Uni Neba bíní Saŋ ra
Kúnsëe
Di ɓaahi jaŋaa Saŋ fa non apootarri sabboo a ana yi Yéesú rë daa bíní téeríi Uni Nebi bee, ndaa biti daa ri bíní rí wonuy filiɓ. Ɗi fi Saŋ nék, bíníté iñi yéŋké biti Marka a Maccëe a Lúkkë bíníyúy wë, ndaa iña wonu wa ra caakke ƴi daa wa bok mante (1.19-28 ; Saame Maccëe 3.1-12 ; Marka 1.1-8 ; Lúkkë 3.1-8).
Saŋ wonte biti Yéesú daa Un Koope, te Una a Koope daa mësúu hom. Uni baa daa ac dékké a ɓëewë, onte ɓëewë gémú ɗii na ra níi wa henute koyyi Koope (1.1-18). Ɗi wonte biti Yéesú daa ɓëeˈ Koope wol ri ëldúnë rë (6.29 ; 17.3).
Filiɓ téeríi beh, Yéesú wonte biti daa ri ñama na onaˈ pes ɗa (6.35), daa ri niiñi ëldúnë (8.12), daa ri waala, daa ri Kaaf ka, daa ri na onaˈ pesa (14.6), daa ri níirëhí kah-kah fa (10.11).
Saŋ wonte sun fi :
- yii leŋke iñi éemílëˈ yë paŋ Yéesú teeɓaˈi biti daa ri Koy Koope ra (2.1-11 ; 4.46-54 ; 6.1-21),
- yii leŋke teeˈaˈi Yéesú a Nikodem (3.1-21),
- yii leŋke ɓelaa dék Samari ra (4.1-42),
- yii leŋke lëfëñídë Betsataa (5.1-18),
- yii leŋke ɓëeˈ límúu búumíɗ ɗë (9.1-7),
- yii leŋke wahtaa nay kolee Yéesú feey fi bee saañ ɗeefri Boffa ra (14.28 ; 16.5-11),
- yii leŋke biti ɓëyí fí fahaˈ yúhí Boffa ñeyaˈ Yéesú në, ay rii yúh rë (14.6 ; 16.26),
- a yii leŋke ɗaŋa ɗagiɗ ɗi taalibe yi, déŋéenté wë Boffi ra (17.1-26).
Ɓëyí fí jaŋi téeríi bee ɓéeɓ ay ot biti ow mínéh yúh Boffa te ri ñeyeeh Yéesú në, ɗi fa daa Koy ka ra. Ɓëyí fí ot Koy ka, otte Boffa.
1Ɓëeˈ na wonuu Una ra
1Dalaana ɗeef Una na ; Una a Koope daa húmú, te ɗi fi Una Koope. 2Una a Koope daa húmú dalaana. 3Koope ñeyaˈ ɗii na, sakke iña ɓéeɓ ; lahay yii sakute te ñeyay ɗii na. 4Pesa hom ɗii na, te pesi baa daa niiñi ɓëewë. 5Niiña na ɗaɗ ñúusë, ñúusë habay ri.
6Koo húmú wolte ɓëyí hínú Saŋ1.6 Saŋ fa na wonuu dee ra daa ri Saŋ Batis.. 7Saŋ acce seedii niiña, nda ɗi mín tah ɓëewë ɓéeɓ gém. 8Ɗi a faanaŋ fi, ɗi niiña neh ; seedii niiña daa tah ri koloh. 9Niiñi bah, daa niiñi kah-kah fa yéŋké biti ac ëldúnë niiñli ɓëewë ɓéeɓ rë.
10Una húmú ëldúnë. Koo ñeyaˈ ɗii na sakke ëldúnë, añcaŋ, ɓëy ëldúnë yíih rí. 11Ɗi ac mboko yi na, ndaa mboko yi síkírúuy rí. 12Añcaŋ, kaaˈeeh lahte ɓëewí síkírúuté rí, te gémúté rí. Te ɗi onte ɓëewí ƴaa ɓéeɓ níi wa henute koyyi Koope. 13Wa henuuy koyyi Koope di pagaɗ ƴaal a ɓeleɓ. Ɗi yii ow daa fahaˈ ri neh ɓal. Ëe-ëeˈ ! Koo daa paŋ níi wa henute koyyi.
14Una hente ow, ɗi dékké filiɓ fi yen, ñéerëˈté a kaah koceec a malli mínéh ɗúm, yen na olu. Yen olute ndama liil ri Koo Boffi na ra, ndama yeɗ Boffa Koy ka lahaˈ ri yínë kut ɗa. 15Saŋ fa seedeyiɗ ɗi ra, húmú ɓéyíɗté uni sun won tih : « Bee daa ɓëeˈ na húmú wonaˈ mi ron ra bitih : lahte ɓëyí ee ac filoon soˈ ra, ɗi luk soo gaan fap, ndah balaa mi ac, ɗeef ɗi húmú në. » 16Malla kúɗ ɗí mínéh ɗúm ɗë, ɗi onte yen na ƴi caakke níi caak. 17Koope ñeyaˈ Mëyíis në pokke Kootaa, ñéyíɗté mal a kaah Yéesú-Kiristaa na. 18Ow ëllëy Koope. Koy ka yínë kut daa ëlíɗ ɗí, te ɗi fi baa Koope. Ɗi fa hom a Boffa ra daa teeɓaˈ ɗee man ɗi fi Boffa ra.
Woni Saŋ Batis biti ɗi Kiristaa neh
(Saame Maccëe 3.1-12 ; Marka 1.1-8 ; Lúkkë 3.1-18)
19-20Saŋ seedeyaˈ Yéesú ɗeh : kélfë yí yëwúɗɗë homu Yerusalem wolute seeƴoh ya a ɓëy tali Léwí Saŋ na nda meel ɗi ɗi fi baa daa ri wa. Meeluu wa ri ra, ɗi ɗapay dara, seedete won tih : « Soˈ mi Buura Koo fal ri ra neh ! » 21Wa meelaatute ri wonu tih : « Kon fu wah ? Fu Éelí ë ? » Ɗi won wa tih : « Ëe-ëeˈ, mi Éelí neh ! » Wa wonaatu ri tih : « Daa fu yonentaa a ? » Ɗi won wa tih : « Ɗi soˈ neh déˈ ! » 22Wa míllúu rí won tih : « Kon daa fu wah ? Won fun ɓëeˈ hen fu ra, nda fun lah yii léhínún ɓëewë wolu fun ɗa. » 23Saŋ lofaˈte wa a unna húmú won yonente Isayii ra, won wa tih : « Daa mi una húmú ɗofoh luufa na won bitih : “Ɗëɗɗí Yíkëe waala níi júɓ.”1.23 Saame Isayii 40.3 »
24I fariseŋ húmú filiɓ ɓëewë wolu Saŋ na ra. 25Wa yabaatute na meelu ri wonu tih : « Fu won ti fu Buura Koo fal ri ra neh, fu Éelí neh te fu yonentaa waɗti ac ra neh. Kon yi tah fu na bëtís ɓëewë ? » 26Saŋ won wa tih : « Mi hom bëtsëˈ ɓëewë a muluɓ ; ndaa lahte ɓëyí ee filiɓ fi ɓëewë deh, te ɗon yíih rí. 27Ɗi ee ac filoon soˈ ra ndaa mi haaƴayti liil kotti1.27 mi haaƴayti liil kotti :Di gerek, bíníyú ɗeh : te mi ƴinte sah pëkísí níh yí ñafaɗɗi.. »
28Yii baa lahaˈ énfí laahi Yurdeŋ di Betani1.28 Betani :Betani fi bee bokaay a bee dékú Lasaar a Martaa a Mari ra., tígë në bëtsëˈ Saŋ ɓëewë rë.
Har fa yeraˈ Koope sarah ra
29Kéy fín fë, Saŋ ot Yéesú na ac ɗii na, ɗi yíppée won tih : « Ëlí ! Ɓëyí bee daa har fa nay yeree Koope sarah1.29 har :Di gerek, bíníyú ɗeh : koy har., hosii bakaaɗɗi ɓëy ëldúnë rë ! 30Daa ri ɓëeˈ na húmú wonaˈ mi ron ra bitih : lahte ɓëyí ee ac filoon soˈ ra, ɗi luk soo gaan fap, ndah balaa mi ac, ɗeef ɗi húmú në. 31Soˈ mi bee sah, mi húmú yéeh ɓëeˈ waɗ ɗii hen koon ɗa, ndaa yee kúɗ aya ac mi, ma na bëtsëˈ muluɓ ra, ɗi biti koyyi Israyel yúh rí. »
32Saŋ wonaat tih : « Mi otte Ruuhi Koope kolaˈte sun céppé sun fi man bëdú nen, hompe ɗii na. 33Mi húmú yéeh ɓëeˈ waɗ ɗii hen koon ɗa, ndaa Koope fa wol soˈ bëtís a muluɓ ra húmú won soˈ tih : “Fay ot Ruuha cép hom ow na ; ɓëyí baa nay bëtsée a Ruuh-Peseŋ.” 34Te soˈ mi Saŋ mi otte yii baaha, te mi seedete biti ɓëyí baa daa Koy Koope. »
Taalibe ya ɗéɓúu ñee tal Yéesú rë
35Kéy fín fë, Saŋ ayaatte tígë húmú wë aaˈ fin ra, caŋke a ow ana di taalibe yi. 36Olaˈ ri Yéesú na roommbiil, ɗi won tih : « Ëlí ! Ɓëyí bee daa har fa nay yeree Koope sarah ra ! » 37Keluu taalibe yi ana ya unni ƴah, wa ñeyute tal Yéesú. 38Heeltaˈ Yéesú otte biti wa ñeyu tali ra, ɗi meelte wa won tih : « Ɗon saamu yih ? » Wa dëekúuté rí a tii ɓëyí në yëeddëˈ Unni Koope, wonu ri tih : « Rabbi, fu dék dih ? » 39Ɗi won wa tih : « Ëyí ɗon ot. » Tígí daaha, bi ɗeef naˈa konte, wani Yéesú ñéerúuté, wa yúhúté tígë dék ɗí rë, wa yeelutee ɗíidëˈ caan fi bisa a ɗi.
40Anndere koy-yaafi Simoŋ Peer, non ɓëewí ana ya keluu wa unni Saŋ, wa ñeyute tal Yéesú rë. 41Ɗi ɗéɓpí pay saami Simoŋ, won ɗi tih : « Fun olute Méssíifë ! » (Iti fi tii baa daa ri Kiristaa mbée Buura Koo fal ri ra.) 42Anndere kúɗté Simoŋ Yéesú në. Yéesú yeelte Simoŋ níi won ɗi tih : « Daa fu Simoŋ, koy Saŋ ; dalaˈte woteh, fay dëekúu Sefaas. » (Iti fi tii baa daa ri : Peer. Iti fi tii Peer daa : laˈ).
Fílíp a Natanayel
43Kéy fín fë, Yéesú hampe waali Galile. Lahaˈ ri ra, ɗi teeˈaˈte a Fílíp, won ɗi tih : « Aye fu ñee tal soˈ ! » 44Fílíp dék Betsaydaa, ɓani Anndere a Peer daa boku gin. 45Ɗi fi Fílíp nampee pay otte Natanayel, won ɗi tih : « Fun olute ɓëeˈ në wonaˈ Mëyíis téeríi Kootaa ra, bee na wonuu yonente ya Téerëe rë : yaa Yéesú fi Suseef, bee dék Nasaret ra. » 46Natanayel won ɗi tih : « Yin wun mín ɗúh Nasaret nagajek a ? » Fílíp won ɗi tih : « Yen saañ fu tíkíɗ afu íl ! » 47Wa ɓeyute waala na suu. Olaˈ Yéesú Natanayel na ac ɗii na, ɗi won ɗi tih : « Bee daa koy ki Israyel tígí-tígí, bi yéeh nofaˈ ow ! » 48Natanayel won ɗi tih : « Fu yúhëˈ sëˈ dih ? » Yéesú loffe ri won tih : « Homaˈ fu tal eena ɗeef Fílíp dëekëy rë doom ra, mi otte ro. » 49Natanayel ɓéyíɗté uni won tih : « Ɓahaa, kon daa fu Koy Koope ! Daa fu Buuri Israyel ! » 50Yéesú won ɗi tih : « Wona won mi ro biti mi otte ro tal eena ra, daa tah fu gém ë ? Fay ot ƴi luk baa éemílëˈ. » 51Ɗi antee ɓaat won tih : « Mee ron won kaaf ka ra ee : ɗon ay ot sun-Koo kúnsëh, malaaka yi Koope lawe sun cépé, aye soˈ mi Koy-ɓëeˈ në. »
2Kílëegë lah Kanaa ra
1Waal ana filoon fi baaha, kílëek lahte Kanaa di Galile. Yaafi Yéesú húmú në. 2Yéesú a taalibe yi ɓal dëekúté kílëegë, wa ayute. 3Ɗúmëˈ béeñë ndaje ma ra, yaafa nduŋutte Yéesú baaha won ɗi tih : « Wa lahluy béeñ. » 4Yéesú won ɗi tih : « Síkírëh sëˈ yaa ow ! Fu fahaˈ biti mi paga yi te wahtii soˈ lahay doom ? » 5Yaafa payte won koy-pagoh ya tih : « Yii won ɗon ɗi ɓéeɓ, lah pëgí rí. » 6Ɗeef lahte yaaɗ pëenë yí yugusuu laˈ húmú në, ƴi yëwúɗɗë ƴahti ɓukutoh raa efuu na. Bina-bina waa na ɓéeɓ waɗtee mín soɗ biŋwaar iniil mbée pëenë. 7Yéesú won koy-pagoh ya tih : « Néhí yaaɗɗi ƴee muluɓ. » Wa nehute yaaɗɗa níi líiffé pew.8Tígí daaha, Yéesú won wa tih : « Leegi éfí në mulaa ɗon kom koy ki gaana. » Wa pagute yii baaha. 9Ɗíkísëˈ koy ki gaana efa, ɗeef mulaa yíssëhté béeñ. Ɗi yéeh tígë koluu koy-pagoh ya béeñë rë, ndaa wa fi ƴaa yúhú. Tígí daaha, koy ki gaana dëekké yíkíi kílëegë 10won ɗi tih : « Ndaje mi lah ɓéeɓ ɓëewë ɗéɓúu efaˈ béeñë lukki neɓ ɗa. Tíl níi ɓëewë sampi píi faanni wa raa nék, ƴee loolay níi rë anti ɗúhrú ! Ɗo nék fu henay ɗah, fu yef béeñë lukki neɓ ɗa yefo níi a ɗeh. »
11Baa daa kimtaana ɗéɓpí paŋ Yéesú rë. Ɗi pagaˈ ri Kanaa di Galile. Ɗaaha, ɗi teeɓaˈte ndami, tahte taalibe yi gémúté rí.
12Filoon fi baaha, ɗi saañce Kafarnawum ɓani yaafi, koy-yaayyi a taalibe yi ; wa homute i waal daaha.
Yéesú a yaayoh ya filiɓ Faam fi gaani Koope
(Saame Maccëe 21.12-13 ; Marka 11.15-17 ; Lúkkë 19.45-46)
13Leɓaˈ Paagiyëwúɗɗë rë, Yéesú kolohte saañce Yerusalem. 14Lahaˈ ri ɗi haalte baylii Faam fi gaani Koope ra, ɗi ɗeef júlë yë wani harra a fañnji wa filiɓ, yaayoh yi bëdú yë, a ɓëewë në lofrantuu hélíis rë. 15Tígí daaha, ɗi saampe dúɗ níh yugusse njooraa, líkké wë, ɗúhíɗté wë ɓéeɓ ëssín ɓani júrí wë ; ɗi júlkëñcé taabulli ɓëewë në lofrantuu hélíis rë, hasalte hélsí wë feey, 16antee won yaayoh yi bëdú yë tih : « Këllí iñƴee ɓéeɓ deh ! Ngënë tíkí faam Baasoˈ yaayaa ! » 17Filoon fi baaha, nuffi taalibe yi payte unna bíníyú Téerëe rë bitih : « Tígë teem soˈ Faamu ra, daa mi yúh rí keeñ soˈ ! »2.17 Saame Kañaa ya 69.10
18Tígí daaha, ɓaha yi yëwúɗɗë wonu ri tih : « Pagiɗ fun yii éemílëˈí nay fun teeɓe biti fu lahte sañ-saña pagaˈ fu yii bee ra ! » 19Yéesú tahte won wa tih : « Ɗon poysaˈ Faam fi gaani Koope fi bee raa, may rii taɓahaat filiɓ waal éeyë. » 20Ɓaha yi yëwúɗɗë wonu ri tih : « Faam fi bee taɓahute kíil sabay iniil a kíil pëenë (46) bee ra, ɗo fantee won fu mín ɗíi taɓahaat filiɓ waal éeyë ë ! » 21Ndaa Faam fa na wonaˈ Yéesú rë, ɗi yin kay neh gét nëe wonaˈ faan ɗi fi baaha. 22Tílëˈ níi Yéesú këllúté ɓúudé rë, taalibe ya nérsúuté biti Yéesú na húmú won uni bah ; yii baa tahte wa gémúté yee won Téerëe rë a una húmú won Yéesú rë.
Yii homaˈ ow ɓéeɓ Yéesú yúh rí
23Jamanaa homaˈ Yéesú Yerusalem feedi Paaga ra, ow caak gémúté rí oluu wa kimtaanna paŋ ɗi ra. 24Ndaa bi yúh Yéesú ɓëewë ɓéeɓ, ɗi lekaay wa. 25Ɗi húmú sohlaay biti ow ac ɗii na won biti díw man ɗeh, ndah yii homaˈ ow ɓéeɓ ɗi yúh rí.
3Yéesú a Nikodem
1Lahte ɓëyí hínú Nikodem, ɗi non fariseŋŋa te ri kélfë yëwúɗ. 2Ɗi acce elek ɗeefiɗte Yéesú won ɗi tih : « Ɓahaa, fun yúhúté biti Koope daa wol ro yëeddí fun, ndah ow mínéh paŋ kimtaanna paŋ fu ra hém Koope ñéerëey a ri. » 3Yéesú tahte won ɗi tih : « Mee roo won kaaf ka ra ee : ow mínéh yúh iña Nguur ki Koope, hém ɗi límëetúy. » 4Nikodem meelte ri won tih : « Ow tíl níi ɓaha raa, ɗi ay límëetúu ɗíh ? Ɗi ii nimil loo yaafi límëetú kay maan ? » 5Yéesú tahte won ɗi tih : « Mee roo won kaaf ka ra ee : ow mínéh haal Nguur ki Koope, hém ɗi ñeyay muluɓ a Ruuh-Peseŋ, ɗi límëetú. 6Ɓëyí límú ow, pesaˈ pes ow ; ɓëyí límúu Ruuhi Koope, pesaˈ Ruuhi Koope. 7Yin ɓanay roo jaahal di yee wonaˈ mi ro biti ɓëewë warutee límëetú rë. 8Ngilaaw ma laɓaˈ tígí neɓaˈ ri fu kelee na neh a ? Añcaŋ, fu yéeh tígë kolaˈ ri a tígë na saañ ɗi ra ! Ɗi ɗaaha kep di ɓëyí límúu Ruuhi Koope ! » 9Nikodem won ɗi tígí daaha tih : « Baa mínëˈ lah ɗíh ? » 10Yéesú won ɗi tih : « Yëeddëhë teempe ti ɗo nen Israyel fu yéeh yii baa a ? 11Mee ron won kaaf ka ra ee : fun hom wonuu iña yúhú fun ɗa, fun seede iña na olu fun ɗa, ndaa ɗon fahuuy fun síkírëh. 12Mi won ɗon iñi ëldúnë ɗon gémúy sëˈ rëe, ɗon ay soo gémée ɗíh biti mi wona ron iñi sun-Koo ? 13Ow pëyrëy yúhí sun-Koo ; soˈ mi Koy-ɓëeˈ fë kolaˈ na ra doŋ daa yúh rí.
14« Ɗee keraˈ Mëyíis goŋ fa yugusuu përëm sun fi duuda, ɓéyíɗté rí luufa ra3.14 Saame Kíní ɓëy Israyel 21.9, soˈ mi Koy-ɓëeˈ mi waɗti ɓéyrúun ɗaaha, 15nda ɓëyí gém sëˈ ɓéeɓ lah pesa na ɗúméh rë. 16Yúhí biti Koope fahaˈ ɓëewë fahoo níi ɗi yeraˈte Koy ka lahaˈ ri ra kut, nda ɓëyí gém ɗii na ɓéeɓ ɓanti saŋku, lah pesa na ɗúméh rë. 17Koope wolay Koohi ëldúnë biti ri ac daani ɓëewë ; ëe-ëeˈ, ɗi wol ri sëmlëˈí wë. 18Kon ɓëyí gém Koy ka na ii daanu ; ɓëyí gémëy rí nék daanute níi wocce, af yee gémëy ɓëeˈ ɗi fi Koy ki yíníi Koope kut ra. 19Te yee haalaˈ daana ra daa ri beh : niiña acce feey, ndaa ñúusë daa génël ɓëewë niiña ndah pagaɗɗi ɓossi wa. 20Ɓëyí na paŋ ɓos ɓéeɓ wonay yin niiña, ɗi hegaˈ ri hegoo, ndah ɗi kaaˈ biti pagaɗɗi ɓossi feeñ. 21Ɓëyí pagaˈ kaah nék saamaˈ niiña, nda ɓëyí ot pagaɗɗi ɓéeɓ yúh biti Koope daa ɓek ɗi na. »
Yéesú a Saŋ Batis
22Filoon fi baaha, Yéesú a taalibe yi koluute suute Yúdée. Ɗi hompe i waal daaha a wa, ɗi na bëtís ɓëewë. 23Saŋ nampee hom Enon di hëbís Salim na bëtís daaha ɓal, bi caak tígë muluɓ. Ɓëewë aye ɗii na, ɗi bëtsé wë. 24Baaha ɗeef ɗi téƴúy kasu doom.
25Lahte bis, i ow di taalibe yi Saŋ na taasuu a yëwúɗ yii leŋke di na ɓukutuu. 26Wa payute Saŋ na wonu ri tih : « Ɓahaa, fu nérsëhté ɓëeˈ ɗoni húmú énfí laahi Yurdeŋ fu na seedeyiɗ ɗi ra a ? Ɗi dalte bëtís te ɓëewë ɓéeɓ yuluu ɗii na. » 27Saŋ won wa tih : « Ow mínéh lah yii man ɗah, te Koo oneh ri ri. 28Ɗon mínú seede biti sah, mi wonte biti mi Buura Koo fal ri ra neh, a biti Koope wol soˈ këllëhí doŋ. 29Kílëek bi ƴaali ; kooji ƴaala nék homaˈ dah, kelee una, keeña sos níi sos. Daa mi kooji bah, yii baa daa tah keeñ soˈ sos níi sos. 30Ɗi waɗti laha maakaama laho saye, bi soˈ ëylée.
31« Ɓëeˈ kolaˈ sun-Koo ra daa paaˈ ɓéeɓ sun. Ɓëyí feey fi beh, míntí nona feey te wonaˈ yii leŋ ëldúníi beh. Ɓëeˈ kolaˈ sun-Koo ra nék [daa paaˈ ɓéeɓ sun] ; 32ɗi seedeyaˈ iña ot ɗi a ƴee keloh ri ra, ndaa ow na síkíréeh rí. 33Ɓëyí tah iña na won ɗi ra, déggëlté biti Koo wonaˈ kaah. 34Ɓëeˈ Koope wol ri ra, léhínëˈ woni Koope, ndah Koope ɓeɓ Ruuhi Peseŋi ɓéeɓ soɗte ri ri. 35Boffa daa fahaˈ Koy ka níi tíkké iña ɓéeɓ yaˈi. 36Ɓëyí gém Koy ka lahte pesa na ɗúméh rë ; ɓëyí kaaˈ gémí rëe nék ii yúh pesi bah, te Koope ay rii dékée teeɓ haay-keeñ. »
4Yéesú a ɓelaa dék Samari ra
1-2Waalli ƴaaha, fariseŋŋa keluute ban fi biti yee lah Yéesú taalibe, bëtíssé wë rë, luk ƴi Saŋ Batis. (Ɗeef nagajek ɗi fi Yéesú neh daa na húmú bëtís, taalibe yi daa na húmú pagu yaa tígë.) Yúhëˈ Yéesú biti yii baa halte nuffi fariseŋŋa ra nék, 3ɗi kolohte Yúdée, na nimil Galile. 4Ɗi ƴahti saañ dín fë rëe, ɗi waɗtee ñee Samari. 5Ɗaaha, ɗi tílté níi ɗi leɓohte gini hínú Sikaar non Samari, di hëbís feey fa húmú on Yakop koohi Suseef ra. 6Yakop húmú hacce yéem daaha. Bi mok Yéesú waali, ɗi tookke ɓúk yéemë na hílsëh, ɗeef naˈ lahte leelu af. 7-8Taalibe yi suute filiɓ ginin saam yii nay waa ñame.
Lahte ɓelii dék Samari acce neh wahtii baaha. Yéesú won ɗi tih : « On soˈ muluɓ mi han yaa ow. » 9Ɓelaa won ɗi tih : « Mantee ɓal, fu ɗagaˈ soˈ muluɓ ɗíh te fu yëwúɗ, mi ɓëy Samari ? » (Ɗeef wa fi yëwúɗɗë nagajek, fahuuy bok a ɓëy Samari dara.) 10Yéesú won ɗi tih : « Fu yúh yii na onaˈ Koo a soˈ mi ɓëeˈ na won a ɗo ra koon, daa fay soo ɗage muluɓ, mi on ɗo mulaa na onaˈ pes ɗa. » 11Ɓelaa tahte won ɗi tih : « Ɓahaa, ɗo fu lahay hoc níi wocce, te yéemë nooɗte tíkké sun ! Fay ɗúhée mulaa na onaˈ pes ɗa di kon ? 12Ciffi fun Yakop daa heliɗ fun yéemí beh. Ɗi hante na mulaa, koyyi hanute na, yuppi hanute na, fantee habaˈ biti fu luk ɗii gaan a ? » 13Yéesú won ɗi tih : « Ɓëyí han na mulii yéemí bee ɓéeɓ, fay sifiraat ; 14ndaa ɓëyí han na mulaa nay mi rii one ra, ii sifiriil taˈ : mulaa nay mi rii one ra kay, ay yíssée culi julli pesi na ɗúméh ɗii na. » 15Ɓelaa won ɗi tih : « Ɓahaa, on soˈ na mulii ƴah, nda mi woc sifiroh te mi aylileh neh yéemí beh. »
16Yéesú won ɗi tih : « Kon paye fu kale ƴaalu fu ac. » 17Ɓelaa won ɗi tih : « Mi lahay ƴaal. » Yéesú won ɗi daaha tih : « Fu won kaah biti fu lahay ƴaal, 18ndah fu ñeete ƴaal iip, te ɓëeˈ ɗoni na pesu leegi ra ƴaalu neh. Kon fu won kaah ! »
19Tígí daaha, ɓelaa won ɗi tih : « Ɓahaa mi ot na, fu yonente ! 20Caacci fun húmú jaamiyuu Koope sun fi daŋi beh, ndaa ɗon fi yëwúɗɗë, ɗon wonu ɗi waɗti jaamiyuun Yerusalem. » 21Yéesú won ɗi tih : « Yaa ow, gémé yee na won mi ro bee ra : ay tíl níi jaamiyohi ɓëewë Baap-Koo sun fi daŋi beh, mbée Yerusalem ii caak solo. 22Ɗon fi ɓëy Samari, ɗon na jaamiyuu, ndaa ɗon yíih Koope ; fun fi yëwúɗɗë nék, fun na jaamiyuu ri te fun yúhú rí, ndah ri ñeyaˈ fun fi yëwúɗɗë në, múclí ëldúnë. 23Wahtaa hompe lah, te ri lahte, wahtaa nay jaamiyee ɓëewë na saamu Baap-Koo kah-kah ra, wa ñeyaˈ ri Ruuh-Peseŋ a kaaf ka ra. Baap-Koo saam mani ɓëewí ƴah. 24Koope ɗi Ruuh, te ɓëyí na jaamiyoh ri waɗti ñeyaa Ruuhi a kaah. » 25Ɓelaa won ɗi tih : « Mi yúhté biti Buura Koo fal ri ra maanam Kiristaa, ac ayo. Ɗi ac ɗaa, ɗi ay fun teeɓ ɓéeɓ. » 26Yéesú won ɗi tih : « Daa mi, soˈ fa na won ɗoo na ra. »
27Taalibe yi Yéesú lahuu tígí daaha. Oluu wa Yéesú na won a ɓeleɓ ra, wa éemúté níi éem, ndaa ow di waa na kaañay meel Yéesú yee na saam ɗi ra, a yee tah ɗi na won a ɓelaa ra. 28Tígí daaha, ɓelaa helte peni mulii, nimilte ginin won ɓëewë tih : 29« Ëyí ɗon ot ɓëeˈ abee wonte soˈ iña paŋ mi ra ɓéeɓ. Ɗi Buura Koo fal ri ra neh delem a ? » 30Ɓëewë koluute, suute ɗeefri Yéesú.
31Filiɓ fi baaha, taalibe ya gangalu Yéesú ñam wonu tih : « Ɓahaa, túmé yin lowu book ! » 32Ndaa ɗi won wa tih : « Mi lahte ñami ɗon yíih rí. » 33Tígí daaha, wa na meelantuu hanndal ki wa wonu tih : « Ow kompe ri ñam neh a ? » 34Yéesú won wa tih : « Paŋ yee fahaˈ ɓëeˈ wol soˈ ra níi mit sëk, daa ñami soˈ.
35« Ɗon wonu neh dee a lec tas céyín iniil a ? Soˈ mi won ɗon tee : ëlí meeyya ! Iña nonte níi seh lec. 36Ɓëeˈ në lec ɗa ee liil yínlí rë, na négírëˈ peba na saañ pesa na ɗúméh rë. Hen ɗaaha raa, ɓëeˈ soh ra a bee lec ɗa bok, lah sos-keeñ. 37Léehë won kaah bitih : “Ɓëeˈ soh ra bokaay a bee lec ɗa.” 38Mi yeñce ron lec meeyi ɗon mësúy nëe paŋ dara. I ow kay daa légéyú rí, ɗon daa njiriñuu ri. »
39Kolaˈte bee wonaˈ wa ɓelaa biti Yéesú wonte ri iña paŋ ri ɓéeɓ rë, i ow caak di ɓëy Samari dékú gini baa ra gémúté Yéesú. 40Te ɗeefruu wa ri ra, wa ɗagute ri ɗi hom waa na daaha ; tígí daaha, ɗi hompe waal ana waa na. 41Iña na won ɗi ra tahte wa ɓaatuutee caak na haalu ngémë. 42Wa wonu ɓelaa tih : « Iña ɓílíɗ fu fun ɗa daa tah fun gém neh doŋ, ndaa biti fun kellirute affi fun ɗi na won, te fun yúhúté biti daa ri Sëmlëhí ëldúnë kaah. »
Koy daga paƴ Yéesú rë
43Filoon fi waalli ana ya hom Yéesú daaha ra, ɗi kolohte saañce Galile. 44Ɗi woniɗte afi bitih : « Yonente heefuu gina dék ɗí rë. » 45Lahaˈ ri Galile ra, ɓëy gina teeriyuute ri daaha, ndah payuu wa feedi Paaga Yerusalem ra, wa olute iña paŋ ɗi filiɓ feeda ra ɓéeɓ.
46Ɗaaha, Yéesú ñeyaatte Kanaa di Galile, tígë húmú yíssëˈ rí mulaa béeñ rë. Ɗeef ow di dakki buur dék Kafarnawum, koy ka keente jér. 47Kelaˈ ri biti Yéesú kolohte Yúdée acce Galile ra, ɗi saañce ɗeefiɗte ri, ɗaŋke ri pay Kafarnawum paƴiɗ ɗi koy kee ke ri na maanndaˈ húl rë. 48Yéesú won ɗi tih : « Ɗon oluy kimtaan a iñi éemílëˈté rëe daal, won ti ɗon ii gém múk ë ! » 49Daga won ɗi tih : « Ɓahaa, yípée ac faam balaa koy soˈ húl. » 50Yéesú won ɗi tih : « Nimile faam, koohu ɓéyíɗté af, yin ii rii kat. » Ɓëeˈ gémpé yee won ɗi Yéesú rë, kolohte na saañ faam. 51Ɗi hom waali faam fa, súrgë yí téebílúuté rí wonu ri tih : « Ɓahaa, koohu kolohte ! » 52Ɗi meelte wa wahtaa koloh kúkëyë rë, wa wonute ri biti faan kúkëyë woc tama bee wotaˈ naˈ ƴutuuɗ leelu af aaˈ fin ra. 53Boffi kúkëyë yíppée ot biti yaa wahtaa wonaˈ ri Yéesú biti koohi ɓéyíɗté af ra. Kolaˈte baaha, ɓani ɓëy faami ɓéeɓ gémúté Yéesú. 54Baa daa kimtaani ana fa paŋ Yéesú kolaˈ ri Yúdée nimilte Galile ra.
5Lëfëñídë paƴ Yéesú rë
1Filoon fi baaha, ndaje di ndaje yi yëwúɗɗë lahte Yerusalem, Yéesú kolohte saañce na. 2Gini baaha lahte laahi Ébrë yë wonuu ri Betsataa, hom hëbís ílë në wonuu Ílí Harra5.2 Gini Yerusalem ɓéeɓ húmú míirú míirë níi embite, ɗi antee lah íl caak. Ílí bee na wonuu Ílí Harra bee ra, ɓëewë habuu biti harra húmú ñéyrúu në biti wa húmú ƴahti haal gina. ra. Ɗi lahte mbaar iip. 3I jéríɗ caak daa fanuu mbaarri ƴaaha : búumíɗɗë deh, ɓëewë në yíiɓú rë deh, lëfëñíɗɗë deh. [45.4 Ɓëewë húmú ñeyaatu unni ƴee bín fë woraˈi wa ɓëewë rë, lahte na ƴi húmú bíníyú yii beh : Wa homuu daaha sehe hégíƴëhí mulaa. Na hom níi lah wahtii malaakii Koo-Yíkëe ac hégíƴ mulaa, te jérdë në ɗéɓpí haal mulaa wahtii baaha ra ay wah, a di míntí man jérë ɓéeɓ.] 5Filiɓ fi jéríɗɗí ƴaaha, lahte na ɓëyí hente kíil sabay éeyë a kíil peeye (38) ɗi fanohte ri jér. 6Olaˈ Yéesú ɓëeˈ fanohte feey te ri yúhté biti ɗi maañcee jér rë, ɗi meelte ri won tih : « Fu fahaˈte biti fu wah a ƴaal kowa ? » 7Jérdë won ɗi tih : « Ɓahaa, mulaa hégíƴëh rëe, mi na laheh ɓëyí mín sëe ɓek filiɓ laaha ; mi home étíɗ saañ haal raa, ow kay ɗéɓ sëˈ filiɓ. » 8Tígí daaha, Yéesú won ɗi tih : « Kolee, fu pon dilu fu tíl. » 9Ɓëeˈ yíppée wah, kolohte ponte dili na tíl.
Yiin paƴ Yéesú ɓëeˈ rë teeˈaˈ a bisa na hílsúu yëwúɗɗë rë. 10Oluu ɓaha yi yëwúɗɗë ɓëeˈ a dili, wa wonu ri tih : « Fu waray meeɓ dilu bisee woteh beh, ɗi bisa na hílsúu rë ! » 11Ɓëeˈ won wa tih : « Ɓëeˈ paƴ soˈ ra daa won soˈ mi ɓeɓ dili soˈ mi tíl. » 12Wa meelute ri wonu tih : « Ɓëeˈ won ɗo baaha ra wah ? » 13Ndaa ɓëeˈ yéeh paƴohi, ɗi mínéh ríi teeɓaˈ, bi múuƴ Yéesú filiɓ dúukëlí ɓëewë húmú daaha ra.
14Filoon fe, Yéesú teeˈaˈte a ɓëeˈ filiɓ Faam fi gaani Koope, won ɗi tih : « Fu abaa fu wahte leegi ! Ngana bakaaril, toñeh yii luk baa misik ay roo kate. » 15Kolaˈ ɓëeˈ dah, ɗi payte wonte ɓaha yi yëwúɗɗë biti ɓëeˈ paƴ ɗi ra Yéesú. 16Kolaˈte baaha, wa henute halañ sun fi Yéesú, di yee paƴaˈ ri ow bisa na hílsúu wë rë. 17Ndaa Yéesú won wa tih : « Baasoˈ ee légéy rë na saañ, soˈ ɓal mee légéy rë maa saañ. » 18Wona won ɗi baa ra, tahte ɓaha yi yëwúɗɗë ɓaatuutee caŋ hawi húl, ndah teyay biti doŋ ɗi poote kootii bisa na hílsúu rë, ndaa ɗi wonaˈ ti Koope daa boffi, daa ri biti daa wa teyu.
Sañ-sañi Koy ka
19Yéesú tahaatte won tih : « Mee ron won kaaf ka ra ee : soˈ mi Koy ka mi mínéh koloh rek mi paŋ ; mi pagaˈ yee ot mi Baasoˈ na ra. Yii paŋ Baasoˈ ɓéeɓ, soˈ mi Koy ka mi pagaˈ ri. 20Ɗi fahaˈte soˈ, te ɗi na teeɓ soˈ iña na paŋ ɗi ra ɓéeɓ. Ɗi ay soo teeɓ ƴi ay pagu kay, ƴi luk ƴaa gaan fap níi ɗon éem : 21di na këllëˈ Baasoˈ ow ɓúudé on ɗi pes, soˈ mi Koy ka ɓëyí neɓ soˈ mi on ɗi pes. 22Baasoˈ na aattiyeeh ow, ndaa ɗi onte soˈ mi Koy ka sañ-sañi aattiyaa mi ɓéeɓ, 23nda ɓëewë ɓéeɓ yeɗ soˈ mi Koy ka cér ti di yeruu wa ri Baasoˈ nen. Ɓëyí yeray soˈ mi Koy ka cér, ɗeef yeray Baasoˈ fa wol soˈ ra cér. 24Mee ron won kaaf ka ra ee : ɓëyí síkírëh woni soˈ, te ri gém ɓëeˈ wol soˈ ra, lahte pesa na ɗúméh rë. Ɗi ii daanu : ɗi múccé kúl kë, haalte pesa. 25Kaaf ka bee ɓúk sëˈ beh : wahtaa ee saañ lahe ra, te ri lahte níi wocce, wahtaa nay kelee ɓëewë húlú rë un soˈ mi Koy Koope ra, te ɓëewë nay kelee woni soˈ ra ay pes. 26Di homaˈ pesa Baasoˈ na, ɗi tahraˈ soˈ ri ɗaaha, pesa hompe soo na. 27Te ri onte soˈ mi Koy ka sañ-sañ aattiyaa, ndah daa mi Koy-ɓëeˈ. 28Yee won mi ɗon ra ɓanay ron jaahal : wahtaa ee ac ɗa, ɓëewë húlú hacu feey fi bee ra ɓéeɓ ay keloh un soˈ, 29te wa ay koloh ɓúudé. Ɓëewë húmú paguu yin wun ra ay koloh, haal pesa na ɗúméh rë, ƴee húmú paguu yin ɓos ra koloh, daanu. 30Soˈ mi Koy ka mi mínéh koloh rek mi paŋ, mi na pageh yee neɓaˈ soˈ ra, ndaa yee neɓaˈ ɓëeˈ wol soˈ ra. Mi hom aattiyaˈ yee nah soˈ Koope ra, te aattiyaˈi soˈ júɓpé.
Seede yi Koy ka
31« Daa mi seedeyira af soˈ iñi soˈ koon kep, ow ii tah biti mi won kaah. 32Ndaa ow kay daa na seedeyiɗ soˈ, te mi yúhté biti iña na won ɗi sun fi soˈ ra kaah. 33Ɗon wolute i ow Saŋ Batis na, te iña won ɗi sun fi soˈ ra kaah. 34Seedii leŋ sun fi soˈ ƴaha bi ow kut, mi sohlaay ; ndaa mi won ɗon woni Saŋ, nda ɗon mín múc. 35Saŋ húmú man lampii këɗɗú hawaanaa nen, te ɗon húmú dalute ot neɓ niiñi. 36Ndaa lahte seedii daa luk bi Saŋ lah solo : daa wa iña na paŋ mi ra. Ƴee nah soˈ Baasoˈ paŋ ra won sun fi soˈ, wa teeɓaˈ biti Baasoˈ daa wol soˈ. 37Te Baasoˈ fa wol soˈ ra, seedeyiɗ soˈ ɓal. Yaa biti kay, ɗon kéllúy ɗi na won, te ɗon ëllúy rí. 38Ɗon habuy unni ɗon na ndah ɗon gémúy soˈ mi ɓëeˈ ɗi wol ri ra. 39Ɗon ƴahti yoon Téerëe rëe, ɗon ɓekuu keeññon ɓéeɓ filiɓ, ndah ɗon séentúu pesa na ɗúméh rë në. Añcaŋ, Téerëe seedeyiɗ soˈ, 40ɗon anutee kaaˈ ɗeefri soˈ, ɗon pes !
41« Mi sohlaay kañi kolaˈ ow na. 42Mi yúh ɗon : mi yúhté biti ɗon fahuuy Koope. 43Mi ayiɗ Baasoˈ, ɗon kaaˈuute síkírëhí sëˈ. Ndaa ow kay daa ayira afi raa, ɗon síkírëh rí. 44Ɗon fahuu biti rek ɗon kañantee affon, ɗon anutee fahuuy kañi kolaˈ Koope fa yínë kut ɗa ! Ɗon ay soo gémée ɗíh ? 45Ngënë hëbíi biti daa mi nay ron teeɓee a Baasoˈ ; Mëyíis daa nay ron teeɓee, ɗi fa ɗon tíkú yaakaaron ɗii na ra. 46Nagajek, ɗon gém Mëyíis kaah koon, ɗon warutee soo gém, ndah ɗi bíníté yii leŋ soo na. 47Ndaa hém ɗon gémúy iña bíní rí rëe, ɗon ay gémée wonni soˈ ɗíh ? »
6Mbúurú yí iippa a jénní ana ya
(Saame Maccëe 14.13-21 ; Marka 6.30-44 ; Lúkkë 9.10-17)
1Filoon fi baaha, Yéesú húussé laahi Galile fa na wonuu ɓal laahi Tiberiyat ra, saañce ɓúgí yínëe. 2Bi olu ɓëewë kimtaanna na paŋ ɗi, ɗi na wahil jéríɗɗë rë, dúukël ow ñeete tala. 3Lahaˈ ri ra, ɗi lappe daŋ, tookke a taalibe yi. 4Baaha, ɗeef feedi yëwúɗɗë na wonuu Paak ra leɓohte. 5Ɓéyrëˈ Yéesú afi, ɗi otte ɓëewí caakute níi caak na ayu ɗii na. Tígí daaha, ɗi meelte Fílíp won tih : « Yen ay lomee mbúuríi mín ñëmíɗ ɓëewí ƴee dih ? » 6Ɗi hom olsohi Fílíp, daa tah ɗi wonaˈ ri ɗah ; ɗeef ɗi yúhté yee nay ri page ra níi wocce. 7Fílíp won ɗi tih : « Wuti yen lah hélsí tam ɗúmléh wë koon6.7 hélsí tam ɗúmléh wë :Di gerek, bíníyú ɗeh : dëñé tíméer ana (200). Dëñé yínë, daa ganjarma yíníl légéy súrgë bis múlgús., ii mín lom mbúurú níi wa ɓéeɓ lah wuti ƴaha ñiip. »
8Tígí daaha, ow kay di taalibe yi, Anndere koy-yaafi Simoŋ Peer won ɗi tih : 9« Lahte kúkëyí kúɗté mbúurú loorso6.9 loorso :Wa peppi man pep bele nen. Wa hom yugusuu mbúurú. iip a jén ana deh, ndaa wa ay taaɓe ɓëewí caakki ƴee yih ? » 10Yéesú won wa tih : « Wëní wë took. » Ɗeef tígë húmú caakke gaawa. Wonuu wa baaha ra, wa tookute. Ɓëewí ƴaalla húmú në rë warutee mit ow júnní iip (5.000).
11Yéesú ɓeɓpe mbúurëe, símpé Koope, woraˈte wa ɓëewë. Ɗi ɓeɓpe jénë hente ɗaaha ɓal, woraˈte wa ɓëewë níi ow fi ow waa na ɓéeɓ lahte ƴi doyte ri. 12Ñamuu wa ɓéeɓ níi wa laalute ra, Yéesú won taalibe yi tih : « Négíríi wooñnjiida, yin ɓan naa yah. » 13Négírúu wooñnjiidi mbúurú yí iippa ñamu ɓëewë rë, wa líiffé dama sabboo a dama ana. 14Ola olu ɓëewë kimtaana paŋ Yéesú rë, tahte wa wonu tih : « Ɓëyí bee daa yonentaa húmú wonu biti waɗtee ac ëldúnë rë kaah ! » 15Bi yúh Yéesú biti ɓëewë yuluu hami daaha tík ɗí buuri wa, ɗi hécíilté lappe daŋa, ɓani afi njunduŋ.
Tílí Yéesú sun fi mulaa
(Saame Maccëe 14.22-33 ; Marka 6.45-52)
16Sos naˈin, taalibe yi Yéesú cépúté ɓúk laaha. 17Wa haalute gaal na húusú laaha yullute waal Kafarnawum. Koo elekke affi wa, ɗeef Yéesú ɗeefray wa doom. 18Bi gaan ngilaaw ma, mulii laaha yampe na hégíƴëh. 19Sayuu taalibe ya níi wa homute yii mitte kilomet iip mbée pëenë filiɓ laaha ra, wa séenúté ow na tíl sun fi mulaa, ɗeef Yéesú daa na ac waa na gaala ; wa yípútée tíit. 20Ndaa Yéesú won wa tih : « Ngënë tíití ! Yaa soˈ ! » 21Tígí daaha, taalibe ya homu woni ɗi haal gaala, wa yípútée teer tígë na suu wa koon ɗa.
Ñama na onaˈ pes ɗa
22Yíilëˈ Koo kéy fín fë, dúukëlí ɓëewë húmú tasu ɓúk laaha ra húmú olute biti gaal yínë kut daa húmú daaha aaˈ fin ; te wa yúhúté biti na suu taalibe ya ra, Yéesú ñéerëey a wa filiɓ gaala ; wani affi wa kut daa suu. 23Tígí daaha, lahte gaalli koluu Tiberiyat ayute teerute hëbís tígë húmú ñamuu wa mbúurëe, bee símëˈ Yíkëe Koope ra. 24Bi olu wa biti ɗi fi Yéesú a taalibe yi húmúy në, wa haalute gaalli ƴaaha, na suu Kafarnawum saami.
25Ɗeefuu wa ri ɓúgí yíníi laaha ra, wa meelute ri wonu tih : « Fu ac dee kiri ɓahaa ? » 26Ɗi won wa tih : « Mee ron won kaaf ka ra ee : wëerté sëˈ biti mbúurëe ñamu ɗon níi looyon maƴce ra daa tah ɗon na saamu soˈ, ndaa biti ɗon yúhú iti fi kimtaanni soˈ neh. 27Ngënë mëkí ñami ay míllée yah. Lah mëkí bee na onaˈ pesa na ɗúméh rë kay, bee nay mii onee soˈ mi Koy-ɓëeˈ rë. Baap-Koo yeɗte soˈ sañ-sañi baaha. » 28Wa meelute ri wonu tih : « Koope fahaˈ biti fun paŋ légéyí bih ? » 29Ɗi won wa tih : « Légéyë seh Koope ɗon na ra biti ɗon gém soˈ mi ɓëeˈ ɗi wol ri ra. » 30Wa wonu ri tih : « Fay fun teeɓe kimtaani bi níi tah fun gém ɗë ? Fay page yii bih ? 31Caacci yen ñamute maan6.31 maan :Wa peppi sewte, wa man pëndë miraa nen. Daa wa ñama húmú on Koope ɓëy Israyel koluu wa Ésíp homute luufa níi hente kíil sabay iniil (40) ra. luufa ti di bíníyúu rí Téerëe bitih : “Ɗi onte wa yii ñamun wa, yii kolaˈ sun-Koo.”6.31 Saame Kolohi koyyi Israyel Ésíp 16.4, 15 ; Kañaa ya 78.24 » 32Yéesú won wa tih : « Mee ron won kaaf ka ra ee : Mëyíis neh daa onaˈ ñama kolaˈ sun-Koo ra, Baasoˈ daa na on ɗon ñami kah-kah fa kolaˈ sun-Koo ra. 33Ñama na onaˈ Koope ra, daa ri bee kolaˈ sun te na on ɓëewë pesa na ɗúméh rë. » 34Tígí daaha, wa wonu Yéesú tih : « Ɓahaa on fun ñami ƴaa faraah. » 35Ɗi won wa tih : « Daa mi ñama na onaˈ pesa ra. Ɓëyí ɗeefiɗ soˈ wocce yaaɓ, ɓëyí gém sëˈ wocce sifiroh. 36Mi wonte ron ri : ɗon olute soˈ ngëeƴ, ndaa ɗon kaaˈuute gémí sëˈ. 37Ɓëyí Baasoˈ on soˈ ri ɓéeɓ ay soo ɗeefiɗ, te ɓëyí ɗeefiɗ soˈ mii rii lík, 38ndah mi cépëy feey fa paŋi yee fahaˈ mi ra, ndaa paŋi yee fahaˈ ɓëeˈ wol soˈ ra. 39Yee fahaˈ ɓëeˈ wol soˈ ra nék daa ri beh : mi ɓanti ñak ow yínë di ƴee déŋéen ɗí soˈ ra, ndaa mi waɗ waa këllë këllë ɓúudé yiin nay túkkíyé ëldúnë rë. 40Yee fahaˈ Baasoˈ ra daa ri bitih : ɓëyí yeel soˈ mi Koy ka ɓéeɓ te ri gém sëˈ, ɗi liil pesa na ɗúméh rë, mi këlíɗ ɗí ɓúudé yiin nay túkkíyé ëldúnë rë. »
41Wona won Yéesú biti daa ri ñama kolaˈ sun ɗa, tahte yëwúɗɗë në úlúm-úlúmú hanndal ki wa 42wonu tih : « Yaa Yéesú koy Suseef neh hanaa ? Yen yúhú boffi a yaafi ! Ɗi wonaˈ biti ɗi kolaˈ sun ɗíh ? » 43Yéesú won wa tih : « Yéfí yee na wonu ron hanndal kon ɗa. 44Ow mínéh sëe ɗeefiɗ hém Boffa wol soˈ ra yejeh ri soo na ; te soˈ, may këlíɗ ɓëyí baaha ɓúudé yiin nay túkkíyé ëldúnë rë. 45Yonente ya bíníyúté yii beh : “Wa ɓéeɓ, Koope ay waa teeɓ.”6.45 Saame Isayii 54.13 Ɓëyí síkírëh Boffa ɓéeɓ te keloh woni, ɗeefiɗte soˈ. 46Baa homay won biti ow ëlíɗté Boffa. Soˈ fa kolaˈ Koope na ra kut daa mi ot ɗi. 47Mee ron won kaaf ka ra ee : ɓëyí gém sëˈ liilte pesa na ɗúméh rë. 48Daa mi ñama na onaˈ pes ɗa. 49Caaccee ke ron ñamu maana luufa ra húlúy ë ? 50Ndaa ɗee man ñama kolaˈ sun ƴee ra, ɓëyí ñam na ɓéeɓ ii húl. 51Daa mi ñama kolaˈ sun, na onaˈ pes ra. Ɓëyí ñam na ñami ƴeh, fay pes faw. Ñama nay mii onee ra daa faan soˈ ; may rii onaˈ nda ɓëewë pes. »
52Unna won Yéesú ƴaa ra tahte yëwúɗɗë ɓéyrúté unni wa sun, na capuu hanndal ki wa wonu tih : « Ɓëyí bee mínëˈ yen yeɗ faani ɗí níi yen ñam ? » 53Ɗi won wa tih : « Mee ron won kaaf ka ra ee : ɗon ñamuy na faan soˈ mi Koy-ɓëeˈ te ɗon hanuy na ñif mi soˈ, ɗon ii naa liil pesa. 54Ɓëyí ñam na faan soˈ te ri han na ñif mi soˈ, liilte pesa na ɗúméh rë te may rii këlíɗ ɓúudé yiin nay túkkíyé ëldúnë rë. 55Faan soˈ ñamaɗ kah-kah, ñif mi soˈ han kah-kah. 56Ɓëyí ñam na faan soˈ te han na ñif mi soˈ, ɗi pokohte soo na te mi pokohte ɗii na. 57Baasoˈ fa wol soˈ ra ee pes ɗa, te daa ri tah mi na pes ; ti ɗaaha nen, ɓëyí ñam na faan soˈ, daa may tahe ɗi pes. 58Ñama kolaˈ sun-Koo ra daa reeni. Ɓani ƴee húmú ñamu caaccee ke ron húlú rë maduy. Ɓëyí ñam na ñami ƴah, fay pes faw. » 59Na yëeddëˈ Yéesú unni ƴaa ra, ɗeef ɗi húmú filiɓ tígë na ɗaguu yëwúɗɗë Koope ra, di Kafarnawum.
Taalibe ya heguu ra
60Síkírúu wë Yéesú níi wocce ra, i ow caak di taalibe yi wonu tih : « Unna won ɗi ra neɓeh keloh ! Wa ay tahuu ɗíh ? » 61Bi yúhíɗ Yéesú afi biti taalibe ya úlúm-úlúmú wona won ɗi unni ƴaa ra, ɗi won wa tih : « Baa daa ñogol ɗon a ? 62Ɗon ot soˈ mi Koy-ɓëeˈ mi saye sun nimil tígë kolaˈ mi raa, ɗon ay page yih ? 63Ruuhi Koope daa na onaˈ pes. Ow tikkiyay yin. Unna won mi ɗon ra kolaˈ Ruuhi Koope na, te daa wa na tah ow pes. 64Ndaa i ow ɗon na gémúy sëˈ. » Ƴaaha ɓéeɓ, ɗeef Yéesú maañcee yúh ɓëewë gémúy rí rë, a ɓëeˈ nay rii yaaye ra. 65Ɗi ɓaatte won tih : « Yii baa daa tah mi won ɗon biti ow mínéh sëe ɗeefiɗ, hém Baasoˈ tahreh ri ri. »
66Kolaˈte baaha, ow caak di taalibe yi heguute, wocute ñéerëˈ a ri. 67Tígí daaha, Yéesú won taalibe yi sabboo a ana ya tih : « A ɗon, ɗon nampi fahuuy saañ neh a ? » 68Simoŋ Peer loffe ri won tih : « Yíkëe, fun ay ñee tal wah ? Daa fu na won unna na kúɗ ow pesa na ɗúméh rë. 69Fun gémúté, te fun yúhúté biti daa fu Ɓëyí selaa ɗúhëˈ Koope na ra. » 70Yéesú won wa tih : « Daa mi tanis ɗon fi sabboo a ana ya neh a ? Añcaŋ, ow yínë ɗon na seytaane gaan ! » 71Ɗeef ɗi wonaˈ Yudaas koy Simoŋ Iskariyot. Ɗi fi Yudaas, nonaˈ ri taalibe yi sabboo a ana ya níi, daa ri nay rii yaaye.
7Yéesú a mboko yi
1Filoon fi baaha, Yéesú hompe filiɓ Galile na wër ; ɗi fahaay pay Yúdée ndah ɓaha yi yëwúɗɗë fahuu hawi húl. 2Filiɓ fi baaha ɓéeɓ, bi na leɓoh ndaje ma na homuu yëwúɗɗë dúttë rë,7.2 Saame Tali Léwí 23.34-36 ; Nérsí Kootaa 16.133koy-yaayyi wonu ri tih : « Kolee dee fu saañ ndaje mín Yúdée, nda taalibe ya ɓéeɓ ot iñi éemílëˈ yë na paŋ fu ra. 4Ɓëyí fahaˈ biti yúhú na ɗapeeh paŋi iñi. Fu mín paŋ iñƴee raa kay, feheye níi ɓëy ëldúnë ɓéeɓ yúh rë. » 5Nagajek, wa fi koy-yaayyi gémúy rí. 6Yéesú won wa tih : « Wahtii soˈ lahay doom ; ndaa ɗon, wahtu ya ɓéeɓ wun ɗon na. 7Ɓëewë míníh rën kaaˈ, ndaa wa kaaˈuute soˈ di yee teeɓaˈ mi wa biti pagaɗɗi wa ɓosse ra. 8Ɗon fi ƴaa tílí ɗon saañ feedin. Soˈ mi saay, ndah wahtii soˈ lahay doom. » 9Filoon fi unnee ke ri ƴah, ɗi tasse Galile daaha.
Yéesú filiɓ feedi yëwúɗɗë
10Sayuu koy-yaayyi yi ndaje min ra, ɗi fi Yéesú nampee naa saañ ndaŋ feey, ow yéeh baaha. 11Ɓaha yi yëwúɗɗë homute filiɓ ndaje ma na saamu ri, na meeluu tígë waɗ ɗii homa ra. 12Úlúm-úlúmí ban fi Yéesú misikke filiɓ fi ɓëewë. Ƴee na wonu biti ɗi ɓëyí wunte, ƴee kaaˈuute na wonu biti ɗi yahaˈ nuffi ɓëewë yahoo. 13Di filiɓ ƴaaha ɓéeɓ, ow kaañay ɓéyíɗ uni sun, ndah wa helute nuf ɓaha yí yëwúɗɗë në.
14Tílëˈ feeda níi lahte leelaa ra, Yéesú saañce haalte Faam fi gaani Koope na yëeddëˈ. 15Yëwúɗɗë éemúté ɗee na yëeddëˈ rí rë, wonu tih : « Ɗi yúhëˈ iñi caakki ƴee dih, te ri yooday ? » 16Yéesú loffe wa won tih : « Iña na yëeddëˈ mí rë ɗúhëey soo na, ɗúhëˈ Koope fa wol soˈ ra. 17Ɓëyí caŋke paŋi yee neɓaˈ Koope ra ay yúh nda iña na won mi ra kolaˈ Koope na, nda mi won woni soˈ. 18Ɓëyí wonaˈ woni, saamɗaˈ afi ndam. Ndaa soˈ fa saamaˈ ndami ɓëeˈ wol soˈ ra, mi yéeh fel, mi wonaˈ kaah. 19Mëyíis yeray ron Kootaa a ? Añcaŋ, ow yínë ɗon na pagay yee won ɗi ra ! Ɗon fahuu hawi soˈ húl yih ? » 20Ɓëewë wonu ri tih : « Yébítëh ham ɗo neh a ? Daa fahaˈ hawu húl ? » 21Ɗi won wa tih : « Mi paŋ kimtaan yínë kut ɗon ɓéeɓ éemúté ! 22Ëlsíi affon ! Mëyíis nahte ron leji tuŋka. Te yii baa dalaay ɗii na, kolaˈ níi caacci na. Biti Mëyíis daa nah ron ri, ɗon na pagu ri wuti ƴaha bisa na hílsúu rë, te ñogoleh ron. 23Kon ɗon ham kootii Mëyíis, ɗon mín lec kúkëy bisa na hílsúu rëe, ɗon ngaaruu soˈ yi paƴa paƴ mi ow múlgús bisi baaha ra ? 24Ngënë ëlí rek ɗon yíppí aattiyaˈ, lah ëettíyíi kaah. »
Buura Koo fal ri ra kolaˈ dih ?
25Filoon fi baaha, i ow di ɓëy Yerusalem wonu tih : « Bee daa ɓëeˈ na fahuu hap húl rë saa ? 26Ëlsíi di na wonaˈ ri sun te ow hégíƴëey. Kélfë yë habuuy kah-kah biti daa ri Buura Koo fal ri ra a ? 27Wonuy biti Buura Koo fal ri ra ƴahti ac ɗaa ow ii yúh tígë nay rii kolee ra a ? Ɓëyí bee nék yen yúhú tígë kolaˈ ri ra ! » 28Filiɓ yëeddëˈí di Faam fi gaana, Yéesú ɓéyíɗté uni sun won tih : « Ɗon wonu ti ɗon yúhú sëˈ a tígë kolaˈ mi ra ! Yúhí biti nék neɓaay soˈ neɓoo rek mi acce, ɓëeˈ mit wëelíyëh rë daa wol soˈ, te ɗon yíih rí. 29Soˈ nék mí yúh rí ndah mi kolaˈ hëbísí, te daa ri wol soˈ. » 30Tígí daaha, lahte ɓëewí na fahuu hami, ndaa bi lahay wahtii, ow tíkëy rí yaˈ. 31Di filiɓ ƴaaha ɓéeɓ, lahte ɓëewí caakki gémúté rí, wonu tih : « Buura Koo fal ri ra ac ɗaa ay paŋ kimtaanni luk ƴee paŋ ɓëyí bee ra a ? »
Wolaˈi hami Yéesú
32Yee na úlúm-úlúmú ɓëewë sun fi Yéesú rë síitëˈ rí nuffi fariseŋŋa, ɓani kélfë yí seeƴoh ya yejute i ow di wohoh yi Faam fi gaani Koope hami. 33Lahuu wa ra, Yéesú won ɓëewë tih : « Mi tallaˈte hom filiɓ fon níi fíi ƴutuuɗ, mi anti saañ ɗeefri ɓëeˈ wol soˈ ra. 34Ay tíl níi ɗon ay soo saam ndaa ɗon ii soo ot, ndah ɗon míníh lah tígë në saañ mi ra. » 35Yëwúɗɗë na wonantuu filiɓ fi wa tih : « Ɗi ay saye di níi yen míníh nëe lah ? Ɗi saañ ɗeefri yëwúɗɗë tasaaruu ginni ɓëewí kayya ra neh, ɗi yeel hom dín fë yëeddé ɓëewí kayya ginni ƴaaha a ? 36Yee wonaˈ ri biti ay tíl níi yen ay rii saam ndaa yen ii rii ot, ndah yen míníh lah tígë në saañ ɗi ra, ɗi fahaˈ won yi na ? »
Culli mulaa na onaˈ pes ɗa
37Bisa míllëˈ feeda ra daa ri bisa lukki lah solo ra. Yiin fin fa, Yéesú caŋke fíi ɓëewë, ɓéyíɗté uni won tih : « Ɓëyí sifiroh, aya soo na mi on ɗi han. 38Ɓëyí gém soo na, di bíníyúu rí Téerëe, culli mulii na onaˈ pes ay julli keeñi. » 39Ɗi hom woni tígí daaha biti ɓëewë nay rii gémé rë ay liil Ruuhi Koope. Jamanu yi ƴaaha, ɗeef Koope cépírëy Ruuha sun fi ɓëewë gémú rë, ndah ɗeef ɗi teeɓaay ndami Yéesú doom.
Taasaˈi ɓëewë sun fi Yéesú
40I ow filiɓ fi ɓëewë keluu wa unni ƴah, wonu tih : « Ɓëyí bee daa Yonentaa kaah ! » 41Lahte ƴi wonu tih : « Daa ri Buura Koo fal ri ra ! » Ndaa lahte ƴi tahute wonu tih : « Buura Koo fal ri ra mín ɗúhëˈ Galile a ? 42Bíníyúy Téerëe biti Buura Koo fal ri ra ay coosaanee tali Dawit te ri ay ɗúhée Betleˈem7.42 Saame 2 Samiyel 7.12 ; Mísée 5.1, gina húmú dék Dawit ra a ? » 43Af Yéesú tahte wonni ɓëewë kéldëey. 44I ow waa na fahuu hami, ndaa ow tíkëy rí yaˈ.
45Nimiluu wohoh yi Faam fi gaani Koope húmú wolu ra, kélfë yí seeƴoh ya a fariseŋŋa meelute wa yee tah wa kúrëelúuy Yéesú rë. 46Wohoh ya wonu wa tih : « Iña won ɓëyí baa ra, ow mësëy wëe won ! » 47Fariseŋŋa wonu wa tih : « Ɓëeˈ kúrëelëhté ɗon ɓal a ? 48Ɗon olute kélfë mbée fariseŋ yínë gémpé rí ë ? 49Ɓëewë gémú rí rë yíih yin kootii Mëyíis ! Wa ay alkoh ! » 50Nikodem fa non wa fi fariseŋŋa, te húmú pëyíɗté ɗeefri Yéesú rë won wa tih : 51« Kootii yen onay yen biti yen daan ow te ɗeefa yen síkíríih rí níi yen yúh yee paŋ ɗi ra. » 52Wa wonu ri tih : « Kon fu dék Galile ɗo ɓal ! Kúnsé Téerëe fu saam nda yonente yínë kut waɗtee ɗúhëˈ Galile raa ! » [53Filoon fi baaha, wa hasluute suute faam.
8Ɓelaa habuu a ƴaal ra
1Yéesú kolaˈ daaha, saañce daŋi Ëlíiffë. 2Kéy ɓaaɓ fin cúɓ, ɗi nimilte Faam fi gaani Koope, ɓëewë ɓéeɓ ɗeefrute ri. Ɗi tookke na yëedíɗ wë. 3Hom homo níi, i ow di yëeddëh yí kootii Mëyíis a i fariseŋ kúrúté ɓelii habuu a ƴaal. Wa tíkúté rí fíi ɓëewë ɓéeɓ, 4wonu Yéesú tih : « Ɓahaa, ɓelii bee habuu a ƴaal. 5Te di filiɓ Kootaa, Mëyíis túuƴcé yen tap mani ɓelii bee laˈ níi rí húl. Ɗo nék, fu won yi na ? » 6(Woni baa ɓéeɓ, wa homu fíirí Yéesú, nda wa mín lah yii yabun wa ri.) Ndaa Yéesú sígímpé, ɓeɓpe kuni yampe na fíis feey. 7Bi caguu wa Yéesú na sehu biti ɗi lof wa, ɗi ɓéyíɗté afi won wa tih : « Ow di ɗon na, bi mësëy bakaaɗ, ɗéɓëe ríi tap. » 8Ɗi antee sígímëet, yampe na fíisëet feey. 9Keluu wa unni ƴah, dalaˈte ƴee lukuu ɓaha ra, wa sayuu yínë-yínë níi Yéesú a ɓelaa kep daa tasu, ɓelaa caŋke hompe tígë hom ɗi ra. 10Ɗi ɓéyrëetté afi, won ɓelaa tih : « Ɓëewë kúrú rë dee ra di yaa ow ? Kon lahay ɓëyí daana ro waa na a ? » 11Ɓelaa won ɗi tih : « Lahay, ɓahaa. » Yéesú won ɗi tih : « Soˈ ɓal, mi daanay ro. Fu mín saañ, ndaa kolaˈte woteh ngana bakaaril. »]
Yéesú daa niiñi ëldúnë
12Yéesú wonaat ɓëewë filiɓ Faam fi gaani Koope tih : « Daa mi niiñi ëldúnë ; ɓëyí ñee tal soˈ wocce tíl ñúus, ɗi ay tílé niiña na onaˈ pesa na ɗúméh rë. » 13Tígí daaha, fariseŋŋa wonu ri tih : « Gaaɗ na peleh kukuumi ! Ow mínéh tah biti fu won kaah. » 14Yéesú won wa tih : « Wuti mi seedeyiɗ af soˈ raa, mi won kaah. Mi yúh tígë kolaˈ mi ra a tígë na saañ mi ra ; ndaa ɗon, ɗon yíih tígë kolaˈ mi ra níi púlé tígë na saañ mi ra. 15Ɗee na aattiyuu ɗon ɗa, homaˈ olaɗ ow ; soˈ mi na aattiyeeh ow. 16Ndaa tíl níi mi aattiyaˈ raa, lah tëhí biti ri kaah ndah funi af soˈ na neh ; funi Baasoˈ fa wol soˈ ra daa na ñéerúu në. 17Kootii ron wonay biti tígí seedeyuun ow ana, ɗeef kaah woo ? 18Kon mi seedeyiɗ af soˈ, te Baasoˈ fa wol soˈ ra seedeyiɗ soˈ ɓal ! » 19Tígí daaha, wa wonu ri tih : « A boffu dih ɗo ? » Ɗi tahte won wa tih : « Ɗon yíih sëˈ, ɗon yíih Baasoˈ. Ɗon yúh sëˈ koon, ɗon ay yúh Baasoˈ. »
20Na won Yéesú unni ƴaa ra, ɗeef ɗi na yëeddëˈ filiɓ Faam fi gaani Koope, hëbís tígë na ɓekuu sarah ya ra, ndaa ow étɗëy hami, ndah ɗeef wahtii lahay doom.
Tígë na saañ Yéesú rë
21Yéesú wonil wa tih : « Mee saañ ɗa ee ; ɗon ay soo saam ndaa ɗon ay húlée filiɓ bakaaɗɗon. Ɗon míníh lah tígë në saañ mi ra. » 22Tígí daaha, yëwúɗɗë wonantuu hanndal ki wa tih : « Mbaa ri fahaˈ naadoh daa tah ɗi won biti yen míníh lah tígë na saañ ɗi ra neh ? » 23Yéesú won wa tih : « Ɗon dékú feey, ëldúníi beh, ndaa soˈ mi dékéh në, mi dék sun. 24Yii baa daa tah mi won ɗon biti ɗon ay húlée filiɓ bakaaɗɗon. Mee ron won ra ee ɗon gémúy biti daa mi8.24 Saame Kolohi koyyi Israyel Ésíp 3.14-15 raa, ɗon ay húlée filiɓ bakaaɗɗon. » 25Wa meelute ri wonu tih : « Daa fu wa kon ? » Ɗi won wa tih : « Mi maañcee ron ri dal won bín fë níi a ɗeh ! 26Mi caakke yii mín míi won sun fon, a yii mín mí ron aattiyaˈ, ndaa mi léhín ɓëy ëldúnë iña won soˈ ɓëeˈ wol soˈ ra, te ɗi fi ɓëyí baa wonaˈ kaah. » 27Bi yíih wë biti Yéesú wonaˈ wa Boffa sun, 28ɗi ɓaatte won wa tih : « Tíl níi ɗon ɓéyíɗ soˈ mi Koy-ɓëeˈ rëe, ɗon ay yúh biti daa mi, te ɗon ay yúh biti ma na koleeh rek mi paŋ yin, ndaa mi léhínëˈ iña yëedíɗ sëˈ Baasoˈ ra. 29Te ɗi fi ɓëeˈ wol soˈ ra funi ñéerúu, ɗi yeɗɗay soˈ a af soˈ, ndah mi dékëˈ paŋ yee neɓaˈ ri ra. » 30Filiɓ woni iñƴah, i ow caak gémúté rí.
Kaah daa na pëkís ow
31Tígí daaha, Yéesú won yëwúɗɗë gémú rí rë tih : « Ɗon pokoh unna won mi ron ra raa, ɗeef ɗon taalibe yi soˈ kaah. 32Hen ɗaaha raa, ɗon ay yúh kaah te kaaf ka ay ron pëkís, ɗon lahaˈ affon. » 33Wa wonu ri tih : « Fun séttí Abraham, fun mësúy hen ñaam ! Fu wonaˈ fun biti fun ay lahaˈ affi fun ɗíh ? » 34Yéesú won wa tih : « Mee ron won kaaf ka ra ee : ɓëyí paŋ bakaaɗ ɓéeɓ, ɗeef ɗi ñaam bakaaɗ. 35Te ñaam noneh faam, ndaa koy non faam faraah. 36Kon soˈ mi Koy ka daa mi pëkísë ron raa, ɗon ac ɓëewí lahuute affon kaah. 37Mi yúhté biti ɗon séttí Abraham ndaa ɗon fahuu hawi soˈ húl, ndah iña won mi ron ra haaleh affon. 38Soˈ mi wonaˈ iña ot mi Baasoˈ na ra. Ɗon nék, ɗon paguu iña keluu ron boffon na ra. » 39Wa wonu Yéesú tih : « Abraham daa boffi fun. » Yéesú won wa tih : « Ɗon henun koyyi Abraham kaah koon, tin ɗon ñeyun kotti. 40Ndaa ɗon paguy bah, ɗon na anuu fahaˈ hawi soˈ húl ndah mi wonaˈ ron kaaf ka keloh mi Koope na ra. Iña na pagu ron ra, Abraham mësëy wëe paŋ. 41Ɗon paguu di na pagaˈ boffon kep. » Wa wonu Yéesú tih : « Fun koyyi píyúu waal neh ! Fun lahuu baap yínë, te ri Koope. » 42Yéesú won wa tih : « Koope daa ƴaha Boffon kaah koon, tin ɗon fahaˈ soˈ, ndée mi kolaˈ ɗii na, te daa ri tah mi ac. Neɓaay soˈ neɓoo rek mi acce, daa ri wol soˈ. 43Yi tah ɗon kélíih woni soˈ ? Mi ot na : woni soˈ haaleh affon daa tah. 44Seytaane daa boffon tígí-tígí ! Paŋ yii neɓaˈ ɗi fi boffon, neɓaˈte ron. Dalaana níi a ɗeh, ɗi mëssí saŋku ow saŋkuyo. Ɗi mësëy ñéerëˈ a kaah, ndah kaah íníh ɗii na. Ɗi home fel raa, ɗi na hélléeh yínë sah. Ɗi pesaˈ fel, te fel coosaanaˈ ɗii na. 45Ndaa soˈ mi beh, mi wonaˈ kaah daa tah ɗon gémúy iña na won mi ɗon ra. 46Wa di ɗon na daa mín caŋ won yii nay teeɓee biti mi bakaaɗte ? Kon mi won kaah raa, yi kaaˈ ɗon gém iña na won mi ra ? 47Ɓëyí non ɓëewí Koope, kelaˈ iña na won ɗi Koope ra. Ndaa ɗon nëníh ɓëewí daa tah ɗon kélíih iña na won ɗi ra. »
48Yëwúɗɗë wonu Yéesú tih : « Fun wonuy kaah biti nagajek fu heedi ɓëy Samari, te yébítëh daa ham ɗo a ? » 49Ɗi nampee waa won tih : « Yébítëh habay soˈ ! Soˈ kay mi yeɗ Baasoˈ cér ; ɗon daa yeruy soˈ cér ! 50Soˈ mi saamɗay af soˈ ndam. Lahte ɓëyí daa na saamiɗ soˈ ri te daa ri na aattiyaˈ. 51Mee ron won kaaf ka ra ee : ɓëyí ñee woni soˈ, ii mëssí húl. » 52-53Wa wonu ri tih : « Wëerté leegi biti yébítëh daa ham ɗo ! Fu habaˈ biti ɗee fu luk ciffi fun Abraham gaan a ? Abraham húlté, yonente ya húlúté, fantee won biti ɓëyí ñee wonu ii mëssí húl ë ? Fu tík afu yih ? » 54Yéesú won wa tih : « Mi dëmndëe af soˈ raa, ay lahee njiriñ mi bih ? Baasoˈ kay daa na on soˈ ndam. Ɗon wonu ti ɗi Koope fon, 55ɗon anutee rii yíih. Soˈ mi bee mi yúh rí. Mi won biti mi yéeh rí rëe, mi ac feloh ti ɗon nen. Ndaa mi yúh rí, te mi ñeyaˈ woni. 56Keeñ ciffon Abraham sosse níi sos séentëˈ rí biti mi ac ayo ra ; ɗi otte te keeña sosse. » 57Wa wonu ri tih : « Fu olaˈ Abraham ɗíh, te fu lahay kíil sabay iip (50) doom ? » 58Yéesú won wa tih : « Mee ron won kaaf ka ra ee : balaa Abraham límú, daa mi. » 59Tígí daaha, wa na píyú i laˈ ay yeese ri, Yéesú múuƴcé filiɓ ɓëewë, ɗúhté Faam fi gaani Koope.
9Ɓëeˈ límú búumíɗ ɗë
1Filoon fi baaha, Yéesú hom waal otte ɓëyí límú búumíɗ. 2Taalibe yi meelute ri wonu tih : « Ɓahaa, bakaaɗɗi ɓëyí bee daa tah ɗi límú búumíɗ mbée bakaaɗɗi boffi a yaafi ? » 3Yéesú won wa tih : « Ñeyaay ɗii na, ñeyaay boffi a yaafi na. Ɗon ot ɗi búum, Koope daa fahaˈ ñeyaˈ ɗii na, teeɓaˈ doolii. 4Naˈa ɓéeɓ, yen warun paŋ légéyí ɓëeˈ wol soˈ ra ; te leŋ Koo elek, ow ii naa mín légéy. 5Homi soˈ ëldúnë ɓéeɓ, daa may niiñle ɓëewë. » 6Kolaˈ ri woni unni ƴah, Yéesú tuulte feey, túpëlsëˈté muluuc ma a feey fa, ɗi antee waa leef íllí búumndë, 7won ɗi tih : « Paye fu súlmée laahi Silowe. » (Iti fi tii Silowe daa wolu wolo.) Búumndë payte dín fë súlmëhté, nimilte yeelte.
8Oluu ri ɓëewë wani dékú rë a ƴee na olu ri merees ɗi na saraatoh ra, wa na wonantuu hanndal ki wa tih : « Bee ɓëeˈ húmú took na saraatoh ra saa ? » 9Lahte ɓëewí wonu tih : « Yaa ɗi ! » Lahte ƴi wonu tih : « Ëe-ëeˈ, yaa ɗi neh, wa madu mado rek ! » Ɓëeˈ won wa tígí daaha tih : « Yaa soˈ kay ! » 10Tígí daaha, ɓëewë meelute ri wonu tih : « Yi daa wëdís íllú ? » 11Ɗi won wa tih : « Ɓëeˈ hínú Yéesú rë daa hilsiɗ feey, leeffe íllí sëˈ antee soo nah mi pay súlmëh laahi Silowe. Mi payte dín fë, mi súlmëhté íllí sëˈ wërsëhté. » 12Ɓëewë meelute ri wonu tih : « Ɓëeˈ hom dih ? » Ɗi won wa tih : « Mi yéeh tígë hom ɗi ra ! »
13Wa koluu daaha, ɓeyute ɓëeˈ, kúrúté rí fariseŋŋa na. 14Ɗeef Yéesú hilsiɗ feey fa wëdíssé íllí ɓëeˈ yiin bisa na hílsúu yëwúɗɗë rë. 15Wa fi fariseŋŋa ɓal namutee meel ɓëeˈ ɗee wërsëˈ íllí rë. Ɗi won wa tih : « Ɗi leef soˈ feey hilsiɗ íl, mi súlmëhté, mi yíppée yeel. » 16Tígí daaha, lahte fariseŋŋi wonu tih : « Ɓëeˈ paŋ yii baa ra mínéh hen ɓëyí Koope daa wol ri, ndah ɗi ñeyay yee won kootii bisa na hílsúu rë. » Ndaa lahte ɓëewí wonu tih : « Bakaaroh mínëˈ paŋ kimtaanni man ɗee ɗíh ? » Ɗaaha, wonni wa kéldëey. 17Fariseŋŋa meelaatute ɓëeˈ wonu ri tih : « A ɗo, fu won yi ɓëeˈ wëdís íllú rë ? » Ɓëeˈ won wa tih : « Ɗi yonente ! »
18Di filiɓ ƴaaha ɓéeɓ, kélfë yí yëwúɗɗë kaaˈuute gém biti ɓëeˈ na ot bee ra húmú búumíɗ. Yii baa tahte wa woluute boffi a yaafi, 19meelute wa wonu tih : « Won ti ɓëyí bee koohon kaah te ri límú búumíɗ ë ? Yi tah ɗi na ot leegi kon ? » 20Boffa a yaafa wonu wa tih : « Yee yúhú fun ɗa biti ɗi koy fun sah-sah, te ri límú búumíɗ kaah. 21Yee tah níi ɗi na ot leegi ra nék, fun yíih rí, a fun yíih ɓëeˈ paƴ ɗi ra ɓal. Méelí rí ɗi teeɓ ron ! Ɗi kúkëy woo ? » 22Biti wa kaañuy kélfë yí yëwúɗɗë daa tah wa lofaˈ ɗah, ndah ɗeef wa fi kélfë yí yëwúɗɗë pokute biti ɓëyí won ow biti Yéesú daa Buura Koo fal ri ra, ay líkú tígë na ɗaguu yëwúɗɗë Koope ra. 23Yii baa daa tah wa won biti wa meel ri, ɗi kúkëy neh.
24Fariseŋŋa dëekëetúté ɓëeˈ húmú búum ɗë, wonu ri tih : « Fun yúhúté biti ɓëeˈ na wonaˈ fu ra bakaaroh ! Wone kaah di tii Koope. » 25Ɗi won wa tih : « Ɗi ƴaha bakaaroh mbée bakaaroh neh ɓéeɓ, mi yéeh yin na. Yee yúh mí rë biti mi húmú búumíɗ, mi yeelte leegi. » 26Tígí daaha, wa meelute ri wonu tih : « Ɗi paŋ ɗo yih ? Ɗi hen ɗíh níi paƴce íllú ? » 27Ɓëeˈ won wa tih : « Mi húmú wonte ron baaha, ɗon kaaˈuute síkírëh. Ɗon fahuu biti mi wonaat ɗon baaha yih ? Ɗon fahuu hen taalibe yi man bitih ! » 28Tígí daaha, wa solsuute ri anutee rii won tih : « Ɗo kay, daa fu taalibii ɓëyí bah ! Ndaa fun, fun taalibe yi Mëyíis. 29Fun yúhúté biti Koope wonte a Mëyíis, ndaa ɗi fi bah, fun lukki yíih tígë kolaˈ ri ra sah ! » 30Ɓëeˈ tahte won wa tih : « Ɗon yíih tígë kolaˈ ɓëeˈ rë, te ri paƴce íllí sëˈ ! Baa daa yee téƴ af ra ! 31Yen yúhúté biti Koope na taheh ɗaŋ bakaaroh, ndaa ɓëyí neeh ri, ñee woni te paŋ yee fahaˈ ri raa, ɗi tah ɗaŋi. 32Biti ow paƴce íllí ɓëyí límú búumíɗ níi na yeel, kéllúy ! 33Kon ɓëeˈ paŋ yii baa ra Koo daa wol ri ; henay baa koon ɗi mínéh paŋ kimtaan. » 34Fariseŋŋa wonu ri tígí daaha tih : « Límúu fú níi a ɗeh, fu mëssí hen bakaaroh, antee won daa fay fun yëeddé ë ? » Wa koluu daaha, líkúté rí tígë na ɗaguu ra, ɗúhrúté rí ëssín.
35Kelaˈ Yéesú biti fariseŋŋa líkúté ɓëeˈ tígë na ɗaguu ra, ɗi ɗeefiɗte ri, won ɗi tih : « Fu gémpé Koy-ɓëeˈ ë ? » 36Ɓëeˈ won ɗi tih : « Teeɓ soˈ ri ɓahaa, nda mi gém ɗí. » 37Yéesú won ɗi tih : « Fu otte ri, daa ri na won ɗoo na. » 38Tígí daaha, ɗi ƴekke fíi Yéesú na jaamiyoh ri, won tih : « Yíkëe, mi gémpé rë. » 39Yéesú antee won tígí daaha tih : « Mi ac aattiyaˈ feey fi beh, nda búumíɗɗë yeel, te ɓëewë na yeelu ra yíssëh búumíɗ. » 40Lahte fariseŋŋi húmú daaha, keluu wa unni ƴah, wa meelute Yéesú wonu ri tih : « Fun i búumíɗ fun ɓal a ? » 41Yéesú won wa tih : « Ɗon ƴahun búumíɗ koon, tin ɗon ii lah bakaaɗ ; ndaa ɗon wonu ti ɗon olu na, yii baa daa tah bakaaɗɗon dék ɗon na ! »
10Níirëhë a harri
1Yéesú tíkké won wa tih : « Mee ron won kaaf ka ra ee : ɓëyí ñeyaay ílí gélgí harra, anti ɗara buut ñeyaa na, ɓëyí baa lohoh, ɗi banndi. 2Ndaa ɓëyí haalaa gélgë ílë, ɗeef daa ri níirëhí harra. 3Ɗi fi bah, wohohi yuba ay rii kúnsíɗ, te harra lahaˈ ri ra ay yúhsëˈ una. Ɗi ay ñee tii yi wa dëek wë, ɗúhíɗ wë ëssín. 4Ɗi ɗúhíɗ wë ɓéeɓ níi woc raa, ɗi këllëh, harra ñee tali, bi yúhsúu wë uni. 5Wa ii ñee tal ɓëyí wa yíih rí nék ; wa ay rii hegee hegoo kay, ndah wa yíihsíih una ! » 6Yéesú ñeyaˈte wa léehí bah, ndaa wa yíih yee fahaˈ ri waa won ɗa.
7Tígí daaha, Yéesú wonaat wa tih : « Mee ron won kaaf ka ra ee : daa mi ílí gélgí harra. 8Ɓëewë húmú këllúu sëˈ dee ra ɓéeɓ, húmú i lohoh a i banndi, yii baa tahte níi harra síkírúuy wë. 9Daa mi ílë. Ɓëyí ñeyaˈ soo na haal, ay múc ; ɗi ay mín haal, ɗi ɗúhé, ɗi lah yii pesaa ri faraah. 10Lohoh ayaˈ loh, bëem a saŋku kut. Soˈ nék, mi ac biti ɓëewë pes, wa pes pesi neɓpe. 11Daa mi níirëhí kah-kah fa. Níirëh kah-kah hom garaˈ ñíiní garoo harri na. 12Súrgë nék, ɗi lahaay harra ; ɗi níirëh kah-kah neh. Ɗi ole gúmú aye rek, ɗi hegoh, gúm fë yejoh sun fi harra, haslaˈ yuba. 13Súrgíi baa ay mínée hen ɗaaha, ndah ɗi séentëh hélíis légéyí kut, harra tahay ɗi koloh. 14-15Daa mi níirëhí kah-kah fa. Di yúhëˈ sëˈ Baasoˈ mi yúhté rí, soˈ mi yúhëˈ harri soˈ ɗaaha wa yúhúté sëˈ. Te af wa ay tah mi yeraˈ ñíin sëˈ. 16Mi lahte harri kayyi íníh gélgí beh, te mi waɗtee waa níiɗ ɓal ; wa ay yúhsëˈ un soˈ, wani ƴee boollaˈ ɓéeɓ hen yup yínë, níirëhë hen yínë. 17May yeraˈ ñíin sëˈ, mi liilaat ɗi. Yii baa daa tah Baasoˈ fahaˈ soˈ. 18Ow mínéh ɓek ñíin sëˈ feey, daa mi mín ɗíi yeraˈ. Daa mi mín ɗíi yeraˈ, daa mi mín ɗíi liilaat. Baasoˈ túuƴ sëˈ yii baaha. »
19Unna won Yéesú ƴaa ra tahte yëwúɗɗë kéldúuy won. 20Ow caak waa na wonu tih : « Nagajek ɗon síkírúu wa ? Bee yébítëh daa ham ɗi bee ra a ? Bee yulkiɗ bee ra a ? » 21Ndaa lahte ɓëewí na wonu tih : « Ɓëyí yébítëh daa ham ɗi na woneeh ɗeh ! Yébítëh mín wëdís íl búumíɗ ë ? »
22Feedi yëwúɗɗë, bee na nérsúu jébëlë jébëlú Koope Faam fi gaana ra lahte. Feedi baa húmú Yerusalem jamanii sosa. Jamanii baaha filiɓ feeda, 23Yéesú na tílëesëh tígë në wonuu Mbaar mi Salomoo di filiɓ Faam fi gaana ra. 24Tígí daaha, yëwúɗɗë ayute gíiwúté rí, wonu ri tih : « Fay home dee fu kúné affi fun níi kirih ? Daa fu ƴaha Buura Koo fal ri ra raa, won fun baaha ! » 25Ɗi won wa tih : « Yee meelu soˈ ɗon ɗa, mi húmú wonte ɗon ɗi, ndaa ɗon gémúy sëˈ. Añcaŋ, iña na paŋ mi di tii Baasoˈ ra seedeyiɗte soˈ, 26ndaa ɗon gémúy sëˈ, af biti ɗon nëníh harri soˈ. 27Harri soˈ yúhsúu un soˈ ; soˈ mi yúh wë, te wa ñeyuu tal soˈ. 28May waa on pesa na ɗúméh rë. Mii waa mëssí ñak, te ow mínéh wëe naaf yaˈ soˈ. 29Baasoˈ daa déŋéen sëˈ wë, te daa ri lukki gaan ɓéeɓ. Ow mínéh naaf yin yaˈ Baasoˈ. 30Funi Baasoˈ daa lígínúu yínë. »
31Wonaˈ Yéesú uni bah, yëwúɗɗë yabaatute na píyú laˈ ay rii bëemé, 32ɗi won wa tígí daaha tih : « Mi paŋke iñi wunni caakki Baasoˈ daa nah soˈ wa. Yii bih di iñƴah daa tah ɗon na fahuu bëemí sëˈ a laˈ ? » 33Wa lofute ri wonu tih : « Fun fahuuy hawu húl biti fu paŋ yin wun, ndaa biti fu solte Koope. Fu ow kut, fu na anti tík afu Koope a ? » 34Yéesú won wa tih : « Bíníyúté filiɓ téeríi kootii ron biti Koope won tih : “Ɗon i koope.”10.34 Saame Kañaa ya 82.635Yee won Téerëe rë ow mínéh ríi nís maan ? Ɓëewë Koope yuliɗ woni waa na ra, ɗi wonaˈ wa biti wa i koope neh a ? 36A soˈ fa Baasoˈ fal soˈ, wol soˈ ëldúnë rë, ɗon wonuu biti mi solaˈ Koope soloo ɗíh di yee wonaˈ mi biti mi Koy Koope ra ? 37Hena biti mi pagay yee nah soˈ Baasoˈ raa, ngënë gémí sëˈ ! 38Ndaa mi paŋ wa raa, wuti ɗon gémúy iña na won mi raa sah, gémí iña na paŋ mi ra book, nda ɗon ham affon biti Baasoˈ ee soo na, te mi ee ɗii na. » 39Wonaˈ Yéesú unni ƴah, wa yabaatute na fahuu hami, ndaa ɗi fússé wë.
40Yéesú kolaˈ dah sayilte hatni yíníi laahi Yurdeŋ, tígë në húmú bëtsëˈSaŋ Batis ɓëewë rë, ɗi hompe daaha. 41I ow caak ɗeefute ri daaha. Ɓëewë na wonantuu hanndal ki wa tih : « Kimtaan yínë sah Saŋ pagay ri, ndaa iña won ɗi sun fi ɓëyí bee ra ɓéeɓ kaah. » 42I ow caak gémúté Yéesú daaha.
11Kolohi Lasaar ɓúudé
1-2Húmú lahaˈ ɓëyí keente jér hínú Lasaar. Ɗi húmú dék Betani, ɓani koy-yaayyi ɓeleɓ Mari a Martaa. Mari daa ɓelaa nay túmé laakkoloña kotti Yíkëe, an waa moos a fen fi ra. 3Koy-yaayyi ɓeleɓɓi ana ya wolute ow woni Yíkëe biti kooji jéríɗ. 4Kelaˈ ɗi fi Yéesú baaha, tígí daaha ɗi won tih : « Jérí Lasaar jér húlëe neh ; Koo ay ñeye na teeɓaˈ gaanaa ki ndami ; hen ɗaaha raa, ndami soˈ mi Koy Koope yúhú. »
5Yéesú húmú kooji Martaa, Mari a Lasaar. 6Di filiɓ ƴaaha ɓéeɓ, kelaˈ ri biti Lasaar jéríɗ ɗë, ɗi hompe tígë hom ɗi daaha ra níi hente waal ana, 7ɗi antee won taalibe yi biti ɓani wa ñéerëˈ nimil Yúdée. 8Taalibe yi wonu ri tih : « Ɓahaa, maañay-maañay rek fu na fahuu bëem a laˈ dín fë, fan naa fahaˈ nimil a ? » 9Ɗi won wa tih : « Naˈ homaˈ wahtu sabboo a wahtu ana neh a ? Ɓëyí tíl naˈ ii kabinoh ndah ɗi ot kotti na niiñi feey fi beh. 10Ɓëyí tíl ñúus nék ay kabinoh ndah niiña íníh ɗii na. » 11Filoon fi bee wonaˈ ri unni ƴaa ra, ɗi ɓaatte won wa tih : « Kooji yen Lasaar neeˈte, ndaa may pay mi yúun ɗí. » 12Taalibe yi wonu ri tih : « Yíkëe, ɗi neeˈ neeˈo saa ? Kon ɗi ay wah ! » 13Taalibe ya habuu biti rek Yéesú won wa woni neeˈ pëní, ɗeef ɗi won wa biti Lasaar húl húlë. 14Tígí daaha, Yéesú míllëˈ wëe won tih : « Lasaar húlté. 15Ɗon tahute keeñ soˈ sosse di yee ɗeefay soˈ ri dín fë rë. Di lahaˈ ri ɗaaha daa nay tahe ɗon gém. Këlíi yen lah ɗii na ! » 16Tígí daaha, Toomaa fa na dëekúu Síisë rë won taalibe yi kayya tih : « Yen ɓal yen saañ húlé a kélfíi yen ! »
17Tílúu Yéesú a taalibe yi níi wa tíimúté gina ra, ɗi kelohte biti Lasaar húlté níi neeˈte waal iniil feey. 18Betani wulaay a Yerusalem ; hanndal ki wa waɗti hena kilomet éeyë. 19I yëwúɗ caak ayute yérí Martaa a Mari na mësɗú wë húlí koy-yaafi wa. 20Kelaˈ Martaa biti Yéesú ee ac ɗa, ɗi saañce téebílëhí ; ndaa Mari tasse faam. 21Teeˈaˈ Martaa a Yéesú rë, ɗi won ɗi tih : « Fu homa dee koon Yíkëe koy-yaasoˈ húléh. 22Ndaa mi yúhté biti níi a ɗeh, yii fu ɗaŋ ɗi Koope ɓéeɓ, ɗi ay roo rii on. » 23Yéesú won ɗi tih : « Koy-yaafu ay koloh ɓúudé. » 24Martaa won ɗi tih : « Mi yúhté biti ɗi ay koloh yiin nay kolee ɓëewë ɓúudé rë biti ëldúnë túkkí. » 25Yéesú won ɗi tih : « Daa mi na këlíɗ ɓëewë ɓúudé, daa mi na on wa pes. Ɓëyí gém soo na wuti ɗi húl rëe sah, ɗi ay pes ; 26te ɓëyí në pes, gémpé sëˈ, ii mëssí húl. Fu gémpé baaha a ? » 27Martaa won tih : « Íi Yíkëe ! Mi gémpé biti daa fu Buura Koo fal ri ra, Koy Koope fa húmú wonu biti daa nay aye ëldúnë rë. »
28Filoon fi wonni ƴah, Martaa saañce dëegí Mari koy-yaafi, mëddëˈté rí won ɗi tih : « Yëeddëhë acce, te ri won fu ac fu tiil ri. » 29Kelaˈ Mari woni bah, ɗi yíppée koloh saañce téebílëhí Yéesú. 30Wahtii baa ɗeef Yéesú haalay gina doom, ɗi húmú lís tígë teeˈuu ɓani Martaa ra. 31Yëwúɗɗë húmú faam fa na mësɗú Mari ra, oluu wa Mari yíppée koloh na ɗúh faam fa, wa ñeyute tala. Wa habuu biti ɗi saañ looy luuyin. 32Lahaˈ Mari tígë hom Yéesú níi ri otte ri ra, ɗi yeɗɗohte kotta feey, won ɗi tih : « Fu homa dee koon Yíkëe koy-yaasoˈ húléh. » 33Olaˈ Yéesú Mari na foŋ, ɓëewë ñéerúu a ri ra na fogu ɓal ra, keeña ɗúmpé ces, afa kúnëhté, 34ɗi meelte wa won tih : « Ɗon ɗapuu ri dih ? » Ɓëewë wonu ri tih : « Ɓahaa, aye fu ot. » 35Yéesú yampe na looy. 36Tígí daaha, yëwúɗɗë na wonu hanndal ki wa tih : « Ëlí di húmú fahaˈ ri ri kan ! » 37Ndaa lahte ƴi na wonu waa na tih : « Ɗi fa paƴ íllí búumndë rë, ɗi mínéh kaaˈ Lasaar húl koon a ? »
38Keeñ Yéesú ɗúmëetté ces, ɗi lahte luuyin. Luuya, kili kúnúu a laˈ gaan. 39Ɗi won ɓëewë tih : « Píníŋí laˈa ! » Martaa koy-yaafi húlëhë won ɗi tih : « Ɓúudé fë waɗtee yah Yíkëe, hente waal iniil woteh, ɗi ee deh. » 40Yéesú won ɗi tih : « Mi wonay ro ri wono a ? Fu gém soo na raa, fay ot ndami Koope. » 41Tígí daaha, laˈa píníŋúté, Yéesú ɓéyíɗté afi, yeelte sun-Koo won tih : « Baap, mi na sím ɗë di yee tahaˈ fu ɗaŋi soˈ ra. 42Mi yúhté biti wahtii ɗagaa mi ro ɓéeɓ fu tahiɗ soˈ, ndaa fu ot mi won ɗi sun, ɓëewí ƴee gíiwú sëˈ ƴee ra daa tah, nda wa gém biti daa fu wol soˈ. » 43Wocaˈ ri woni baa ra, ɗi ɓéyíɗté uni sun won tih : « Lasaar, ɗúhé deh ! » 44Lasaar fa húmú húl rë ɗúhté, kotta, yaˈ ya a afa ɓéeɓ líiwúté boy. Yéesú won tígí daaha tih : « Nísí boyya faana ɗon yeris ɗi tíl. »
Peeni hawi Yéesú húl
(Saame Maccëe 26.1-5 ; Marka 14.1-2 ; Lúkkë 22.1-2)
45Ow caak di yëwúɗɗë húmú faam Mari te olute iña na paŋ Yéesú rë, gémúté ɗii na. 46Ndaa i ow waa na payute olute fariseŋŋa, ɓíllúté wë iña paŋ ri ra. 47Tígí daaha, kélfë yí seeƴoh ya a fariseŋŋa dëekúté ɓëy këemí gaani yëwúɗɗë ɓéeɓ, wonu tih : « Yen ay hene ɗíh ɓal ? Ɓëyí bee ee paŋ kimtaanni caakke ra déˈ ! 48Yen took yen olsee ri page iñƴeh, ɓëewë ɓéeɓ ay gém ɗii na, te ɓëy Rom ay koloh ɗakaƴaˈ Faam fi gaani Koope a heedi yen ! » 49Lahte ɓëyí hínú Kayif waa na, kíilí baaha ɗeef daa ri húmú seeƴohi gaana, won wa tih : « Yin íníh affon ! 50Ɗon yíih biti ow yínë kut ñak ñíiní ndah ɓëewë, daa gén biti heedi yëwúɗɗë ɓéeɓ saŋku a ? » 51Yee won ɗi baa ra kolaay ɗii na nék. Kíilí baaha, bi daa ri húmú seeƴohi gaana, Koope daa wonɗoh ri ɗaaha teeɓaˈi biti Yéesú ay húlíɗ heedi yëwúɗɗë. 52Te ri ii teem húlídí yëwúɗɗë doŋ, ɗi ay húllé koyyi Koope ɓéeɓ, ɗi négírëˈ ƴee hasluu ra, wa hen yínë.
53Kolaˈte yiin fin fa, kélfë yí yëwúɗɗë habute biti wa ay hap Yéesú húl. 54Yii baa tahte ɗi wocce haal filiɓ fi yëwúɗɗë. Ɗi kolohte saañce waal luufa di gina na wonuu Efarayim ra, ɗi hompe daaha a taalibe yi.
55Leɓaˈ Paagi yëwúɗɗë rë, ow caak di ɓëy gina koluute na suu ɓukutoh a sehi feeda Yerusalem. 56Wa homu filiɓ Faam fi gaana na saamu Yéesú, na meelantuu filiɓ fi wa wonu tih : « Ɗi ayoh feeda aa ɗi ayoh neh ? Ɗon wonu yi na ? » 57Kélfë yí seeƴoh ya a fariseŋŋa nahuute wonu tih : « Ɓëyí yúh tígë hom ɗi ra, teeɓaa ri, ɗi habu. »
12Mari yíinté Yéesú laakkoloñ kot
(Saame Maccëe 26.6-13 ; Marka 14.3-9)
1Waal pëenë balaa feedi Paaga, Yéesú kolohte saañce Betani, tígë dék Lasaar fa ɗi húmú këlíɗ ɗí ɓúudé rë. 2Lahaˈ ri daaha ra, ɗi pagirute ñam. Martaa daa na húmú norsaˈ ñama. Lasaar húmú non ɓëewë boku a Yéesú loon ra. 3Mari nampee ɓeɓ bútéel laakkoloñ, ƴi yugusuu naarde kah-kah te kofeelte, bi mitte genwal líitër, yíinté wë kotti Yéesú, na an waa moos a fen fi. Faam fa ɓéeɓ líiwëlsëˈté a ngedi laakkoloña. 4Yudaas Iskariyot, ow di taalibe yi Yéesú, bee míllëˈ ríi yaay ra, won tígí daaha tih : 5« Laakkoloñi ƴee yaayeeh hélíis caak koon cadum fa yeru ñëkíɗɗë ë ? » 6Yee won ɗi baa ra, ɗi wonɗay ri ñëkíɗɗë déˈ ! Biti ri lohoh te daa ri yef keesi wa, ɗi núhëˈ në tílé sohle yi daa tah. 7Yéesú won ɗi tígí daaha tih : « Baale jaambura afi ! Ɗi waaƴ hacadi soˈ daa tah ɗi yef wa níi a ɗeh. 8Ñëkíɗ ii koloh filiɓ fon ; ndaa soˈ mi bee mii hom filiɓ fon dee faraah. »
Caŋi yëwúɗɗë hawi Lasaar
9I ow caak di yëwúɗɗë keluu wa biti Yéesú ín Betani ra, wa suute dín fë. Af ɗi neh doŋ daa kúɗ wë në, ndaa olaalohi Lasaar fa ɗi këlíɗ ɗí ɓúudé rë. 10Tígí daaha, kélfë yí seeƴoh ya habute biti Lasaar ay hawu húl ɓal, 11ndah af ɗi tahte yëwúɗ caak helute wa, gémúté Yéesú.
Haali Yéesú Yerusalem
(Saame Maccëe 21.1-11 ; Marka 11.1-11 ; Lúkkë 19.28-40)
12Kéy fín fë, ɓëewí caakka húmú ayu feedi Paaga ra keluute biti Yéesú ee ac Yerusalem ra. 13Wa saamute soor-soor, ɗúhúté gina na téebílúu rí, ɓéyrúté unni wa sun na njooɓu ri wonu tih : « Oosaanaa ! Koo-Yíkëe barkela ɓëeˈ ɗi wol ri ra ! Koo barkela buuri Israyel ! »12.13 Saame Kañaa ya 118.25-2614Ɗeef Yéesú húmú saampe cúmbúr mbaam. Ɗi yaagohte sun ti di bíníyúu rí Téerëe bitih : 15« Ngënë néekíñíi, ɗon fi ɓëy Siyoŋ ! Ëlí ! Buuron ee ac ɗa, yaagoh cúmbúr. »12.15 Saame Sakari 9.916Filiɓ fi iñƴaaha ɓéeɓ, taalibe ya húmú yíih iti fi wa ; ndaa tílëˈ níi Koope teeɓaˈte ndami Yéesú rë, nuffi wa onte wa biti yee húmú bíníyú Téerëe rë won sun fi, te ri lahaˈ ɗaaha. 17Ɓëewë húmú a Yéesú na won ɗi Lasaar ɗúh nuŋa këlíɗté rí ɓúudé rë, ɓíllúté yee olu wa ra. 18Ɗaaha, ow caak keluute biti Yéesú paŋke kimtaani bah, wa ayute téebílëhí. 19Tígí daaha, fariseŋŋa na wonantuu filiɓ fi wa tih : « Yen míníh yin na ! Ɓëewë ɓéeɓ ñeyuu tala ! »
Gerekka na saamu Yéesú rë
20Ɓëewë ayu feeda Yerusalem jaamiyohi Koope ra, lahte Gerekki húmú filiɓ fi wa. 21Wa leɓuute Fílíp fi ɓëy Betsaydaa fa hom Galile ra, wonu ri tih : « Ɓahaa, fun fahuu oli Yéesú koon. » 22Fílíp payte wonte Anndere baaha, wa ɓéeɓ ana ñéerúuté léhíní Yéesú. 23Wonuu wa ri baa ra, Yéesú won wa tih : « Wahtaa nay teeɓee Koope ndami soˈ mi Koy-ɓëeˈ rë lahte. 24Mee ron won kaaf ka ra ee : pep bele teem pep bele kep biti ñíinë haaleh feey. Ndaa ñíinë haal feey raa ay ɗúhíɗ pep caak. 25Ti ɗaaha nen, ɓëyí pokoh ñíiní ay rii ñak ; ndaa ɓëyí kaaˈ pokohi ñíiní ëldúnë fi beh ay lah pesa na ɗúméh rë. 26Ɓëyí hen súrgíi sëˈ ñeya tal soˈ ; te tígí hom mi, ɗi ay home na ɓal. Ɓëyí hen súrgíi sëˈ, Baasoˈ ay rii ɓéyíɗ.
Woni Yéesú yii leŋke húlí
27« Tígë homaˈ mi bee ra, af soˈ kúnëhté níi mi yéeh yii wona mi ! Mbaa may wone Baasoˈ biti sëmlëˈ sëˈ wahtii coono fa na saañ mii pese bee ra neh ? Ndaa coono fi baa daa tah mi ac feey nék ! 28Kon Baap, teeɓee ndamu ! » Tígí daaha, un ɗofohte sun won tih : « Mi teeɓpe ɓëewë ndami soˈ níi wocce, te may waa rii teeɓaat. » 29Ɓëewë húmú daaha keluu una ra wonu tih : « Yaa híníŋ ! » Lahte ƴi wonu tih : « Malaaka daa won ɗii na ! » 30Ndaa Yéesú won wa tih : « Uni baa wonɗuy soˈ, wonɗu ɗon ! 31Wahtaa waɗti aattiyuun ëldúnë rë lahte ; kélfëe hom afa ra ay líkú leegi. 32Te soˈ, mi ɓéyrú mi paaˈ feey fa sun raa, may héc ɓëewë ɓéeɓ soo na. » 33Wonee ke Yéesú bah, ɗi teeɓaˈ ɗee nay rii húlée rë. 34Ɓëewë wonu ri tih : « Yee yoodu fun téeríi kootii yen ra biti Buura Koo fal ri ra ay pese peso faraah. Kon fu wonaˈ biti Koy-ɓëeˈ ay keru sun ɗíh ? Koy-ɓëeˈ fë wah ? » 35Ɗi won wa tih : « Niiña ee filiɓ fon ndaa ri tallaay yin caak. Kon tílí niiña bee homaˈ ri ɗon na bee ra, toñeh ñúusë beetti ron, ndah ɓëyí tíl ñúus yéeh tígë na saañ ɗi ra. 36Gémí niiña bee homaˈ ri filiɓ fon ɗa, nda ɗon hen ɓëy niiña. »
Wonaˈ Yéesú iñƴaa níi wocce ra, ɗi hécëhté, ɗapohte wa.
Kaaˈaˈi yëwúɗɗë gém
37Kimtaanna paŋ Yéesú fíi ɓëewë rë ɓéeɓ, taheh wa gém ɗí. 38Yee húmú won yonente Isayii ra lahaˈte ɗah. Ɗi húmú won tih :
« Yíkëe, daa gém yee wonu yen ra ?
Yíkëe, fu teeɓ ɓídí yaˈu wah ? »12.38 Saame Isayii 53.1
39Isayii wonte yee tah ɓëewë míníh gém rë, won tih :
40« Koope búumílté wë,
súhílté keeññi wa,
toñeh wa ay ole,
keeññi wa ay kúnsée ndín
wa lof pesaɗ, mi paƴ wa yee homuu wa ra. »12.40 Saame Isayii 6.9-10
41Isayii húmú wonaˈ Yéesú bín fë, ɗeef ɗi séenté ndami. 42Filiɓ fi ƴaaha ɓéeɓ, kaaˈeeh ow caak di kélfë yí yëwúɗɗë gémúté Yéesú. Ndaa bi helu wa nuf fariseŋŋa na, wa kaañuy rii teeɓaˈ toñeh wa ay líkú tígë na ɗaguu yëwúɗɗë Koope ra, 43ndah biti ow daa kaña wa, daa génël wë biti Koope daa kaña wa.
Iña won Yéesú rë daa na aattiyaˈ
44Yéesú ɓéyíɗté uni won tih : « Ɓëyí gém soo na, gémëy soo na doŋ, ɗi gémpé ɓëeˈ wol soˈ ra ɓal. 45Ɓëyí ot soˈ, ɗeef otte ɓëeˈ wol soˈ ra. 46Soˈ mi ac ëldúnë hawaanri ɓëewë, nda ɓëyí gém soo na dékéeh ñúusë. 47Ɓëyí keloh woni soˈ te ri ñeyeh na, daa may ri daane neh, ndah mi ac sëmlëˈí ɓëy ëldúnë ndaa daani wa neh. 48Ɓëyí fahaay soo ot te kaaˈaˈte keloh woni soˈ, iña won mi ra nay rii aattiyee yiin nay túkkíyé ëldúnë rë. 49Nagajek, mi kolaay koloo rek mi na won, Baasoˈ fa wol soˈ ra daa túuƴ sëˈ won iña yëeddëˈ mí rë. 50Te mi yúhté biti yee túuƴëˈ rí rë daa na onaˈ pesa na ɗúméh rë. Ti ɗaaha nen, iña na won mi ra, mi wonaˈ wa ti di nahaˈ soˈ wa Baasoˈ nen. »
13Hosi Yéesú kotti taalibe yi
1Bisa míllëˈ balaa Paagi yëwúɗɗë rë lahte. Yéesú yúhté biti wahtaa waɗ ɗii koloh ëldúnë, ɗi ɗeefiɗ Boffi ra lahte. Ɗi mëssí fahaˈ ɓëewée ké rí nay rii hele feey fa ra fahoo. Te ri teeɓpe wa ɗee fahaˈ ri wa níi tígí teem fahaˈ ra.
2Yéesú a taalibe yi homu reer, ɗeef Seytaanaa ɓekke Yudaas koy Simoŋ Iskariyot nufa nay rii yaayee Yéesú rë. 3Yéesú yúhté biti Boffi tíkké iña ɓéeɓ yaˈi, ɗi yúhté biti ɓal ɗi kolaˈ ɗii na te ri ay nimile ɗii na. 4Ɗaaha, ɗi kolohte loona, níssé búubí, ɓeɓpe ndíimú moosaa pokke kinohi, 5antee ɓeɓ if, túmpé muluɓ, ñeete taalibe yi na, na hos kotti wa ; bi ri hosiɗ ɗi kotti ɓéeɓ, ɗi moosiɗ ɗi wa a ndíimëe pok ɗi kinohi ra.
6Lahaˈ ri Simoŋ Peer na ra, Peer won ɗi tih : « Ɗo fi Yíkëe, fu hosiɗ soˈ kotti soˈ a ? » 7Yéesú won ɗi tih : « Fu yéeh iti fi yee na paŋ mi ra doom, fay rii yúhé fayu. » 8Peer won ɗi tih : « Ɗamaay fu hosɗe soˈ kotti soˈ ! » Yéesú tahte won ɗi tih : « Mi hosɗay ro kottu raa, ɗeef hanndal ki yen ɗúmpé. » 9Peer won ɗi tih : « Kon Yíkëe, ngana teem kotti soˈ kut, lahe níi yaˈ yi soˈ a af soˈ ɓal ! »
10Yéesú won ɗi tih : « Ɓëyí kolaˈ ɓoohoh, faana ɓéeɓ lante, sohlaay ɗi ɓoohlee13.10 sohlaay ɗi ɓoohlee :Ɓëewë húmú ñeyaatu unni ƴee bín fë woraˈi wa ɓëewë rë, lahte na ƴi húmú bíníyú yii beh : henay hosi kotta, sohlaay ɗi ɓoohlee.. Ɗon fi ƴee ɗon ladute, ndaa ɗon ɓéeɓ daa ladu neh. » 11Ɗeef Yéesú yúhté ɓëeˈ nay rii yaaye ra, daa tah ɗi won biti wa ɓéeɓ daa ladu neh.
12Hosaˈ Yéesú kotti taalibe yi níi wocce ra, ɗi ɓekaatte búubí, tookaatte loona, antee waa won tih : « Ɗon yúhú iti fi yee pagiɗ mi ron ra a ? 13Ɗon dëekúu sëˈ yëeddëh a Yíkëe, te ɗon wonu kaah, mi ɗi. 14Hém soˈ mi Yíkëen, soˈ mi yëeddëhën, daa mi hos kotton raa, kon ɗon warutee hosantaˈ kot hanndal kon ɓal. 15Ɗon ot mi pagiɗ ɗon yii bah, ɗeef mi fahaˈ biti ɗon pagee ri ɗaaha. 16Mee ron won kaaf ka ra ee : súrgë lukeh kélfíi gaan, ɓëeˈ wolu ra lukeh ɓëeˈ wol ri ra gaan. 17Bee yúhúu ron iñƴaa leegi ra, ɗon ñee na raa, keeññon ay sos. 18Mi wonaay ɗon ɓéeɓ nék ! Mi yúh ɓëewë tanis mi ra. Ndaa yee bíníyú Téerëe rë waɗti laha laho. Téerëe won tih : “Ɓëeˈ funi woruu mbúuríi sëˈ rë, daa míllëˈ hen kaaˈohi soˈ.”13.18 Saame Kañaa ya 41.1019Mi wonte ron baaha abah balaa wahtaa lah. Hen ɗaa wahtaa lah raa, ɗon ay gém biti daa mi13.19 Saame Kolohi koyyi Israyel Ésíp 3.14-15. 20Mee ron won kaaf ka ra ee : ɓëyí tah ɓëyí daa mi wol ri a yaˈ ana, ɗeef ɗi tah soˈ ; te ɓëyí tah soˈ, ɗeef ɗi tah ɓëeˈ wol soˈ ra. »
Ɓëeˈ nay yaaye Yéesú rë
(Saame Maccëe 26.20-25 ; Marka 14.17-21 ; Lúkkë 22.21-23)
21Wocaˈ Yéesú woni baa ra, afa kúnëhté pak, ɗi won tih : « Mee ron won kaaf ka ra ee : ow di ɗon na ay soo yaay. » 22Taalibe ya yíih ɓëeˈ na wonaˈ Yéesú rë, wa na yeelantuu affi wa. 23Ow di taalibe ya, kooji Yéesú, húmú hëbísí. 24Tígí daaha, Simoŋ Peer paŋke yodaɗ, nahte ri meel Yéesú ɓëeˈ na wonaˈ ri ra. 25Taalibee sígímpé nuf Yéesú, meelte ri won tih : « Fu wonaˈ wa Yíkëe ? » 26Yéesú loffe won tih : « Mee saañ soop mbúurú loona ra ee : ɓëeˈ nay mi rii yere ra, ɗi ɓëyí baaha. » Tígí daaha, Yéesú ɓeɓpe mbúurú, sooppe ri loona, yeɗte ri Yudaas fi Simoŋ Iskariyot. 27Yudaas na tah mbúurëe, Seytaane na haal ri. Yéesú won ɗi tih : « Yee nay fuu page ra, page ri gaaw ! » 28Ow yínë sah di wa fi taalibe ya húmú loona ra, yéeh yee fahaˈ rii won ɗa. 29Bi Yudaas daa yef keesi wa, i ow waa na habuu biti Yéesú nah ri pay saam iña nay waa sohlee feeda ra, mbée nah ri komi ñëkíɗɗë sarah. 30Tahaˈ Yudaas mbúurëe rë, ɗi yíppée ɗúh ëssín. Wahtii baaha ɗeef Koo elekke.
Túuƴëˈí hasa
31Ɗúhëˈ Yudaas ëssín ɗë, Yéesú won tih : « Leegi Koope teeɓaˈ ndami soˈ mi Koy-ɓëeˈ, mi teeɓaˈ ndami ɗi fi Koope. 32[Te mi teeɓaˈ ndami Koope raa,] Koope ɓal ay teeɓaˈ ndami soˈ, te ri yuloh paŋi, maañlay. 33Yee tallaˈ mi hom filiɓ fon ɗa gaanlay yaawe ! Ɗon ay soo saam, ndaa cëe mí won ɗon yee won mi yëwúɗɗë rë : ɗon míníh lah tígë në saañ mi ra. 34Mee ron yeɗ túuƴëˈ has ɗa ee : lah fëhëntíi hanndal kon. Di fahaˈ mi ron, lah fëhëntíi ɗaaha hanndal kon. 35Ɗon fahantaˈ hanndal kon raa, tígí daaha ɓëewë ɓéeɓ ay yúh biti ɗon taalibe yi soˈ. »
Woni Yéesú biti Peer ay taasaˈ yúhí
(Saame Maccëe 26.31-35 ; Marka 14.27-31 ; Lúkkë 22.31-34)
36Filoon fi baaha, Simoŋ Peer meelte Yéesú won tih : « Fu saañ di Yíkëe ? » Ɗi loffe Peer won tih : « Tígë homu yen bee ra kep fu mínéh ñee tal soˈ níi fu lah tígë na saañ mi ra, sehe níi fayu, fay naa lah. » 37Peer won ɗi tih : « Yíkëe, yi tah mi mínéh ñee talu leegi ? Mi tahte ñagi ñíin sëˈ ndah ɗo ! » 38Yéesú won ɗi tih : « Fu won kaah biti fu tahte ñagi ñíinú ndah soˈ a ? Mee roo won kaaf ka ra ee : añcaŋ, fiisiin ki paan, fay taasaˈ biti fu yúh sëˈ níi hen waal éeyë. »
14Yéesú daa waala yuliɗ Boffa na ra
1Yéesú antee won taalibe yi ɓéeɓ tih : « Affon ɓanay kúnëh ! Gémí Koope, te ɗon gém sëˈ ɓal ! 2Faam Baasoˈ haŋke ; may pay mi waaƴiɗ ɗon tígí nay ron home. Henay baa koon mi woneh ron ɗi ! 3Mi pay mi waaƴiɗ ɗon ɗi níi woc ɗaa, may nimil mi kali ron. Hen ɗaaha raa, tígë nay mii home ra, ɗon ay home na ɓal. 4Ɗon yúhú waala yuliɗ tígë na saañ mi ra. » 5Toomaa won ɗi tígí daaha tih : « Yíkëe, fun yíih tígë na saañ fu ra, fun ay yúhée waala yuliɗ na ra ɗíh ? » 6Yéesú won ɗi tih : « Daa mi waala, daa mi kaaf ka, daa mi na onaˈ pesa. Ow mínéh pay Boffa na te ñeyeh soo na. 7Ɗon yúhú sëˈ rëe kay, ɗon ay yúh Baasoˈ ɓal ! Te dalaˈte woteh, ɗon yúhúté rí te ɗon olute ri ! »
8Fílíp won ɗi tígí daaha tih : « Yíkëe, teeɓ fun Boffa kut, fun sohluuy yin kay. » 9Yéesú won ɗi tih : « Fílíp, maaña maañ mi filiɓ fon ɗa ɓéeɓ fu yéeh sëˈ doom a ? Ɓëyí ot soˈ, ɗeef otte Boffa ! Kon fu wonaˈ biti mi teeɓ ɗon Boffa ɗíh ? 10Fu gémëy biti mee Baasoˈ na, te ri ee soo na a ? Unna won mi ɗon ra ɓéeɓ, kolaay soo na, ɗi fi Boffa hom soo na ra kay daa na paŋ légéyí. 11Gémí sëˈ di yee wonaˈ mi biti mee Baasoˈ na, te ri ee soo na ra. Ɗon gémúy unna won mi ɗon ƴaa raa, iña na paŋ mi ra waɗtee tah ɗon gém book ! 12Mee ron won kaaf ka ra ee : ɓëyí gém sëˈ, ɗi fi ɓëyí baa ɓal ay paŋ iña na paŋ mi ra. Ɗi ay paŋ ƴi luk waa gaan sah, ndah mi saañ Boffa na, 13te yii ɗon ɗaŋ ɗi ɓéeɓ, ɗon ñeyaˈ ri tii soˈ, may ron rii pagiɗ, nda soˈ mi Koy ka mi teeɓaˈ ndami Boffa. 14Yii ɗon ɗaŋ ɗi, ɗon ñeyaˈ ri tii soˈ, may rii paŋ.
Gapaˈi Yéesú Ruuh-Peseŋ
15« Ɗon fahaˈ soˈ raa, ɗon ay ñee iña na túuƴ mí ɗon ɗa. 16Ɗaaha raa, may ɗaŋ Baasoˈ kom ɗon Dímlëh kay, bi ay home ɗon na faraah. 17Daa ri Ruuha na teeɓ ɓëewë kaaf ka ra. Ɓëewë feey fi bee míníh ríi habaˈ Dímlëh, ndah wa oluy ri, wa yíih rí. Ɗon nék, ɗon yúhú rí ; ɗi ee filiɓ fon te ri ay home ow fi ow ɗon na faraah. 18Mii ron yeɗɗaˈ baayu, may ayaat ɗon na. 19Tasse ƴutuuɗ fíi ɓëewë feey fi bee ii soo olil, ndaa ɗon ay ot biti mee pes ɗa, te ɗon ɓal ɗon ay pes. 20Bín fë rëe, ɗon ay yúh biti mee Baasoˈ na, ɗon ewu soo na, te mi ee ɗon na. 21Ɓëyí ham iña na túuƴëˈ mí rë afi te ri ñee na, ɗeef ɓëyí baa fahaˈte soˈ. Ɓëyí fahaˈ soˈ, Baasoˈ ay rii fahaˈ ; soˈ ɓal may rii fahaˈ te may rii teekiroh. »
22Taalibee na wonuu Yudaas, bokaay a Yudaas Iskariyot ra, won Yéesú tih : « Yíkëe, yi tah fay teekiree fun, fii teekiroh ɓëewí kayya ? » 23Yéesú won ɗi tih : « Ɓëyí fahaˈ soˈ, ay ñee iña na won mi ra ; Baasoˈ ay fahaˈ ɓëyí baaha, te funi Baasoˈ ay haal ɗii na, fun dék ɗii na. 24Ɓëyí fahaay soˈ, na ñeyeh iña na won mi ra. Te iña na keluu ɗon maa won wa ra, kolaay soo na, wa kolaˈ Baasoˈ fa wol soˈ ra.
25« Mi won ɗon iñƴah bee homaˈ mi leeloon bee ra. 26Lahte Dímlëhí ee ac filoon fi soˈ ra, daa ri Ruuh-Peseŋ fa nay wolee Baasoˈ di tii soˈ ra. Ɗi nay ron yëeddé ɓéeɓ, ɗi nédís ɗon iña won mi ron ra ɓéeɓ. 27Mi saañ sayo, ndaa may ron heliɗ jaamma, jaammaa lahaˈ mi ra. Mii ron rii hellaˈ ti di na paguu ri ɓëy ëldúnë nen. Affon ɓanay kúnëh, te ngënë tíití. 28Ɗon keluute woni soˈ ron biti mi saañ sayo ndaa may ayaat ɗon na ra maan ? Ɗon fahaˈ soˈ koon, saaña na saañ mi Baasoˈ na ra, keeññon ay naa sose soso. Mi saañ Baasoˈ na, Baasoˈ fa luk soo gaan ɗa. 29Mi wonte ron baa leegi balaa iñƴaa lah, nda bín fë rëe, ɗon gém. 30Mii wonil caak a ɗon, ndah kélfíi feey fi bee ee ac ɗa. Ɗi mínéh yin soo na, daa may rii yeɗɗee yee nay lahe ra. 31Ƴaaha ɓéeɓ, nda ɓëewë yúh biti mi fahaˈte Baasoˈ te mi pagaˈ yee na nah ri soˈ ra. Këlíi yen saañ ! »
15Yéesú daa tal béeñí kah-kah fa
1Yéesú wonil tih : « Daa mi tal béeñí kah-kah fa, te Baasoˈ daa na tooppitoh tal béeñë. 2Yaˈi tokoh soˈ mi tal béeñë ɓéeɓ te límëy, Baasoˈ ay rii lec. Ndaa bi na lím, ɗi ay rii yugus níi lan, ɗi ɓaatti lím. 3Ɗon fi ƴee nék, ɗon yugusute níi ɗon ladute. Unna won mi ron ra daa yugus ɗon níi ɗon madute ɗaa lan. 4Kon pëkíi soo na ti di pokaˈ mi ɗon na nen. Yaˈ béeñí tokaay tala, ɓani afi kep dín mínéh lím ; ti ɗaaha nen, ɗon a affon kut ɗon míníh ɗúhíɗ njiriñ hém ɗon pokuuy soo na.
5« Daa mi tal béeñë, ɗon daa yaˈ ya. Ɓëyí pokoh soo na, te mi pokoh ɗii na ay ɗúhíɗ njiriñ mi gaante. Ɗon míníh paŋ yin ɗeefa ɗon pëkíih soo na.6Ɓëyí pokaay soo na ay betu ti yaˈ béeñí lecu leco, betute súhté nen ; yaˈ yi béeñí man ɗah ay luuhu luuho, betu kíi wa tam. 7Ɗon pokoh soo na, te ɗon ham unni soˈ ɗon na raa, ɗëgí yii neɓaˈ ron, ɗon ay rii liil. 8Ndami Baasoˈ yúhúu biti ɗon ɗúhíɗ njiriñ caak, ɗon teeɓaˈ biti ɗon taalibe yi soˈ. 9Di fahaˈ soˈ Baasoˈ, mi fahaˈ ron ɗaaha. Pésíi filiɓ fahaˈa fahaˈ mi ron ra. 10Di ñeyaˈ mi túuƴëˈ yí Baasoˈ, mi na pes filiɓ fahaˈa fahaˈ ɗi soˈ ra, ɗon ñee túuƴëˈ yí sëˈ rëe, ɗon ay pesee ɗaaha filiɓ fahaˈa fahaˈ mi ron ra.
11« Ɗon ot mi won ɗon yii bah, mi fahaˈ biti sosi keeñ soˈ hom ɗon na, te sosi keeñon mit sëk. 12Túuƴëˈí sëˈ daa ri beh : Di fahaˈ mi ron, lah fëhëntíi ɗaaha hanndal kon. 13Lahay ɓëyí fahaˈte ow níi luk ɓëyí tah yeraˈi ñíiní af kooƴƴi. 14Ɗon paŋ yii won mi ɗon raa, ɗeef ɗon kooƴƴi soˈ. 15Mii ron dëekíil súrgë, ndah súrgë na yéeh yii paŋ kélfíi. Mi dëekëˈ rën kooƴ, ndah mi teeɓpe ron iña kolaˈ mi Baasoˈ na ra ɓéeɓ. 16Ɗon neh daa tansu soˈ ; daa mi tanis ron. Daa mi fal ron, mi wolte ron, ɗon ɗúhíɗ njiriñ, njiriñ mi na ɗúméh. Hen ɗaaha raa, yii ɗon ɗaŋ ɗi ɓéeɓ, ɗon ñeyaˈ ri tii soˈ, Baasoˈ ay ron rii on. 17Filiɓ iñƴaa ɓéeɓ, mi fahaˈ woni ron biti lah fëhëntíi hanndal kon.
Taalibe ya a ɓëewë feey fi beh
18« Ɗon ot ɓëewë feey fi bee kaaˈ ron, yúhí biti wa ɗéɓúu kaaˈ soˈ. 19Ɗon nonun ɓëy feey fi bee koon, tin wa ay ron fahaˈ ndah ɗon nonu waa na. Ndaa mi tanisse ron mi ɗúhíɗté rën waa na, tahte ɗon nënlíh waa na. Yii baa daa tah wa kaaˈ ron. 20Nérsíi yee húmú won mi ron biti súrgë lukeh kélfíi gaan ɗa. Ɓëewë moklute soˈ raa, kon wa ay ron mokil ; ƴee ñeyu woni soˈ ra ay ñee wonnon ɓal.15.20 Saame Maccëe 10.2421Yii wa paŋ ɗi ɗon ɓéeɓ daa mi tah, ndah wa yíih ɓëeˈ wol soˈ ra. 22Hena biti mi ayay te mi wonay a wa koon, tin wa ii habuu bakaaroh. Ndaa tígë homuu wa bee ra kep, wa lahluy layaa. 23Ɓëyí kaaˈ soˈ, ɗeef kaaˈaˈte Baasoˈ ɓal. 24Hena biti mi pagay kimtaanni ow kay mësëy wëe paŋ fíi wë koon, tin wa ii habuu bakaaroh. Leegi wa olute kimtaanni soˈ, wa anutee kaaˈ funi Baasoˈ ɓéeɓ. 25Yee bíníyú téeríi kootii wa ra lahaˈte ɗah. Bíníyúté bitih : “Yee kaaˈuu wa soˈ ra lahay dalaa !”15.25 Saame Kañaa ya 35.19 ; 69.526Dímlëhí ron ac ayo : daa ri Ruuha na teeɓaˈ kaaf ka ra. Ruuha kolaˈ Boffa na. May ñeeˈee Baasoˈ na mi wolaˈ ron ri, te ri ay soo seedeyiɗ. 27Te ɗon ɓal, ɗon ay soo seedeyiɗ ndah yen daa húmú dalaana níi a ɗeh. »
161Yéesú ɓaatte won tih : « Ɗon ot mi won ɗon yii bah, nda ɗon ɓanti sélít. 2Yúhí biti ɗon ay líkú ílíƴƴë na ɗaguu yëwúɗɗë Koope ra ; te ay tíl níi sah, ɓëyí ƴahti ron bëem ay rii habee biti jaamiyoh Koope. 3Biti wa yíih Boffa te wa yíih soˈ ɓal daa nay tahe wa paŋ yii baaha. 4Mi won ɗon yii baaha biti lah na bín fë rëe, ɗon nérsëh yee húmú won mi ron ra. Biti mi mëssí hom leeloon daa tah mi wonay ron yin na daluu yen ñéerëˈ bín fë níi a ɗeh.
Pagaɗɗi Ruuh-Peseŋ
5« Leegi mee saañ ɓëeˈ wol soˈ na ra, te ow di ɗon na meelay soˈ tígë në saañ mi ra. 6Yee won mi ɗon baa ra tahte keeññon ɗúmpé ces. 7Añcaŋ, mi won ɗon kaah : biti mi saañ daa gén ɗon na. Nagajek, mi saay raa, Dímlëhë waɗti ac ɗon na ra ii ayil ! Ndaa mi saañ ɗaa, may ron ɗii wolaˈ. 8Te ri ac ɗaa, ɗi ay teeɓ ɓëy ëldúnë biti wa homuy kaah di yii leŋke ɗee na oluu wa bakaaɗ ɗa, ɗee na oluu wa júɓ ɗë, a ɗee na oluu wa aattiyaˈ ra : 9wa homuy kaah di yii leŋke bakaaɗ, ndah wa gémúy sëˈ ; 10di yii leŋke júɓ, ndah mee saañ Baasoˈ na ra, te ɗon ii soo ollil ; 11di yii leŋke aattiyaˈ, ndah kélfíi feey fi bee daanute níi wocce.
12« Mi tallaˈte iñi caakki wona mi ron, ndaa tígë homuu yen bee ra kep wa ɗameh affon. 13Ruuha na teeɓaˈ kaaf ki Koope ra ac ɗaa, ɗi ay ɗon ñéyíɗ kaaf ka ɓéeɓ. Iña nay rii wone ra ii kolaˈ ɗii na, ɗi ay wone iña keloh ri ra, ɗi teeɓ ɗon yii nay lahe. 14Daa ri nay teeɓee ndami soˈ, ndah ɗi ay ɓeyee iña soo na, teeɓ ɗon wa. 15Yii Baasoˈ daa lahaˈ ri ɓéeɓ, daa mi lahaˈ. Daa tah mi won ɗon biti Ruuha ay ɓeyee iña soo na, teeɓ ɗon wa. »
Yee nay yíssíré súfúñ fë sos-keeñ ra
16Yéesú wonil taalibe yi tih : « Tasse i waal fíi ɗon ii soo ot, tíkëh i waal ɗon an soo olaat. » 17I ow di taalibe yi na wonantuu hanndal ki wa tih : « Ɗi fahaˈ won yi biti tasse i waal yen ii rii ot, tíkëh i waal raa yen an ɗii olaat ? Ɗi fahaˈ won yi biti ɓal ɗi saañ Boffa na ? » 18Wa na wonaaluu wonu tih : « I waal fi bah, ɗi fahaˈ won yi na ? Ow yéeh yee na fahaˈ rii won ra kat ! » 19Yéesú otte biti wa fahuu meeli, ɗi won wa tígí daaha tih : « Yee wonaˈ mi ron biti tasse i waal ɗon ii soo ot, tíkëh i waal raa ɗon an soo olaat ra, ɗon meelantuu baaha a ? 20Mee ron won kaaf ka ra ee : ɗon ay foŋ ɗon hawoh, ɗeefa ɓëy ëldúnë homun sos-keeñ ; ɗon ay súfúñ lool, ndaa súfúñ fë ay yíssëh sos-keeñ. 21Loo ɓeleɓ ham raa na misik ɗii na, ndah ɗeef lowa daa lah ; ɗi múc ɗëe nék, ɗi hal misiga keeña sos níi sos, ndah ɗi kúɗté koy ëldúnë. 22Ɗon ɓal, tígë homuu ɗon bee ra, ɗon homuu misik a súfúñ ; ndaa may ron olaat, keeññon ay sos te ow ii mín kaaˈ keeññon sos. 23Bín fë rëe, ɗon ii soo meellil yin. Mee ron won kaaf ka ra ee : yii ɗon ɗaŋ ɗi ɓéeɓ, ɗon ñeyaˈ ri tii soˈ, Baasoˈ ay ron rii on. 24Níi a ɗeh, ɗon ñeyuy tii soˈ ɗon ɗagute yin. Mantee ɗëgí, ɗon ay liil ; ɗaaha, keeññon ay sos dotooƴ. »
25Yéesú antee tík won tih : « Iña won mi ron ƴaa ra ɓéeɓ, mi ñeyaˈ wa léeh. Wahtu ín ac fíi rë nék mii ron wonliil ɗaaha, may ron wonee iñi Baasoˈ ɓëñéet. 26Bín fë rëe, ɗon ay ñeeˈee tii soˈ ɗon ɗaŋ Boffa. Mi wonay ron biti may ron ɗagire ɗii na, ɗon daa nay ɗagire affon. 27Ɗi fi Boffa fahaˈte ron ndah ɗon fahuute soˈ, te ɗon gémúté biti daa ri wol soˈ. 28Mi kolaˈ Boffa na mi acce ëldúnë. Leegi may koloh ëldúnë, mi nimil Boffa na. » 29Taalibe yi wonu ri tígí daaha tih : « Ɗi ɗeh ! Fu wonte wonni lante te fu ñeyaay léeh. 30Biti fu yúh ɓéeɓ te sohlaay ow meelle ro yin, haalte affi fun leegi, daa tah fun gém biti fu kolaˈ Koope na. » 31Yéesú won wa tih : « Ɗon wonu kaah biti ɗon gémúté leegi a ? 32Aˈ ! Wahtaa ee saañ lahe ra kat, te ri lahte níi wocce, wahtaa nay ron hasluu ra, ow fi ow ɗon na ɓéeɓ nimil faam wa, ɗon hel soˈ njunduŋ ! Añcaŋ, mi homay a af soˈ njunuŋ kat, ndah Baasoˈ ee hëbís sëˈ ! 33Ɗon ot mi won ɗon iñƴah, nda ɗon pokoh soo na, ɗon lah jaamma. Ɗon ay mok ëldúnë nék ! Ndaa lah hëbí híin, mi ɓaŋke nguur ki ëldúnë ! »
17Ɗagiri Yéesú taalibe yi
1Wonaˈ Yéesú iñƴaa níi wocce ra, ɗi ɓéyíɗté afi sun won tih : « Baap, wahtaa lahte : teeɓee ndami soˈ mi Koohu, nda mi mín teeɓaˈ ndamu ɓal. 2Fu onte soˈ sañ-sañ sun fi ɓëewë ɓéeɓ, nda mi mín on ɓëewë déŋéen fú sëˈ rë ɓéeɓ pesa na ɗúméh rë. 3Pesa na ɗúméh rë nék, tokaˈ níil yúhí ɗo fi Koope fi kah-kah fa yínë kut ɗa, a yúhí soˈ mi Yéesú-Kiristaa fa wol fu ra. 4Mi paŋke légéyë nah fu soˈ ra, mi teeɓaˈte ndamu feey fa. 5Baap, kon leegi on soˈ ndam hëbísú, ndama húmú lahaˈ mi ɗoo na, na lahay ëldúnë doom ra.
6« Ɓëewë ɓeɓ fu ëldúnë fu déŋéenté sëˈ wë rë, mi teeɓpe wa daa fu wah. Daa fu lahaˈ wa, fu déŋéenté sëˈ wë, wa ñeyute wonu. 7Leegi, wa yúhúté biti iña on fu soˈ ra ɓéeɓ kolaˈ ɗoo na. 8Mi wonte wa unna won fu soˈ ra, te wa tahute wa. Wa yúhúté biti mi kolaˈ ɗoo na kah-kah, wa gémúté biti daa fu wol soˈ. 9Af wa daa tah mi na ɗaŋ ɗo. Mi ɗagiray ɓëewë feey fi beh, mi ɗagiɗ ɓëewë déŋéen fú sëˈ rë, ndah wa ƴuu. 10Yii lah mi ɓéeɓ daa fu lahaˈ, te yii lah fu ɓéeɓ daa mi lahaˈ ; te ndami soˈ feeñce waa na. 11Tasse ƴutuuɗ mii homil ëldúnë ; mi yuloh ɗoo na, ndaa wa fi ƴeh, wa lísú ëldúnë. Baap, ɗo fa sela ra, níirée wë tii gaanu, bee on fu soˈ ra, nda di lígínúu yen ana yen henute yínë, wa hen yínë ɗaaha. 12Homaˈ mi a wa ra, mi húmú níirëˈ wë a tii gaanu, bee on fu soˈ ra. Mi níiɗté wë, te ow múuƴëy waa na, henay ɓëeˈ waɗti múuƴ ɗë, nda yee won Téerëe rë lah.
13« Bi leegi mi yuloh ɗoo na, mi won wa iñƴah bee lís mí ëldúnë bee ra, nda sosi keeña lahaˈ mi ra hom waa na, keeññi wa sos dotooƴ. 14Mi léhínté wë yee won fu soˈ ra, ɓëy ëldúnë anutee waa kaaˈ, ndah wa nëníh ɓëy ëldúnë ti soˈ nen. 15Mi ɗaŋ ɗo biti fu sëmlëˈ wë yaˈ Seytaane, ndaa biti fu këlíɗ wë ëldúnë neh. 16Wa nëníh ëldúnë ti soˈ nen. 17Ɓukutee wa kaaf ka, wa hen ƴuu ; wonu daa kaaf ka. 18Mi wolte wa ëldúnë ti di wolaˈ fu soˈ ëldúnë nen. 19Af wa tahte mi jébëlté rë af soˈ mi hente buu, nda wa ɓukutoh kaaf ka raa, wa hen ƴuu ɓal.
20« Mi ɗagiɗ wa neh doŋ, ndaa a ɓëewë nay soo gémé filoon fe ndah iña nay wone wa fi ƴee sun fi soˈ ra. 21Baap, mi ɗaŋ ɗo biti wa ɓéeɓ hen yínë. Di homaˈ fu soo na mi hompe ɗoo na, wa ɓal homuun yen na ɗaaha. Hen ɗaaha raa, ɓëy ëldúnë ay gém biti daa fu wol soˈ. 22Ndama on fu soˈ ra mi onte wa ri, nda wa hen yínë ti di henuu yen yínë nen, 23mi hom waa na, fu hom soo na, wa ɓéeɓ bok hen yínë. Hen ɗaaha raa, ɓëy ëldúnë ay gém biti daa fu wol soˈ, te fu fahaˈte wa ti di fahaˈ fu soˈ nen. 24Baap, tígë na saañ mi ra, mi fahaˈte biti ɓëewë déŋéen fú sëˈ rë hom na ɓal, nda wa ot ndama on fu soˈ ra, ndah fu maañcee soo fahaˈ balaa ëldúnë saku. 25Te Baap, ɗo fa júɓ ɗë, ɓëy ëldúnë yíih rë, ndaa mi yúh rë, te ɓëewée ke soˈ ƴee yúhúté biti daa fu wol soˈ. 26Mi teeɓpe wa níi wa yúhúté daa fu wah, te may waa rii ɓaatti teeɓ, nda fahaˈa fahaˈ fu soˈ ra hom waa na, te soˈ ɓal mi hom waa na. »
18Hami Yéesú
(Saame Maccëe 26.47-56 ; Marka 14.43-50 ; Lúkkë 22.47-53)
1Wonaˈ Yéesú iñƴaa níi wocce ra, ɗi kolohte dah ɓani taalibe yi húusúté húlbí Sedoroŋ, haalute meey daaha. 2Ɗi fi Yudaas fa nay rii yaaye ra yúh hatni baaha, ndah Yéesú a taalibe yi na húmú nëfíh daaha. 3Ɗi kúɗté goomal soldaar a i wohoh di Faam fi gaani Koope ƴi yéŋké biti kélfë yí seeƴoh ya a fariseŋŋa daa yeru ri wa. Wa ayute, kúrëelúuté i lampa, kocom hawaanaa a ganaay. 4Bi yúh Yéesú iña nay rii kate ra ɓéeɓ, ɗi leɓohte wa won wa tih : « Ɗon saamu wah ? » 5Wa tahute wonu ri tih : « Fun saamu Yéesú fí ɓëy Nasaret. » Ɗi won wa tih : « Daa mi ! » Ƴaaha ɓéeɓ, ɗeef Yudaas fa na saañ ɗii yaaye ra húmú filiɓ fi wa. 6Yéesú na won wa bitih « daa mi » rek, wa sajalute, lasuute feey. 7Yéesú meelaatte wa won tih : « Ɗon saamu wah ? » Wa wonu ri tih : « Fun saamu Yéesú fí ɓëy Nasaret. » 8Ɗi wonaat wa tih : « Mi wonte ron ri koon, daa mi ! Ɗon saamun soˈ kut ɗaa, yéɗɗí ɓëewí ƴee saañ. » 9Yee húmú won Yéesú rë lahaˈte ɗah. Ɗi húmú won tih : « Baap, mi ñakay ow yínë sah di ɓëewë déŋéen fú sëˈ rë. » 10Ɗeef Simoŋ Peer kúɗté jépíl. Ɗi yíppée ríi fúul, paaŋke ri súrgíi seeƴohi gaana, lecce nufi ñamaa fa. Súrgëe nufa lecu ra hínú Malkus. 11Yéesú won Peer tígí daaha tih : « Nimilire jépílú mbari ! Gulii coono fa yeɗ soˈ Baasoˈ ra mi waray rii han waro a ? »
Kúrí Yéesú fíi Haan
(Saame Maccëe 26.57-58 ; Marka 14.53-54 ; Lúkkë 22.54)
12Soldaarra a kélfíi wë, a wohoh yi Faam fi gaani Koope habute Yéesú tígí daaha, pokalsuute ri a níh. 13Wa ɗéɓúu ríi kúɗ faam Haan. Haan daa pacool Kayif fa húmú seeƴohi gaana kíilí baaha ra. 14Ɗi fi Kayif daa húmú won yëwúɗɗë biti ow yínë kut ñak ñíiní ndah ɓëewë daa gén.
Taasaˈi Peer yúhí Yéesú
(Saame Maccëe 26.69-70 ; Marka 14.66-68 ; Lúkkë 22.55-57)
15Na kúrú wë Yéesú faam seeƴohi gaana ra, Simoŋ Peer a ow kay di taalibe ya ñeyute tala. Bi yúh seeƴohi gaana taalibii bah, tahte ɗi fi taalibee a Yéesú daa hëeltú filiɓ faam fa. 16Ndaa Peer húmú ëssín, hëbís ílë. Tígí daaha, taalibee koon ɗúhté, wonte a ɓelaa na woh ílë rë, ɓekke Peer filiɓ. 17Ɓelaa won Peer tih : « Ɗo fi bee ɓal, fu noneh taalibe yi ɓëyí bee nagajek a ? » Peer won ɗi tih : « Mi noneh na déˈ ! »
18Bi húmú sos Koo, súrgë yë a wohoh ya këɗɗúté kíi na yoonnduu ; Peer hompe a wa na yoonndoh ɓal.
Yéesú fíi Haan
(Saame Maccëe 26.59-66 ; Marka 14.55-64 ; Lúkkë 22.66-71)
19Seeƴohi gaana18.19 Seeƴohi gaana na wonuu dee ra, ɗi Haan. Bín fë nagajek ɗeef Kayif daa húmú seeƴohi gaana, ndaa bi Haan mëssée hen seeƴoh gaan te daa ri pacool Kayif, ɓëewë húmú dëekúu rí seeƴoh gaan. yampe na meel Yéesú yii leŋke taalibe yi na a yee na yëeddëˈ rí rë. 20Yéesú won ɗi tih : « Iña won mi ra, mi wonaˈ wa sun ɓëewë ɓéeɓ na keluu. Soˈ mi mëssí yëeddëˈ filiɓ ílíƴƴë na ɗaguu yëwúɗɗë Koope ra a filiɓ Faam fi gaani Koope, te yëwúɗɗë ɓéeɓ teeˈuu na ; mi wonay yin las ! 21Ngana meel soˈ ! Iña won mi ra, meele wa ɓëewë síkírúu sëˈ rë. Wa yúhú iña won mi ra. » 22Wonaˈ Yéesú woni bah, lahte wohohi húmú në, fúuɗté rí mbeƴ, won tih : « Fay lofee seeƴohi gaana ɗaaha a ? » 23Yéesú won ɗi tih : « Woni soˈ ñeyay waal raa, teeɓ soˈ tígë héllëˈ mí rë, ndaa hena biti mi wona kaah raa, ɗeef fu laɓaˈ soˈ yih ? » 24Tígí daaha, Haan yeñce Yéesú faam Kayif seeƴohi gaana, ɗeef Yéesú lís pokki.
Peer taasiilte yúhí Yéesú
(Saame Maccëe 26.71-75 ; Marka 14.69-72 ; Lúkkë 22.58-62)
25Filiɓ fi ƴaaha ɓéeɓ, Simoŋ Peer hompe na yoonndoh rek. Lahte ɓëyí won ɗi tih : « Ɗo fi bee ɓal, fu noneh taalibe yi nagajek a ? » Peer taasaˈte won ɗi tih : « Mi noneh na déˈ ! » 26Filoon fi baaha, ow di súrgë yí seeƴohi gaana, mboko mi ɓëeˈ Peer lec nufa ra, won ɗi tih : « Mi ot ɗo fi bee a ɗi filiɓ meeya neh nagajek a ? » 27Taasaˈ Peer waali yínée, paan yíppée fiisoh.
Kúrí Yéesú fíi Pilaat
(Saame Maccëe 27.1-2, 11-31 ; Marka 15.1-20 ; Lúkkë 23.1-5, 13-25)
28Yéesú ɓeyute faam Kayif daaha, kúrúté faam gëernëer ɓaabin cúɓ. Ndaa lahuu wa ra, wa haaluy filiɓ, wa kaaˈuu biti wa ay sobeye nda wa mín ñam ñami feedi Paaga. 29Tígí daaha, Pilaat ɗeefiɗte wa won wa tih : « Ɗon wonu ti ɓëyí bee paŋ yih ? » 30Wa lofute ri wonu tih : « Ɗi henay ow ɓos koon fun këmí rë rí ! » 31Pilaat won wa tih : « Ɗon fi ƴaa ɓéyí rí, ɗon ñee yee won kootii ron ra ɗon aattiyaˈ ri ! » Wa wonu ri tih : « Fun lahuy sañ-sañi tíkúun fun húl sun ow, fun hap ri. » 32Yee húmú won Yéesú rë lahaˈte ɗah sun fi ɗee nay rii húlée rë.
33Tígí daaha, Pilaat nimilte filiɓ faam fa, dëekrëhté Yéesú meelte ri won tih : « Daa fu buuri yëwúɗɗë ë ? » 34Yéesú won ɗi tih : « Woni baa kolaˈ ɗoo na mbée ow daa won ɗo baaha sun fi soˈ ? » 35Pilaat tahte won tih : « Maa mi yëwúɗ ë ? Ɓëy heedon a kélfë yí seeƴoh yon daa komu soˈ ro ! Kon fu paŋ yih ? » 36Yéesú loffe ri won tih : « Nguur ki soˈ nguur ki feey fi bee neh. Nguur ki soˈ ƴaha nguur ki feey fi bee koon, tin súrgë yí sëˈ ay soo haaˈiɗ níi mi yëeyíh yëwúɗɗë ; ëe-ëeˈ, nguur ki soˈ nguur ki feey fi bee neh. » 37Pilaat won ɗi tih : « Kon fu buur a ? » Yéesú won ɗi tih : « Fu wonte ri, daa mi ! Seedii kaaf ka daa tah mi límú, seedii kaaf ka daa tah mi ac feey fi beh. Te ɓëyí hom kaaf ka ɓéeɓ, helte nuf iña na won mi ra. » 38Pilaat won ɗi tih : « Úh ! Yi daa kaah ? »
Kolaˈ ri woni bah, Pilaat ɗúhëetté ëssín ɗeefiɗte yëwúɗɗë, won wa tih : « Soˈ mi olay yii mín tíkú sun fi ɓëyí beh, 39te ɗon ɓaahuu biti lahaa Paak ɓéeɓ, mi ɗúhríɗ ɗon ow yínë kasu. Ɗon fahuuy biti mi yessiɗ ɗon buuri yëwúɗɗë ë ? » 40Tígí daaha, wa ɓéyrúté unni wa sun wonu tih : « Ëe-ëeˈ ! Ɗi neh ! Ɗúhríɗ fun Barabaas. » Ɗeef ɗi fi Barabaas fa banndi.
191Filoon fi baaha, Pilaat nahaˈte fúuɗɗëhí Yéesú laraw. 2Soldaarra ɓeyute ñap yugusute baane, ɓekute ri af Yéesú, tíkúté paltu luum sun fi, 3leɓuute ri wonu ri tih : « Coleere buuri yëwúɗɗë ! » Wa na anuu rii fúuɗsëˈ mbeƴ.
4Pilaat ɗúhëetté yëwúɗɗë në, won wa tih : « Cëe mi ac mi komɗoh ron ri ëssë, nda ɗon yúh biti mi olay yii mín tíkú sun fi ɓëyí beh. » 5Tígí daaha, Yéesú ɗúhté, ɓani baanii yëlbí a paltii luumi. Pilaat won ɓëewë tih : « Ɓëeˈ abah ! »
6Kélfë yí seeƴoh ya a wohoh ya oluu wa Yéesú, wa ɓéyrúté unni wa sun na wonu tih : « Daaƴe ri kurwah ɓal ! Daaƴe ri kurwah ! » Pilaat won wa tih : « Ɓéyí rí ɗon daaƴiɗ ɗi affon. Soˈ mi olay yii mín tíkú sun fi. » 7Yëwúɗɗë wonu Pilaat tih : « Kootii fun kaddaˈte ow sol Koope, te ri wonte biti ɗi Koy Koope. Kon ɗi waɗti hawun húl ! »
8Kelaˈ Pilaat woni bah, ɗi ɓaattee tíit. 9Ɗi haalaatte faam, meelte Yéesú won ɗi tih : « Fu ɗúhëˈ dih ? » Yéesú hente tiɗ, lofay ri. 10Tígí daaha, Pilaat won ɗi tih : « Fii soo tiil a ? Fu yéeh biti mi mín ɗëe yeris te mi mín ɗëe daaƴɗoh kurwah a ? » 11Yéesú won ɗi tih : « Fu mínéh yin yínë sah sun fi soˈ, henay yee yeɗ ɗo Koope fa sun ɗa. Yii baa daa tah bakaadi ɓëeˈ yeñ soˈ ɗoo na ra luk buu gaan. »
12Pilaat kolaˈ daaha na saam ɗee nay rii yeɗɗee Yéesú rë. Ndaa yëwúɗɗë ɓéyrúté unni wa wonu tih : « Fu yeris ɓëyí bee ɗeef fu ñéerëey a Sesaar19.12 Sesaar :Bín fë, ɓëyí húmú hen buur di Rom ɓéeɓ dëekúu ɗaaha.. Ɓëyí tík afi buur, ɗeef haaˈ Sesaar. » 13Kelaˈ Pilaat unni ƴah, ɗi ɗúhíɗté Yéesú fëel, antee took ñaana na aattiyuu, hom ëssë dérúu a laˈ, na wonuu yëwúɗɗë Gabataa ra. 14Yiin fi baaha, teeˈaˈ a bisa míllëˈ waaji Paagi yëwúɗɗë, bee lahaˈ naˈ leelu af ra. Pilaat won wa tígí daaha tih : « Buuron abah ! » 15Ndaa wa ɓéyrúté unni wa na wonu tih : « Ɗi húlë ɓal ! Ɗi húlë ! Daaƴe ri kurwah ! » Pilaat won wa tih : « May daaƴe buuron kurwah nam a ? » Kélfë yí seeƴoh ya wonu ri tih : « Henay Sesaar, fun lahuy buur kay. »
16Tígí daaha, Pilaat yeɗɗaˈte wa Yéesú, wa daaƴe ri kurwah.
Daaji Yéesú kurwah
(Saame Maccëe 27.32-44 ; Marka 15.21-32 ; Lúkkë 23.26-43)
Soldaarra yípútée ham Yéesú. 17Ɗi fi Yéesú daa enoh kurwahi, wa ɗúhúté gina, yullute tígë në wonuu « Këeŋ-af » ra. Tígí daaha wonuu « Golgotaa » di ébrë. 18Lahuu wa ra, soldaarra daaƴute Yéesú kurwaha. Wa daaƴaaluute ow ana kay kurwah : ɓëyí yínëe paaˈte Yéesú yaˈ ñamaa, yínëe paaˈte ri yaˈ sugu, Yéesú hompe leelaa.
19Pilaat nahaˈte bíníi a tíkrëhí unni ƴee sun fi kurwaha. Unna won yii beh : « Yéesú fí ɓëy Nasaret, buuri yëwúɗɗë. » 20Bi wulay tígë daaƴuu Yéesú rë gina, te unna bíníyú ébrë, lateñ a gerek, ow caak olute, yúhúté yee bíníyú rë. 21Yee bíníyú baa ra neɓaay kélfë yí seeƴoh ya, wa payute wonu Pilaat tih : « Fu waray bíní “buuri yëwúɗɗë” koon. Fu waɗti bíníyë biti “ɓëyí bee won ti daa ri buuri yëwúɗɗë”. » 22Pilaat won wa tih : « Yee bíní mí rë, mi bíníté rí níi wocce. »
23Daaƴuu soldaarra Yéesú níi wocce ra, wa ɓeyute yéré yí woruute wa cér iniil hanndal ki wa. Wa anutee ɓeɓ búubée ké rí teru sun níi feey te lahay ɗíis ɗë, 24wonu tih : « Génë biti yen ɗarun ri ɗaro raa, yen púlúf rí yen ot ɓëeˈ nay rii lahee ra. » Yee húmú bíníyú Téerëe rë lahaˈte ɗah. Téerëe húmú won tih : « Wa woruute yéré yí sëˈ, púlúfúté búubí sëˈ. »19.24 Saame Kañaa ya 22.19 Ɗee bíníyúu rí ɗaa ra, soldaarra paguu ri ɗaaha kep. 25Yaafi Yéesú húmú caŋ hëbís kurwaha ɓani koy-yaafa ɓeleɓ, a Mari ɓeleɓ Kolopas, a Mari fi ɓëy Makdalaa. 26Yéesú otte yaafi, otte taalibee daa kooji ra hompe hëbísí, ɗi won tih : « Yaa ow, koohu abah. » 27Ɗi won taalibee tih : « Yaafu abah. » Kolaˈte baaha, taalibee ɓeɓpe yaafi Yéesú yeffe ri faami.
Húlí Yéesú
(Saame Maccëe 27.45-56 ; Marka 15.33-41 ; Lúkkë 23.44-49)
28Nda yee won Téerëe rë lah, filoon fi baaha, bi yúh Yéesú biti iña ɓéeɓ púlgísëˈté leegi, ɗi won tih : « Mi sifirohte. » 29Ɗeef lahte yaadi líiffé bineegar húmú hatinni ƴaaha. Soldaarra yípútée ɓeɓ líil soopute ri bineegar, pokute ri yaˈ isop, yullute ri ɓúk Yéesú na fahuu hënndí. 30Ɗíkísëˈ Yéesú bineegara, ɗi won tih : « Iña ɓéeɓ púlgísëˈté. » Ɗi sígímpé, yeɗɗohte lússé.
Yéesú tawute juun araal
31Wahtu yi ƴaaha, ɗeef bisa na hílsúu yëwúɗɗë rë ee saañ dale ra. Kélfë yí yëwúɗɗë fahuuy biti ɓúudé hom sun kurwah bis hílsëe, ɓaatte biti bisi hílsíi bee bis gaan. Tígí daaha, wa payute Pilaat na, wonute ri biti ɗi nahaˈ korsaˈi kotti ɓëewë daaƴu ra19.31 Bín fë, ɓëewë húmú daaƴ ow kurwah wa fahaˈ biti ɓëeˈ yíppí húl rëe, wa húmú korsuu kotti ɓëeˈ korsoo., ɓúudé yë këllú tígë. 32Nahuu soldaarra baaha ra, wa ñeyute ɓëewë daaƴu a Yéesú rë, korsuute kotti bee ɗéɓ ɗë, ñeyute ana fa na, korsuute kotta. 33Ɗi fi Yéesú nék, lahuu soldaarra ɗii na olute biti ɗi húlté níi wocce ra, tígí daaha, wa korsuuy kotta. 34Ndaa ow di soldaarra tappe ri juun hatin araal, ñif a muluɓ yíppée nëe ɗúh.
35Ɓëeˈ ɓílíɗ iñƴee ra tíkké íllí në ngëeƴ, te iña won ɗi ra lahaˈ ɗaaha. Ɗi a faanaŋ fi yúhté biti iña lahaˈ ɗaaha. Ɗon ot ɗi won iñƴeh, nda ɗon gém ɗon ɓal. 36Iñƴaa ɓéeɓ lahaˈte ɗah, nda yee bíníyú Téerëe rë lah. Bíníyúté Téerëe bitih : « Ƴuh yínë sah ii kon faana. »19.36 Saame Kolohi koyyi Israyel Ésíp 12.46 ; Kíní ɓëy Israyel 9.12 ; Kañaa ya 34.2137Bíníyúté biti ɓal : « Wa ay ƴíiɗ ɓëeˈ wa jabu ri ra. »19.37 Saame Sakari 12.10
Haji Yéesú
(Saame Maccëe 27.57-61 ; Marka 15.42-47 ; Lúkkë 23.50-56)
38Filoon fi baaha, lahte ɓëyí hínú Suseef dék Arimate, payte Pilaat na, meelte ri ɓúudé fí Yéesú. Ɗi non taalibe yi Yéesú ndaa bi húmú neeh ri kélfë yí yëwúɗɗë, ɗi húmú teekiraay baaha. Pilaat tahiɗte ri, Suseef payte ɓeɓpe ɓúudé fë. 39Tígí daaha, Nikodem ɓal acce habraˈte ri. (Nikodem fi baa húmú mëssée pay yérí Yéesú elek.) Wa kúrúté laakkoloñi yugusuu míirí boolluu a barbosaa, ƴi waɗtee mit kílë sabay éeyë. 40Wa ɓeyute ɓúudé fí Yéesú, na líiwú rí boy, na túmú rí yin heeñlaa ti di ɓaahuu ri yëwúɗɗë nen biti wa ƴahti hac ɓúudé. 41Tígë daaƴuu Yéesú kurwah ra lahte meey, bi kolom ki ow mësúy nëe hacu húmú në. 42Bi na saañ dale bisa na hílsúu yëwúɗɗë rë te kolom ka wulay daaha, wa ɗapute ɓúudé fí Yéesú në.
20Kolohi Yéesú ɓúudé
(Saame Maccëe 28.1-8 ; Marka 16.1-8 ; Lúkkë 24.1-12)
1Hagadi dímëesë, Mari fi ɓëy Makdalaa kolohte saañce tígë hacuu Yéesú rë. Lahaˈ ri ra, ɗi ɗeef laˈa húmú ɓúk luuya ra éccírúté. 2Ɗi yíppée múkë Simoŋ Peer na a taalibii yínëe Yéesú kooƴaˈ ri ra, won wa tih : « Ɓúudé fí Yíkëe ɓeyute nuŋa, te fun yíih tígë kúrú rí rë. »
3Tígí daaha, Peer a taalibii yínëe koluute na suu luuyin. 4Wa húmú múkëyú múkëyë na suu wa ra. Bi luk taalibii yínëe Peer gaaw, ɗi ɗéɓpé rí luuya. 5Lahaˈ ri ra, ɗi yérëntëhté otte boyya filiɓ, ndaa ri haalay. 6Simoŋ Peer lahaˈ daaha, haalte na yeel boyya. 7Boya húmú af Yéesú rë homay a boyyi kayya ; ɗi túlúñú túlúñë, hompe kay. 8Taalibii yínëe ɗéɓpí lah ra haalaˈ daaha otte boyya, gémpé biti Yéesú kolohte. 9Yúhí biti níi a baaha, ɗeef taalibe ya yíih yee fahaˈ won Téerëe rë doom, biti Yéesú waɗtee koloh ɓúudé. 10Taalibe yi ana ya koluu daaha, suute faam.
Feeñiyohi Yéesú Mari fi ɓëy Makdalaa
(Saame Maccëe 28.9-10 ; Marka 16.9-11)
11Ɗi fi Mari, nimilaˈ ri ra, hom fëel fí luuya na looy. Ɗi hom looya yérëntëhté filiɓ, 12otte malaaka ana yi ɓekuu búuɓ naaˈ, tookute tígë húmú fënɗú ɓúudé fí Yéesú rë, bee hompe hatna húmú afa ra, yínëe hompe hatna húmú paaˈ kotta ra. 13Wa wonu ri tih : « Fu looy yi yaa ow ? » Ɗi won wa tih : « Ɓúudé fí Yíkíi sëˈ ɓeyute, te mi yéeh tígë kúrú rí rë. »
14Ɗi hom woni yii baa na heeltoh, ɗi otte ow caŋke hëbísí ndaa ri yéeh ɓëeˈ, ɗeef yaa Yéesú. 15Yéesú won ɗi tih : « Fu looy yi yaa ow ? Fu saam wah ? » Bi habaˈ Mari biti yaa wohohi meeya, ɗi won ɓëeˈ tih : « Ɓahaa, daa fu kúrë rí rëe, won soˈ tígë ɗap fu ri ra, mi kale ri. » 16Yéesú won ɗi tígí daaha tih : « Mari ! » Ɗi yíssëhté Yéesú në, won tih : « Rabbuni ! » (daa ri yëeddëh di ébrë). 17Yéesú won ɗi tih : « Ngana ham soˈ deh, ndah mi lahay Baasoˈ na doom. Tílé fu won koy-yaayyi soˈ biti mi hom kotti saañi Baasoˈ na daa Boffon ɗa, Koope fi soˈ na daa Koope fon ɗa. » 18Mari fi ɓëy Makdalaa yíppée saañ, wonte taalibe ya biti ɗi otte Yíkëe, léhínté wë yee won ɗi ra.
Feeñiyohi Yéesú taalibe yi
(Saame Maccëe 28.16-20 ; Marka 16.14-18 ; Lúkkë 24.36-49)
19Sosaɗ naˈi dímëesí baaha, bi ɗeef taalibe ya kaañuy kélfë yí yëwúɗɗë, wa téƴúuté faam. Yéesú acce hente bereeh leelii wa, won wa tih : « Cëlíirí yaawe ! Hëmíi jaamma ! » 20Wonaˈ ri wa iñƴaa ra, ɗi teeɓpe wa yaˈ yi a hatni yíníi araali. Keeññi taalibe ya sos soso níi ola olu wa Yíkëe rë. 21Yéesú wonaat wa tih : « Cëlíirí yaawe ! Hëmíi jaamma ! Di wolaˈ soˈ Baasoˈ, soˈ mi wolaˈ ron ɗaaha. » 22Kolaˈ ri woni baa ra, ɗi ëffé sun fi wa, won wa tih : « Tëhí Ruuh-Peseŋ ! 23Ɓëyí ɗon baal ri bakaaɗɗi, ɗeef Koope baalte ri. Ɓëyí ɗon habiɗ ɗi bakaaɗɗi, ɗeef Koope habiɗte ri wa. »
Feeñiyohi Yéesú Toomaa
24Toomaa fa na dëekúu Síisë rë non taalibe yi sabboo a ana ya, ɗeefaay na ac Yéesú rë. 25Ayaˈ ri taalibe yi kayya wonute ri biti wa olute Yíkëe rë, ɗi won wa tih : « Hém soˈ mi olay daaƴiitti pontu ya yaˈ ya, hém soˈ mi ɓekay kun soˈ ílíƴƴë daaƴuu ri faana ra, te mi ɓekay yaˈ soˈ lafi araali, mii mëssí gém biti ɗi kolohte ɓúudé. »
26Nimilaˈ bisi baa ɗeef taalibe yi Yéesú téƴëetúté faam fa, Toomaa hompe a wa ra, Yéesú acce hente bereeh waa na won tih : « Cëlíirí yaawe ! Hëmíi jaamma ! » 27Ɗi antee won Toomaa tih : « Ɓeke kunu nuŋŋi yaˈ yi soˈ fu olsoh ; ɓeke yaˈu araal soˈ. Yeɗɗe lah nuf ana, fu gém ! » 28Toomaa won ɗi tih : « Daa fu Yíkíi sëˈ, daa fu Koope fi soˈ ! » 29Yéesú won ɗi tih : « Biti fu otte soˈ daa tah fu gém ë ? Ɓëyí gém sëˈ te olay soˈ, lahte sos-keeñ. »
Yee tah téeríi bee koloh ra
30Yéesú paŋke kimtaan kay caak fíi taalibe yi, ƴi yéŋké biti ɓíllúy téeríi beh. 31Ƴee filiɓ téeríi bee nék, ɓíllú biti ɗon gém biti Yéesú daa Buura Koo fal ri ra, Koy Koope. Te ɗon gém ɗii na raa, ɗon ay pes ndah ɗi.
21Kimtaani mbaala líif jén ɗë
1Filoon fi baaha, Yéesú feeñiyaatte taalibe yi ɓúk laahi Tiberiyat21.1 laahi Tiberiyat :non tii ya na dëekúu laahi Galile ra.. Ɗi feeñiyaˈ wa ɗeh : 2Simoŋ Peer a Toomaa fa na dëekúu Síisë rë daa húmú, a Natanayel fi ɓëy Kanaa di Galile, a koyyi Sebede, a taalibe yi Yéesú ana kay. 3Simoŋ Peer won wa tih : « Mee saañ seeɓ ɗa. » Wa wonu ri tih : « Caa fun ñéerëˈ a ro fun ɓal. » Tígí daaha, wa ñéerúuté haalute gaala. Ndaa elgi baaha ɓéeɓ wa habuy yin.
4Yíilëˈ Koo ra, Yéesú acce caŋke ɓúk laaha, ndaa taalibe ya yíihsíih rí. 5Ɗi won taalibe ya tih : « Ɗon habute jén saa yaawe ? » Wa wonu ri tih : « Fun habuy yin. » 6Ɗi won wa tih : « Yéesí mbaala hatna paaˈ yaˈ ñamaa di gaala ra, ɗon ay ham. » Tígí daaha, wa yeesute mbaala. Mbaala hampe jén, líif líifë níi wa míníh ríi ɗúhíɗ mulaa. 7Ow di taalibe ya, kooji Yéesú, won Peer tih : « Yaa Yíkëe ! » Kelaˈ Simoŋ Peer uni bah, ɗi yíppée ɓekoh búubée ké rí húmú nís ɗí na seeɓ ɗi ra, yíppée haal mulaa. 8Taalibe yi kayya ayuu a gaala, na fasu mbaala líif jén ɗë. Wa húmú wuluuy ɓúk laaha, yee talluu wa ra waɗti hena jaak tíméer (100).
9Lahuu wa cépúté gaala ra, wa olute jén tíkúté sun kíi, mbúurú hompe hatni beh. 10Tígí daaha, Yéesú won wa tih : « Jénë ɗúhúu ron ham ɗa, kúrí i koy na deh. » 11Simoŋ Peer haalaatte gaala, fasse mbaala líif jén ɗë, ɗúhíɗté rí ëssë. Jénë ɓéeɓ hente koy tíméer a koy sabay iip a koy éeyë (153), te ɗee teem wa ra ɓéeɓ tahay mbaala ɗaɗ. 12Filoon fi baaha, Yéesú won wa tih : « Ëyí ɗon ñam ! » Ow yínë sah di taalibe ya kaañay rii meel daa ri wah, ndaa wa yúhúté biti yaa Yíkëe. 13Yéesú leɓohte, ɓeɓpe mbúurëe woraˈte wa, ɗi ɓeɓpe jénë ɓal hente ɗaaha. 14Baa daa waali éeyë fë feeñiyoh Yéesú taalibe yi, këllúu rí ɓúudé rë.
Yéesú a Peer
15Ñamuu wa níi wocute ra, Yéesú meelte Simoŋ Peer won ɗi tih : « Simoŋ fi Saŋ, di fahaˈ fu soˈ luk di fahuu soˈ ɓëewí ƴee a ? » Peer won ɗi tih : « Yíkëe, fu yúhté biti mi fahaˈte ro. » Yéesú won ɗi tih : « Lah tooppitee harri soˈ. » 16Yéesú meelaatte ri won tih : « Simoŋ fi Saŋ, fu fahaˈte soˈ a ? » Peer won ɗi tih : « Yíkëe, fu yúhté biti mi fahaˈte ro kay ! » Yéesú won ɗi tih : « Lah níiré harri soˈ. » 17Ɗi wonil ri waali éeyë fë tih : « Simoŋ fi Saŋ, fu fahaˈte soˈ a ? » Yee meelaˈ ri Yéesú waali éeyë fë biti nda ri fahaˈte ri ra, ɗúmëlté keeña. Ɗi loffe Yéesú won tih : « Yíkëe, fu yúh ɓéeɓ ! Kon fu yúhté biti mi fahaˈte ro ! » Yéesú wonil ri tih : « Lah tooppitee harri soˈ. 18Mee roo won kaaf ka ra ee : henaˈ fu kúkëy rë, daa fu na húmú pokit afu geñuu, fu pay tígí neɓaˈ ro ; ndaa tíl níi fu ɓaha raa, fay ɓéyíɗ yaˈ yu, ow kay pokiɗ ɗo geñuu, kúɗ ɗë tígí fu fahaay naa pay. » 19(Unna won Yéesú ƴaa ra, ɗi hom teeɓaˈi ɗee nay húlée Peer ra. Peer ay teeɓee ndami Koope ɗaaha.) Yéesú antee tík won ɗi tih : « Ñeye tal soˈ. »
Yéesú a taalibee ɗi kooƴaˈ ri ra
20Filoon fi baaha, Peer heeltohte, otte taalibee Yéesú kooƴaˈ ri ra na ac filoon wa. Daa ri taalibee húmú sígím nuf Yéesú homuu wa ñama, meelte ɗi fi Yíkëe ɓëeˈ nay rii yaaye ra. 21Olaˈ Peer taalibee ra, ɗi meelte ɗi fi Yéesú won ɗi tih : « A ɗi fi bee nék Yíkëe ? » 22Yéesú won ɗi tih : « Mi fahaˈ biti ɗi pes níi mi nimil raa, waal fu ƴaha yi na ? Fu lahaˈ biti fu ñee tal soˈ. » 23Yaa bah, wona líiwëlsëˈté filiɓ fi ɓëewë gémú Yéesú në rë biti taalibii baa ii ñee húl. Añcaŋ, Yéesú wonay biti ri ii húl, ɗi won wono ndék tee : « Mi fahaˈ biti ɗi pes níi mi nimil raa, waal fu ƴaha yi na ? »
24Ɗi fi taalibee sah-sah daa ɓílíɗ iñƴaa bíníté wë, te fun yúhúté biti iña won ɗi ra kaah.
25Yéesú paŋke i yin kay caak ƴi fu yéŋké biti ñeyun yínë-yínë bíníyú koon, mi lahte yaakaari biti téeré yë ii ɗam feey fi beh.