KALESIA

Ane’

KALESIA-nupoong

Paula’ke Daarievuru’nane’

Kara Baavootunanka Ane’kooning

1:1 Kumponinge Ee’narai Paula’ Bakaang Kara Okovui Nka-koo Miru’uu’na’

2:15 Teing Jiisuu’koo Baito-nupoong Naing Kumponinge Koonto’nuka Tampurimana’

5:1 Tanuaang Meekunge Baito-nupoong Siong-antavurimana’ Tampa’ Nkoveea’naang

Kumponinge Ee’narai Paula’ Bakaang Kara Okovui Nka-koo Miru’uu’na’

(1:1–2:14)

¹ Ee aing dii’ dootuu’nupoong Kalesia-nameensi’ otorimaing osi kante-koo, nii’maikorori’ke ookarai nari’ o’norimainge tampa’ tampampimaang dii’anko daarirerompima ni’ninka Paula’ ninka; ² Ning tee Paula’ Kumponinge Baumai ee’noko Jiisuu’ Karistoo’ boo’keta daa’antavuu’nung, tekange ee’nakange koonto’ miru’muretu’nung beekaang kara okomui nka-koo, nii’ninge deea’.

³ Biraanke ee’noko mooa dii’koo otoaing Kumponing Niuma-itaing ee’noko teieta Ovoring Jiisuu’ Karistoo’. ⁴ Tee ee’nara niikaang oraka’ nkonanka tonta’memuri baka avaru’nung kansi’koong orara aarumo-ita moo’murii’naang enanaroong-koo otomaung-eta Niuma Kumponing meumpui. ⁵ Tee-koo daangang otoaing ookara batei boturopa-koo. Ee’, ee’na’.

Tokoonamuriau “Tampara Doorenang” Tampaama Siompai Pooariru’na’

⁶ Ning bakei ta’ninansi o’nong dii’ da’deng bere’daririo’ Kumponing-eta, tampa’ bokururu’nung-eta dii’ bauta’durii’naang Jiisuu’ Karistoo’ke. Tee siperima ta’nina’ nii’namurii’ kara siong-koo tutumperu’ “tampara doorenang” tamperima. ⁷ Teka tee nii’namurii’ tampara doorenang otoa’. Nantoonge tosiraariko siperu’ tampara doorenang Karistoo’koong ave’koo piavoromainge. ⁸ Baa tee, bane nii’ ai’ koosinung˜ paning-eta deeko’ daankiampipeu’ oovunaare “tampara doorenang” tampampima tero daankiampiru’nung-pina’ oro’ deeaung, tee aa’ tee barakosi’ari otoaing. ⁹ Enang napo’ unaunantampiri naurampimang: Baa tee naning oovunara kara “doorenang tampara” tampuma daankirurimaung daka’pui tee tenaare tero taaraveru’naare, tee tee ee’nara barakosi’ari otoaing. ¹⁰ Aung arekee’, ai’ nantoong dotu-antavarama’naang minkuansinunge ai’ Kumponing dotu-anta-koonge? Tee aa’ nantoong dotu-anta-koong deea’. Nkaang aarumo nantoong dotu-anta narung-koong deeko’ ning tee Karistoo’ bakaang botovotonaa’ deea’.

Doorenang Tampara Masikung Tee Baka Karistoo’ke Paula’ Oko-antavuu’na’

¹¹ Dii’ke mmaikori’ke ee’ noru’erii’naang piamomaang tee ee’nara doorenang tampara ninge daankiantu’nung tee naning kansi’koong bakaang deea’. ¹² Ai’ nantoong-koo baremarava’, napo’ naninge nau-antamua’, nka baka Jiisuu’ Karistoo’ke sirapo’uu’nung ning-koo. ¹³ Dii’ke ning noru’meri o’nong nkaang urikung otooto’ Ju’nung aarumo-koo kuunge o’noko’na’; ¹⁴ Ning tee nkanavarang-koo bakei dau basi Ju’nung aarumo-koo nkanavitu-koo. Kaakatauro biikaang pare’naanta aa’na’ purimari siompansitaa’ teing dootuu’nupoong aa’na’ tavarama turamparanko’ pesi’arama’naang paaravama; ¹⁵ Aung aa’ tee teketa ning-koo kapoo’ nkoaru’: Tee tee ning ponto’maravaruko Kumponinge tero miru’muu’ bakaang kara-okomui-nka deemaraa’naang; ¹⁶ Teketa bokumuu’ domaang oparavaung amuu’naang, ee’noko napo’ baka bakaang pia siompuitaa’ tee Bauring ning-koo sirapo’uu’ ninge daankiama’naang tee avitevitunanka-koo; ¹⁷ Tee’ nkoarako naning baa tasi’antamuaing besi’ampa’ ee’noko Jerusalema’aape mea’ teing-anko ning-koo uro’kanoo’ka kara-okovuri nka-nupoong deempariru’ning-anko, teka ning Arebia-nameensi’aape tenkenantu’. Ee’noko napo’ dama’ke Damaskas-namono-aape toromaru’. ¹⁸ Teketa beemare’pi masiraani tankinuko Jerusalema’aape napo’ toromaru’ Siipas, tee nii’na’ Piita, beero’ama’naang, ee’noko kivora-ita pa’noko’ doong o’nou’ tee ninka. ¹⁹ Teka nii’ning kara okovuri nkanuka-koo ooarampa’, Jeemisi narung deeko’ Ovoring baara’ma’nung ooantu’. ²⁰ (Aung kapoo’ ninge dii’ daarirerompimatomaung-koo Kumponing-koo uro’kanoo’ke ning tosimarava’.) ²¹ Teketa tee ning aa’ning-aapei meu’: Siiria-nameensi’ ee’noko Silisia-nameensi’. ²² Ee’noko tee nii’ninge ning oing oomaava’ Karistoo’ bakaning dootuu’nupoong-kooninge Judia’nameensi’ka. ²³ Teka tamung teinge ee’ nari’ taaramau’: “Tee aung tee nii’ tamuriko’nung enang tee minkunaa masika’antavampimaung daankivumang aa’nung tero turang-koo paaravuko’.” ²⁴ Ee’noko teinge Kumponing daangampau’ ning-koo.

Nii’ninge Kara okovuri nkanukai Paula’ Daankiarako’na’ Tampa’ Tampau’na’

¹ Teketa kivora-ita karenaumo mare’ tankinuko Jerusalema’aape meu’ napo’ Banabas ninka, Taitas nari’ bokuansi. ² Kumponinge botomuio’ nanantu’ ee’noko tee doorenang tampara teing-koo Ju’deeaing-koo daankiamaung napo’ teing teka nauarantu’, miring-po’nupoong naing biikanairu-koo, ee’ noru’ama: Aung kapoo’ ning pore’momaung nii’ning porora daang deeng-antavaa’neeng. ³ Nka tee teinge aroo’au’ bane nii’ning baka-bokunanka kontevoroio’ tee-koo Taitas ni’ninka nari’ moretu’nung dopa’ toto’pamparuu’nung-koo dootuu’ aapearako. Teing tee makensi’navitu nii’maikorori’ tamparima maroita kuung porou’ning baakenemaarii’naang tee tampara otooto’koo Jiisuu’ Karistoo’ke nii’ amuru’nung Moosesi-nung botoi dai’ari oto’keta tonta’antamurima; ⁴ Teinge nii’ dai’anta-koona’ tee’ minkumaaru’ nii’ unaamori o’norining. Nka tee teinge nii’ ninka nari’ miring-po’nupoonge nkaang tampara doorenang aroo’aara botomaaria’ Taitas dopa’ toto’koo Kiriki’nung deemparako, Ju’deeaung. ⁵ Oki’noo’ aroo’ o’noria’, bane batei oki’namu’koo. Tee kara koonto’ doorenang tampara-koong orari-anta-koo taura’parampia’ dii’ noru’darampima. ⁶ Teing tee miring-po’nupoong deempariri kapoo’ deea’ ning-koo, ai’ ookara teing nari’ oro’nuka Kumponing-koo. Nka teinge tee miring-po’nupoonge nii’ ninka nari’ o’noru’ninge kapoo’ nii’ning be’nu’antavai minkuaava’ ninge minkuantu’ning-koo daua. ⁷ Bakei otoa’. Teinge tee ning noru’mau’ Kumponinge ning aroo’mui botomuu’nung tee doorenang tampara okomui bereng-antavama’naang teing-koo Ju’deeaing-koo tee’ nari’ Piita oko-antavura botovuu’na’ Ju’nupoong-koo. ⁸ Ai’ ning tee Kumponinge iri’ amuio’ tampa’ mintoomarako teing-koo Ju’deeaing-koo tasi’mau’, tee’ nari’ Piita kara-oko-antavuio’ tampa’ mintoomparako’na’ Ju’nupoong-koo. ⁹ Tee avuavu’ Kumponinge deing tasi’paama Jeemisi dovange, Siipas+ 2:9 Nii’noo’ miring Piita. Ooveai Jon 1:42. ee’noko Jooni, teing ee’ning oko’bosi’nuka tampaarimainge dootuu’koo, nee’ Banabas naanka Paula’ bireng batu’maaretu’ nee’ teing ninka manta’ka taa’ni’antamaarema nee’ Ju’deeaing-anko meree’naang ee’noko teing Ju’nupoong-anko beroo’naang. ¹⁰ Teketa tee narung kapoo’ masikung nko-koo naumaaretu’ nee’ke, teing ata’oinku pakuarampee’naang, tee’ ee’na’ aa’na’ piamou’na’ke.

Piita Dovange Tampara Doorenang Oraka’ Pituaako Paula’ke Koompuru’na’

¹¹ Teka tenang Siipas Antioki’navuntu’koo pou’nang ninge tee duta-koo karavama turampantu’ kiimata-koo makosina’ nkoario’. ¹² Ee’ otong: Nii’ning nantoong mme’ poroaruko Jeemisi-ankoita Siipas Ju’deeaing ninka tampa’ nari’ taamanaako’. Teka te’ tavo’ariko dopa’toto’navitu-pina’ mantompuri dama’du-aape kai’aru’ ee’noko tonta’aru’ teing tero navuariko’ning-ankoita. ¹³ Ee’noko tee’ nkoarako teinge nii’ninge Ju’nupoonge Karistoo’ siompaako’ninge tampara doorenang-koong aarumo nari’ daka’pai siompau’ tee. Ee’noko aa’nou’ Banabas nari’ barampau’ tevunge oravunge. ¹⁴ Teka tenang tampa’ siompaavaruko tee aarumo tampara doorenang-koong ninge ooamira Piita turampantu’ ookara-koo dutakanoo’ka ee’ minkuama, “Bane da’ Ju’nupoong-koonge niikaang aarumo sipei Ju’deeaung-pina’ nkoraramaung. Tee’ nkorarakotaa’ arekee’ enang tororari bere’antaverimang Ju’deeaing Ju’pina’ otoroo’naang?” Tee’pantu’.

Teing Jiisuu’koo Baito-nupoong Naing Kumponinge Koonto’nuka Tampurimana’

(2:15–4:31)

¹⁵ Aming-koo, nna’ bane nii’ Ju’koo meu’ke ponto’mariru’ning Ju’deeaing oreng-koo deea’, teka nii’ke noru’ampiri otong Kumponinge naning koonto’ tampuaung Moosesi-nung boto siompumaung-koo, teka Jiisuu’ Karistoo’ masika’antavumaung-koo deeko’. ¹⁶ Ee’noko nii’ke Jiisuu’ Karistoo’ baitoampiru’ Kumponing ninka naroomariri o’norii’naang Karistoo’ masika’antavampimaung-koo, boto siompampimaung-koo deea’. Ee’koo, naning otoa’ boto siompumaung-koo Kumponinge koonto’ tampupeu’nung. ¹⁷ Enang tee Kumponinge koonto’nuka tammuriaina’ besi’ampiri Karistoo’ bakanavung siompampima nii’namurii’ aarumo-koo basi-antamuriko deeko’, Moosesi-nung botoi taura’puaung-koo, tee-koo aarumo-koo arekee’ minkuampii’naang nii’ke? Ee’ ee minkuampii’naang, “Karistoo’ke orara aarumo-koo basi-antamuring.”? A, tee’ aa’ deea’ bakei. ¹⁸ Ninge oong boto aarempansinung sira’marapeu’ napo’ daa’amira tee aarumo boto sionge domang-koong, tee tampara doorenang daankiama pesi’ankotaa’ napo’ sipamira tee. ¹⁹ Nka tee ninge daa’ampauka’nung, ai’ ninge tee Moosesi-nung boto siompamaa’ noko teie teka totora’muu’ nkaang sionsiong-koo ning boo’koo tuumpimura. Tee’ ooansirai’nange bere’maru’ Karistoo’koo bi’antamari tee ninka aa’barata’koo tero moontu’nung-pina’ o’noi Kumponing-ankoi domamaraa’naang. ²⁰ Tee ning nari’ Karistoo’ ninka aa’barata’koo bi’mari moontu’nung deemaritaa’ enang tee domaang ning-koo kuunge otoing koonto’ ning-koong deea’, teka tee-koo Karistoo’ kuunge domampari otong ning-koo. Ee’noko nkaang otooto’ enang o’nomaung anke kansi’koo Kumponing Bauring masika’antavansi domamari o’nomaung, ee’nara piaamura avaru’nung ning-koo boo’paraa’naang. ²¹ Kumponinge naning koonto’ tampupeu’nung dei aarumo boto sionge domang-koong paaravuko deeko’, Karistoo’nung boo’ tamunsi’nung deemparapeu’. Tee’koo temurii’ aarumo napo’ daa’ampauka’nung Kumponinge avusiro’ari tampa’ nkomuu’na’ tamunsi’nung deempara’neeng-koo.

Jiisuu’ Masika’antavaara Tanuaang Meekung Nkavau’na’ Kalesia-nupoonge

¹ Dii’ Kalesia-nupoong bakei kanukanu’nanka! Arekee’koo dii’ke kara masikung siperi, ai’ pa naninge doomaruringe? Nii’ke tee dii’ naurarampiru’nung Jiisuu’ Karistoo’ baru’ aa’na’ siraka’antararampima koonto’ dii’ke oovering-pina’ tasi’antarampiri aa’barata’koo bi’ari dii’koo boo’paru’na’. ² Aung io’ kapoo’ narung dii’ke naumerii’naang: Dii’ke ee tee Tanuaang Meekung Moosesi-nung Boto siomperimaung-koo nkaveru’nung? A, Moosesi noru’eria’ nkaveru’, tee Jiisuu’koong doorenang tampara taaraverira baitorariru’nung-koo. ³ Aa’na’ kanu’dariri ampa’doru’nunge Tanuaang Meekung nkaveru’na’, ee’nara nkaverira domang neraka’dariru’nung? Tee domang neraka’dariru’na’ ee tamung mono bakaang iri’ke Tanuaang Meekung-eta taapo’ke dupeverii’naang noru’erimang? ⁴ Teing kapoo’ ivekeng tero mantontariru’ning enang ee tamunsi’nanka deemparing? Tee’ nkoarapeu’ daana’? ⁵ Tee ee’nara dii’ Tanuaang Meekung avusiro’ari aruru’nung ee’noko kapoo’ ta’nimpaarii’ purinto’nanka tavo’antarerurikoo’. Enang naumeriaing tee ee Moosesi-nung Boto siomperimaung-koo tee’ biraankerurikoo’ ai’ doorenang tampara taaraverira baitorariru’nung-koo? Dii’ aa’ baitorariru’nung-koo tee’ biraankerurimaung.

Kumponing Bakaang Maraka-anta Masika’antavura Biraankearu’na’ Eebaraami’

⁶ Eebaraami’ tee’ke, Daari Meekunge aa’pumana’koo:

“Kumponing bakaang maraka-anta masika’antavuio’ ee’noko Kumponinge bakaang masika’anta oovura naning koonto’nung tampuu’.” (Pupu’ 15:6)

⁷ Tee’koo enang tasi’periaing Eebaraami’ baurukaa’ masikeng teing nantoong masika’anta-po’nupoong. ⁸ Teroita daariari otomaung Kumponinge koonto’nuka tampuriaina’ teing avitevitu Ju’deeaing baitoariko. Daari Meekunge naumurimaung Kumponinge Eebaraami’koo tee tampara doorenang daankivuu’na’ aa’puu’noo’ka:

“Ookarai avitevitue da’koo biraanke nkavaavaing.” (Pupu’ 12:3)

⁹ Aung ee’ miru’ari otong: Nantoong Kumponing-nung maraka-anta masika’antavaamaing tee, nari’ biraanke nkavaamaung Eebaraami’ ninka, masika’anta-po’nung ninka.

Teing Moosesi Bakaang Boto-koo E’manaamaing Domaang Paa’ariaina’

¹⁰ Teka baata teing Moosesi-nung Boto siong-koo mantomparimaing teing bakaang barakosi’koo kuung otorong, ai’ Daari Meekunge ee’ minkuvumaung:

“Baa tee naning Moosesi-nung boto siompui tee’ nari’ keperuu’aravauka’nung ookara batei-koo daariari otoina’ pukevui tee barakosi’nii’.” (Boto 27:26)

¹¹ Ee’noko napo’ ee’ sira’pari otong tee naning Kumponing ninka naroomparavarupeu’ Moosesi-nung boto siompumaung-koo Daari Meekunge napo’ aa’puu’na’koo:

“Naning tee Kumponing baitovuko koonto’ tampuainung domamparavaing.” (Abakaka 2:4)

¹² Tee’koo Moosesi-nung boto sionavung makotua’navung deempari otong baito-aapenavung deearuko ee’ minkuaramana’koo:

“Naninge tee boto siompui nkovuaing tee teing nko-nkonanka nkovuaining-koo domamparavaing.” (Boontu 18:5)

¹³ Teka Karistoo’ke moo’muru’ nii’ tee boto-koong barakosi’keta bakaang monoi barakosi’ kune’ura nii’ pari’antamurima, tee’ Daari Meekunge minkuvumana’ aa’puma,

“Ookara barakosi’po’nupoong koi’koo bi’aariaining.” (Boto 21:23)

¹⁴ Jiisuu’ Karistoo’ke tee’ tora’puu’ tee Kumponing-nung biraanke Eebaraami’koo minkuvuu’nung Ju’deeaing-koo poo’naang, tee-koo baitomarimaung-koo nii’ke Tanuaang Meekung nkavampiaing, tee bauta’ maraka-antamuru’nung.

Moosesi-nung Botoi Toto’puarupeu’ Tee Teroitaing Maraka-anta

¹⁵ Mmaikori’ ee, enang kara miru’po’nung naurampii’naang nii’ doong kante nkomarimana’koong. Noru’eriaing, kapoo’ kara naninka kenaankai naroompurepeu’nung, ee’noko marakavareko narunge toto’puarupeu’ ai’ be’nu’uarupeu’ bane naninka kansi’koonaanka marakavareko, ee’noko Kumponing bakaang maraka-anta toto’koo makosi deea’ bakei. ¹⁶ Enang tee Daari Meekung-koo otoina’ tee Kumponinge Eebaraami’ maraka-antavuretu’ ba’dompeng ninka nari’, ba’dompeng isi’isimpuaing. Daari Meekunge ee’ minkuvua’, “dakaning isi’isinanka ninka nari’,” mmau’koo tampuma, teka narung minkuvuma ee’ minkuvuu’, “dakaang isi’ising ninka nari’.” (Pupu’ 12:7)

Ee’noko tee isi’ising tee Karistoo’ ee’nara miru’ari otong.

¹⁷ Tee aung kapoo’ ninge miru’ansinung: Teie botoi toto’puarupeu’ dama’ke tavo’kuu’nunge mare’ narung daaku’keta beenaumo kivora divu’kuio’. Tee Kumponinge kara naroong-antavui tero pinka’uu’nung ee’noko Moosesi-nung Botoi tee maraka-anta daang deeng-anta-koo makotua’. ¹⁸ Nii’ke tevung boto sionavung siompampikotaa’ Kumponing ninka naroomaripeu’nung dei tee ee’ sira’parapeu’nung: tevung nii’na’ oro’navung Kumponinge naroong-anta nka-koo, Eebaraami’ke siompuu’navung-pina’ deea’, ai’ teie tee tamung Kumponing bakaang maraka-anta masika’antavuko Kumponinge bauta’ui tee ninka nari’ naroonii’ tampuu’.

¹⁹ Enang aming-koo Moosesi-nung boto otong? Tee aa’ tee oraka’nko otoko avuru’nung boto aarempaara oraka’ nkoaamana’ tasi’parii’naang. Kumponinge tee’ nari’ oto’koo miru’uu’ bera tee isi’ising, Karistoo’, tavo’kuainoo’ke basi, ee’nara tero maraka-antavuu’ nung. Tee boto tee koosinunankai po’antavau’nung Moosesi nauaama kara-pare’ Kumponing ee’noko teing nantoong-koo meu’ke. ²⁰ Teka tenang maraka-anta Kumponinge Eebaraami’ avuu’nang Kumponinge naning otoaruko kara-pare’ Eebaraami’ koonto’ nauvuu’. Tee’koo napo’ tee maraka-anta deu basi Moosesi-nung boto-koo, ai’ boto tee tamung nantoong-koo otong.

Boto Tee Nantoong Jiisuu’koo Po’anta Tee-koo Kuung Otoroo’naang

²¹ Enang ee Moosesi-nung botoi Kumponing bakaang maraka-anta toto’pui otong? A, tee’ aa’ deea’ bakei. Boto tee kapoo’ nantoong domampuripeu’nung-pina’ oro’ otoi dei tee koomariri o’noripeu’ tee boto siompampima. ²² Teka Daari Meekunge tasi’antamuru’ nii’ ookara orara aarumo-koo kuunge dai’mariri paapaa’marimaing, boto sionavung-eta bere’marira Karistoo’koo baitomariaina’ Kumponing ninka naroomarii’naang. Tee’ nkomariko deeko’ Kumponinge dupe-antavuaing tee bakaang maraka-anta koonto’nuka tampuriaing-koong teing masika’antavaamaing.

²³ Tenang masika’antanavung oro’paravaruko nii’ botoi naro’ka parammuri o’noriko’ dai’muritaa’nange bera masika’antanavung oro’paravainoo’ke basi. ²⁴ Tee boto tee niikaang nau-anta-pina’ otoko’ Karistoo’anko po’antamurii’naang masika’antanavunge Kumponing ninka naroomarii’naang. ²⁵ Teka enang tee masika’antanavung oro’pario’ nii’ tee enang botoi tanatamuria’. ²⁶ Enang tee Jiisuu’ Karistoo’koo kuunge dii’ ookara Kumponing baurukaa’ deentaririning teie diikaang masika’antai. ²⁷ Dii’ ookara ntong-koo minkie meeka’anta nkaverima Karistoo’ bakaang tare-koo kuung poru’ning teing Karistoo’naunturi otoriaining, siivenke’deeria’. ²⁸ Ai’ tee Karistoo’koo siivenke’ otoa’ ee’pina’: Ju’nung ee’noko Ju’deeaung, botovotonaa’ nuka ee’noko osikaiaang, nii’noo’ donkaani napo’ manikuma. Dii’ teing navitu tee-koo kuung otori. ²⁹ Ee’noko enang Karistoo’koo kuung poring-koo dii’ tee’ nari’ okoruriaing tee barenku Eebaraami’ketaing isi’ising-koong Kumponinge maraka-antavuu’nung.

¹ Tee ee’pina’ minkuamaang, tee naning oki’nara barenku okovupeu’nung tee tenang oki’na’pari botovotonaa’ ninka nari’ basira, bane teie ookara-koo dau basiari barenku okovuaing panka’parara. ² Tenang oki’na’pari otoko tee nii’ninge tanatavai otoko otong tee kavokavoro-nanka bakaning ee’noko tee aung tooto’ bera batei baumai miru’uu’noo’ basi. ³ Nii’ tee’ nari’ke, tenang Kumponinge oko-antamuriainang batei mme’ tavo’kuaruko kapoo’nanka kanto’puaing kansi’aapening-koo bi’mariri aavu’mariko’˜ barenku kong-koo. ⁴ Teka tenang batei dupevui makotuio’ Kumponinge bauring botovuu’; ⁵ Tee ponto’aru’ nani-koo manikuma-koo. Moosesi-nung boto-koo kuunge ponto’aru’ moo’urii’naang teing nantoong Moosesi-nung botoi kuung deempuri otoroko’ning nii’ baurukaa’ oko-antanii’nuka o’norii’naang. ⁶ Tee’koo dii’ okovui baurukaa’ deentariko Kumponinge Bauring-koong Tanuaang botovuu’ niikaang domang-koo kuunge taa’ni’poi karantamuriko˜ dotumarima aa’pampii’naang, Mma’ ee, Mma’. ⁷ Tee tee enang Kumponinge tampa’ nkoruio’ da’ tee enang bautara-ita bakeraring ee’noko tee da’ bauring deentaring, ee’noko bauring deeko’ tee da’ barenku okoruinung.

Paula’ke Kalesia-nupoong Napo’ Pia-antavuru’na’ Tee Taaravaava’naang

⁸ Tero tee tenang dake Kumponing noru’earuko’nang da’ tee dai’dari otoko’ teinge kapoo’nanka makotua’nanka kumponinanka deeng-anta-koo. ⁹ Teka enang dake Kumponing noru’eing, ai’ aa’ da’ Kumponinge noru’dui. Tee’koo enang aming-koo da’ napo’ tororari teing kapoo’nanka kanto’puaing ninka dai’dari otoo’naang, teing ninka toomo sitovuru’nanka, aruaru’nankai ee’noko aavu’arimaing? ¹⁰ Dii’ke tee temurii’koo aa’ning siompererimaung doong a’munte’mung, kaara averaa’teveraa’ ee’noko mare’ amatemare’ Kumponing ninka naroontariaina’ besi’erima. ¹¹ Dii’ke ning ariri’antamering ee’ noru’amira, “Ning dee’ma dii’ paku-koo tamung pore’mou’.”

¹² Mmaikori’ ee, ning boto-ita taapo’ tonta’maring tee’ dii’ taapo’ otoriko’na’. Tee’ nari’ bere’darira o’noriaing. ¹³ Dii’ke noru’eri otong tenang tee siipai siipa-antamuio’ datemarara o’noi dii’koo tutung daankimaru’, nka dii’ke ning oraka’ nkomeria’. ¹⁴ Bane siipa-koo oraka’ o’noi pore’antarampiko maareroria’ ning-koo, baru’ oraka’ noru’meria’, teka bakei Kumponing-nung koosinung˜pina’ maneena’ nkomeru’, Jiisuu’ Karistoo’ nkoveripeu’na’ makosina’. ¹⁵ Arerai tee biraanke ning-koo enang? Aa’nung dii’ke piaamerima dapi’ duta banke’darima ameriko’ pakumerii’naang. ¹⁶ Ning enang ee dii’ke munte’merimang kara masikung naurampiru’nung-koo? ¹⁷ A, tamung munte’meriauka’nung teinge navuraariko dii’ orari-anta-koo. Ning-ankoita siivenke’antaraariko dii’ke teing daangamperererii’naang piavoromang. ¹⁸ A’noo’ nantoonge dii’ masika’ paku-koo navuraariko deeko’ ookara-koo tampa’ ee’noko ning dii’ ninka nari’ o’noko naro’ deea’. ¹⁹ Ee mmaikori’, ning pareaava’naang sisikeeravoromana’ sisikeeramomang dii’koo, dii’ napo’ ponto’anta-koo Karistoo’ napo’ dii’koo domang-koo tampa’ taa’ni’anta-koo bera taa’ni’poainoo’ke basi. ²⁰ Piaana’ ning tee dii’ ninka nari’ o’noria’. Dii’ makosina’ kara-koo piamomaang, nka enang papaaramaring diikaang aarumo-koo isipo’ otoriko.

Tee Mirumiru’ Eekaa’ ee’noko Seera’ aa’naanka-koong

²¹ Naumeaing dake Moosesi-nung boto-koo kuung oto’koo piaromaunge, tee boto ee taaraveaung dake? ²² Daari Meekunge ee’ minkuvumaung: Eebaraami’ baurinketa kenaankara otoreko’, narung teni Seera’ bauring, teni ovorinani, Eebaraami’ ba’aang. Ee’noko narung teni Eekaa’ bauring, teni tamung Seera’ bakaang botovotonaa’, dai’nisinani. ²³ Teka tee teni dai’nisinani bauring tee Eebaraami’ mono-namenge noru’ari nampuio’ tee tooto’ bauring paraevuu’nung tee barenku nka-koo makosi deea’, ee’noko tee teni bisiira dai’arava’nani bauring tee Eebaraami’ Kumponinge miru’uio’ nampuu’nung-koo maraka-anta siompuio’ tee tooto’ bauring paraevuu’nung tee barenku nka-koo makosi.

²⁴ Aung tee minkunaa paara-anta-po’nung. Anaanka manikumaara tee kenaanka kara naroong-anta Kumponing-etaing siong-antavaresi otong. Navung naroong-antanavung tee Moosesi-nung boto sionavung, Sainai-namii-koo nauvuru’navung. Arebia-nupoonge temii Sainai-namii tee Eekaa’namii tampaamaung. Ee’noko teni Eekaa’, Eebaraami’ ba’aang dai’nisinani, teni Jerusalema’navuntu’ miru’ari otong, Ju’nupoong biikaang osi pankaing. ²⁵ Ee’noko teing Ju’nupoonge Moosesi-nung boto siong-koo paaravaama Kumponing ninka naroompariaining-pina’ noru’arimainge biukoree’ai otoromanamono temono. Ee’noko teing teing temono baurukaa’ tee boto-koo dai’nisinuka deempariri otorong.

²⁶ Teka nii’ niikaang osi pankaing Jerusalema’ paning-koong, ee’noko temono tee Moosesi-nung botoi dai’arava’namono. ²⁷ Daari Meekunge Jerusalema’ paning-koong dama’ke oro’paravaing teronung-koo deto basi tampuu’ manikuma-pina’ kara nauvuma aa’puu’na’koo:

“Doturaravaing da’ bisiira pareai. Ta’nina’ duuru’kiai bane da’ tooto’ mantompeai. Ai’ Kumponinge da’ teni daka-pina’ otomai maraka-antaruing teni kura’nari’ bioko deentaraa’naang teni ba’ung-po’nani puru’ei.” (Aisaia’ 54:1)

²⁸ Mmaikori’ ee, nii’ enang dai’arava’nani bauring pina’, Aisake’ pina’ o’norining, maraka-antanavunge ponto’nii’nuka. ²⁹ Ee’noko tee tee’ nari’ tee tooto’ mono siompui ponto’aru’nunge oraka’ nkovuko’na’ tee Aisake’, Tanuaang Meekung bakaang iri’ke ponto’aru’nung, tee’ nari’ enang nkomaarimaung nii’ teinge mono-namenge noru’ariri Kumponing ninka naroong-koo paaravaamainge. ³⁰ Teka teie Daari Meekunge arekee’ minkuvumaung?

“Bata’eaing teni dai’nisinani ee’noko tee bauring, ai’ tee dai’nisinani bauring tee barenku okovuauka’nung tee ninka teni dai’aravai bauring ninka nari’.” (Pupu’ 21:10)

³¹ Tee tee enang, ee mmaikori’, nii’ dai’nisinani baurukaa’ deea’ teka dai’aravai baurukaa’ nii’.

Tanuaang Meekunge Baito-nupoong Siong-antavurimana’ Tampa’ Nkoveea’naang

(5:1–6:18)

Nii’ Simpiri’antanii’nuka Karistoo’koo Kuunge Nantoong Tampa’ Nko-koo

¹ Karistoo’ tee nii’ unaa-antamuru’ dotumarii’naang unaamori. Tee’koo naurampimang, ima’dariri donkoniriai, ee’noko doonko napo’ kinkiniriauka’ dai’nisinuka ninka nari’ pake’deeri.

² Enang ninge Paula’ke bakei naurampimang, dii’ teing Kumponing ninka naroontarii’naang piarorima dopa’ toto’darima boto sionavung aroo’erima deeko’, Karistoo’navung siperimaang pakururipeu’navung. ³ Napo’ unantampiri nauramping ninge dii’, ookara dopa’ toto’navung aroo’eriaining dii’ tee ootukunung boto Moosesi-nung pukeveri siong-koo dai’dariri otoriaining. ⁴ Aa’noo’naang, Karistoo’keta tee’ toto’darii’naang dii’ ee’ning Kumponing-ankoi koonto’nuka deentarii’naang piarorimaing tee boto siomperima, ee’noko dua’daririning-pina’ otorii’naang bakaang avusiro’ari moo’navung-eta. ⁵ Teka tee Tanuaang Meekunge pakumurio’ baitomarima te’mung koonto’nuka taa’ni’moriaina’mung-koo nemariri o’noring. ⁶ Nii’ Jiisuu’ Karistoo’koo kuung o’noritaa’ dopa’ toto’ ee’noko toto’ deeaung kapoo’ deea’, teka teie baitoi deeko’ piaa ninka nkoaramaung. ⁷ Dii’ tee deikoo’koo tero tampa’ kua’dariko’ning-pina’ otoru’ning, enang baie napo’ toto’antarurio’ tee kara masikung sionavung siperi? ⁸ Tee temurii’ kara dii’ daang aroo’antaruru’naare tee dii’ bokururu’nung bakaang kara deea’. ⁹ Tee-pina’ kapoo’ oki’noo’ dera’ke ootukunung dera’antavupeu’na’ teie naninge dii’ nko-antaruru’nung. ¹⁰ Masika’ noru’ansi otong Ovoring-koo o’noi, dii’ke nkaang noru’koo taapo’ke nii’na’ noru’eriauka’nung ee’noko baa tee naning dii’ orari-antarurinung tee kiimata nkavuaing aa’nung tee ninge noru’ampa’. ¹¹ Ee mmaikori’, nii’ninge aa’maamaung, “Paula’ke dopa’ toto’navung daankivumaung.” Nka tee’ deea’, ai’ ning aming-koo oraka’ nkomaamang tevung boto sionavung-koo baukoree’nukai? Ninge tee’ daankiansi dei tee daang-antavampeu’ tee doorenang Jiisuu’ke nii’ domaang moo’muru’nung-koong, aa’barata’koo boo’pari boto bakaang taretare bakevura, ee’noko teinge Ju’nupoonge too’dempaavarupeu’. ¹² Maiko’ teing dopa’toto’ siompaama dii’ pore’antaraarimaing avitoitoi-koo bii’ka biikaang mono totototo’paripeu’nung.

¹³ Dii’ mmaikori’ unaarori oto’koo bokururu’ning, teka unaarori oto’koo otori diikaang mono bakaang pia narung siong-koo taura’dariauka’, teka piaareerima pakureeriai dii’ nii’ning-koo botovotonaa’nuka noru’dariri. ¹⁴ Ookara botonanka Moosesi-nung tee nanaare-koo dupeari otong ee’ minkuvumanaare-koo:

“Dake tee naning da’koo due’nung daka piaararamana’ nari’ tee’ piaaveaing.” (Boto 5:16)

¹⁵ Teka oraka’ nkoreerima orari-antareeri’neeng dii’ka.

Tanuaang Meekung Siona’ Tampa’, Urikung Onou Siona’ Oraka’

¹⁶ Teka enang aa’dampimang, Tanuaang Meekunge naururiaina’ siomperiai ee’noko mono bakaang pia siomperiauka’. ¹⁷ Ai’ mono bakaang piai tee Tanuaang Meekung too’dempui otong ee’noko Tanuaang Meekung bakaang piai mono too’dempui otong, ai’ anaanka tee turampeeremanaanka ee’noko dake kapoo’ daka nkovepeu’nung otoa’ tenaanka-koo narung taaravearura. ¹⁸ Dake Tanuaang Meekung taaravera siompeaing deeko’ da’ tee boto-koo kuung otoa’. ¹⁹ Mono bakaang nko-nko ee’pina’ sira’pari otong: nampeesi orari, kaukauro-nko, noru’ ku’mi’, maimaia’na’ nko, kumponing tositosinanka siong, dopa-nko, oraka’ noru’, turang-nko, orarunsi ninka munte’, iira bauko, mosii’, kara-koo tata’, siivenke’, mamaironto’, purinto’naru’ke kanu’, tooreere dovang; ²¹ Ninge enang tautaurampimang tero tautaurampiru’na’: Teing tee’ oro’nanka aarumo nkoaamaing Kumponing bakaang muu’ aarenaavauka’nung barenku oko-koo. ²² Teka tee sinang Tanuaang Meekung-etaing aung ee’ oro’: piaa, doturotu, mooa, da’deng iira deeaung, tampa’ nko, avusiro’, masika’anta, banainge oto’, ee’noko baka pinka’ari oto’; ²³ Aing pote-koong boto otoa’ bakei. ²⁴ Ee’noko teinge nantoong Jiisuu’ Karistoo’ bakaninge tee biikaang mono-aapena’ noru’ aa’barata’koo taakavau’ teing bakaning karakaraa’nanka domange etuvurimaing ninka. ²⁵ Tanuaang Meekung-koo kuunge domamariri o’norimaung deeko’, tee’ nari’ Tanuaang Meekung ninka nari’ nanampimaatoaing siompampiri. ²⁶ Nii’ kirokainku-pina’ o’noriauka’, ereanameereauka’ ee’noko mamairomeeriauka’.

Naninge sinang kavuaing tee-koo kapoo’koo keempumaung-koo

¹ Mmaikori’ ee, dii’ke nii’nung narung oraka’ nkoarako ooverira deeko’ dii’ Tanuaang Meekung siomperimainge tampa’ pakueri koong-antaveriaing dooroomperi, tarerariri dii’ tee’ nari’ napo’ dua’dari’neenga. ² Naruna’ naruna’ pakureeriai manki’koo. Tee’ nkorarima dii’ke dupe-antaveriaina’ tee Karistoo’nung boto. ³ Nii’nung narunge aa’pumaato’neeng, “Ning narung kapoo’,” nka tee kapoo’pina’ oro’parava’. Tee’ nkoarama tee ee’nara baka tosi-antavarapeu’. ⁴ Nii’nung naning ninka mintarama doturarama daangantaravauka’, teka tutung norunoru’daravaing dakaang nko-nko-koo, tampa’ otoing deeko’ ee’na’koo doturoturaravai makosi. ⁵ Kumponinge kantemuri manki’ nka-koo bamuru’. Tee’koo daangantaria’ piaareeri pakureerimaatoai. ⁶ Aa’noaing tee naning dii’ Kumponing bakaang kara nau-antarurimaung pakueri moo’eriainge. ⁷ Nii’namurii’ onoue tosiruriauka’, ai’ Kumponing tee daang-pina’ oro’anta deea’. Tee-koo kapoo’koo naninge keempuaing-koo tee tee-koo ee’nung-koo sinang kavuaing. ⁸ Dake dakaang mono narung dotu-anta-koo noru’ei keenkiaing deeko’ dake teieta mono-ita orari-anta kaveaing simpe’muriaina’mung. Ee’noko dake Tanuaang Meekung dotu-anta-koo noru’ei keenkiaing deeko’ dake teieta Tanuaang Meekung-eta domaang oparavaung kaveaing. ⁹ Tee tee enang kakarua’moriauka’nung tampa’ nko-koo dama’ke makosinaveraa’koo tampa’ kavampiaina’ kontemoriauka’nung deeko’. ¹⁰ Tee’koo enang batei oto’memuri tampa’ nkoarampiai ookara nantoong, baru’noo’ teing nii’maia’kooning masika’antanava-koo kuung otoromaing.

Paula’ Dotuaru’na’ Karistoo’ke Aa’barata’koo Boora Simpiri’antamurio’

¹¹ Ooveriko enang daari-nko pari’amira daari pankaveroveroi’ narunge daarirerompimang nkaang birenge taa’ni’antamari. ¹² Nantoong Kumponing ninka naroomparii’naang Karistoo’ aa’barata’koo boo’paru’ baitoaara daankiampiko teing Ju’nupoong iiravoromaung dopa’toto’ minkuampiaruko, Moosesi-nung boto dovang ninka. Tee’koo nii’ninge eturaarimaung dopa’ toto’koo tampa’ oro’parii’ naang Ju’nupoong-koo. Maroita, Ju’nupoonge turampaariaroo’naang teing. ¹³ Teinge ee’ninge dopa’ toto’parira boto bii’ka siompaavaunge, tamung dii’ ee’ning dopa’ toto’koo piavoromaung dii’ tee’ nkorariko miring pankaing nkavaava’naang. ¹⁴ Nka ning temurii’ aarumo piamoaung bakei, Karistoo’ aa’barata’koo boo’navung masika’antavamaung-koo deeko’, miring pankaing nka-koo makosi. Tevunge kansi’nung aarumo ninka siivenke’meeresi aa’nong kansi’nung aarumo taakavaring-pina’ otong ning-koo ee’noko ning taakamaring-pina’ o’nong tee-koo. ¹⁵ Tenaankai aa’noko dopa’ toto’ ee’noko dopa’ toto’ deeaung kapoo’ basi-antavureaung, teka napo’ neraka’pari nkonii’ke deeko’ makosi. ¹⁶ Mooa ee’noko piaa dii’koo otoaing aung ee’nara aarumo minkuansinung siomperimaing-koo, teing Isireeli masikeng-koo Kumponing bakanavitu-koo.

¹⁷ Enang-eta deto ning naninge pore’antamuauka’nung, ai’ ninge tee nkaang mono-koo Karistoo’koong taa’menanka taa’ni’anta-pina’ kompansi o’nong.

¹⁸ Dii’ mmaikori’, tee biraanke niikaang Ovoring Jiisuu’ Karistoo’ bakaang diikaang tanuaang ninka nari’ otomatoaing.

Masikung.