IIBURU

Ane’

IIBURU-nupoong

Narung Kara-okovui-nkai Daarievuru’nane’

Dootuu’nupoong Ju’nupoong-kooning

Kara Baavootunanka Ane’kooning

1:1 Jiisuu’ Tee Koosinunanka-koo Dau Basi

3:1 Jiisuu’ Tee Moosesi-koo Dau Basi

4:14 Jiisuu’ Tee Piristi’ Pankaing Deemparing Nerakung Naroong-anta Tarevui

11:1 Nii’ke Kumponing Masika’antavampiri Bauring-koo Ima’mariai

Jiisuu’ Tee Koosinunanka-koo Dau Basi

(1:1–2:18)

Kumponinge Bauring-koo kuunge karamuru’na’

¹ Tero urikamu’ tee Kumponing niumaraang-koo oki’noo’na’ taung avuntevunge karoko’ amutemu’ke bakaning nakaro-nupoong˜ karantavurima˜. ² Teka aing-koo asi’ning doong-koo tee Bauring-koo karoma karamurimatoieeng nii’, tee ee’nung ookara kapoo’nanka nkovuu’nung Kumponinge nauvuko, ee’noko tee tee ee’nung ookara kapoo’ barenkunanka okovuu’naang miru’uu’nung. ³ Bauringe tee Kumponing bakaang meenasi aa’na’ arakavari sira’pukoo’ ee’noko tee tee Kumponing siuraampi˜, ee’noko ookara kapoo’ tee bakaang karai purinto’ke kompui otong. Tenang teie niikaning oraka’ nkonanka-ita kiiroraa’anta-koong nko-nko nkovurai’ nange Kumponing-koo Tee Aa’na’ Pankaing-koo tampanaang-koo ba’namparu’ a’dei’ke ovorimpari otoo’naang.

Kumponing Bauring Koosinunanka-koo Tee Dau Basi

⁴ Tee tee aa’na’ pankaing masikung deemparu’ koosinunanka-koo dau basie. Ee’noko Bauring deempari otoko teie bakaang miringe pankainge nari’ sira’pui otong, aa’na’ tampara masikung teing koosinunanka biikaang-koo. ⁵ Ai’ urikamu’ Kumponinge tee Bauring tampuma aa’puu’ Daari Meekung-koo,

“Da’ tee nnuring, e’mung tee ninge daa’dansing.” (2 Samuela’ 7:14)

Nii’nang ee Kumponinge koosinunanka-koo narung tee’ minkuvuu’? Otoa’. ⁶ Napo’ tee’ke tenang teie tee Bauring kirokai a’ kansi’koo botovuu’nang nauvurima aa’puu’,

“Ookarai koosinunankai Kumponing bakaninge tee ee’nung dootuu’aavaing.” (Boto 32:43)

⁷ Teka koosinunanka-koo Kumponing bakaang kara ee’ daariari otong,

“Teie koosinunanka, bakaning botovotonaa’nanka doving ee’noko urung-pina’ aampari’antavurimaung.” (Kena 104:4)

⁸ Teka Bauring-koo napo’ ee’ daariari otong,

“Dakanoo’ ovorintari ba’nani’doma tee tee’ nari’ otomatoainoo’ da’ Kumponing, ee’noko dake tee dakanamuu’ koonto’na’ taa’ni’antarari tanataveri otoainge.

⁹ Dake tee aarumo koonto’ piaavemaung ee’noko aarumo boto-toto’ munte’ekoo’, tee’koo da’ Kumponing dakaang Kumponinge duunie dotu-anta-koonge sisi’duu’ pako’pari’duma da’maikori’koo dau basi otoo’naang.” (Kena 45:6,7)

¹⁰ Ee’noko napo’ Bauring-koo ee’ daariari otong,

“Da’ tee Ovoring aung kansi’ ookutunung tutuntoma-ita nkoveu’nung, ee’noko paning dakaang birenge nkoveu’nunge.

¹¹ Teing teing paa’areaining, teka da’ tee’ nari’ otoko.

¹² ‘Napo’ urika’pareai baarong-pina’ ee’noko tee-pina’ mononopa’pina’ kai’aamana’ kai’era paarieai, teka da’ tee’ nari’ otoi otoaing, ee’noko dakaning mare’nanka botu basiaravauka’nunge.” (Kena 102:25-27)

¹³ Ee’noko napo’ Bauring-koo miru’uma aa’puu’,

“Ning-koo tampavine-koo ba’naniai bera dakaning kare-nupoong da’koo kau’koo boonavete-koo siparampainoo’ke basi.” (Kena 110:1)

Teka koosinunanka-koo tee’ minkuvua’. ¹⁴ Ai’ teing teing koosinunanka tamung pakupaku-nupoong tanuaananka teing barenku okovuri domampariaining paku-koo.

Kumponinge Nii’ Domaang moo’muru’nung Tee Kapoo’ Pankaing Masikung

¹ Enang tee Bauring aa’na’ pankaing deempari otoko ooampima tee’ nari’ aa’na’ baroromariai bakaang kara-koo ampankeena’mori sipampi’neenga. ² Ooveriko tee doorenang koosinunankai Moosesi nauau’naare tee purinto’po’naare ee’noko ookara boto toto’paamainge tee moo’ nkavaavaing maku’koo. ³ Enang Ovoring Bauringe ee’narai bakei tampa’ domamuriaina’ dooremuriko arekee’ nii’ke tee mosianung baari’ampipeu’ bakaang kara sipampiri? Bakei makotua’! Teie ee’narai tutung nantoong daankivuriko’; ⁴ Ee’noko teketa teie daankivuriko koonto’ taaravau’ninge dama’ke napo’ tampa’ tasi’antamaaru’ Kumponinge masikee-antavuio’ aing aa’ning ninka: taa’ni’antananka, ta’nimpaarii’nanka, amutemurii’ nko-nko purinto’nanka, ee’noko Tanuaang Meekung-etaing avuavu’nanka tankaampuu’ning teie piavou’na’. Tee tee Jiisuu’nung doorenang tampara ookara-koo dau basinoo’ka baroromperiaing.

Jiisuu’ Tee Nii’ Moo’muru’ning Niikaang Urantanara

⁵ Napo’ nii’nung kapoo’ otong tasi’antamuriaing Jiisuu’ tampa’ taaravampii’naang, ai’ Kumponinge tee otooto’ dama’nung nii’ke minkuampimaung koosinunankai tare-koo barevuria’. ⁶ Tee’ nari’ Daari Meekunge nii’noo’ka sira’pui otong, naninge aa’puu’noo’ka,

“Bakei tokoona’koo dake teing nantoong tamung kansi’nupoong noru’eri tanataverimaung!

⁷ Dake teing tamung oki’naa batei-koo depeto koosinunanka-ita boong sipering, teketa dake napo’ teing deto pankaing-antaveru’ araka ninka neramperi, ookara kapoo’nanka teing-koo kau’koo boonavete-koo sipera teinge tareaava’naang.” (Kena 8:4-6)

⁸ Enang tee ookara kapoo’nanka nii’ke tareampii’naang tampura nii’nung kapoo’ nii’noo’ tonta’ua’ nii’ niikaang tare-ita. A’noo’ tee enang otoina’ ookara kapoo’ niikaang tare-koo kuunge mme’ baru’ ooampia’. ⁹ Teka nii’ke Jiisuu’ ooampiri otong tee ee’nara oki’naa batei-koo depeto sipuu’nung koosinunanka-koo boong, teketa enang teie boo’ tora’puio’ Kumponinge tee deto pankaing-antavura araka ninka nerampuu’. Ee’, Kumponinge aa’na’ avusiro’ari Jiisuu’ boo’ mantong-antavuu’ nii’koo ookara-koo kansi’koo-nupoong-koo.

¹⁰ Kumponinge tee baurukaa’ kura’nari’ doompeto paning-koo tampa’ otoroainoo’ tavo’urii’naang miru’urima teie Jiisuu’ tutung baike kune’antavura makosi-antavuu’ teing moo’uriaining biikaang urantanara deempari otoo’naang. Tee tee tee’ makosina’ teie Jiisuu’ke dupe-anta-koo ai’ Kumponinge tero ookara kapoo’ nkovuu’nunge miru’uu’na’. ¹¹ Enang tee ee’nara tee meeka’anta-nko ee’noko teing teie meeka’antanii’nuka tee narung oko’bosi’ oto’evorong. Tee’koo tee maia’oa’ teie teing baara’mainkaang tang-koo, daari meekunge minkuvuma aa’pumanoo’koo,

¹² “Ninge daankiampaing dakaang miring teing-koo mmaikori’koo, ee’noko teing dootuu’koo naro’arimaing-koo meu’ke ninge daangantampaing da’.” (Kena 22:22)

¹³ Ee’noko nii’noo’ke napo’ aa’puu’,

“Ning Kumponing-koo noru’ e’manansi o’noaing.” (Aisaia’ 8:17)

Ee’noko nii’noo’ke napo’ ee’ minkuvui otong,

“Ning aung ee’nara, ee’noko teing toirekaa’ ainge ning Kumponinge amuu’ning.” (Aisaia’ 8:18)

Jiisuu’ Naning Deemparu’nung Nii’ Tampa’ Pakumurii’naang

¹⁴ Aa’noko nii’ teing baurukaa’ ookara bio’ dovang ereng-po’nupoong deemariko tee tee’ nari’ nii’pina’ oro’ deemparu’ bakaang boo’ke Sietani’ bake-antavui pesi’uu’naang, tee ee’nara boo’anta-koong iri’ kompui otomaung, ¹⁵ ee’noko nii’ domaang isikung amurima unaa-antamurii’naang boo’koo amorompima temu’keta dai’mariri o’noriko’ning. ¹⁶ Tasi’pari otong koosinunanka paku-koo tee’ nkoarava’ teka teing Eebaraami’ ba’dompenku paku-koo tee’ nkoaru’nung. ¹⁷ Tee’koo nii’na’ makotua’, teka tee teing-pina’ baara’mainkaang-pina’ masika’ Kumponinge nkovuu’ tee piristi’ tampara deto basi otoo’naang. Aa’nung piaa-po’nunge ee’noko mataa’i Kumponing bakaang pia siompario’, ee’noko napo’ Kumponing bakaang iira o’anta-koonge nantoong biikaang oraka’ nkonanka-koo. ¹⁸ Aa’nou’noo’koo teie baike ee’noko paara-anta mantompuu’, tee’koo teie nii’ning pakuvuripeu’ paara-anta kune’aavaining.

Jiisuu’ Tee Moosesi-koo Dau Basi

(3:1–4:13)

Jiisuu’nung Miringe Tee Moosesi Bakaang Miring Aa’na’ Puru’uu’na’

¹ Ee mmaikori’, paning-eta miru’murio’ nari’ meeka’marimaing, deto noru’ampiaing tee Jiisuu’, ee’nara Kumponinge kara oko-antavura botovuio’ pou’nung ee’noko tee tee piristi’ pankaing, tee ee’nara nii’ke sirakura’ masikee-antavampimaung. ² Tee tee Jiisuu’ mataa’iari otoko’ tee-koo tee botovuu’nung-koo tee’ ee’na’ nari’ Moosesi mataa’iari otoko’ Kumponing bakanarempo’ ookutunarempo’ tanatavurima. ³ Teka Jiisuu’ baru’ aa’na’ makosi tampuu’ miring pankaing nka-koo, nerang-po’nung, Moosesi bakaang miring puru’ui. Tee’ nari’ aa’nomana’ narung nareempo’ okovui otomaung tereempo’koo pankainge. ⁴ Muu’ kante tee’, namuu’na’ nii’ning nantoong okovoroi otorong, teka teing ookeng okovenung tee Kumponing narung. ⁵ Teka Moosesi tee Kumponing bakanamuiaang-koo botovotonaa’ deempari kara-nau-koo mataa’iari nauvuriko’ tee naning dama’ke Kumponinge sira’puainung domampuriaing teing minkuvuma. ⁶ Teka tee Karistoo’ tee Kumponing bakanamuiaang-koo mataa’iaru’ Kumponing bauring deempari okovui, ee’noko nii’ ee’ning teing bakanamuiaang-kooning deemariri o’noring nemariri pinka’mariri o’noriaing deeko’, dotumariri amaiaa’moria’ o’noriaing toroarara domamuriainoo’koo.

Nii’ke Kumponing Bakaang Kara Nimpa’ampiauka’ Temu’nupoong-pina’

⁷ Tee’koo Tanuaang Meekunge minkuvumana’ nari’ aa’dampimang,

⁸ “E’mung bakaang aurong taaraverira domang kapantoriauka’ teinge diikakatauroi nkoarima ereanamaako’na’. Tenang Iisipi’keta teke mee’bora’ sirakamaa’ke baramparanko’nang Keenang-navora’koo unaavoroaina’ noru’ama, bane ninge nkaang nko-nko purinto’po’ninge pakuaranko ooaitaa’, teka masika’antamaavaruko’;

⁹ Teinge bakei ereanamaako’ karenaumo kivora mare’koo teke pooariri.

¹⁰ Tee’ nkoarima iirang-antamaio’ aa’pantu’, ‘Teing ookara doong-koo biikaang domang tee pooaramaung. Nkaang aarumo noru’aavarukoo’.’

¹¹ Tee’ noru’ama aa’na’ iiramorai’nange marakamarama aa’pantu’, ‘Teing teing nkanoo’ uaaroma tumpariauka’ning.’” (Kena 95:7-11)

¹² Tee’koo dii’ mmaikori’ aa’dampimang, tanatarariaing dii’ dii’ka oraka’ nkorari’neeng, tee Domang-anta Kumponinge Tero Pako’pari’nii’ nii’ taremuriainoo’koo masika’antaveriaruma dua’dari’neeng teieta Kumponing domantoo’ iri’po’nung-eta. ¹³ Teka doona mme’ otoko tautaureeriaing ookara doong-koo “e’mung” tang-koo makosining-koo, dii’koo narung orara-koonge noru’ke tosivuma domang kapang-antavu’neenga. ¹⁴ Ai’ nii’ Karistoo’koo, Tee Pako’pari’nii’koo, nari’ tampa’ noru’mariri o’noriaining deeko’ bera botu basinoo’ke, nii’ teing tee ninka nari’ biraankemariri manta’nuka o’noriaing.

Teka enang batei aung nii’ pinka’mariri o’noriainang. Ampa’moriauka’nung Kumponinge tautaumurima ee’ daarivuu’na’,

¹⁵ “E’mung bakaang aurong taaraverira domang kapantoriauka’ teinge diikakatauroi nkoarima bei’bei’maako’na’.” (Kena 95:7,8)

¹⁶ Ee’noko teing baata nantoong ninge minkuaramatomaing Kumponing bakaang aurong taaravau’ning teie teing karavuriko teketa tee teinge ereanavaako’? Tee aa’ teinge ee’ninge Iisipi’keta tenkenau’ninge Moosesi siompai. ¹⁷ Ee’noko teing baata Kumponing iirang-antavaako’ning teing-koo ookara mare’ karenaumo kivora-koo kuunge? Tee aa’ teinge ee’ninge oraka’nko nkoau’nung ee’noko maku’koo boo’pariru’ teka mee’bora’ sirakamaa’koo. ¹⁸ Ee’noko teing baatai Kumponinge marakavarama bakanoo’ uaaroma tumpariaroo’ naang tampuru’ning? Tee aa’ teing ee’ning tee meumpaavaruko’ning nauvurima tee’ minkuvuu’nung. ¹⁹ Tee’koo enang nii’ke tasi’pampiring teing bakanoo’ uaaroma tung-koo taura’puriaruu’ning masika’antavaavaruio’.

Tee Ua’uaa Tampara Kumponing-ankoi Nii’ Bakaning Uaamoriaing

¹ Tee’koo amorompiri pinka’mariaing dii’koo nii’ning asiranoo’ke Kumponinge aa’puri’neenga, “Dii’ bekoi’daririning, nkanoo’ uaaroma tuntariauka’ning.” Ai’ teie maraka-antavari nii’ naumurimaung bakanoo’ uaaroma tung-koo tero urikupoong nauvuru’na’ nari’. ² Aa’noko tee tampara doorenang uaaroma tumariaing-koong tee nii’koo pou’ tee’ teing-koo pou’na’, teka teie doorenange teinge taaravau’nunge teing pakuvuria’ masika’antavaavarura pinka’aavaruio’ domang-koo. ³ Nii’ ee’ning tee masika’antavampimaing teing te’ uaaroma tung-koo makotumpirining, ai’ nii’ bekoi’maria’ teing-pina’ daari meekung-koo aa’puru’ning-pina’,

“Iiramora marakamarama aa’pantu’, ‘Teing nkanoo’ uaaroma bakei tumpariauka’ning.’” (Kena 95:11)

Enang anaarei tee te’ uaaroma masika’ nari’ otomatomana’ tasi’antamuri otong ai’ otoaruko-pina’ tee’ minkuvua’, teka otoko, temu’keta, kansi’ pupu’ura bakevuu’na’mung-eta nari’ tung-antavuripeu’. ⁴ Noru’ampiri otong, ai’ te’mung uaana’mung tutuna’na’mung ˜ke’munta-taa-na’mung daari meekunge naumurimana’mung aa’puma,

“Kumponing tee ˜ke’munta-taa-na’mung uaavou’nung ookara nkovuu’ning-eta.” (Pupu’ 2:2)

⁵ Ee’noko tenaare tutung minkuansinaare anka masikee-antavui otong daari meekung-koo aa’pumanoo’ke,

“Teing nkanoo’ uaaroma bakei tumpariauka’ning.” (Kena 95:11)

⁶ Teing temu’navarang doorenang tampara tamung taaravau’ning teing te’ uaaroma tumpariaruu’ning masika’antavaavarura. Teka te’ uaaroma mme’ makotui otong nii’ning tung-koo. ⁷ Ai’ dama’ke Deevita’ karantavuma˜ Kumponinge nii’na’mung bateina’mung uaana’ mung miru’uu’ “e’mung” tampuma, Moosesi tero nauvuu’na’ siompui. Anaare ee’naare tero minkuansinaare daari meekung-koo ee’ otoinoo’ka,

“E’mung bakaang aurong taaraverira domang kapantoriauka’.” (Kena 95:7-8)

⁸ Te’ ee’noo’ uaaroma okora’ masipo’ teie minkuvuu’noo’ te’ kansi’ Keenani-navora’ deea’, Josiua’ke be’antavuru’noo’. Tee’ miru’ari dei dama’ke pankaroompuio’ Kumponinge napo’ tee’ nari’ minkuvuarupeu’ “e’mung” tovang minkuvuma.

⁹ Tee tee enang sira’pari otong Kumponing bakaning teing makosi uaavoroaining tee’ Kumponing te’mung ˜ke’munta-taa-na’mung uaavou’na’. ¹⁰ Ai’ baa tee Kumponing bakanoo’ uaaroma tumparapeu’nung tee baka bakaang nko-nko nko-koo bakearapeu’nung-pina’ otong tee’ nari’ Kumponinge ookara kapoo’ nkovura bakearu’na’.

¹¹ Aia’, tee’koo niikaang domang-eta paaramariaing te’ uaaroma tung-koo nii’koo narunge teing urikupoong taarapiikavariko’na’ siompurira tee’ nari’ dua’ara’neeng. ¹² Ai’ tee Kumponing bakaang kara tee domaang-po’nung, tanteari oto’, aa’na’ irinto’ tee bainatu ookamenta irinii’ divu’ui. Naning tupu’ui meu’ ke’me’ura sira’pupeu’ aa’ning: tanuaanoo’, uraanoo’, koo’ be’nu’nairu ee’noko ma’ma’nairu. Nantoong biikaning onounanka-koo kuunge otoina’ masika’ tasi’antaevurikoo’ maroaamana’ nari’. ¹³ Ee’noko Kumponinge oo-koo kapoo’ baku’arapeu’nung otoa’, teka ookara kapoo’nanka nkovuru’ning sira’pariri tavempari otorong bakaang duta-koo, tee-koo simpe’muriko maku’ampiaing-koo.

Jiisuu’ Tee Piristi’ Pankaing Deemparing Nerakung Naroong-anta Tarevui

(4:14–10:38)

Jiisuu’ Tee Dau Basi Pankaing Piristi’ Nii’ Domaang Moo’koo Makosi

¹⁴ Tee’koo niikaang domang danto nari’ pinka’mariri o’noriaing niikaang masika’anta-koo sira’marimaung-koo, ai’ nii’ teing pankaing piristi’ oto’memuring paninanka aarempui beu’nung Kumponing-koo due’, tee ee’nara Jiisuu’, tee Kumponing Bauring. ¹⁵ Tee tee napo’ nii’ niikaning aruaru’nanka-koo nari’ dee’omaung bakei, ai’ tee ee’nara nii’pina’ nari’ ookutunairu-koo paaranii’, teka dua’arava’. ¹⁶ Enang tee tampara piristi’ pankaing otoko to’biimariri kunsimarima due’mariaing te’ Kumponing bakanoo’ ovorimpari ba’nani’doma, pakupaku tamung nkaroma deempario’ piaamurira avusiro’ari pakumuriaina’ makotumpiaruko.

¹ Ookara piristi’nanka pankainanka Moosesi-nung botoi miru’urimana’ ee’: Doompeitaa’ nantoong-eta miru’urimaung nantoong biikaang avuavu’nanka ee’noko boontunananka Kumponing-koo tavo’evaarii’naang, biikaang oraka’ nkonanka tonta’anta-koo. ² Teing teing ee’ning piristi’ pankenanka kansi’kooning deempariritaa’ makenge mantompai koong-antavaaripeu’ noru’kaavaing ee’noko teing akovung sionuka, ai’ teing teing nari’ teing-pina’ aruaru’ke kuung deempuri otong. ³ Ee’noko tee’koo teing ee’ning dai’ariri otorong bii’ka-koo boontunang nko-koo nantoong biikaning nkoevaarimana’ nari’. ⁴ Ee’noko nii’nung kapoo’ piristi’ pankainanka-koo ee’ otong: Biikaang nko-nkoi tee miring pankaing-antavurimaung. Naning baka piristi’ pankaing deemparaa’naang miru’aravarupeu’ baka piavoma, teka Kumponinge tampuko deeko’ Eeroni tee tutuna’nung miru’uu’na’ nari’.

⁵ Karistoo’ tee’ nari’ke baka deto siparava’ piristi’ pankaing deemparaa’naang, teka teie Baumai tero miru’ura pako’pari’uu’. Ai’ teie Daari Meekung-koo Tee Pako’pari’nii’ nauvuma tee aa’puu’nung,

“Da’ tee nnuring, e’mung tee ninge daa’dansing.” (Kena 2:7)

⁶ Napo’ nii’noo’ka ee’ nari’ minkuvuu’,

“Da’ tee piristi’ deto basi tee’ nari’ otomatoaing Melkesedek bakana’ siompei.” (Kena 3:7)

⁷ Tenang tee naning deempari otoko’nang Karistoo’ tee kunsiaru’ baitoarama tee-aape boo’keta domang-antanung-aape aa’na’ bokuma biromparama ta’du tuuvuma. Ee’noko Kumponinge taaravuu’ doonkoari kunsiario’. ⁸ Bane tee Jiisuu’ Kumponing Bauring, teka piristi’koo miru’ari tureturero’navung mantompuu’nung amutemurii’ sisikeera kune’uma. ⁹ Ee’noko tee’ mantompuio’ Kumponinge makosi tampuu’ tee domaang oparavaung oko-anta deemparaa’naang teing-koo nantoong tee aroo’aavaining-koo. ¹⁰ Tee tee ee’nara Kumponinge piristi’ pankaing tampuu’nung Melkesedek bakana’ siong-antavui.

Niikaang Masika’anta-koo Tamung Tooto’pina’ O’noriauka’

¹¹ Kapoo’nanka mmau’ ninge tenaanka siraka’antarampima minku-koo makosi otong, Melkesedek ee’noko Jiisuu’, teka tee dii’ kankenkankeng-anta-koo pore’mo’neenga, dii’ke namu’ke kara ivekung tasi’periaung-koo. ¹² Bane temu’keta taaraveru’ tee Jiisuu’, teka dii’ mme’ makosiria’ nii’ning nau-anta-koo. Dii’ naninge napo’ nau-antaruripeu’na’ oro’darimang te’ okora’noo’ Kumponing bakaang kara-koo. Noonoo’ pete’ nai-koo makosiri otong, taamang ivekung nai-koo makosiria’. ¹³ Ookara nantoong noonoo’ narung naiaamaing teing matauropanuka Kumponing bakaang kara tasi’koo koong-antamurimaung. Toire’ teing tee’ oro’nuka. ¹⁴ Tee taamang ivekung tee nantoong pankareu’koo makosi, teing ee’ning biikaang onou toosinii’nuka, paaravaama bareariru’ning tee tampara orara-ita simpe’koo.

Kumponing Neng-koo Kontemoriauka’ Biraanke Dupearavainoo’ Noru’ampima

¹ Enang tee Kumponing bakaang kara-koo okora’noo’ Karistoo’ tero Pako’pari’nii’ noru’koong tee’ nari’ putu’ampiauka’, teka napo’ naunaue kato meriaing Karistoo’koo panka’maririning-pina’. Pava-koo natuku narung amutemu’ke unampampima keempampiauka’ temurii’ narung kara minkuampima. Temu’keta noru’eru’ tee temurii’ kara dii’ oraka’ nkonanka-ita boo’aapening-eta orarunsirarira bere’dariaing-koong. Napo’ dii’ke noru’eru’ tee Kumponing masika’antaveriaina’. ² Nii’ke tee temu’keta amutemurii’ aarumo meeka’anta-koong nau-antararampiru’, ee’noko bireng pante’. Dii’ke napo’ noru’eri otong tee boo’keta daa’ ee’noko tee simpe’murira miru’muriko doong kante tee’ nari’ o’norimaatoaina’. ³ Tee’ ee’na’ tee Kumponinge taura’muriko kato nenke’ansitaa’ nau-antarampiaing.

⁴ Enang napo’ tee berevere’ unaunampampima minkuampiaroo’naang, ai’ teing nantoong tutung araka-koo otorokotaa’ dama’du toroariko napo’ naninge bere’anta-koo makotua’, aa’ning paning-etaing avuavu’ mantompau’ Tanuaang Meekung nari’ kompaara. ⁵ Ee’noko teinge mantompau’ tee Kumponing bakaang kara-koo tarii’noo’ ee’noko napo’ mantompau’ teing iri’nanka Kumponinge bakaning avurimaung ovorimpariri otoroaina’. ⁶ Teing ee’ning napo’ bei’bei’ariko naninge napo’ bere’anta-koo makotua’ teing. Tee’ nkoarima Kumponing bauring aa’barata’koo napo’ bii’ka taakavaamaung-pina’ nkoaamaung sirapo’ka nantoonge poore’koo.

⁷ Kansi’ke tee apo’uko ntong kompura keenkeenanka nantoonge keempaamaing piavoromana’ tampa’ du’antavuko Kumponinge manee-antavukoo’. ⁸ Teka teie kansi’ke too’murintaa’ dovang tonto du’antavuko tee binaa’omaung, ee’noko barakosi’koo makosi. Botue nta’koo tai-anta-koong tee.

Kumponing Bakaang Maraka-anta Masika’antavampiri O’noriai

⁹ Teka ee maikori’, bane tee’ karoma nau-antaramping ninge dii’ ee’ning masika’antarampiri otong tee dii’ teing-pina’ deea’, teka domaang-aape-navung-koo otoring. ¹⁰ Kumponing tee koonto’na’ nari’ nko, ee’noko diikaang nko-nko ee’noko piaa tamung doonko oovuauka’nung, tee ee’nung piaa Kumponing-koo oro’antaverimaung bakaning pakuererima temu’keta e’mung doong-koo basinoo’koo. ¹¹ Ee’noko dii’ tee’ nari’ aa’na’ nkorarii’naang piamorimang bera tee kapoo’ dii’ke nemperimaung asi’noo’ka dii’koo dupeari taa’ni’poainoo’ke basi. ¹² Tee’ nau-antarampimang dii’ konteroriauka’na’, teka siompereriai teing biikaang baito ninka iri’ o’paa’ ninka barenku maraka-antavuru’nanka okovurimaing.

¹³ Tee’ Kumponinge Eebaraami’ maraka-antavuu’na’ ee’noko siompuu’na’ ooveriaing tee’ daari meekung-koo naumurimana’ ee’,

“Bakei biraankeransio’ da’ berentaramatoaing.” (Pupu’ 22:17)

¹⁴ Tenang tee maraka-anta Eebaraami’koo nkovuu’nang, baka-koo masika’ deto tamparu’nung naning tee masika’ deto tamparapeu’nung otoaruko tee-koo dau basi. ¹⁵ Ee’noko Eebaraami’ tenaare-koo e’manui iri’ oparava’ teka mii’kuitaa’ nemparu’, ee’noko tee maraka-antavuu’nung biraanke nkavuu’.

¹⁶ Nantoong tee tee-koo pankaing-koo teing-koo dau basi-koo masika’ deto tamparimaung, ee’noko tenang-eta deto kapoo’ minkuaavarupeu’ tee kara pinka’nii’ noru’aitaa’. ¹⁷ Tee’koo masika’ deto tampuma Kumponinge bakaang maraka-anta pinka’uu’nung nii’ke tee biraanke okomuriaininge ee’ tasi’pampii’naang: bakaang kara maraka-antamuru’na’ paariaravauka’nung. ¹⁸ Tee tee Kumponinge kapoo’ kenaanka aampari’koo makosi deeaing ninka bakaang kara pinka’uu’nung aa’ning ninka maraka-anta ee’noko masika’ deto, teing ee’ning minkuvuma tosiaravarupeu’ning. Teing ee’ning-koo nii’ Kumponing-koo nee’mariri o’norimaing aa’na’ domang dontomuri pinka’mariri o’noring tee kapoo’ naumurio’ nempampimaung noru’ampiri. ¹⁹ Tee niikaang nooruupi dama’ domang-antamuriaing-koong tee tankanung-pina’ ivepo’ masipo’ i’ma’ari otomaung, diiri’koo makotua’, ai’ narunge tee koonto’ paning-koo kuunavaro-koo meepo’ masipo’ tumparara tee maraka-anta teka pinka’uu’nung; ²⁰ Tee ee’nara Jiisuu’ nii’koo uro’ke beu’nung pakumurii’naang piristi’ deto basi deemparara Melkesedek bakana’ siompui ookara batei-koo tee’ nari’ otoo’naang.

Jiisuu’ Tee Piristi’ Melkesedek-pina’ Miring Pankaing-po’nung

¹ Enang Melkesedek-koo napo’ noru’antarampii’naang. Tee ee’nara tee Saalema’navuntu’koong daurarong˜, ee’noko piristi’ke Kumponing deto basi bakaang. Teie ee’narai tee Eebaraami’ dauraronanka tavuru’noo’keta toroarako kune’ura Kumponing-koo marakavari biraankevuu’ tee. ² Ee’noko tee Eebaraami’ke kivora-koo narung avuu’ ookara kapoo’nanka-koo tavurira nkavuu’ning-koo. Teenoo’ tee Melkesedek kenaanka kapoo’koo daurarong, aa’ning-koo koonto’koo ee’noko mooa-koo. Ee’nara bakaang miring bere’arama miru’noo’ tee “Daurarong Koonto’koong”, ee’noko temono osinamono-koong miring Saalema’ bere’arama miru’noo’ “Mooa” tampari otong. Tee’koo napo’ tee tee ee’nara daurarong mooa-koong. ³ Ee’noko tee-koong minkunaa-koo tee ee’nara bauma ee’noko bauko Daari Meekung-koo miring otoa’ ee’noko bakanaving-koong parapara-koong minkunaa otoa’, ee’noko bakaang otooto’koo tutumparu’noo’ ee’noko bakeroma otoa’, teka bakaang otooto’ tee tee-pina’ Kumponing Bauring tee piristi’ tee’ nari’ otoi oto’.

⁴ Ooveriko, Melkesedek ee’nara naning pankaing. Aa’noko Eebaraami’ke, bane Ju’nupoong ookara biikaang pankau’moi, tee ee’nara aa’na’ pankaing tasi’pui kivora-koo narung avuu’ ookara kapoo’nanka tavurima nkavuu’ning-koo. ⁵ Teka teing Liivai’ bakanaving-kooning Ju’nupoong-koo piristi’nanka deempariko’ning teing Moosesi-nung botoi tampuio’ bii’marange narung kivora-koo narung avaariko’, teinge ee’ninge ookarai naro’ka Eebaraami’ ba’dompenkue. ⁶ Teka tee aung Melkesedek Eebaraami’keta narung kivora-koo narung nkavuu’nung tee deto basi teing ookara-koo, teing-koong deea’ paraparai.

Ee’noko napo’ Melkesedek-ke pankaimpari tee Eebaraami’, bane maraka-anta-po’nung, biraankevuu’. ⁷ Aung-koo kapoo’koo paapaa’ otoa’, naning tee biraankevumaung pankaing tee-koo biraanke nkavumaung-koo.

⁸ Napo’ teing piristi’nuka Ju’nupoong-koo, narung kivora-koo narung nkavaako’ning teing boo’koo-nupoong, teka tee Melkesedek tee domampari otong, tee’ naumurimana’.

⁹ Napo’ tenang Melkesedek-ke Eebaraami’ kune’uu’nang minkuampima nii’ke aa’pampipeu’: Eebaraami’ ba’dompenku Liivai’ bakanaving-kooning piristi’nanka mme’ tavo’ariaruko Eebaraami’ ninka nari’ kivora-koo narung Melkesedek avau’nung-pina’ otong.

Nerakung Pristi’ke Teing Urikaving-kooning Puru’uri Pari’antavuru’na’

¹¹ Napo’ ee’koo Melkesedek Liivai’nariong-koong piristi’nanka-koo naning pankaing deto basi tasi’pampimaunge: Kumponinge tee Ju’nupoong boto avurima piristi’nanka miru’uru’ Liivai’ bakanariong-kooning teing okora’ariri tee boto tanatavaava’naang. Teka teinge nantoong makosina’ naroong-antavaariko dei teie Kumponinge oovunoo’ka piristi’ daa’uarupeu’ Melkesedek-namurii’, temurii’ Liivai’, Eeroni dovang biikanamurii’ deeaung.

¹² Enang tee piristi’nung aarumo paariarako deeko’ napo’ tee kara naroong-anta boto tee’ke paariarapeu’ bakaning botonanka ninka nari’, ee’noko tee’ nkoarama paariaru’. ¹³ Ai’ tee naning paariaru’nung naumurii’naang otoing tee oovunaving-koong boonturomai kapoo’ nkoaavaruko’ning-koong. ¹⁴ Ai’ tee tee sira’pari otong tee niikaang Ovoring tee Juda bakanaving-koong ee’noko teving-koo ee’naving-koo Moosesie piristi’aapenung kapoo’ minkuvua’.

¹⁵ Tee boto paariaru’na’ napo’ aung-koo aa’na’ sira’pari otong: oovunara piristi’ donkonuu’nung-koo Melkesedek bakana’ siompui. ¹⁶ Aa’nou’na’: Botoi ee’noko mono-aapenung paraparai minkuvui otoina’ tee’ otoko tee Jiisuu’ domaang o’paa’koong iri’ ninka piristi’ deempari donkonuu’. ¹⁷ Ee’noko Daari Meekunge tee’ nari’ sira’pui otong aa’pumanoo’ke,

“Da’ tee piristi’ deto basi tee’ nari’ otomatoaing Melkesedek bakana’ siompei.” (Kena 110:4)

¹⁸ Tee boto temu’nung tee tonta’nii’, aruaru’ ee’noko makotuaung deemparako, ai’ teie botoi koonto’ naning naroong-antavua’. Teka nii’na’ biraanke-aapena’ tasi’antamuru’ Kumponing-koo due’mariaina’.

²⁰ Ee’noko tee’ biraanke-aapena’ tamung nkovua’, teka tee’ masika’ deto minkuvuma tee kara naroompui pinka’uu’. ²¹ Teinge tero uro’ke piristi’ deempariko’ninge tee’ nkoaama meeka’pariko’ masika’ deto otoaruko’nang, teka tee aung Karistoo’ tee masika’ deto minkuvuma pako’pari’uu’ aa’puu’noo’ka,

“Ovoringe tee masika’ deto tampuing ee’noko bakaang noru’ paariaravauka’nunge. Teie aa’puing: Da’ tee piristi’ deto basi tee’ nari’ otomatoaing.” (Kena 110:4)

²² Kumponinge tee’ pinka’antavura nii’ bakei tampa’ biraankena’ kara naroong-antamemuru’ temu’na’pina’ deea’, ee’noko tee tee teie Jiisuu’ke okonara deemparara bakei dupe-antavuaing.

²³ Urikupoong piristi’nanka teing mmau’nanka deerunoo’koo, ai’ biikaang nko-nko-ita boo’ke si’antavuriko biurukaa’ke paari-antavaariko’. ²⁴ Teka Jiisuu’ke tee tee’ nari’ piristi’nung nko-nko kompui otomaung doong kante tee’ nari’ domampari otomaung-koo. ²⁵ Tee’koo ookara batei-koo nantoong tee-koo kuunge Kumponing-koo poroaining Jiisuu’ke tee teing domang-anta-koo makosi, ai’ teie tee’ nari’ domampari otoi eentavarama pakuvurimaung.

²⁶ Ai’ tee tee’ makosina’ nii’ narung piristi’ pankaing oto’memurii’naang, tee meekung, tuumpiaravaunge, ku’mi’dopai, nantoong orananka-ita poka’ari otong, ee’noko pankaing-antanii’ ookara kapoo’nanka-koo dau basi, paning-kooning-koo ee’noko kansi’kooning-koo. ²⁷ Tee tee teing-pina’ nii’ning piristi’ pankeng-pina’ deea’ kanto’puriaruma a’munte’munge boontunang nkoaako’ning-pina’ tutuna’ bii’ka biikaang oraka’ nkonanka-koo ee’noko dama’ke ookara nantoong biikaning-koo. Teie Jiisuu’ke tee tee-koo orara aarumo otoaruko boontunang naro’ka bakevui nkovuu’ tenang baka avari boontunamparu’nang. ²⁸ Tee tee Moosesi-nung botoi nantoong aruaru’nanka deempariko piristi’nanka pankainanka otoroo’naang miru’uriko’, teka tee-koo dama’nung karai Kumponinge masika’ detoarama aa’na’ pinka’uu’nunge tee Bauring piristi’ pankaing deemparaa’naang miru’uu’, tee ookara batei-koo makosi-antanii’ deemparako.

Jiisuu’ke Piristi’ Bakaang Nko-nko Nkovumana’ Paning-koo

¹ Enang minkuampirina’koong okora’noo’ aung: Nii’ tee tee’ oro’ piristi’ pankaing oto’memuring, tee tampavine-koo ba’nanui otomaung teke Ovoring Pankaing ba’nanui tarearamanoo’ke paning-koo. ² Tee teke piristi’ deempari tanatavaramaung teke meepo’ke dootuu’doma masipo’ke, naninge birenge donkong-antavua’, Ovoringe baka nkovuu’noo’ te’.

³ Ookara piristi’nanka pankeng teing tee avuavu’nanka ee’noko boontunang nko-koo miru’aariko’ning, tee’koo bakei kapoo’ nii’nung avuavu’ otong teie Karistoo’ke piristi’ pankaing deempari boontunampuaining. ⁴ Aung-koo kansi’koo anke oto’koo dei tee piristi’ deempari otoarupeu’ bakei, nii’ning nii’namuu’kooning temu’keta otoromaing otoroko botoi miru’urio’ avuavu’ tavo’aamaing. ⁵ Teing tee tamung uu’aa’noo’koo tanatavari dootuu’arimaung, paning-koo otoinoo’ meepo’ paara-antanoo’koo. Ai’ tenang teie Moosesie teva meekava kaandesi-koonava kani-koo daruvuu’nang tee Kumponinge nau-antavuu’ nkovuaina’ aa’puma,

“Ooveko dake ookara kapoo’nanka tee biikaang paaranang siompei nkoveaing tero naurantu’na’ teka miinani-koo.” (Toro 25:40)

Nerakung Kara Naroong-anta Tee Tampara Masikung, Urikung Puru’ui Otong

⁶ Teka masika’pari otoina’koo ee’ otong, Kumponinge dama’nung kara naroong-anta bakei tampa’ nkovuu’ maraka-anta aa’na’ tampenge dai’ura temu’nung boto ee’noko bakaning maraka-anta puru’uio’, ee’noko Karistoo’ tee kara naroong-anta-koong meu’nung deemparitaa’ bakaang nko-nko paku-koong tee’ nari’ dau basinoo’ aa’na’ tampara temu’ning piristi’ pankenanka kansi’kooning biikaang nko-nko puru’uitaa’.

⁷ Tee tutuna’nung kara naroong-anta koonto’ makosi dei tee kenaanka-nung oto’koong doona otoarupeu’. ⁸ Teka teie makosi deeaung tampuu’ Daari Meekung-koo aa’puu’noo’ka,

“Ovoringe aa’pumaung: Nii’na’mung doong tavo’kuko ninge nerakung kara naroong-anta sipevorompaing Isireeli-nupoong-koo ee’noko Judia’nupoong-koo. ⁹ Tee kara naroong-anta nerakung tee-pina’ kara naroong-anta biikakatauro-koo nkoantu’nung-pina’ deea’ tenang ninge nkaang birenge baramparantu’nang Iisipi’nameensi’keta, ai’ teinge tee kara sipevorontu’nung danto nari’ siompaavaruu’nung-koo ning noru’ o’noaruu’ teing-koo.

¹⁰ Aung tee kara naroong-anta ninge donkompama’naang otomaung teing-koo ookara Isireeli ba’dompenkuri-koo, Isireeli-nupoong-koo ee’noko Judia’nupoong-koo, doong urikeng tankinuko, aa’noaing, nkaang botonanka biikaang onou-koo sipampai biikaang domang-koo daariamira, ee’noko ning tee biikaang Kumponing o’noaing ee’noko teing nkaning nantoong otoroai. ¹¹ Ee’noko teinge napo’ bii’maikorori’ ee’noko biira’mainkaang nau-antavaariauka’ ning-koo aa’paama, ‘Ovoring-koo barerariai,’ ai’ ookarai tee ning noru’mai otoroaing oki’nareka’keta bera pankenanka-koo basie. ¹² Ai’ ninge tee teing piaavaramira biikaang oraka’ nkonanka-koo ampa’mora norunoru’arampaing napo’. Ovoringe tee’pumaang.” (Jeremaia 31:31-34)

¹³ Teie nerakung kara naroong-anta minkuvuma tee tee tutuna’nung urika’antavuu’. Ee’noko tee urikung iri’ otoarura due’ka paa’araa’naang.

Urikupoong Pareka Nkonukai Tamung Kau’karenaumo-nanka Parekavaako’na’

¹ Enang tee tutuna’nung kara naroong-anta tee’ nari’ teing bakaning aarumonanka uu’aa’nanka otorong dootuu’koo sionumpo’, ee’noko bakanava meekava a’nava kansi’koonava tee’ otong, paara-anta-koonava. ² Teva ee’nava kaandesi-koo kaniau’nava kevarora-po’nava. Aivitunavaro-koo aing aa’ning otoroko’: araka-pante’, ee’noko batanang, ee’noko berete’ tee batanang-koo dau otoko. Tevaro ee’navaro Meekavaro tampaako’navaro. ³ Napo’ kenaanka-nung ku’nung kuunavaro-koong otoko’ kaandesi-koong da’nava, te’ Meepo’keta Aa’na’ Meepo’ tampaako’noo’. ⁴ Tevaro-koo batanang kooroi nkonii’ ii tampa’ nuuraa’ paro’antaroma otoko’ ee’noko tee bokita meekung kara naroong-anta-koong otoko’ kooroi daka’nii’ ookamenta-ita. Ee’noko tee bokita meekung-koo kuung aing aa’ning otoroko: utau kooro-koo ta’nanii’, kuunge tee taamang maana’ paning-etaing otoing; ee’noko napo’ teruung Eeroni bakanaruung donsi’naruung puaravura sinampuu’naruung, ee’noko teing bentaning kapang-kooning kara naroong-anta daarinii’ nari’ otoko. ⁵ Ee’noko tee-koo bokita-koong-koo da’nava-koo daue ereng sinki’di’aako’ nantoong biikaang oraka’ nkonanka kui-koo. Ee’noko seraping-ka kenaanka ta’nanii’ka teke daue donkonuresi otoreko’, kupa’ke toompeeresi Kumponing bakaang meenasi oro’antavurema. Aing-koo nii’ke kapoo’ ookara pukeampiri enang minkuampiarupeu’.

⁶ Teva meekava tee’ neriau’noo’keta teing piristi’nanka tee aivitunavaro-koo doong kante tumpariko’ biikaang nko-nko dootuu’koong nkoaava’naang. ⁷ Teka te’ kuunavaro tamung tung-koo bakei meepo’, piristi’ pankaing narung deeko’ tumparapeu’, namare’koo namu’ke, napo’ ereng nkavui deeko’ tumparapeu’ aa’ning-koo boontunamparaa’naang: teie baka ee’noko nantoonge noru’aava’ oraka’ nkoaako’ning-koo. ⁸ Tee-koo aarumo-koo Tanuaang Meekunge naumurimaung tee taung kunsimariko Kumponinge tampa’ noru’murira taaramuripeu’navung mme’ sira’parava’ tutuna’nung dootuu’ donkonui otoko. ⁹ Tevaro aivitunavaro tevaro taa’ni’anta-navaro teing aing doong-koo aung tutuna’nung kara naroong-antai kuung deempui otoining-koo aa’ning nkoaako’ning-koo avuavu’ ee’noko boontunang; ¹⁰ Teie temurii’ botoi tee naning dootuu’aramaung bakaang pankaruntoong dupevui kiiroraa’antavuarupeu’, aa’nung narunge taamang ee’noko ntong nai, amutemurii’ aarumo ntonge meeka’anta, ee’noko nii’ning napo’ mono-aapening aarumonanka kompui otoko’ bera tenang teie nerakung kara naroong-antai urikung paari-antavuu’noo’ke basi.

Karistoo’ Baka Bakaang Ereng Ninka Boontuarara Pareka Nkovuu’nung

¹¹ Teka tee Karistoo’, tee Pako’pari’nii’, tee tero pou’ piristi’ pankaing deempari kapoo’nanka tampenanka Kumponinge maraka-antavuru’ning nii’ oko-anta-koo. Teketa tee dootuu’nava pankava masikava-koo dupe-antanii’nava paning-koo otoinava-koo koinuu’ naninge birenge kanivuaruu’nava-koo, aa’nava aung kansi’ nkovuu’na’keta oovuna’ masika’ nkonii’navai. ¹² Ee’noko koinuma naro’ka bakevui Meepo’keta Aa’na’ Meepo’ tumparu’ ereng mee’mee’koong ee’noko boromaka’koong ninka deea’, teka baka bakaang ereng nkavui bera teie moo’muru’ o’paa’na’. ¹³ Urikung dootuu’koo tee aing aa’ning nkoaama nantoong kiiroraa’antavaarima mono-aapening boto toto’paako’ning-koo: mee’mee’koong ee’noko boromaka’koong erenge ee’noko boromaka’ kampianu-koo bio’ tai-antavaako’nu-koonge sipunge teinge piarau’aariko’ nantoong. ¹⁴ Teka tee ereng Karistoo’koong tee bakei dau basinoo’ purinto’. Tee Tanuaang Meekung ookara batei-koo otomaung bakaang iri’ ninka Karistoo’ tee baka avaru’ Kumponing-koo, ee’noko kapoo’ orara tee-koo otoa’. Tee’koo teie bakaang erenge tee deto basinoo’ niikaang pankaruntoong kiiroraa’antamurimaung ee’noko boo’aapenung nko-nko-ita unaa-antamurikoo’ Kumponing domantoo’ makosina’ dootuu’ampii’naang.

¹⁵ Tee’koo Karistoo’ tee meu’nung tee nerakung kara naroong-anta pinka’anta-koong, ee’noko tee temurii’ naning deempario’ nantoong teing Kumponinge miru’uru’ninge tee barenku maraka-antavuru’nung otooto’ oparavauka’nung nkavaavaing, ai’ tenang Karistoo’ boo’paru’nang teie moo’uru’nung oraka’ nkonanka-ita tutuna’nung kara naroong-anta siompai nkoariko’ning-eta.

Karistoo’koonge Erenge Nerakung Kara Naroong-anta Puring-antavumana’

¹⁶ Tenang naning narunge bakaang kapoo’nanka nii’nung oko-antavuu’naang tampura tee booko, teie tee kara naroong-anta minkuvupeu’, teka tee kara purinto’ otoa’ tee naning booaruko. ¹⁷ Ai’ temurii’ kara nare’uarupeu’ tenang tee naning karou’nung domampari otoko. Teka tee kara minkuvuu’nung boo’parako deeko’ makotupeu’. ¹⁸ Tee-pina’ napo’ tutuna’nung kara naroong-anta nare’ui otoaruko’ ereng otoaruko. ¹⁹ Tenang ookara botonanka Moosesie siraka’antavuu’nang ookara nantoong-koo teie tee boromaka’ kampia-nanka-koong ee’noko mee’mee’nanka-koong ereng nkavuu’ ee’noko ntong nari’; ²⁰ Ee’noko sipisipi’koong dapo urung koi’nave-koo marununave-koo dai’ura duu’pura mira’uu’ ookeng-koo, boto-koong kara daarinii’nane’ ee’noko nantoong-koo dau, aa’puma,

“Aung tee ereng kara nare’anta-koong Kumponinge botorurima dii’ naroong-antavuing.” (Toro 24:8)

²¹ Ee’noko napo’ tee’ nari’ mira’uu’ teie erenge ookara kapoo’nanka teva kaandesinava ee’noko teing dootuu’arima kompaako’ning nari’. ²² Ee’, masika’, boto-koo kuunge daping ookara kapoo’nanka tee kiiroraa’antavaako’ erenge, ee’noko tee’ nari’ ereng tuuvuaruko deeko’ tee boto toto’nanka tonta’uarupeu’.

Karistoo’ Baka Boontunamparu’na’ Oraka’ Nkonanka Tonta’uma

²³ Tenang teva meekava kaandesi-koonava daate’au’nang tee teing kapoo’nanka dootuu’kooning tee’ makosina’ kiiroraa’antavai meeka’antavaaru’ning tamung uu’aa’pina’ otoroi teing-koo kapoo’ masikeng-koo paning-kooning-koo. Teka Karistoo’ke te’ masipo’ Kumponing ninka naro’mariainoo’ paning-koo daate’uma tee bakaang erenge meeka’anta-koo makosi teie deto basina’ aa’na’ tamparai. ²⁴ Ai’ Karistoo’ tee pava meekava nantoonge kaninii’nava-koo tumparava’ tamung uu’aa’ makosinava, teka paning masipo’ tumparu’, teke ee’noo’ke enang donkonui otong Kumponing-koo uro’kanoo’ke nii’ pakumurima.

²⁵ Teke tee amutemu’ke boontunamparaa’naang tumparava’ tee’ piristi’nanka pankenanka mare’ kante meekava-koo tumpariko’na’ ereng oovunara bii’ka-koong deeaung avaava’naang. ²⁶ Tee’ ee’na’ boontunamparapeu’nung dei amutemu’ke sisikeera kune’umaatopeu’ kansi’ pupu’aru’noo’keta, teka enang bateinang-nanka-koo asiranoo’ke namu’ke oro’paru’ ookutunung bateinang daka’pui tee oraka’ nkonanka tonta’uu’naang baka boontunamparara. ²⁷ Kumponinge toomo aung: Nantoong tee namu’ke booroaing ee’noko tee-koo dama’due koosinampariaing. ²⁸ Tee’koo napo’ Karistoo’ teie, namu’ke boontunamparu’ nantoong karinga biikaang oraka’ nkonanka nkavuu’naang, ee’noko kemu’kana’ poaing nantoong biikaang oraka’ nkonanka napo’ nka-koo deea’, teka dupe-antavui domampurii’naang teing nantoong tee batei nempai otoroaining.

Urikung Boontunange Oraka’ Nkonanka Tonta’uarupeu’

¹ Moosesi-nung boto tee teing kapoo’ tampeng dama’ke tavo’kumaing-koo tamung uu’aa’ tee. Teing kapoo’ masikeng taa’ni’poi otoromaing deea’. Tee’koo teie botoi nantoong dootuu’arimaing dupe-antavuri biikaang pankaruntoong kiiroraa’antavuriarupeu’ amutemu’ke tee’ nari’ boontunampariko mare’ kante-koo. ² Tee’ makosina’ dei tee napo’ boontunamparia’ otoropeu’ teing tee’ dootuu’arimaing namu’ke pankaruntoong kiiroraa’ariri opariko, aa’noko oraka’nkoi ku’mi’nuka mantompariarupeu’. ³ Teka temurii’ boontunanankai tee tasi’antavuri otong nantoong biikaning oraka’ nkonanka tee tee’ nari’ otomaung mare’ kante. ⁴ Ai’ teie erenge boromaka’koong ee’noko mee’mee’ aa’ning-koonge pankaruntoong kiiroraa’antavui oraka’ nkonanka tonta’koo makosi deea’.

⁵ Tee’koo tee Pako’pari’nii’, tee Karistoo’ a’ kansi’koo pou’nang due’uko teie Kumponinge minkuvuu’, Daari Meekunge tero minkuvuu’na’ siompui aa’puu’na’,

“Teing boontunananka ee’noko avuavu’nanka-koo da’ tee baru’ piaroa’, teka dake nkaang mono maamu-antameing dakaang pia nko-koo makosina’. ⁶ Da’ boontunang-koo ee’noko oraka’ nkonanka-koo amutemurii’ darimpaamaing-koo doturarava’ otong. ⁷ Ee’noko tee’ ooamira aa’dansing, ‘Ee aung Kumponing, maamumari moing da’ piaroaina’ nko-koo tee’ Daari Meekunge ning miru’mui botoaramana’koo.’” (Kena 40:6-8)

⁸ Tenaare tutuna’naare Jiisuu’ke minkuvuu’naare tee teing kapoo’nanka botoi boontunang nko-koo miru’uu’ning. Tompimpura aa’puu’,

“Da’ baru’ piaroaung ee’noko doturarava’ teing boontunananka-koo, avuavu’nanka, tainii’nanka ee’noko oraka’ nkonanka-koo amutemurii’koo darinii’nanka-koo.” (Kena 40:6,7)

⁹ Teketa napo’ aa’puu’,

“Ee aung, maamumari moing da’ piaroaina’ nko-koo.” (Kena 40:8)

Tee’ minkuvura teie tutuna’nung aarumo boontunang-koong bake-antavuu’ kenaanka-nung aarumo Karistoo’ke moo’muriaing-koong donkong-antavuu’naang. ¹⁰ Tee tee teie Jiisuu’ Karistoo’ke Kumponing piavou’na’ nkovuu’nung-koo meeka’mariri o’noring bakaang nko-nko nko-koo, namu’ke ookara batei-koo bakevui baka bakaang mono boontunamparu’nung-koo.

Tee Karistoo’ Bakaang Boontunang Deeko’ Makosi Oraka’ Nkonanka Tonta’koo

¹¹ Tee-koo tee tutuna’nung aarumo boontunang-koong-koo ookara piristi’nanka tee doong kante tee’ nari’ unampaama donkonai boontunampariko’ oraka’ nkonanka tonta’koo makotua’na’. ¹² Teka tenang Karistoo’ oraka’ nkonanka-koo boontunamparu’nang ookutunung batei daka’pui namu’ke boontunamparara ba’namparu’ Kumponing-koo tampavine-aape. ¹³ Ee’noko enang teke ba’nanui nemparamaung bera tee batei Kumponinge bakaning kare-nupoong kau’ka boonameng-koo sipuriainoo’ke basi. ¹⁴ Ai’ tee tee namu’ke boontunamparara tee ookutunung batei-koo tampa’ makosi-antavuru’ teing nantoong meeka’pariri otoroaining.

¹⁵ Tanuaang Meekunge tee’ke, sira’puma naumuru’ nii’ Daari Meekung-koo. Tutung ee’ minkuvuu’,

¹⁶ “Ovoringe aa’pumaang: Aung tee nerakung kara naroong-anta teing doong tankinuko nkoevorompaing: Ninge nkaang boto domange siong-antavarampaing. Biikaang onou-koo tee daariampainge.” (Jeremaia 31:33)

Ee’noko napo’ daua to’biiari ee’ minkuvuu’,

¹⁷ “Teketa napo’ noru’ampauka’ tee biikaang oraka’ nkonanka ee’noko boto toto’nanka tonta’evoromira.” (Jeremaia 31:34)

¹⁸ Tee tee are’ tokoo tonta’anta otoinoo’ enang okora’ otoa’ napo’ oraka’ nkonanka-koong boontunang nko-koo.

Enang Koonto’ Kumponing-anko Due’ Meriaing

¹⁹ Tee’koo, mmaikori’, nii’ teing koonto’ avoro’keta unaamorining enang, Jiisuu’ bakaang erenge eentamarima kuunavaro-koo Meepo’keta Aa’na’ Meepo’ tung-koo makotumpirining. ²⁰ Bakaang mono tee baarong meekava-koo bi’ari otoko’nung makosi, Meepo’keta Meekavaro ku’numpuu’nara’pina’. Mono tupu’ai dupisi’koo taura’purima baarong tee da’nava tee’ nari’ tupu’ui ke’me’uu’ Jiisuu’ke. Teie boo’parara nii’ taung nerakung domang-po’navung daate’memuru’nung bera enang kapoo’ otoa’ nii’ Kumponing-anko due’ be’koo bono’muripeu’nung. ²¹ Enang tee nii’ bakei piristi’ pankaing oto’memuring nii’ Kumponing bakanarempo’ tanatamuri oto’koong. ²² Tee’koo Kumponing-koo due’mariaing Jiisuu’nung erenge duu’muriko onou tuumpimaria’ unaamori, ee’noko niikaang mono teie ntong kiiroraa’ke duu’murio’, domang-eta aa’na’ masika’antavampiri tee. ²³ Napo’ tee pinka’mariri sira’mariri o’noriaing tee-koo biraanke okomuriaing-koo, noru’ paarimaria’, ai’ teie tee maraka-antamemuru’nung tee koonto’ nkovuaing minkuvuu’na’. ²⁴ Ee’noko norunoru’eriaing tantetante-antareeriaina’ piaa ee’noko tampa’nko bereng-anta-koo. ²⁵ Naro’ kune’ siperiauka’ nii’ning biikaang aarumo siomperi, teka iri’antareerimaatoai baru’noo’ doong asi’na’mung due’uko noru’eritaa’.

Tee Kumponing Bauring Dama’duampiauka’

²⁶ Ai’ tee aung kara masikung tutung tampa’ nkavampirai’nange napo’ maroita sipampira oraka’ nkomarima o’noriaing deeko’ Jiisuu’ bakaang boontunang nari’ sipampiainge, ee’noko tee’koo tee nii’nung boontunang napo’ oraka’nko tonta’memuripeu’nung otoa’. ²⁷ Ee’noko tee bakei amorompiaing nemariri tora’antamuriainoo’koo simpe’murira kiimatamuriko, aa’noko tee nta’ iirankesi’ke too’de-nupoong opo’ dunkumpurima nii’ nari’ taimuriai. ²⁸ Urikung kara naroong-anta-koo ee’ otong: baa tee naning Moosesi-nung boto toto’puko’nung tee boo’numpo’, piaa otoa’, kenaankai nii’noo’ beenaumoi ooaara sira’paako deeko’. ²⁹ Enang kara naroong-anta masikung-koo o’nori kiimata aa’na’ pankaing tee-koo dau basinoo’ kong-koo makosi teie naninge tee Kumponing Bauring mme’upeu’nunge, aa’nunge Jiisuu’ bakaang ereng daang-antavukoo’, bane teie erenge tee kara naroong-anta pinka’ui tee naning meeka’antavuu’; ee’noko Tanuaang Meekung daviraa’ukoo’ teie piaae biraanke-antavumaung tee. ³⁰ Ai’ nii’ke tee noru’ampiri otong tee Kumponing aa’puu’nung,

“Mero’koo tee ninge ninka mero’ampaing.” (Boto 32:35)

Ee’noko napo’ nii’noo’ke Daari Meekunge aa’puu’,

“Ovoringe tee nantoong bakaning simpe’uriaing.” (Boto 32:36; Kena 135:14)

³¹ Bakei avo’avoro’ Kumponing Domantoo’ bakaang bireng-koo nii’ dua’maripeu’na’koo teie kiimata-koo teka.

Niikaang Masika’anta-koo E’manampiai

³² Tutung norunoru’eriaing teing doong dii’ke kara masikung taaraverio’ araka-antaruru’ning. Aa’ning dii’ pore’dorima iri’ o’daria’, arikananka tora’perima. ³³ Nii’ning batei-koo sirakura’ poore’daarima oraka’ nkoraariko taura’dariko’ ee’noko pakuereriko’ teing dii’pina’ nari’ oraka’ nkoaariko’ning dii’ teing ninka nari’ mantontarima. ³⁴ Aa’noko teing kiimatanava-koo otoroko’ning piaaverereriko’, ee’noko doturariri tamung oovereriko’ karika’ke diikaning kavonanka bakiaa’deraariko. Aming-koo, nna’ ee’ tasi’peri tee’: Nii’ kapoo’ deto basi tampara oto’memuring paa’koo makosi deeaung.

³⁵ Tee’koo tee’ nari’ danto piikuura-nupoong otorimaatoaing ee’ noru’erima, “Moo’ pankaing maamuari otong nii’koo.” ³⁶ Ai’ dii’ bakei barerariaing e’manui oto’na’koo, dii’ke Kumponing bakaang pia siomperikotaa’ tee kapoo’ maraka-antaruru’nung nkaveriaina’ Karistoo’ poainang. ³⁷ Kumponinge tee-koo minkuvuma Daari Meekung-koo ee’ minkuvuu’,

“Batei oki’namu’koo tee naning dii’ke nemperimaung masika’ tavo’araa’naang. Ana’aravauka’. ³⁸ Teka teing nkaning koonto’nuka teing masika’antai puring-antavurio’ domampariri otoroaining, teka dama’du dunka’pariko deeko’ dotumaravauka’nung teing-koo.” (Abakaka 2:3,4)

³⁹ Teka nii’ teing dama’du dunka’pariko orari-antavuriaining deea’, ai’ nii’ teing kake’iimariri masika’antamariko tanuaange domang-antamurining.

Nii’ke Kumponing Masika’antavampiri Bauring-koo Ima’mariai

(11:1–13:25)

A’ Te’ Masika’anta-koo Okora’noo’

¹ Enang tee tee masika’anta tee ee’nung tee biraanke nempampimaung-koo okora’noo’ deempari otong, tee ee’nung noru’ purinto’ tasi’anta-koong tee kapoo’ oro’paravaung. ² Teing urikupoong koonto’nuka Kumponinge tampeng tampuru’ tee-koo masika’antavau’nung-koo.

³ Tee ninka masika’anta ninka Kumponinge naumuriko tasi’pamping ee’narai paning ee’noko kansi’ ee’noko ookara bateinananka nari’ bakaang kara ninka pupu’uu’, bera aa’nou’ teing kapoo’ ooampimaing tavo’aru’ kapoo’ ooampiaing-eta.

Eebelo’ Dovange Inoke Ee’noko Nooa’ Masika’antavaako’na’

⁴ Eebelo’ke tee ninka masika’anta ninka boontunang tampara avuu’ Kumponing, Keeni bakaang puru’ui. Ee’noko Kumponinge bakaang masika’anta-koo oovura makosi-antavuu’ naning koonto’ tang-koo, bakaang boontunang makotuio’ taa’ni’antavuma. Bane boo’paru’, nka teie bakaang masika’antai tee mme’ karoi otong.

⁵ Iinokei tampa’ masika’antavuio’ Kumponinge deto paning-koo nkavuu’ boo’ tora’puaruu’na’. Besi’aama ooaava’ Kumponinge nkavuio’ tee. Tenang tutung nkavua’ Kumponinge tee sira’puu’ Iinokei tee dotu-antavuu’nung. ⁶ Ee’noko naninge masika’anta otoa’ Kumponing dotu-antavuarupeu’. Baa tee naning Kumponing-koo due’aravainge teie tee aing aa’ning tutung masika’antavuaing: Kumponing tee otong, ee’noko teie tee tampa’ moo’uriaing teing nantoong tee besi’aamaing kake’iiariri.

⁷ Napo’ Nooa’ tee’ke, Kumponing-koo mee’du’piari teie kara masika’antavura aaka’nareng ta’nampuu’ tee baurukaa’ ninka domamparii’naang, Kumponinge siingoravuio’ kapoo’koo mme’ oro’paravaung-koo. Nooa’ke tee’ nkoarama ookara nantoong kansi’koo-nupoong kiimata-koo-nupoong sira’puru’. Ee’noko Kumponinge tee naning koonto’ tampuu’, barenku-pina’ miru’ui masika’antavuko oovura.

Eebaraami’daringe Seera’ Kumponing Masika’antavureko’na’

⁸ Eebaraami’ tee’ nari’ke, masika’anta-po’nung. Tee’koo Kumponinge bokuvura nii’noo’aape te’ tokoo maraka-antavuu’noo’ tee avuu’naang botovuio’ meumpura tenkenuu’ tamung noru’ua’ tokoo beainoo’. ⁹ Teketa tee ninka masika’anta narung ninka damisimaiari otou’ temeensi’koo maraka-antavuu’nameensi’koo, akokameensi’pina’ noru’uma, kaandesi-koo kaniarama nanuko’. Ee’noko bauring Aisake’ tee’ke, napo’ tee Jeekopi’ ba’dompeng nari’ barenku okonakang Eebaraami’ ninka maraka-antavuru’nakang deempariri. ¹⁰ Ai’ teie tee uro’kanoo’ka oovuko’ temono osi pankamono e’manui oto’namono Kumponinge kanivuu’namono.

¹¹ Ee’noko napo’ Seera’ke tee ninka masika’anta ninka iri’ nkavuu’ tooto’ ke’de-koo poontoaraa’naang bane teni ee’nani pareaamanoo’ divu’ke, ee’noko tenie tee maraka Kumponinge daamparavaunge avuu’nung-koo aroo’ari bauring tampa’ paravuu’. ¹² Tee tee naning narung-eta baru’ aa’na’ pankara-ita nantoong karinga berempariru’ mmau’noo’ beento’nanka paning-kooning-pina’, ee’noko napo’ piisi’nanka pirung tapirue otoromaing-pina’ deeru-paa’nanka, tee’ nari’ Kumponinge napo’ maraka-antavuu’na’.

¹³ Teka teing aing ookara mme’ masika’antavai boorou’ kapoo’ tee maraka-antavuru’nung ooaava’, teka tamung isipo’keta nuuruupiaama aa’na’ dotuariko’ kansi’koo damisimainku sira’pariri kiimata-nupoong-pina’ otoroi, osikaiaampuripeu’na’ paaravaria’. ¹⁴ Ai’ teing temurii’ nantoong tee’ sira’paarimaing tee teing tasi’pariri otorong osi nii’noo’ datavoroi otoroainoo’ besi’aama. ¹⁵ Te’ osi porou’noo’ norunoru’aava’. Norunoru’ai dei tee napo’ doona ooaapeu’ toro-koong. ¹⁶ Teka tee te’noo’ osi tampoo’ oto’koo piavoromaing, te’ ee’noo’ paning-koonoo’. Tee’ masika’ noru’ampiri otong teie osi pankaing maamu-antaevuru’nung-koo.

¹⁷ Napo’ tee’ke tee Eebaraami’ bakaang masika’anta ninka boontunampuu’ tee bauring narung masikung kirokai Aisake’ Kumponinge paaravuio’; ¹⁸ Tero tee Kumponinge Eebaraami’ maraka-antavuma aa’puu’,

“Aisake’ baurukaa’ teing da’ okoruining tamparampaining.” (Pupu’ 21:12)

¹⁹ Ee’noko dama’ke Kumponinge paaravuko tee Eebaraami’ aroo’aru’ tee baka bauring boontuvuu’naang, ee’pina’ noru’uma, “Kumponinge tee nantoong napo’ domang-anta-koo makosi, bane boo’nuka.” Ee’noko masika’ Eebaraami’ke bauring boo’keta nkavuu’nung-pina’ otong.

Aisake’ Dovange Jeekopi’ Ee’noko Josepa’ Masika’antavaako’na’

²⁰ Napo’ tee’ke teie Aisake’ke Kumponinge nauvuio’ masika’antavura baurinketa Kumponinge biraankevureaina’ nauvuretu’, temainta Jeekopi’ namainta Iiso.

²¹ Napo’ tee’ke teie Jeekopi’ke boo’ke due’ura Kumponinge maraka-antavuu’na’ masika’antavui Josepa’ baurinketa kante Kumponinge biraankevureaina’ nauvuretu’, donsi’koo doonsinu’ari doonko kinkinura dootuu’arama.

²² Napo’ tee’ke teie Josepa’ke masika’antavuu’ tee Kumponing bakaang maraka-anta Isireeli-nupoong tenkenaavaina’ Iisipi’keta te’ maraka-antavuru’noo’ osi, ee’noko tenang boo’ke due’ura tee maraka-anta masika’antavui minkuarama botoaru’ dako’aava’naang te’ Kumponinge be’antavuriainoo’.

Moosesi Ee’noko Baumararing Ninka Nari’ Masika’antavaako’na’

²³ Moosesi baumararing tee’ke, bane dauraronge˜ toire’ donkaang tavu’koo botovuriko’nang teringe avororea’ baku’uresi otoko’ beekuri kaara-koo tee tooto’ kirokai oovureta ponto’ario’ Kumponing bakaang biraanke masika’antavuresi.

²⁴ Napo’ Moosesie tee’ nari’ke, Ju’nupoong biikaang biraanke dama’nung masika’antavui tee bane Peero’ baurange bauring deempuko, teka tenang panka’parara orokoarako’. ²⁵ Kumponing bakaning ninka nari’ arikung tora’koo piavora tee-koo orara aarumo-koo kuunge batei oki’namu’koo otoi dotuaraa’naang piavoaruko’, ²⁶ ee’ noru’uma: baru’ Kumponing bakaang Pako’pari’nii’ nempui baike kune’koo tampa’ masika’ tee barenku nkavupeu’nung Iisipi’nunge dauraronge deing puru’ui otong moo’ dama’ke nkavuaing noru’ui.

²⁷ Napo’ tee’ke tee biraanke masika’antavui Moosesi Iisipi’keta tenkenuu’ avoroa’ tee-koo daurarong bakaang iira-koo, ee’noko teke tee’ nari’ masikeevui otoko’ Kumponing oo-paa’ dutai oovuing-pina’ otoi. ²⁸ Ee’noko dama’ke napo’ Kumponinge tenkeng-antavuriaina’ nauvuio’ Moosesie masika’antavura tee Paroro Baari’koong˜ nkovuu’ erenge karanaang siinkiaama tee koosinung˜ boo’koonge biurukaa’ donkaang tutuna’nupoong kompuriaroo’naang Iisipi’nupoong biurukaa’ besi’urima.

Isireeli-nupoonge Mmau’ke Masika’antavaako’na’

²⁹ Napo’ teing Isireeli-nupoonge naro’ke Kumponinge barampurio’ masika’antavai tee pirung miring Urung pako’au’ kansi’pina’ koverenoo’ke kato, teka teing Iisipi’kooning kare-nupoong bata’aarima tee’ nari’ pako’koo paaravaama teke ke’nuru’ariru’.

³⁰ Napo’ tee’ nari’ Kumponinge botovuru’na’ masika’antavai Jerikoo’nung parang ˜ke’munta-taa doonge koroaio’ pesi’aru’.

³¹ Ee’noko tenie oranie Reeapi’ke tee’, masika’antavura booaruu’ teing ninka bakanariong Jerikoo’nupoong ninka taarapiikanuka ninka nari’, teni domang-anta piavora tenaanka tapoka nkora Isireeli-koonaanka onkeonke’ureta pakuvuretu’noo’koo.

³² Ee’noko aming kapoo’ nii’nung minkuama’naang? Ai’ bateinang baru’ makotua’ aing aa’ning minku-koong: Kidion, Barak, Samson, Jepta’, Deevita’ naanka ee’noko Samuela’, ee’noko teing nii’ning nakaro-nupoong˜ Kumponing bakaning. ³³ Teinge Kumponing masika’antavaama dauraronanka mmau’ depetoaaru’nung, nantoong orenanka etuaarima koong-antavaaru’. Kapoo’ Kumponinge teing-koo maraka-antavuu’ning kompau’. Laioni-nanka-koo karang avo’aaru’. ³⁴ Teinge nta’ karauviaana sirivaa’au’. Bainatu-koo i’ang-eta tampa’ mmariau’. Bane aruaru’nukai teka paaravaama teinge apoo’aariko’. Tavu’koo iirakutavariko’ ee’noko damisimainku piatooronuka˜ mmari’antavaariko’. ³⁵ Nii’ning maniku’ dotuariko’ biikaning boorou’ning domampariko.

Ee’noko napo’ nii’ning-koo teinge too’de-nupoonge oraka’ nari’ oto’koo etuaariko teing koonto’ aroo’aria’, teka baike tora’koo taura’pariko’ boo’keta daa’arima tampara otooto’koo otoroaina’ noru’ariri. ³⁶ Teing-koo nii’ninge aing aa’ning tora’paako’: akapeu’, mura’, dai’dovampaarima kiimatavaariko’. ³⁷ Kapange too’paarima dupisi’aariko’, soo’ke meu’ ke’me’aariko’, bainatu dovange dupisi’aarima. Ata’aama sipisipi’ dovang-koong mee’mee’ dopa’ kurumpariri nanaako’ning oraka’ nkoaarima pore’antavaariko’. ³⁸ Teing baru’ aa’na’ tampeng anke kansi’koo osikaiaang ninka nari’ oto’koo, makotua’. Tee’koo avitoitoi nanaama aa’ning-koo otoroko’: mee’bora’ sirakamaa’koo, miinairu-koo, kumpenairu-koo ee’noko kuvinairu-koo anke kansi’koo.

³⁹ Teka bane teing baito-koo miring-po’nupoong, teka teinge tee nkavaava’ ookara kapoo’ Kumponinge maraka-antavuu’nung. ⁴⁰ Teka tee Kumponinge tampa’ masika’ o’noriaina’ uro’kanoo’ka noru’ui teinge tutung opai nka-koo taura’puriaruu’ nii’ ninka nari’ nkavampiaing deemparako.

Iri’ O’maria’ O’noriaing Jiisuu’ Narung-koo Noru’ Sipampiri

¹ Bakei teing iri’ oparia’ Kumponing masika’antavaako’ning aa’na’ karinga deempariritaa’ teing kamo’ pankaing koromurimaung-pina’ otorong. Tee’koo enang teing nii’ iri’antamaarima tee’ oomaari otomaung-pina’ noru’ampira nii’ke tee ookara manki’nanka ee’noko oraka’ nkonanka nii’koo na’nampari dai’muri otomaing sipampira danto nari’ iri’ o’maria’ kua’mariaing tee-koo deikoo’koo Kumponinge nii’koo uro’kanoo’ka miru’uu’nung-koo. ² Otori Jiisuu’ narung-koo ookiri otorimaatoai, ee’nara niikaang masika’anta okovenung ee’noko dupe-antai. Ai’ tee tee dotuaravaina’ noru’ui avaru’ tee sisikeera kune’koo aa’barata’koo; tee-koo maia’koo ampa’ou’; ee’noko enang tee Kumponing-koo tampavine-koo ba’nampari otong te’ tanata nkoroma.

Kumponinge Manki’ Amurimana’ Nii’ Koong-anta-koo

³ Ee’nara ee’ noru’eriaing: nantoonge orenge tee oraka’ nkoaako tee baka avaru’ tee tora’koo, dii’ tee’ oraka’ nkoraariko domang aruaru’doriaroo’naang. ⁴ Dii’ orara aarumo dimpa’koo karirariko dupisi’daariainoo’ mme’ basiraria’. ⁵ Ee’noko dii’ ampa’doru’ning tee’ Kumponinge puring-antaruri tautaururu’na’ baurukaa’ tanturi, Daari Meekunge aa’pumanoo’ka,

“Ee nnuring, Ovoringe koong-antaruma kake’ii-antaruko tee tamunsi’nung-pina’ noru’ema domang manki’doauka’. ⁶ Ai’ Ovoringe tee koong-antavurimaung teing piaavurimaing, ee’noko kiimatavurikoo’ ookara baurukaa’ tampurimaing.” (Mirumiru’ 3:11,12)

⁷ Tee’koo koong-anta-koo bakei taura’darimaatoai. Kumponinge tee baurukaa’pina’ nkorurimaung, ai’ baa tee tooto’ baumai koong-antavuaung otong? ⁸ Dii’ teie tee’ koong-antaruriarui dei ookutuning koong-antavurimana’ dii’ teie baurukaa’ masikeng deentariarupeu’, tamung auning-kooning-pina’ otoripeu’. ⁹ Napo’ ee’ noru’eriai, niumatakaampi paramaaru’ning otorong koong-antamaariko teing-koo aroo’marimaing, tee-koo Niuma-koo tanuaang-aapenung-koo ee nii’ deto basinoo’ aroo’mariarupeu’ domamuria’naang? ¹⁰ Ai’ teinge niumatakaampie tee batei oki’namu’koo oki’nareka’ deemariko koong-antamaarimaung teing-koo makosina’, teka teie Kumponinge deto basinoo’ tampa’ o’noriaina’ koong-antamurimaung baka makosi-antamurimana’ nari’ meekupoong o’norii’naang. ¹¹ E’munung bateinang-koo ookara koong-antananka tee sisikeera-po’ning-pina’ oro’paramang, tampa’ dee’anta-pina’ deea’. Teketa dama’ke koonto’nuka deemarira unaamori o’noriaing nii’ baremarimaung-koo.

Aa’na’ Purimariri O’noriai Kumponing Bakaang Piaa Bei’bei’ampi’neenga

¹² Tee’koo Deto purintariai diikaang bireng aruaru’nanka ee’noko miing tarua’nanka iveka’dariai. ¹³ Ee’noko tampa’ koonto’navunge nanirimaatoai nii’ning dii’koo miing tarua’nuka apa’dekoari’neenga, teka unaavoroi otoroai.

¹⁴ Ookara nantoong ninka mooa-koo oto’koo paarararimaatoai ee’noko meeka’dariri oto’koo. Naning meeka’paravaunge tee Ovoring oovuarupeu’. ¹⁵ Tarerariaing nii’nunge Kumponing bakaang piaa bekoi’u’neenga, nii’namurii’ ovoring siompui. Tee’ oro’ naning tonto doparopa-po’nung-pina’ dii’koo dupura orari-antaruri’neenga.

¹⁶ Tarerariaing nii’nung naning maniku’ ninka bakiaa’ nkovu’neenga nii’noo’ Kumponing noru’uaruu’neenga Iiso-pina’, tee-pina’ bakaang barenku meekung miru’nii’ baavevuu’nuung-pina’ duu-koo daang-koo. ¹⁷ Ee’noko dii’ke noru’eri otong dama’ke nkoaru’na’ tee biraanke barenku okovenung-pina’ nka-koo piavoko Kumponinge tompimpuu’. Taung paari-anta-koona’ otoaruu’ bane ta’due duu’paru’ aa’na’ besi’uma.

Nii’ Teing Te’ Jerusalema’ Paning-koonoo’ Tampoo’ Morining

¹⁸ Dii’ teing miinani-koo kong-koo makosinoo’ deea’noo’ otoring tee’ Isireeli-nupoong Sainai-namii-koo berou’na’ aing aa’ning mantompaama: ¹⁹ nta’ aa’na’ urung, mutaanang tunumparavaung, doroviru, tuuviri-koong aurong, ee’noko Kumponing-nung kara-koong aurong, ee’nung kara taaravaara avoreaama Moosesi nauau’ bakearaa’naang, aa’puko,

²⁰ “Baa tee naning amii kompuko deeko’ nantoonge kapange too’paama dupisi’aavaing, bane aremurii’, kau’ karenaumo deeko’ dupisi’aavainge.” (Toro 19:12,13)

²¹ Aa’na’ avo’avoro’ oro’parako Moosesie aa’puu’,

“Ning aa’na’ dankuranku’marama amoromaang.” (Boto 9:19)

²² Ee’, dii’ teing-pina’ deea’ kansi’koong-koo miinani-koo berou’ning-pina’; ²³ Teka dii’ meepo’ masipo’ Saioni-namii-koo po’na’ porining, osi pankamono-koo Kumponing Domantoo’ bakanamono-koo, te’ Jerusalema’ paning-koonamono-koo, aing aa’ning otoromanamono-koo: ²⁴ koosinunanka mmau’ deeru-paa’nanka naro’ uumunuariri˜ aa’na’ neranii’nanka; Kumponing baurukaa’ kirokainku naro’ariri dootuu’arimaing, paning-koo miring daarinii’nuka; Kumponing Ee’nara Kara-simpe’ ookara biikaang; ee’noko teing nantoong tampeng dupe-antanii’nuka biikaning tanuaananka; ee’noko Jiisuu’, tee Meu’nung nerakung kara naroong-anta-koong; ee’noko tee ereng meeka’anta-koo mira’nii’naru’ nii’ Kumponinge piaa-koong, Eebelo’ bakaang ereng-pina’ deea’ mero’ piavoma karou’naru’.

Teka Tampa’ Taremariri O’noriai

²⁵ Ooveri kupi’doria’ otoriaing taara-koo tee karomatomaung. Tenang Kumponinge kansi’koonamii-eta’ tautauvuriko kupi’orora kiimata-ita mmariaavaru’na’ ooverira noru’eriaing dii’ bakei aa’na’ mmari’koo makosinuka deea’ tenang paning-eta tautaururiko bei’bei’dariaing deeko’. ²⁶ Bakaang auronge tee temu’nung batei-koo kansi’ biru’uko’, teka enang tee maraka-antavari otong ee’ minkuvuma,

“Napo’ asi’namu’ke ninge dankampampaing kansi’ narung deea’, napo’ paning tee’ nari’ke, ookeng.” (Aakai 2:6)

²⁷ Anaare karanaare aa’puinaare “Napo’ asi’namu’ke” tenaare ee’ miru’ari otong: Teie tee kapoo’ dankampuaing tee paa’aravaing, teing tamung nkovuu’ning teie, teing kapoo’ dankang-koo makosi deeaing bii’ka bire’ariri otoroaina’.

²⁸ Tee’koo nii’ke tampa’ tampampimaatoaing tee paninung muu’ nkavampiru’nung-koo dankang-koo makosi deeaung; ²⁹ Tee’ nari’ Kumponing-koo makosina’ dootuu’marimatoaing mee’du’pimariri aa’na’ amaiaa’mori, ai’ niikaang Kumponing tee nta’, ookara urusivumaung.

Nantoong Tampa’ Nkoarampima Kumponing Dotu-antavampiai

¹ Dii’ Karistoo’koo namaia’ deentariri tee’ nari’ piaareeri otorimaatoai. ² Nantoong damisimainku diikanairu-koo poroko bau’ererima teke aasi’anta-koo ampa’doriauka’ ee’ noru’erima nii’ninge tee tee’ nkoarima koosinunanka bau’aariko’ noru’aava’. ³ Teing kiimataroma otoroining domang dontong-anta-koo norunoru’ererimaatoai, dii’ teing ninka nari’ kiimatanava’koo otorining-pina’ noru’darima. Ee’noko napo’ teing nii’ninge oraka’ nkoaarimaing norunoru’ererimaatoai, dii’ teing ninka narung mono-kooning tasi’dariri.

⁴ Nampeesi tee tampara, oraka’ minku-koong deea’. Tee’ nari’ tampa’ tanatavampiaing toto’pampia’, ai’ Kumponinge tee kiimatavuriaing teing bakiaa’ke otoromaing ee’noko nampeesi orariaakoo’.

⁵ Oko’oko-koong aarumo dimpa’eri otomatoai ee’noko teing kapoo’ ee’ning komperimaing dii’koo makosining-pina’ noru’erimatoai, ai’ Kumponinge tee aa’puu’nung,

“Ninge tee bakei si’dampiauka’. Ookara batei-koo pakurampiri tee’ nari’ o’nomatoaing.” (Boto 36:1)

⁶ Tee’koo tasi’pampiri naruna’ naruna’ aa’pampimaung,

“Ovoring tee nkaang pakupaku, ning amorompauka’, bane baie arekee’ nkomuko.” (Kena 118:6,7)

Maia’doria’ Otoriaing Jiisuu’ Siong-koo

⁷ Teing diikaning urantananka Kumponing bakaang kara dii’ nauraariko’ning napo’ noru’ereriai. Jiisuu’koo ima’ariri biikaang domang tampa’ botu basiariru’na’ norunoru’erira tee’ nari’ teinge masika’antavaako’na’ paaraveri otoriai.

⁸ Jiisuu’ Karistoo’ bakaang aarumo tee tee’ nari’ otomatoaing, aa’noko ke’maaki’, e’mung, ee’noko ookara doong-koo. ⁹ Tee’koo amutemurii’ dootuu’koong karai masikeng deeainge avitoitoi baranturiauka’, taamang tovang-kooninge. Dii’ Kumponing bakaang piaae diikaang domang puring-anta-koo makosi, teinge taamang-koong botonankai nantoonge minkuaamainge deea’. Nantoong teing siompaamaing pakuvuriarukoo’.

¹⁰ Nii’ teing paning-koo meepo’ oto’memuring Kumponinge piaamuri otoko pakupaku nkavampimanoo’ ee’noko teing teva dootuu’nava kaandesi-koonava tarenukai teka pakupaku nka-koo makosiaava’. ¹¹ Biikaninge piristi’ pankainankai Meepo’keta Aa’na’ Meepo’ ereng po’antavaako’ orara aarumo tonta’koo, teka teinge kau’ karenaumonanka biikaning mononanka ereng dakoaarima tee-koo osi-koo taapo’ke tai-antavaariko’. ¹² Ee’noko tee’ nari’ Jiisuu’ osi pankamono-koo taapo’ka baike kune’uu’ nantoong meeka’antavurii’naang baka bakaang erenge. ¹³ Tee’koo nii’ pankavitu-eta urikung aarumo tareaamaing-eta taapo’ tee-anko merira tee porepoore’ tora’pampiaing teie tora’puu’na’. ¹⁴ Ai’ anke tee osi pankamono tee’ nari’ dootuu’ okora’ario’ otoainamono oto’memuria’ tero Jerusalema’ noru’ampiko’na’, teka nii’ke besi’ampimang temono osi pankamono dama’ tavo’aravainamono. ¹⁵ Tee boontunang niikaang karange e’mung nkoampimatomaung tee sipampiauka’nung nii’ke, tee Kumponing-koo tampa’ tang-koong bakaang Pako’pari’nii’ke, Karistoo’ke, tampa’ nkomuru’nung-koo nii’, bakaang miring sira’pampima. ¹⁶ Teing kapoo’ dii’ oto’derurining tankaamperima kapoo’ tampeng nko-koo si’dariauka’. Tee ee’nung temurii’ boontunang Kumponing dotuaramaung.

Kumponinge Taremurio’ Tampa’ O’norimaatoaing

¹⁷ Teing urantananka biikaning kara siomperimatoai ee’noko teing-koo boong otorimaatoai, ai’ dii’ diikaang domang tee teinge tanatavai otong dama’ke Ovoringe simpe’uriko maku’aavaina’ noru’ai. Teing taura’perereriko teinge dotuariri nkoaavaing, orarunsiaria’. Teing orarunsi-antavereriaing deeko’ pakupaku-koo nkakiriauka’nung.

¹⁸ Kunsi-koo pakumererimaatoaing, ai’ nii’ke tee noru’ampiri otong domang kuaa’mori o’norina’ ookara kapoo’koo tampara aarumo narung nko-koo piamori. ¹⁹ Ninge baru’ aa’na’ kontampiri si’damping tee’ nari’ kunsi-koo pakumerimatoo’naang dii’anko da’deng meaina’. ²⁰ Teie Kumponinge niikaang Ovoring Jiisuu’ boo’keta daa’uu’ sipisipi’nanka tarenara pankaing deemparaa’naang bakaang erenge kara naroong-anta o’paa’ pinka’ura moo’muru’nung-koo; ²¹ Teie ee’narai Kumponinge mooa-po’nunge ookara kapoo’nanka tampeng bakaang pia siomperi nkoveriaing-koo aruriaing. Ee’noko tee ninka Jiisuu’ Karistoo’ ninka nii’koo mintoomparama kapoo’ dotu-antavuaing nkovuu’naang piamomaang meenasie araka ninka doong kante Jiisuu’ okovui otomatoaina’. Tee’ nari’.

Kara Asiraning Si’noora’kooning

²² Dii’ mmaikori’, ning enang dii’koo eentamaramaang dii’ke tampa’ taaraverii’naang tee aung nkaang kara dii’ daarirerompiring pakururiaing te’ basinoo’ baru’ isipo’ deea’. ²³ Dii’ke noru’eriaing tee nii’maiko’ Timoti tee bakearing kiimata-doma-ita. Ning-anko due’ka pora deeko’ beero’darampee’naang nee’ke. ²⁴ Tampara tamperiaing teing-koo diikaning urantanuka-koo, ee’noko teing ookara Kumponing bakaning. Teing Itali-nameensi’keta porou’ninge dii’koo tampara tampaamaang. ²⁵ Tee biraanke tee dii’ ninka nari’ otomatoaing. Ee’, masikung.