Téeríi ana fa bíníyú unni kayya won Pool Timoote ra
Kúnsëe
Bee daa uni ana fa bíní Pool Timoote ra. Ɗi fi Timoote, ɓani Pool daa húmú boku légéyë te Pool húmú habaˈ ri koy kah-kah ɗii na. Una nék, Pool bíníyëˈ rí filiɓ kasaa bee téƴúu rí Rom ow caak súugëhté rí rë (1.15-17). Filiɓ una, bi yúh rí biti yee tallaˈ ri pesi ra gaanay, ɗi wonte Timoote iña míllëˈ rí rí líkín rë (4.6-8).
Filiɓ una, Pool ɗéɓëˈ símí Koope ndah ɗee gémëˈ Timoote Kiristaa ra (1.5).
Ɗi néríssé rí di húmú man pesi ɗi fi Pool, di na húmú yëeddëˈ rí a coono fa deƴ ri ndah waarii Uni Neba ra (1.8).
Ɗi líkínté rí nda ri ɓeɓ wodi coono fa, ɗi ham híin ti soldaar kah-kah Yéesú-Kiristaa na nen, ɗi yëeddëˈ unni Koope níi ñee waal te ri ɓan naa neeh dara (1.7 ; 2.3-4, 14-15).
Ɗi wonte ri moytoh ɓëewë ɓeku wonni lahay njiriñ, a capaˈ sun i won kep affi wa ra, ɗi ñee kotti, ɗi foŋko légéyí, ɗi ham ngémë híin (2.16, 22 ; 4.5).
Ɗi wonte ri :
- yii leŋke waarii Uni Neba (1.8-12),
- yii leŋke di waɗti yëeddúun Unni Koope (2.14-19),
- yii leŋke di waɗti man súrgíi Koo-Yíkëe (2.22-26),
- yii leŋke jamanaa míllëˈ rë (3.1-9),
- a yii leŋke njiriñ mi iña bíníyú Téerëe rë (3.14-17).
Ɓëyí fí jaŋi téeríi bee ɓéeɓ ay ot biti iña filiɓ mín yúun jamanu fi jamanu ɓéeɓ, wa mín líkínúu ow, wa mín yëeddúu ow mín múñ a ɗee nay habuu ngémë híin ɗë.
1Wodohi Pool Timoote
1-2Ɗo fi Timoote, ɗo fa habaˈ mi koy soo na te mi fahaˈte ro níi fahaˈ ra, soˈ mi Pool, daa mi na wodoh ro. Soˈ mi apootari Yéesú-Kiristaa ndah Koope daa fahaˈ baaha. Mi nahu woni ɓëewë yii leŋke pesa gap Koope ɓëewë nay none Yéesú-Kiristaa na ra. Baap-Koo a Yéesú-Kiristaa Yíkíi yen líhún ɗë mal, teeɓ ɗo naaˈ-keeñ, on ɗo jaamma !
Líkíní Pool Timoote yii leŋke waarii Uni Neba
3Ma na sím Koope fa na jaamiyoh mi ra ti di na húmú paguu ri caacci soˈ koon nen, te mi pagaˈ ri a afi tookke. Naˈ a elek ɓéeɓ, ɗagaa mi faraah mi cap tiyu 4te nuf soˈ payte muun ma húmú yook fu na húmú takuu yen bín fë rë, tahte mi sesohte tíkëedú íl níi keeñ soˈ sos siiɓ. 5Nuf soˈ na koleeh ɗee henaˈ ngémú kaah ɗoo na ra, te ngémí baa daa húmú ciffu Lëyíis a yaafu Ëníis në, te ri ee ɗoo na ɓal. Baa wëerté sëˈ këŋ ! 6Yii baa daa tah mi na nédís rë ee biti fu ɓaatti hubis yee on ɗo Koope, bee húmú tíkëˈ mí rë yaˈ mi falte ro ra, ndah 7Koope onay yen Ruuh-Peseŋ nda yen hen ɓëewí neehute. Ruuha kay tahaˈ yen lah doole, yen fahantaˈ, yen mín ham affi yen.
8Kon, ngana sopoh waarii yii leŋke Yíkíi yen na te ngana sopoh ɓal téjë téƴú mí kasu af ri ra. Ɗo kay, habe rek yen bok coono fa lahaˈ mi waarii Uni Neba ra, Koope ay yen on doole. 9Daa ri sëmlëˈ yen, dëekké yen nda yen hen ɓëewí ladute. Pagaɗɗi yen daa tah neh Koope dëek yen. Yee tah ɗi dëek yen ɗa kay, neɓaˈ ri neɓoo ɓaatte biti ɗi onte yen mal. Mali baa húmú ñéyíɗ ɗí Yéesú-Kiristaa na onte yen ɗi ɗeef ëldúnë sakuy doom ra, 10feeñce yen na leegi, bee ayaˈ Sëmlëhí yen Yéesú-Kiristaa ëldúnë rë. Ɗi ɓaŋke kúl kë, ñeyaˈte Uni Neba teeɓpe yen biti lahte pesi na ɗúméh. 11Soˈ nék, Koope fal soˈ apootar nda mi waare ɓëewë Uni Nebi bah, mi yëedíɗ wë rí. 12Yii baa daa tah mi deƴ coono ɗeh, ndaa mi sopaay na ndah mi yúh ɓëeˈ mi tík yaakaari soˈ ɗii na ra, te wëerté sëˈ biti ɗi mín níiɗ yee déŋéen ɗí sëˈ rë níi yiin bis-këem.
13Fu kelohte unni kaah ya won mi ro ra. Lah nérsée wë fu ham na a ngémí híinë lahu yen a fahaˈa fahuu yen ow ndah nona nonu yen Yéesú-Kiristaa na ra. 14Lah habe iñi wunna déŋéenú fú ƴaa ra híin, Ruuh-Peseŋ fa dék yen na ra ay roo ɓeddaˈ.
15Ɗo nék, fu yúhté biti sah koy-yaayya deyi Aasi ɓéeɓ yessute soˈ, Fisel a Hermosen nonu ɓëewí ƴaaha. 16Onesifoor nék, na hoñ soo toñ te homa hom mi kasaa bee ra, ɗi sopaay na. Kon, Yíkëe ɗémpí teeɓ ɓëy faami naaˈ-keeñ. 17Ɗi kay, henaˈ ri Rom cëp, ɗi yam saami soˈ níi ri otte soˈ. 18Yíkëe ɗém ɗíi teeɓ naaˈ-keeñ yiin bis-këem ! Ɗo fi bah, fu luk ɓëewë ɓéeɓ yúh ɗee habraˈ ri soˈ Efes ra.
2Gém Kiristaa na, ñéerëˈ a coono
1Kon book, ɗo fa habaˈ mi koy soo na ra, ɓeye mala lahuu yen di yee nonuu yen Yéesú-Kiristaa na ra, hen dooluu. 2Iña keloh fu maa yëeddëˈ wë fíi i ow caak ra, lah yëeddé wë ɓëewí mitu lekoh nda wa fi ƴaa ɓal, wa mín wëe yëedíɗ i ow kay. 3Ɓeye wodu coono fa ti soldaar kah-kah Yéesú-Kiristaa na nen. 4Soldaar nék, fahaˈ biti keeñ kélfíi sos ɗii na raa, ay moytoh yii taway soldaar ɓéeɓ. 5Te ɓal, ɓëyí fi hom saadantaˈ, ɗi ñeyay unna poku ɓëewë rë rek, ii waafu. 6Ti ɗaaha nen ɓal, línëhí mokke légéyí meeyi daa waɗti ɗéɓëe ɗëɓírëh iña lecu meeya ra. 7Lah níɓé sun fi iña won mi ro ƴaa ra. Yíkëe sah ay waa ɓek ɓéeɓ afu.
8Nérsée Yéesú-Kiristaa, ɗi fa këllú ɓúudé te coosaanaˈ tali Dawit ti di wonuu ri filiɓ Uni Neba waare mi ra nen. 9Uni Nebi baa daa tah mi deƴ coono níi mi téƴúté kasu ti banndi nen, ndaa Un Koope ow téƴëy rí. 10Yii baa daa tah mi múñ coono yi ƴaa ɓéeɓ ndah ɓëewë Koo tanis wa ra. Hen ɗaa raa, wa non ɓëewë Yéesú-Kiristaa múcël wë, on wa ndami na ɗúméh rë.
11Woni wëerté abeh :
Yen húlúté a Kiristaa raa,
yen ay pes a ɗi.
12Yen múñ coono ti ɗi nen,
yen ay took nguur ka a ɗi.
Yen taasoh biti yen yúhú rí,
ɗi ɓal ay taasoh biti ɗi yúh yen.
13Wuti yen paguy iña won ɗi yen ɗa raa sah,
yii won ɗi ɓéeɓ ɗi paŋ ri,
ndah ɗi na lofiseeh.
Di waɗti yëeddúun Unni Koope
14Lah dékée nérsí ɓëewë iñƴaa ɓéeɓ, fu cagoh fu túuƴ wë fíi Koope biti wa moytoh capaˈ sun i won, ndah baa ii wa ɓaat dara gét nëe yahi ɓëewë në síkírúu rë. 15Page ɓéeɓ níi fu caŋ fíi Koope raa, ɗi laas ɗo. Yëeddée Unni kaah yi Koope níi ñee waal. Hen ɗaa raa, fii sopoh légéyú. 16Lah moytee wonna lahay njiriñ te won yii leŋke ëldúnë kep ra. Ɓëewë na ɓeku wonni ƴaa kut affi wa ra, ɓaatuu kaañ Koope ɓaatoo faraah. 17Wonni wa man puuli ngal ngalo nen, ɓaataˈ ɓaatoo rek saye. Himene a Filet nonu ɓëewí ƴaaha, 18wa wuluute kaaf ka, na wonu biti Koope këlíɗté yen ɓúudé níi wocce. Yii baa tahte lahte ɓëewí ngémí wë saatate. 19Ndaa nék, taɓahi Koope daa yíp ɗí híinëˈ híinëe gíŋ te unni ƴee daa na bíníyú sun fi tígë yípëh taɓaha ra : « Yíkëe yúh ɓëewë nonu ɗii na ra » a « Ɓëyí won biti ɗi non Yíkëe në, wulaa pagaɗ ɓos. »
20Filiɓ faam fi wunte nék, iñi pagaa ya filiɓ ɓéeɓ úrís neh mbée hélíis : Lahte na ƴi hente barngal mbée yugusuu a dépëh. Ƴaa aana hom ɗúhrúu bis feet, ƴaa aana faraah ɗúh. 21Ɓëyí fí ɓukut afi yii na sobeyil raa nék, ay lah njiriñ, ɗi homiɗ Yíkíi kep, ɗi man a iñi pagaa ya hom ɗúhrúu bis feet ɗa. Yii hente yin wun ɓéeɓ, ɗi fi ɓëyí baa sohluute na.
Di waɗti man súrgíi Koo-Yíkëe
22Lah moytee yii hente pagaɗ kúkëy, fu yuliɗ : yii hente júɓ, fu ham ngémë, fu fahaˈ ow, fu lah jaamma, ɗoni ɓëewë na ɗagu Yíkëe a keeñi lante ra ñéerëˈ në. 23Ngana síkírëh wonaɗ ñak-af, ƴi lahay af a lúk ndah fu yúhté biti wa kúrëˈ íñëˈ, 24te ɓëyí hen súrgíi Koo-Yíkëe, íñëˈ waray ri. Ɗi waɗti hena ɓëyí fahaˈte ow, ɓëyí mínté yëeddëˈ te mín múñ coono ɓéeɓ. 25Ɗi waɗti hena ɓëyí mín nofantaˈ a ɓëewë ñéerúuy a iña na yëeddëˈ rí rë, nda heeƴce Koope paŋ níi wa lof pesaɗ ndín, wa yúh kaaf ka. 26Hen ɗaa raa, affi wa ay kúnsëh, wa múc yaˈ Seytaane fa ham wa fíirí, wa na ñeyu yii fahaˈ ri ɓéeɓ rë.
3Jamanaa míllëˈ rë
1Lah yúhé biti jamanaa míllëˈ rë ay misik níi misik. 2Ɓëewë ay tasee fahaˈ affi wa kep, wa tík hélíis kep affi wa, wa gaan-gaanlee, wa tík affi wa kep ow, wa solee. Wa ay kaaˈ ñee woni yaayyi wa a baappi wa. Wa ay hen ɓëewí në gérmíh ow, wa ii on yii nonte Koope na cér. 3Wa ay súh keeñ, wa hen ɓëewí híinúté, wa ay wone ɓos kep sun ow. Wa ii míníl ham affi wa, wa ay made raɓɓi sohoorri ƴaa nen, wa ii fahaˈ sah yii hente wun. 4Wa ay tasee ñee loo yi ɓëewë, wa hen ɓëewí cëeppëlúté te damuute. Iñi ëldúnë ay waa génël Koope. 5Wa ay lakaataˈ biti wa pokuute Koope na, te ɗeef wa kaaˈuute biti doolii Koope lofis wa. Lah moytee ɓëewí ƴah. 6Ƴaa aana waa na ƴootuu ƴootoo haale faamma, nofee ɓeleɓɓa fahuuy affi wa ra, wa fi ɓeleɓɓa yéŋké biti enuu bakaaɗ caak te fah pes-neɓ kúrëelëh wë rë. 7Wa fi ɓeleɓɓi ƴah, hom síkírúu yëeddëˈ yë ɓéeɓ te taheh wa yúh kaaf ka. 8Di húmú kaaˈuu Sanes a Sambares3.8 Sanes a Sambares daa tii ya húmú yeru yëwúɗɗë luhusoh yi ɓëy Ésíppë húmú kaaˈuu Mëyíis rë. Saame Kolohi koyyi Israyel Ésíp 7.11-12.Mëyíis filoon, wa fi ɓëewí ƴaa na yëeddúu múuƴɗé ɓëewí kayya ra kaaˈuu kaaf ka ɗaaha kep. Wa ɓëewí nuffi wa yahte, te ngémí wë lahay njiriñ. 9Nguur ki wa ii maañ, ndah ɓëewë ɓéeɓ ay míllëˈ ot ñagi afi wa ti di húmú kataˈ ri Sanes a Sambares nen.
Njiriñ mi iña bíníyú Téerëe rë
10Ɗo nék, fu yúh iña yëedíɗ mí ɓëewë rë, ɗee húmú man mi ra, a yee na húmú saam mi na ra. Fu yúh ɓal ɗee teem ngémí sëˈ rë, ɗee mújëˈ mí rë, ɗee fahaˈ mi ow ra a ɗee habaˈ mi híin ɗë. 11Fu yúh ɗee húmú mokluu mi ra, ɗee deƴaˈ mi coono Añcos, a Ikoñum a Lístër rë. Ƴaha coono rek, mi deƴce ri ! Añcaŋ, Yíkëe sëmlëˈté sëˈ në ɓéeɓ. 12Te sah, ɓëewë nonu Yéesú-Kiristaa na te fahuute pesaˈ pokoh Koope na ra ɓéeɓ ay moklu. 13Ndaa ɓëewí ɓossa a ƴee na nofuu ɓëewë rë ay ɓaatee ɓos ɓoso faraah, wa nofee ɓëewë níi nofaˈ sah affi wa. 14Ɗo nék, iña yoon fu te fu lekohte wa níi lekoh ra, lah habe wa híin ndah fu yúh ɓëewë yëeddú rë wë rë. 15Nagajek, fu yúh iña bíníyú Téeríi selaa ra kúkëy kú níinén, te daa wa mín yúun ow, ɓëeˈ múc biti ɗi gém Yéesú-Kiristaa. 16Iña bíníyú Téeríi selaa ra ɓéeɓ kolaˈ Koope na te wa lahte njiriñ. Daa wa na yëeddúu ɓëewë, daa wa na teeɓuu ow biti ɗi homay kaah, daa wa na wëegísírúu ow kaaf ka te daa wa na líkínúu ow pes pesi júɓpé, 17nda ɓëyí hente ɓëyí Koope mín mit, ɗi hen ɓëyí mín paŋ yii wunte ɓéeɓ.
4Líkíní Pool Timoote di nay ri waariyee
1Kon, di fíi Koope a Yéesú-Kiristaa fa nay nimile hom nguur ki, nay aattiyee ɓëewë nay pese a ƴee húlú rë, mee roo won ɗa ee faa keloh : 2lah waariye Un Koope, fu cagoh na faraah. Fu lah na neɓ mbée fu laheh na neɓ ɓéeɓ lah cagee na, fu teeɓ ɓëewë homuy kaah ra waala. Lah wone affi ɓëewë në pëgíh pagaɗ ow ra, fu híinndëh fu on wa doole fu yëedíɗ wë, 3ndah jamanu ay lah, ɓëewë ii fahiil sah síkírëh kaaf ka. Wa ay tasee pesaˈ fah-neɓ, wa saame ɓëewí caakki ay yëeddé wa fi ƴaaha iña fahuu wa keloh ra. 4Wa ay dap nuffi wa kaaˈ keloh kaaf ka, wa síkírée wonni saku sako. 5Ɗo nék, lah teeye iña ɓéeɓ, fu múñ coono ya, fu waare Uni Neba fu paŋ yee waɗ ɗo di légéyë yeɗ ɗo Koope ra.
6Soˈ nék, mi ee jébëlú Koope ra ee ti hana seeƴuu saraha ra nen. Wahtaa nay mii kolee ëldúnë rë lahte. 7Mi ɓeɓpe wodi soˈ haaˈa níi mitte, mi múkëté níi mi lahte tígë waɗ mii lah ra, te mi helay ngémí sëˈ. 8Leegi nék, waafa waaƴɗu ɓëeˈ ɓaŋ ɗa, seh soˈ kep ɗeh. Daa ri baanii ndama waɗ ɓëyí júɓpé rë. Yíkëe, ɗi fi aattiyoha júɓ ɗë, ay soo rii yeɗ yiin bis-këem. Ɗi ii teem soo na doŋ, ɗi ay yeɗ waafi baa ɓal ɓëyí tík yaakaari ɓéeɓ sun fi nimili ɗi fi Yíkëe.
Unna míllëˈ líkín Pool Timoote ra
9Ɗo nék, yípée ac fu ɗeefiɗ soˈ ɗee lukaˈ ri gaaw ra, 10ndah fahaˈi iñi ëldúnë tahte Demaas helte soˈ, saañce Tesalonik. Keresaŋ saañce Galasi, Tít saañce Dalmasi. 11Lúkkë kep daa tas soo na. Kon fu ƴahti ac, lah kúrëelée Marka. Ɗi ay soo lahiɗ njiriñ légéyí sëˈ lool. 12Tísík nék, mi yeñce ri Efes. 13Fu ƴahti ac, lah komaaloh soˈ paltee ke soˈ húmú hel mi faam Karpos di Torowas ra. Lah komaaloh soˈ ɓal téeré yí sëˈ, te ngana hal ƴee lukki lah solo yugusuu a hun ɗa.
14Ɗi fi Iliksaan sísíbë nék, ƴaha ɓos rek ɗi paŋke soˈ ri, ndaa Yíkëe ay rii yíníl iña paŋ ɗi ra. 15Ɗo fi baa nék, lah moytee ri ndah ɗi haaˈte iña na yëeddúu yen ɗa haaˈi misikke.
16Yiin ɗéɓ míi caŋ tígë në aattiyuu maa layiɗ af soˈ ra, ɓëyí tappe soo na aay níi habraˈte soˈ, ɓëewë ɓéeɓ daa heguu soˈ. Koo baala wa ! 17Ɗi fi Yíkëe nék cagohte soˈ, onte soˈ doole, tahte mi waarete Uni Neba níi mitte, ɓëewë yëwúɗ neh ra ɓéeɓ keluute ri. Ɗi múcëlté sëˈ tígí ñíin sëˈ mín nëe teem koon, 18te ri ay soo sëmlëˈ yii hente ɓos ɓéeɓ, ɗi sëmlëˈ sëˈ níi mi haal nguur ki, sun-Koo. Ɗi laha ndam dee níi kiri fi kirih ! Ɗémíin !
Ɗaŋa takaˈ Pool Timoote ra
19Lah wodee Pírísíl a Akilaas a ɓëy faam Onesifoor. 20Erasta ín tasse Korente ra te mín helte Torofiim Milet ra, ndah faana neɓay. 21Page ɓéeɓ nék fu ac balaa líjë dal.
Ëbúl, Púdënsë, Línús, Kúlëdín a koy-yaayya filiɓ ngémë ɓéeɓ na woduu ro.
22Yíkëe ñéerëe a ro, te ri líh rën ɓéeɓ mal !