1 TESALONAIKA’

Ane’ Tutuna’nane’

TESALONAIKA’nupoong

Paula’ke Daarievuru’nane’

Kara Baavootunanka Ane’kooning

1:1 Paula’ Norunoru’arako’na’ Tesalonaika’nupoong-koo

4:1 Paula’ke Tesalonaika’nupoong Tampara Aarumo-koo Bia’oroaing Nauvuru’na’

Paula’ Norunoru’arako’na’ Tesalonaika’nupoong-koo

(1:1–3:13)

¹ Tee ning Paula’. Sailas naankai Timoti pakumuresitaa’ daarirerompimang dii’ Niuma Kumponing ee’noko Ovoring Jiisuu’ Karistoo’ beekaning dootuu’nupoong Tesalonaika’ke otorimaing. Biraanke ee’noko mooa dii’koo otoaing.

Paula’ Dotuaru’na’ Tampa’ Kumponing Masika’antavau’nung-koo

² Kumponing tampara tampampimaung doong kante dii’koo ookara-koo ee’noko tantarampimaunge dii’ niikaang kunsi-koo ookara-koo. ³ Tenang kunsimarima niikaang Kumponing-koo, tee Niuma-koo, nii’ ampa’moriaung aa’nong: Kumponing masika’antana’ otorii’naang pore’ komperimaung-koo, nantoong piaaverererii’naang tu’dorimaung-koo, ee’noko niikaang Ovoring Jiisuu’ Karistoo’ toroaravaina’mung bateinang-koo doong kante aa’na’ noru’erimaung-koo. ⁴ Nii’maikorori’ Kumponinge piaarurimaing, nii’ke noru’ampiri otong Kumponinge dii’ miru’duru’ bakaning deentarii’naang. ⁵ Aming-koo tee’ noru’ampiri otong? Nna’ tee doorenang tampara tampa’ tavo’ario’ ooampira dii’koo. Tee minkunaa dii’koo tavo’ampiru’nung tamunsi’nung deea’, Tanuaang Meekung bakaang purinto’ ninka tavo’aru’. Teie tee minkunaa masikung iri’oi tasi’antaruru’. Ee’noko tee dii’ke tasi’peri niikaang aarumo tampara, napo’ tee minkunaa masikung tasi’peru’. ⁶ Tee’koo dii’ nii’koo bi’antarariri siomperimang tee Ovoring, aa’nong bane pore’anta kune’erima niikaang minkunaa taaraveru’ Tanuaang Meekunge doturotu-antaruriko. ⁷ Dii’ aa’ enang tee aa’na’ masika’antaverimaung-koo nantoonge siontaariaining deentaririning ookavora’ka-kooninge masika’antavarimainge, aa’ninge diikanoo’ Masedonia’nupoonge ee’noko Akaia’nupoonge napo’. ⁸ Ee’noko baru’ Masedonia’ naanka Akaia’kooning nainge taaravaava’ tee Ovoring bakaang kara dii’keta, teka tee dii’ke Kumponing masika’antaverimana’ doonaanka-koo beremparing-koo nii’ kara o’noria’. ⁹ Teing bii’ka minkuarimaung kapoo’nanka tavo’aru’ning ooaama dii’ beero’darampiko. Ee’ minkuraarimaung: Dii’ke siperereru’ teing diikaning ovontung tositosinanka; ¹⁰ ee’noko bere’dariru’ tee Kumponing masikung-anko, tee-koo dai’dariri siomperii’naang, tee ee’nara domaang okovenung; ee’noko enang neng-antararimaung tee Kumponing Bauring paning-eta toroaravainoo’koo. Tee ee’nara boo’keta daa’antavuu’nung, Jiisuu’, nii’ domang-anta tee-koo Kumponing bakaang iira dama’ tavo’aravaing-koo.

Paula’ Tampa’ Ooai Otoroko’na’ Temu’ Tutung Doorevuriko

¹ Dii’ nii’maikorori’ ooveriko, tee beroveero’ nii’ke beero’darampiko’nung tamunsi’nung deea’, teka teie tee sinang nkavuu’nung. ² Dii’ke noru’eri otong nii’ tee Pilipai-namono-koo bakei oraka’ nkomaariko’; turamaaru’ dii’anko mme’ tavo’kampiaruko; aa’na’ masika’ tora’antamaaru’ teka. Nka Kumponinge puring-antamurio’ nanampira napo’ dii’ daankirarampiru’ tee tampara doorenang, bane napo’ aa’na’ turamaariko. ³ Niikaang tautau tee boturopa deea’; napo’ bakiaa’ nko-koo minkuampia’; ee’noko aava nkoampia’ nii’ke. ⁴ Teeo, Kumponinge tee makosinuka tammurira aroo’muri botomuru’ tee doorenang tampara bereng-antavampii’naang. Tee’koo nii’ke enang sira’pampimang Kumponinge niikaang noru’ paaramurimaung dotu-anta-koo, nii’nung naning dotu-anta-koo deea’. ⁵ Dii’ke tampa’ noru’mereri otong nii’. Dii’koo kara menaanka minkuampia’. Ee’noko Kumponinge noru’ui otong dii’ nii’ke diikaang kapoo’ okomurii’naang navurarampia’ niikaang minkunaa daka’puio’. ⁶ Ee’noko napo’ nii’nung naninge daangamuriaroo’naang dii’koo, aing-koonge ee’noko nii’ning-koonge. Aunoo’ masika’ nii’ Karistoo’ bakaning kara okovuri nkanuka. Nii’ pia-koo dei tee dii’ke nii’ daangamerereripeu’. Nka nii’ke daangang besi’ampia’. ⁷ Tamung ka’duumariri o’noriko’ dii’ ninka, nani toire’ tanatavurimai-pina’. ⁸ Tee’koo nii’ke dii’ piaararampiri dii’ tee doorenang tampara Kumponing-etaing arorompiru’, ee’noko tee narung deea’, nii’ nii’ka napo’ avu’koo makosi-antamariko’, dii’ bakei nii’maikorori’ masikeng deentariru’nung-koo.

⁹ Ee mmaikori’, dii’ke masikee-antameripeu’, ai’ noru’eri otong nii’ tee bakei aa’na’ pore’moriko’ iri’ o’marima, birenge mintoomarima doong ee’noko muung nii’ka bau’marii’naang dii’ pore’antararampiaroo’naang taamang tovang-koo, tee doorenang tampara Kumponing-nung daankiampima. ¹⁰ Dii’ teing nii’ niikaning sirasira’ nkonuka, Kumponing napo’ tee’ke, niikaang tare dii’koo baito-nupoong-koo kiiroraa’ ee’noko koonto’, tuumpi otoa’. ¹¹ Noru’eri otong dii’ke, nii’ke tee dii’ nari’ tarerarampiko’ tee’ biumai toire’ tarevurimana’, tautau ninka domang kuaa’antararampiri, dunsirunsi˜antararampiri, ee’noko to’bii-antararampiri dii’ Kumponing dotu-antana’ otorii’naang, tee ee’nara dii’ bokururu’nung bakaang muu’koo ee’noko meenasi-koo kuunge otorii’naang.

Tesalonaika’nupoonge Masika’anta Date’pau’na’

¹³ Ee’noko nii’nung kapoo’koo Kumponing tampara minkuampimaung: Tenang dii’koo daankiampiko dii’ke tee kara niikaang-pina’ noru’eriaruko’nung, teka tampa’ taaraveriko’ tee kapoo’ minkuampiko Kumponing bakaang kara-pina’, teie ee’nunge diikaang domang bere’antaruru’ tenang dii’ke masika’antaveriko. ¹⁴ Ee’noko enang dii’ teing nii’maikorori’ masikeng otorimaing Kumponing bakaning dootuu’nupoong Judia’nameensi’koo otoromaing-pina’ nari’ Jiisuu’ Karistoo’koo kuunge, ai’ diikanoo’nupoonge pore’antaraarimaunge Ju’nupoonge pore’antavaariko’na’ biikanoo’nupoong. ¹⁵ Teing ee’ning tavau’ning tee Ovoring Jiisuu’ ee’noko nakaronuka˜, ee’noko nii’ bata’maaru’. ¹⁶ Tee’koo Kumponing iira-antavau’ ee’noko nantoong ookara too’dempaaru’ nii’ avo’avo’maarima kara nau-koo teing Ju’ deeaing domamparipeu’nung. Tee’ nari’ nkoaakotaa’ oraka’nkoi maanto’nuka deempariru’. Tee tee enang asi’namu’ Kumponing bakaang iira kune’aavaing.

Paula’ Tesalonaika’nupoong Beero’koo Piavou’na’

¹⁷ Nii’maikorori’ ee, nii’ke tee oki’noo’ si’darampira birontarampi-kotaa’ taung besi’ampiru’ oomeerii’naang, aa’na’ piamorira. A’noo’koo tee noru’ke si’darampia’, mono narunge. ¹⁸ Nii’ tee dii’anko toro-koo piamori otong. Baru’ ning Paula’ aa’na’ mmau’namu’pie dii’ oo-koo paaravantu’, nka Sietani’ke avo’avo’uko’. ¹⁹ Dii’ beero’koo piamorimang dii’ dua’dari’neeng-koo noru’ampiri, ai’ dama’ke tee niikaang Ovoring Jiisuu’ Karistoo’ toroarara aming-koo tampa’ noru’muriaing? Aming-koo moo’murira dotu-antamuriaing-pina’ noru’ampimaung nempampiri? Tee aa’ dii’koo ee’ning-koo oorurira masika’antaveriko. ²⁰ Dii’koo ee’ning-koo dotumariri o’norimaung.

Paula’ Dotuaru’na’ Timoti Toroarara Teing-koo Tampa’ Doorevuko

¹ Ee’noko tee’koo nii’ baru’ nemariaroo’naang; tee’koo nee’ke Sailas naankai aroo’ampesieeng teka Aateni-namono-koo si’muree’naang nee’ nee’ka, ee’noko nee’ke botoampetu’ tee Timoti dii’anko. ² Timoti tee nee’maiko’pina’, nee’ ninka Kumponing-nung botovotonaa’, tampara doorenang Jiisuu’ Karistoo’koong nau-anta. ³ Tee botoampetu’ puring-antarurii’naang, ee’noko unaunturii’naang dii’koo narung paapaa’ara’neeng-koo pore’anta kune’uma. Dii’ke dii’ka noru’eri otong tee’ nari’ pore’anta kune’ampii’naang Jiisuu’ke tero tampuu’na’. ⁴ Tenang dii’ nii’ ninka o’nori tee napo’ nii’ke naurarampiko’ mme’ nkoaravaruko dama’ke tee nii’ turamaariaining, enang ooveriko ee’na’ nkomaarimaang. ⁵ Tee’koo, nemaravarui, nka namu’ke botoansieeng tee Timoti diikaang otooto’ noru’koo piamora, aa’pamira, “Teing arekee’ otorong: Sietani’ke paaravuriko mme’ masika’antavai otong Karistoo’? Ai’ dua’ariru’nunge?” – niikaang nko-nko daang deempara’neenga. ⁶ Teka tee Timoti toroarieeng nee’anko dii’ankoita. Ee’noko toroarara tampara minkunaa naumuresieeng diikaang baito-koo ee’noko diikaang piaa. Aa’muresieeng dii’ke nii’ tampa’ noru’mererima nee’ napo’ oo-koo aa’na’ piarorimaung, tee’ nari’ nee’ dii’ oo-koo aa’na’ piamoremana’. ⁷ Ee’noko ee nii’maikorori’, tee’ taaravampeta tee pore’anta ee’noko turang kune’ampimaung ampa’morema domang kuaa’moretu’, diikaang baito purimpari otoko tasi’pampeta. ⁸ Dii’ purintariri Kumponing-koo bi’dariri otoriko nii’ Sailas dovang Timoti enang domamariri o’noring. ⁹ Enang tee nii’ke aa’na’ tampara minkuampimaung Kumponing-koo dii’ke Kumponing tampa’ siomperiko dotumarimaung-koo. ¹⁰ Aa’na’ kunsimarimaung muung ee’noko doong dii’ ninka ee’ning ninka oing oomeerii’naang. Ee’noko pakurarampiai dii’ apuka’dariri otoing-koo diikaang baito-koo.

¹¹ Enang tee Niuma Kumponinge ee’narai ee’noko Ovoring Jiisuu’ke koong-antavureaing niikaang taung dii’ beero’koo nanampiainavung. ¹² Ee’noko Ovoringe diikaang aarumo piaa-koong panka’antareruriaing bera aa’na’ tampa’ piaareeriaina’ dii’ dii’ka ee’noko ookara nantoong piaaverereriaina’, tee’ nari’ nii’ke dii’ piaararampimana’. ¹³ Ee’noko tee’koo puring-antaruriai tuumpi otoriaing deentariri otoriaina’ meeka’dariri niikaang Kumponing ee’noko Niuma-koo uro’kanoo’ke tenang Ovoring Jiisuu’ Toroaravainang teing ninka ookara bakaning meekupoong ninka.

Paula’ke Tesalonaika’nupoong Tampara Aarumo-koo Bia’oroaing Nauvuru’na’

(4:1–5:28)

Domang-koong Aarumo Aa’ning: Kiiroraa’, Piaa, Kake’ii

¹ Enang aa’ dii’ nii’maikorori’ nii’ke dii’ pia-antararampimaang unampampiri tee-koo Ovoring Jiisuu’ napo’ dii’ nii’koo barerariaing tee’ dii’ tampa’ otoriaina’ Kumponing dotu-antaveri tee’ ee’na’ enang nkoverimang, nka baru’ aa’na’ nkoveriaing. ² A’noo’ tee noru’eri otong tee botonanka naurarampiru’nung tee-koong Ovoring Jiisuu’koo kuunge. ³ Tee tee ee’nara pia Ovoring bakaang, dii’ poterariri meeka’antararii’naang tee-koo aarumo kaukauro nko-koong. ⁴ Tee’koo dii’ke tampa’ noru’eriaing koonto’ narunge baka ba’aang masikani nampuaina’ meeka’antarariri toosirariri otoriaina’. ⁵ Tamung karaa’deerima siong-antareeriauka’ Kumponing noru’aavaing-pina’. ⁶ Nii’nung naninge ba’maiko’ pari’uauka’nunge aung kapoo’koo. Ovoringe tee temurii’ kapoo’ ootukunung maku’antavumaung, tee’ tero koono-antararampiri naurarampiru’na’. ⁷ Ai’ Kumponinge dii’ ku’mi’koo miru’duria’, teka kiiroraa’dariri oto’koo miru’duru’nung. ⁸ Tee’koo tee naning aung kara masikung dimpa’uaing deeko’, naning dimpa’ua’, Kumponing ee’nara dimpa’uing, tee Tanuaang Meekung arurimaung.

⁹ Tee-koo piaa, namaia’ piaareerimaung-koo, Kumponinge tero bareruru’nung piaareerii’naang kapoo’ daari-koo makosi otoa’. ¹⁰ Ee’na’ ootukuning dii’maikori’ Masedonia’nameensi’nupoong piaaverererimaung, masika’. Nka enang nii’ke iri’mori unantarampimaang ee’: Diikaang aarumo piaa-koong panka’antaveriaing. ¹¹ Ee’noko to’bii-antarariri ka’duuro’nuka otorii’naang nii’ning biikaang nko-nkonanka-koo papuraanka’antaverereriauka’, teka dii’ka diikaang, kake’iirariri mintoontariai dii’ka diikaning birenge, botorarampiru’na’. ¹² Tee’ nari’ akoviturie tee-koo masika’antaraariaing. Nii’nung-koo aroo’dari ata’ naniauka’.

Arekee’ Nkomuriaina’ Tenang Jiisuu’ Toroarara

¹³ Enang tee dii’ nii’maikorori’ teing Karistoo’ bakaning boorou’ning-koo tampa’ naurarampii’naang piamorimang dii’ orarun-sirariauka’na’, tee’ nii’ning nkoarimana’ Karistoo’koo nemparia’ otoromaing. ¹⁴ Nii’ke masika’antavampiri otong Jiisuu’ tee boo’parara napo’ daa’aru’. Tee’koo tee’ noru’ampiri otong Kumponinge Jiisuu’ bakaning boorou’ning napo’ tee ninka nari’ tavo’antavuriaing. ¹⁵ Ovoringe tutung naumuriko dii’ nari’ naurarampimaang: Nii’ teing booroma si’maaru’ning Ovoring poaina’mung-koo dama’due bi’mariaing boorou’ning-koo. ¹⁶ Ai’ Ovoring ee’nara paning-eta siarama aa’na’ bokumuriaing koosinung pankaing-pina’ bokuma, Kumponing-etaing tuuviri karoi otoko. Ee’noko Karistoo’ bakaning boorou’ning ee’namu’ daa’ariaing tutung. ¹⁷ Teka tenang nii’ booroma si’maaru’ning deto baramuriaing teing ninka kamo’koo kune’koo tee Ovoring auvi’aua. Tee’ nari’ tapo’meerira Ovoring ninka o’noriaing. ¹⁸ Enang tee dunsirunsi˜antareeriaing aunge karai.

Nerimariri O’norimaatoaing, Ta’ning-antana’ Pora Tampa’ Oomuriaina’

¹ Nii’maikorori’ ee, baru’ bateinang poaina’mung naurarampii’naang nia’meriauka’nung dii’ke. ² Ai’ dii’ke tee tampa’ noru’eri otong Ovoring poaina’mung makensi’na’mung, bakisipunuka biikaang bateinang-pina’ tenang muunga. ³ Tenang nantoonge aa’pai otoko, “Nii’ tampa’ o’norimaang mooa-koo,” ee’namu’ ta’ning-antana’ biikaang otooto’ mooa-po’nung turariaravaing. Tee’ tee-pina’ maniku’ pareaava’naang ta’ning-antana’ sisikeeravoromana’; baari’aavauka’nung. ⁴ Nka dii’ nii’maikorori’ mutaanang-kooning deea’. Te’mung doong basiarama ta’ning-antaruriauka’nung bakisipung-pina’. ⁵ Dii’ ookara tee araka baurukaa’ ee’noko doong baurukaa’ke. Nii’ tee mutaanang ee’noko muung-kooning deea’. ⁶ Tee’koo enang aatumpiri otoauka’ teing nii’ning-pina’, teka tantemariri o’noriai taremariri. ⁷ Muung tee aasi’ bakanang, tenang nantoong naikaama kanu’arimanang. ⁸ Teka nii’ nantoong doong-kooning deemariritaa’ tee taremariri o’noriaing. Ookara piaavarampiri, Kumponing-etaing kara masika’antavampiri, ee’noko moo’muriaina’ aa’na’ noru’ampiri, orara-ita nee’mariri o’noriaing naning tavutavu’ nko-pina’ bakaang mono nee’arapeu’na’ mononopa’ baakopo dovang ivekeng kurumparama. ⁹ Ai’ Kumponinge tee nii’ miru’muria’ teie kiimatamurii’naang iiravoma, teka domamurii’naang niikaang Ovoringe, Jiisuu’ Karistoo’ke, teie ee’narai nii’koo boo’paru’nunge nii’ naro’murii’naang tee ninka toroaravaina’mung-koo, moompiaining ee’noko domamariaining. ¹¹ Tasi’peri? Makosi, tampara aarumo nko-koo domang kuaa’antareerima otoriaing, ee’noko puring-antareerima tee’pina’ nkorarimatomana’.

Kumponinge Pakumuriaing Tapo’meerira Navumariri O’noriaina’

¹² Nii’maikorori’ ee, nii’ke enang ee’ minkurarampimaang: Masika’antavereriaing teing nantoong Ovoring-koo kuunge dii’ pakuraarimaing taung nau-antaraarima koong-antaraari. ¹³ Piaaverereriai, pankaing-antaverereri tee-koo ee’nung-koo mintoong-koo nkoaamatomaung-koo. Mooa-koo otoriaing. ¹⁴ Nii’maikorori’, ee’ nkoverii’naang botorarampimaang: Koono-antaverereriaing teing kontevoroma ata’ nanu’nuka, ee’noko teing avoro’keta orarunsiarimaing dunsirunsi-antavereriaing. Pakuereriaing teing iri’ oparimaing. Bointuri otoriaing ookara ninka. ¹⁵ Taura’periauka’ orara orarai maku’koo, teka paku baukonuka deentariri otoriaing dii’ dii’ka ee’noko ookara-koo. ¹⁶ Doturoturariri otorimaatoai. ¹⁷ Kunsi-koo uaaroriauka’. ¹⁸ Bane arekee’ nkoarako tampara tamperiaing Kumponing-koo. Tee’ ee’na’ nkorarii’naang Kumponinge maroruri otong dii’ Jiisuu’ Karistoo’koo otoriko. ¹⁹ Tanuaang Meekung siri’eriauka’. ²⁰ Daang tamperiauka’ tee kara Tanuaang Meekunge karanta˜, ²¹ nka paaraveriaing ookara kapoo’nanka tasi’periainoo’ke basi, ee’noko tenang komperiaing kapoo’nanka masikeng.

Asi’nanaare

²² Pote-antarariri otoriaing teing-eta kapoo’ orarananka-ita. ²³ Teie ee’narai Kumponinge mooa okovosi’ke meeka’antaruriaing, tampa’ konturiaing dii’ ootukunairue – tanuaang, tunsi, mono – bera Jiisuu’ Karistoo’ poaina’mung-koo, koonto’ tuumpi otoriaing deentariaina’. ²⁴ Kumponinge bokururu’nunge koonto’ si’duriauka’nung. Tee’ minkuansina’ nari’ nkoruriaing.

²⁵ Nii’maikorori’ ee, kunsi-koo pakumereriai.

²⁶ Dii’ke teing nii’ning nii’maikorori’ niikaang doturotu nauereriaing bireng batu’deeri Ovoring-koo kuunge.

²⁷ Ninge aa’na’ botorampimang, Ovoring bakaang miring-koo kuunge: Deerueriaing aung karavoto˜ ootukunung nii’maikorori’ankoi. ²⁸ Tee biraanke niikaang Ovoring Jiisuu’ Karistoo’ bakaang dii’ ninka nari’ otomatoaing. Ee’, tee’ nari’.