci nó a i ji yo, ta ndâ ꞌviì mì yo, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî mbe me ꞌdú nó, giì je ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî náa Mbe tí ndoo tí Mbíṛì bà giì tèꞌé tí ndú gí mì wó nô.»
40Pìyétòrò giì dù kû kili nje ndâ ꞌduù tí nò gítí kpokèjì mì Mbíṛì go bà kili nje gbi nó ta cèe kôndi , ta bà yìì ndú énó máa, «Yo ꞌvala miṛi yo ꞌdo tí ndâ vóló-volo ꞌduù tí nó náa yo kpónó kû ꞌvala ta ndú nô!» 41Ndâ có mì Pìyétòrò náa yí ꞌdè ji ndâ ꞌduù tí nò nó giì ya gí gbí muu ndú gî. Bìndi à giì caka tí ndâ mbe ùnje gítí ndâ có mì wó nò gî. Muu ndâ ngú ꞌduù mbe ùnje gítí có mì Jézù ta ṛi tí nò ꞌdáá gî go ndâ ꞌduù álìfì taꞌô.
Kpédélé bà muu ndâ mbe ùnje gítí có mì Bìndi-Mbíṛì
42Ndâ kpédélé mbe ùnje gítí có mì Bìndi-Mbíṛì ꞌdáá gî giì tee njembí ndú kpolo ngé ma mítí bà nìbà i mì ndâ tú mì Jézù, ta bà dù tí ndâ náꞌvindí gbaànjé, ta bà zò i-cí-ci toko gbaànjé, ta bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì toko gbaànjé. 43Ndâ seṛè, ta ndâ ndi ꞌbì ndâ tú mì Jézù náa ndú kû bàkà gbí ndâ o tí nò giì te gúku mítí ndâ ꞌduù gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî.
44Ndâ mbe tee njembí ndú mítí có mì Jézù ꞌdáá gî giì ꞌvala toko gbaànjé ta gbèe njembí ndú ta ṛè ꞌduù muu ndâ i mì ndú ꞌdáá gî wálá. 45Ndú ꞌdáá gî giì sì ndâ i ŋìnó náa à sàà kuu mì ndú kùṛo bà ùnje mì ndú gítí có mì Bìndi-Mbíṛì nó ꞌdáá gî gí ꞌdè, bìndi ndú giì njèè gbí mboo tàkò ndâ i tí nò gbí ꞌbí ŋa kèjì náa à ꞌboo ꞌduù lá. 46Ndú giì dù kû kili ta bà muu ndú ta ṛi ꞌdáá gî mí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì. Ndú delè giì dù kû nò ta bà zò i-cí-ci toko gbaànjé ta ndi tí ndâ ꞌbá mì ndú ta pétékè tàkòcò ndú, ta ꞌbí ŋa tende ŋa có gbí njembí ꞌbí ꞌduù gítí ꞌbí ka wó wálá. 47Ndú giì dù kû ùlù Mbíṛì, bìndi ndâ ꞌduù ꞌdáá gî kû zeke ndú ta pétékè tàkòcò. Bìndi Mbíṛì kû kaa ndâ ꞌduù ŋìnò náa yí ꞌvala ndú gî nó ta ṛi ꞌdáá gî toko mítí ndú.
3Ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ꞌvala ꞌbí mbe nòꞌo
1Ta ꞌbí o gbaànjé si ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì kû ya gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì ta ṛi-ꞌdêꞌo, si ṛi gì tí ṛi bà ꞌdeke tí ndâ ꞌduù ji Mbíṛì gî, 2ndú giì ŋò ndâ ꞌduù kû làngà ꞌbí ꞌdakò ndii ta tí ndú. ꞌDakò tí nò náa ndâ ꞌduù tí nò kû làngà yí nò a ꞌduù ŋìnó náa à jò yí tí mbe ósú, náa ndâ kò wó gbeleꞌve ꞌdo ká gbí yì nawu wó. Káa ndâ ꞌduù kû làngà yí ya tí gítí ꞌbí njekèjì ndùgù ꞌbá-Mbíṛì gbaànjé náa à kû nì mítí a Banga-Njekèjì-Ndùgù, tacó wàa, yí ꞌví kû yù i ꞌdo tí ndâ mbe kû ṛì gí gbí ndùgù ta ṛi ꞌdáá gî.
3ꞌDakò tí nò mâ giì ŋò ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì kû ṛì gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, yí giì yù i ꞌdo tí ndú. 4Káa, ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì giì zeke yí ngbóó, bìndi ndú giì ꞌdè có ji yí máa, «Zeke ze!»
5Yí mâ giì ꞌdi có tí nò náa Pìyétòrò ꞌdè ji yí nò, yí giì ꞌvìsì tí wó ta bà zekeꞌo goꞌi gítí ndú, máa, ndú kèjì gí bà je i ji yì. 6Káa Pìyétòrò giì ꞌdè có ji yí máa, «Ndâ njì gùrúsù fádà ta dâꞌbì mì ye tacó bà je ji wò wálá. Káa ye bà je ji wò a i ŋìnó náa à kuu mì ye nô. Ye kû ꞌdè có ji wò ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, mbe gì ꞌdo Názàrètì énó máa, wò a gí yaà, wàa wò ꞌví nò nó!»
7Pìyétòrò bà-i-nò giì yuu ꞌbì wó ya tí gí bà zèè ta ꞌbì ꞌdakò tí nò, bìndi yí giì konì ta yí gí bà ṛò tíyò. Káa à káa póó bà ja ꞌdakò tí nò mì Pìyétòrò gí yaà, wu giì gì gí gbí ndâ kpátù kò wó ta ngìì-ngíí kò wó gî. 8Yí giì o gí yaà, bìndi ndú giì ꞌbìtà bà nò nó ta ndâ Pìyétòrò ꞌdo njekèjì ndùgù kû ya gí ṛùkàtiì ꞌbá-Mbíṛì. Yí giì nò, ta bà o gí yaà, ta bà ùlù Mbíṛì. 9Ndâ ꞌduù tí nó mbe tì bìnjìì mí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì nó mâ giì ŋò yí kû nò nó ta bà ùlù Mbíṛì, 10ndú giì ŋò yí ni tí ꞌdakò tí nó mbe kû ki tí wó tí Banga-Njekèjì-Ndùgù ꞌbá-Mbíṛì kû yù i ꞌdo tí ndâ ꞌduù nó gî. Bìndi nje ndú giì ꞌdèè gítí bà ꞌdè có gítí ŋa i tí nò mbe bàkà tí mítí ꞌdakò tí nò nó gî.
Pìyétòrò ꞌdè có ji ndâ ꞌduù gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì
11Ndâ ꞌduù mâ giì ŋò bà nanaka ꞌdakò tí nò mí ṛègbà tí ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì, nje ndú giì ꞌdèè gî, bìndi ndú giì ki ta ngèlè kpùkú ya gí mì ndú tí bàndò tí nó náa à kû nì mítí a Tàzo-mì-Sólómònì nô. 12Pìyétòrò mâ giì ŋò bà kaa ndâ ꞌduù tí nò gì gítí ndú, yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo kû si nje yo tí nga gítí i tí nó mbe bàkà tí nó tacó yè, ndâ Ìzìrìyélì? Yo kû dongbo ṛo yo gítí ze tacó yè? Yo koṛo có máa, ꞌdakò tí nò kû nò nó ꞌdo gbí ꞌdóó wotí mì ze? Yí kû nò nó ꞌdo gbí ꞌdóó bà nìkì ze? 13A Mbíṛì mì Àbìráámò, tí Mbíṛì mì Ìzákò, tí Mbíṛì mì Jàkóbè, tí Mbíṛì mì ndâ ká gù yo, ká bàkà i tí nô, tacó bà te duù mítí Bòò mì wó Jézù, tí gbèe Jézù tí nó náa yo táánò kpì ngbàngà tí wó, máa, à ꞌví zi yí gî nô, Jézù tí nó náa yo táánò bè yí mí kùṛo Pìlátò nô, Jézù tí nó náa Pìlátò táánò ꞌdè có ji yo máa, yì bà njaanga yí ꞌdo gbí zàà gî, káa yo giì biya có mì Pìlátò gî. 14Yo giì biya ꞌduù tí nó ta ndi vò i tí wó wálá, tí ꞌduù ŋìnó jáá nó gî. Yo giì yòòngò Pìlátò máa, yí njaanga a mbe zi ku ꞌdo gbí zàà, 15bìndi yo giì zi mbe je ꞌválá ji ndâ ꞌduù gî. Káa Mbíṛì giì ꞌvala yí ꞌdo gbí ku gî. Ze a ndâ mbe ꞌdè yúcó gítí bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó nò. 16Káa à kpónó káa gbèe Jézù tí nó náa yo táánò bè yí ji ku nó ká ꞌvala ꞌdakò tí nó á kuu kùṛo yo, náa yo ŋò yí ni ngbáṛángàꞌi gî nó, á ꞌdo gbí có bà tee njembí ze á mítí wó tí Jézù. A bà tee njembí ze á mítí Jézù nò ká je wotí ji ꞌdakò tí nó náa yo kpónó kû ŋò yí nô.
17«Káa ye kpónó ŋò ni gî, ndâ náꞌvindí ye, máa, yo ta ndâ gba mì yo táánò ŋò i tí nó náa yo kû bàkà nò ni lá. 18Káa ŋìnò táánò a ꞌbí ŋa i náa a Mbíṛì ká bàkà énò, tacó wàa ndâ có tí nó náa yì tí Mbíṛì táánò tuu ta ndâ mbe ꞌdòkò có mì yì énó máa, Bìndi-Mbíṛì bà kònò séꞌi nó, ꞌví dù tí tí yúcó. 19À má énò, yo ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì yo gî. Yo ꞌvìsì tí yo gí mì Mbíṛì, tacó wàa yí ꞌví toṛo ndâ vò i mì yo gî. Delè tacó wàa, ndoo ꞌví ꞌde ta làmbu gùlúsù pípìṛi ꞌdo mì Mbe tí ndoo tacó bà ꞌdèè njembí ndoo, 20wàa yí ꞌví tuu ta Jézù tí nò tí Bìndi wó tí Mbíṛì náa yí cu ꞌbì wó mítí wó tacó tí yo sàà gî nó ji yo. 21Yí tí Jézù bà dù ká gbíṛì yee tí o bà gì ndâ i muu to tí nó ꞌdáá gî tí ndâ ngú i, go có tí nó náa Mbíṛì dígísèé tuu ta ndâ tó mbe ꞌdòkò có mì wó gì gí kò ta kò gbí o mì ndâ ká gù yo nô. 22Tacó kòcò Mòze náa yí ꞌdè dígísèé énó máa,
‹Mbe tí ndoo tí Mbíṛì bà bàkà ꞌbí ꞌduù tí mbe ꞌdòkò có mì wó go ye nó ji yo.
ꞌDuù tí nò bà dù a ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌdóó náꞌvindí yo.
Yo ꞌví ꞌdi ndâ có ŋìnó náa yí kèjì gí bà ꞌdè ji yo nó ꞌdáá gî.
23Àá bà mò ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi có mì mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì tí nò lá nó ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì gî.›
24«À má ta bà ꞌdè có ta yúcó, Sàmùwélè tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, giì je ndâ ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdáá gî mbe gì gí tàkò wó nó dígísèé ꞌdáá gî, kû ꞌdè có tù ta ꞌbì ndú ká gítí o bà co ndâ ṛi tí nô. 25Yo a ndâ mbe zèè mbèlè bìndi ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì. Yo a ndâ ꞌviì gbí mbelè tí nó náa Mbíṛì dígísèé njù ta gù ndoo tí Àbìráámò ta o tí nó náa yí ꞌdè ta có ji Àbìráámò énó máa,
‹Ye tí Mbíṛì bà cù ꞌdê ngo cù ye mítí ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî ta ṛè mì ndâ ꞌviì-gù mì lo,› nô.
26Mbíṛì táánò cu ꞌbì wó mítí Bòò mì wó, bìndi yí giì tuu yí kpédéléꞌi gí bà cù ꞌdê ngo cù wó mítí yo, ta bà ꞌvìsì muu yo gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî ꞌdo tí ndâ vò i mì yo.»
4Ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà
1Káa si ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì gbí-gbi kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù, ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò ndâ ꞌbí bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta kùṛo ndâ mbe kû kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì, giì je ndâ Sàdùkáyò, tí ndâ ꞌbí ŋa ꞌduù gbí òkò tí ndâ Jùdéyà mbe ùnje gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá, gbo ndú gbíṛì gî. 2Có tí nó mbe kpolo tàkòcò ndâ kpo-kpò ꞌduù tí nò náa ndú giì ya tí gítí ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì nò a có bà nìbà i mì ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ji ndâ ꞌduù gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú, náa ndú kû kò ta kò ji ndâ ꞌduù énó máa, Jézù ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî nô. 3Ndú bà-i-nò giì kaa ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ya tí gí gbí zàà, wàa à ꞌví giì ꞌviiki gbí có mì ndú ta ꞌbí yé, tacó ṛi ta o tí nò ta gî. 4Káa ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó mbe ꞌdi ndâ có tí nó náa ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ꞌdè ta ꞌdêꞌo tí nò nò giì ùnje gítí có mì Jézù gî. Muu ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù ꞌdáá gî toko mítí ndâ ká ŋìnó ta o tí nò giì dù dê gítí ndâ ꞌdakò álìfì vô.
5Yé mâ giì too gî, ndâ kpo-kpò ꞌduù, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá, ta ndâ mbe nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà, giì kili mí Jèrùzàlémè, 6ta ndâ Ánà (tí ꞌbí ká Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndú náa ngáángbá gba mì ndô Ròmánò mò yí ꞌdo gbí nèté gî), giì je Kàyífà, giì je ndâ Jòvánì ta Àlèsándòrò, ta ndâ ꞌbí ꞌduù náa ṛèngbó bà jò ndú ꞌdo a i tí ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì. 7Ndú giì tuu tú gí tàkò ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ꞌdo gbí zàà. À mâ giì kaa ndú gì tí gí kùṛo ndú gî, ndú giì kaa ndú mí gbí uù, bìndi ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee gbí nje ndú máa, «Yo bàkà i tí nò ta ŋa kpokèjì ngàyi? Yo bàkà i tí nò ta ŋa wotí mì yè? Ṛè ꞌduù tí nò mbe je wotí tí nò ji yo nò a ꞌdi?»
8Káa Bèṛi-mì-Mbíṛì giì je wotí ji Pìyétòrò me gbolò, bìndi yí giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Yo tí ndâ gba mì ndâ ꞌduù, giì je yo tí ndâ kpo ꞌduù, 9yo wúnó má kû ꞌvee gbí nje ze a i gítí có nambeè tí nó náa ze bàkà ji ꞌdakò tí nó táánò mbe kû ìṛì ta to nó, yo má kû ꞌvee a kpokèjì bà ꞌvala yí mì ze, 10tàkòcò ye peteke gítí bà ꞌvìsì có ji yo tí ndâ gba, ta ndâ kpo ꞌduù, ta yo tí ndâ kòtí Ìzìrìyélì ꞌdáá gî, ngé ma, máa, ze ꞌvala ꞌdakò tí nó ta ṛè mì Jézù tí nó tí Bìndi-Mbíṛì mbe gì ꞌdo Názàrètì nô, Jézù tí nó náa yo táánò gbì yí mítí njèèkpè mû, káa Mbíṛì giì ꞌvala yí ꞌdo gbí ku gî nô. ꞌDakò tí nó wúnó kû ṛò tíyò kùṛo yo ta séꞌi cee mbéé ꞌdo tí wó gî nó a i ta ṛè mì wó tí Jézù, 11tí díí tí nó náa à cu có gítí mí gbí wáràgà mì Mbíṛì, máa,
‹Díí tí nó náa yo tí ndâ mbe bì ꞌbá bè gî nó,
ká gì tí yú díí bà sè tà ꞌbá.›
12Tacó à nì ṛè ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù muu to tí nó ji ndâ ꞌduù máa, yí a mbe ꞌvala ndoo, á bìndi ṛè wó nò lá.»
13Nje ndâ gba ta ndâ kpo ꞌduù giì ꞌdèè gítí ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì gî. Ndú mâ giì ꞌviiki ṛèngbó ndú gbí òkò tí ndú, ndú giì ŋò ndú ni ká tí ndâ ꞌduù sínò jé mbe ki tí ndú njewu ta ndâ kpo-kpò mbe nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà lá ni gî. Ndú delè giì ŋò ni gî máa, ndú táánò kû dù a i ta Jézù. 14Káa ndú mâ giì ŋò ꞌdakò tí nó náa ndú ꞌvala yí nó kû ṛò tíyò ṛègbà tí ndú, bà ꞌdè có giì dù káa kpò ndú gî. 15Tacó énò, ndú giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo yèè ꞌdo gbí ngbàngà gí ndiì tacó wàa ndâ gba ꞌví waa ta có.»
16Ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì mâ giì yèè ꞌdo gbí ngbàngà gí ndiì gî, ndâ gba giì ꞌbìtà bà ꞌviiki gbí có mì ndú, máa, «Ndoo kpónó ꞌví bàkà a ŋa yè ta ndâ ꞌdakò tí nò? Tacó ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè ꞌdáá gî ŋò ŋa tende seṛè tí nó náa ndú bàkà nó gî. Káa ŋìnò a i ŋìnó mbe je kponje ꞌdo nje ndoo gî nó ká nò. 17I ŋìnó náa ndoo kpónó bà ni bà bàkà gî nó káa bà ṛò bà ꞌvèè có seṛè tí nó gí kùṛo, ta bà ci ndú máa, ndú kákáꞌi ꞌví nì ṛè Jézù tí nò ji ꞌbí ꞌduù lá.»
18Ndâ gba mâ giì ꞌviiki gbí có mì ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì cee gî, ndú giì tèꞌé tí ndú, bìndi ndú giì ci ndú, máa, «Ndòngbú tí yo bà nìbà i ji ndâ ꞌduù ta ṛè Jézù ꞌví dù káa yí nò.»
19Káa ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì giì ꞌvìsì có ji ndú, máa, «Yo koṛo muu yo, yúcó kùṛo Mbíṛì má a bà ꞌdi có mì yo mì ze á co tí bà ꞌdi có mì wó tí Mbíṛì, wàa ze ꞌví ꞌdi ndòngbú có ŋìnó náa yo bà ꞌdè ji ze nô. 20Tacó ze bà ṛò tíyò ꞌdo tí bà ma có i tí nó náa ze ŋò ta ṛo ze gî nó wálá. Ze delè gítí bà nè nje ze a ꞌdo tí bà ma có tí nó náa ze ꞌdi ta tù ze gî nò wálá.»
21Káa ndâ gba giì ci ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì kákáꞌi, máa, «Ndòngbú tí yo.» Ndú ꞌde kpokèjì bà waa có mítí ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ta o tí nò lá, tacó ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ta o tí nò kû ùlù Mbíṛì tacó i tí nó mbe bàkà tí nô.
22ꞌDakò tí nó náa ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì bàkà seṛè tí nò mítí wó nò a ꞌduù ta ndoò tí wó ndii ziꞌduù-só gî.
Ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì
23À mâ giì njaanga ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ꞌdo gbí zàà gî, ndú giì ya gí ꞌbá, bìndi ndú giì ꞌvanda ndi ndâ có tí nó náa ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá, ꞌdè ji ndú nó ji ndâ ꞌbí ka ndú mbe ùnje gítí có mì Jézù. 24Ndâ ka ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì mâ giì ꞌdi ndi ndâ có tí nò, ndú giì ꞌdeke tí ndú ta njembí ndú gbaànjé ji Mbíṛì énó máa,
«Àá Mbe tí ze, tí mbe suu tàṛì, ta to tí nó, ta ndâ kpo-kpò ngo. A wò ká suu ndâ i gbíṛì, ta ndâ i muu to tí nó, ta ndâ i tà ndâ kpo-kpò ngo ꞌdáá gî! 25A wò dígísèé ká tuu Bèṛi mì lo tí Mbíṛì gí bà wu có mí gbí nje gù ze tí Dàvídè, tí bòò mì lo, bìndi yí giì ꞌdè có énó máa,
‹Ndâ ꞌduù tí nó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó kû luguu tí ndú ta gbínje tacó yè?
Ndâ ꞌduù kû koṛo có gítí ndâ i ŋìnó ta gbí ndú wálá nó tacó yè?
26Ndâ kpo-kpò gba muu to tí nó kû ja gó,
bìndi ndâ kpo-kpò ꞌduù kùṛo ndâ ꞌduù kû toko có gítí Mbe tí ndoo.
Ndú delè kû toko có gítí ꞌDuù mì Mbíṛì á tí Bìndi-Mbíṛì nô.›
27«Có tí nò náa Dàvídè ꞌdè nò dú giì bàkà tí gî. Tacó ndâ Èródè ta Pónísìyò Pìlátò táánò giì toko có ta ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, ta ndâ Ìzìrìyélì mí gbí gbata tí nó, gítí Jézù tí Bòò mì lo náa wò kaa yí mò gí mì lo gî, náa wò je yí tí Bìndi lo tí Mbíṛì nô. 28Ndú dígísèé toko có tí nò ká tacó bà bàkà ndâ i tí nó ꞌdáá gî náa wò ta wotí mì lo tí Mbíṛì koṛo có gítí ndú cee sàà gî, máa, ndú kèjì gí bà bàkà tí nô. 29Nògí, koṛo muu lo gítí ndâ cí tí nó náa ndú ci ta ze nô, Mbe tí ze. Konì ndâ bòò mì lo, tacó wàa, ndú ꞌví ma có mì lo ta yú njembí ndú. 30Yaꞌva ꞌbì lo, wàa wò ꞌví ꞌvala ndâ mbe nòꞌo. Wàa, wò delè ꞌví bàkà ndâ seṛè, ta ndâ i ŋìnó mbe ꞌdèè nje ndâ ꞌduù gî nó, ta ṛè mì Jézù tí Bòò mì lo náa wò kaa yí mò gí mì lo gî nô.»
31Ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù mâ giì ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì cee gî, to giì tanga tí tí bàndò tí nó náa ndú kili mítí nô. Bèṛi-mì-Mbíṛì bà-i-nò giì je wotí ji ndú me gbolò, bìndi ndú giì ꞌbìtà bà ma có mì Mbíṛì ta gúku tí ndú wálá.
Cè ŋa bà ꞌvala ndò mì ndâ kpédélé mbe ùnje gítí có mì Jézù
32Ndâ kpédélé mbe ùnje gítí có mì Jézù ꞌdáá gî ta o tí nò giì eṛe gba có mì ndú ká gbaànjé, ta vò njembí gbí òkò tí ndú wálá. ꞌBí ꞌduù delè mbe nì, «I mì ye,» gítí ꞌdóó i mì wó ta o tí nò gbí òkò tí ndú wálá. Ndâ i ŋìnó náa ndú kili nó ꞌdáá gî tacó tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 33Ta o tí nò, ndâ tú mì Jézù giì dù kû ma có bà ꞌvala ndi Mbe tí ndoo tí Jézù ꞌdo gbí muuꞌdú wó ta wotí ká tí . Mbíṛì delè giì cù ꞌdê ngo cù wó me gbolò mítí ndú ꞌdáá gî. 34ꞌBí ꞌduù gbí òkò tí ndú mbe wa i ta o tí nò wálá, tacó ndâ ꞌduù ŋìnó gbí òkò tí ndú ta to njí kuu mì ndú, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ꞌbá kuu mì ndú nó, giì sì ndâ i tí nò gí ꞌdè, 35bìndi ndú giì kaa mboo tàkò ndâ i tí nò ji ndâ tú mì Jézù. Ndâ tú mì Jézù giì njèè ji ndâ ꞌduù ŋìnó tí ndâ mbe yê gbí òkò tí ndú náa à ꞌví je ji ndú nô.
36-37Ta o tí nò, ꞌbí ꞌdakò tí ꞌviì kòtí Lévì náa a jò yí mí Kípùrù, ta ṛè wó a Jùzépè, náa ndâ tú mì Jézù kû ni mítí wó a Bàrànábà (gbí ṛè tí nò máa, «Mbe je wotí gítí i»), giì sì njí mì wó gí ꞌdè, bìndi yí giì kaa i gbí ji ndâ tú mì Jézù tacó bà njèè ji ndâ ꞌduù.
5Ndâ Ànàníyà ta Sàfírà
1Ta ꞌbí o gbaànjé, ndâ ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Ànàníyà, ta nawù wó ta ṛè wó a Sàfírà, giì toko có mì ndú, bìndi ndú giì sì to njí mì ndú gí ꞌdè. 2Bìndi Ànàníyà giì je káa tí mboo tàkò njí mì ndú náa ndú sì gí ꞌdè nó ya tí ji ndâ tú mì Jézù, káa nawù wó ꞌdi gbí i tí nò náa yí bàkà nò ngbáṛángàꞌi gî.
3Ànàníyà mâ giì di ta i tí nò tí ndâ tú mì Jézù, Pìyétòrò giì ꞌvee yí máa, «Ànàníyà, Gba-wàtà jèjèèkè tí wó mí gbí njembí lo tí ŋa ŋìnó náa wò giì ngùù tí mboo tàkò njí mì lo gî, bìndi wò giì ꞌdè ꞌvéṛè ji Bèṛi-mì-Mbíṛì tacó yè? 4Táánò kùṛo bà sì njí tí nò mì lo gí ꞌdè, à me ꞌdóó njí mì lo lá? Káa, wò tà kpêtí mâ giì sì gí ꞌdè gî, mboo tàkò me i mì lo tacó wàa wò ꞌví bàkà tí go có mì lo gbí njembí lo lá? A yè ká a tàmuu lo gítí bà bàkà ŋa i tí nò? Wò ꞌdè ꞌvéṛè tí nò me ji ndâ ꞌduù lá, wò ꞌdè a i ji Mbíṛì.»
5Ànàníyà mâ giì ꞌdi có tí nò náa Pìyétòrò ꞌdè ji yí nò, yí giì ꞌva tí wó to tí yú ku. Bìndi gúku giì zèè ndâ ꞌduù tí nó mbe ꞌdi có i tí nò mbe bàkà tí nò nó ꞌdáá gî. 6Ndâ ꞌviì-ꞌdakò bà-i-nò giì oloko gí yaà, bìndi ndú giì yili yí gî. Ndú giì te yí gí sè, bìndi ndú giì duu yí gî.
7Ndâ ꞌduù mâ giì dù á bìndi bà te ku Ànàníyà gí sè nò ndì-ndì-ndì énó, ndú giì ŋò Sàfírà ṛi gí tàkò ndú tàꞌi gî. Káa yí ŋò i tí nó mbe bàkà tí á kùṛo wó kà nó ni lá. 8Káa Pìyétòrò giì ꞌvee yí máa, «Ŋìnó wálá a kábà mboo tàkò njí mì yo náa yo sì gí ꞌdè nó ká nó, Sàfírà? ꞌDè yúcó mì lo je wàa ye ꞌví ꞌdi gi!»
Káa Sàfírà giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò máa, «Ìyoo, à ꞌdáá gî nò a yí .»
9Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji Sàfírà máa, «Yo ta kù lo toko có gítí bà tala Bèṛi-mì-Mbíṛì gî! A yè ká a tàmuu yo gítí bà bàkà ŋa i tí nò? Wò ꞌdi wo tí ndâ ꞌduù tí nò kèjì nò gî? Ndú kpónó kû gì nò ꞌdo bà duu ku kù lo. Ndú kpónó bà te wò gí sè delè!»
10À káa póó bà cee có tí nò gbí nje Pìyétòrò, Sàfírà ngé giì ꞌva tí wó gbàràsà to kùṛo wó tí yú ku. Ndâ ꞌviì-ꞌdakò tí nó mbe gì ꞌdo bà duu ku Ànàníyà nó mâ giì ṛì gí tàꞌi, ndú giì ꞌde Sàfírà cì delè gî. Ndú bà-i-nò giì te yí gí sè, bìndi ndú giì duu yí mí ṛègbà tí ꞌdakò mì wó. 11I tí nò giì te gúku mítí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi tà wo nó ꞌdáá gî ngé ndii gî.
Ndâ seṛè
12Ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù má giì ya gí bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì gbí ndâ o tí nò, ndú kû giì kili ká ta bà muu ndú mítí ꞌbí bàndò gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì náa à kû nì mítí a Tàzo-mì-Sólómònì. Ndâ tú mì Jézù giì dù kû bàkà ndâ seṛè, ta ndâ kpo-kpò i mbe kû tùbà wotí mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù. 13Tacó énò, gúku giì kpò ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù lá nó ꞌdo tí bà yuu tí ndú gí gbí òkò tí ndú gî. Kpêtí ká énò, ndâ ꞌduù giì wu gbí ndú ngé ndii gî. 14Káa, muu ndâ ꞌdakò ta ndâ niì mbe ùnje gítí có mì Jézù giì àdì me gbolò.
15Ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè mâ giì ŋò ndâ seṛè tí nó náa ndâ tú mì Jézù kû bàkà nó, ndú giì tuṛu ndâ mbe nòꞌo mì ndú, ndú giì sii ndú kpìṛìꞌvìì ta seè kpokèjì, tacó wàa, Pìyétòrò má kû ndii ta nó, wàa vòó tàzo wó ꞌví có muu ndú. 16Ndâ ꞌduù delè giì tuṛu ndâ mbe nòꞌo mì ndú, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ndâ i-gbí-muu ndú nó me mbè ꞌdo gbí ndâ gbata ŋìnó dê-dê ta seè Jèrùzàlémè nó, gì tí ji ndâ tú mì Jézù, bìndi ndú giì ꞌvala ndú ꞌdáá gî.
À mèèkèꞌi tí ndâ tú mì Jézù
17Ju kiì giì te ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ ꞌduù mì wó tí ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe ùnje gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá nó, gí tàkò ndâ tú mì Jézù. 18Ndú bà-i-nò giì zèè ndú, bìndi ndú giì kaa ndú mí gbí gbolò zàà. 19Káa o mâ giì bèè gî, basìlì mì Mbíṛì giì njaanga njekèjì zàà tàkò ndú, bìndi yí giì kaa ndú gí sè. 20Yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo njè nó ya gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, wàa yo ꞌví ma có gítí ngú ŋa ꞌválá tí nó ji ndâ ꞌduù.» 21Ndâ tú mì Jézù giì njè nó ya gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, bìndi ndú giì ꞌbìtà bà ma có ji ndâ ꞌduù si yé kû bàkà bà ngbaṛanga to.
Yé mâ giì too gî, ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ ꞌduù mì wó, ta ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà, giì kili muu ndú ta ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî. Ndú bà-i-nò giì tuu tú ya tí gí gbí zàà, máa, à kaa ndâ tú mì Jézù kà nó gì tí gí gbí ngbàngà kùṛo ndâ yì. 22Ndâ kùṛo ndâ mbe kpolo tí ndâ ꞌduù gbí zàà tí nò náa a tuu ndú nò mâ giì yee gbí zàà kà, ndú giì ꞌde ndâ tú mì Jézù tàꞌi lá. Bìndi ndú giì dele ndi ndú ya gí bà ꞌdè có ji ndâ kpo-kpò ꞌduù tí nó mbe tuu ndú nó, máa, 23«Ze ꞌde njekèjì nè tí ṛítí-ṛítí gî, ta ndâ mbe ù njekèjì zàà kuu gbí nèté mì ndú, káa, ze mâ giì njaanga njekèjì, ze giì ꞌde gbèe ꞌduù tàꞌi kà lá.»
24Ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, ta kùṛo ndâ mbe kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì, mâ giì ꞌdi có tí nò, muu ndú giì eṛe tí gítí ŋa i tí nò mbe bàkà tí nò gî. 25Káa ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò ꞌbí ꞌdakò yee tí ndú ta ngú có énó máa, «Ye ŋò ndâ ꞌdakò tí nó náa yo zèè ndú mí gbí zàà nó kû nìbà i ji ndâ ꞌduù gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì kàzô.» 26Gbolò ꞌduù kùṛo ndâ mbe kû kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì ṛuka ndâ ꞌbí ꞌduù mì wó, bìndi ndú giì ya ta ndú gí bà kaa ndâ tú mì Jézù gbí pétékè có gì tí gí kùṛo ndâ kpo ꞌduù gbí ngbàngà. À tí ndâ mbe kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì ta o tí nò a gúku énó máa, ndâ yì má gbùṛùngà ndâ tú mì Jézù, ndâ ꞌduù bà ꞌvaka ndâ yì ta díí.
27Ndâ mbe kû kpolo tí ꞌbá-Mbíṛì mâ giì yee ta ndâ tú mì Jézù kùṛo ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà gî, Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì giì do mítí ndú, 28máa, «Ze táánò ci yo kpolo ma, máa, ndòngbú tí yo ta bà nìbà i ji ndâ ꞌduù ta ṛè ꞌdakò tí nò ꞌví dù ká yí nò. Káa, sè tù ꞌduù kpónó Jèrùzàlémè nó mbe ꞌdi bà nìbà i mì yo lá nò wálá. Ze delè giì ŋò goòlá yo eṛe muu yo mítí có bà kaa ndeṛè có ku ꞌdakò tí nò mí muu ze gî nô! À má énò, yo ꞌdè ndeṛè ŋa nèté mì yo nò ji ze.»
29Káa ndâ Pìyétòrò ta ndâ ꞌbí ka wó tú mì Jézù giì ꞌvìsì có ji ndâ kpo ꞌduù gbí ngbàngà, máa, «Ze bà ꞌdi kpédélé kùṛo a có mì Mbíṛì má kózò gî, ze ꞌví giì ꞌdi có mì ndâ ꞌduù. 30Àá táánò a Mbíṛì mì ndâ ká gù ze ká ꞌvala ndi Jézù ꞌdo gbí muuꞌdú wó, káa a yo táánò ká zi yí ta bà gbì yí mítí njèèkpè mû. 31Káa Mbíṛì kpónó giì te yí mí gbí kùꞌbì mì wó tí Mbíṛì, máa, yí dù tí kùṛo ndâ ꞌduù, wàa yí delè ꞌví dù tí mbe ꞌvala ndâ ꞌduù, tí mbe ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì ndú gítí kpokèjì mì yì tí Mbíṛì, tí ꞌduù tí nó náa Mbíṛì bà je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî a i ta ṛè wó nô. 32Ze a ndâ mbe ꞌdè yúcó gítí ndâ i tí nò, ze ta ndâ Bèṛi-mì-Mbíṛì, tí i-nambeè tí nó náa Mbíṛì kû je ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi có mì wó tí Mbíṛì nô.»
33Có tí nò náa ndâ tú mì Jézù ꞌvìsì nò giì dù goòlá ndú cu a wu mítí ndâ kpo ꞌduù gbí ngbàngà mì ndâ Jùdéyà. Tacó énò, ndú giì bàkà a có bà ziki ndâ tú mì Jézù gítí có tí nò.
Gàmàlìyélì jukì ndâ kpo ꞌduù mì ndâ Jùdéyà ꞌdo tàkò ndâ tú mì Jézù
34ꞌBí kpo ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ ka wó gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà, tí mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, ta ṛè wó a Gàmàlìyélì, tí gbolò mbe kû nìbà tàkìì mì ndâ Jùdéyà ji ndâ ꞌduù, náa ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî kû te duù mítí wó, mâ giì ŋò ndâ có mì ndâ ꞌbí ka wó kpo ꞌduù gbí ngbàngà zò muu wó dúú-dúú lá, yí giì a gí yaà, bìndi yí giì ꞌdè có ji ndú énó máa, à kaa ndâ tú mì Jézù ꞌdo gbí ngbàngà gí ndiì gàà kózò gi. 35À mâ giì bàkà go có mì wó nò gî, yí giì ꞌdè có ji ndâ ka wó kpo ꞌduù gbí ngbàngà, máa, «Ndâ ꞌdakò! Yo kpolo tí yo tí kpoò gítí ŋa i tí nó náa yo kû koṛo có gítí bà bàkà ta ndâ ꞌduù tí nó nô. 36Ye kû ꞌdè có tí nó ji yo, tacó ye ki ꞌbì ye gítí ndâ mbe bàkà ŋa i tí nò náa ndâ ꞌdakò tí nò kpónó kû bàkà nò kí-ki; ꞌbí ꞌdakò dígísèé ta ṛè wó a Tèwùdásì, luguu tí wó máa, yì ma. Bìndi ndâ ꞌduù go ziꞌduù-vô ta bà nàꞌô (400) ká giì tè gí tàkò i-mâ mì wó nò. À mâ giì zi Tèwùdásì gî, ndâ ꞌduù mì wó nò giì ꞌvaaka gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî. À giì dù maa nò a bà zi nje ndú ká nò. 37Bìndi Tèwùdásì nò, ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Júdà, tí ꞌduù Gàlìléyà, dígísèé gbí o bà ꞌdeke muu ndâ ꞌduù nó giì jèjèèkè cèe tí wó, máa, ndâ ꞌduù ꞌví ŋò a yì, si Mbíṛì mí to. Ndâ ꞌduù giì ki gí tàkò wó kí-ki. À mâ giì zi yí delè gî, ndâ ꞌduù mì wó giì taꞌva léé gî.
38«À má énò, có mì ye gbí njembí ye ji yo kpónó máa, yo si ndâ ꞌdakò tí nò mí bàndò mì ndú. Yo si ndú ꞌví ya . Tacó ṛèngbó i tí nò náa ndú kpónó kû bàkà nò má ꞌbì ꞌdo mì ꞌduù, nje bà zi ta kpéétí wó. 39Káa, à má dú káa yúcó máa, nèté tí nò náa ndú kû bàkà nò a nèté mì Mbíṛì, yo bà kpò ndú wálá. Yo delè bà ꞌde tí yo kû jòò gbí có a i ta Mbíṛì.»
Có tí nò náa Gàmàlìyélì ꞌdè nò giì ya gí gbí muu ndâ ꞌbí ka wó kpo ꞌduù gbí ngbàngà gî. 40Ndú bà-i-nò giì tèꞌé tí ndâ tú mì Jézù gí kùṛo ndú. Ndú mâ giì gbì ndú gî, ndú giì ci ndú, máa, «Ndòngbú tí yo ta bà ma có ji ndâ ꞌduù ta ṛè Jézù ꞌví dù ká yí nò.» Bìndi ndú giì dò ꞌbì ꞌdo tí ndú gî.
41Ndâ tú mì Jézù giì njè nó ꞌdo kùṛo ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà ta pétékè tàkòcò ndú, tacó Mbíṛì ŋò ndú ꞌvii tí ndâ ꞌduù mbe kònò séꞌi ta ṛè Jézù gî. 42ꞌDo gbí ṛi tí nò, ndâ tú mì Jézù giì dù kû ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù ta ṛi ꞌdáá gî gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, delè ta ndi ꞌbá mì ndâ ꞌduù, máa, Jézù a Bìndi-Mbíṛì, ta ꞌbí ꞌduù mbe tù ꞌbì wó gí tà ṛo ndú gbaànjé wálá.
6Bà ṛuka ndâ ꞌduù tí ndâ mbe konì ndâ tú mì Jézù ta nèté
1Muu ndâ mbe tala có mì Jézù mâ giì ꞌbìtà bà àdì gî, gbínje giì ꞌbìtà bà bàkà tí gbí òkò tí ndâ Jùdéyà ŋìnó náa a jò ndú me mí ꞌbá Jùdéyà lá, mbe kû ꞌdè káa có Ìgìrígì nó, ta ndâ jígíꞌdí-jìgìꞌdì Jùdéyà á ꞌdo muu có bà njèè i-zó-zò. Ndâ Jùdéyà ŋìnó náa a jò ndú mí ndiì nó giì ꞌbìtà bà ꞌdè kòlòwò, máa, ndâ jígíꞌdí-jìgìꞌdì Jùdéyà ta ṛi ꞌdáá gî njèè i-zó-zò ji ndâ nawù ku mì ndâ yì yè ṛo ndâ yì lá.
2Ndâ tú mì Jézù muuꞌbì-nje só mâ giì ꞌdi có tí nò, ndú giì kili ndâ mbe tala có mì Jézù ꞌdáá gî, bìndi ndú giì ꞌdè có ji ndú máa, «Bà jee bà ma có mì Mbíṛì mì ze mí to, wàa ze ꞌví zèè tí kpoò a nèté bà njèè i-zó-zò me dú tacó tí ze lá. 3À má énò, à nìkì énó máa, yo tí ndâ náꞌvindí ze ŋò ndâ ꞌbí ꞌdakò vô-nje só ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta tó ṛè ndú nó, ndú delè ꞌví dù tí ndâ ꞌduù ŋìnó náa Bèṛi-mì-Mbíṛì je wotí ji ndú me gbolò, delè tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌdi gbí-o nó, tacó wàa, ze ꞌví bàkà ndú tí ndâ mbe njèè i-zó-zò. 4Wàa, o mì ze ꞌví dù ꞌdáá gî ká gítí bà ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì, ta nèté bà ma có mì Mbíṛì.»
5Tàkòcò ndâ mbe tala có mì Jézù ꞌdáá gî giì peteke gítí có tí nò náa ndâ tú mì Jézù koṛo nò ngé ndii gî. Tacó énò, ndú giì cu ꞌbì ndú mítí Ìsìtéfànò tí ꞌbí ꞌdakò mbe tee njembí wó ꞌdáá gî mítí Mbíṛì, tí ꞌdakò náa Bèṛi-mì-Mbíṛì je wotí ji yí me gbolò, giì je Fìlípò, giì je Pòròkórù, giì je Nìkànórà, giì je Tímònì, giì je Pàràménà, giì je Nìkòláwù tí ꞌbí ꞌdakò náa ŋa wó me Jùdéyà lá mbe gì ꞌdo gbí gbata Àndìyókì, mbe kaa tí wó gí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà kùṛo bà gì yí tí mbe tala có mì Jézù gî. 6Ndú giì kaa ndú ta bà muu ndú vô-nje só nò ji ndâ tú mì Jézù. Ndâ tú mì Jézù mâ giì ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì tacó tí ndú gî, ndú giì bàkà ndú tí ndâ mbe njèè i-zó-zò ji ndâ ꞌduù bìndi ndú.
7Có mì Mbíṛì giì dù kû ṛèjì bìndi bà ꞌviindi có gítí bà njèè i-zó-zò nò tí ŋa ŋìnó náa muu ndâ mbe tala có mì Jézù giì ògbù gbí gbata Jèrùzàlémè ngé ndii gî. Ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà delè giì ꞌbìtà bà ṛu ndi kpokèjì mì Bìndi-Mbíṛì.
Bà zèè Ìsìtéfànò
8Mbíṛì giì bàkà nambeè ji Ìsìtéfànò tí ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó vô-nje só náa à ṛuka ndú tí ndâ mbe njèè i-zó-zò nó ngé ma, ta bà je wotí bà bàkà ndâ kpo-kpò seṛè mí gbí òkò tí ndâ ꞌduù ji yí. 9Ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò ndâ i tí nò náa Ìsìtéfànò kû bàkà nò, ndú giì ꞌbìtà bà jòò gbí có ta yí. Ndâ ꞌbí Jùdéyà tí nò mbe kaa ya gí bà jòò gbí có ta Ìsìtéfànò nò gì ꞌdo bàndò bà kili ndâ Jùdéyà ŋìnó náa à kû nì mítí a «Bàndò bà kili ndâ i-zógó-zogo ŋìnó náa a njaanga wú ꞌdo tí miṛi ndú gî» nô, ndâ ꞌbí gì ꞌdo gbí gbata Sìrínì, ndâ ꞌbí gì ꞌdo gbí gbata Àlèsàndèríyà á gbí to Másìrì, ndâ ꞌbí gì ꞌdo gbí to Sìlísìyà, ndâ ꞌbí gì ꞌdo gbí to Ásìyà. 10Káa bà ꞌvii tí ndú ta Ìsìtéfànò giì kpò ndú gî, tacó yí ꞌdi gbí-o ndii ndú me ꞌdú, delè tacó a Bèṛi-mì-Mbíṛì ká kû wu có mí gbí nje wó. 11Ndú mâ giì ŋò énò, ndú giì sì ndâ ꞌbí ꞌduù tàbèngìì máa, ndú waaka có ta ṛè Ìsìtéfànò énó maa, «Ze ꞌdi kòcò ꞌdakò tí nó tí Ìsìtéfànò nó kû ꞌdè zu có gítí ndâ Mòze ta Mbíṛì.»
12Ŋa có tí nò, máa, Ìsìtéfànò kû ꞌdè zu có gítí ndâ Mòze ta Mbíṛì nò, mâ giì ꞌva tí gbí tù ndâ Jùdéyà, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá mì ndú, ta ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndú, ndú giì zèè Ìsìtéfànò ya tí gí gbí gbolò ngbàngà mì ndú tí ndâ Jùdéyà. 13Ndú mâ giì yee ta yí kùṛo ndâ kpo ꞌduù mì ndú gbí ngbàngà gî, ndú giì waaka ndâ ꞌvéṛè gítí wó ji ndú, máa, «ꞌDakò tí nó kuu nó ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè vò có gítí ꞌbá-Mbíṛì mì ndoo ji ndâ ꞌduù, yí delè kû ꞌdè vò có gítí tàkìì mì ndoo. 14Ze zèè yí kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù énó máa, ꞌdakò tí nó tí Jézù mbe gì ꞌdo Názàrètì nó kèjì gí bà kiꞌviki ꞌbá-Mbíṛì mì ndoo nó gí to. ꞌBí kòcò wó mbe giì ꞌva tí gbí tù ze delè a ŋìnó máa, ní gbèe Jézù tí nò a mì yì nò delè kèjì gí bà ꞌvìsì tàkìì tí nó náa Mòze dígísèé je ji ndâ ká gù ndoo, náa ndú giì ꞌdòkò kpòò yee tí tí ndoo nó gî.»
15Ndâ kpo ꞌduù gbí ngbàngà mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî giì zeke gbí ṛo Ìsìtéfànò ngbóó gítí có tí nò náa ndú ꞌdi ta ṛè wó nò. Káa, ta o tí nò náa ndú kû zeke ta o gbí ṛo wó nò, ndú giì ŋò gbí ṛo wó kû tòngbaà go gbí ṛo basìlì mì Mbíṛì nô.
7Kòcò Ìsìtéfànò ji ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà
1Ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi kòcò ndâ mbe kpì ngbàngà tí Ìsìtéfànò cee gî, Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì, tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî, giì ꞌvee Ìsìtéfànò, máa, «Ndâ có tí nò náa ndâ ꞌduù tí nò ꞌdè gítí lo nò a yúcó?»
2Káa Ìsìtéfànò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ákoo ndâ náꞌvindí ye! Ákoo ndâ bu ye! Yo sè tù yo, wàa yo ꞌví ꞌdi có mì ye náa ye kpónó kèjì gí bà ꞌdè ji yo nô. Mbíṛì tí nó mbe kû tòngbaà ngbèzèè nó dígísèé tùbà tí wó ji bu ndoo tí Àbìráámò si yí ta ꞌbá gbí to Mèsòpòtámìyà á kùṛo bà ꞌdòkò ꞌbá mì wó gí gbí gbata Àránì. 3Bìndi yí giì ꞌdè có ji yí énó máa, ‹Njè nó ꞌdo ꞌbá mì yo gî. Co ꞌdo gbí òkò tí ndâ nambe lo, wàa wò ꞌví ya gítí to tí nó náa ye bà tùbà ji wò nô.› 4Àbìráámò bà-i-nò giì ꞌdòkò ꞌbá ꞌdo gbí òkò tí ndâ nambe wó gbí to mì ndâ ꞌduù Kàlìdíyà go có mì Mbíṛì nò, ya gí gbí gbata Àránì. Bu Àbìráámò mâ giì cì gî, Mbíṛì giì ꞌdè có ji yí máa, yí ꞌdòkò ta ꞌbá gì gí bàndò tí nó náa yì tí Mbíṛì táánò ci yí gítí , náa yo wúnó kû ꞌvala tí nô. 5Káa Mbíṛì ta o tí nò waa ꞌbí làmbu to kpêtí ká ꞌváṛá énó ji Àbìráámò tí ꞌdóó ŋìndi wó gítí miṛi wó lá. Mbíṛì giì ci Àbìráámò a i énó máa, ‹Ye tí Mbíṛì bà je to tí nó ji yo ta ndâ ꞌviì bìndi lo.›
«Gbèe ꞌviì go mè gbí u tì nó ta o tí nò, náa Mbíṛì ci tí ta Àbìráámò nò, mì Àbìráámò wálá. 6Káa ꞌdóó kòcò Mbíṛì ji Àbìráámò ta o tí nò énó máa, ‹Ndâ ꞌviì-gù lo bà dù tí ndâ mbe ꞌdó-ꞌdo á ꞌbá mì ndâ tende ŋa ndâ ꞌduù. Ndâ tende ŋa ndâ ꞌduù tí nò bà giì bàkà bòò mítí ndú, ndú bà toṛo nje ndú ta to ta ndoò ziꞌduù-vô ta bà nàꞌô (400). 7Káa, a ye tí Mbíṛì ká bà waa có mítí ndâ ꞌduù tí nò á muu ndú. Bìndi ndâ ꞌduù mì ye bà gì ꞌdo ꞌbá mì ndâ kuꞌdì gí bà bàkà i ji ye tí Mbíṛì á mí bà-i-nô.› 8Mbíṛì giì ꞌdè có ji Àbìráámò máa yí ya gí gbí gàzâ tacó bà tùbà máa ndâ yì tí Mbíṛì toko nambeè ta yí gî. Tacó énò, Àbìráámò mâ giì jò Ìzákò, yí giì waa yí ta sili vô-nje taꞌô bìndi bà jò yí. Ìzákò mâ giì jò Jàkóbè, yí delè giì bàkà ká énò. Jàkóbè delè giì bàkà ká énò mítí ndâ ꞌviì mì wó muuꞌbì-nje só tí ndâ ṛèngbó mbe jò ndâ ŋa ndâ Ìzìrìyélì muuꞌbì-nje só nô.
9«Káa ndâ ꞌbí ꞌviì mì Jàkóbè giì sì náꞌvindí ndú Jùzépè gí ꞌdè tí bòò ji ndâ ꞌduù ya tí gí Másìrì ta kiì gî. Káa Mbíṛì ta o tí nò kuu tàkò Jùzépè. 10Yí giì ŋò yê ṛo wó, yí giì je muu ji yí tí ŋa ŋìnó náa go có mì wó giì dù tí Fàràyónè (gbí máa, gbolò gba mì ndâ ꞌduù Másìrì) ngé ma. Tacó énò, yí giì te Jùzépè tí kùṛo ndâ kpo-kpò ꞌduù mì wó Másìrì ꞌdáá gî, delè tí mbe kpolo tí ndâ ꞌduù, ta ndâ ꞌdóó i-ꞌbá mì wó tí gbolò gba.
11«Ta o tí nò náa Jùzépè kuu tí Másìrì nò, làngàwìṛí giì tè to. Ndâ ꞌduù Másìrì ta ndâ ꞌduù Kánànì giì zeꞌveṛe ta go zéꞌvéṛè-zéꞌvéṛè. Ta o tí nò, làmbu ꞌbí i tacó bà ṛo mítí tì ndâ ká gù ndoo ngé énó gî wálá. 12Jàkóbè mâ giì ꞌdi có cû gí Másìrì, yí giì tuu ndâ ká gù ndoo gí kà. 13Gbí kpédélé nó mì ndú nò, Jùzépè tùbà tí wó ji ndú lá. Yí giì tùbà tí wó ji ndâ náꞌvindí wó a i gbí bà só bà ya ndú gí Másìrì, bìndi yí giì tù ta bà tí ndú ji gbolò gba mì ndâ ꞌduù Másìrì. 14Jùzépè bà-i-nò giì tuu tú gí tàkò bu wó Jàkóbè, ta ndâ sè náꞌvindí wó, ta ndâ ꞌviì mì ndú ꞌdáá gî. Muu ndâ kòtí Jàkóbè ta o tí nò ꞌdáá gî a ndâ ꞌduù ziꞌduù-taꞌô-nje muuꞌbì nje-muuꞌbì vô (75). 15Ndâ Jàkóbè ta ndâ ká gù ndoo giì mìì ꞌdáá ká mí Másìrì, 16káa a duu ndú mí kà lá. À tuṛu ku ndú ya tí gí bà duu a i mí ꞌbá bìndi ndú gbí gbata Sèkímì mítí ꞌbí bàndò bà duu ku náa Àbìráámò sì ꞌdo mì ndâ ꞌviì mì Àmórà tí bu Sèkímì.
17«O bà bàkà go cí tí nó náa Mbíṛì ci ta Àbìráámò kácá-kácá nó mâ giì dooko gî, ndâ ꞌduù mì ndoo giì jò àdì mí Másìrì ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî. 18Ta o tí nò, ꞌbí ngú gbolò gba mbe ŋò Jùzépè ni lá giì le bèṛè mì ndâ ꞌduù Másìrì. 19Ngú gba tí nò giì peṛe ndâ ká gù ndoo péṛé-peṛe. Yí mèèkèꞌi tí ndâ ká gù ndoo ta bà ꞌvaka ndâ dó ꞌviì mì ndú ꞌdo ꞌbì ndâ nawu ndú gí ꞌdè, tacó wàa ŋa ndú ꞌví mìì gî. 20Ŋìnò a gbèe vò o tí nó náa à jò Mòze gbí nô. À me ŋa banga tí lo tí dó ꞌviì á gbí ṛo Mbíṛì lá! Ndâ nawu Mòze giì ngùù yí mí tàꞌi ta pì taꞌô. 21Bà ngùù yí mâ giì kpò ndâ nawu wó gî, ndú giì te yí gí sè ꞌdo tàꞌi. Nájú gbolò gba mì ndâ ꞌduù Másìrì bà-i-nò giì ꞌde yí. ꞌVinî tí nò giì te yí, bìndi yí giì ko yí kpolo tí ꞌdóó ꞌviì mì wó. 22À giì kpolo yí ta bà nìbà bà ꞌdi gbí-o mì ndâ ꞌduù Másìrì ꞌdáá gî ji yí, bìndi yí giì gì tí gbolò muu-có, delè tí gbolò mbe bàkà ndâ i.
23«Mòze mâ giì gì tí ꞌdakò ta ndoò tí wó ziꞌduù-só gî, yí giì koṛo có bà co wiṛi ya gí mì ndâ nambe wó tí ndâ Ìzìrìyélì. 24Yí mâ giì ya gí mì ndâ nambe wó, yí giì ŋò ꞌbí ꞌduù Másìrì kû mèèkèꞌi tí ꞌbí Ìzìrìyélì. Yí giì yuu tí wó gí gbí có tí nò, bìndi yí giì zi ꞌduù Másìrì tí nò muu nambe wó Ìzìrìyélì tí nò gî. 25Mòze ta o tí nò si énó máa, ndâ nambe yì ŋò ni gî máa, a Mbíṛì ká tuu yì gí bà njaanga wú ꞌdo tí miṛi ndú. Keèlá, ŋa có tí nò gbí muu ndú wálá.
26«Ta ꞌbí yé bìndi ŋìnó, Mòze giì ꞌde ndâ ꞌbí nambe wó tí ndâ Ìzìrìyélì kû bàkà gbínje gbí òkò tí ndú. Yí giì jè ta bà ꞌviindi gbí òkò tí ndú ta bà ꞌdeke tí wó ji ndú, máa, ‹Ákoo, ndâ náꞌvindí ye! Yo kû mèèkè tí yo gbí òkò tí yo ta kpéétí yo énò á gítí có yè, ndâ nambe ye?›
27«Káa ꞌduù tí nó mbe kû mèèkèꞌi tí ka wó nó giì mò Mòze ꞌdo gbí òkò tí ndú gî. Bìndi yí giì ꞌvee yí máa, ‹A ꞌdi ká bàkà wò tí gba mbe waa có mì ze? 28À tí lo nò a go bà zi ye á go ŋìnó náa wò zi ta ꞌduù Másìrì tí nó yáánó nó?› 29Có tí nò náa ꞌdakò tí nò ꞌdè nò giì te gúku mítí Mòze, bìndi yí giì fa ta ꞌbá ꞌdo Másìrì ya gí gbí to Mádìyàmì, bìndi yí giì jò ndâ ꞌviì sósòꞌô mí kà.
30«Ta ꞌbí o gbaànjé, basìlì mì Mbíṛì giì tùbà tí wó ji Mòze gbí ngba wu mbe ku doo ꞌbí bèꞌi á gbí kángáá nga ngoò á dê ta Gú Sínàyì si ndoò tí Mòze ziꞌduù-só bìndi bà fa yí ꞌdo Másìrì. 31Nje Mòze giì ꞌdèè ta bà ŋò ŋa i tí nò gî. Yí mâ giì yèè dê, tacó wàa yì ꞌví ꞌviiki i tí nò nìkì maa, yí giì ꞌdi kòcò Mbíṛì kû ꞌdè có ji yí máa,
32‹Ye a Mbíṛì mì ndâ ká gù lo:
Ye a Mbíṛì mì Àbìráámò,
ye a Mbíṛì mì Ìzákò,
ye a Mbíṛì mì Jàkóbè.›
Bà zekeꞌo giì kpò Mòze gî, yí giì dù kû gu kpùṛù-kpùṛù ta gúku. 33Káa, Mbe tí ndoo giì ꞌdè có ji yí máa, ‹Jaka ndâ tàmà ꞌdo tí kò lo gî, tacó à kaa bàndò tí nò náa wò kû ṛò tíyò tí nò ji ye tí Mbíṛì gî. 34Ye tí Mbíṛì ŋò bà mèèkèꞌi tí ndâ ꞌduù mì ye á Másìrì gî. Ye ꞌdi mélè muu ndú gî. Tacó énò, ye gì nó gí bà ꞌvala ndú. À má énò, gì kpónó, wàa ye ꞌví tuu wò ji ndú Másìrì kà.›
35«Mbíṛì táánò tuu ji ndâ Ìzìrìyélì nò káa gbèe Mòze tí nó náa ndú tí ndâ Ìzìrìyélì táánò ꞌvèè-gbí-nje wó énó máa, ‹A ꞌdi ká bàkà wò tí gba mbe waa có mì ze?› nó, gí bà dù tí kùṛo ndú tí mbe ꞌvala ndú, ta bà tuu basìlì mì wó tí Mbíṛì ji yí gbí bèꞌi.
36«Mòze giì bàkà ndâ seṛè ta ndâ kpo-kpò i mí Másìrì, delè mí tàbèꞌdè gbolò ngo tí nó náa à kû nì mítí a Bí-bi Kàpá nô. Ŋìnò a gbèe Mòze tí nó dígísèé mbe tè kùṛo ndâ Ìzìrìyélì gbí kángáá nga ngoò ta ndoò ziꞌduù-só nô. 37À delè dígísèé káa gbèe Mòze tí nò ká ꞌdè có ji ndâ Ìzìrìyélì énó máa, ‹Mbíṛì bà bàkà ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì wó á go ye nó ji yo á ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌdóó náꞌvindí yo,› nô. 38Ŋìnò a gbèe Mòze tí nó dígísèé mbe dù tí mbe ꞌdòkò có gbí òkò tí ndâ ká gù ndoo ta ndâ basìlì tí nó mì Mbíṛì mbe ꞌdòkò có ji yí pí Gú Sínàyì nô. À giì dù káa gbèe yí tí Mòze tí nó náa Mbíṛì dígísèé ꞌdè ndâ có mì wó tí Mbíṛì, tí ndâ có mbe kû ꞌvala ndâ ꞌduù nó, ji yí, bìndi yí giì ꞌdè ndí ji ndâ ká gù ndoo, náa ndâ ká gù ndoo giì ꞌdòkò ndí kpòò yee tí tí ndoo nô. 39Ŋìnò a gbèe Mòze tí nó dígísèé náa ndâ ká gù ndoo biya bà ꞌdi có mì wó si ndú gbí kángáá nga ngoò gî, ndú mâ giì mò yí ꞌdo kùṛo ndú gí nje seè gî, à giì dù gbí muu ndú ta o tí nò kpolo ma a có gítí bà dele ndi ndú gí Másìrì nô. 40Ŋìnò a gbèe Mòze tí nó náa ndâ ká gù ndoo dígísèé mâ giì biya yí si ndú gbí kángáá nga ngoò gî, ndú giì ꞌdè có ji Àrónì tí náꞌvindí wó, máa, ‹Bàkà ndâ ꞌbí mbíṛì ji ze, wàa ndú ꞌví tè kùṛo ji ze, tacó ze ꞌdi gbí có mì Mòze tí nó tí mbe kaa ze ꞌdo Másìrì gì tí gí nó nó lá› nô.
41«Ŋìnò a o tí nó dígísèé náa ndâ ká gù ndoo giì suu ta ꞌviì-mòꞌdú, bìndi ndú giì dù kû ci mbelè ji i tí nó náa à káa ndú ká suu ta ꞌbì ndú nó ta cèe pétékè tàkòcò ndú nô. 42Tacó énò, Mbíṛì giì ꞌvìsì kapí wó gítí ndú gî, yí giì si ndú tí ndâ mbe bàkà i ji ndâ bààcì mì ndú tí ndâ yii, á go có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì máa, Mbíṛì máa,
‹Yo táánò waaka ndâ nò tacó wàa yo ꞌví ci ji ye
gbí ndâ ndoò tí nó náa yo táánò too ziꞌduù-só
mí gbí kángáá nga ngoò nó gî, ndâ Ìzìrìyélì?
43Yo táánò kaa kû nò tí a ndâ i tacó bà tò ta ndùúṛù ji sú mbíṛì mì yo
ta ṛè wó a Mòlókì nó,
giì je yii tí nó tí Rèfánì nô.
Yo te a ndâ sú mbíṛì mì yo náa yo ká suu ndú ta ꞌbì yo,
yo giì nò ta bà bàkà i ji ndú.
À má énò, ye bà kaa yo ya tí gí gbí ꞌdú to
mbe ndii ŋìnó gî ngéé kapí Bàbìlónìyà.›
44«Ndâ ká gù ndoo dígísèé gbí kángáá nga ngoò giì tò ndùúṛù náa a Mbíṛì ká ꞌvii wú bà ka bà ji ndú, bìndi ndú giì te díí tí nó náa Mbíṛì cu ndâ có mì wó muuꞌbì mítí ji Mòze nó mí tà . 45Ndâ ká gù ndoo giì ꞌdòkò wú bà ka bà ndùúṛù tí nò náa Mbíṛì je ji ndú nò kpòò yee tí Jósùwà, tí mbe giì ya tí gí gbí to tí nó náa ndú táánò mòkò ndâ mbe ta wotí mì Mbíṛì ꞌdo gbí gî, bìndi ndú giì zogo nô. Ndùúṛù tí nò giì dù tí to tí nó yee gbí o mì Dàvídè tí gbolò gba mì ndoo, 46náa tàkòcò Mbíṛì táánò peteke gítí wó, káa yí giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì, máa, yí si yì ꞌví gèè ꞌbá-Mbíṛì ji Mbíṛì mì Jàkóbè. 47Káa à giì gèè ꞌbá-Mbíṛì a Sólómònì tí ꞌviì bìndi Dàvídè. 48Kpêtí ká énò, Mbíṛì ꞌvala tàꞌi tí nó náa a ꞌduù ká bì ta ꞌbì wó nó lá. Jé ká go có tí nó náa ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì ꞌdè énó máa, Mbíṛì máa,
49‹Ṛì a jàlàmbà mì ye,
bìndi to tí nó a bàndò bà kaa kò ye.
Yo bà bì ji ye a ŋa ꞌbá yè?
Yo bà bàkà ji ye a ŋa bàndò yè,
wàa ye ꞌví dù tí ?
50Àá táánò me ye ká bàkà ndâ i tí nó ꞌdáá gî nó lá?›
51«Ndí yo ndâ mbe ngbútù! Ndâ tù-ká-kpò-có! Njembí yo go njembí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ŋò Mbíṛì ni lá nô. Yo ta o ꞌdáá gî kû kpò có mì Bèṛi-mì-Mbíṛì go i mì ndâ ká gù yo. 52Yo ni ṛè ꞌbí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì gbaànjé náa ndâ ká gù yo dígísèé mèèkèꞌi tí wó lá ji ye gi! A ndú dígísèé ká ziki ndâ mbe ma có gítí bà gì ꞌDuù tí nó ta nèté mì wó jáá nô. Káa à kpónó a yo ká giì dù tí ndâ mbe cu gòmbò tí wó, delè tí ndâ mbe zi yí. 53À giì dù ndí a yo tí ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì tuu ndâ basìlì mì wó ta ndâ có mì wó ji yo nó ká giì dù tí ndâ mbe kpolo tí ndâ có tí nò lá.»
54Có tí nò náa Ìsìtéfànò ꞌdè nò giì doo ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà go wu, bìndi ndú giì ṛo ꞌbì ndú ta sé có. 55Káa Bèṛi-mì-Mbíṛì giì je wotí ji Ìsìtéfànò me gbolò, yí mâ giì zekeꞌo lèè gí gbíṛì, yí giì ŋò Mbíṛì ngbèzèè, ta Jézù kû ṛò tíyò mò gí gbí kùꞌbì mì Mbíṛì. 56Bìndi yí giì ꞌdè có ji ndâ kpo ꞌduù, máa, «Ye kpónó kû ŋò njekèjì gbíṛì njaanga tí ngàà gî, bìndi ꞌViì-mì-ꞌDakò kû ṛò tíyò mò gí gbí kùꞌbì mì Mbíṛì.»
57Ndâ kpo ꞌduù gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà giì kpò ꞌbì ndú mítí tù ndú kû pìì ta kû ꞌdo tí bà ꞌdi có tí nò mì Ìsìtéfànò nò gî. Ndú giì oloko ta ngèlè ya gítí wó, 58ndú gì ja yí ꞌdo gbí gbata gí sè, bìndi ndú giì ꞌvaka yí ta díí. Ndâ mbe bàkà tí ndú tí ndâ mbe ꞌdè yúcó gítí Ìsìtéfànò gbí ngbàngà giì jaka ndâ bòngo mì ndú ꞌdo tí ndú gî, bìndi ndú giì kaa ji ꞌbí ꞌviì-ꞌdakò ta ṛè wó a Sàwúlè tacó bà kpolo tí . Bìndi ndú giì kaa ya gítí bà ꞌvaka Ìsìtéfànò ta díí, ta sè ndâ ꞌbí ꞌduù.
59Káa ta o tí nò náa ndú kû ꞌvaka Ìsìtéfànò ta díí nò, Ìsìtéfànò giì ꞌdeke tí wó, máa, «Mbe tí ye Jézù, si lilí ye ꞌví ya gí mì lo!» 60Yí bà-i-nò giì kucuku muungbó wó mí to, bìndi yí giì ꞌdeke tí wó ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa, «Kaa có vò i tí nó mítí ndú lá, Mbe tí ye!» Ìsìtéfànò ꞌdeke káa tí wó nò gî nó, yí giì cee gî.
8Sàwúlè mèèkèꞌi tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù
1ꞌViì-ꞌdakò tí nó tí Sàwúlè mbe kpolo tí ndâ bòngo mì ndâ mbe zi Ìsìtéfànò nó giì eṛe wúꞌdè có bà zi Ìsìtéfànò nò ngiṛiꞌví gî. Bìndi bà mèèkèꞌi tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí gbata Jèrùzàlémè giì ꞌbìtà bà zì ta gbèe ṛi bà zi Ìsìtéfànò nò tí vò ŋa ŋìnó náa sè ndâ ꞌbí mbe ùnje gítí có mì Jézù ꞌdáá gî giì ꞌvaaka ta gúku gbaànjé-gbaànjé ta ndi gbí ndâ gbata gbí ndâ to Jùdéyà, ta ndâ to Sàmárìyà ꞌdáá gî, si káa ndâ tú mì Jézù.
2À káa ndâ ꞌbí tó ꞌduù mbe kû zè Mbíṛì ta tó njembí ká giì duu ku Ìsìtéfànò, bìndi ndú giì wa yí.
3Káa Sàwúlè giì bàkà a cèe ndi wó tacó bà mìì káa ꞌdóó ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù tóꞌdó gî. Yí giì nò cee njekèjì mì ndú gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, kû zèè ndâ ꞌdakò ta ndâ niì, náa yí má ꞌde ndú gî nò, ya tí gí gbí zàà.
Fìlípò ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù gbí to Sàmárìyà
4Ndâ ꞌduù tí nó mì Jézù mbe ꞌvaaka ta ndi muu to ta gúku bà mèèkèꞌi tí ndú nó giì ꞌvèè ta bà ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù gbí ndâ to tí nò náa ndú fa ngèlè vò i ya ta ndi tí nò. 5ꞌBí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú gbaànjé ta ṛè wó a Fìlípò, mbe fa ngèlè vò i tí nò mbe ꞌde ndú nò, ya a i gí gbí ꞌbí gbata gbí to Sàmárìyà, giì dù kû ma có tí Bìndi-Mbíṛì ji ndâ ꞌduù kà. 6Ndâ mbè ꞌduù tí nò náa Fìlípò kò-kò ta ṛè Bìndi-Mbíṛì ji ndú nò giì ùnje gítí ndâ có mì Fìlípò ta njembí ndú gbaànjé, tacó ndú ꞌdi tàwo ndâ ꞌbí seṛè ŋìnó náa yí bàkà nó gî, ndú delè giì ŋò ndâ kpo-kpò i ŋìnó náa yí bàkà nó ta ṛo ndú: 7ndâ seṛè bà co ndâ i ta bà tò kû ta kòcò ndú ngéé gí yaà ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù me mbè, delè ta bà ꞌvala ndâ ꞌduù ŋìnó mbe gbeleꞌve gî nó, ta ndâ mbe kû nò gbélè-gbélè nó me mbè. 8Tacó énò, tàkòcò ndâ ꞌduù gbí gbata tí nò giì peteke ngé ndii gî.
Sìmónè tí mbe yeè
9Ta o tí nò, ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Sìmónè, tí mbe kû bàkà ndâ i-yeè, náa bà ꞌdè có gítí ndú kpò nje ndâ ꞌduù gî, kuu ta ꞌbá gbí gbata tí nó náa Fìlípò kû dù gbí nò. Sìmónè tí nò bàkà tí wó ji ndâ ꞌduù máa, yì ma. 10Tacó énò, ndâ ꞌduù gbí gbata tí nò ꞌdáá gî, ndâ ꞌduù ŋìnó ta ṛè ndú a ṛè nó, giì je sè ndâ yê, ꞌdáá gî ta o tí nò kû ꞌdi có mì wó. Ndú giì gbì ṛè mítí wó máa, «Yí a wotí tí nó mì Mbíṛì náa à kû nì mítí a ‹Ma›,» nô. 11Ndâ ꞌduù tí nò kû ꞌdi có mì Sìmónè tacó yí kû bàkà ndâ i-yeè náa bà ꞌdè có gítí ndú kpò nje ndú gî mí kùṛo ndú ta kôndi o.
12Ndâ ꞌdakò ta ndâ niì me mbè mâ giì ùnje gítí ndâ có tí nó náa Fìlípò kû kò ta kò ji ndú gítí bà dù Mbíṛì tí Gba, ta bà kò-kò ta ṛè Jézù tí Bìndi-Mbíṛì nó gî, Fìlípò giì caka tí ndú gî. 13Sìmónè delè mâ giì ùnje gî, Fìlípò giì caka tí wó gî. Bìndi bà caka tí Sìmónè nò, yí giì dù ká kpírí-kpírí ta Fìlípò kû zeke ndâ seṛè, giì je ndâ kpo-kpò i tí nó náa Fìlípò kû bàkà nô, ta ꞌbí ŋa có náa yí bà ꞌdè gbí nje wó wálá, tacó bà ꞌdi gbí ŋa ndâ i tí nò náa Fìlípò kû bàkà ndú nò kpò nje wó gî.
14Ndâ tú mì Jézù gbí gbata Jèrùzàlémè mâ giì ꞌdi có énó máa, ndâ ꞌduù Sàmárìyà ùnje gítí có mì Jézù gî, ndú giì tuu ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì ya tí ji ndú. 15Ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì mâ giì yee Sàmárìyà gî, ndú giì ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì, tacó wàa, yí ꞌví tuu Bèṛi mì wó gí muu ndâ ꞌduù tí nò mbe ùnje gítí có mì Jézù gî nò. 16Tacó yee tí o bà gì ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì nò, à caka káa tí ndâ ꞌduù Sàmárìyà ta ṛè mì Mbe tí ndoo tí Jézù gî, káa Bèṛi-mì-Mbíṛì gì gí muu ndú kálásê. 17Tacó énò, ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì bà-i-nò giì kaa ꞌbì ndú mí muu ndâ ꞌduù tí nò, bìndi Bèṛi-mì-Mbíṛì giì gì gí muu ndú.
18Sìmónè mâ giì ŋò bà gì Bèṛi-mì-Mbíṛì gí muu ndâ ꞌduù ta o bà kaa ꞌbì ndâ tú mì Jézù mí muu ndú nò, yí giì je gùrúsù ji ndú, 19bìndi yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo je ꞌbí ŋa wotí tí nò mì yo nò ji ye delè, tacó wàa, ye má tee ta ꞌbì ye mí muu ꞌduù, wàa Bèṛi-mì-Mbíṛì ꞌví gì gí muu wó.»
20Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji Sìmónè máa, «Yo ꞌví mìì ta gùrúsù mì lo nó kpú, tacó bà koṛo có máa, gùrúsù a i bà sì i ŋìnó náa Mbíṛì ká kû je ji ndâ ꞌduù tí i-nambeè nô. 21Bà i mì lo gbí i tí nó wálá, ꞌbí i ta ṛè lo delè gbí wálá, tacó Mbíṛì ŋò njembí lo me dúú lá. 22À má énò, ꞌvìsì muu lo ꞌdo tí ŋa vò bà koṛo có mì lo nò gî, wàa wò ꞌví ꞌdeke tí lo ji Mbíṛì, tacó wàa, yí ꞌví je ta à-cee-gî ji wò gítí ŋa bà koṛo có tí nò náa wò kû koṛo nò. 23Tacó ye ŋò ni gî, máa, a ju kiì ká kû zi wò. Vò i delè da ꞌbò mítí kò lo gî.»
24Káa Sìmónè giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò máa, «ꞌDeke tí lo ji Mbíṛì tacó tí ye, tacó wàa, ꞌbí i gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ i tí nò náa wò nì ṛè ndú nò ꞌví me ye lá.»
25Ndâ Pìyétòrò ta Jòvánì mâ giì ꞌdè có, ta bà kò-kò ta có mì Mbe tí ndoo, ji ndâ ꞌduù gbí gbata tí nò Sàmárìyà náa ndú ya gítí nò cee gî, ndú giì dele ndi ndú gí Jèrùzàlémè ta bà nò ta bà ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ ꞌbá tí kpokèjì gbí to Sàmárìyà.
Ndâ Fìlípò ta ꞌbí gbolò ꞌdakò mbe gí ꞌdo Èsìyópìyà
26Ta o tí nò, basìlì mì Mbíṛì giì ꞌdè có ji Fìlípò máa, «ꞌViindi tí lo, wàa wò ꞌví zèè zì kpokèjì tí nó mbe mò gí gbíꞌdè, mbe ꞌdo Jèrùzàlémè kû gì gí gbí gbata Gázà nô.»
27Fìlípò bà-i-nò giì ꞌbì nó go có tí nò náa basìlì mì Mbíṛì ꞌdè ji yí nò. Yí mâ giì zekeꞌo si yí kpokèjì, yí giì ŋò a ꞌbí ꞌdakò náa a ba yí gî, tí gbolò ꞌduù mbe kû kpolo tí ndâ i-ꞌbá mì Kàndékè (gbí máa gba-niì), mì ndâ ꞌduù Èsìyópìyà. 28Gbolò ꞌduù tí nò ta o tí nò kû dele ndi wó gí ꞌbá ꞌdo bà bàkà i-Mbíṛì Jèrùzàlémè. Yí ta o tí nò ki tí wó gbí àràbíyà-kècè mì wó kû ꞌdeke i ꞌdo gbí wáràgà mì Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì.
29Bèṛi-mì-Mbíṛì bà-i-nò giì ꞌdè có ji Fìlípò máa, «Yèè ndi lo dê gítí àràbíyà tí zô.»
30Fìlípò mâ giì yèè dê gítí àràbíyà tí nò go có mì Bèṛi-mì-Mbíṛì nò, yí giì ꞌde ꞌdakò tí nò kû ꞌdeke i ꞌdo gbí wáràgà mì Ìzáyà. Bìndi Fìlípò giì ꞌvee yí máa, «Wò kpónó ꞌdi gbí có tí nò náa wò kû ꞌdeke nò gî?»
31Káa yí giì ꞌvìsì cò ji Fìlípò máa, «Ye bà ꞌdi gbí ta kpéétí ye ta ŋa kpokèjì ngàyi, sè káa ŋìnó náa ꞌbí ꞌduù má konì ye?» Yí bà-i-nò giì tèꞌé tí Fìlípò gí mì ndú ta yí yaà.
32Có tí nò náa gbolò ꞌduù tí nò kû ꞌdeke ꞌdo gbí wáràgà mì Mbíṛì nò énó máa,
«Yí táánò go rómbo náa à kû ja yí ya tí gí nje sìzò.
Yí táánò dù ká ngbìì,
go ꞌviì-rómbo ta nje wó tí wó wálá kùṛo mbe kû ꞌdii se tí wó.
Yí táánò njaanga nje wo lá.
33Àá táánò ŋonoko yí,
ta gbèe ꞌduù mbe tì muu wó wálá.
Mbe ꞌdè tà-ká-tà gítí ndâ ká gù wó wúnò bà dù wálá,
tacó à kaa yí ta ꞌbú si sè o mì wó me ꞌdú gí kùṛo.»
34Gbolò ꞌdakò tí nò mâ giì ꞌdeke i tí nò cee gî, yí giì ꞌvìsì tí wó gítí Fìlípò, bìndi yí giì ꞌvee yí máa, «Mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì táánò kû ꞌdè có tí nò gítí ꞌdóó kùùkpò dìì wó wèè, gítí ꞌbí ꞌduù kèꞌbî? ꞌDè ji ye gi.» 35Káa Fìlípò bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ꞌvìsì có ji yí ta bà ꞌdè gbí có tí nò náa yí ꞌdeke ꞌdo gbí wáràgà mì Mbíṛì nò má kózò gî, yí bà giì ꞌdè gbí Banga-Ngú-Có mì Jézù ji yí.
36Ndú mâ giì yèè gí kùṛo, ndú giì ꞌde ngo kpokèjì, bìndi gbolò ꞌdakò tí nò giì ꞌvee Fìlípò máa, «Ŋò ngo kuu zô, à má énò, ꞌdóó ṛè i tí nó mbe tii bà caka tí ye nó kpónó ꞌví dù a ŋa yè?»
37Káa Fìlípò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Wò má ùnje ta njembí lo gbaànjé gî, àá bà caka tí lo gî.»
Gbolò ꞌdakò tí nò bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Fìlípò máa, «Ye ùnje gî! Ye ùnje gî máa, Jézù tí Bìndi-Mbíṛì a ꞌViì-mì-Mbíṛì.»
38Gbolò ꞌdakò tí nò giì ṛò àràbíyà mì wó mí tíyò bìndi bà ꞌdè có tí nò, bìndi ndú giì ya ta Fìlípò gí tà ngo, bìndi Fìlípò giì caka tí wó gî. 39Ndú mâ giì co gí sè ꞌdo tà ngo gî, Bèṛi-mì-Mbíṛì giì te Fìlípò ꞌdo tí gbolò ꞌdakò tí nò gî. Yí giì ŋò Fìlípò kákáꞌi lá, káa yí giì nò sè nó mì wó ta pétékè tàkòcò wó.
40Fìlípò giì ꞌde tí wó ŋìndi wó a i ngé gbí gbata Àzátù, bìndi yí giì cee sè nó mì wó ta bà ma Banga-Ngú-Có ta ndi gbí ndâ gbata ta ndi tí kpokèjì léé gî di ngé gbí gbata Cèzàríyà.
9Bà ꞌvìsì muu Sàwúlè
1Sàwúlè giì dù á tàkòcò ndâ mbe tala có mì Mbe tí ndoo go ꞌbilì sè. Tacó énò, yí giì ya gí mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, 2tacó wàa, yí ꞌví cu wáràgà tacó bà je wotí ji yì, wàa yì ꞌví ya tí ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì á gbí gbata Dàmásìkù, wàa yì má ꞌde ndâ ꞌdakò ta ndâ niì mbe kû ṛu ndi «Kpokèjì tí nò» mì Jézù nò kà, yì ꞌví zèè ndú, wàa yì ꞌví kaa ndú gì tí gí Jèrùzàlémè.
3Káa, si Sàwúlè kû ya gí Dàmásìkù, si yí dooko dê ta gbata Dàmásìkù gî, yí giì gu káa ndiì ta ngbaꞌo ꞌdo gbíṛì mbe ngbaṛanga to jèlè yí gî. 4Yí giì ꞌva tí wó to, bìndi yí giì dù á to kà kû ꞌdi kòcò ꞌduù kû tèꞌé tí wó, máa, «Sàwúlè! Sàwúlè!» Bìndi ꞌduù tí nò giì ꞌvee yí máa, «Wò kû mèèkèꞌi tí ye tacó yè?»
5Káa Sàwúlè giì ꞌvee ꞌduù tí nò máa, «Wò a ꞌdi, Mbe tí ye?»
Káa ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji Sàwúlè máa, «Ye a Jézù tí nó náa wò kû mèèkèꞌi tí wó nô. 6A gí yaà kpónó, wàa wò ꞌví ya gí gbí gbata Dàmásìkù, wàa à ꞌví tùbà i tí nó náa wò ꞌví bàkà nó ji wò kà.»
7Ndâ ꞌduù tí nó muu nó ta ndâ Sàwúlè nó giì ṛò tíyò ngbi-ngbìì, tacó ndú kû ꞌdi káa kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ji Sàwúlè, káa ndú ŋò ꞌduù tí nò lá. 8Sàwúlè giì a gí yaà ꞌdo to bìndi i tí nò ta ṛo wó ngba-ngbàà, káa yí ŋò gbèe i lá. Bìndi ndâ ka wó tí nó náa ndú ta ndú nó ká giì ja yí gbí sú ṛo ya tí gí gbí gbata Dàmásìkù. 9Yí giì dù gbí sú ṛo ta sili taꞌô. Gbí ndâ sili tí nò taꞌô nò, i-zó-zò di gbí nje wó lá, yí delè tò ngo mítí nje wó lá.
10Ta o tí nò, ꞌbí ꞌdakò tí mbe tala có mì Jézù, ta ṛè wó a Ànàníyà, kuu gbí gbata Dàmásìkù. I tí nò mâ giì bàkà tí mítí Sàwúlè gî, Mbíṛì giì gì gí muu Ànàníyà go i gbí ṛiì nô. Yí giì tèꞌé tí wó ta ṛè wó máa, «Ànàníyà!»
Ànàníyà giì ùnje ji Mbíṛì máa, «Ye kuu nô, Mbe tí ye.»
11Bìndi Mbe tí ndoo giì ꞌdè có ji Ànàníyà máa, «A gí yaà, wàa wò ꞌví ya gí ꞌbá mì ꞌdakò tí nó tí Júdà nó, tí kpokèjì tí nó náa à kû nì ‹Jáá-kpokèjì› mítí nô. Wàa, wò ꞌví ꞌvee bà tí ꞌbí ꞌdakò mbe gí ꞌdo gbí gbata Tárásùsù, ta ṛè wó a Sàwúlè. Yí kpónó kuu kà kû ꞌdeke tí wó ji ye tí Mbíṛì. 12Ye tùbà tí lo tí Ànàníyà ji yí gbí ṛiì gî, máa, ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Ànàníyà kèjì gí bà tee ꞌbì wó mítí wó, tacó wàa, ndâ ṛo wó ꞌví njaanga tí gî.»
13Ànàníyà mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì ꞌvìsì có gí tàkò máa, «Ye ꞌdi tàwo ŋa ndâ vò i tí nó náa ꞌdakò tí nò kû bàkà ta ndâ ꞌduù mì lo Jèrùzàlémè nó ꞌdo mì ndâ ꞌduù me mbè, Mbe tí ye. 14Yí delè kpónó te ꞌdo Jèrùzàlémè nò a nó bà gì gí bà woo ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá mbe kû si wò tí Mbe tí ndú gbí gbata Dàmásìkù nô. Yí gì nò ta wotí ꞌdo mì Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà.»
15Káa Mbe tí ndoo giì ꞌvìsì có ji Ànàníyà máa, «À ꞌdáá ká gbaànjé. Njè nó, tacó ye kpónó cu ꞌbì ye mítí wó, tacó wàa, yí ꞌví dù tí ꞌduù mì ye mbe ma ṛè ye ji ndâ ŋa ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, ta ndâ kpo-kpò gba, ta ndâ Ìzìrìyélì delè. 16ꞌDóó ye ta miṛi ye ká bà tùbà ji yí máa, yí bà mbu muu ye tí vò ŋa bà mbu ndò.»
17Ànàníyà giì njè nó bìndi có tí nò ya gí ꞌbá mì Júdà. Bìndi yí giì ṛì gí tàꞌi. Yí mâ giì ꞌde Sàwúlè gî, yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Náꞌvindí ye Sàwúlè! A Mbe tí ndoo tí Jézù tí nó mbe tùbà tí wó ji wò á kpokèjì si wò kû gì nó ká tuu ye ji wò. Yí tuu ye ji wò énó máa, wò ꞌví zekeꞌo, delè máa, Bèṛi-mì-Mbíṛì ꞌví je wotí ji wò me gbolò.»
18À káa póó bà cee có tí nò gbí nje Ànàníyà, ndâ ꞌbí i go kù kélè i nó giì oloko gí to ꞌdo tà ndâ ṛo Sàwúlè sósòꞌô gî. Yí bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ŋò ndâ i kákáꞌi. Tacó énò, yí bà-i-nò giì a gí yaà, bìndi à giì caka tí wó gî. 19Yí mâ giì zò i bìndi bà caka tí wó nò gî, wotí giì gì gítí wó kákáꞌi gî.
Sàwúlè ꞌbìtà bà ma Banga-Ngú-Có mì Jézù
20Sàwúlè giì ꞌbìtà bà ma có tí Jézù ji ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì, máa, Jézù a ꞌViì-mì-Mbíṛì. 21Káa ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù giì ꞌbìtà bà fiini có gbí òkò tí ndú, máa, «À ngbáṛángàꞌi kuu nó me gbíṛo ꞌdakò tí nó mbe kû tè ꞌbèlè ndâ mbe kû te duù mítí ṛè tí nò Jèrùzàlémè nó ká nó lá? Yí kpónó te nó a nó bà gì gí bà woo ndú, wàa yì ꞌví ya ta ndú gí Jèrùzàlémè ta wáràgà ꞌdo mì ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà.» 22Ngé gî lá! Kòcò Sàwúlè kû giì co gbí ndâ có mì ndú nò ta bà ma có mì Jézù go bà co ngûwu gbí mù. Yí giì ŋònòkò muu ndâ Jùdéyà tí nó mbe kû ꞌvala Dàmásìkù nó ta bà tùbà ji ndú énó máa, Jézù a Bìndi-Mbíṛì nò gî.
23Ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò sili bà giì me a túkà tí ŋa nèté tí nò mì Sàwúlè nò, ndú giì kili ta bà muu ndú, bìndi ndú giì pà kpokèjì tacó bà zi yí. 24Tacó énò, ndú giì dù kácáá kû ṛi njekèjì ndùgù gbata tacó bà ŋò bà co yí gí sè, wàa bà có tí nò ꞌví cee gî. Keèlá Sàwúlè ꞌdi có ndâ i tí nò náa ndú kû bàkà nò sàà gî. 25Ndâ mbe tala có mì Sàwúlè mâ giì ŋò énò, ndú giì te yí mí gbí kèè, bìndi ndú giì yuu ta yí gí sè co tí nga ndùgù.
26Sàwúlè mâ giì delè ndi wó bìndi ndâ i tí nò mbe ꞌdè yí Dàmásìkù nò ya gí Jèrùzàlémè, yí giì tala bà dù á mì ndú ta ndâ mbe tala có mì Jézù. Káa, ndâ mbe tala có mì Jézù giì dù ta yí ká ta seè tí ndú, tacó có tí nò máa, yí gì tí ka ndú mbe tala có mì Jézù gî nò, zò muu ndú dúú-dúú lá. 27A ꞌbí ꞌdakò tí mbe tala có mì Jézù, ta ṛè wó a Bàrànábà ká giì gbì gbí njembí wó gítí bà tùbà tí Sàwúlè ji ndâ tú mì Jézù. A Bàrànábà tí nò ká giì ꞌdè gbí bà tùbà tí Mbe tí ndoo ji Sàwúlè si yí tí kpokèjì kû ya gí Dàmásìkù ngbáṛángàꞌi ji ndâ tú mì Jézù. À delè káa yí ká giì dìtà bà kò kò mì Sàwúlè ta ṛè Jézù gbí gbata Dàmásìkù ta gúku tí wó tí Sàwúlè wálá ji ndâ tú mì Jézù. 28Ndâ Sàwúlè bà-i-nò giì dù kû nò ta ndâ tú mì Jézù ta ndi gbí gbata Jèrùzàlémè, kû ma ṛè Mbe tí ndoo ta gúku tí wó ngé gî wálá ꞌdo gbí ndò muu bà tùbà tí wó mì Bàrànábà ji ndú nò.
29Sàwúlè mâ giì ꞌdè có ta ndâ ꞌbí ŋa ndâ Jùdéyà ŋìnó ta nje có mì ndú a có Ìgìrígì nó, à giì dù gbí òkò tí ndú ta ndú a kponje. Tacó énò, ndâ ꞌduù tí nò giì eṛe muu ndú gî máa, kózò tí ndâ yì bà zi káa Sàwúlè. 30Có tí nò mâ giì ꞌva tí gbí tù ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, ndú giì ya ta Sàwúlè gí gbí gbata Cèzàríyà, bìndi ndú giì tuu yí ya tí gí Tárásùsù.
31ꞌBí i mbe giì ba muu ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí ndâ to Jùdéyà, ta Gàlìléyà, ta Sàmárìyà, ꞌdáá gî ta o tí nò wálá. Ndú kû giì co tí kpokèjì mì Mbíṛì. Ndú delè giì dù kû àdì ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì.
Pìyétòrò ꞌvala ndâ ꞌduù gbí ndâ gbata Lídà ta Jópà
32Pìyétòrò giì dù kû nò nó jèlè to ta bà gala ndâ ꞌduù mì Mbíṛì ta ndi gbí ndâ gbata ꞌdáá gî. Ta ꞌbí o gbaànjé, yí mâ giì ya gí bà gala ndâ ꞌduù gbí gbata Lídà, 33yí giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò mbe gbeleꞌve gî, ta ṛè wó a Ànéyà. Ànéyà tí nò gbeleꞌve mí to a i ta ndoò vô-nje taꞌô. 34Pìyétòrò bà-i-nò giì ꞌdè có ji Ànéyà máa, «Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ꞌvala wò gî. A gí yaà, wàa wò ꞌví paṛaka kpâ-sili mì lo.» Ànéyà bà-i-nò ngé giì a gí yaà go có mì Pìyétòrò nò gî. 35Ndâ ꞌduù gbí ndâ gbata Lídà ta Sàrónì mâ giì ŋò Ànéyà kû nò nó, ndú ꞌdáá gî giì ꞌvìsì tí ndú gí mì Mbe tí ndoo gî.
36Ta o tí nò, ꞌbí niì tí mbe tala có mì Jézù gbí gbata Jópà, ta ṛè wó a Tàbítà gbí có Jùdéyà, à ta có Ìgìrígì a Dórókàsì, (gbí máa «lámbà»), náa nèté mì wó ta o ꞌdáá gî a bà bàkà tó i, ta bà konì ndâ mbe yê, 37giì sì nòꞌo. Yí mâ giì cì gî, à giì caka ku wó gî, bìndi à giì te yí mí gbí soṛo. 38Ndâ mbe tala có mì Jézù gbí gbata Jópà mâ giì ꞌdi có énó máa, Pìyétòrò kuu gbí gbata Lídà, ndú giì tuu ndâ ꞌbí ꞌdakò sósòꞌô ꞌdo gbí òkò tí ndú gí tàkò wó, máa, «Bàkà nambeè mì lo, wàa wò ꞌví goonó gálà gì gítí ze.» Ndú bàkà énò tacó bà ꞌdo Jópà ya gí Lídà ká dê.
39Ndâ tú tí nò mâ giì ꞌvanda ndi có tí nó náa à tuu ta ndú nó ji Pìyétòrò gî, ndú giì njè nó ta ndú gbaànjé ya gí Jópà. Ndú mâ giì yee kà, ndú giì ꞌdò ta Pìyétòrò gí tàꞌi tí nó náa à kû wa ku Dórókàsì mítí nô. Ndâ nawù ku tí nó mbe kû wa ku nó mâ giì ŋò Pìyétòrò, ndú giì tì yí ꞌdee gî, kû wa gbí ta bà tù ndâ bòngo tí nó náa Dórókàsì cu ji ndú si yí tí wu wó nô.
40Pìyétòrò bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî máa, ndú co ꞌdo tàkò ku gí sè. Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì njè gí sè gî, Pìyétòrò giì kucuku muungbó wó mí to. Yí mâ giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì gî, yí giì ꞌvìsì tí wó gítí ku, bìndi yí giì tèꞌé tí wó, máa, «Tàbítà, a gí yaà.» Tàbítà bà-i-nò giì njaanga ṛo wó. Yí mâ giì ŋò Pìyétòrò, yí giì a ki tí wó yaà. 41Pìyétòrò bà-i-nò giì tù ꞌbì wó ji yí. Yí mâ giì zèè gî, Pìyétòrò giì ja yí gí yaà, bìndi yí giì tèꞌé tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù ta ndâ nawù ku ꞌdo sè, bìndi yí giì je yí ji ndú tí wu wó.
42Tàwo i tí nò giì ya cee gbí gbata Jópà ꞌdáá gî. Bìndi ndâ ꞌduù me mbè giì ùnje gítí có mì Mbe tí ndoo. 43Pìyétòrò giì dù gbí gbata Jópà bìndi có tí nò ta mbè sili á ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò tí mbe fuu kû, ta ṛè wó a Sìmónè.
10Mbíṛì ꞌdè có ji Kòrònélìyò
1Ta o tí nò, ꞌbí ꞌdakò tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ ꞌbí ŋa àsìkérì mì ndâ Ròmánò náa à kû nì mítí ndú a ndâ àsìkérì-Tùlìyánì, 2tí ꞌdakò mbe kû co ká jáá tí kpokèjì mì Mbíṛì, mbe kû ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ta o ꞌdáá gî, náa ndú ta ndâ ꞌviì mì wó ꞌdáá gî a ndâ mbe ꞌdi có mì Mbíṛì, tí ꞌdakò ta ŋó ṛo i tí wó wálá, mbe kû konì ndâ mbe yê mì ndâ Jùdéyà ta o ꞌdáá gî, ta ṛè wó a Kòrònélìyò, kuu ta ꞌbá gbí gbata Cèzàríyà.
3Ta ꞌbí ṛi-ꞌdêꞌo gbaànjé, ꞌbí i giì bàkà Kòrònélìyò goòlá yí kû ṛi a ṛiì nô, yí giì ŋò basìlì mì Mbíṛì kû ṛì gí tàkò wó tàꞌi ta bà tèꞌé tí wó ta ṛè wó máa, «Kòrònélìyò!»
4Kòrònélìyò bà-i-nò giì si ṛo wó ngba-ngbàà ta gúku kû zeke ta basìlì tí nò. Bìndi yí giì ꞌvee basìlì tí nò máa, «A yè, Mbe tí ye?»
Káa basìlì tí nò giì ꞌvìsì có ji Kòrònélìyò máa, «Mbíṛì ŋò bà ꞌdeke tí lo gî, yí delè giì ŋò ndâ nambeè tí nó náa wò kû bàkà ji ndâ mbe yê nó gî. 5À má énò, tuu ꞌbí ꞌduù gí gbí gbata Jópà gí bà tèꞌé tí ꞌbí ꞌdakò ta ṛé wó a Sìmónè, náa à kû nì mítí wó a Pìyétòrò nó, máa, yí gì gí mì lo. 6Yí kû dù á Jópà kà a i ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò tí mbe fuu kû, ta ṛè wó delè káa Sìmónè, ta ꞌbá mì wó dê seè kàpá.»
7Basìlì tí nò mbe ꞌdè có ji Kòrònélìyò nò mâ giì ya gî, Kòrònélìyò giì tèꞌé tí ndâ ꞌduù sósòꞌô ꞌdo gbí òkò tí ndâ bòò mbe kû bàkà nèté ꞌbá mì wó, giì je àsìkérì gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ àsìkérì ŋìnó mbe kû kpolo tí wó nô. Ndâ ꞌduù tí nò náa Kòrònélìyò ṛuka ndú nò ꞌdáá káa ndâ ꞌduù ŋìnó mbe kû co ká jáá tí kpokèjì mì Mbíṛì. 8Yí giì ꞌvanda ndi có tí nó mbe ꞌde yí nó ꞌdáá gî ji ndú, bìndi yí giì tuu ndú, máa, ndú ya gí bà tèꞌé tí Pìyétòrò ji yì ꞌdo Jópà.
9Ta ꞌbí yé bìndi bà tuu ndâ ꞌduù mì Kòrònélìyò nò, si ndú dooko ta gbata Jópà gî, Pìyétòrò giì ya gí pí ꞌbá gí bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì ta ṛi dê gítí bà gì gbúrú. 10Káa go giì zèè yí kùṛo o bà zò i, bìndi yí giì dù kû koṛo có gítí bà gì o bà zò i. ꞌBí i bà-i-nò giì bàkà yí goòlá yí kû ṛi a ṛiì nô. 11Yí mâ giì zekeꞌo, yí giì ŋò njekèjì gbíṛì njaanga tí ngàà gî, káa ꞌbí i go gbolò kpâ-bòngo náa à dò gbí dó-dò kû gì gí to yàꞌbàà énò, 12ta ndâ ŋa ndâ nò, ta ndâ nuù, ta ndâ kùnene ŋa i mbe kû ja gbí yì ndú có to, ta ndâ ŋa ndâ i mbe kû ṛì gùù, muu to tí nó ꞌdáá gî gbí . 13Bìndi yí giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ji yí ꞌdo gbíṛì máa, «Pìyétòrò! Ziki ndâ i tí nò kpónó, wàa wò ꞌví zò ndú.»
14Káa Pìyétòrò giì ꞌvìsì có ji ꞌduù tí nò mbe kû ꞌdè có ji yí ꞌdo gbíṛì nò, máa, «Ngé gî lá, Mbe tí ye. Ye jé ta gbèe ṛi zò i ŋìnó náa a me yí lá, tí zu i gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nó lá.»
15Káa ꞌduù tí nò giì ꞌdè có ji Pìyétòrò kákáꞌi máa, «Yúcó mì lo tacó bá nì ‹bètí› ta ‹zuù› mítí i ŋìnó náa a Mbíṛì ká bàkà tí ngbáṛángà i nó wálá.» 16ꞌDuù tí nò giì yòòngò Pìyétòrò gítí bà zò ndâ i tí nò ta bà taꞌô, káa Pìyétòrò giì biya gî. Pìyétòrò mâ giì zekeꞌo, ꞌvóndóꞌdóó! À ja káꞌi tí nò ya tí gí gbíṛì kákáꞌi gî.
17Káa si Pìyétòrò ká jé kû ꞌviiki gbí ŋa i tí nò náa yí ŋò go i gbí ṛiì nò, yí giì ŋò ndâ ꞌdakò tí nó náa Kòrònélìyò tuu ndú ji yí nó yee kpàtàràkà njekèjì ndùgù gî. Ndú nò ta bà ꞌvee bà ꞌbá mì Sìmónè tí mbe fuu kû kpòò, káa ndú giì ꞌde gî. 18Ndú bà-i-nò giì ꞌvee ꞌvé ꞌdo njekèjì ndùgù sè máa, «ꞌBí ꞌdakò ta ṛè wó a Sìmónè Pìyétòrò kuu bà-i-nó?»
19Pìyétòrò ŋò bà yee ndâ ꞌdakò tí nò lá, tacó mbí wó ta o tí nò me dê lá, yí ta o tí nò kû koṛo có ká wìì énó gítí ndâ ŋa i tí nó náa yí ŋò go ndâ i gbí ṛiì nô. A Bèṛi-mì-Mbíṛì ká giì ꞌdè có ji yí máa, «Ŋò ndâ ꞌbí ꞌdakò taꞌô mbe kû ꞌvee bà tí lo kuu zô. 20Nògí, co gí mì ndú to kà. Wàa wò ꞌví me kpììkì-kpììkì gítí bà ya ta ndú gí ta é tí nò lá, tacó a ye ká tuu ndú.»
21Pìyétòrò bà-i-nò giì co gí to mì ndâ ꞌdakò tí nò. Bìndi yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ŋìnó a ye tí ꞌduù tí nó náa yo kû ꞌvee bà tí wó nô. Yo gì gí bà ŋa yè?»
22Ndâ ꞌdakò tí nò bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «A Kòrònélìyò, tí ꞌdakò tí nó tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ àsìkérì mì ndâ ꞌduù Rómà nó ká tuu ze. Yí a ꞌduù jáá, tí ꞌduù ŋìnó mbe kû ꞌdi có mì Mbíṛì, náa ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî kû te duù mítí wó. A basìlì mì Mbíṛì ká ꞌdè có ji yí máa, yí tuu tú gí tàkò lo, wàa wò ꞌví ya gí ꞌbá mì wó, tacó wàa, yí ꞌví ꞌdi có ŋìnó náa wò bà ꞌdè ji yí nô.» 23Pìyétòrò mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì kaa ndâ ꞌdakò tí nò gí tàꞌi, bìndi yí giì je bàndò ṛì ji ndú ta bèbìlì tí nò.
Yé mâ giì too gî, ndâ Pìyétòrò ta ndâ ꞌdakò tí nò, giì je ndâ ꞌbí mbe ko ndú ꞌdo gbí òkò tí ndâ náꞌvindí ndú mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Jópà, giì ꞌbì nó kû ya gí tà é mì Kòrònélìyò. 24Ndú giì yee gbí gbata Cèzàríyà ta ꞌbí yé, ꞌde Kòrònélìyò kili ndâ nambe wó, ta ndâ kpóló-kpolo kómbe wó ꞌdáá gî, kû ù gbí ṛo Pìyétòrò. 25Kòrònélìyò mâ giì ŋò Pìyétòrò dooko gí ꞌbá mì wó gî, yí giì ya gí kùṛo wó, yí giì kucuku muungbó wó mí to kùṛo wó, bìndi yí giì mò muu wó gí to kùṛo wó. 26Káa Pìyétòrò giì ja yí gí yaà, ta bà ꞌdè có ji yí máa, «A gí yaà, ye delè ngbá káa ꞌduù go wò.» 27Kòrònélìyò mâ giì a gí yaà gî, ndú giì ꞌbì nó, ta bà ꞌdè nje ta Pìyétòrò kû ya tí gí mì ndâ ꞌduù tí nò mbe kili mí ꞌbá mì wó nò.
28Ndú mâ giì yee mì ndâ ꞌduù tí nò gî, Pìyétòrò giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo ta kpêtí yo ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî máa, à me dú gbí tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà máa, ꞌbí ꞌduù tí Jùdéyà ꞌví ŋònòkò tí wó ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó lá. Yí delè ꞌví co wiṛi ya gí mì ndú lá. Káa, a Mbíṛì ká tùbà ji ye ngbáṛángàꞌi énó máa, ye ꞌví ꞌdè có énò máa, ꞌbí ꞌduù a zu ꞌduù nò lá, wàa ye delè ꞌví nì ‹bètí› mítí ꞌduù lá. 29Ŋìnò a ndeṛè có tí nò náa ye ṛìngì ta tí ye gítí bà gì gí ta é mì yo lá nó ká nò. Wélégí, yo tuu tú gí tàkò ye tacó yè?»
30Káa Kòrònélìyò giì ꞌvìsì có ji Pìyétòrò máa, «À kpónó bìndi có tí nò a sili taꞌô, ta ṛi jé ká go ŋìnó kpónó nô, ká go bà kì ṛo, ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ꞌbí ꞌdakò kû ṛò tíyò á kùṛo ye ta bòngo kû tòngbaà tí wó. 31Yí giì ꞌdè có ji ye máa, ‹Kòrònélìyò! Mbíṛì ŋò bà ꞌdeke tí lo gî. Mbí wó delè kuu tí ndâ nambeè mì lo náa wò kû bàkà ji ndâ mbe yê nô. 32À má énò, tuu ꞌduù kpónó gí Jópà, gí tàkò Sìmónè tí nó ta ꞌbí ṛé wó a Pìyétòrò nô. Yí kû dù á Jópà kà a i ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó delè káa Sìmónè tí mbe fuu kû, ta ꞌbá mì wó yì kàpá.› 33Tacó énò, ye ngé giì tuu tú gí tàkò lo. Káa wò giì bàkà nambeè ji ye me gbolò ngé ma, wò giì gì gî. Ze kpónó kili mí kùṛo lo nó tacó bà ꞌdi ŋa có ŋìnó Mbíṛì ꞌdè ji wò, máa wò ꞌví gì gí bà ꞌdè ndí ji ze nô.»
Pìyétòrò ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ꞌbá mì Kòrònélìyò
34Pìyétòrò bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò mbe kili mí ꞌbá mì Kòrònélìyò nò, máa, «Ye kpónó ŋò ni gî, máa, yúcó a ŋìnó máa, Mbíṛì bàkà ꞌbè mí gbí òkò tí ndâ ꞌduù lá. 35ꞌDuù má ꞌdi có mì Mbíṛì gî, wàa yí ꞌví dù tí ꞌduù ŋìnó jáá nó, ŋa wó tà kpêtí má káa yè wè, Mbíṛì ngé kû liꞌvi yí go bà liꞌvi dó ꞌviì. 36A dú káa yúcó máa, Mbíṛì táánò tuu có mì wó a i ji ndâ Ìzìrìyélì, ta bà tuu Jézù tí Bìndi wó tí Mbíṛì gí bà ma Banga-Ngú-Có gítí bà dù nìkì maa ji ndú. Jézù tí nò tí Bìndi-Mbíṛì, náa Mbíṛì táánò tuu yí nò a Mbe tí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî.
37«Ye koṛo có máa, yo ꞌdi có tí nó náa à kpónó-kpónó kò ta kò cee gbí to Jùdéyà léé gî, mbe ꞌbìtà tí ꞌdo gbí to Gàlìléyà á bìndi bà kò-kò mì Jòvánì ta có bà caka tí ndâ ꞌduù nó gî. 38Yo ꞌdi có bà si Bèṛi mì wó tí Mbíṛì ꞌví gì gí muu Jézù tí nò mbe gì ꞌdo Názàrètì nò gî. Yo delè giì ꞌdi có bà je wotí mì wó tí Mbíṛì ji yí gî. Yí táánò si sè to lá, kû nò ta bà bàkà ndâ tó i, delè ta bà ꞌvala ndâ ꞌduù ŋìnó náa Gba-vò-i zogo ndú gî nô, tacó Mbíṛì táánò kuu tàkò wó. 39Ze kpónó ta ndâ ꞌbí ka ye a ndâ mbe kû ma có ndâ i ŋìnó gbaànjé-gbaànjé náa yí táánò bàkà ta ndi ꞌbá mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ i ŋìnó náa yí táánò bàkà mí Jèrùzàlémè nô. A ndú tí ndâ Jùdéyà táánò ká zi yí ta bà gbì yí mítí njèèkpè mû. 40Káa Mbíṛì giì te yí gí yaà ta sili taꞌô bìndi bà zi yí nò. Bìndi Mbíṛì giì si yí tùbà tí wó cuki 41ká ji ze tí ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ma có tí wó náa Mbíṛì ṛuka ze sàà táánò gî nô. Ze táánò zò i ta ndú bìndi bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó nò gî. 42Yí giì ꞌdè có ji ze máa, ze ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù. À delè ká yí ká giì ꞌdè có ji ze máa, ze ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, Mbíṛì bàkà yì tí mbe waa có mì ndâ ꞌduù ꞌdáá gî gî, mbe waa có mì ndâ ꞌválá ta ndâ ku. 43Ndâ mbe ꞌdòkò có mí Mbíṛì ꞌdáá gî ꞌdè có ká gítí wó máa, Mbíṛì bà je à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí có mì Jézù gî nó ta ṛè mì Jézù.»
Bà caka tí ndâ kpédélé ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô
44Káa si Pìyétòrò kû ꞌdè có tí nò, Bèṛi-mì-Mbíṛì giì gì gí muu ndâ ꞌduù tí nò mbe kû ꞌdi có mì wó nò. 45Nje ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe ùnje gítí có mì Jézù gî, mbe ko Pìyétòrò ꞌdo Jópà nó, giì ꞌdèè gítí bà ŋò bà bàkà nambeè mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ta bà si Bèṛi mì wó tí Mbíṛì ꞌví gì gí muu ndú delè gî. 46Tacó ndú ta o tí nò kû ꞌdè-kòcò, ta bà ùlù Mbíṛì, ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. Pìyétòrò bà-i-nò giì ꞌvee ndâ ka wó Jùdéyà máa, 47«Ṛè i mbe tii bà caka tí ndâ ꞌduù tí nó ta ngo kpónó ꞌví dù a ŋa yè, lê náa Mbíṛì je Bèṛi mì wó ji ndú ꞌvii ká ꞌvii ta ndoo tí ndâ Jùdéyà gî nó?» 48Tacó énò, yí giì ꞌdè có máa, à caka tí ndú ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì.
Ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌdeke tí ndú ji Pìyétòrò bìndi bà caka tí ndú nò, màa, yí dù ta sili gàà énó mì ndâ yì ta ndú.
11Pìyétòrò ꞌdè ndeṛè bà ya yí gí ꞌbá mì Kòrònélìyò
1Ndâ tú mì Jézù ta ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí to Jùdéyà nó giì ꞌdi có bà ùnje mì ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó gítí có mì Jézù gî. 2Tacó énò, Pìyétòrò mâ giì dele ndi wó gí Jèrùzàlémè, ndâ Jùdéyà ŋìnó gbí òkò tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, mbe zèè có gítí bà ya gí gbí gàzâ kácá-kácá nó giì ꞌvee gbí nje wó, máa, 3«Wò wálá ꞌdo nò bà wiṛi ꞌbá mí ŋa ndâ ꞌduù tí nó mbe ya gí gbí gàzâ lá nó? Wò ꞌdo ndi lo nò bà toko ꞌbì yo ta ndú mí gbí gbèe káꞌi le?»
4Káa Pìyétòrò giì ꞌdè gbí i tí nó mbe me tí nó ꞌdo ngé ṛèngbó ngbáṛángàꞌi ji ndú énó máa, 5«Ta ꞌbí o gbaànjé, si ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì gbí gbata Jópà, ꞌbí i giì bàkà ye goòlá ye kû ṛi a ṛiì nô. Bìndi ye gì ŋò ꞌbí i go gbolò kpâ-bòngo náa à dò gbí gî, bìndi à kû giì yuu ꞌdo gbíṛì yàꞌbàà énó gí to dê ṛègbà tí ye tí bàndò tí nó náa ye kû ki tí ye to tí nô. 6Ye mâ giì zekeꞌo gbí i tí nò, ye giì ŋò ndâ kpíkpàꞌdà ŋa i mbe kû ꞌvala muu to tí nó léé gî kû gbí : ŋa yo tí ndâ kòtí nò, ta ndâ kòtí kàzà, ta ndâ i mbe kû ja gbí yì ndú có to, ta ndâ i mbe kû ṛì gùù, ta ndâ i mbe kû o ta gbí pípìṛi, ꞌdáá gî. 7Bìndi ye giì ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌdè có ji ye énó máa, ‹Pìyétòrò! Ziki ndâ i tí nò, wàa wò ꞌví zò ndú!›
8«Káa ye giì ꞌvìsì có ji ꞌduù tí nò énó màa, ‹Ngé gî lá, Mbe tí ye! Zu i jé ta ꞌbí ṛi gbaànjé di gbí nje ye lá.›
9«Káa ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji ye ꞌdo gbíṛì kákáꞌi máa, ‹Si bà nì «zu i» mítí i ŋìnó náa Mbíṛì bàkà tí ngbáṛángà i gî nó mí to.› 10ꞌDuù tí nò ꞌdè có ji ye ta bà taꞌô, máa, ye zò ndâ i tí nò, káa ye giì biya ndâ có mì wó nò ꞌdáá gî. Ye mâ giì zekeꞌo bìndi bà ꞌdè có mì wó nò ji ye, ye giì ŋò à ja ndi ndâ i tí nò, ꞌvóndóꞌdóó, ya tí gí gbíṛì gî.
11«Káa, si ye ká kuu gbí kùdù có tí nò, ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò ndâ ꞌbí ꞌdakò taꞌô, náa à tuu ndú ji ye ꞌdo gbí gbata Cèzàríyà kû ṛò tíyò á njekèjì ndùgù ꞌbá tí nó náa ye kuu dù tí nô. 12Bèṛi-mì-Mbíṛì bà-i-nò giì ꞌdè có ji ye máa, ye ꞌví me kpììkì-kpììkì gítí bà ya ta ndú gí tà é tí nò lá. Tacó énò, ze giì njè nó ta ndâ ꞌdakò tí nò, giì je ndâ náꞌvindí ye tí nó kuu ta bà muu ndú vô-nje gbaànjé nó, ya gí ꞌbá mì ꞌdakò tí nò mbe tuu ndâ ꞌduù gí tàkò ye nò. 13Ze mâ giì yee kà, ꞌdakò tí nò giì ꞌdè có ji ze máa, yì ŋò a basìlì mì Mbíṛì ká ṛì gí tàꞌi tàkò yì, bìndi yí giì ꞌdè có ji yì máa, ‹Tuu ꞌduù gí Jópà gí tàkò Sìmónè tí nó ta ꞌbí ṛè wó a Pìyétòrò nô, 14wàa yí ꞌví gì gí bà ꞌdè có mbe ꞌvala yo ta ndâ ꞌviì mì lo ji yo.›
15«Káa ye mâ giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ji ndú, ye giì ŋò Bèṛi-mì-Mbíṛì kû gì ꞌdo gbíṛì gí muu ndú, go bà gì yí gí muu ndoo táánò gbí kpédélé o nô. 16Bìndi mbí ye giì ꞌva tí có tí nó náa Mbe tí ndoo táánò ꞌdè ji ndoo énó máa, ‹Jòvánì táánò kû caka tí ndâ ꞌduù ta ngo, káa àá bà giì caka tí yo ta Bèṛi-mì-Mbíṛì,› nô. 17Káa Mbíṛì lê má bàkà ji ndú káa gbèe ŋa nambeè tí nó náa yí táánò bàkà ji ndoo gí tàkò bà ùnje mì ndoo gítí có mì Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì nó, ye a ꞌdi, wàa a ye ká ꞌví giì jòò ta gbí có ta Mbíṛì?»
18Ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù mâ giì ꞌdi có tí nò náa Pìyétòrò ꞌvìsì ji ndú nò, ndú giì nè nje ndú gí tàkò có bà ŋònòkò tí Pìyétòrò ta ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ya gí gbí gàzâ lá nó gî. Ndú bà-i-nò giì ùlù Mbíṛì máa, «Mbíṛì delè je muu ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, tacó bà ꞌvìsì tí ndú ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì ndú gítí kpokèjì ꞌválá gî.»
Bà ꞌbìtà bà kili ndâ ꞌduù ta ṛè mì Jézù gbí gbata Àndìyókì
19Ndâ ꞌbí mbe ùnje gítí có mì Jézù mbe ꞌvaaka ta gúku bà mèèkèꞌi tí ndú ꞌdo Jèrùzàlémè ta o bà zi Ìsìtéfànò nó, giì ꞌvèè ta ndi gbí ndâ to Fònésìyà ta Kípùrù, ta gbata Àndìyókì, kû ma có mì Jézù kpolo ma ká ji ndâ Jùdéyà. 20Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú mbe gì ꞌdo gbí ndâ to Kípùrù ta Sìrínì gí gbí gbata Àndìyókì giì ꞌbìtà bà ma Banga-Ngú-Có mì Mbe tí ndoo tí Jézù ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó delè. 21Mbe tí ndoo giì konì ndú gbí nèté mì ndú, bìndi ndâ ꞌduù me mbè giì ꞌvìsì muu ndú gítí kpokèjì mì Mbe tí ndoo gî.
22Có bà ùnje gítí có mì Jézù mì ndâ tende ŋa ndâ ꞌbí ꞌduù gbí gbata Àndìyókì mâ giì yee tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí gbata Jèrùzàlémè, ndú giì tuu ꞌbí ꞌdakò ꞌdo gbí òkò tí ndú ta ṛé wó a Bàrànábà ya tí gí Àndìyókì. 23Bàrànábà mâ giì yee Àndìyókì, yí mâ giì ŋò ŋa nambeè tí nó náa Mbíṛì bàkà ji ndâ ꞌduù kà nó, tàkòcò wó giì peteke gî. Yí bà-i-nò giì kpo-gbí-tà-tù ndú tí kpoò, máa, ndú ꞌdáá gî ꞌví tee njembí ndú mítí Mbe tí ndoo tí kpoò. 24Bàrànábà tí nò náa ndâ mbe kili ta ṛè mì Jézù tuu yí ji ndâ ꞌduù Àndìyókì nò a tó ꞌdakò náa Bèṛi-mì-Mbíṛì je wotí ji yí me gbolò ngé ndii gî, tí ꞌdakò mbe tee njembí wó ꞌdáá gî mítí Mbíṛì. Tacó énò, ndâ ꞌduù me mbè giì ùnje gítí có mì Mbe tí ndoo ꞌdo gbí có mì wó.
25Bàrànábà giì njè nó ꞌdo Àndìyókì ya gí gbí gbata Tárásùsù gí bà pà bà tí Sàwúlè. 26Yí mâ giì ꞌde yí gî, yí giì ꞌdaka yí ya tí gí Àndìyókì. Bìndi ndú giì too ndoò gbaànjé ta yí mí mì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù kà, kû nìbà i ji ndú.
À giì ꞌbìtà bà nì «Kìrìsìtìyánò,» ta gbí énó máa, «ndâ bòò mì Bìndi-Mbíṛì,» mítí ndâ mbe tala có mì Jézù nó a i gbí gbata Àndìyókì.
27Ta o tí nò náa ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè kuu tí gbí gbata Àndìyókì nò, ndâ ꞌbí mbe kû ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì giì gì ꞌdo Jèrùzàlémè gí Àndìyókì. 28ꞌBí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú gbaànjé ta ṛè wó a Àgábù giì a gí yaà, bìndi yí giì kò kò ji ndâ ꞌduù ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì máa, vò go kèjì gí bà tè ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî. (À dú káa yúcó, vò go giì tè to go có mì Àgábù nò gbí o mì Kìláwúdìyò tí ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò.) 29Ndâ mbe tala có mì Jézù gbí gbata Àndìyókì mâ giì ꞌdi có mì Àgábù nò, ndú giì eṛe gba có mì ndú gbaànjé máa, ndâ yì ꞌdáá gî gò i, káa à me énó máa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌví gò i ꞌvii ká ꞌvii nò lá. ꞌDuù ꞌví gò káa bà wotí mì wó, wàa ndâ yì ꞌví tuu ji ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù ŋìnó ꞌbá Jùdéyà nó, wàa ndú ꞌví konì ta tí ndú. 30Ndú mâ giì yòò i-ꞌbì ndú go có tí nò náa ndú toko nò cee gî, ndú giì tuu ta ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè ji ndâ kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù á Jèrùzàlémè.
12Bà zèè Pìyétòrò
1Ta o tí nò, Èródè, tí gbolò gba mì ndâ Jùdéyà, giì ꞌbìtà bà zèè ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù ta kpo-ꞌbilì. 2Yí da miṛi Jákòmò tí nó tí náꞌvindí Jòvánì nó ta njà sìzò. 3Yí mâ giì ŋò énó máa, líkí i tí nò náa yí bàkà nò kuu tí ndâ Jùdéyà, yí giì co gbí ndò muu ŋìnò ya gí bà zèè Pìyétòrò delè. 4Èródè zèè Pìyétòrò a i ta o bà ci ꞌDê-kô gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. Tacó énò, yí giì te yí mí gbí zàà, bìndi yí giì kaa ndâ àsìkérì muuꞌbì-nje vô nje-vô gbaànjé tacó bà kpolo tí wó yee tí o bà cee o bà bàkà bà tàkìì bà ci ꞌDê-kô, má kózò gî, wàa yì ꞌví giì yù gàzâ ji yí mì kùṛo ndâ ꞌduù. 5Káa ta o tí nò náa Pìyétòrò kuu tí gbí zàà nò, ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù giì dù kû ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì tacó tí wó ta njembí ndú gbaànjé.
Basìlì mì Mbíṛì njaanga Pìyétòrò ꞌdo gbí zàà
6Káa ta bèbìlì kùṛo yé bà ŋò ngbàngà mì Pìyétòrò mì Èródè, Pìyétòrò ta o tí nò tí ṛì ta ndâ gìnjírì tí wó sósòꞌô, gbí òkò tí ndâ àsìkérì sósòꞌô mbe kû ù ṛègbà tí wó, bìndi ndâ ꞌbí gbí-gbi kû ù gbolò njekèjì bà ṛì gí gbí zàà. 7Ta bèbìlì tí nò, basìlì mì Mbíṛì giì ṛì gí tàꞌi gbí zàà tàkò Pìyétòrò si yí tí ṛì, bìndi yí giì gbà Pìyétòrò ta bà gbì yí gbí Kâ wó pétékèꞌi énô. Pìyétòrò mâ giì gundiì ꞌdo tí ṛì, yí giì ŋò basìlì tí nò mbe gbà yí ꞌdo tí ṛì nò kû ṛò tíyò gbí ngbaꞌo tàkò ndú tàꞌi. Bìndi basìlì tí nò giì ꞌdè có ji Pìyétòrò, máa, «A gí yaà! Ngoꞌve tí lo!» Pìyétòrò mâ giì a gí yaà go có mì basìlì tí nò, ndâ gìnjírì tí nó kùtàá náa à eṛe ta ndâ ꞌbì wó nó giì dù káa kaṛaka gbí tí ndú ꞌdo tí ndâ ꞌbì wó ta kpéétí ndú gî. 8Bìndi basìlì tí nò giì ꞌdè có ji yí máa, «Eṛe wúꞌdè mì lo gî, wàa wò ꞌví yuu ndâ tàmà mì lo.» Pìyétòrò mâ giì bàkà go có tí nò náa basìlì tí nò ꞌdè ji yí nò gî, basìlì tí nò kákáꞌi giì ꞌdè có ji yí máa, «Paṛaka wòòkò bòngo mì lo náa wò kû yuu mí pí ndâ bòngo nó mítí lo, wàa wò ꞌví gì gí bà ṛu ndi ye.»
9Pìyétòrò bà-i-nò giì a gí yaà gí tàkò basìlì tí nò ká go ꞌduù mbe kû ṛi a ṛiì nô. 10Basìlì tí nò giì co ta Pìyétòrò tí ndâ bàndò bà dù ndâ mbe kû kpolo tí njekèjì zàà sósòꞌô, bìndi ndú mâ giì yee ta yí tí njekèjì ndùgù bà ṛì gí gbí gbata náa à bàkà ꞌdo tí liì, njekèjì tí nò giì njaanga tí wó ji ndú ta kpéétí wó. Ndú giì ṛì gí gbí ndùgù. Ndú mâ giì nò yendi ꞌbí gbolò kpokèjì gbaànjé cee gî, basìlì tí nò giì dù káa giṛi ꞌdo tí Pìyétòrò go có seṛè nó gî. 11À giì dù ngbíí nò a o bà giì da ṛo Pìyétòrò. Muu wó mâ giì gì gítí wó gî, yí giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ta kpéétí wó, máa, «Ye kpónó ŋò ni gî máa, ye kû ṛi me ṛiì lá. A Mbíṛì ká tuu basìlì mì wó gì tí gí bà ꞌvala ye ꞌdo ꞌbì Èródè, delè ꞌdo gbí ndâ ŋa ndâ vò i tí nó náa ndâ Jùdéyà táánò gbí-gbi kû ù bà bàkà ta ye nô.»
12Pìyétòrò giì zèè kpokèjì jáá bìndi bà da ṛo wó nò, ya gí bàndò tí nó náa ndâ ꞌduù mì Bìndi-Mbíṛì me mbè kili mítí kû ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì tacó tí wó tí , a ꞌbá mì Màríyà tí nó tí nawu Jòvánì tí nó ta ꞌbí ṛè wó a Márìkò nô. 13Yí mâ giì yee kà, yí giì ꞌde ndâ ꞌduù a i tàꞌi. Yí mâ giì ku njekèjì, a ꞌbí ꞌvinî ta ṛè wó a Ródà, mbe kû bàkà nèté ꞌbá tí nò, ká giì gì tacó bà ꞌdi có mì wó. 14Ródà mâ giì ꞌdi kòcò Pìyétòrò ni gî, líkíꞌo giì bàkà yí tí ŋa ŋìnó náa yí giì dele ndi wó ꞌdo tí njekèjì mbálá-mbala si bà njaanga njekèjì mí to, ya gí bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nó mbe kili mí tàꞌi nó máa, «Pìyétòrò kû ṛò tíyò tí njekèjì.» 15Káa ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «A ꞌbí ŋa i ká gbí muu lo!» Káa Ródà giì aanga muu wó ká mítí có Pìyétòrò tí nó mì wó á mbe kû ṛò tíyò á tí njekèjì nô. Ndâ ꞌduù tí nò bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Ródà gí tàkò i kpácà tí nò mì wó nò, máa, «Àá bá dù a vuuvuu Pìyétòrò!»
16Káa si ndâ ꞌduù tí nò kuu tí kponje ta Ródà, Pìyétòrò kpòò kû ku njekèjì. Ndú mâ giì njaanga njekèjì, ndú giì ŋò à kuu nó a Pìyétòrò ká kû ṛò tíyò á kùṛo ndú go seṛè nô. 17Pìyétòrò bà-i-nò giì bàkà ꞌbì wó ji ndú, máa, ndú dù ngbìì. Ndú mâ giì dù ngbìì á go có mì wó nò gî, yí giì ꞌdè gbí kpokèjì bà ꞌvala yí mì Mbe tí ndoo ꞌdo gbí zàà, ji ndú. Bìndi yí giì ci ndú máa, «Yo ꞌvanda ndi ndâ có tí nò ji ndâ Jákòmò, ta sè ndâ ꞌbí náꞌvindí ndoo.» Bìndi yí giì ndii ꞌdo tí ndú ta bèbìlì tí nò ya gítí ꞌbí bàndò tende.
18Yé mâ giì too gî, có giì ŋònòkò tí gbí òkò tí ndâ àsìkérì tí nó mbe kû ù njekèjì zàà ta bèbìlì bà zèè Pìyétòrò nó tí cèe vò bà i. Ndú giì dù ta dúꞌo tí nò kû ꞌvee káa ṛè ŋa i tí nó mbe ꞌde Pìyétòrò nô. 19Èródè bà-i-nò giì pà bà tí Pìyétòrò kpòò, bà ꞌde yí mâ giì kpò yí gî, yí giì kaa ndâ àsìkérì tí nó tí ndâ mbe kpolo tí Pìyétòrò si yí gbí zàà ta bèbìlì tí nò nó, yí mâ giì ꞌviiki gbí nje ndú cee gî nó, yí giì waa có ku mítí ndú kùṛo bà ya yí ta ꞌbá ꞌdo gbí to Jùdéyà gí Cèzàríyà.
Bà cì Èródè
20Ta o tí nò, gbí òkò tí ndâ Èródè ta ndâ ꞌduù gbí gbata Tírò, ta ndâ ꞌduù gbí gbata Sìdónì, nìkì lá. Tacó énò, ndâ ꞌduù tí nò giì tuu ndâ ꞌbí ꞌduù mì ndú tacó bà ya gí bà peteke tàkòcò Èródè. À po tiṛì tí kpó ta kù ꞌbìlí! Tacó énò, ndâ ꞌduù tí nò mâ giì yee ꞌbá mì Èródè, ndú giì peteke kùṛo á tàkòcò Bìlásìtù, tí gbolò ꞌduù mbe kû kpolo tí ndâ i mì Èródè, má kózò gî, ndú bà giì yèè ta ndi ndú gítí bà peteke tàkòcò Èródè. Ndâ ꞌduù tí nò pà làyì gítí có tí nò gbí òkò tí ndú ta ndâ Èródè nò tacó ndâ ꞌduù ꞌbá mì ndú kû ꞌde i-zó-zò a i ꞌdo gbí to mì Èródè.
21Èródè bà-i-nò giì ci ꞌbí o mì wó, bìndi yí giì yuu bòngo gba mì wó, bìndi yí giì ki tí wó pí jàlàmbà mì wó, kû ꞌdè ndâ có mì wó ji ndâ ꞌduù mì wó. 22Káa, si Èródè kû ꞌdè ndâ có tí nò, ndâ ꞌduù giì dù kû wu gbí wó ta bà tò kû ta kòcò ndú ngéé gí yaà, máa, «À nó me ꞌduù ká kû ꞌdè có nó lá! A Mbíṛì ká kû ꞌdè có!»
23Mâ giì zekeꞌo, basìlì mì Mbe tí ndoo giì gbì Èródè ꞌdo pí jàlàmbà ꞌva mí to ká mí kùṛo ndâ ꞌduù tí nò, tacó yí te duù mítí Mbíṛì lá. Bìndi ndâ kínì giì zò yí zi gî. 24Có mì Mbíṛì giì dù kû ꞌvala bìndi ku Èródè nò pètèkèè kû ya tí .
25Ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè mâ giì cee ta nèté mì ndú Jèrùzàlémè gî, ndú giì ꞌdaka Jòvánì tí nó ta ꞌbí ṛè wó a Márìkò ta ndú ya tí gí Àndìyókì.
13Bà ṛuka ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè tí ndâ mbe ya gí bà ma có mì Jézù ji ndâ ꞌduù muu to kèꞌbî
1Ndâ mbe nìbà i ta ndâ mbe ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì ta o tí nò gbí òkò tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí gbata Àndìyókì a ndâ Bàrànábà, ta ꞌbí Sìmónè, náa a kû nì mítí wó a Bè-Sìmónè, ta Lúcìyò tí nó mbe gì ꞌdo gbí to Sìrínì nó, ta Mànàyénì tí nó náa ndú kpolo ta Èródè tí gbolò gba nó mí njewu gbaànjé nô, giì je Sàwúlè. 2Ta ꞌbí o gbaànjé si ndú kû kònò go ta bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì, Bèṛi-mì-Mbíṛì giì gì gí muu ndú, bìndi yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo mò ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè ꞌdo gbí òkò tí yo gí ndiì, wàa ndú ꞌví bàkà nèté tí nó náa ye tèꞌé tí ndú gítí nô.» 3Ndú mâ giì kònò go, ta bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì cee gî, ndú giì tee ꞌbì ndú mítí ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè, ta bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì, máa, yí ꞌví je wotí ji ndú, bìndi ndú giì mò ndú ꞌdo gbí òkò tí ndú ji Bèṛi-mì-Mbíṛì.
Kpédélé bà ya ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè gí bà ma có mì Jézù ji ndâ ꞌduù muu to kèꞌbî
4Bèṛi-mì-Mbíṛì giì tuu ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè, máa, ndú ya gí bà bàkà nèté bà ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù tí ꞌbí to mbe le mí gbí u ngo, náa à kû nì mítí a Kípùrù. Ndú bà-i-nò giì njè nó ꞌdo Àndìyókì ya gí bà o gbâ ꞌdo gbí gbata Sèlúsìyà tacó bà ya gí Kípùrù. 5Ndú mâ giì yee Kípùrù gî, ndú giì co gí to ꞌdo gbí gbâ á gbí gbata Sàlámì. Bìndi ndú giì dù kû nò ta bà ma có mì Jézù ji ndâ Jùdéyà ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndú gí bà ùlù Mbíṛì. (A Jòvánì Márìkò ta o tí nò ká kû konì ndú ta nèté.)
6Ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè mâ giì nò gbí Kípùrù waaka ꞌdo Sàlámì gí gbí gbata Páfò, ndú giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò mbe bàkà tí wó mbe bààcì, ta ṛè wó a Bàràjézù, (náa à kû nì mítí wó gbí có Ìgìrígì a Èlímà, gbí máa, «mbe bààcì»), 7tí ꞌduù gbí ngbàngà mì Sérégìyò Páwòlò tí gbolò ꞌduù mì ndâ ꞌduù Páfò, tí ꞌdakò mbe ꞌdi gbí-o ngé cee gî. Sérégìyò Páwòlò bà-i-nò giì tèꞌé tí ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè, tacó wàa, yì ꞌví ꞌdi có mì Mbíṛì ꞌdo mì ndú. 8Káa có tí nò giì ya gí gbí muu Èlímà lá. Tacó énò, yí giì jè ta bà pà kpokèjì bà volo gbí bà ꞌdi ndâ có mì ndâ Bàrànábà ta Sàwúlè á ꞌdo tí Sérégìyò gî, tacó wàa, yí ꞌví ꞌdi có mì Jézù lá.
9Bìndi Sàwúlè (náa ṛè wó mì ndâ Ròmánò a Páwòlò) giì zeke gbí njì ṛo Èlímà ngbóó ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, Ndâ i tí lo a ꞌvéṛè ta tiṛì. 10Bìndi yí giì ꞌdè có ji yí, máa, «Ndí lo ꞌviì mì Sìtánì! Wò a ꞌduù ŋìnó ta go ndâ i ŋìnó ꞌdáá gî jáá mbe kû toko ndâ ꞌduù ta Mbíṛì nó tí lo gbaànjé wálá. Wò bà si bà ŋònòkò gbí kpokèjì yúcó mì Mbe tí ndoo mí to ta o ngàyi? 11Nò wélégí, wò kpónó kèjì gí bà ŋò wotí mì Mbe tí ndoo mítí lo. Ṛo lo kpónó kèjì gí bà yoo gî. Wò bà ŋò ṛi tí nó á kuu yaà nó wálá ta làmbu o.»
À káa póó bà ꞌdè có tí nò mì Páwòlò, ꞌbí i giì te mí ṛo Èlímà tùṛúwàà go ꞌdèèngàmbé nô, bìndi ꞌdíꞌdiꞌo giì ja gí ṛo wó gî. Bìndi yí giì ꞌbìtà bà gbala to kû pà ꞌduù tacó bà ja yí. 12Sérégìyò Páwòlò mâ giì ŋò ŋa i tí nò mbe bàkà tí nò, nje wó giì ꞌdèè gítí ŋa có tí nó náa yí ꞌdi ta ṛè Mbe tí ndoo nó gî. Tacó énò, yí giì ùnje gítí có mì Mbe tí ndoo gî.
Bà yee ndâ Páwòlò ta Bàrànábà gbí gbata Àndìyókì ŋìnó gbí to Pìsídìyà
13Ndâ Páwòlò ta ndâ ka nó mì wó giì o gbâ ꞌdo gbí gbata Páfò ya gí gbí gbata Pérégà á gbí to Pàfílìyà. Bìndi Jòvánì giì jee ndú mí bà-i-nò, yí giì dele ndi wó ya gí Jèrùzàlémè. 14Ndâ Páwòlò ta sè ndâ ꞌbí ka wó mbe nó giì ndii ꞌdo Pérégà ya gí gbí gbata Àndìyókì á gbí to Pìsídìyà. Ndú mâ giì yee kà gî, ndú giì kaa ya gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì ta ꞌbí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, bìndi ndú giì ki tí ndú to. 15À mâ giì ꞌdeke có ꞌdo gbí ndâ wáràgà mì Mòze, ta ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, ji ndâ ꞌduù cee gî, ndâ kpo-kpò ꞌduù mbe kû bàkà nèté bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì giì tuu ꞌduù ji ndâ Páwòlò ta ndâ ka wó mbe nó, máa, «ꞌBí có bà ꞌdè ji ndâ ꞌduù tacó bà je wotí ji ndú má kuu mì yo, yo ꞌdè gí sè, ndâ náꞌvindí ze.»
16Páwòlò mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì a gí yaà, bìndi yí giì bàkà ꞌbì wó ji ndâ ꞌduù, máa, ndú dù ngbìì. Ndâ ꞌduù mâ giì dù ngbìì go có mì wó nò gî, yí giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ji ndú, máa, «Yo tí ndâ kòtí Ìzìrìyélì, ta yo tí ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî mbe kû cì gúku tí Mbíṛì nó, yo sè tù yo! 17Mbíṛì mì ndâ ꞌduù mì ndoo tí ndâ Ìzìrìyélì dígísèé ṛuka ndâ ká gù ndoo, bìndi yí giì bàkà ndâ ꞌduù mì ndoo tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta ṛè ndú a ṛè nó si ndú dígísèé kû ꞌvala ꞌbá mì ndâ tende ꞌduù á Másìrì nô. Yí tí Mbíṛì giì tè kùṛo ndú ta wotí mì wó ꞌdo Másìrì gí sè. 18Yí giì kpolo tí ndú si ndú gbí kángáá nga ngoò ta i go ndoò ziꞌduù-só. 19Yí tí Mbíṛì giì ꞌbu a ŋa ndâ ꞌduù vô-nje só á gbí to Kánànì, bìndi yí giì je to bìndi ndâ ꞌduù tí nò ji ndâ ká gù ndoo tí ŋìndi ndú, 20ta i dê gítí ndoò ziꞌduù-vô ta bà nàꞌô ta ziꞌduù-só-nje muuꞌbì pí (450).
«ꞌDo bà-i-nò, Mbíṛì giì je ndâ ngáángbá ꞌdakò tí ndâ tí ndâ ꞌduù kùṛo ndú ji ndú yee tí o mì Sàmùwélè tí mbe ꞌdòkò có mì wó tí Mbíṛì. 21Ndâ ká gù ndoo giì ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì máa, yí je ꞌbí ꞌduù ji ndâ yì tí gbolò gba mì ndâ yì gbí o mì Sàmùwélè. Mbíṛì bà-i-nò giì je Sàwúlè, tí ꞌviì mì Kísì tí ꞌduù ꞌdo gbí ŋa Bènjàmínò, ji ndú tí gbolò gba mì ndú. Sàwúlè bàkà mí gbí gba a ndoò ziꞌduù-só, 22bìndi Mbíṛì giì le bèṛè ꞌdo tí wó ji Dàvídè. Ŋìnò a Dàvídè tí nó náa Mbíṛì ꞌdè có gítí wó énó máa, ‹A ye tí Mbíṛì ká cu ꞌbì ye mítí Dàvídè, tí ꞌviì mì Jésì, á ꞌdo gbí ꞌdóó có mì ye gbí njembí ye. Tacó ye ŋò ni gî máa, yí a ꞌbí ꞌdakò náa yí bà bàkà go có mì ye gî›, nó ká nò. 23Mbíṛì giì bàkà a Jézù, tí ꞌviì-gù Dàvídè, tí mbe ꞌvala ndâ ꞌduù á go cí mì wó náa yí tí Mbíṛì ci nô. 24Jézù tí nó náa Jòvánì dígísèé kò-kò ta ṛè wó ta o tí nó náa yí kû ma có ji ndâ Ìzìrìyélì ꞌdáá gî, máa, ndú ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì ndú, wàa yì ꞌví caka tí ndú, tacó wàa Mbíṛì ꞌví je ta à-cee-gî gítí ndâ vò i mì ndú nô. 25Kùṛo bà cee nèté mì Jòvánì mâ giì dooko gî, yí giì kò kò ji ndâ ꞌduù máa, ‹Ye me ŋa có tí nó náa yo kû koṛo gbí muu yo nó lá. ꞌDuù tí nó kèjì gí tàkò ye nó a gbolò ꞌduù ŋìnó náa à kpêtí káa vòó bà dù tí mbe njaanga tàmà ꞌdo tí kò wó, ye ꞌvii tí lá.›
26«Có ꞌválá tí nó a i tacó tí ndoo, ndâ náꞌvindí ye, tacó tí ndoo tí ndâ ꞌviì-gù Àbìráámò, ta ndâ ꞌduù ŋìnó ꞌdáá gî ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá mbe kû cì gúku tí Mbíṛì nô. 27Ŋa i tí nó táánò náa ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè ta ndâ gba mì ndú bàkà nó, ndú kpêtí má ŋò ni lá, a i tacó wàa ngo nje ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, náa à kû ꞌdeke ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ta o ꞌdáá gî gítí có bà zi Jézù nó, ꞌví ꞌva tí gbí kùnga to lá. 28Ndú táánò ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, ndeṛè bà waa có ku mítí wó wálá, káa ndú giì neke ṛo ndú pítí-piti gî, bìndi ndú giì ꞌdè có ji Pìlátò máa, yí si yí wàa à ꞌví zi yí gî. 29Ndú mâ giì bàkà ta yí go ndâ có tí nó náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì sàà gî nó gî, ndú giì ja ku wó ꞌdo tí njèèkpè mû ya tí gí gbí gùù. 30Káa, Mbíṛì giì ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó gî. 31Yí giì tùbà tí wó bìndi bà ꞌvala ndi wó mì Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó nò ta bà me mbè ji ndâ ꞌduù tí nó mbe ko yí ꞌdo Gàlìléyà gì tí gí Jèrùzàlémè á kùṛo bà zi yí nô. À kpónó a ndâ ꞌduù tí nò ká kû ma có tí wó ji ndâ Ìzìrìyélì.
32«Ze kpónó gì ji yo nó ta Banga-Ngú-Có, máa, Mbíṛì dígísèé ci ndâ ká gù ndoo gî, 33káa yí giì tùbà a i ji ndoo tí ndâ ꞌviì-gù ndú énó máa, ‹Yâ-cí-ci kpili lá,› ta bà ꞌvala ndi Jézù ꞌdo gbí muuꞌdú wó, á go có tí nó náa à cu mí gbí bà só cè gbí wáràgà mì ndâ Muu-cè énó máa,
‹Wò a ꞌviì mì ye,
ye wúnó gì tí Bu lo gî,› nô.
34À má gítí bà ꞌvala ndi Jézù mì Mbíṛì ꞌdo gbí muuꞌdú wó wàa yí ꞌví cì ndi wó kákáꞌi lá, ŋìnò a i mbe bàkà tí go có tí nó náa a yí tí Mbíṛì táánò ká ꞌdè ta nje wó énó máa,
‹Ye bà cù ꞌdóó ꞌdê ngo cù tí nó
náa ye táánò ci Dàvídè gítí nó mítí yo,› nô.
35À giì cu kákáꞌi mí gbí ꞌbí cè mì ndâ Muu-cè énó máa,
‹Wò bà si bòò mì lo náa wò kaa yí mò gí mì lo gî nó
ꞌví zò to wálá.›
36Káa Dàvídè táánò mâ giì bàkà nèté mì Mbíṛì si yí gbí wu wó cee gî, à giì bàkà bàndò ji yí mí mì ndú ta ndâ ká gù wó, bìndi yí giì zò to gî. 37Káa ꞌDuù tí nó náa Mbíṛì táánò ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó nó zò to lá. 38À má énò, có gbí muu ye ji yo énó máa, yo ꞌví ŋò ni énó máa, Mbíṛì táánò tuu a ꞌdakò tí nò tí Jézù nò, máa, yí gì gí bà ma có bà je à-cee-gî mì yì tí Mbíṛì gítí ndâ vò i mì yo ji yo, ndâ náꞌvindí ye. 39Àá táánò a yí ká njaanga miṛi ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí wó gî nó ꞌdo gbí ndâ vò i tí nó ꞌdáá gî náa bà njaanga miṛi ndâ ꞌduù ꞌdo gbí ndú kpò có mì Mòze gî nô. 40À má énò, yo kpolo tí yo, má wálá, có tí nó náa ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì dígísèé ꞌdè énò máa,
41‹Yo tí ndâ mbe kû ꞌdè có ŋónókó,
yo zekeꞌo jèlè yo gî,
wàa yo ꞌví ŋò seṛè,
wàa yo ꞌví mìì gî.
Tacó ye kû bàkà ꞌbí i gbí o mì yo,
náa yo táánò má ꞌdi có i tí nò a i ꞌdo mì ꞌbí ꞌduù,
yo bà si có mì ꞌduù tí nò ká tí cè tiṛì.› nó, bà ꞌde yo.»
42Páwòlò mâ giì ꞌdè có cee gî, ndâ ꞌduù giì ci ndâ Páwòlò ta Bàrànábà si ndú kû giì njè ꞌdo bàndò bà kili ndú gí bà ùlù Mbíṛì, máa, ndú ꞌví dele ndi ndú gì gí bà ꞌdè gbí ndi có tí nò náa ndú ꞌdè nò ji ndâ yì ta ꞌbí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà á bìndi ŋìnò. 43Ndâ ꞌduù mâ giì njè ꞌdo bàndò bà kili ndú gî, ndâ Jùdéyà me mbè, ta ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo tí ndâ ꞌbí tende ŋa ꞌduù ŋìnó mbe kaa tí ndú gí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ta njembí ndú gbaànjé gî nó, giì nò ŋìndi ndú a i ta ndâ Páwòlò ta Bàrànábà. Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà giì kpo-gbí-tà-tù ndú gbí ndâ nje mì ndú ta ndú, máa, ndú ꞌví tee njembí ndú mítí nambeè tí nó náa Mbíṛì bàkà ji ndú nô.
44Ndâ ꞌduù giì kaa ꞌdo gbí gbata ꞌdáá gî ya gí bà ꞌdi có mì Mbíṛì ꞌdo mì ndâ Páwòlò ta Bàrànábà ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà tí nó náa ndú ci nô. 45Ndâ Jùdéyà mâ giì ŋò ndâ mbè ꞌduù tí nò, kiì giì te ndú gítí bà ꞌdè zu có gítí Mbíṛì, ta bà go ꞌvéṛè mítí ndâ có mì ndâ Páwòlò ta Bàrànábà. 46Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà bà-i-nò giì ꞌdè có ta gúku tí ndú gbaànjé wálá ji ndâ Jùdéyà gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò, máa, «Kpédélé ndâ ꞌduù náa ze bà ma có mì Mbíṛì ji ndú a yo tí ndâ Jùdéyà. Káa à lê má me tí énò gî, ze kpónó bà ꞌvìsì nje ze gí mì ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô, sé náa yo biya bà ꞌdi có mì ze gî, yo delè giì ŋò tí yo ꞌvii tí ndâ mbe ꞌde ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó lá, nò. 47Tacó ŋìnó a có tí nó náa Mbe tí ndoo ꞌdè ji ze ta o tí nó náa yí táánò ꞌdè ta có tí nó máa,
‹Ye bàkà yo tí ngbaꞌo kùṛo ndâ ꞌduù,
tacó wàa, ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî
ꞌví ꞌde ta ꞌválá› nó ká nô.»
48Ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó mâ giì ꞌdi có tí nò náa ndâ Páwòlò ta Bàrànábà ꞌdè nò, tàkòcò ndú giì peteke ngé ndii gî. Ndú giì ùlù có mì Mbe tí ndoo nò. Bìndi ndâ ꞌduù ŋìnó náa Mbíṛì cu ꞌválá ŋìnó mbe cee lá nó mí gbí tú ndú gî nó giì ùnje gítí có mì Jézù gî. 49Ŋìnò a bà giì ꞌvèè có mì Mbe tí ndoo cee gbí wúngbó to tí nò ꞌdáá gî.
50Káa ndâ Jùdéyà giì ya yílílí gí gbí muu ndâ ꞌbí kpo-kpò niì ŋìnó mbe kaa tí ndú gí gbí tàkìì mì ndú tí ndâ Jùdéyà ta njembí ndú gbaànjé gî nó, ta ndâ ꞌbí kpo-kpò ꞌduù gbí gbata. Ndú giì volo muu ndú ꞌdo tí ndâ Páwòlò ta Bàrànábà gî. Bìndi ndâ kpo-kpò ꞌduù tí nò giì mòkò ndâ Páwòlò ta Bàrànábà ꞌdo gbí wúngbó to tí nò gî. 51Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà bà-i-nò giì gbà njú to ꞌdo tí kò ndú mítí ndâ mbe mòkò ndú nò. Bìndi ndú giì njè nó ꞌdo gbí to tí nò ya gí gbí gbata Ìkónìyùmù. 52Káa ndâ mbe tala có mì Jézù giì dù ta tàkòcò ndú pétékèꞌi, tacó Bèṛi-mì-Mbíṛì je wotí ji ndú me gbolò.
14Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà gbí gbata Ìkónìyùmù
1Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà mâ giì yee gbí gbata Ìkónìyùmù, ndú giì ya gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì á go ŋìnó náa ndú bàkà si ndú gbí gbata Àndìyókì nô. Ndú giì ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù kà tí ŋa ŋìnó náa ndâ Jùdéyà ta ndâ Ìgìrígì me mbè giì ùnje gítí có mì Jézù gî. 2Káa ndâ ꞌbí Jùdéyà ŋìnó mbe biya bà ùnje gítí có mì Jézù gî nó giì volo muu ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó gítí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù. 3Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà giì dù kû ma có mì Mbe tí ndoo ji ndâ ꞌduù ta gúku tí ndú wálá ta kôndi o. Mbe tí ndoo delè giì je wotí bà bàkà ndâ seṛè ji ndâ Páwòlò ta Bàrànábà, tacó bà tùbà ji ndâ ꞌduù máa, có tí nò náa ndú kû ma nò a có nambeè tí nó mì yì náa yì kû bàkà ji ndâ ꞌduù ta có tàkò wálá nô.
4A ꞌbè ká giì dù gbí òkò tí ndâ ꞌduù gbí gbata ta o tí nò. Ndâ ꞌbí ꞌduù giì tè gí tàkò có mì ndâ Jùdéyà, bìndi ndâ ꞌbí giì ya a i gí tàkò có mì ndâ tú mì Jézù. 5Ndâ ꞌbí Jùdéyà, giì je ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, giì toko có ta ndâ kpo-kpò ꞌduù gbí gbata gítí bà bàkà gbínje ta ndâ tú mì Jézù, wàa à ꞌví ꞌvaka ndú ta díí. 6-7Ndâ tú mì Jézù mâ giì ŋò ndâ i kû giì bàkà có bà ya ta ndú gbí gbata Ìkónìyùmù nìkì lá, ndú giì fa ngèlè ya gí bà pà ꞌválá gí gbí to Lìkàyónìyà. Ndú mâ giì yee Lìkàyónìyà, ndú giì dù kû nò ta bà ma Banga-Ngú-Có mì Jézù ji ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ ꞌbá dê-dê seè ndâ gbata Lísítàrà ta gbata Dérébì.
Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà ꞌvala ꞌbí ꞌdakò mbe gbeleꞌve gî gbí gbata Lísítàrà
8Ta ꞌbí o gbaànjé si ndâ Páwòlò ta Bàrànábà kuu gbí gbata Lísítàrà, ndú giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò jé mbe nò nó ꞌdo tí bà jò yí mì nawu wó lá, tacó ndâ kpázà kò wó gbeleꞌve ꞌdo ká gbí yì nawu wó. 9Káa si ꞌdakò tí nò kû sè tù wó tí ndâ có tí nó náa Páwòlò kû ma nó, ndú giì ꞌdeeke gbí njì ṛo ndú ta Páwòlò. Páwòlò giì ŋò ni ꞌdo gbí njì ṛo ꞌdakò tí nò énó máa, yí ꞌvii tí ꞌduù ŋìnó náa à ꞌví ꞌválá yí nó gî, tacó yí ùnje gítí có mì Jézù gî. 10Páwòlò bà-i-nò giì ꞌdè có ji ꞌdakò tí nò ta kòcò wó ngárá gí yaà, máa, «A gí yaà! Ṛò tíyò jáá!» ꞌDakò tí nò bà-i-nò giì a gí yaà, bìndi yí giì ꞌbìtà bà nò nó.
11Ndâ mbè ndâ ꞌduù tí nò mbe ŋò i tí nò náa Páwòlò bàkà ta ꞌdakò tí nò mbe gbeleꞌve gî nò nó giì tò kû ta kòcò ndú ngéé gí yaà ta nje có mì ndú tí ndâ ꞌduù Lìkàyónìyà, máa, «A ndâ bààcì ká jìꞌvì tí ndú tí ndâ ꞌduù, bìndi ndú giì gì gí mì ndoo.» 12Ndú bà-i-nò giì gbì ṛè Zéyùsù, tí gbolò bààcì mì ndâ Ìgìrígì, mí muu Bàrànábà. Bìndi ndú giì gbì ṛè Èrèmésì, tí muu có mì ndâ bààcì mì ndâ Ìgìrígì, mí muu Páwòlò, tacó a yí ta o tí nò ká kû ꞌdè có. 13Ndâ ꞌduù tí nó tí ndâ mbe kû bàkà i ji Zéyùsù, ta bàndò bà ci i ji yí ká dê seè gbata nó, giì gì ta ndâ dì mòꞌdú ta ndâ ꞌvì mû gí njekèjì ndùgù gbata, tacó bà ci ndú ji ndâ Páwòlò ta Bàrànábà.
14Ndâ Bàrànábà ta Páwòlò mâ giì ꞌdi có ŋa i tí nò mbe kû bàkà tí mí njekèjì ndùgù nò, ndú giì yaka gbí ndâ bòngo tí ndú gî, tacó bà tùbà ji ndâ ꞌduù tí nò máa, go ŋa i tí nò náa à kû bàkà ta ṛè ndâ yì nò tí ndâ yì wálá. Bìndi ndú giì oloko ta ngèlè co gbí òkò tí ndâ mbè ꞌduù tí nò mbe tì bìnjìì nò, ta bà tò kû ji ndâ ꞌduù tí nò mbe kû bàkà có bà waa mbelè ji ndú tí njekèjì ndùgù nò, 15máa, «Yo kû bàkà ŋa i tí nò á tacó ye, ndâ ꞌdakò? Ze delè ngbá káa ndâ ꞌduù náa à jò ze ká go bà jò yo. Ze gì ta Banga-Ngú-Có ji yo, máa yo ꞌvìsì muu yo ꞌdo tí bà ùlù ndâ i ŋìnó ta gbí ndú wálá nó, gítí wu Mbíṛì tí nó tí mbe suu tàṛì, ta to, ta ngo, ta ndâ i tí nó ꞌdáá gî gbí ndú nô. 16Yí gbí ndâ ká o táánò si ndâ ꞌduù gbí ŋa ndú ꞌbá mì ndú kû bàkà go có mì ndú gbí muu ndú. 17Kpêtí ká énò, yí táánò si yo me sínò lá. Yí ta o ꞌdáá gî kû tùbà tí wó, máa yì kuu tí , ta bà si ndâ ꞌbí tó i mì wó náa yí kû bàkà ndú nó ji yo: Yí kû tuu mù ꞌdo tàṛì ji yo; yí kû si ndâ i-zó-zò gbí njí mì yo kû uu ta o mì ndú; yí kû je i-zó-zò ji yo; yí delè kû peteke tàkòcò yo.» 18Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà giì bàkà a cèe ndi ndú tacó bà ṛò ndâ ꞌduù tí nò ꞌdo tí bà waa mbelè ji ndú.
19Ndâ ꞌbí Jùdéyà mâ giì gì ꞌdo gbí ndâ gbata Àndìyókì ta Ìkónìyùmù gí gbí gbata Lísítàrà, ndú giì volo gbí òkò tí ndâ tú mì Jézù ta ndâ mbè ndâ ꞌduù tí nó gbí gbata Lísítàrà nó gî. Ndâ mbè ꞌduù tí nò giì njè gítí bà ꞌvaka Páwòlò ta díí. Ndú mâ giì ꞌva yí ꞌdèè gî, ndú giì ja yí ꞌdo gbí gbata gí sè, tacó ndú koṛo có máa, yí cì gî. 20Ndâ mbe tala có mì Jézù giì tì yí ꞌdee gî. Yí mâ giì zeṛe gî, yí giì a gí yaà ꞌdo tísì, bìndi yí giì dele ndi wó ya gí gbí gbata.
Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà dele ndi ndú ya gí Àndìyókì
Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà giì njè nó ꞌdo Lísítàrà ta yé bìndi ŋa i tí nò mbe ꞌde Páwòlò nò, ya gí gbí gbata Dérébì. 21Ndú mâ giì ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù kà, ndâ ꞌduù me mbè giì ùnje gítí bà dù tí ndâ mbe tala có mì Jézù gî. ꞌDo bà-i-nò, ndú giì dele ndi ndú co gbí ndâ gbata Lísítàrà, ta Ìkónìyùmù, ta Àndìyókì tí nó gbí to Pìsídìyà nó, 22kû je ngú wotí ji ndâ mbe tala có mì Jézù ta bà kpo-gbí-tà-tù ndú máa, «Yo zèè njembí yo, wàa yo ꞌví tee njembí yo mítí Mbíṛì. Tacó ndoo bà kònò a séꞌi á kùṛo bà dù ndoo tí ndâ bòò mì Mbíṛì.» 23Ndú mâ giì je ndâ kpo ꞌduù mí kùṛo ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ ꞌduù ta ṛè mì Jézù gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, ndú giì ꞌdeke tí ndú, ta bà kònò go tacó bà yù nambeè ꞌdo mì Mbíṛì tí nó náa ndú kû tee njembí ndú mítí wó nó, máa, yí ꞌví kpolo tí ndú.
24Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà giì ndii co gbí to Pìsídìyà ya gí gbí to Pàfílìyà. 25Ndú mâ giì cee ta bà ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù gbí gbata Pérégà kà gî, ndú giì ya gí bà o gbâ ꞌdo gbí gbata Àtálìyà. 26Bìndi ndú giì dele ndi ndú ya gí gbí gbata Àndìyókì, tí bàndò tí nó náa à ṛuka ndú ji Mbíṛì mítí nô.
27Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà mâ giì yee Àndìyókì gî, ndú giì kili ndâ ꞌduù tí nó mbe kû kili ta ṛè mì Jézù nô, bìndi ndú giì ꞌvanda ndi ndâ i tí nó náa Mbíṛì bàkà ta ndú gbí nó mì ndú nó ji ndú. Ndú delè giì dìtà ŋa bà njaanga njekèjì bà tee njembí ndâ ꞌduù ŋìnó náa ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó mítí Mbíṛì ji ndú. 28Ndú giì dù á mì ndú ta ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jézù bìndi bà dele ndú ta kôndi o.
15Có ŋònòkò tí gbí òkò tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù
1Ta o tí nò si ndâ Páwòlò ta Bàrànábà kuu Àndìyókì nò, ndâ ꞌbí ꞌdakò ꞌdo gbí to Jùdéyà giì ya gí Àndìyókì kà. Ndú giì dù kû nìbà i ji ndâ ꞌduù máa, «Yo má ya gí gbí gàzâ go có mì Mòze lá, yo bà ꞌvala wálá.» 2Có tí nò náa ndâ ꞌdakò tí nò ꞌdè nò giì ya gí gbí muu ndâ Páwòlò ta Bàrànábà lá. Ndú mâ giì tò kponje ta ndú gítí kpòò, ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Àndìyókì ká giì jukì ndú ta bà ṛuka ndâ ꞌbí ꞌduù wàa ndú ꞌví ya ta ndâ Páwòlò ta Bàrànábà gí bà ꞌviiki gbí có tí nò ta ndâ tú mì Jézù, giì je ndâ ꞌbí kpo ꞌduù mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Jèrùzàlémè.
3Ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí gbata Àndìyókì ꞌdáá gî mâ giì je nó ji ndâ Páwòlò ta Bàrànábà, ta ndâ ꞌduù tí nó náa à ṛuka ndú ji ndú nó gî, ndâ Páwòlò ta Bàrànábà giì nò ta bà dìtà bà ùnje gítí có mì Jézù mì ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ji ndâ mbe tala có mì Jézù ta ndi gbí ndâ to Fònésìyà ta Sàmárìyà. Líkí bà ꞌdi có tí nò giì dù tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí ndâ to tí nò ngé ndii gî. 4Ndú mâ giì yee Jèrùzàlémè, ndâ tú mì Jézù ta ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù ꞌdáá gî, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá giì te wiṛi mítí ndú ta banga tí . Bìndi Páwòlò bà-i-nò giì dìtà ndâ i tí nó náa Mbíṛì bàkà ta ndú nó ꞌdáá gî ji ndú.
5Káa ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò mbe ùnje gítí có mì Jézù náa ndú táánò sàà a ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà nó giì biya có tí nò gî. Ndú giì aanga cèe muu ndú máa, kózò tí ndâ ꞌduù tí nó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ꞌví ya gí gbí gàzâ. Wàa, à delè ꞌví nìbà ndâ có mì Mòze ji ndú.
6Ndâ tú mì Jézù, ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá giì kili ta bà muu ndú, ndú mâ giì ꞌviiki gbí có tí nò kpòò, 7Pìyétòrò giì a gí yaà, bìndi yí giì ꞌdè có ji ndú màa, «Ndâ náꞌvindí ye, yo ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, Mbíṛì táánò gbí ndâ kpédélé o cu ꞌbì wó a i mítí ye ꞌdo gbí òkò tí yo, máa, ye ꞌví dù tí mbe nìbà Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù tí nó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, tacó wàa, ndú ꞌví dù tí tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù. 8À má ta bà ꞌdè ta yúcó, Mbíṛì tí nó tí mbe ŋò ndâ có gbí njembí ndâ ꞌduù ꞌdáá gî nó tùbà bà ùnje mì wó gítí ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ta bà tuu Bèṛi mì wó tí Mbíṛì ji ndú, jé ká go ŋìnó náa yí tí Mbíṛì táánò bàkà ji ndoo nô. 9Mbíṛì bàkà ꞌbè mí gbí òkò tí ndoo ta ndú lá. Bà tee njembí ndú mítí Mbíṛì si Mbíṛì ꞌví si njembí ndú ꞌví dù ngbáṛángàꞌi gî. 10À má énò, ndoo tí ndâ Jùdéyà ꞌví kû paa gbí ŋìnó kpónó a i ta bà kpolo tàkòcò Mbíṛì, náa ndoo má kû yòòngò bà te du koṛi tí nó dígísèé mbe kpò ndâ ká gù ndoo gî, delè mbe giì kpò ndoo gî nó, mí pààpì ndâ mbe tala có mì Jézù wàà? 11Káa ndoo ùnje gî máa, àá táánò ꞌvala ndoo káa gbèe nambeè tí nò mì Mbe tí ndoo tí Jézù mbe ꞌvala ndú nò nô!»
12Pìyétòrò mâ giì ꞌdè có mì wó cee gî, ndâ ꞌduù tí nó mbe kili nó giì dù ngbi-ngbìì. Gbèe kòcò giì dù lá. Bìndi a ndâ Páwòlò ta Bàrànábà ká giì dìtà ndâ kpo-kpò i ta ndâ seṛè tí nó náa Mbíṛì si ndú bàkà mí gbí òkò tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô.
13Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà mâ giì ꞌdè có mì ndú cee gî, Jákòmò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù, máa, «Yo sè tù yo gítí có mì ye nô, ndâ náꞌvindí ye! 14Sìmónè ꞌdè gbí ŋa kpédélé kpokèjì bà kaa ndâ ꞌduù mì Mbíṛì á gítí miṛi wó ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó gî. 15Sìmónè ꞌvanda mí to nò ndírí a ndi kòcò ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì náa à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, Mbíṛì máa,
16‹Ye bà dele ndi ye gí bà bì ndi ꞌbá mì Dàvídè mbe ꞌva tí to gî nó gí yaà.
Ye kèjì gí bà ꞌviindi ndâ i ŋìnó mbe kiꞌviki gî nô.
17Bìndi sè ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá,
mbe kaa tí ndú je gî nó,
bà giì pà bà tí Mbe tí ndoo.
18Ŋìnò a kòcò Mbe tí ndoo,
tí mbe tùbà ndâ i tí nò ji ndâ ká ꞌduù sàà dígísèé.›
19«À má énò, có gbí muu ye énó máa, ndoo si bà pèè mbi ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá, mbe ꞌvìsì tí ndú gí mì Mbíṛì gî nó mí to. 20Ndoo cu a wáràgà, wàa ndoo ꞌví tuu ji ndú énó máa, ndú gee tí ndú ꞌdo tí ndâ i ŋìnó náa ndâ vo-vò bààcì yuu ꞌbì ndú gí gbí ndú gî nô, ndú ꞌví gee tí ndú ꞌdo tí bà bàkà bangbaya, ndú ꞌví gee tí ndú ꞌdo tí bà zò ndâ ŋa yâ ŋìnó náa à tè miṛi ndâ nò tí nò té-tè nô, ndú delè ꞌví gee tí ndú ꞌdo tí ŋa ndâ mbelè ꞌdáá gî. 21Tacó ŋìnò a ndâ i ŋìnó náa ndâ mbe ma có mì Mòze ta o ꞌdáá gî táánò kû ma có gítí ndú ta ndi gbí ndâ gbata ꞌdáá gî nó ká nò, à delè táánò kû ꞌdeke ji ndâ ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì, ta ndâ ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî káa có gítí ndâ i tí nò ta bà muu ndú nò.»
Ndâ tú mì Jézù cu wáràgà ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô
22Ndâ tú mì Jézù, ta ndâ kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, giì toko có máa, ndâ yì ṛuka ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ yì tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, wàa ndâ yì ꞌví tuu ndú ta ndâ Páwòlò ta Bàrànábà ya tí gí Àndìyókì. Sè ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù ꞌdáá gî mâ giì ùnje gítí có tí nò gî, ndú giì cu ꞌbì ndú mítí ndâ ꞌdakò sósòꞌô tí ndâ wu ꞌdakò gbí òkò tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Jèrùzàlémè. Ṛè ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú a Júdà ta ꞌbí ṛè wó a Bàràsábà, giì je Sìlìvánò. 23Bìndi ndú giì cu wáràgà mí ꞌbì ndú, máa, ndú ya tí ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí gbata Àndìyókì.
Có gbí wáràgà tí nò náa ndú cu nò énó máa, «Ze tí ndâ tú mì Jézù, ta ndâ kpo ꞌduù kùṛo ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, tí ndâ náꞌvindí yo, ꞌvee yo tí ndâ náꞌvindí ze ŋìnó ta ŋa yo me ndâ Jùdéyà lá, náa à jò yo mí gbí ndâ to Àndìyókì, ta Sírìyà, ta Sìlísìyà nó, ngé ma.
24«Ze ꞌdi có énó máa, ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ze ká ya gí bà mù njembí yo ta ndâ ꞌbí ŋa có mì ndú, bìndi ndú giì si yo kû koṛo có ká wi-wìì. Ndú bàkà ŋa i tí nò me ta có ꞌdo gbí nje ze lá. 25À má énò, ndòngbú kóṛó-koṛo có mì ze toko gbaànjé kpónó énó máa, ze bà cu ꞌbì mítí ndâ ꞌbí ꞌduù, wàa ze ꞌví tuu ndú ta ndâ Bàrànábà ta Páwòlò, tí ndâ ꞌduù tí nó náa ze kû te duù mítí ndú ta wotí tí , 26tí ndâ ꞌdakò mbe sì miṛi ndú ꞌdáá gî ji Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì gî nó, wàa ze ꞌví tuu ndú ya tí ji yo. 27Ze kû tuu ji yo a ndâ Júdà ta Sìlìvánò, tacó wàa yo ꞌví ꞌdi ta ndi gbèe có tí nò náa ze cu mí gbí wáràgà tí nò nó ta tù yo ꞌdo gbí nje ndú.
28«Bèṛi-mì-Mbíṛì koṛo có ṛò énó máa, à ꞌví te ꞌbí du i mbe ndii ndâ có tí nò mí muu yo lá. Ndòngbú bá koṛo có mì ze delè ká go ŋìndi Bèṛi-mì-Mbíṛì nò. 29Có tí nò máa, kózò tí yo ꞌví gee tí yo ꞌdo tí i-zó-zò náa a bàkà ji ndâ bààcì, ta mbelè, ta yâ ŋìnó náa a tè miṛi nò tí nò té-tè, giì je bà bàkà bangbaya. Yo kììꞌbà ꞌdo tí ndâ i tí nò, wàa yo bà ya jáá gî. Yo dù nìkì maa.»
Ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Àndìyókì ꞌdeke wáràgà mì ndâ tú mì Jézù
30Ndâ ꞌduù tí nò náa ndâ tú mì Jézù tuu ndú nò mâ giì yee gbí gbata Àndìyókì, ndú giì kili ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù kà ꞌdáá gî, bìndi ndú giì je wáràgà tí nó náa à tuu ta ndú nó ji ndú. 31Ndú mâ giì ꞌdeke wáràgà tí nò, tàkòcò ndú ꞌdáá gî giì peteke ngé ndii gî, tacó ndâ có gbí wáràgà tí nò je bà wo woò ji ndú gî. 32Ndâ Júdà ta Sìlìvánò só káa ndâ mbe ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. Tacó énò, ndú giì ꞌdè có ta ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù ta kôndi o. Ndú giì yù ndú ngbóó tí ndâ ꞌdakò gî. 33Ndú mâ giì bàkà làmbu kôndi o mí Àndìyókì gî, ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù kà giì je nó ji ndú ta pétékè tàkòcò ndú, bìndi ndú giì tuu ndi ndú ya tí ji ndâ ꞌduù tí nó mbe tuu ndú ꞌdo Jèrùzàlémè nô. 34Káa à giì nìkì tí Sìlìvánò a bà dù yí Àndìyókì.
35Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà, giì je ndâ ꞌbí mbe ùnje gítí có mì Jézù me mbè, giì dù kû nìbà có mì Mbíṛì, delè kû ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù gbí gbata Àndìyókì á bìndi bà dele ndi Júdà gí Jèrùzàlémè.
Bà njèè gbí òkò tí ndâ Páwòlò ta Bàrànábà
36Ndâ Páwòlò ta Bàrànábà mâ giì bàkà làmbu sili bìndi bà ya Júdà gí Jèrùzàlémè nò gî, ndú giì toko có máa, «Ndà ya gí bà gala ndâ náꞌvindí ndoo gbí ndâ gbata tí nó náa ndà táánò ma có mì Mbe tí ndoo ta ndi gbí ndú nó gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, wàa ndà ꞌví ŋò ta ngú ŋa ŋìnó náa à tí ndú kà nô.» 37À gbí muu Bàrànábà ta o tí nò a có bà yuu Jòvánì tí nó ta ꞌbí ṛè wó a Márìkò nó mí gbí nó ta ndú. 38Káa có tí nò giì zò muu Páwòlò lá, tacó Jòvánì ta ꞌbí o sàà kùṛo ꞌvìsì tàmuu wó gítí ndú si ndú nje nèté gbí to Pàfílìyà gî.
39Có Jòvánì Márìkò nò giì njèè gbí òkò tí ndâ Páwòlò ta Bàrànábà bà-i-nò gî. Tacó énò, Bàrànábà giì je Márìkò, bìndi ndú giì o gbâ ta yí ya gí gbí to Kípùrù. 40Páwòlò giì ꞌdaka ta yí a Sìlìvánò. Ndâ náꞌvindí ndú mbe ùnje gítí có mì Jézù mâ giì yù nambeè ꞌdo mì Mbíṛì tacó tí ndú gî, 41ndú giì zèè ŋìndi ndú a kpokèjì tí nó mbe co gbí ndâ to Sírìyà ta Sìlísìyà nó, kû nò ta bà je wotí ji ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù.
16Páwòlò je Tìmàtéyò gí gbí nèté bà ma có mì Mbíṛì
1Páwòlò giì ꞌdo Sìlísìyà ya gí Dérébì, yí giì ꞌdo Dérébì ya gí Lísítàrà. Ta o tí nò, ꞌbí ꞌdakò tí mbe tala có mì Jézù, ta ṛè wó a Tìmàtéyò, náa nawu wó a jú Jùdéyà mbe ùnje gítí có mì Jézù gî káa bu wó a Ìgìrígì, kuu ta ꞌbá Lísítàrà. 2Tìmàtéyò tí nò a ꞌbí ŋa ꞌdakò náa ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí ndâ gbata Lísítàrà ta gbata Ìkónìyùmù ꞌdáá gî wu gbí wó ngé má. 3Páwòlò bà-i-nò giì je Tìmàtéyò ya tí gí gbí gàzâ, tacó wàa, yí ꞌví dù tí ka nó mì yì. Páwòlò bàkà énò tacó ndâ ꞌduù gbí ndâ to tí nò ꞌdáá gî ŋò ni gî, máa, Tìmàtéyò ya gí gbí gàzâ si yí gbí ꞌviì lá, tacó bu wó a Ìgìrígì.
4Ndâ Páwòlò ta Tìmàtéyò giì ꞌbìtà bà nò kû ma ndâ có tí nó náa ndâ tú mì Jézù, ta ndâ kpo ꞌduù mì ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, ꞌdè ꞌdo Jèrùzàlémè énó máa ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù ꞌví bàkà go ndú nó, ta ndi gbí ndâ gbata núú kû ya tí . 5Tacó énò, ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù giì tee njembí ndú mítí Mbíṛì ta wotí tí ndii ŋìnó sàà kùṛo nó gî. Muu ndú delè giì àdì túkàꞌi.
Bèṛi-mì-Mbíṛì kpo-gbí-tà-tù ndâ Páwòlò ta ndâ ka nó mì wó
6Ndâ Páwòlò ta ndâ ka wó mbe nó giì ndii co gbí ndâ to Fìríjìyà ta Gàlátì ká ta nó, tacó Bèṛi-mì-Mbíṛì kpo-gbí-tà-tù ndú gî, máa, ndú ꞌví ma có mì Mbíṛì mí gbí ndâ to Ásìyà gbí nó mì ndú nò lá. 7À gbí muu ndú ta o tí nò a có bà ya gí gbí to Bèsínìyà, káa, ndú mâ giì dooko gí Mísìyà gî, Bèṛi-mì-Jézù giì biya ji ndú gî. 8Ndú bà-i-nò giì ndii có Mísìyà ya gí gbí gbata Tòrówà.
9Ta ꞌbí bèbìlì gbaànjé si ndâ Páwòlò ta ndâ ka nó mì wó kuu gbí gbata Tòrówà, ꞌbí i giì gì gí muu Páwòlò go ṛiì nô. Yí giì ŋò ꞌbí ꞌdakò, tí ꞌduù Mèsìdónìyà ṛò tíyò kû ꞌdeke tí wó ji yí énó máa, «Yo ndii gì gí Mèsìdónìyà, wàa yo ꞌví konì ze.» 10Ṛo Páwòlò mâ giì da bìndi i tí nò, ze ngé giì bàkà nó gí Mèsìdónìyà, tacó ze giì ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî, máa, a Mbíṛì ká kû tèꞌé tí ze, máa, ze ya gí bà ma Banga-Ngú-Có ji ndâ ꞌduù kà.
Bà yee ndâ Páwòlò gbí gbata Fìlípì
11Ze bà-i-nò giì o gbâ ꞌdo Tòrówà jáá ya gí Sàmòsìrásì. Ze giì njè nó ꞌdo Sàmòsìrásì ta ꞌbí yé ya gí Nìpólìsì. 12Ze giì ya ꞌdo bà-i-nò gí Fìlípì, tí gbolò gbata, delè tí kpóló-kpolo gbata gbí to Mèsìdónìyà, náa à kû zogo a ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò. Ze mâ giì bàkà làmbu sili mí Fìlípì gî, 13ze giì co ꞌdo gbí ndùgù gbata ta ꞌbí ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà gbaànjé ya gí yì ngo, tacó ze ŋò ni gî, máa, ŋìnò bà dù a bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì. Ze bà-i-nò giì ki tí ze to, bìndi ze giì nìbà có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌbí niì mbe kili mí kà. 14ꞌBí niì gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ niì tí nò, ta ṛè wó a Lídìyà, mbe gì ꞌdo gbí gbata Tìyàtírà, tí niì mbe kû co tí kpokèjì mì Mbíṛì, ta nèté mì wó a bà mà bí-bi i bà moo bòngo, mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò náa ze ꞌdè ji ndú nò, Mbíṛì giì je njembí bà ùnje gítí ndâ có tí nò náa Páwòlò ꞌdè nò ji yí. 15À mâ giì caka tí ndú ta ndâ ꞌduù ꞌbá mì wó ꞌdáá gî gî, yí giì nanaka mítí ze, máa, ze ya gí bà dù a i ꞌbá mì yì, lê náa ze ŋò ni ta yúcó gî, máa, yì tee njembí yì ꞌdáá mítí Mbíṛì gî nô.
Bà zèè ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò mí gbí zàà
16Ta ꞌbí o gbaànjé si ze kû ya gí bàndò bà ꞌdeke tí ji Mbíṛì, ze giì ꞌde ꞌbí ꞌvinî, tí i-gbí-kecì mì ndâ ꞌbí ꞌduù, ta bààcì gbí muu wó. Ndâ mbe tí ꞌvinî tí nò ꞌde i gbí bààcì tí nò gbí muu wó nò ngé ndii gî. 17ꞌVinî tí nò mâ giì ŋò ze, yí giì ꞌbìtà bà ṛu ndi ze ta ndâ Páwòlò ta bà ꞌdè có ta kòcò wó ngéé gí yaà, máa, «Ŋìnó a ndâ bòò mì Mbíṛì tí nó mbe kû dù ngéé gbíṛì nó ká nô. Ndú gì tacó bà tùbà kpokèjì bà ꞌvala yo ji yo.»
18Síí gbí ṛi bà tò ŋa kû tí nò mì ꞌvinî tí nò tàkò ze giì dù lá. Yí mâ giì bàkà kpòò, ta ꞌbí ṛi gbaànjé yí mâ giì gì gí tàkò ze ta ŋa i mì wó nò, njembí Páwòlò giì volo gítí wó gî. Páwòlò giì ꞌvìsì tí wó gí ndiì, yí giì ꞌdè có ji bààcì tí nò á gbí muu ꞌvinî tí nò nò, máa, «Ye kû ꞌdè có ji wò ta ṛè mì Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, máa, wò co ꞌdo gbí muu ꞌvinî tí nò gî.» Káa, à káa póó bà ꞌdè có tí nò mì Páwòlò, bààcì tí nò giì co ꞌdo gbí muu ꞌvinî tí nò gî.
19Ndâ mbe tí ꞌvinî tí nò mâ giì ŋò ni énó máa, Páwòlò volo gbí bà ꞌde i mì ndâ yì ꞌdo gbí wó gî, ndú giì zèè ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò, bìndi ndú giì kaa ndú ta bà gbùṛùngà ndú kû ya tí gí gbí ngbàngà á bàndò ꞌvélè. 20Ndú mâ giì yee ta ndú kà gî, ndú giì kpì ngbàngà tí ndú ji ndâ gba énó máa, «Ndâ ꞌdakò tí nó kuu nó a ndâ Jùdéyà, káa ndú kû bàkà ꞌviya mí gbí gbata mì ndoo. 21Ndú kû bàkà ꞌbí ŋa i mì ndú náa à me yúcó tacó tí ndâ bòò Rómà ꞌví ùnje gítí nò lá. Bà ṛu ndi ŋa kpokèjì tí nò mì ndú nò delè me dú tacó tí ndoo tí ndâ bòò Rómà lá.»
22Có tí nò náa ndâ ꞌdakò tí nò ꞌdè nò giì volo njembí ndâ ꞌduù tí nò mbe tì mèè mí gbí ngbàngà ta o tí nò nò gítí ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò gî. Ndâ gba bà-i-nò giì yaka gbí ndâ bòngo ꞌdo tí ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò ta kpo tàkòcò gî. Bìndi ndú giì waa có mítí ndú, máa, à gbì ndú. 23À mâ giì gbì ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò go có mì ndâ gba nò tè gî, à giì kaa ndú nè mí gbí zàà. Bìndi ndâ gba giì ꞌdè có ji mbe ù njekèjì zàà máa, yí kpolo tí ndú tí kpoò. 24Mbe ù njekèjì zàà bà-i-nò giì kaa ndú ya tí ngéé gí tàꞌi ŋìnó ngé kùṛo kà nô. Yí mâ giì eṛe kò ndú gî, yí giì nè njekèjì gí tàkò ndú ṛítí gî.
Seṛè bà njaanga ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò ꞌdo gbí zàà
25O mâ giì gbooko gî, ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò giì dù kû ꞌdeke tí ndú, ta bà cu cè kû be ta ṛè Mbíṛì, káa ndâ ꞌbí ka ndú náa ndú ta ndú gbí zàà nó giì dù ngbi-ngbìì kû ꞌdi ndâ i tí nò náa ndú kû me nò. 26Ndú giì gu káa ndiì ta bà tanga tí mì to. Ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò ndâ njekèjì zàà ꞌdáá gî njaanga tí nga-ngàà gî. Ndâ gìnjírì tí nó náa à eṛe ta ndâ kò ndâ ꞌduù gbí zàà nó giì kaṛaka gbí tí kpátá-kpàtà, kpátá-kpàtà, ꞌdo tí kò ndú gî. 27ꞌDuù tí nó mbe kû ù njekèjì zàà nó mâ giì gundiì ꞌdo tí ṛì, yí mâ giì ŋò ndâ njekèjì zàà ꞌdáá nga-ngàà, nga-ngàà, yí giì ja sìzò mì wó ꞌdo gbí foko, tacó wàa, yì ꞌví zi ta tí yì gî, tacó yí koṛo có énó máa, ndâ ꞌduù gbí zàà faka ꞌdáá mítí yì gî. 28Káa Páwòlò mâ giì ŋò yí tí , yí giì tò kû ji yí ta kòcò wó ngéé gí yaà máa, «Zi tí lo lá! Ze ꞌdáá ta kábà muu ze kuu nô.»
29ꞌDakò tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Páwòlò ꞌdè ji yí nò, yí giì ꞌdè có máa, à òlò ngba wu. À mâ giì òlò ngba wu ji yí gî, yí giì co ta ngèlè ta gúku, kpùṛù-kpùṛù, ya gí bà ꞌva tí wó kùṛo ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò. 30Yí giì kaa ndú ꞌdo gbí zàà gí sè. Bìndi yí giì ꞌvee ndú máa, «Ye ꞌví bàkà a ŋa yè, tacó wàa ye ꞌví ꞌvala tí , ndâ kpo ꞌduù?»
31Káa ndú giì ꞌvìsì có ji yí énó máa, «Ùnje gítí có mì Mbe tí ndoo tí Jézù, wàa wò bà ꞌvala gî. Ndâ ꞌduù bá mì lo ꞌdáá gî delè bà ꞌvala gî.» 32Ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ma có gítí Mbe tí ndoo ji ndâ ꞌdakò tí nò, ta ndâ ꞌviì mì wó, giì je ndâ ꞌduù ꞌbá mì wó ꞌdáá gî. 33ꞌDakò tí nò bà-i-nò giì kaa ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò ká ta kpo-gbíꞌo tí nò, yí giì caka ṛo ndâ kà bà gbì ndú ta ndi tí kútí ndú nó gî.
Ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò delè ngé giì caka tí ndâ ꞌdakò tí nò ta ndâ ꞌviì mì wó ꞌdáá gî. 34ꞌDakò tí nò giì kaa ndú ya tí gí ꞌbá mì wó, yí giì je i-zó-zò ji ndú. Líkíꞌo giì bàkà ndú ta ndâ ꞌduù ꞌbá mì wó ꞌdáá gî, tacó ndú ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ tende kpokèjì gítí kpokèjì mì Mbíṛì gî.
35Yé mâ giì too gî, ndâ kpo-kpò ꞌduù mbe kû waa có gbí ngbàngà giì tuu ndâ ꞌbí kùṛo ndâ àsìkérì mbe kû kpolo tí ndâ ꞌduù gbí zàà ya tí ji ꞌduù tí nó gbí nèté ta o tí nò nó, máa, «Njaanga ndâ ꞌdakò tí nò gî.»
36ꞌDakò tí nò mbe kû kpolo tí ndâ ꞌduù gbí zàà ta o tí nò nò giì ya gí mì Páwòlò, bìndi yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Ndâ kpo-kpò ꞌduù mbe kû waa có gbí ngbàngà tuu tú gì tí énò máa, ye njaanga yo gî. À má énò, yo co gí sè, wàa yo ꞌví ya nìkì maa.»
37Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «Ndâ gba máa yè? Ndú ꞌvee me gbí nje ze lá, káa ndú giì gbì ze tí ndâ ꞌviì-Rómà mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, bìndi ndú giì kaa ze mí gbí zàà, káa, ndú kpónó giì ꞌdè có énó máa, ndâ yì kû njaanga ze gbí dùde? ꞌBí có go énò wálá! Si káa ꞌdóó ndú ká ꞌví gì ta kò ndú, wàa ndú ꞌví kaa ze gí sè.»
38Ndâ kùṛo ndâ àsìkérì tí nò mâ giì je ndi kòcò Páwòlò nò ya tí ji ndâ mbe waa có gbí ngbàngà, bà ꞌdi có énó máa, ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò a ndâ ꞌviì-Rómà nò giì te a gúku mítí ndú. 39Ndú bà-i-nò giì ya gí mì ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò gbí zàà kà, bìndi ndú giì yìì ndú ta bà ꞌdeke tí ndú ji ndú, máa, ndú co gí sè ꞌdo gbí zàà, wàa ndú ꞌví njè nó ꞌdo gbí gbata Fìlípì gî.
40Ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò giì co ꞌdo gbí zàà ya gí ꞌbá mì Lídìyà. Ndú mâ giì ŋò ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù kà, ndú mâ giì ꞌdè ndâ có ŋìnó mbe kû je wotí ji ndâ ꞌduù nó ji ndú gî, ndú giì njè nó ꞌdo gbí gbata Fìlípì gî.
17Ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò ꞌde kpo-se-muu gbí gbata Tèsàlónìkà
1Ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò giì ꞌbì nó ꞌdo Fìlípì co gbí gbata Àfìpólìsì, ndú giì co gbí gbata Àpòlónìyà kû ya gí gbí gbata Tèsàlónìkà, tí ꞌbí gbata ta bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì kuu gbí . 2Ndú mâ giì yee gbí gbata Tèsàlónìkà gî, Páwòlò giì ya gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì, á go ŋa i mì wó náa yí kû bàkà ta o ꞌdáá gî nô. ꞌDo bìndi ŋìnò, yí giì dù kû ya gí mì ndú á bàndò bà kili ndú tacó bà ùlù Mbíṛì ta ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndú ꞌdáá gî ta síí gbí wálá ꞌvìlì taꞌô, kû ꞌviiki gbí ndâ có gbí wáràgà mì Mbíṛì ta ndú, 3kû tù ta bà ji ndú ꞌdo gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, bà cì Bìndi-Mbíṛì, ta bà ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó a cèe ndâ kpóló-kpolo có. 4Ndâ ꞌbí Jùdéyà, ta ndâ ꞌbí Ìgìrígì ŋìnó ta gúku Mbíṛì kuu tí ndú nó, giì je ndâ ꞌbí kpo-kpò niì ŋìnó náa ndâ có mì Páwòlò nò ya gí gbí muu ndú gî nó, giì tè gí tàkò có mì ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò.
5Káa ndâ ꞌbí Jùdéyà ŋìnó mbe biya bà ꞌdi ndâ có mì Páwòlò gî nó giì toko wotí ta ndâ vò ꞌduù ta ndi tí ndâ bàndò bà mà ꞌvélè gbí gbata, bìndi ndú giì bàkà ndâ có mì Páwòlò nò tí tende có mbe pèè njembí ndâ ꞌduù gítí ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò. Ndâ ꞌduù bà-i-nò giì ꞌbìtà bà bàkà wo ꞌdo gbí gbata kû ya tí gítí bàndò bà dù ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò á ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Jàsónì, tacó bà kaa ndú ya tí gí gbí ngbàngà. 6Ndú mâ giì yee kà, ndú giì ꞌde ꞌbá káa ndâ Jàsónì ta ndâ ꞌbí ka wó mbe ùnje gítí có mì Bìndi-Mbíṛì, bìndi ndú giì woo ndú, ta bà gbùṛùngà ndú, kû ya tí gí gbí ngbàngà gbí gbata, ta bà gbì ꞌbê muu ndú énó máa, «Ndâ ꞌdakò tí nó mbe kû jèlè to ta bà volo ꞌbá mì ndâ ꞌduù nó gì gí to nó gî! Ndú kpónó kuu ꞌbá mì Jàsónì. 7Có mì ngáángbá gba tí nó Rómà nó kpónó gbí tù ndú ká go cèe mòngò gbí tù bô. ꞌBí ŋa ngú có mì ndú kpónó énó máa, ꞌbí ngú ngáángbá gba mì ndâ yì ta ṛè wó a Jézù kuu tí .» 8Có tí nò náa ndâ Jùdéyà ꞌdè nò giì volo njembí ndâ ꞌduù gbí gbata, ta njembí ndâ gba gî. 9Tacó énò, ndâ gba giì ꞌdè có ji ndâ Jàsónì ta ndâ ka wó náa a zèè ndú ta ndú nó, máa, ndú see tí ndú mí kùṛo ndâ yì, máa, vò i bà bàkà tí wálá, má kózò gî, wàa ndâ yì ꞌví giì si ndú ꞌví ya gí ꞌbá mì ndú.
Ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò ꞌde ngú kpo-se-muu gbí gbata Bèréyà
10Ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Tèsàlónìkà giì tuu ndâ Páwòlò ta Sìlìvánò ta ꞌdêꞌo, si o kû me yùkù-yùkù ta gbèe ṛi bà gbùṛùngà ndú mì ndâ ꞌduù nò, ya tí gí gbí gbata Bèréyà. Ndú mâ giì yee kà, ndú giì ndii ká ngé ya gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì. 11Muu ndâ Jùdéyà gbí gbata Bèréyà nìkì co tí muu ndâ nambe ndú ŋìnó á gbí gbata Tèsàlónìkà nó gî, tacó énó, ndú giì ùnje gítí có mì Bìndi-Mbíṛì ká gálà. Ndú giì dù ta ṛi ꞌdáá gî kû ꞌviiki gbí có gbí wáràgà mì Mbíṛì, tacó bà ŋò máa, yúcó a yè wè. 12Ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí ndâ Jùdéyà, ta ndâ Ìgìrígì, giì je ndâ ꞌbí kpo-kpò niì, giì ùnje gítí có mì Jézù gî.
13Ndâ Jùdéyà gbí gbata Tèsàlónìkà mâ giì ꞌdi có énó máa, Páwòlò kû ma có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù gbí gbata Bèréyà, ndú giì kaa ta ꞌviya ya gí kà, tacó bà ŋònòkò muu ndâ ꞌduù, wàa ndú ꞌví tanga i. 14Ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Bèréyà mâ giì ꞌdi gbí tiṛì ꞌviya mì ndú nò gî, ndú giì tuu Páwòlò ya tí gí yì ngo, si káa ndâ Sìlìvánò ta Tìmàtéyò mí ndiì. 15Ndâ mbe ko Páwòlò nò giì ya ta yí ngé yee gbí gbata Àtínà. Ta o tí nó náa ndú kû giì dele ndi ndú gí gbí gbata Bèréyà nó, Páwòlò giì ci ndú ji ndâ Sìlìvánò ta Tìmàtéyò, máa, ndú ngoꞌve tí ndú ya gí tàkò yì.
Páwòlò gbí gbata Àtínà
16Gbí ndâ o tí nò náa Páwòlò kû ù ta ndi ndâ Sìlìvánò ta Tìmàtéyò mí gbí gbata Àtínà nò, njembí wó ta o ꞌdáá gî kû pèè ká pèè ta zu bà ŋò ŋa bà te duù mì ndâ ꞌduù kà mítí ndâ ꞌbí ŋa sú bààcì mì ndú ta gbí ndú wálá. 17Tacó énò, yí giì dù kû ꞌviiki gbí có mì Mbíṛì ta ṛi ꞌdáá gî ta ndâ Jùdéyà, giì je ndâ Ìgìrígì ŋìnó mbe kû cì gúku tí Mbíṛì nó á tí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì. Yí kákáꞌi giì pà me gbí òkò tí ndâ ꞌduù wàa ndâ yì ꞌví ꞌviiki gbí có mì Mbíṛì ta yí a tí bàndò bà mà ꞌvélè mì ndâ ꞌduù á gbí gbata lá, síí gbí ṛi bà ya yí gí bàndò bà mà ꞌvélè gítí ŋa nèté tí nò delè giì dù lá. 18Káa ndâ ꞌbí ŋa ꞌduù ŋìnó gbí òkò tí ndú ta ŋa bà koṛo có mì ndú máa, «Ndòngbú ꞌválá ká muu to tí nô» nó, giì je ndâ mbe kû koṛo có máa, «I káa ndi ꞌbì Mbíṛì» nó, giì ꞌdeeke kponje ta ndâ Páwòlò. Bìndi ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú giì ꞌbìtà bà ꞌvee ndâ ꞌbí ka ndú máa, «Pèṛègùù tí nò kpónó ŋò i tí nò náa yí kû ꞌdè có á gítí nò ni gî?» Káa ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú giì ꞌdè có ŋìndi ndú énó máa, «Yí go ꞌduù ŋìnó mbe kû ma có mì ndâ ꞌbí ŋa tende bààcì nô.» Ndú ꞌdè ŋa có tí nò tacó Páwòlò ta o tí nò kû ma có a i gítí Jézù, ta có gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku á ꞌdo gbí muuꞌdú ndú.
19Ndâ ꞌduù tí nò giì bala Páwòlò á bìndi bà tò kponje mì ndú nò ya tí gí kùṛo ndâ kpo ꞌduù mì ndú mbe kû kili mí pí gú Àrèyòpágùsù. Ndú mâ giì ye ta ndú pí gú kà gî, ndâ kpo ꞌduù mì ndú giì ꞌvee gbí nje Páwòlò máa, «Wò bà ni bà ꞌdè gbí ngú ŋa bà nìbà i tí nó náa wò kùtàá kû ꞌdè có á gítí nó á ji ze gî? 20Ndâ ꞌbí có mì lo gbí tù ze á go ndâ có mì mbe ꞌdó-ꞌdo, káa go bà ꞌdi gbí ndú á kuu tí ze.» 21I mbe me líkí tí ndâ ꞌduù tí nó náa à duu bú ndú mí Àtínà nó, ta ndâ tende ꞌduù mbe kaa ta ꞌbá ya gí kà nó, a bà ꞌviiki gbí ngú có, giì je bà ꞌdi ngú có.
22Tacó énò, Páwòlò giì a gí yaà, bìndi yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò mbe kili mí pí gú Àrèyòpágùsù nò, máa, «Yo ndâ ꞌduù Àtínà! Ye ŋò ta ṛo ye gî, máa, go bà bàkà i-mbíṛì tí yo ngé ndii gî. 23Ye ꞌdè có tí nò tacó gbí ndâ o tí nó náa ye kû jèlè ta to kû ŋò ndâ bàndò bà bàkà i-mbíṛì mì yo nó, ye giì ŋò ꞌbí bàndò bà ci i náa à cu i mítí énó máa, ‹Ŋìnó ji mbíṛì-tí-nó-náa-à-ŋò-yí-ni-lá› nô. À nìkì ma. À má ta bà ꞌdè có ta yúcó, mbíṛì tí nò náa yo kû bàkà i ji yí káa yo ŋò yí ni lá nò, a Mbíṛì tí nó náa ye kû ma có tí wó nô. 24Mbíṛì tí nó tí mbe suu to tí nó, ta ndâ i gbí ꞌdáá gî nó, a Mbe tí tàṛì. Yí me mbe ꞌvala ta ꞌbá ŋìnó náa a ꞌduù ká gèè ta ꞌbì wó nó lá. 25ꞌBí i delè mbe gboo ꞌdo mì wó wàa à tí a ꞌduù ká ꞌví giì bàkà ji yí nò wálá. Tacó a yí ká kû je ꞌválá, ta woò, ta ndâ i ꞌdáá gî ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 26Yí suu ndâ ꞌduù ꞌdáá gî á ꞌdo tí gbèe ꞌdakò, máa, ndú ꞌví ꞌvala cee muu to tí nó ꞌdáá gî. À káa ꞌdóó yí ká ꞌdeke sili bà ꞌvala ndú, yí giì ka tí ta bàndò bà bì ꞌbá mì ndú á ji ndú. 27Yí bàkà énò tacó wàa ndâ ŋa ndâ ꞌduù ꞌdáá gî ꞌví pà ta bà tí yì tí Mbíṛì, ndâ-ꞌbî-lá, ndú má gbala to gbí sú ṛo kpòò, ndú ꞌví gbì mû-kóṛó mì ndú mítí yì tí Mbíṛì. Ta ndâ ŋa ŋìnó ꞌdáá gî, Mbíṛì kû dù me me ꞌdú ꞌdo tí ꞌbí ꞌduù gbaànjé gbí òkò tí ndoo lá.
28«À énò, á go có tí nó náa ndâ ꞌbí ká mbe cu wáràgà mì yo cu énó máa,
‹Ndoo ꞌdáá gî kû ꞌvala ta ṛè mì wó,
ndoo kû tanga tí ndoo ta ṛè mì wó;
ndoo kû dù ta ṛè mì wó,› nô.
Go có tí nó náa ndâ ꞌbí ká mbe cu wáràgà mì yo cu sàà gî, máa,
‹Ndoo ꞌdáá gî a ndâ ꞌviì mì wó,› nô.
29À má énò, ndoo ꞌví koṛo có énó máa, Mbíṛì me i ŋìnó náa a ꞌduù ká cee ꞌdo tí dâꞌbì, má wálá, ꞌdo tí fádà, nò lá; yí delè me go duù náa a ꞌduù ká kuṛu ta ꞌbì wó nò lá, náa ndoo lê a ndâ ꞌviì mì Mbíṛì nò.
30«Ta o tí nó táánò náa muu tí ndâ ꞌduù wálá nó, Mbíṛì táánò si ŋa i tí nò á tí có lá. Káa yí kpónó kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù gbaànjé-gbaànjé ta ndi tí ndâ bàndò ꞌdáá gî, máa, ndú ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì, 31tacó yí nì o bà waa có ta yúcó mítí ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî gî. Yí je ꞌDuù tí nó á kèjì gí bà dù tí mbe waa có nó gî. Mbíṛì tùbà tí ꞌDakò tí nò náa yí je yí tí mbe gì gí bà waa có nò ta bà ꞌvala yí ꞌdo gbí muuꞌdú wó mí koṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî.»
32Páwòlò mâ giì nì ṛè bà ꞌvala ndi ku ꞌdo gbí muuꞌdú wó, ndâ ꞌduù tí nò giì ba ta ꞌdì gî. Káa ndâ ꞌbí giì ꞌdè có ji yí máa, «Go bà ꞌdi ndi có tí nò náa wò ꞌdè ta ṛè bà ꞌvala ndi ndâ ku á ꞌdo gbí muuꞌdú ndú nò kuu tí ze kákáꞌi.»
33ꞌDo bà-i-nò, Páwòlò giì njè nó ꞌdo tí ndú gî. 34Káa ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndú mbe nanaka mítí Páwòlò giì gì tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gî. À ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nò mbe nanaka mítí Páwòlò nò a ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Dìyònízìyò, tí gbolò ꞌduù gbí ngbàngà pí gú Àrèyòpágùsù, giì je ꞌbí niì ta ṛè wó a Dàmàrísì.
18Bà ꞌbìtà bà kili ndâ ꞌduù ta ṛè mì Jézù gbí gbata Kòríndì
1Páwòlò giì njè nó bìndi bà ꞌdè có mì wó á ji ndâ ꞌduù pí gú Àrèyòpágùsù á gbí gbata Àtínà ya gí gbí gbata Kòríndì. 2Yí mâ giì yee kà, yí giì ꞌde ꞌbí ꞌdakò tí Jùdéyà náa à jò yí mí gbí to Póndùsù ta ṛè wó a Àkùyílà. Ndú gì ta niì mì wó Pìrìsílà ꞌdo Ìtálìyà, tacó Kìláwúdìyò tí ngáángbá gba mì ndâ ꞌduù Ìtálìyà mòkò ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî ꞌdo Rómà gî. Páwòlò bà-i-nò giì co wiṛi ya gí mì ndú. 3Yí mâ giì ꞌde ndú tí ndâ mbe cu kémà delè á go yí, yí giì dù á mì ndú ta ndú kû bàkà nèté toko gbaànjé. 4Yí giì dù kû ya gí bà ꞌvii kí gbí có mì Mbíṛì ta ndâ ꞌduù kû jè ta bà ꞌvìsì muu ndâ Jùdéyà ta ndâ Ìgìrígì ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì ndú gítí kpokèjì mì Bìndi-Mbíṛì ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ ꞌduù tacó bà ùlù Mbíṛì ta ndâ ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî.
5Ndâ Sìlìvánò ta Tìmàtéyò mâ giì yee ꞌdo Mèsìdónìyà gî, o mì Páwòlò giì dù kpolo ma ká gítí bà ma có mì Mbíṛì, kû ꞌdè có ji ndâ Jùdéyà ngbáṛángàꞌi énó máa, Jézù a Bìndi-Mbíṛì. 6Ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌbìtà bà jòò gbí có ta yí, ta bà go yí, yí giì gù gbí bòngo tí wó mí kùṛo ndú, ta bà ꞌdè có ji ndú máa, «Có ku yo ꞌví dù ká tí miṛi yo. Ye ꞌdo tí kpónó bà ya ꞌdo mì yo gí mì ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó ta ngbáṛángà njembí ye.»
7Páwòlò giì njè nó ꞌdo bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì á bìndi bà jòò gbí có mì ndú ta ndâ Jùdéyà nò ya gí ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò ta ŋa wó me Jùdéyà lá, ta ṛè wó a Títò Júsìtò, tí mbe ùnje gítí có mì Jézù, ta ꞌbá mì wó ká dê ta bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì.
8Kìrísìpù tí kùṛo ndâ ꞌduù á bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì, giì je ndâ ꞌviì mì wó, giì je ndâ ꞌduù me mbè gbí gbata Kòríndì mbe ꞌdi có mì Páwòlò, giì ùnje gítí có mì Mbe tí ndoo gî. Bìndi à giì caka tí ndú gî.
9Ta ꞌbí bèbìlì gbaànjé, Mbíṛì giì ꞌdè có ji Páwòlò gbí ṛiì, máa, «Páwòlò, cì gúku bà ꞌdè có lá. Dù ngbìì lá. 10Tacó ye kuu tàkò lo. À má énò, ꞌbí ꞌduù gbí gbata tí nó gbaànjé mbe tee ꞌbì wó mítí lo bà dù wálá. Tacó ndâ ꞌduù mì ye gbí gbata tí nó me mbè.» 11Páwòlò giì dù kû ma có mì Mbíṛì á ji ndâ ꞌduù gbí gbata Kòríndì á bìndi có tí nò náa Mbíṛì ꞌdè ji yí gbí ṛiì nò ta ndoò gbaànjé ta pì vô-nje gbaànjé pí .
Ndâ Jùdéyà ya ta Páwòlò gí gbí ngbàngà
12Ta ꞌbí o gbaànjé, ndâ Jùdéyà giì toko có mì ndú gbaànjé gî. Bìndi ndú giì ya ta Páwòlò gí gbí ngbàngà kùṛo Gálìyò tí gbolò ꞌduù náa à tuu yí ꞌdo Rómà, mbe kû zèè to Àkáyà á ꞌbá mì ndâ Ìgìrígì. 13Ndú bà-i-nò giì kpì ngbàngà tí wó ji Gálìyò máa, «Có mì ze ta ꞌdakò tí nó a ŋìnô: Yí kû pèè ta bà ya gí gbí muu ndâ ꞌduù tacó bà solo nje ndú gítí bà bàkà i-Mbíṛì gbí ꞌbí ŋa kpokèjì náa à me yí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà lá.»
14Káa Gálìyò giì ꞌvìsì có ji ndâ Jùdéyà á kùṛo bà ꞌvìsì có mì Páwòlò gí tàkò có mí ndú nò, máa, «Yo ꞌdi có tí nô, ndí yo ndâ Jùdéyà: ꞌDakò tí nó kùtàá má bàkà a ꞌbí i mbe lè gî, yí kùtàá má bàkà a ꞌbí ŋa gbolò vò i, ye kùtàá bà me kpììkì-kpììkì gítí bà tè gí tàkò có mì yo wálá. 15Káa, à má ká gítí có ta nje sínò, ta có gítí ndâ ṛè ndâ ꞌbí ŋa ꞌduù mì yo, ta có gítí ꞌdóó tàkìì mì yo, yo ꞌdè ŋìnò gbí ꞌdóó ŋa kpokèjì mì yo. Ye biya bà dù tí gba mbe waa có gítí ŋa ndâ có tí nò gî.»
16Gálìyò mâ giì ꞌdè có tí nò ji ndâ Jùdéyà gî, yí giì mòkò ndú ꞌdo gbí ngbàngà kùṛo wó gî. 17Káa ndâ mbè ꞌduù tí nó mbe kaa ya gí bà ꞌdi ngbàngà tí nò nó giì zèè ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Sòsìténè, tí kùṛo ndâ ꞌduù tí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì. Ndú giì kili mítí ꞌdakò tí nò, bìndi ndú giì gbì yí ká mí gbí ngbàngà kùṛo Gálìyò nò. Káa Gálìyò giì ꞌvee bà tí ndú ta ndâ i mì ndú náa ndú kû me nò gbaànjé lá.
Páwòlò dele ndi wó gí gbí gbata Àndìyókì
18Páwòlò giì bàkà bìndi bà ya ta yí mì ndâ Jùdéyà gí gbí ngbàngà nò káa ꞌdóó o, má kózò gî, yí bà giì ꞌdè có ji ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Kòríndì, máa, ndú si yì ꞌví ya gí gbí to Sírìyà. Ndú bà-i-nò giì o gbâ ta ndâ Pìrìsílà ta Àkùyílà, tí ndâ mbe ko yí. Páwòlò giì waa nje se muu wó kùṛo bà njè nó mì ndú ꞌdo gbí gbata Kèngèréyè, tacó bà ꞌbìtà bà gee tí wó kùṛo bà ya yí gí bà ci i ji Mbíṛì á Jèrùzàlémè.
19Ndú mâ giì yee gbí gbata Éfàsù, yí giì jee ndâ Pìrìsílà ta Àkùyílà á mí bàndò, bìndi yí giì ya ta kpéétí wó gí bà ꞌviiki gbí có mì Mbíṛì ta ndâ Jùdéyà á tí bàndò bà kili ndú tacó bà ùlù Mbíṛì. 20Káa si yí kû giì njè nó, ndâ Jùdéyà giì tii yí, máa, yí dù gàà gi. Káa yí giì ya gí gbí có mì ndú nò lá. 21Ta kùṛo bà o gbâ mì wó ꞌdo gbí gbata Éfàsù, yí giì ci ndâ ꞌduù kà, máa, «Ye bà dele ndi ye gì gí mì yo gî, náa Mbíṛì má ùnje gî nò.»
22Páwòlò giì o gí to á ꞌdo gbí gbâ á bìndi bà njè nó mì wó ꞌdo gbí gbata Éfàsù á ká ngéé gbí gbata Cèzàríyà. Yí mâ giì ya gí bà ꞌvee ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù á bà-i-nò gî, yí giì ndii ya gí gbí gbata Àndìyókì. 23Yí giì bàkà mí Àndìyókì káa làmbu sili, bìndi yí giì ꞌbì ndi nó mì wó co gbí ndâ to Gàlátì, ta ndâ to Fìríjìyà, kû je wotí ji ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí ndâ to tí nò.
Bà ꞌde tí ndâ Àpólò ta ndâ Pìrìsílà ta Àkùyílà
24Ta o tí nò si ndâ Pìrìsílà ta Àkùyílà kuu gbí gbata Éfàsù nò, ꞌbí Jùdéyà ta ṛè wó a Àpólò, náa a jò yí mí gbí gbata Àlèsàndèríyà, tí ꞌdakò mbe ꞌdè có, mbe ꞌdi gbí ndâ có gbí wáràgà mì Mbíṛì ngbáṛángàꞌi gî, giì ya gí Éfàsù. 25Àpólò ya gí Éfàsù tí ꞌdakò náa à yù yí ngbóó gbí kpokèjì mì Mbíṛì gî, ta cèṛéṛé bà nìbà có mì Mbíṛì ji ndâ ꞌduù ká tí wó, tí mbe kû ma có ta bà nìbà i gítí Jézù ta ꞌbí gbèe njì có mbe lè ꞌdo gbí òkò tí ndâ có tí nò wálá, ji ndâ ꞌduù. Káa à caka tí wó ká ta ŋa bà caka tí ndâ ꞌduù mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù. 26Ndâ Pìrìsílà ta Àkùyílà mâ giì ꞌdi kòcò Àpólò kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ta gúku tí wó wálá á bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì, ndú giì ꞌdaka yí ya tí gí ꞌbá mì ndú, bìndi ndú giì toṛo sè búlù ꞌdo tí nèté mì wó ji yí ta bà nìbà sè ndâ ꞌbí i ŋìnó náa à kuu tí gítí «Kpokèjì mì Bìndi-Mbíṛì» nó ji yí.
27Ta o tí nó náa Àpólò kû giì bàkà có bà di ngo ya gí gbí to Àkáyà nó, ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gbí gbata Éfàsù giì je wotí ji yí. Ndú giì cu wáràgà ji ndâ mbe tala có mì Jézù á Àkáyà, máa, ndú ꞌví te wiṛi mítí wó. Yí mâ giì ye Àkáyà, Mbíṛì giì bàkà nambeè ji yí, ta bà je wotí bà konì ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù á kà ji yí túkàꞌi. 28Yí giì kpò nje ndâ Jùdéyà ta wotí ká tí , ta bà tùbà ji ndú ꞌdo gbí wáràgà mì Mbíṛì mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, máa, Jézù a Bìndi-Mbíṛì.
19Ndâ mbe tala có mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù gbí gbata Éfàsù
1Páwòlò giì waa to co gú si Àpólò kuu gbí gbata Kòríndì ya gí Éfàsù. Yí mâ giì yee kà, yí giì ꞌde ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù. 2Yí bà-i-nò giì ꞌvee ndú máa, «Bèṛi-mì-Mbíṛì táánò gì gí muu yo ta o bà ùnje mì yo gítí bà càkà tí yo nó gî?»
Káa ndâ ꞌduù tí nò giì ꞌvìsì có ji Páwòlò máa, «Jé lá. À jé táánò ngbá ꞌdè có ji ze énó máa, ꞌbí i ta ṛè wó a Bèṛi-mì-Mbíṛì kuu tí nò lá.»
3Páwòlò giì ꞌvee ndú kákáꞌi máa, «Káa, àá táánò caka tí yo ée?»
Káa ndú giì ꞌvìsì có ji Páwòlò máa, «Àá táánò caka tí ze ká gbí ŋa kpokèjì bà caka tí ndâ ꞌduù mì Jòvánì tí mbe caka tí ndâ ꞌduù.»
4Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ŋa bà caka tí ndâ ꞌduù mì Jòvánì táánò a i tacó tí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò i mì ndú gî nô. Káa Jòvánì táánò ta o ꞌdáá gî kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ta wotí tí ngé ma énó máa, ndú ùnje gítí có mì ꞌDuù tí nó á kèjì gí tàkò yì nô, ꞌDuù tí nó tí Jézù nô.»
5Ndâ ꞌduù tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Páwòlò ꞌdè ji ndú nò gî, àá giì caka tí ndú ta ṛè mì Mbe tí ndoo gî. 6Páwòlò mâ giì tee ꞌbì wó mítí ndú, Bèṛi-mì-Mbíṛì giì gì gí muu ndú. Ndú bà-i-nò giì ꞌbìtà bà ꞌdè có gbí ndâ ꞌbí tende ŋa nje có, ta bà ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. 7Muu ndâ ꞌduù tí nò ta o tí nò ꞌdáá gî go ndâ ꞌdakò muuꞌbì-nje só.
Bà ꞌbìtà bà kili ndâ ꞌduù ta ṛè mì Jézù gbí gbata Éfàsù
8Bìndi Páwòlò giì ya gí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì. Yí giì cì pì taꞌô mí kà kû ꞌviiki gbí ndâ có, ta bà yìì ndâ ꞌduù, tacó wàa ndú ꞌví ŋò ta Mbíṛì ni tí gba, ta bà ꞌdè có ta gúku tí wó wálá. 9Káa, ndâ ꞌbí mbe ngbútù mbe biya bà ꞌdi có mì Páwòlò gî mâ giì ꞌbìtà bà ꞌdè vò có gítí «Kpokèjì tí nò» mí kùṛo ndâ ꞌduù tí nó mbe kili mí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì nó, Páwòlò giì kaa ndâ ꞌduù ŋìnó ta go bà ꞌdi có mì wó tí ndú nó, bìndi ndú giì dù kû ya ta ndú gí bà ꞌviiki gbí ndâ có ta ṛi ꞌdáá gî mí tàꞌi bà nìbà i mì ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Tìrànúsù.
10Ndâ Páwòlò ta ndâ mbe tala có mì wó bàkà a ndoò sósòꞌô mí gbí nèté bà ꞌviiki gbí có gítí «Kpokèjì tí nò» ta ndâ ꞌduù, bìndi ndâ ꞌduù Ásìyà ꞌdáá gî, ndâ Jùdéyà ta ndâ Ìgìrígì, giì ꞌdi có mì Mbe tí ndoo gî.
Ndâ ꞌbí Jùdéyà tí ndâ mbe kû ko ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù
11Mbíṛì giì je wotí ji Páwòlò me gbolò tacó bà bàkà ndâ kpo-kpò seṛè 12tí ŋa ŋìnó náa, à kpêtí gbí ndâ o tí nò má je káa vòó zì bòngo nèté mì wó ya tí ji mbe nòꞌo, nòꞌo tí nó ngé kû cee ꞌdo tí wó gî. À delè má je ya tí ji ꞌduù ŋìnó ta i ká gbí muu wó nó, i tí nò ngé kû njè nó ꞌdo gbí muu ꞌduù tí nò gî.
13Ndâ ꞌbí Jùdéyà ta nèté mì ndú a bà nò jèlè to kû ko ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù bà-i-nò giì tala bà ko ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù ta ṛè mì Mbe tí ndoo Jézù. Ndú kû bàkà énò ta bà ꞌdè có ji ndâ i-gbí-muu ndâ ꞌduù máa, «Ye kû ꞌdè có ji yo ta ṛè mì Jézù tí nó náa Páwòlò kû ma có mì wó nó énó máa, yo co ꞌdo gbí muu ꞌduù tí nò gî.»
14Ndâ ꞌbí ꞌduù vô-nje só ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe kû me ŋa i tí nò ta o tí nò a ndâ ꞌviì mì ꞌbí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ṛè wó á Sévà. 15Ta ꞌbí o gbaànjé, ndú mâ giì ꞌdè ŋa có tí nò á ji i-gbí-muu ꞌbí ꞌdakò, i tí nò giì ꞌvee ndú máa, «Ye ŋò Jézù ni ꞌdo sàà gî. Ye delè giì ŋò Páwòlò ni gî. Káa yo, yo a ndâ ꞌdi?» 16Ndú mâ giì zekeꞌo, ndú giì ŋò ꞌdakò tí nò ta i-gbí-muu wó nò langa ya gítí ndú ta ꞌbí ŋa wotí náa ndú jé ŋò sàà kùṛo lá. Yí giì njè gbí ndú ꞌdo ꞌbá ta só, ta gbí-gbì kà mítí ndú.
17Ndâ Jùdéyà ta ndâ Ìgìrígì gbí gbata Éfàsù ꞌdáá gî giì ꞌdi tàwo ŋa i tí nò mbe bàkà tí nò gî. Tàwo ŋa i tí nò giì te mítí ndú a gúku tí ŋa ŋìnó náa ndú ꞌdáá gî giì ꞌbìtà bà te duù mítí Mbe tí ndoo Jézù. 18Ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìnó gbí òkò tí ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù, ta ká nèté mì ndú a bà volo bà i ta yeè nó giì yù gbí ndâ i-yeè tí nó náa ndú sàà kû bàkà nó ꞌdáá gí sè gî. 19Ndâ ꞌbí ŋa ꞌduù ŋìnó mbe kû zò i sàà ꞌdo a i gbí bà bàkà ndâ i-kóꞌdú nó giì kaa ndâ wáràgà-kóꞌdú mì ndú náa ndú sì ꞌdáá gî ta njì fádà álìfì ziꞌduù-só-nje muuꞌbì (50,000), ndú giì doo ta wu mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 20Có mì Mbe tí ndoo giì dù kû ꞌvèè gbí ŋa kpokèjì tí nò ta wotí ká tí .
Ndâ kóṛó-koṛo có mì Páwòlò
21Bà ndâ có mì ndâ mbe ko ndâ i ꞌdo gbí muu ndâ ꞌduù nò mâ giì da gî, Páwòlò giì koṛo có bà dele ndi wó gí Jèrùzàlémè co tí kpokèjì tí nó mbe co Mèsìdónìyà, bìndi giì co Àkáyà, nô. À gbí muu wó ta o tí nò a có énó máa, yì má ya gí Jèrùzàlémè gî, yì ꞌví giì ya gí Rómà delè. 22Tacó énò, yí giì tuu ndâ ꞌbí mbe konì yí sósòꞌô, ndâ Tìmàtéyò ta Èrásìtù, ya tí gí kùṛo Mèsìdónìyà si yí mí Ásìyà.
Ndâ mbe cee fádà pìì wo gbí gbata Éfàsù
23Ta o tí nò si Páwòlò kû bàkà có gítí nó nò, wo giì tanga tí gítí «Kpokèjì mì Bìndi-Mbíṛì» gbí gbata Éfàsù. 24ꞌBí ꞌdakò tí mbe du fádà ta ṛè wó a Dìmítìrì, mbe kû ꞌde i me gbolò ꞌdo gbí nèté bà gbì ndâ ꞌbá ꞌdo tí fádà ji bààcì mì ndú ta ṛè wó gbí có Làtínì a Dìyánà, káa á gbí nje có mì ndâ ꞌduù Éfàsù a Àrìtémìsì, 25giì kili ndâ mbe nèté mì wó, ta ndâ ꞌbí ka wó mbe kû ꞌde i ꞌdo gbí nèté bà du fádà ꞌdáá gî. Bìndi yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ndâ ꞌdakò! Yo ŋò ni gî máa, ndoo kû ꞌde i a i ꞌdo gbí nèté tí nó mì ndoo nô. 26Ye koṛo có máa, yo kpónó ŋò ta ṛo yo gî, yo delè ꞌdi ta tù yo gî, máa, ꞌdakò tí nó ta ṛè wó a Páwòlò nó kuu kpékéꞌvé tàkò bà ꞌvìsì muu ndâ ꞌduù me mbè, ta bà ꞌdè có ji ndú máa, ndâ i ŋìnó náa ndâ ꞌduù bàkà ta ꞌbì ndú bìndi ndú giì ꞌdè có máa ndâ i tí nò a Mbíṛì nó, me Mbíṛì ngé gî lá. Yí kû ꞌdè ŋa có mì wó nò me ká gbí gbata Éfàsù cuki lá. Sè to ji yí tí gbí to Ásìyà ꞌdáá gî kpónó káa sè. 27Káa có tí nò bà volo me káa ṛè nèté tí nó mì ndoo nó cuki lá. Ndâ ꞌduù bà si ꞌbá mì Àrìtémìsì, tí niì tí nó tí bààcì mì ndoo nó, tí có wálá, ꞌdo ká kuu gbí có tí nò náa yo kû ꞌdi tíṛì-tíṛì nò. À delè wúnò káa gbèe có tí nò ká bà zì nje bà wu ṛè niì tí nò tí bààcì mì ndoo, náa ndâ ꞌduù gbí to Ásìyà ꞌdáá gî, ta ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî, kû tègàṛà ṛè wó nò.»
28Có tí nò náa Dìmítìrì ꞌdè nò giì volo njembí ndâ ꞌduù gítí Páwòlò gî. Ndú ꞌdáá gî giì ṛe-ṛe kû dòmùù, máa, «Àrìtémìsì mì ndâ ꞌduù Éfàsù a gbolò bààcì!» 29Ndâ ꞌduù gbí gbata ꞌdáá gî giì ꞌbìtà bà pìì wo, bìndi ndâ mbè ndâ ꞌduù tí nò giì kaa ta ngèlè ṛùkù-ṛùkù, ta bà gbàmà ndâ ꞌbí ꞌdakò tí ndâ ka nó mì Páwòlò sósòꞌô, ndâ Gáyù ta Àrìsìtárìkù, tí ndâ ꞌduù Mèsìdónìyà, ya tí gí gbí ngbàngà.
30À giì dù gbí muu Páwòlò ta o tí nò a có bà ya gí mì ndâ ꞌduù tí nò mbe kaa ya gí gbí ngbàngà nò, káa ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù giì biya ji yí gî. 31Ndâ ꞌbí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndâ ꞌduù Ásìyà gbí gbata giì tuu tú ji yí máa, yí yuu miṛi wó mí gbí wú ta bà ya gí gbí ngbàngà lá.
32Ndâ ꞌduù giì dù kû pìì káa kû maa énò gí kà. Ndú giì ŋò ꞌdóó i tí nó mbe kû bàkà tí nó lá. Ndâ ꞌduù me mbè gbí òkò tí ndú delè giì ŋò i tí nó mbe kili ndú nó ni lá. 33Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú giì kaa ndeṛè bà kili ndú nò a i mítí ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Àlèsándòrò, tacó ndâ Jùdéyà ta o tí nò te yí tí kùṛo wo tí nò. Àlèsándòrò bà-i-nò giì mìyà ꞌbì wó ji ndâ ꞌduù, máa ndú dù ngbìì, tacó wàa, yì ꞌví ꞌdè có ji ndú, káa, à giì kpò tí gî, 34tacó ndâ ꞌduù mâ giì ŋò Àlèsándòrò ni tí Jùdéyà gî, ndú giì ꞌbìtà ndi bà tò kû ta kòcò ndú toko gbaànjé ta kôndi , máa, «Àrìtémìsì mì ndâ ꞌduù Éfàsù a gbolò bààcì! Àrìtémìsì mì ndâ ꞌduù Éfàsù a gbolò bààcì!»
35ꞌBí gbolò ꞌduù mì ndâ ꞌduù gbí gbata giì jè kpòò, yí mâ giì ṛò ndâ ꞌduù ꞌdo tí kû gî, yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo ndâ ꞌviì Éfàsù! ꞌDóó ṛè ꞌduù tí nó mbe ŋò ni énó máa, gbata tí nó tí Éfàsù nó me bàndò bà kpolo tí ꞌbá mì bààcì tí nó tí Àrìtémìsì nó lá nò a ꞌdi? A ꞌdi ká ꞌdè có ji yo énó máa, Éfàsù me bàndò bà kpolo tí bààcì tí nó mbe ꞌva tí to á ꞌdo gbíṛì nó lá? 36Ŋìnó a ndâ i ŋìnó náa ꞌbí ꞌduù gbaànjé bà ꞌboo ndú wálá nó ká nò. À má énò, ndeṛè bà volo njembí yo kpónó wálá, ndeṛè bà gu tí yo gítí bà bàkà ꞌbí ŋa i nò delè wálá. 37Káa ndâ ꞌdakò tí nó náa yo kaa ndú á gì tí gí nó nó gàà ꞌbí i ꞌdo tí niì tí nò tí bààcì mì yo nò ta vò ꞌbì gbaànjé lá. Ndú delè ꞌdè zu có á gítí wó gbaànjé lá.
38«Káa à má mì ndâ Dìmítìrì ta ndâ ka wó muu-tàwu a có ta ꞌbí ꞌduù, o bà kili ndâ gba kuu tí . Ndâ kpo-kpò ꞌduù delè kuu tí . Si ndú ꞌví ya ta có mì ndú nò gí gbí ngbàngà. 39Káa à má mì yo a ꞌbí có, yo ꞌví ya ta có mì yo nò á gí kùṛo ndâ kpo ꞌduù tí nó mbe kû kili cóó-cóó nô. 40Bà go ndoo máa, ndoo a ndâ mbe wo gítí ndâ i tí nó mbe bàkà tí kpónó nó bà dù me kpo có lá. Tacó ndeṛè bà bàkà ndú mì ndoo ꞌdáá gî wálá. À delè mì ndoo me yúcó tacó bà kili ndoo kpónó nó lá.» 41Gbolò ꞌduù tí nò mâ giì cee ta có mì wó gî, yí giì njè ndâ ꞌduù tí nó mbe kili mí gbí ngbàngà nò gî.
20Bà njè nó mì Páwòlò á ꞌdo gbí gbata Éfàsù
1Bà wo tí nò mâ giì da ꞌdo muu ndâ ꞌduù gbí gbata Éfàsù gî, Páwòlò giì tuu tú gí tàkò ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù. Yí mâ giì kpo-gbí-tà-tù ndú cee gî, yí giì nì, «Yo ꞌví dù á ndì,» á ji ndú, bìndi yí giì zèè kpokèjì Mèsìdónìyà. 2Yí giì nò ta bà kpo-gbí-tà-tù ndâ mbe ùnje gítí có mì Jézù gítí ndâ i me mbè ta ndi tí ndâ to tí nó náa yí kû co ta tí ndú nó, 3yee ká ngé ꞌbá Ìgìrígì. Yí giì bàkà mí ꞌbá Ìgìrígì a pì taꞌô. Ta o tí nó náa yí kû giì bàkà có bà o gbâ, wàa yì ꞌví ya gí gbí to Sírìyà nó, yí giì ꞌdi có énó máa, ndâ Jùdéyà gò mbu mítí kpokèjì ji yì gî. Tacó énò, yí giì ꞌvìsì muu wó gî, máa, yì bà dele ndi yì co tí kpokèjì Mèsìdónìyà.
4Ndâ mbe ko yí gbí nó tí nò ta o tí nò a ndâ Sùpàtérè tí ꞌviì mì Pírù ta ꞌbá mì ndú gbí gbata Bèréyà, giì je ndâ Àrìsìtárìkù ta Sèkúndù ta ꞌbá mì ndú Tèsàlónìkà, giì je Gáyù tí mbe gì ꞌdo Dérébì, giì je Tìmàtéyò, giì je ndâ Tìkíkùsù ta Tòròfímù ta ꞌbá mì ndú gbí to Ásìyà. 5Ndâ ꞌduù tí nò náa à ꞌdeke ndú ta bà muu ndú nò giì ya gí bà ùndi ze á kùṛo mí gbí gbata Tòrówà. 6Ze ŋìndi ze giì ꞌbì nó tacó bà ya gí tàkò ndú ꞌdo Fìlípì a i bìndi o bà ci ꞌDê-kô gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. Ze giì ꞌde tí ze ta ndú gbí gbata Tòrówà ta sili vô á bìndi bà njè nó mì ze. Bìndi ze giì bàkà sili vô ta nje sósòꞌô ta ndú mí kà.
Páwòlò ꞌvala ꞌbí ꞌviì-ꞌdakò gbí gbata Tòrówà
7Ze giì kili tacó bà zò i-cí-ci ta ꞌdêꞌo bìndi ṛi bà wotí gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà. Páwòlò ta o tí nò ꞌviindi tí wó gítí bà njè nó ꞌdo gbí gbata Tòrówà ta yé bìndi o tí nò gî. Tacó énò, yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ngé yee tí kpo-gbíꞌo. 8À òlò ji ze ta o tí nò a ndâ njewu á mí gbí soṛo. 9Káa si Páwòlò kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù nó, ꞌbí ꞌviì-ꞌdakò ta ṛè wó a Èwùtíkù mbe ki tí wó to á tí sùbákì giì dù kû tù ṛì. Yí mâ giì yeeke ta ṛì ngé volo gî, yí giì ndo ꞌdo yaà kà gbàràsà to. Ndâ ꞌduù giì njè ꞌdo yaà gí to. Ndú mâ giì ꞌbanga ꞌviì-ꞌdakò tí nò gí yaà, ndú giì ꞌde yí cì gî. 10Páwòlò bà-i-nò giì mò tí wó gí to muu ku ꞌviì tí nò, yí giì kunduu yí mí njembí wó, bìndi yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, «Gbí ndeṛè bà cì gúku mì yo wálá. Yí a wu wó.»
11Páwòlò giì dele ndi wó ya gí gbí soṛo yaà. Yí mâ giì zò i-cí-ci gî, ndú giì ꞌdè yé ngé too wàyí ta ndâ ꞌduù gî, bìndi yí bà giì njè nó.
12Ndâ ꞌduù giì ꞌdaka ꞌviì-ꞌdakò tí nò náa Páwòlò ꞌvala yí nò ya tí gí ꞌbá tí wu wó ta pétékè tàkòcò ndú.
Bà ya ze ꞌdo Tòrówà gí Mìlétù
13Ze giì o gbâ ꞌdo Tòrówà kû ya gí bà ùndi Páwòlò mí Àsósì kùṛo, wàa ze ꞌví te yí a i ꞌdo kà, á go có tí nó náa yí ꞌdè ji ze nô, tacó à gbí muu wó ta o tí nò a có bà ya gí Àsósì ta kò wó. 14Ze mâ giì ꞌde tí ze ta ndú Àsósì go có mì wó nò gî, ze giì o gbâ ta ndú ꞌdo kà ya tí gí Mìtìlénì. 15Ze giì tèṛì ṛo ngo á bìndi bà njè nó mì ze ꞌdo Mìtìlénì gbaànjé, bìndi ze giì dù gbí gbâ á tìto ngo kèꞌbî kû zeke Kìyósì, tí ꞌbí to mbe le mí gbí u ngo. Ze kákáꞌi giì tèṛì á bìndi bà ŋò Kìyósì mì ze nò gbaànjé, bìndi ze giì yee Sàmósì, tí ꞌbí to kákáꞌi mbe le mí gbí u ngo. Ze giì ṛò tíyò bìndi bà ndii Sàmósì a i Tàròjìlìyúmù. Ze giì bàkà kákáꞌi káa sili gbaànjé ꞌdo Tàròjìlìyúmù kû ya gí Mìlétù. 16Páwòlò ta o tí nò eṛe muu wó gî, maa, ze ꞌví ndii có Éfàsù ká ta nó, tacó go bà volo gbí o nó á mí gbí to Ásìyà tí wó wálá. Tacó à gbí muu wó ta o tí nò kpolo ma a có bà yee Jèrùzàlémè ta sili ziꞌduù-só-nje muuꞌbì bìndi bà ci ngú cû gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, náa ꞌbí i má ꞌde yì kpokèjì lá nò.
Páwòlò nì «Dùú ndì» ji ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá Éfàsù
17Páwòlò giì tuu ꞌduù ji ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá ŋìnó mbe kû kili ta ṛè mì Jézù gbí gbata Éfàsù nó énó máa, ndú gì gí bà ꞌde yí gbí gbata Mìlétù. 18Ndú mâ giì gì gí tà é mì wó gî, yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo ŋò ŋa cè bà ꞌvala ndò mì ye ni ꞌdo tí kpédélé ṛi tí nó táánò náa ye ꞌdò ta kò ye mí gbí òkò tí yo gbí to Ásìyà nó yee gbí ṛi tí nó wúnó nó gî. 19Ye bàkà nèté mì Mbe tí ndoo ta bà si tí ye tí i lá, ta ndâ séꞌi gbí njembí ye, ta ndâ i mbe kû ŋònòkò muu ye ꞌdo tí gbí ndâ o tí nó náa ndâ Jùdéyà táánò kû eṛe ta gba có mì ndú tà bèngìì gítí bà toṛo nje ye ta to nô. 20Ye jé ta gbèe ṛi me kpììkì-kpììkì gítí bà ꞌdè có ji yo gítí ꞌbí ŋa i ŋìnó náa yo bà ꞌde gbí a i nó lá. Ye ta o ꞌdáá gî kû nìbà i ji yo mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. Ye delè kû nò ta bà nìbà i ji yo ꞌdo tí ꞌbá, ya gítí ꞌbá. 21Ye kû ꞌdè có ji ndâ Jùdéyà, ta ndâ Ìgìrígì, ta sè ndâ ꞌbí ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó énó máa, ndú ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò kpokèjì mì ndú á gítí kpokèjì mì Mbíṛì, wàa ndú delè ꞌví tee njembí ndú mítí Mbe tí ndoo tí Jézù.
22«Yo kpónó kû ŋò nó a tàmuu ye kû ya gí Jèrùzàlémè nô. Ye ꞌdi a có mì Bèṛi-mì-Mbíṛì náa ye kû ya tí nô. Ye ŋò ni lá, máa a ŋa yè ká bà ꞌde ye kà wè, 23káa có káa ŋìnó máa, ye má yee gbí gbata ŋìnó, Bèṛi-mì-Mbíṛì kû ci ye ngbáṛángàꞌi énó máa, ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè kû ùndi ye tacó bà te ye mí gbí zàà, wàa ndâ yì ꞌví mèèkèꞌi tí ye. 24Káa ꞌbí ṛè i náa ye bà dù kû ta ṛi mítí me bà tì muu có gítí bà ꞌvala ye muu to tí nó nò lá. Kpóló-kpolo có mì ye kpónó a có gítí bà cee ta nèté tí nó, tí nèté bà ma Banga-Ngú-Có gítí nambeè mì Mbíṛì náa Mbe tí ndoo tí Jézù táánò je ji ye, máa, ye bàkà nô.
25«Ye ŋò ni gî máa, ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo tí ndâ ꞌduù tí nó náa ye táánò kû nò ta bà ma có gítí ngú ŋa kpokèjì bà bàkà nambeè mì Mbíṛì ta ndâ ꞌduù ji yo nó bà ŋò gbí ṛo ye kákáꞌi wálá. 26Káa, à káa Mbíṛì ká bà ŋò ŋa bà ngbaṛanga njembí ye á gítí yo. 27Tacó ye jé ta ꞌbí gbèe ṛi ngùù ꞌbí có ŋìnó náa a tí mì Mbíṛì nó ꞌdo tí yo lá.
28«Yo kpolo tí ꞌdóó miṛi yo, wàa yo delè ꞌví kpolo tí ndâ ꞌduù tí nó náa Bèṛi-mì-Mbíṛì kaa yo tí ndâ mbe kpolo tí ndú nô. Yo kpolo tí ndâ ꞌduù mì Mbíṛì, tí ndâ mbe kû kili ta ṛè mì Jézù, náa yí tí Jézù sì tàkò ndú ta ꞌdóó mbelè wó nô. 29Ye ŋò ni gî máa, ye má ya gî, ndâ gbù kàzà tí ndâ gbôwó kèjì gítí yo ta vò i. Ndú kèjì gí bà ꞌbu ŋa yo ta ndâ ꞌduù tí nó náa yo kû kpolo tí ndú nó kpú gî. 30ꞌBí o wúnò ká kèjì náa ndâ ꞌbí ꞌduù á ꞌdo gbí òkò tí yo bà oloko kû ꞌdè ꞌvéṛè, tacó wàa ndâ ꞌduù ꞌví kaa ꞌdo tí kpokèjì mì yúcó ya a i gí tàkò ndâ có ꞌvéṛè mí ndâ yì. 31À má énò, yo kpolo tí yo. Yo te kácáá mí gbí muu yo énó máa, ye táánò jé kì nje mbíṛì ye gítí yo lá. Ye bàkà nèté gítí yo ta ngo-ṛo tà ṛo ye too yé, ta ṛi, ta ndoò taꞌô tacó wàa, yo ꞌví dù tí tí ndâ ꞌduù jáá. 32Ye kpónó kû kaa yo mí ꞌbì Mbíṛì. Ye kû kaa yo ji yí gí tàkò có nambeè mì wó, tí mbe bàkà yo tí ndâ ꞌviì-ꞌbá ta ndâ ꞌduù tí nó náa yí kaa ndú mò gí mì wó gî nô.
33«Ye jé ta gbèe ṛi yù gùrúsù á ꞌdo tí ꞌduù lá. Ye delè jé yù zì bòngo ꞌdo tí ꞌduù lá. 34Yo ŋò ni gî máa, ze ta ndâ ka ye mbe kû dù toko ta ye kû ꞌde ndâ i ŋìnó ta go ndú tí ze nó ꞌdáá gî ká ꞌdo gbí ndâ ꞌbì ye tí nó náa ye kû tù ji yo nô. 35Ye bàkà ŋa i ꞌdáá gî tacó bà tùbà ji yo énó máa, ꞌduù ꞌví ka a wuꞌo, tacó bà konì ta ndâ ꞌduù ŋìnó ta wotí tí ndú wálá nô. Ye kû bàkà ndâ i tí nò ta có tí nó náa Mbe tí ndoo ká ꞌdè ta ꞌdóó nje wó énó máa, ‹Tàkòcò ꞌduù peteke ta bà je i ji ndâ ꞌbí ka wó ndii bà lì ꞌbì wó gí tà i ꞌdo ꞌbì ka wó gî,› nó kácáá kuu gbí njembí ye.»
36Páwòlò mâ giì ye nje có mì wó gî, ndú giì kucuku muungbó ndú ta ndâ ꞌduù tí nò ꞌdáá gî mí to. Bìndi ndú giì ꞌdeke tí ndú ji Mbíṛì. 37Bìndi ndâ ꞌduù tí nò gbaànjé-gbaànjé giì ꞌbìtà bà kunduu Páwòlò kû òlò gbí tù wó, ta bà ꞌdù ngo-ṛo ndú mítí wó, kû nì ta «Wò ꞌví ya ndì» ji yí. 38Có mbe kaṛa ṛé ndú jàngá gî ta o tí nò a có tí nó náa Páwòlò ꞌdè ji ndú énó máa, ndú kákáꞌi bà ŋò ndi gbí ṛo yì wálá nô. Ndú mâ giì ꞌvee Páwòlò cee gî, ndú giì ko yí ya tí gí gbí gbâ.
21Bà ya Páwòlò gí Jèrùzàlémè
1Ze mâ giì nì, «Yo ꞌví dù á ndì,» ji ndâ kpo ꞌduù tí nó náa Páwòlò tèꞌé tí ndú ꞌdo Éfàsù nó gî, ze giì di ngo ꞌdo Mìlétù ndírí ya gí Kósì. Ze giì yee Ródè ta ꞌbí yé, bìndi ze giì ndii ya gí Pátàrà. 2Ze yee Pátàrà si ꞌbí gbâ kû bàkà có bà ya gí Fònésìyà. Ze bà-i-nò giì njè nó tí . 3Ze mâ giì ya kpòò, ze giì dù gbí gbâ kû ŋò muu Kípùrù. Káa ze giì si Kípùrù mò gí gbí gàlì mì ze bìndi ze giì zèè kpokèjì jáá ya gí Sírìyà. Ze giì ṛò tíyò tacó bà tuṛu ndâ i ꞌdo gbí gbâ gí to gbí to Sírìyà a i gbí gbata Tírò.
4Ze bà-i-nò giì pà bà tí ndâ mbe tala có mì Jézù gbí gbata Tírò, ze mâ giì ꞌde ndú gî, ze giì bàkà sili vô-nje só mí mì ze ta ndú. Bèṛi-mì-Mbíṛì giì a tàmuu ndú gbí òkò ndâ sili tí nò náa ze tí kuu mì ze ta ndú nò, máa, ndú ꞌdè có ji Páwòlò énó máa, yí ya gí Jèrùzàlémè lá. 5Káa, bà ndâ sili mì ze mâ giì cee gî, ze giì ꞌdi me có tí nò náa ndú ꞌdè ji Páwòlò nò lá. Ta o tí nó náa ze kû giì njè ta nó nó, ndú giì kaa cotí ndâ niì ta ndâ ꞌviì gí bà ko ze yee ngé nje ngo á tí bàndò bà o gbâ. Ze giì kucuku muungbó ze mí to ta ndú, bìndi ze giì ꞌdeke tí ze ji Mbíṛì. Ze mâ giì ꞌvee tí ze ta ndú gî, 6ze giì oloko gí gbí gbâ, bìndi ndú giì dele ndi ndú kû ya gí ꞌbá mì ndú.
7Ze giì ṛò tíyò bìndi bà njè nó mì ze ꞌdo Tírò a i ngéé Pìtòlèmédà. Ze giì tèṛì bà-i-nò ká gbaànjé kû ꞌvee ndâ náꞌvindí ze. 8Bìndi ze giì ꞌdo bà-i-nò ya gí Cèzàríyà. Ze dù á Cèzàríyà a i ꞌbá mì Fìlípò tí nó tí mbe kû ma Banga-Ngú-Có, tí ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó vô-nje só náa à ṛuka ndú tí ndâ mbe konì ndâ tú mì Jézù ta bà njèè ndâ i nô, 9ta ndâ nájú wó nàꞌô tí ndâ mbutu ꞌvinî mbe kû ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì.
10Ta ꞌbí o gbaànjé si ze bàkà làmbu sili mí Cèzàríyà gî, ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Àgábù, tí mbe kû ꞌdè-kòcò ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì, giì gì ꞌdo gbí to Jùdéyà 11tacó bà ŋò ze. Yí mâ giì ꞌde ze gî, yí giì njaanga wúꞌdè ꞌdo ṛèꞌdè Páwòlò, bìndi yí giì eṛe ta ndâ kò wó ta ꞌbì wó tí Àgábù toko gî. Bìndi yí giì ꞌdè có ji ze máa, à ꞌdè énò a Bèṛi-mì-Mbíṛì, máa, «Ndâ Jùdéyà bà eṛe mbe wúꞌdè tí nó Jèrùzàlémè á go énô, má kózò gî, ndú giì kpì ngbàngà tí wó ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô.»
12Ze mâ giì ꞌdi có tí nò, ze ta ndâ ꞌbí ꞌduù giì ꞌdeke tí ze ji Páwòlò, máa, yí ya gí Jèrùzàlémè lá. 13Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji ze máa, «Yo kû bàkà énò a ŋa yè? Yo kû wa a ŋa yè, kû kaṛa ta ṛé ye énò? Ye gbì gbí njembí ye me ká cuki gítí có bà te ye mí gbí zàà lá, ye kili káꞌi nó bà ya tacó bà cì ye mí Jèrùzàlémè á muu Mbe tí ndoo tí Jézù gî.»
14Bà ꞌdè ꞌbí ŋa có mbe ya gí gbí muu Páwòlò tacó wàa yí ꞌví ya gí Jèrùzàlémè lá mâ giì kpò ze gî, ze giì nè nje ze ta bà ki káa ndò có ji yí énó máa, «À bàkà go có mì Mbíṛì.»
Bà yee Páwòlò gbí gbata Jèrùzàlémè
15Ze mâ giì kili ndâ káꞌi tacó bà ya ze gí Jèrùzàlémè cee gî, 16ndâ ꞌbí mbe tala có mì Jézù gbí gbata Cèzàríyà giì ko ze ngé yee tí bàndò bà dù ze Jèrùzàlémè, á ꞌbá mì ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Mànàsónì. Mànàsónì tí nò a ꞌduù mbe gì ta ꞌbá gí Jèrùzàlémè ꞌdo Kípùrù, yí delè a ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ kpédélé mbe ùnje gítí có mì Jézù. 17Ndâ náꞌvindí ze giì kaa ndâ káꞌi mì ze gí tàꞌi ta o bà yee ze Jèrùzàlémè ta pétékè tàkòcò ndú. 18Ze tèṛì á Jèrùzàlémè ká gbaànjé, bìndi Páwòlò giì ya ta ze gí bà ŋò Jákòmò, wàa ze delè ꞌví ŋò ta ndâ ꞌbí kpo ꞌduù mì ze ŋìnó ta o tí nò kuu gbí gbata Jèrùzàlémè nô. 19Ze mâ giì ꞌvee ndú gî, Páwòlò giì ꞌvanda ndi ndâ i tí nó náa Mbíṛì bàkà ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó á ꞌdo gbí nèté mì wó tí Páwòlò ji ndú. 20Ndâ kpo ꞌduù mì ze mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò náa Páwòlò ꞌdè ji ndú nò, ndú giì ùlù Mbíṛì. Bìndi ndú giì ꞌdè có ji yí máa, «Wò ŋò ni ta kpéétí lo ngbáṛángàꞌi gî, náꞌvindí ze, máa, muu ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe kû zèè tàkìì mì ndú ta ꞌbì ndú sósòꞌô nó kpónó mbe ùnje gítí có mì Jézù gî me i bà ꞌdéké-ꞌdeke lá. 21Káa ndú ꞌdáá gî ꞌdi có énó máa, wò kû nìbà i ji ndâ ka ndú Jùdéyà ŋìnó mbe kû ꞌvala ta ndiì á ꞌbá mì ndâ ꞌbí tende ŋa ꞌduù nó énó máa, ndú kaa tí ndú ꞌdo gbí tàkìì mì Mòze gî, wàa ndú ꞌví ya ta ndâ ꞌviì mì ndú gí gbí gàzâ lá, ndú delè ꞌví bàkà ndâ i-Jùdéyà lá.
22«Káa, có bà gì wò kpónó á gí to nó nó bà ndii muu tù ndú wálá. À má énò, ndoo kpónó ꞌví bàkà a ŋa yè? 23Bàkà go có tí nó náa ze bà ꞌdè ji wò nô. Ndâ ꞌbí ꞌdakò nàꞌô mbe see tí ndú ji Mbíṛì gî kuu bà-i-nô. 24Kaa ndú, wàa yo ꞌví ya ta ndú gí bà bàkà bà có bà see tí ndú nò ꞌdo tàkò ndú gî. Wò má bàkà go có mì ze nò gî, ndâ ꞌduù ꞌdáá gî bà si ndâ có tí nó náa ndú ꞌdi ta ṛè lo nó ká tí ndâ có tí kpokèjì sínò, tacó wò waa ꞌdo tí nèté tàkìì mì ndâ Jùdéyà lá.
25«Káa, à má gítí ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ùnje gítí có mì Jézù gî káa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó, ze cu wáràgà ji ndú gî. Ze ꞌdè có ji ndú gbí wáràgà tí nò énó máa: Ndú gee tí ndú ꞌdo tí bà zò ndâ i ŋìnó náa à ci ji ndâ bààcì gî nô, ndú ꞌví gàà mbelè lá, ndú ꞌví zò ndâ i ŋìnó náa à tè miṛi ndú té-tè nó lá, ndú delè ꞌví kpolo tí ndú á ꞌdo tí bà bàkà bangbaya.»
26Páwòlò giì kaa ndâ ꞌdakò tí nò ta yé bìndi có tí nò ya tí gí bàndò bà ꞌdii muu ndú nò, yí giì ꞌdo ta ndú kà ya gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì tacó bà ci o gítí bà waa mbelè mì wó muu ndú gbaànjé-gbaànjé ꞌdáá gî, wàa à ꞌví bàkà ta bà bà see tí ndú nò ꞌdo tí ndú gî.
Bà zèè Páwòlò
27Ndâ ꞌbí Jùdéyà mbe gì ꞌdo gbí to Ásìyà mâ giì ŋò Páwòlò gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì si ndâ sili tí nó vô-nje só tí ndâ sili bà bàkà bà see tí ndâ ꞌdakò tí nò nàꞌô náa à kaa ndú ji Páwòlò nó dooko bà cee gî, ndú giì volo njembí ndâ ꞌduù gítí wó 28ta bà go na-ngò-gó ta kòcò ndú ngéé gí yaà, máa, «Ngèlè gítí ze, ndâ Ìzìrìyélì! Ngèlè gítí ze! Ŋìnó a ꞌdakò tí nó náa sè tù ꞌduù ji yí wálá, ꞌbí to delè náa yí di tí lá nò á muu to tí nó wálá, mbe kû nò ta bà ma ṛè ndoo ji ndâ ꞌduù cee to ꞌdáá gî nó ká nô. A yí nó kuu nó ká kû volo ṛè tàkìì mì ndoo. À delè káa gbèe ꞌdakò tí nó náa yo kû ŋò yí nó ká kû ꞌdè vò có gítí bàndò tí nô. Káa yí kpónó gbí ŋìnó gbètèkè a bàndò tí nó náa à kaa ji Mbíṛì gî nó ta bà kaa ndâ Ìgìrígì gì tí gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì.» 29Ndú ꞌdè có tí nò, tacó ndú táánò ta ꞌbí o gbaànjé kùṛo o bà zèè Páwòlò mì ndú nò ŋò ndú ta ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Tòròfímù mbe gì ꞌdo gbí gbata Éfàsù gí gbí gbata Jèrùzàlémè gî, káa à giì dù gbí muu ndú énó máa, Páwòlò ꞌdaka nò a Tòròfímù tí nò ya tí gí gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì.
30Có tí nò náa ndâ ꞌdakò tí nò ꞌdè gítí Páwòlò nò giì volo njembí ndâ ꞌduù gbí gbata Jèrùzàlémè ꞌdáá gî. Ndú bà-i-nò giì kaa ta ngèlè ya gí bà pà bà tí wó gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì. Ndú mâ giì gbo yí gî, ndú giì zèè yí, bìndi ndú giì ja yí ꞌdo gbí ndùgù gí sè, bìndi à giì nè ndâ njekèjì ndùgù ꞌbá-Mbíṛì gî.
31Ndâ ꞌduù ta o tí nò bà zi Páwòlò gî, náa có má yee tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ àsìkérì mì ndâ Ròmánò gálà, máa, ndâ ꞌduù kû pìì wo gbí gbata Jèrùzàlémè lá nò. 32Tacó énò, yí giì kaa ndâ ꞌbí àsìkérì mì wó ta ndâ ꞌbí kùṛo ndâ àsìkérì mì wó, bìndi ndú giì ya ta ndú gí bà ꞌdi ndeṛè wo tí nò. Ndâ ꞌduù mâ giì ŋò ndâ àsìkérì mì ndâ Ròmánò kèjì, ndú giì si bà gbì Páwòlò mí to gî.
33Kùṛo ndâ àsìkérì tí nò giì ꞌdè có ji ndâ àsìkérì mì wó bà-i-nò máa, ndú zèè Páwòlò, wàa ndú ꞌví eṛe yí ta ndâ gìnjírì sósòꞌô. Ndâ àsìkérì mâ giì bàkà go có mì kpo ꞌduù mì ndú nò gî, yí giì ꞌvee ndâ ꞌduù gítí ṛè ŋa vò i tí nó náa Páwòlò bàkà nô. 34Káa có giì jò gí tàkò ꞌvé mì ꞌdakò tí nò ká tende-tende. Ndâ ꞌduù delè giì dù kû pìì káa wo tí ŋa ŋìnó náa bà ŋò ꞌdóó i tí nó náa Páwòlò bàkà nó giì kpò kùṛo ndâ àsìkérì tí nò gî. Yí mâ giì ŋò énò, yí giì ꞌdè có ji ndâ àsìkérì mì wó máa, ndú ya ta Páwòlò gí gbí kándà mì ndâ yì. 35Ndâ àsìkérì mâ giì yee ta Páwòlò tí dáꞌvà á tí njekèjì bà ṛì gí gbí kándà gî, ndú giì te yí ꞌdo bà-i-nò kû ya tí gí tàꞌi té-te, tacó ndâ mbè ꞌduù tí nò giì jìꞌvì kàzà gî. 36Ndâ àsìkérì mâ giì ṛì ta Páwòlò gí gbí kándà gî, ndâ ꞌduù giì dù bìnjìì sè kû ṛe-ṛe kû gí tàmuu ndú, máa, «Yo zi yí gî! Yo zi yí gî!»
37Ndâ àsìkérì mâ giì ṛì ta Páwòlò gí gbí kándà gî, Páwòlò giì ꞌvee gbolò ꞌduù tí nò tí kùṛo ndú ꞌdáá gî gbí có Ìgìrígì, máa, «Ye ꞌdè ꞌbí có mì ye ji wò?»
Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvee Páwòlò máa, «Wò kû ꞌdè có Ìgìrígì? 38Wò me ꞌdakò tí nó tí ꞌduù Másìrì, mbe ꞌbì ꞌbí ŋa ngú i mì lo, náa wò giì kaa ta ndâ ꞌdakò álìfì nàꞌô ta ndâ zíꞌi ꞌbì ndú ya tí gí gbí kángáá nga ngoò kû kaṛaka ta ṛé ndâ ꞌduù gî nó lá?»
39Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji ꞌdakò tí nò máa, «Ye a Jùdéyà. Ye gì me ꞌdo gbí ꞌdé gbata lá. Ye gì a i ꞌdo gbí gbata tí nó tí Tárásùsù á gbí to Sìlísìyà náa ndâ ꞌduù ꞌdáá ŋò ni gî nô. Bàkà nambeè mì lo, wàa wò ꞌví si ye ꞌví ꞌdè có ji ndâ ꞌduù.»
40ꞌDakò tí nò mâ giì ùnje ji Páwòlò máa, yí ꞌdè có mì wó gî, Páwòlò giì ṛò tíyò pí dáꞌvà, bìndi yí giì tee ꞌbì wó mítí nje wó ji ndâ ꞌduù, máa, ndú dù ngbìì. Ndâ ꞌduù mâ giì dù ngbìì gî, Páwòlò giì ꞌdè có ji ndú gbí nje có mì ndâ Jùdéyà.
22Páwòlò ꞌdè có ji ndâ Jùdéyà gbí nje có mì ndú tí ndâ Jùdéyà
1Páwòlò giì ꞌdè có ji ndâ Jùdéyà tí nò mbe zèè yí nò, máa, «Yo sè tù yo, wàa yo ꞌví ꞌdi ta bà kòcò ye a gí tàkò ndâ có tí nó ꞌdáá náa yo kû ꞌdi gítí ye nô, ndâ náꞌvindí ye.» 2Ndâ ꞌduù mâ giì ꞌdi énó máa, Páwòlò kèjì gí bà ꞌdè có ji ndâ yì gbí nje có mì ndâ yì tí ndâ Jùdéyà, o giì ṛe déé. 3Páwòlò bà-i-nò giì ꞌdè có ji ndú, máa, «Ŋa ye a Jùdéyà, à duu bú ye mí gbí gbata Tárásùsù á gbí to Sìlísìyà. À kpolo ye ká kuu mí mì ndoo Jèrùzàlémè to nô. Ye a ꞌviì-nje-wu mì kpo ꞌduù tí nó tí Gàmàlìyélì, tí gbolò mbe kpolo tí tàkìì mí ndoo tí ndâ Jùdéyà nô. Có gítí Mbíṛì táánò kû zìì wu gbí njembí ye go i gbí tàkìì mì ndâ ká gù ndoo ká go ŋìndi yo nò. 4Ye táánò a vò mbe kû mèèkèꞌi tí ndâ ꞌdakò ta ndâ niì mbe kû co tí ‹Kpokèjì tí nò› á gí mì ku, ta bà kaa ndú gbí wú ya tí gí gbí zàà. 5Ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ kpo ꞌduù gbí ngbàngà mì ndú ꞌdáá gî ká bà ꞌdè yúcó ji yo, tacó ndâ-ꞌbî-lá, ye kpónó kû ꞌvanda ji yo a ꞌvéṛè nò. À ndú táánò ká cu wáràgà je gbí nó mì ye nò, máa, ye ya tí ji ndâ náꞌvindí ndoo gbí gbata Dàmásìkù, tacó wàa, ndú ꞌví si ye ꞌví woo ndâ ꞌduù tí nò ꞌdo kà gì tí gí gbí zàà Jèrùzàlémè, wàa à ꞌví yù gàzâ ji ndú.
6«ꞌBí i giì bàkà ye ta ṛi gbúrú, si ye dooko ta gbata Dàmásìkù gî. Ye ká ta nó, ye mâ giì kì ṛo ye, ye giì ŋò ꞌbí ŋa ngbaꞌo mbe ꞌdo gbíṛì ngbaṛanga to ṛègbà tí ye gî. 7Ye mâ giì zekeꞌo, ye gàá a i tísì. Ye giì dù tísì kà kû ꞌdi kòcò ꞌduù kû ꞌvee ye, máa, ‹Sàwúlè! Sàwúlè! Wò kû mèèkèꞌi tí ye tacó yè?›
8«Káa ye giì ꞌvee ꞌduù tí nò máa, ‹A wò tí ꞌdi, Mbe tí ye?›
«Yí giì ꞌvìsì có je máa, ‹Ye a Jézù tí nó mbe gì ꞌdo Názàrètì nô. Káa wò kû mèèkèꞌi tí ye.› 9Ndâ ka ye mbe nó ŋò káa ngbaꞌo, káa ndú ꞌdi kòcò ꞌduù tí nó mbe kû ꞌdè có je nó lá.
10«Ye bà-i-nò giì ꞌvee ꞌduù tí nò mbe kû ꞌdè có ji ye nò, máa, ‹Ye kpónó ꞌví bàkà a ŋa ye, Mbe tí ye?›
«Káa Mbe tí ndoo giì ꞌvìsì có je máa, ‹A gí yaà, wàa wò ꞌví ya gí gbí gbata Dàmásìkù. Àá bà tùbà nèté tí nó náa à je wó mí nje nó ji wò a i kà.› 11Ndâ ka ye mbe nó bà-i-nò giì zèè ye tí ꞌbì ye, kû ja ye gbí sú ṛo ya tí gí gbí gbata, tacó ngbaꞌo tí nò yoo ṛo ye gî.
12«Ze mâ giì yee gbí gbata Dàmásìkù, ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Ànàníyà tí ꞌdakò mbe zèè nèté gítí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà ta ꞌbì wó sósòꞌô, náa ndâ Jùdéyà mbe kû ꞌvala gbí gbata Dàmásìkù ꞌdáá gî kû te duù mítí wó ta wotí ká tí , 13giì gì gí bà ŋò ye. Yí mâ giì ꞌde ye gî, yí giì ṛò tíyò á ṛègbà tí ye, bìndi yí giì ꞌdè có ji ye, máa, ‹Náꞌvindí ye Sàwúlè! Zekeꞌo go ká bà zekeꞌo mì lo!› À káa póó bà ꞌdi có tí nò náa yí ꞌdè nò mì ye, ndâ ṛo ye sósòꞌô ngé giì njaanga tí gî, bìndi ye giì ŋò yí.
14«Káa Ànàníyà giì ꞌdè có ji ye, máa, ‹Mbíṛì mì ndâ ká gù ndoo je wó máa, wò ꞌví dù tí mbe ꞌdi có tí nó gbí njembí yì nô. Wò ꞌví dù tí mbe ŋò ꞌDuù tí nó jáá nó ta ṛo lo, wàa wò delè ꞌví ꞌdi kòcò wó ta tù lo. 15Wò kèjì gí bà dù tí mbe ꞌdè yúcó gítí ꞌDuù tí nò náa wò ŋò yí ta ṛo lo nò ji ndâ ꞌduù. À delè káa wò ká bà dù tí mbe ꞌvanda ndi ndâ có tí nó náa wò ꞌdi ꞌdo gbí nje wó nó ji ndâ ŋa ndâ ꞌduù muu to tí nó ꞌdáá gî. 16À má énò, wò kpónó kû ù kpòò a ndi yè? À kpónó a o bà caka tí lo ká nô. Caka ndâ vò i mì lo gî ta ṛè wó.›
17«ꞌBí i mbe giì ꞌde ye á bìndi ŋìnò tí kpokèjì Dàmásìkù nò a ŋìnô: ta ꞌbí o gbaànjé, si ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì Jèrùzàlémè, ꞌbí i giì dù káa bàkà ye goòlá ye kû ṛi a ṛiì nô. 18Ye mâ giì zekeꞌo, ye giì ŋò Jézù. Káa yí giì ꞌdè có ji ye, máa, ‹Ngoꞌve tí lo! Njè nó ꞌdo Jèrùzàlémè ká kpónó nô. Tacó ndâ ꞌduù Jèrùzàlémè bà ùnje gítí ndâ có mì lo náa wò kû ꞌdè ta ṛè ye nò wálá.›
19«Káa ye giì ꞌvìsì có ji Mbe tí ye máa, ‹Ndú bà ùnje wálá, tacó ndú ŋò ye ni tí ꞌduù tí nó táánò mbe kû nò ta bà gbì ndâ mbe kû ùnje gítí lo nó ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì, delè tí mbe kû kaa ndú ya tí gí gbí zàà nó gî. 20Ta o tí nó táánò náa à kû zi tí ta Ìsìtéfànò tí nó táánò tí mbe kû ꞌdè yúcó ta ṛè lo nó, ye ta o tí nò tè a i gí tàkò có mì ndâ mbe zi yí. Ye ta o tí nò sè kàngá mí tà mbu mì ndú tí kpoò. À delè ta o tí nò a ye ká kû kpolo tí ndâ bòngo mì ndâ mbe zi yí.›
21«Káa, Mbe tí ndoo giì ꞌvìsì có je máa, ‹Njè nó! Ye kû tuu nó a wò ya tí me ꞌdú ngéé gí ꞌbá mì ndâ ꞌduù tí nó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô.› »
22Ndâ ꞌduù giì ꞌdi có mì Páwòlò yee ká tí có bà tuu yí mì Jézù ya tí ji ndâ ꞌduù ŋìnó ta ŋa ndú me ndâ Jùdéyà lá nò, bìndi ndú giì ꞌbìtà bà pìì kû, máa, «Yo zi ŋa ꞌdakò tí nò ꞌdo muu to tí nó gî! Yo si yí ꞌví di ngo lá!» 23Ndú giì dù kû tò kû, ta bà mìyà ndâ bòngo ta gbí pípìṛi, ta bà vaka njú to gí yaà.
Páwòlò tùbà tí wó tí ꞌviì Rómà ji kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì
24ꞌDakò tí nó tí kùṛo ndâ àsìkérì ꞌdáá gî nó mâ giì ŋò énò, yí giì ꞌdè có ji ndâ àsìkérì mì wó máa, ndú ja Páwòlò ya tí gí gbí kándà, wàa ndú ꞌví gbì yí yee tí o tí nó náa yí ꞌdè ndeṛè có bà pìì wo mì ndâ ꞌduù ta yí nó ji ndú gî. 25Ndâ àsìkérì mâ giì eṛe Páwòlò tacó bà gbì yí gî, Páwòlò giì ꞌvee kùṛo ndâ àsìkérì tí nó á gbí nèté ta o tí nò nò, máa, «Àá mì yo a yúcó tacó bà gbì ꞌviì-Rómà á kùṛo bà ꞌdi ndeṛè ku wó?»
26ꞌDakò tí nò mâ giì ꞌdi có tí nò náa Páwòlò ꞌdè nò, yí giì ya gí mì kpo ꞌduù mì ndú, mbe ꞌdè có ji ndú máa, ndú eṛe Páwòlò wàa ndú ꞌví gbì yí nó, bìndi yí giì ꞌvee yí máa, «Wò kpónó ŋò ŋa i tí nó náa wò kû bàkà nó ni gî? ꞌDakò tí nó a ꞌviì-Rómà.»
27Kpo ꞌduù tí nò tí kùṛo ndâ àsìkérì ꞌdáá gî nò mâ giì ꞌdi có tí nò, yí giì njè nó ta kò wó ya gí mì Páwòlò, bìndi yí giì ꞌvee yí máa, «ꞌDè ji ye, wàa ye ꞌví ꞌdi gi! Wò a ꞌviì-Rómà?»
Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ye a yí !»
28Káa ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji Páwòlò máa, «Ye sì bà dù tí ꞌviì-Rómà ta gbolò i!»
Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Káa a jò ye tí ꞌviì-Rómà jó-jò!»
29Ndâ àsìkérì tí nó náa à kaa ndú, máa ndú mèèkèꞌi tí Páwòlò nó, mâ giì ꞌdi có tí nó náa yí ꞌdè énó máa, yì a ꞌviì-Rómà nó, ndú giì dù ká to nò taꞌva see-see gî. Có tí nò delè giì te a gúku mítí kpo ꞌduù mì ndú mbe ꞌdè có ji ndú màa, ndú eṛe yí wàa ndú ꞌví gbì yí nô.
30Yé mâ giì too bìndi có tí nò gî, gbolò ꞌduù kùṛo ndâ àsìkérì ꞌdáá gî giì tuu tú, máa, à njaanga Páwòlò ꞌdo gbí wú gî, wàa à ꞌví gì ta yí ji yì. Yí delè giì kili ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ gba gbí gbolò ngbàngà mì ndú, tacó wàa, yì ꞌví ꞌdi ꞌdóó ndeṛè có tí nó mì ndâ Jùdéyà ta Páwòlò nó ꞌdo mì ndú.
23Páwòlò ꞌdè ndeṛè ku wo gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà
1Páwòlò giì zeke ndâ gba gbí gbolò ngbàngà mì ndâ Jùdéyà ngbóó, bìndi yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ndâ náꞌvindí ye! Ye kû ꞌvala ta njembí ye ngbáṛángàꞌi kùṛo Mbíṛì ta vò có gbaànjé gbí njembí ye wálá yee tí kpónó.»
2Ànàníyà tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdi có tí nò náa Páwòlò ꞌdè nò, yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nó mbe kû ṛò tíyò ṛègbà tí Páwòlò gbí ngbàngà nó, máa, ndú gbì nje wó nè gí tàkò có mì wó nò.
3Káa, Páwòlò giì ꞌvìsì có ji Ànàníyà, máa, «Mbíṛì wúnò bà gbì nje lo nè gí tàkò có mì lo ká go ŋìnó kpónó náa wò bàkà ta ye nô, ndí lo ŋò-go-gba! À te wò mí pí jàlàmbà tí nò máa, wò ꞌví waa có a i ta yúcó, káa, à kpónó te wò á gítí bà ꞌdè có ji ndâ ꞌduù máa, ndú gbì ye ta ꞌvéṛè a yè?»
4Ndâ ꞌduù tí nó mbe ṛò jara-jàràà kû ꞌdi có gbí ngbàngà nó mâ giì ꞌdi có tí nò náa Páwòlò ꞌdè ji Ànàníyà nò, ndú giì ꞌvee yí máa, «Wò go nò a Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, tí ꞌduù mì Mbíṛì nó?»
5Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji ndú máa, «Ye kùtàá ŋò ni énó máa, yí a Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà nò lá, ndâ náꞌvindí ye. Ye ŋò ni gî, máa, à cu mí gbí wáràgà mì Mbíṛì énó máa, ‹Wò ꞌví be gba mì yo lá.› »
6Páwòlò ta o tí nò ŋò ni gî máa, có mì ndâ Jùdéyà tí nó ꞌdáá mbe tì ngbàngà nó njèè gbí tí sósòꞌô: ndâ mbe kpolo tí tàkìì mì ndâ Jùdéyà, tí ndâ mbe ùnje gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú, giì je ndâ ꞌbí ŋa Jùdéyà tí ndâ mbe ùnje gítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá. Tacó énò, Páwòlò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù gbí ngbàngà máa, «Ndâ náꞌvindí yé, ye a mbe kpolo tí tàkìì mì ndoo tí ndâ Jùdéyà. Ndeṛè bà ṛò tíyò mì ye kùṛo ndâ gba wúnó nó a có bà koṛo có mì ye lì mítí bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú.»
7Ṛè bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú náa Páwòlò nì mí gbí nje wó nò giì tanga a gbínje mí gbí òkò tí ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe ùnje gítí có bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú nó, ta ndâ Jùdéyà ŋìnó mbe ùnje gítí có bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá nô. 8Ndâ ŋìnó mbe ùnje gítí có bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lá nó delè ùnje énó máa, ndâ basìlì ta ndâ ŋa ndâ lilí ꞌdáá gî kuu tí nò lá. Káa ndâ mbe ùnje gítí có bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú ùnje gî màa, ndâ basìlì ta ndâ ŋa ndâ lilí ꞌdáá gî kuu tí .
9Ndâ ꞌduù giì ꞌbìtà bà tò kû ta kòcò ndú wòò gbí ngbàngà. Mâ giì zekeꞌo, ndâ ꞌbí mbe nìbà i mì ndâ Jùdéyà, tí ndâ ꞌduù ꞌdo gbí òkò tí ndâ mbe ùnje gítí ꞌválá bìndi ku gî, giì oloko gí yaà, bìndi ndú giì tì muu Páwòlò ta wotí ká tí , máa, «Ze ŋò vò i mì ꞌdakò tí nó lá. Lilí má ꞌdè có ji yí, basìlì delè má ꞌdè có ji yí, káa a yè ká tí ?»
10Kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì mâ giì ŋò énó máa, wo tí mì ndâ Jùdéyà kû giì bàkà có bà gbo nje a i ta bà zèè ꞌbì ndú, gúku giì zèè yí gî, máa, ndú bà yaka gbí Páwòlò. Tacó énò, yí giì tuu ndâ àsìkérì mì wó, máa, ndú ya gí bà ja Páwòlò ta wotí ꞌdo gbí òkò tí ndú gî, wàa ndú ꞌví ya ta yí gí gbí kándà.
11Mbe tí ndoo giì tùbà tí wó ji Páwòlò ta bèbìlì tí nò, bìndi yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Zèè njembí lo, tacó wò ꞌdè có tí ye á ji ndâ ꞌduù gbí gbata Jèrùzàlémè gî. Wò delè bà ya gí bà ma có tí ye ji ndâ ꞌduù gbí gbata Rómà á go énò.»
Ndâ Jùdéyà toko có gítí bà bàkà vò i ta Páwòlò
12Yé mâ giì too gî, ndâ ꞌbí Jùdéyà giì kili bà muu ndú gbí kóó, bìndi ndú giì eṛe gba có mì ndú gbaànjé, ta bà see tí ndú énó máa, ndâ yì bà zò i wálá, ndâ yì delè bà njù ngo wálá, yee tí o tí nó náa ndâ yì má zi Páwòlò gî. 13Muu ndâ ꞌdakò mbe toko có tí nò ꞌdáá gî ndii ziꞌduù-só gî. 14Ndú giì kaa bìndi bà eṛe gba có mì ndú nò ya gí mì ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ gba gbí gbolò ngbàngà mì ndú. Bìndi ndú giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ze see tí ze kpolo ngé ndii gî énó máa, ze bà zò i wálá yee tí o tí nó náa ze má zi Páwòlò gî. 15À má énò, sè có kpónó a i mì yo. Yo tuu ꞌduù ji kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì. Yo bàkà tí yo go ndâ ꞌduù ŋìnó náa à gbí njembí yo a có bà ꞌviiki gbí có mì wó ngbáṛángàꞌi nô. Káa ze bà ngùù tí ze kû ù bà gì ta yí a i mí kpokèjì, wàa ze ꞌví zi yí kùṛo bà yee ta yí kùṛo yo.»
16Káa si ndâ mbe wàtà tí nò kû ꞌdè có mì ndú nò, nùkù Páwòlò tí ꞌviì mì námì wó giì ꞌdi gî. Yí bà-i-nò giì ya gí bà ꞌvanda ndi ndâ có tí nò ji nùkù wó. 17Páwòlò mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò náa nùkù wó ꞌvanda ji yí nò ꞌdáá gî, yí giì tèꞌé tí ꞌbí kùṛo ndâ àsìkérì gbaànjé, bìndi yí giì ꞌdè có ji yí máa, «ꞌDaka ꞌviì-ꞌdakò tí nó ya tí ji kpo ꞌduù mì yo. Có kuu mì wó tacó bà ꞌdè ji yí.»
18Kùṛo ndâ àsìkérì tí nò giì bala ꞌviì-ꞌdakò tí nò ya tí ji kpo ꞌduù mì ndú, bìndi yí giì ꞌdè có ji yí máa, «A Páwòlò tí nó gbí zàà nó ká tèꞌé tí ye, bìndi yí giì ꞌde có ji ye énó máa, ye bala ꞌviì-ꞌdakò tí nó gítí ji wò, tacó có kuu mì wó tacó bà ꞌdè ji wò.»
19Kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì bà-i-nò giì yèè ta ꞌviì-ꞌdakò tí nò ꞌdo gbí òkò tí ndâ ꞌduù gí ndiì, bìndi yí giì ꞌvee yí máa, «A có yè ká mì lo tacó bà ꞌdè ji ye?»
20Káa ꞌviì-ꞌdakò tí nò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Ndâ Jùdéyà eṛe gba có mì ndú énó máa, ndâ yì kèjì gí bà ꞌdeke tí ndâ yì ji wò taàbé, máa, wó ꞌví si Páwòlò ꞌví ya gí gbí ngbàngà mì ndâ yì, tacó wàa, ndâ yì ꞌví ꞌviiki gbí có mì wó nìkì maa. 21Káa wò ꞌví ya gí gbí có tiṛì mì ndú nò lá. Tacó ndâ ꞌduù mì ndú, go ndâ ꞌdakò ziꞌduù-só, go mbu mì ndú mí kpokèjì gî kû ù ta ndi wó. Ndâ ꞌdakò tí nò see tí ndú gî, máa, ndâ yì bà zò i wálá, ndâ yì delè ba njù ngo wálá, yee tí o bà zi Páwòlò mì ndâ yì. Ndú kpónó léngé-lenge kû ù káa ndi kòcò lo.»
22Kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì bà-i-nò giì ꞌdè có ji ꞌviì-ꞌdakò tí nò tí kpoò si yí kû je nó ji yí, máa, «À kpêtí káa ꞌdi wè, wò ꞌví ꞌdè có ji yí máa, wò ꞌdè có tí nò ji ye gî nò lá.»
À ꞌdòkò Páwòlò ꞌdo Jèrùzàlémè ya tí gí gbí zàà Cèzàríyà
23Kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì tí nò giì tèꞌé tí ndâ ꞌbí ꞌduù tàkò wó sósòꞌô, bìndi yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo ꞌdeke ndâ àsìkérì ziꞌduù-vô ta bà só (200), ta ndâ mbe o jùwádì ziꞌduù-taꞌô-nje muuꞌbì (70), ta ndâ mbe ꞌdoò ziꞌduù-vô ta bà só, wàa yo ꞌví ꞌbì nó ta ndú si o má gbooko gî kû ya gí Cèzàríyà. 24Yo ꞌví kaa ndâ ꞌbí jùwádì tacó tí Páwòlò, wàa yo ꞌví ꞌdaka yí ya tí ji gbolò ꞌduù tí nó tí Fèlícè nô. ꞌBí i ꞌví gàà tí wó tí kpokèjì lá.» 25Yí delè giì cu wáràgà gí tàkò Páwòlò énó máa,
26«Ŋìnó á ye tí Kìláwúdìyò Lísìyà ká kû cu wáràgà tí nó ji wò, tí gbolò kpo ꞌduù mì ye tí Fèlícè. Ye ꞌvee wò ma.
27«Ndâ Jùdéyà táánò zèè ꞌdakò tí nó tí Páwòlò, náa ye kpónó kû tuu yí ya tí ji wò nô. Ndú ta o tí nò bàkà có bà zi yí ngé gî, káa, a ye ká giì ya gítí ndú ta ndâ àsìkérì mì ye, bìndi ye giì ꞌvala yí ꞌdo ꞌbì ndú gî. Ye mâ giì ꞌdi có énó máa, Páwòlò a ꞌviì-Rómà, 28ye giì ya ta yí gí gbí gbolò ngbàngà mì ndú tí ndâ Jùdéyà, tacó wàa, ye ꞌví ꞌdi ndeṛè ku wó. 29Káa, ndú giì ꞌdeeke bà dì ji ye a tà ndâ kponje mì ndú ta ndâ Páwòlò gítí ndâ i gbí tàkìì mì ndú tí ndâ Jùdéyà. Ye giì ꞌdi ꞌdóó có ŋìnó náa ndú ꞌdè ji ye mbe ꞌvii tí có bà waa có ku mítí ꞌduù gbí nó lá. À delè me ndâ có náa à ꞌví te tí ta ꞌduù mí gbí zàà nò lá. 30Ye kpónó kû tuu ꞌdakò tí nó tí Páwòlò nó ya tí ji wò, tacó wàa, ndâ ka wó mbe có ꞌví ya gí bà nì ṛè ŋa i tí nó náa yí bàkà nó mí kùṛo lo. Tacó ye ꞌdi có máa, ndâ Jùdéyà toko có tà bèngìì á gítí bà zi yí gî.»
31Ndâ àsìkérì giì ko Páwòlò go kòcò kpo ꞌduù mì ndú nò ta bèbìlì tí nò ngé yee tí ꞌbí to náa à kû nì mítí a Àndìpàtìrídà. 32Yé mâ giì too gî, ndâ àsìkérì ŋìnó mbe kû nò ta kò ndú nó giì dele ŋìndi ndú ꞌdo bà-i-nò ya gí gbí kándà mì ndú, si káa ndâ mbe jùwádì kû ndii ta yí ya tí gí Cèzàríyà. 33Ndâ àsìkérì mâ giì yee Cèzàríyà, ndú giì ya ta Páwòlò ta wáràgà tí nó náa kpo ꞌduù mì ndú cu gí tàkò wó nó ji Fèlícè. 34Fèlícè mâ giì ꞌdeke wáràgà tí nó náa à cu gí tàkò Páwòlò nó cee gî, yí giì ꞌvee Páwòlò gítí to tí nó náa yí gì ꞌdo tí nô. Yí mâ giì ꞌdi énó máa, Páwòlò gì ꞌdo gbí to Sìlísìyà, 35yí giì ꞌdè có ji yí máa, «Ye bà ꞌdi kòcò lo ta o tí nó náa ndâ mbe kpì ngbàngà tí lo má gì ꞌdo Jèrùzàlémè gî.» Bìndi yí giì ꞌdè có máa, à ya gí bà kpolo tí wó mí ꞌbá mì gbolò ꞌduù mì ndâ Ròmánò mbe kû zèè gbata Cèzàríyà.
24Páwòlò gbí ngbàngà kùṛo Fèlícè
1Páwòlò bàkà mí Cèzàríyà a sili vô, bìndi Ànàníyà tí Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà bà giì yee ta ndâ ꞌbí kpo-ꞌduù-ꞌbá mì ndú, giì je ꞌbí ꞌdakò tí muu-có ta ṛè wó a Tèrètúlù. Bìndi ndú giì ꞌvanda ndi ndâ có tí nó mì Páwòlò mbe kû mìlìsé tí ndú nó ji Fèlícè.
2À mâ giì tèꞌé tí Páwòlò gì tí ji ndú kùṛo Fèlícè gî, Tèrètúlù giì ꞌbìtà bà ꞌdè có muu ndâ Jùdéyà énó máa, «Muu ndâ ꞌduù mì ze jé ba gbí o mì lo lá, ꞌbá mì ze delè kû ya gí kùṛo ta banga tí , tacó wò tí Fèlícè, tí kpo ꞌduù mì ze, a ꞌdakò mbe kû koṛo có me ꞌdú gí kùṛo. 3Ndâ ꞌduù mì ze cee to ꞌdáá gî ta o ꞌdáá gî kû lì ꞌbì ndú gí tà bà ya ꞌbá mì ze gí kùṛo nò ta pétékè tàkòcò ndú. 4Go bà volo gbí o mì lo ta bà ꞌvanda có cúú-cu-cù tí ye wálá. Káa, ye kû yù ꞌdo mì lo a nambeè énó máa, wò ꞌví sè tù lo gítí ndò có mì ze nô.
5«Ze ꞌde ꞌdakò tí nó kuu nó tí gbèe kínì mbe zii yâ. Yí tanga i mí gbí òkò tí ndâ Jùdéyà cee muu to tí nó ꞌdáá gî. Yí delè a mbérèmbé kùṛo ndâ mbe kaa tí ndú gí gbí gèṛè mì ꞌdakò tí nó mbe gì ꞌdo Názàrètì nô. 6Yí táánò ta ꞌbí o bà-i-nò giì bàkà có bà gbètèkè ꞌbá-Mbíṛì. Ze giì zèè yí, máa, ze ꞌví waa có mítí wó go i gbí tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà. 7Káa Lísìyà tí nó tí kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì nó giì yuu tí wó gí gbí có tí nò, bìndi yí giì ja yí ꞌdo tí ze ta wotí gî. 8Yí tí Lísìyà tí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù tí nò mbe kpì ngbàngà tí wó ji ze nò énó máa, ndú gì ta có tí nò a i gí kùṛo lo. Wò delè kpónó má ꞌvee yí tí Páwòlò, yí ta nje wó bà ꞌdè ji wò gî, máa, ze kû waaka gítí me có lá.»
9Tèrètúlù mâ giì ꞌdè có cee gî, ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî giì ꞌbìtà bà tòò ta có tí nò náa yí ꞌdè nò ji Fèlícè, máa, «Có tí nò a yúcó! Có tí nò a yúcó!»
Páwòlò njaanga miṛi wó ta nje wó gbí ngbàngà kùṛo Fèlícè
10Ndâ Jùdéyà mâ giì ꞌdè bà có mì ndú cee gî, Fèlícè giì bàkà ꞌbì wó ji Páwòlò, máa, yí ꞌdè có. Páwòlò bà-i-nò giì ꞌvìsì có gí tàkò có mì ndâ Jùdéyà nò ji Fèlícè énó máa, «Tàkòcò ye peteke gítí bà ꞌdè ndeṛè ku ye mí kùṛo lo tí Fèlícè ngé ma, tacó ye ŋò ni gî, máa, wò dù pí jàlàmbà tí nò kû waa có gbí òkò tí ndâ ꞌduù mì ze ta mbè ndoò. 11À káa wò ká bà ꞌviiki gbí ŋìnò ta kpéétí lo, máa, ye kpónó sì sili ndii muuꞌbì-nje só á bìndi bà ya ye gí bà bàkà i-Mbíṛì gbí gbata Jèrùzàlémè lá. 12Ndâ Jùdéyà ꞌde ze kû tò kponje ta ꞌduù gbaànjé lá. Ndú ꞌde ye kû ŋònòkò muu ndâ ꞌduù á gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì lá. Ndú delè ꞌde ye kû ŋònòkò muu ndâ ꞌduù á tí bàndò bà kili ndâ Jùdéyà gí bà ùlù Mbíṛì lá. 13ꞌBí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndú bà ùnje gítí bà zò cû mí kùṛo lo kpónó máa, ndâ có tí nò náa ndâ yì ꞌdè nò a yúcó nò delè wálá.
14«Có mì ndú gbaànjé náa ye bà ùnje gítí á mí kùṛo lo gî káa có tí nó náa ndú ꞌdè énó máa, ye kû bàkà i ji Mbíṛì mì ndâ ká gù ze ta ndâ yì á gbí ꞌbí ŋa kpokèjì náa ndú kû nì mítí a gèṛè mì ꞌbí ꞌdakò mbe gì ꞌdo Názàrètì nô. Káa ye delè ùnje gítí ndâ có mì Mòze, ta ndâ có gbí ndâ wáràgà mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, núú gî. 15Ze ta ndú ꞌdáá gî kû koṛo có gítí bà ꞌvala ndi ndâ tó ꞌduù ta ndâ vò ꞌduù ꞌdo gbí muuꞌdú ndú lì ká mítí Mbíṛì. 16Ye kû te kpo muu tacó wàa njembí ye ꞌví dù ngbáṛángàꞌi kùṛo Mbíṛì nó gbí có tí nò. À delè nò a ndeṛè bà koṛo vò có mì ye gítí ndâ ꞌduù lá ká nò.
17«À tí ye a mbè ndoò náa ye ꞌdò kò ye mí Jèrùzàlémè lá. Káa ye gì ta nó tí nó ta i-ꞌbì ye tacó bà konì ta ꞌbá. Ye delè gì nó a nó bà bàkà i-Mbíṛì. 18-19Ŋìnò a gbí có tí nò náa ndú ꞌde tí ta ye gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì nò ká nò. Káa, a má nje ndú a kponje, ndâ ꞌbí Jùdéyà kuu tí mbe gì ꞌdo gbí to Ásìyà, náa ye koṛo có énó máa, wò kùtàá má ꞌdi kòcò ndú, àá bà nìkì tí ye ma. Ndâ ꞌduù me mbè ta o tí nò náa ndú ꞌde ta ye gbí ndùgù ꞌbá-mbíṛì nò wálá, ye delè ta o tí nò bàkà wo ta ꞌbí ꞌduù gbaànjé lá. 20Káa ndâ Jùdéyà tí nò mbe gì ꞌdo Ásìyà nò má wálá, ndâ ꞌduù tí nó mbe je ye gì tí gí kùṛo lo nó ꞌví nì ṛè ŋa vò i tí nó táánò náa à ꞌdè tí ye gbí ngbàngà mì ndú tí ndâ Jùdéyà nó ji wò. 21Vò i tí nó náa ye bàkà ta ndâ Jùdéyà nó a có tí nó náa, ye ṛò tíyò gbí òkò tí ndú, bìndi ye giì kò-kò ji ndú énó máa, ‹Yo wúnó ṛò ye mí gbí ngbàngà nó a i muu có bà tee njembí ye mítí có bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú› nô.»
Páwòlò gbí zàà gbí gbata Cèzàríyà
22Fèlícè giì ꞌvìsì có ji Páwòlò máa, «Ye bà ꞌviiki gbí ndâ có mì lo nò ta o bà gì Lísìyà tí gbolò ꞌduù kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì gbí gbata Jèrùzàlémè ꞌdáá gî.» Fèlícè ꞌdòkò o bà ꞌdè ngbàngà tí nò, tacó yí ꞌdi gbí có gítí «Kpokèjì tí nò» ngbáṛángàꞌi gî. 23Yí bà-i-nò giì ꞌdè có ji kùṛo ndâ àsìkérì tí nó mbe kû kpolo tí Páwòlò nó máa, yí zekeꞌo tí wó nìkì maa, wàa ndâ kómbe wó má gì ta ndâ i ji yí, yí ꞌví biya bà je ji yí lá.
24Fèlícè bàkà káa làmbu sili bìndi có tí nò, bìndi ndú giì ꞌdaka tí ndú ta na ꞌbá mì wó Dùrùsélà, tí jú Jùdéyà, ya gí mì Páwòlò gbí zàà. Ndú mâ giì yee kà, yí giì tuu ꞌduù gí tàkò Páwòlò, tacó wàa yì ꞌví ꞌdi có gítí bà tee njembí ꞌduù mítí Bìndi-Mbíṛì tí Jézù á ꞌdo gbí nje wó. 25À mâ giì gì ta Páwòlò gî, yí giì ꞌbìtà bà ꞌdè có ji Fèlícè a i gítí bà dù ꞌduù jáá kùṛo Mbíṛì, ta có gítí bà bàkà i me gí tàkò có mì sé njembí lá, giì je có gítí bà waa có mì Mbíṛì ta ndòngbú o wúnò. Fèlícè mâ giì ꞌdi ndâ có tí nò, gúku giì zèè yí gî. Yí bà-i-nò giì ꞌdè có ji Páwòlò máa, «Ya kpónó gí bàndò mì lo. Ye bà tè ndi é tí lo ta ꞌbí o ŋìnó náa a tí .»
26Fèlícè giì tuu tú gí tàkò Páwòlò ꞌdo bìndi o tí nò ká tàndi ka wó, tacó à giì dù gbí muu wó a có máa, Páwòlò ꞌví je làmbu i ji yì. 27Fèlícè too káa ndoò sósòꞌô mí Cèzàríyà, bìndi à giì ꞌdòkò yí gî. À giì gì a i ta ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Pórókìyò Fésìtù gí bìndi wó. Fèlícè giì njè nó si Páwòlò ká mí gbí zàà tacó bà peteke tàkòcò ndâ Jùdéyà.
25Páwòlò ꞌdòkò ngbàngà mì wó ꞌdo kùṛo Fésìtù ya tí gí kùṛo ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò
1Fésìtù bàkà bìndi bà ki tí wó pí jàlàmbà bìndi Fèlícè káa sili taꞌô, bìndi yí giì njè nó ꞌdo Cèzàríyà ya gí Jèrùzàlémè. 2Yí mâ giì yee kà, ndâ bu-Mbíṛì, ta ndâ kpo-kpò ꞌduù, ta ndâ gba mì ndâ Jùdéyà giì ꞌdè ndâ có mbe nìkì lá gítí ngbàngà mì Páwòlò ji yí, 3ta bà ꞌdeke tí ndú ji yí see-see énó máa, yí má dele ndi wó gí Cèzàríyà, yí ꞌví bàkà nambeè mì wó wàa yí ꞌví tuu Páwòlò gí Jèrùzàlémè. Ndú ꞌvii ŋa có tí nò tacó wàa ndâ yì ꞌví ngùù tí ndâ yì mí kpokèjì tacó bà zi yí. 4Káa Fésìtù giì ꞌvìsì có ji ndú énó máa, «Páwòlò kuu gbí zàà gbí gbata Cèzàríyà. 5À má énò, yo si ze ꞌví ya ta ndâ ꞌbí kpo ꞌduù mì yo gí kà. Yí má bàkà a ꞌbí ŋa i mbe lè gî, ndâ kpo ꞌduù mì yo nò ꞌví kpì ngbàngà tí wó mí kà.»
6Fésìtù bàkà mí Jèrùzàlémè káa i dê gítí sili muuꞌbì, bìndi yí giì dele ndi wó ya gí Cèzàríyà. Fésìtù yee Cèzàríyà ká go wúnó, yé mâ giì too gî, yí giì tèꞌé tí Páwòlò gí gbí ngbàngà kùṛo wó. 7Páwòlò mâ giì gì gî, ndâ Jùdéyà tí nó mbe gì ꞌdo Jèrùzàlémè nó giì tì ꞌdee yí gî, kû waaka ndâ ꞌbí ŋa có náa ndú ŋò dúú ṛèngbó ndú ni lá á gítí wó.
8Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có gí tàkò ndâ có mì ndâ Jùdéyà nò ji Fésìtù máa, «Vò i mì ye náa ye bàkà gítí tàkìì mì ndâ Jùdéyà wálá. Vò i mì ye náa ye bàkà gítí ꞌbá-Mbíṛì wálá. Vò i mì ye delè náa ye bàkà gítí ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò wálá.»
9Káa Fésìtù giì ꞌvee Páwòlò máa, «Wò ùnje gítí bà ya ta ye gí Jèrùzàlémè, wàa à ꞌví ꞌviiki gbí ndâ có tí nò náa ndâ ꞌduù tí nò ꞌdè gítí lo kpónó mí kùṛo ye nó mí kà gî?» Fésìtù ꞌvee ŋa ꞌvé tí nò tacó à tí wó a go bà peteke tàkòcò ndâ Jùdéyà.
10Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji Fésìtù énó máa, «Ye kpónó kû ṛò tíyò nó a i gbí ngbàngà mì ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò. Ŋìnó a bàndò bà ꞌvee gbí nje ye ká nô. Ye bàkà vò i ta ndâ Jùdéyà lá. Wò delè ta kpéétí lo ŋò ni ngbáṛángàꞌi gî. 11Ye kùtàá má bàkà ꞌbí ŋa gbolò vò i mbe ꞌvii tí i bà waa có ku mítí ye gî, ye bà kììꞌbà ꞌdo tí ku wálá. Káa ꞌbí có gbaànjé gbí òkò ndâ có mì ndâ ꞌduù tí nò náa ndú ꞌvanda nò mbe ꞌvii tí có bà zi ye má wálá, yúcó mì ꞌbí ꞌduù tacó bà je ye ji ndú, wàa ndú ꞌví zi ye nò wálá. À má énò, ꞌdòkò ngbàngà mì ye ya tí gí Rómà, gí kùṛo ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò.»
12Ndâ Fésìtù ta ndâ kpo ꞌduù gbí ngbàngà mì wó mâ giì ꞌviiki gbí có tí nò náa Páwòlò ꞌdè nò gî, Fésìtù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Wò ꞌdòkò ta ngbàngà mì lo gí kùṛo ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò gî, wò bà ya a yí gí kùṛo ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò.»
Fésìtù ꞌvanda ndi ngbàngà mì Páwòlò ji Àgìrípà
13À bàkà bìndi ngbàngà mì ndâ Páwòlò nò me gbolò o lá, bìndi Àgìrípà tí gbolò gba giì co wiṛi gì gí Cèzàríyà tacó bà ꞌvee Fésìtù. Ndâ Àgìrípà gì gbí nó tí nò ta ꞌbí gbolò niì ta ṛè wó a Bèrèníkè. 14Ndú bàkà gbí nó wiṛi mì ndú nò a mbè sili. Tacó énò, Fésìtù giì ꞌvanda ndi có tí nó gbí òkò tí ndâ Páwòlò ta ndâ Jùdéyà nó ji Àgìrípà, máa,
«ꞌBí ꞌdakò náa Fèlícè ya si yí mí gbí zàà kuu kàzô. 15Ta o tí nó náa ye táánò ya tí gí Jèrùzàlémè nó, ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà, ta ndâ kpo ꞌduù mì ndú, giì ꞌdè ndâ có mbe nìkì lá gítí wó ji ye, ta bà ꞌdeke tí ndú ji ye énó máa, ye waa có mítí wó. 16Káa ye giì ꞌvìsì có ji ndú máa, ‹Àá mì ze tí ndâ Ròmánò waa có mítí ꞌduù gbí kongbó wó lá, yee ká tí o tí nó náa ndú má ꞌbee muu có ta ka wó mbe có gî.› 17Tacó énò, ye mâ giì dele ndi ye ꞌdo Jèrùzàlémè, ye giì tèṛì ká gbaànjé, bìndi ye giì tuu tú, máa, à gì ta ꞌdakò tí nò gí gbí ngbàngà kùṛo ye. 18À mâ giì gì ta yí gî, ndâ mbe kpì ngbàngà tí wó giì ꞌvanda ndâ có tí nó mbe kû mìlìsé tí ndú nô. Káa ye ꞌde ꞌdóó njì có gbí òkò tí ndâ có mì ndú nò mbe ya mò gí mì ndâ ŋa vò i tí nó náa ye kû koṛo có máa, ndâ-ꞌbî-lá wè, nó lá. 19Káa ndú giì dù kû tò kponje ta ndú ká gítí ndâ i gbí tàkìì mì ndú tí ndâ Jùdéyà, delè gítí ꞌbí ŋa ꞌdakò mbe cì gî, ta ṛè wó a Jézù, káa Páwòlò máa, yí kuu káa wuù. 20Bà waa có mì ndú nò giì kpò ye gî, tacó ŋìnò a ŋa ngbàngà náa ye jé bàkà sàà kùṛo lá.
«Tacó énò, ye giì ꞌvee Páwòlò máa, à má nìkì tí wó gî, wàa ye ꞌví kaa ndú ya tí gí bà ꞌdi yúcó a i ꞌdo mì ndâ kpo ꞌduù mì ndú tí ndâ Jùdéyà gbí ngbàngà mì ndú á Jèrùzàlémè. 21Káa yí giì biya gî, máa, yì bà dù ká gbí zàà kû ù bà ꞌdi ndòngbú có ꞌdo mì ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò. Tacó énò, ye giì ꞌdè có énó máa, à kpolo tí wó mí gbí zàà yee tí o bà tuu yí ya tí ji ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò.»
22Àgìrípà bà-i-nò giì ꞌvìsì có ji Fésìtù máa, «Go bà ꞌdi kòcò ꞌdakò tí nò ta ꞌdóó tù ye kuu tí ye.»
Káa Fésìtù giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Wò bà ꞌdi kòcò wó taàbé.»
23Yé mâ giì too go có mì Fésìtù nò gî, ndâ kpo-kpò ꞌduù kùṛo ndâ àsìkérì-Tùlìyánì ta ndâ kpo-ꞌduù-ꞌbá gbí gbata Cèzàríyà giì ko ndâ Àgìrípà ta Bèrèníkè tí bà ko ndâ gba ya tí gí gbí ngbàngà. Ndú mâ giì yee gbí ngbàngà gî, Fésìtù giì tuu tú, máa, à ya gí bà gì ta Páwòlò ꞌdo gbí zàà.
24À mâ giì gì ta Páwòlò gî, Fésìtù giì ꞌdè có ji Àgìrípà máa, «Ye kû ꞌdè có tí nó ji wò tí Àgìrípà tí gbolò gba. Wàa ndâ ꞌduù tí nó náa ndoo kpónó kuu ta ndú gbí ngbàngà nò delè ꞌví dù kû ꞌdi ta tù ndú. À kuu kùṛo yo nó a ꞌdakò tí nó náa ndâ Jùdéyà gbí ŋa ndú ꞌdáá gî, ndâ ŋìnó Jèrùzàlémè, ta ndâ ŋìnó mì ndoo Cèzàríyà to nó nó, kaa gì gí mì ye ta bà pìì kû máa, ye zi yí gî nô. 25Káa, ye ŋò ꞌdóó vò i mì wó wàa ye ꞌví zi tí ta yí nò lá. Káa ndòngbú có mì ye kpónó a i énó máa, ye bà tuu ngbàngà mì wó a i ji ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò, á go có mì wó náa yí ká ꞌdè ta nje wó mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 26Káa, ye ŋò ꞌdóó có ŋìnó náa ye ꞌví ꞌdè gí tàkò wó ya tí ji kpo ꞌduù mì ye tí ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò nò lá.
«Tacó énò, ye kpónó gì ta yí gí kùṛo ndâ ꞌduù tí nó gbí ngbàngà nó ꞌdáá gî kpolo ma a i tacó tí lo tí Àgìrípà tí gba. Tacó wàa, ndoo ꞌví ꞌvee gbí nje wó, ndâ-ꞌbî-lá, ye ꞌví ꞌde ta có bà ꞌdè gí tàkò wó. 27Tacó bà tuu ꞌduù mì ye ꞌdo gbí zàà ya tí gí Rómà ta có tàkò wó wálá bà si ye go ꞌbí ŋa ꞌduù ŋìnó ta muu tí wó wálá nô.»
26Páwòlò ꞌdè có kùṛo Àgìrípà
1Fésìtù mâ giì ꞌdè có cee gî, Àgìrípà giì ꞌdè có ji Páwòlò máa, «Có má kuu mì lo, njaanga miṛi lo.»
Páwòlò bà-i-nò giì kaa ꞌbì wó gí yaà ta líkíꞌo kùṛo Àgìrípà, bìndi yí giì ya kpékéꞌvé gítí ndâ i tí nó mbe bàkà tí gbí òkò tí ndú ta ndâ Jùdéyà nó ji yí, máa, 2«Ye koṛo có máa, à tí ye a tó pá, náa ye wúnó kû ꞌdè tí ta kòcò ye gí tàkò ndâ có tí nó náa ndâ Jùdéyà ꞌdè gítí ye gbí ngbàngà nó a i mí kùṛo lo tí Àgìrípà, tí gbolò gba mì ze. 3Tacó wò ꞌdi gbí tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà ngé cee gî. Wò ŋò ndâ ŋa i ŋìnó náa à má gbo ndú mí gbí còngò ta ndâ Jùdéyà káa ndú bà ba gbí còngò tí nò gî nó ni gbaànjé-gbaànjé gî. À má énò, ye kû ꞌdeke a tí ye ji wò, máa, wò zèè njembí lo, wàa wò ꞌví sè ta tù lo gítí có tí nó náa ye kèjì gí bà ꞌdè ji wò nô.
4«Ŋa bà ꞌvala ye ꞌdo gbí ꞌviì-ꞌdakò, náa ye kpolo tí mí gbí òkò tí ndâ nambe ye kpòò yee tí o tí nó náa ye giì ya tí gí Jèrùzàlémè nó, a ŋa ꞌválá ŋìnó náa ndâ Jùdéyà ꞌdáá gî ŋò ni gî. 5Ndú ŋò ye ni ta kôndi o, náa ndú kùtàá má a ndâ ꞌduù mbe ꞌdè yúcó, ndú bà ꞌdè ta nje ndú gî, máa, ye kû ṛu a ndi ndâ ꞌduù ŋìnó mbe zèè có gítí tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà kácá-kácá nô. Ye táánò a mbe kpolo tí tàkìì mì ze tí ndâ Jùdéyà.
6«À kpónó kû ꞌvee gbí nje ye gbí ngbàngà nó a i gítí có bà koṛo có mì ye lì mítí cí tí nó náa Mbíṛì táánò ci ta ndâ ká gù ze nô. 7Cí tí nó náa ndâ ꞌduù gbí ndâ ŋa ze tí ndâ Jùdéyà muuꞌbì-nje só ꞌdáá gî kû bàkà i-Mbíṛì co gbí gó ṛi, co gbí bèbìlì, ta njembí ndú gbaànjé ta bà koṛo có lì mítí nô. Ákoo, gbolò gba mì ye! Ndâ Jùdéyà kpì ngbàngà tí ye nó a i tacó bà koṛo có mì ye lì mítí cí tí nò. 8Yo kû koṛo có énó máa, bà ꞌvala ndi ndâ ku ꞌdo gbí muuꞌdú ndú a ꞌbí ŋa i mbe me kpoò ji Mbíṛì tacó yè?
9«ꞌDóó ye nó táánò kû koṛo có énó máa, nèté lá a bà jòò gbí có ta Jézù tí nó mbe gì ꞌdo Názàrètì nô. 10Ye bàkà bà ꞌbì ye mí Jèrùzàlémè gî. Àá táánò a ye ká kû zèè ndâ mbe kaa tí ndú ji Mbíṛì gî me mbè mí gbí zàà ta wotí ꞌdo mì ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà. À má kû zi ndú, có mì ye ta o ꞌdáá gî ji ndâ mbe zi ndú nò énó máa, ndú zi káa ꞌdóó ndú gî. 11Ye gbí ndâ o tí nò ta o ꞌdáá gî kû jè ká ta bà pà kpokèjì bà ṛò ndú ꞌdo tí bà tee njembí ndú mítí Bìndi-Mbíṛì ta wotí bà nò ta bà yù gàzâ ji ndú ta ndi tí ndâ bàndò bà kili ndâ Jùdéyà tacó bà ùlù Mbíṛì. Njembí ye gbí ndâ o tí nò kû doo gítí ndú tí ŋa ŋìnó náa, ye giì ꞌbìtà a bà tè ꞌbèlè ndú gí gbí ndâ tende to.
12«Ta ꞌbí o gbaànjé, ndâ Kùṛo ndâ bu-Mbíṛì mì ndâ Jùdéyà giì je wotí ji ye, máa, ye ya gí bà tè ꞌbèlè ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì kaa ndú mò gí mì wó gî nó gbí gbata Dàmásìkù. 13Káa si ze muu nó ta ṛi gbúrú énó, ye mâ giì zekeꞌo, ákoo, gbolò gba mì ye! Ye giì ŋò ꞌbí ŋa ngbaꞌo kû gì ꞌdo gbíṛì ta wotí ká tí ndii ngba ṛi gî, kû ngbaṛanga to ṛègbà tí ze ta ndâ ka nó mì ye. 14Ze ꞌdáá gî giì ꞌvaka tí to. Bìndi ye giì dù á to kà kû ꞌdi kòcò ꞌduù kû tèꞌé tí ye gbí nje có mì ndâ Jùdéyà, máa, ‹Sàwúlè! Sàwúlè!› Bìndi yí giì ꞌvee ye máa, ‹Wò kû mèèkèꞌi tí ye tacó yè? Kò lo bà mìlìsé ta bà na mítí zí nje mû.›
15«Ye bà-i-nò giì ꞌvee ꞌduù tí nò máa, ‹Wò a ꞌdi, Bu ye?›
«Káa Mbe tí ye giì ꞌvìsì có ji ye máa, ‹Ye a Jézù, tí ꞌduù tí nó náa wò kû mèèkèꞌi tí wó nô. 16Ṛò tíyò! Ye bà tùbà tí ye ji wò, tacó bà bàkà wò tí bòò mì ye. Tacó wàa, wò ꞌví dù tí mbe dìtà bà ŋò ye mì lo gbí i tí nó wúnó mbe ꞌde wò go ṛi ṛiì nô. Wò delè ꞌví dù tí mbe ꞌdè có gítí ndâ ꞌbí i ŋìnó náa ye kèjì gí bà tùbà ndú ji wò nó á ji ndâ ꞌduù. 17Ye bà ꞌvala wò á ꞌdo ꞌbì ndâ Jùdéyà ta ndâ ꞌbí tende ŋa ꞌduù tí nó náa ye kèjì gí bà tuu wò 18gí bà njaanga ṛo ndú, tacó wàa, ndú ꞌví ꞌvìsì tí ndú ꞌdo gbí ꞌdíꞌdiꞌo gí gbí ngbaꞌo, ndú delè ꞌví ꞌvìsì tí ndú ꞌdo tí bà dù tí ndâ bòò mì Gba-wàtà gítí bà dù tí ndâ bòò mì Mbíṛì. Tacó wàa, Mbíṛì ꞌví je ta à-cee-gî ji ndú gítí ndâ vò i mì ndú, wàa ndú ꞌví ꞌde tí ta bàndò tacó bà dù ndú gbí òkò tí ndâ ꞌduù tí nó náa Mbíṛì kaa ndú mò gí mì wó gî, mbe kû tee njembí ndú mítí wó, nô.›
19«Ákoo, gbolò gba mì ye, Àgìrípà! Bà ndii muu i tí nò náa ye ŋò go i gbí ṛiì ꞌdo gbíṛì nò giì kpò ye gî. 20Káa, ye giì ꞌbìtà bà ma có kpédéléꞌi a i ji ndâ ꞌduù gbí gbata Dàmásìkù, má kózò gî, ye giì gì gí Jèrùzàlémè. Ye si sè to gbí to Jùdéyà lá. Ye delè o ta muu ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nó lá. Ye nò ta bà ma có ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî énó máa, ndú ꞌvìsì muu ndú ꞌdo tí ndâ vò i mì ndú gítí tó kpokèjì. Ndú ꞌví tùbà tí ndú máa, ndâ yì ꞌvìsì tí ndâ yì ꞌdo tí vò kpokèjì gî ta bà bàkà tó i.
21«Ndâ Jùdéyà táánò zèè ye gbí ndùgù ꞌbá-Mbíṛì, bìndi ndú giì bàkà có bà zi ye nó a i ꞌdo gbí có tí nò. 22Káa ꞌdo gbí ṛi tí nò yee tí wúnó, Mbíṛì ká kuu kácáá tàkò ye. À má énò, ye kpónó ṛò tíyò nó kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî, ndâ kpo-kpò ꞌduù, ta ndâ táángbà ꞌduù, me gítí ꞌbí tende i lá. Ye kû ꞌdè có ji ndú ká gítí gbèe i tí nó náa ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì dígísèé kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù gítí nô. Mòze delè dígísèé kû ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ká gítí máa, àá kèjì gí bà bàkà tí, 23có tí nó máa, Bìndi-Mbíṛì kèjì gí bà kònò séꞌi. Yí delè bà dù tí kpédélé ꞌduù mbe ꞌvala ndi wó ꞌdo gbí muuꞌdú wó, gí bà dù tí mbe ma có gítí ngbaꞌo ji ndâ ꞌduù mì ze tí ndâ Jùdéyà, ta ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô.»
Ŋa i náa ndâ mbe ꞌdi có mì Páwòlò bàkà gí tàkò có mì wó nò
24Fésìtù ká giì ꞌvìsì có ji Páwòlò gí tàkò có mì wó nò ta kòcò wó ngéé gí yaà énó máa, «À tí lo a mâ, Páwòlò! Ŋa bà ꞌdi gbí-o tí nò mì lo náa wò ꞌdi ngé ndii muu lo gî nò te mâ mí gbí muu lo gî.»
25Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji yí máa, «Fésìtù, kpo ꞌduù mì ye! Mâ tí ye wálá! Ye kû ꞌdè me có mâ lá. Ye kû ꞌdè a cèe yúcó. 26Tacó à kpêtí káa gbolò gba mì ndoo tí Àgìrípà á mbe kû ki tí wó kpónó kuu to nò, yí ꞌdi gbí ndâ có tí nò náa ye kû ꞌdè nò gbaànjé-gbaànjé gî. Tacó énò, gúku bà ꞌdè có ji yí gítí ꞌbí ŋa i gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ i tí nò náa yí ŋò ni gî nó tí ye wálá. Tacó àá táánò kû bàkà ndâ i tí nò me gbí kóó lá. 27Ye ŋò ni gî máa, wò tí Àgìrípà, tí gbolò gba, ùnje gítí ndâ có mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì gî. Ye kû waaka gítí lo a có?»
28Káa Àgìrípà giì ꞌvee Páwòlò máa, «Wò koṛo có énó máa, wò bà bàkà ye tí mbe ùnje gítí có mì Bìndi-Mbíṛì á ká gbí ndò o tí nò náa wò kpónó tí kuu tíyò nò?»
29Káa Páwòlò giì ꞌvìsì có ji Àgìrípà máa, «À kpêtí ká wúnó, à kpêtí ká taàbé, ye kû ꞌdeke tí ye ji Mbíṛì máa, yo ta ndâ ꞌduù tí nó ꞌdáá gî wúnó mbe ꞌdi có mì ye gî nó, ꞌví dù go ye, wàa à káa gìnjírì tí nó tí kò ye nó ká ꞌví bè tí kò yo.»
30Páwòlò mâ giì ꞌdè bà có mì wó cee gî, ndâ Àgìrípà ta Bèrèníkè giì yèè ta ndâ kpo-kpò ꞌduù ꞌdo gbí ngbàngà gí ndiì. 31Ndú mâ giì ꞌviiki gbí ngbàngà tí nò ta kpéétí ndú kpòò, ndú giì gbo nje có mì ndú máa, «ꞌDakò tí nò bàkà ꞌbí ŋa vò i mbe ꞌvii tí i bà zi yí nò lá. Ndeṛè bà te yí mí gbí zàà delè wálá.»
32Káa Àgìrípà giì ꞌdè có ji Fésìtù máa, «ꞌDakò tí nò táánò má ꞌdòkò ngbàngà mì wó ya tí gí kùṛo ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò lá, àá kùtàá bà njaanga yí á ꞌdo gbí zàà gî.»
27Bà ya ta Páwòlò gí Rómà
1À mâ giì ꞌviindi có gítí bà ya ze gí Ìtálìyà cee gî, à giì kaa ndâ Páwòlò ta ndâ ꞌbí ka wó ꞌdo gbí zàà ji ꞌbí ꞌdakò ta ṛè wó a Júlìyò, tí kùṛo ndâ ꞌbí ŋa ndâ àsìkérì mì ndâ Ròmánò, náa à kû nì mítí ndú a ndâ «ꞌDóó àsìkérì mì gba Rómà», máa, ndú ko tàkò ndú ya tí gí Rómà. 2Ze giì o ꞌbí gbâ mbe gì ꞌdo gbí gbata Àdàràmìtìyúmù, mbe kû nò ta bà ṛò tíyò ta ndi tí ndâ to gbí to Ásìyà. À ko ze ta o tí nò a ꞌbí ꞌdakò mbe gì ꞌdo gbí gbata Tèsàlónìkà á gí gbí to Mèsìdónìyà ta ṛè wó a Àrìsìtárìkù.
3Ze giì tèṛì ta yé bìndi bà nje nó mì ze a i gbí gbata Sìdónì. Ta o tí nò náa ze tè ta ṛì Sìdónì nò, Júlìyò giì bàkà nambeè ji Páwòlò me gbolò ta bà si yí máa, yí ya gí mì ndâ ꞌbí ka wó mbe ùnje gítí có mì Bìndi-Mbíṛì, wàa ndú ꞌví konì yí.
4Ta o bá njè nó mì ze ꞌdo Sìdónì, pípìṛi kû giì pì a i ꞌdo kùṛo ze. Tacó énò, ze giì kììꞌbà ꞌdo tí ta bà tù nje ze gí Kípùrù. 5Ze giì ja yendi ngo co gbí ndâ to Sìlísìyà ta Pàfílìyà ya gí bà ṛò tíyò Mírà á gbí to Lísìyà. 6Ze bàkà ꞌdo Sìdónì kû ya gí Mírà a sili muuꞌbì-nje vô.
Ze mâ giì yee Mírà, ze giì ꞌde ꞌbí gbâ mbe gì ꞌdo gbí gbata Àlèsàndèríyà kû ya gí Ìtálìyà. Bìndi kùṛo ndâ àsìkérì tí nó mbe kû ko tàkò ze nó giì kaa ze mí gbí . 7Ze bàkà ta bà ꞌdo ze Mírà tacó bà yee ze Cìnídù a cèe ndootí mì ndâ ꞌdakò, tacó yé ŋìnò má too , ze ŋò ꞌdóó po ndi nó tí nó náa ze nò kpòò nó lá. Wotí mì pípìṛi mâ giì kpò ze ꞌdo tí bà ya jáá gî, ze giì loko nje ze gí Sàlìmónè. Ze giì ꞌbì nó ꞌdo Sàlìmónè ta yendi Kèrétì ká kéré-kéré ta tì ngo. 8Ze mâ giì ngìì nge ta pípìṛi kpòò, ze giì yee tí ꞌbí bàndò bà ṛò tíyò mì ndâ gbâ á dê ta gbata Lásìyà, náa à kû nì mítí a «Tó-bàndò-bà-rò-ndâ-gbâ», á bìndi ndú tí ndâ sili.
9Ze giì dù á «Tó-bàndò-bà-rò-ndâ-gbâ» á ta kôndi o. O bà kònò go gbí tàkìì mì ndâ Jùdéyà mâ giì ndii gî, Páwòlò giì ŋò ni gî máa, ze má njè nó ꞌdo bà-i-nò, ze bà ꞌde gbí a kpo-se-muu. Tacó énò, yí giì ꞌdè có ji ndâ mbe bàkà nèté gbí gbâ ta wotí tí énó máa, 10«Ye ŋò goòlá nje ndoo bà zuu gbí nó tí nó zúú-zuu nô, ndâ kómbe ye. À me káa ndâ káꞌi mì ndoo ká bà giṛiki lá. À delè me káa gbâ mì ndoo ká bà giṛi ꞌdo tí ndoo lá. Ndâ ꞌduù me mbè ꞌdo gbí òkò tí ndoo bà cu kô mí gbí ꞌbú wálá.»
11Káa, kùṛo ndâ àsìkérì tí nó mbe kû ko tàkò ze nó giì ꞌdi kpolo ma a có mì ka wó kpo ꞌduù tí kùṛo ndâ mbe kû bàkà nèté gbí gbâ co tí có mì Páwòlò. 12Ndâ ꞌduù gbí gbâ me mbè delè giì ùnje a i gítí có bà njè nó, tacó pípìṛi to tí nò náa ze ṛò tíyò tí nò gbí ndâ pì côꞌo nìkì lá. Tacó énò, à giì nìkì tí ndú a có máa, ze te kpo muu, wàa ze ꞌví ya a i gí Fìníkìsì, tí ꞌbí bàndò bà ṛò tíyò mì ndâ gbâ á gbí to Kèrétì, tí to náa pípìṛi kû pì gítí gbí ndâ pì côꞌo ꞌdo a i mò gí gbí òkò tí ndâ gbíꞌdè ta wàá, delè ꞌdo mò gí gbí òkò tí ndâ ngbóngbó ta wàá.
13Gùlúsùꞌo mâ giì ꞌbìtà bà pì gítí ze ꞌdo mò gí gbíꞌdè, ndâ mbe kû bàkà nèté gbí gbâ giì koṛo có máa, có bà njè nó mì ndâ yì gì tí yúcó gî. Ndú bà-i-nò giì da wú tí gbâ kaṛa gî. Ze giì có Kèrétì ká ta tì ngo kéré-kéré énô. 14Ze mâ giì nò gàà énó, ze giì ŋò pípìṛi dù káa ꞌvìsì tí gálà gî. ꞌBí ŋa pípìṛi mbe kû tè tí go bètùrúrú, náa à kû nì mítí a «ndâ ngbóngbó-ta-wàá», giì dù kû yaka to ꞌdo gú kèjì tí gítí ze. 15Pípìṛi tí nò mâ giì gbo ze gî, yí giì tooko ze ta ṛo ngo ká dúú énò gí kà, ta ꞌbí i náa ze ꞌví bàkà nò wálá.
16Ṛo ze giì njaanga si gó gbí pípìṛi ki ṛèè gî a i tí ꞌbí làmbu to mbe le mí gbí u ngo, náa à kû nì mítí a Kàwúdà. Ze bà-i-nò giì bàkà wotí mì ndâ ꞌdakò tacó bà ja làmbu gbâ tí nó náa à eṛe mítí gbolò gbâ nó ꞌdo tà ngo. 17Ze mâ giì ja làmbu gbâ tí nò ꞌdo tà ngo gí sè gî, ndâ mbe bàkà nèté gbí gbâ giì te mí gbí gbolò gbâ. Ndú mâ giì gaka gbolò gbâ ta wú kuu gî, ndú giì ja kpâ-bòngo tí nó go mbíṛì gá náa à eṛe mítí zà gbâ tacó wàa pípìṛi ꞌví kû tòò ta gbâ ta nó nó ꞌdo tí zà gbolò gbâ gî, ta gúku máa, gbâ bà dòmò tí mítí ndâ gú njì ngoò náa à kû nì mítí ndú a ndâ «Sùrútì» á tà ngo. Ndú giì si gbâ kû gbàngà tí tí njìya wó ṛo ngo.
18Pípìṛi giì bàkà ta ze ta bèbìlì tí nò me i nambeè lá. Tacó énò, yé mâ giì too gî, ndâ mbe kû bàkà nèté gbí gbâ giì ꞌbìtà bà ꞌvaka gàna tí ndâ káꞌi ꞌdo gbí gbâ gí tà ngo. 19Ze sì sili bìndi bà ꞌvaka gàna tí ndâ káꞌi ꞌdo gbí gbâ gí tà ngo nò taꞌô, bìndi ndâ mbe kû bàkà nèté gbí gbâ mâ giì zeke cè bà i mì pípìṛi ta ze kpòò, líkí gbí wálá. Ndú bà-i-nò giì tuṛu ndâ ꞌbí liì bà bàkà nèté gítí gbâ ta ꞌdóó ꞌbì ndú ꞌvaka gí tà ngo. 20Ze giì dù kû ù káa ndi bà mìì ze. Tacó ze kákáꞌi giì ŋò ṛo ṛi lá, ze delè giì ŋò ndâ yii ta bèbìlì lá, ta mbè sili, tacó pípìṛi giì dù kû pì ká tí vò i dúú bà ya tí .
21Ndâ mbe kû bàkà nèté gbí gbâ mâ giì zò i lá ta mbè sili, Páwòlò giì ṛò tíyò kùṛo ndú, bìndi yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Yo táánò má ꞌdi a có mì ye, wàa ndoo ꞌví njè nó ꞌdo Kèrétì lá, ndoo kpónó bá kònò ŋa séꞌi tí nó wálá. Ndâ i delè bà mèèkè tí gbí ŋa kpokèjì tí nó wálá. 22Káa à kpêtí ká énò, yo cì gúku lá, tacó ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo bà giṛi wálá. I náa ndoo bà bè gbí wó gî gbaànjé káa gbâ mì ndoo. 23Có tí nò náa ye kpónó ꞌdè ji yo nò a có náa a basìlì mì Mbíṛì mì ye, tí Mbíṛì tí nó náa ye kû bàkà i ji yí nó, ká ꞌdè ji ye kùbòó énó máa, 24‹Cì gúku lá, Páwòlò! Kózò tí lo bà ṛò tíyò gbí ngbàngà kùṛo ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò. Tacó énò, Mbíṛì ŋò bà ꞌdeke tí lo, bìndi yí giì ꞌvala ndâ ꞌduù tí nó náa yo ta ndú kpónó gbí gbâ nó ꞌdáá gî ta ṛè mì lo.› 25À má énò, yo zèè njembí yo, ndâ ꞌdakò! Tacó ye ŋò ni gî, máa, ndâ có tí nò náa basìlì mì Mbíṛì ꞌdè nò bà bàkà tí gî. Tacó ye me ꞌduù ŋìnó mbe kû me kpììkì-kpììkì gítí bà ùnje gítí có mbe co ꞌdo gbí nje Mbíṛì nó lá. 26Káa, ndoo kèjì gí bà gboo mítí ꞌbí to mbe le mí gbí u ngo.»
27Ta bà muuꞌbì-nje nàꞌô bèbìlì si ze kû waaka gbí kàpá Àdìríyà, pípìṛi giì dù kû tooko ze ta ṛo ngo ya énó, ya ézô. O mâ giì gbooko gî, ndâ mbe kû bàkà nèté gbí gbâ giì ŋò goòlá ze dooko gí tì gú gî nô. 28Káa ndú mâ giì ꞌvii tà ngo gbí to tí nò, ndú giì ꞌde a cèe wúlú. Ze mâ giì yèè gàà gí kùṛo, ndú mâ giì ꞌvii tà ngò kákáꞌi, ndú giì ꞌde à me ꞌdú me tí vò i go kpédélé ŋìnó náa ndú ꞌvii nó lá. 29Ndú bà-i-nò giì ṛò gbâ mí tíyò kû ù ta ndi bà too yé, ta gúku énó máa, ndâ-ꞌbî-lá, ze bà dòmò gbâ mítí ndâ duù tà ngo.
30Ndâ ꞌbí mbe kû bàkà nèté gbí gbâ giì bàkà tiṛì bà fa ngèlè ta bà oloko gí gbí làmbu gbâ, máa, ndâ yì kû paṛa gí kùṛo gbâ tacó bà ṛò yí mí tíyò ta bà eṛe du i mítí . 31Káa Páwòlò giì ꞌdi gbí tiṛì mì ndú nò gî. Tacó énò, yí giì ꞌdè có ji kùṛo ndâ àsìkérì tí nó mbe kû ko tàkò ze nó ta ndâ àsìkérì mì wó, máa, «Ndâ ꞌdakò tí nò má dù gbí gbâ lá, yo bà ꞌvala wálá.» 32Ndâ àsìkérì mâ giì ꞌdi có tí nò náa Páwòlò ꞌdè ji ndú nò, ndú giì waaka gbí ndâ wú tí nó náa a eṛe ta làmbu gbâ tí nò mítí gbolò ŋìnó nó gî, tacó wàa yí ꞌví ya gî.
33Páwòlò giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ꞌdáá gî si yé kû ꞌbìtà bà ngbaanga to, máa, «À wúnó tí yo a sili muuꞌbì-nje nàꞌô náa yo kû koṛo có ká wi-wìì énô. Yo delè tee ꞌbí làmbu i gbaànjé mítí nje yo lá. 34À má énò, yo zò i, wàa yo ꞌví ꞌde ta wotí, tacó ꞌbí i gí bà ili ꞌbí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí yo wálá.» 35Páwòlò mâ giì ꞌdè có tí nò ji ndâ ꞌduù gî, yí giì je kù kô, yí giì kiꞌviki gbí , yí giì ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, bìndi yí giì zò mí kùṛo ndâ ꞌduù ꞌdáá gî. 36Ndâ ꞌduù mâ giì ŋò bà zò i mì Páwòlò nò, lilí ndú giì gì gítí ndú gî. Bìndi ndú delè giì ꞌbìtà bà zò i.
37Muu ze gbí gbâ ta o tí nò ꞌdáá gî a ndâ ꞌduù ziꞌduù-vô ta bà só ta ziꞌduù-taꞌô-nje muuꞌbì nje-muuꞌbì vô nje-vô gbaànjé (276).
38Ndâ ꞌduù mâ giì zò i yè yì ndú gî, ndú kákáꞌi giì ja gàna tí du i gbí gbâ ta bà tuṛu tí cû ꞌvaka gí tà ngo. 39Yé mâ giì too gî, ndâ mbe kû bàkà nèté gbí gbâ giì ŋò to tí nó náa ze yee tí ta bèbìlì nó ni lá. Káa ndú giì ŋò káa ꞌbí wúngbó to mbe ya gí gbí u ngo ta njì ngoò tí kpàngbàndàà énô, bìndi ndú giì koṛo có bà ṛò gbâ mítí . 40Ze mâ giì zekeꞌo, ze giì ŋò ndú ta nèté ꞌvíṛì-ꞌvíṛì! Ndú tí ŋìnó, ndú tí ŋìzó. Ze mâ giì dù gàà énó, ze giì ŋò gbâ ndàyìì kû ya gí tì ngo. Gbâ gí tì ngo! Gbâ gí tì ngo! 41Ze mâ giì zekeꞌo, ze giì ŋò gbâ cu nje wó mbi ngìkì mí gbí njì ngoò. Bìndi ngo tí nó mbe kû gbàngà ta wotí tí nó giì kiꞌviki gbí zà gbâ ndiì nó njúkú-njúkú gî.
42Ndâ àsìkérì mâ giì ŋò énò, ndú giì toko có máa, ndâ yì bà ziki ndâ ꞌduù tí nó gbí zàà náa ndâ yí kû ko tàkò ndú nó ꞌdáá gî, tacó ndú má dù ngo gí tìto, ndú bà fáká-faka. 43Káa kùṛo ndú giì biya có mì ndú nò gî. Yí giì ꞌdè có ji ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ni bà dù ngo gî nó, máa, ndú dù ngo gí tìto kùṛo, má kózò gî, wàa sè ndâ ꞌduù ꞌví giì pà kpokèjì bà ya gí tìto tàkò ndú. Yí bàkà énò tacó bà ꞌvala Páwòlò. 44Ndâ mbe ni bà dù ngo mâ giì bàkà go có mì kùṛo ndâ àsìkérì nò gî, sè ndâ ꞌduù ŋìnó mbe ni bà dù ngo lá nó giì kaa ya gí tàkò ndú ta bà ga tí ndú mítí ndâ ndo-ndò mû tí nó mbe kiꞌviki ꞌdo tí gbâ náa ndú kû te la-làà ta ṛo ngo nô. Ze ꞌdáá gî giì di ngo gí tìto ta kábà muu ze gî.
28Bà dù ze Málítà kû ù bà njè nó
1Ze mâ giì yee ꞌdáá ta kábà muu ze tì gú nìkì maa gî, ze bà giì ŋò ni énó máa, to tí nò a Málítà. 2Ndâ ꞌduù Málítà giì bàkà nambeè ji ze tí ŋa ŋìnó náa ze ŋò jé sàà kùṛo lá. Ndú giì òlò wu me gbolò ji ze, tacó ze yee mì ndú kà si mù ꞌbìtà bà ni gî, káa côꞌo kuu tí . 3Páwòlò ŋò bà lá, yí mâ giì woo ndâ ꞌbí zèèngè i tacó bà ya tí gí ṛo wu, yí giì woo toko ta kpoo. Káa si yí kû giì kaa ndâ i tí nò mítí wu, kpoo tí nò giì lu ꞌdo gbí ta gó wu, bìndi yí giì ṛo ꞌbì Páwòlò. 4Ndâ ꞌduù Málítà mâ giì ŋò kpoo tí nò làngà-làngà tí ꞌbì Páwòlò, ndú giì ꞌbìtà bà ꞌdè có gbí òkò tí ndú máa, «ꞌDakò tí nó kuu nó dú káa mbe zi ku. Yo ŋò káa yí ꞌvala ꞌdo gbí ngo gî, káa ꞌve ndeṛè gí bà si tàkò wó wálá.»
5Káa Páwòlò bà-i-nò giì mìyà kpoo tí nò ꞌdo tí ꞌbì wó gí tà wu, ta ꞌbí i náa kpoo tí nò me ta yí gbaànjé lá. 6Ndâ ꞌduù tí nò giì dù kû ù bà ŋò bà ò ꞌbì Páwòlò ta zì kpoo. À mâ giì bàkà tí lá, ndú giì yee ṛo ndú mítí bà ŋò bà ꞌva tí wó to tí ku. Ndú mâ giì ŋò ꞌbí i gbaànjé bàkà yí lá, ndú giì ꞌvìsì nje ndú ndí gálà énó máa, «ꞌDakò tí nó a bààcì.»
7Ndâ njí mì Púbìlò, tí gba mì ndâ ꞌduù Málítà, ká dê-dê gbí to tí nò náa gbâ kiꞌviki ta ze mítí nò. Tacó énò, yí giì kaa ze ya tí gí ꞌbá mì wó, bìndi yí giì te wiṛi mítí ze ta sili taꞌô. 8Púbìlò kaa ze ya tí gí ꞌbá mì wó nò si bu wó kuu tísì ta côꞌo gbí dìì wó, delè ta sé gbí yì tí wó. Páwòlò bà-i-nò giì ṛì gí tàkò wó tàꞌi, yí giì ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì. Páwòlò mâ giì kaa ꞌbì wó mítí ꞌdakò tí nò á bìndi bà ꞌdeke tí wó ji Mbíṛì nò, gbí dìì wó giì da mbóꞌvóó gî.
9Có bà ꞌvala bu Púbìlò nò mâ giì luꞌvu gí sè, ndâ ꞌbí mbe nòꞌo gbí to Málítà giì kaa ya gí mì Páwòlò, bìndi yí giì ꞌvala ndú delè ꞌdáá gî. 10Ndâ ꞌduù giì te duù mítí ze gbí ndâ ŋa ndâ kpokèjì me mbè. Ta o tí nó náa ze kû giì njè nó nó, ndú giì kaa ndâ i ŋìnó ꞌdáá gî mbe ꞌvii ta ze muu nó nó mí gbí gbâ ji ze.
Bà ꞌdo ze Málítà kû ya gí Rómà
11Ze bàkà mí Málítà ꞌdáá gî a pì taꞌô, bìndi ze giì njè nó ta ꞌbí gbâ mbe gì ꞌdo gbí gbata Àlèsàndèríyà mbe cì ndâ pì côꞌo ꞌdáá gî mí Málítà. Mbe gbâ tí nò leke ndâ njemî mí kùṛo gbâ mì wó nò, tacó énò, à kû nì mítí a «Ndâ njemî». 12Ze njè nó ꞌdo Málítà ya gí bà bàkà sili taꞌô mí gbí gbata Sìràkúsè. 13Ze giì zèè káa yì ngo ꞌdo Sìràkúsè kéré-kéré kû ya gí gbí gbata Rèjìyúmù. Ze tèṛì gbí gbata Rèjìyúmù ká gbaànjé, bìndi pípìṛi giì ꞌbìtà bà gì ꞌdo mò gí gbíꞌdè. Ze giì bàkà ꞌdo bà-i-nò kû ya gí Pùtèyólì káa sili sósòꞌô.
14Ze mâ giì yee gbí gbata Pùtèyólì, ze giì ꞌde ndâ ꞌbí náꞌvindí ze mbe kaa ze ya tí gí ꞌbá mì ndú, bìndi ndú giì ꞌdè có ji ze énó máa, ze sì sili vô-nje só mí mì ze ta ndâ yì. Bà ndâ sili tí nò náa ndú ꞌdeke ji ze nò mâ giì cee gî, ze giì a ndi ze kákáꞌi gítí kpokèjì Rómà ta kò ze.
15Ndâ náꞌvindí ze gbí gbata Rómà mâ giì ꞌdi có énó máa, ze tí kpokèjì, ndú giì kaa gì tacó bà ù kùṛo ze. Ndâ ꞌbí ꞌduù gbí òkò tí ndú yee ngé gbí gbata Fórù á tí ꞌbí kpokèjì náa à kû nì mítí a «Ápì», bìndi ndú giì dù bà-i-nò nò kû ù bà yee ze. Káa ndâ ꞌbí ꞌduù giì gì yee ká tí ꞌbí làmbu to náa à kû nì mítí a «ꞌBá-ꞌvélè-taꞌô». Páwòlò mâ giì ŋò ndú, yí giì ꞌdè nìkì maa ji Mbíṛì, bìndi gúku giì dò ꞌdo gbí njembí wó gî. 16Ze mâ giì yee Rómà, à giì si Páwòlò ká mítí ꞌdóó bàndò mì wó, bìndi à giì je àsìkérì kû ù ṛègbà tí wó.
Páwòlò pà kpokèjì tacó bà ŋò tí ndú ni ta ndâ Jùdéyà gbí gbata Rómà
17Ze bàkà mí Rómà káa sili taꞌô, mâ giì zekeꞌo, Páwòlò giì kili ndâ kpo-kpò ꞌduù mì ndâ Jùdéyà gbí gbata Rómà, bìndi yí giì ꞌdè có ji ndú máa, «Ndâ náꞌvindí ye! Vò i mì ye ta ndâ ꞌduù mì ndoo wálá. Ye delè me mbe kû gbètèkè tàkìì mì ndâ ká gù ndoo ká lá. Kpêtí ká énò, ndâ ꞌduù mì ndoo giì te ye mí gbí zàà á Jèrùzàlémè, ndú giì je ye ji ndâ Ròmánò. 18Ndâ Ròmánò mâ giì ꞌviiki gbí ndeṛè bà zèè ye kpòò, ndú giì ꞌde có tí nò me tí gbolò có náa à ꞌví waa tí gbí a có ku mítí ꞌduù nò lá. Ndú giì bàkà có bà njaanga ye ꞌdo gbí zàà gî. 19Káa ndâ ꞌduù mì ndoo mâ giì biya bà ꞌdi có mì ndâ Ròmánò tí nò gî, ye giì ŋò ꞌbí ŋa kpokèjì náa ye ꞌví njaanga ta miṛi ye ꞌdo mì ndú nó lá, sè káa ŋìnó, ye ꞌdòkò ta ngbàngà tí nò gí kùṛo ngáángbá gba mì ndâ Ròmánò. Ye bàkà énò me tacó máa, à gbí njembí ye a có bà kpì ngbàngà tí ndâ ꞌduù mì ndoo nò lá. 20Nògí, ye kpónó tèꞌé tí yo nó tacó wàa ye ꞌví ꞌdi ta ŋa có ŋìnó náa yo bà ꞌdè ji ye nô. Káa à má gítí gìnjírì tí nó náa yo kpónó kû ŋò tí ye nó, à eṛe ye nó a i muu wó tí ꞌDuù tí nó náa ndâ Ìzìrìyélì kû koṛo có lì mítí wó nô.»
21Káa ndâ Jùdéyà tí nò giì ꞌvìsì có gí tàkò có mì Páwòlò náa yí ꞌdè ji ndú nò, máa, «À cu wáràgà ta ṛè lo gbí ji ze á ꞌdo ꞌbá Jùdéyà lá. ꞌBí ꞌduù gbaànjé ꞌdo gbí òkò tí ndâ náꞌvindí ze delè mbe gì ꞌdo kà gí bà volo ṛe lo ji ze to nó nò wálá. 22Káa ze koṛo có énó máa, wò má ꞌdè ꞌdóó có tí nó náa à tí lo nó ji ze, àá bà nìkì tí ze ma. Tacó ze ŋò ni gî, máa, à má ká gítí gèṛè tí nò náa wò kû ꞌdè có á gítí nò, ndâ ꞌduù cee muu to tí nó ꞌdáá gî kû no káa nje ndú gítí.»
Páwòlò dìtà ndâ i mbe ꞌde yí ji ndâ Jùdéyà gbí gbata Rómà
23Ndâ Jùdéyà gbí gbata Rómà me mbè giì kaa ya gí ꞌbá mì Páwòlò á go cí tí nó náa ndú cí ta yí nô. Páwòlò bà-i-nò giì ya kpékéꞌvé gítí tà ndâ i tí nó mbe ꞌde yí ꞌbá Jùdéyà nó, ta có gítí ngú ŋa kèjì bà bàkà nambeè mì Mbíṛì ta ndâ ꞌduù, giì je có gítí Jézù, ji ndú ꞌdo gbí ndâ wáràgà mì Mòze, ta ndâ wáràgà mì ndâ mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì. Páwòlò ꞌdè có ta ṛi tí nò ꞌdo tí dúꞌo ngé yee tí ꞌdêꞌo. 24Ndâ có mì Páwòlò nò giì ya gí gbí muu ndâ ꞌduù gî, káa, ndâ ꞌbí ꞌduù giì biya bà ꞌdi gî.
25Ndâ có tí nò mâ giì ŋònòkò muu ndâ ꞌduù gî, Páwòlò giì ꞌdè ꞌbí có gbaànjé ji ndú, bìndi yí giì njè ndú gî. Có tí nò náa yí ꞌdè ji ndú nò énó máa, «Àá táánò mì Bèṛi-mì-Mbíṛì a yúcó, náa yí a tí ta tàmuu Ìzáyà tí mbe ꞌdòkò có mì Mbíṛì, náa yí giì ꞌdè ta có ji ndâ ká gù ndoo énó máa, Mbíṛì máa,
26‹Ya gí mì ndâ ꞌduù tí nò,
wàa wò ꞌví ꞌdè có ji ndú máa:
Yo bà ꞌdi kòcò, yo giì ꞌdi kòcò,
káa, yo bà ꞌdi gbí ndâ có tí nò wálá.
Yo bà zekeꞌo, yo giì zekeꞌo,
káa, yo bà ŋò ndâ i tí nò náa yo kû zeke nò wálá.
27Tacó njembí ndâ ꞌduù tí nò jìꞌvì duù gî.
A ngbárá mì ndâ ku ká gbí tù ndú.
Ndú neke ṛo ndú gî.
Ndú bàkà énò tacó à tí ndú a gúku máa,
ndâ yì bà ŋò ndâ i ta ṛo ndâ yì,
ndâ yì bà ꞌdi có ta tù ndâ yì,
ndâ yì delè bà ni bà koṛo có,
bìndi ndâ yì bà ꞌvìsì tí ndâ yì gí mì ye,
wàa ye ꞌví ꞌvala ndâ yì.›
28«À má énò, yo te mí gbí muu yo énó máa, Mbíṛì táánò tuu tú có bà njaanga miṛi ndâ ꞌduù mì wó ꞌdo gbí vò i a i ji ndâ ꞌduù ŋìnó náa ndú me ndâ Jùdéyà lá nô. Ndú bà ꞌdi gî!» 29Páwòlò mâ giì ꞌdè có tí nò cee gî, ndâ Jùdéyà giì njè ꞌdo ꞌbá mì wó ta bà tò kponje ta wotí ká tí .
30Páwòlò giì too ndoò sósòꞌô mí Rómà. Gbí ndâ ndoò tí nò sósòꞌô nò, yí kû ꞌde ndâ i gítí miṛi wó, delè ji ndâ wiṛi mì wó ꞌdo ká gbí ꞌdóó wuꞌo mì wó. 31Yí delè gbí ndâ ndoò tí nò kû ma có gítí bà dù Mbíṛì tí gba ji ndâ ꞌduù, ta bà nìbà có gítí Mbe tí ndoo Jézù tí Bìndi-Mbíṛì ji ndâ ꞌduù, ta gúku tí wó wálá, delè ta ꞌbí ꞌduù mbe pèèmbí wó wálá.