1 KOORIN

Ane’ Tutuna’nane’

KOORIN-nupoong

Paula’ke Daarievuru’nane’

Kara Baavootunanka Ane’kooning

1:1 Dootuu’nupoong Poka’aririo’ Naroong-antanaare

5:1 Dootuu’nupoong-koo Meu’ Orara Aarumo Koong-antanaare

7:1 Nampeesi-koo Nau-antanaare

8:1 Taamang Kumponing Tositosinanka-koo Darimpaamaung-koonaare

11:2 Avuavu’nanka Tanuaang Meekung-etaning Ee’noko Dootuu’ Tampa’ Nkona’

15:1 Nantoong Boorou’ning Napo’ Daa’ariaing-koonaare

16:1 Asi’naare, Paura’ke Bakaang Miru’, Tautau, ee’noko Si’nara’koonaare

Dootuu’nupoong Poka’aririo’ Naroong-antanaare

(1:1–4:21)

¹ Aung karavoto˜ tee ninge Paula’ke daariamang, ninge ee’narai Kumponinge bakaang piai bokumuu’nunge Jiisuu’ Karistoo’ bakaang kara-okomui-nka deemaraa’naang. ² Ee’noko tang pakumui teie mmaiko’ke Sostenisie nari’ daarirerompimang dii’ Kumponing bakaning teke Koorin-namono-koo dootuu’darimaing, ee’noko ootukuning nantoong-koo ootukunairu-koo otoroining nari’ eentavarimaing Jiisuu’ Karistoo’koo miring tampaama, tee biikaang Ovoring ee’noko nii’ke niikaange. Dii’ ee’ning Jiisuu’ Karistoo’koo kuung otorining banturi bokururira bakaning deeng-antaruru’ning meeka’antaruri. ³ Biraanke ee’noko mooa dii’koo otoaing Kumponing Niuma-itaing ee’noko teieta Ovoring Jiisuu’ Karistoo’.

Paura’ke Tampa’ Tang

⁴ Doong kante ninge tampara tampamaung nkaang Kumponing-koo dii’ ee’ning-koo, teie biraankeruru’nung-koo Jiisuu’ Karistoo’koo kuunge. ⁵ Dii’ tee tee-koo maanto’duru’ning avaro-tevaro. Teie pakururimaung noru’koo ookara kapoo’ masikananka ee’noko tampa’ kareria’naang tee-koo. ⁶ Niikaang doorenang Karistoo’koong tee diikaang domang-koo date’pario’ ookara avuavu’ tanuaang-etaning nkaverira komperimaung nemperitaa’ poainoo’ tee niikaang Ovoring Jiisuu’ Karistoo’. ⁸ Napo’ teie pinka’antaruriainge o’doma basirarii’naang tuumpiraria’ teroong-koo bera Karistoo’ toroaravaina’mung-koo basi. ⁹ Kumponinge ee’narai tee’ bokururu’ Bauring Jiisuu’ Karistoo’ niikaang Ovoring ninka domang nari’ oto’koo. Kumponing tee bakei makosi masikung nii’ tee-koo baitomariri oto’koo.

Urantanuka-koo Baa Deto Basi Matau Tang-koo Tata’eema Poka’ariru’na’

¹⁰ Teka ee’ minkurampimang mmaikori’ tee-koo niikaang Ovoring Jiisuu’ Karistoo’ bakaang miring-koo: Naro’ kareriai, ee’noko pokapoka’deeriauka’, teka tapo’deeriai noru’ narung-koo, narung miru’ ninka. ¹¹ Ai’, mmaikori’, dii’ ninge doore taararampirining Koloui bakaning-koo nii’ninge naumaio’, dii’koo meu’ke turanturang otong. ¹² Aung tee ee’ minkuamaang: Nii’ning dii’kooninge naruna’ naruna’ aa’perimaung, “Ning Paula’ bakanavitu-koong.” “Ning Apolos bakanavitu-koong.” Napo’ nii’ninge aa’perimaung, “Ning Siipas bakanavitu-koong.” Ee’noko nii’ninge aa’perimaunge, “Ning Karistoo’ bakanavitu-koong.” ¹³ Karistoo’ ee tankaampari otong? Ning Paula’ ee dii’koo aa’barata’koo moontu’? Ning Paula’ nkaang miring-koo ntong-koo minkirarira meeka’antarariru’ninge dii’? ¹⁴ Ning enang dotumaramang naning dii’koong ntong-koo minkie meeka’antavamparuu’noo’koo, a’noo’ Krispas naanka Gaias deeko’. ¹⁵ Naninge ee’ minkuvuauka’, “Paula’ bakaang miring-koo ntong-koo minkivurima meeka’antavurimaung.” ¹⁶ Oi, napo’ ninge tee, Sitepanas bakanava-kooning deeko’ ntong-koo minkiaramira meeka’antavarantu’. Teing-koo dama’due pa napo’ nii’ning ntong-koo minkie meeka’ antavarampa’. ¹⁷ Karistoo’ke ning tee nantoong ntong-koo minkie meeka’anta-koo botomua’, teka tee doorenang tampara daanki-koo botomuu’, baru’ kara tarii’ke daangamarapeu’na’ deea’, Karistoo’ aa’barata’koo boora moo’muru’nung-koong doore paa’aravaroo’naang.

Jiisuu’ke Narunge Moo’murio’ Nii’ka Daangamariri Poka’koo Tee Oraka’

¹⁸ Tee daankinang Karistoo’ bakaang boo’koong tee-koo aa’barata’koo tee kanu’anta-pina’ teing-koo nantoong mosianung-aape nanaamaatomaing-koo. Teka nii’koo, Kumponinge domang-antamurimatomaing-koo tee tee kara bakaang iri’po’nung nantoong domang-anta-koo. ¹⁹ Ai’ teie Daari Meekunge tee’ minkuvuu’,

“Ninge orari-antavampaing bii’ka norukasi’nanka tamparimaing biikaang noru’, ee’noko tonta’ampaing bii’ka mataunanka tamparimaing biikaang matau.” (Aisaia’ 29:14)

²⁰ Tee’koo tee, arekee’ nantoong poka’arima bii’ka daangamparipeu’ aa’ning tamparima: norukasi’nanka, Boto Meekung-koong Dariraari tanatanuka, ee’noko kara-koo bore’ke deerenuka Kumponing-koo dutakanoo’ke? Makotua’. Kumponinge biikaang matau daang-antaevuri otong. ²¹ Aa’noio’ Kumponing bakaang matau-koo makosiaavaruu’ teing kansi’nupoong Kumponing noru’koo bii’ka biikaang noru’ke. Tee’koo Kumponing dotuaru’ teie minkunaa daang-koong tampaamaunge nii’ke daankiampimaunge domaang moo’uriaing teing nantoong masika’antavaavaining. ²² Ju’nupoonge tee naning masika’antavaavaung taa’ni’anta aa’na’ iri’ ninka oro’paravaruko, ee’noko teing Ju’deeainge naning masika’antavaavaunge biikaang kansi’koong matau-pina’ nari’ oro’paravaruko. ²³ Teka nii’ke aampari’marima Karistoo’, tee Domang-anta aa’barata’koo˜ taakavau’nung-koong, daankiampimaung, Ju’nupoonge maimaia’na’ maremaare-pina’ taaravaamaung, ee’noko Ju’deeainge kanu’pina’ taaravaakoo’. ²⁴ Teka teing-koo bokuvuru’ning-koo naro’ka, Ju’nupoong ee’noko Ju’deeaing tee, Kumponinge tee teroita Pako’pari’nii’ iri’ ninka daa’uu’nung nii’ domamurira tampa’ taremurimatoo’naang, ee’noko tee-koo kuung o’nori Kumponing bakaang purinto’ ee’noko matau deto basi tasi’pampiri dotumarimaung. ²⁵ Tee Kumponing bakaang noru’ bane daang-pina’ oro’ke, aa’na’ deto basi nantoong biikaang noru’ pankaing-koo, ee’noko Kumponing bakaang iri’, bane tarua’pina’ oro’, aa’na’ deto basi nantoong biikaang iri’ pankaing-koo.

²⁶ Mmaikori’ ee, norunoru’dariaing Kumponinge kansi’nung aarumo puru’ui bokururu’nung-koo, ai’ oo’oorariai dii’ka diikanavitu dii’koo nantoong mmau’ otoroa’ aa’nupoong: norukasi’nuka tantaarimaing, iri’po’nupoong ee’noko ovontung biurukaa’. ²⁷ Teka Kumponinge bampuu’ kapoo’ke kansi’nupoonge kanu’ tampaamaunge biikaning noru’po’nupoong maia’antavurii’naang, ee’noko napo’ bampuu’ kapoo’ke teinge iri’dopa tampaamaunge biikaning iirakutananka maia’antavurii’naang. ²⁸ Kumponinge bampuu’nung kapoo’ kansi’nupoonge doonko ooaama, oraka’ noru’aama, otoaung-pina’ noru’aamaunge dua’antavuaing biikaang kapoo’ masikung tampaamaung, naning daangampara’neeng Kumponing-koo uro’ka-noo’ke. ³⁰ Kumponinge nii’ Jiisuu’ Karistoo’koo kuung si’muru’, ee’noko Kumponinge Jiisuu’ Karistoo’ niikaang noru’ okovenung deeng-antavuu’. Teie ee’narai nii’ koonto’nuka deeng-antamuru’ Kumponing-koo ee’noko Kumponing bakaning taa’ni’antanisinuka deemurira Kumponinge moo’muru’. ³¹ Tee’koo ee’ minkuamaang, Daari Meekunge aa’pumana’,

“Naning daangang-koo piavora tee daangamparavaing tee-koo Ovoring-koo.” (Jeremaia 9:24)

Paula’ke Jiisuu’ Narung Minkuvuriko Tampa’ Bere’ariru’na’ Noru’antavuru’

¹ Mmaikori’, ning tee’ke, daangamarava’ mou’ dii’anko tee-koo karakara-koo ee’noko norunoru’koo tenang sira’pama tee Kumponing-nung kara baku’nisi. ² Ning ee’ noru’maru’: Kapoo’ nii’ning noru’ampauka’nung dii’aapeita. Kapoo’ naurampiaing ee’: Jiisuu’ tee Karistoo’, tee Kumponinge tero Pako’pari’nii’ domamurira taremuriainoo’koo, ee’noko tee aa’barata’koo boora moo’muru’nung. ³ Tenang dii’ ninka nari’ o’noko’nang tee ning ka’duumari o’noko’ naning aruaru’pina’ oro’mari avoro’ke dankuranku’marapeu’na’. ⁴ Nkaang daankinang kansi’aapenung norukasi’ke barantampia’ kara menaankamoma, ⁵ teka Tanuaang Meekunge bakaang purinto’ke masikee-antamuko aroo’dariru’, diikaang masika’anta e’manuaina’ naning bakaang norukasi’koo deea’, teka Kumponing bakaang purinto’koo.

Tanuaang Meekunge Pakumuriko Deeko’ Kumponing Bakaang Miru’ Nkavampipeu’

⁶ Nii’ke tee tee a’noo’ nantoong purimparimaing-koo tee-koo Kumponing bakaang aarumo-koo teing-koo kara makosi nauarampimaung, nka tee kara kansi’ bakaang noru’koo ee’noko pankainanka-koo makosi-pina’ oro’ deea’, teing dua’ariaining deempariko. ⁷ Nii’ke tee Kumponing bakaang noru’ makensi’nung sira’pampimang ee’nara noru’ pankaing teroita maronisi ootukunung kapoo’nanka tutumparavaruko nii’ke meenasi kompampiaina’ tee ninka. ⁸ Teing ovontung enang-navaro-kooning koonto’ noru’aavaruu’ning. Teinge noru’ai dei tee, Tee Ovoring Meenasi Okovenung aa’barata’koo bi’aavarupeu’.

⁹ Tee’ nari’ Daari Meekunge minkuvuu’na’ naurampimang, aa’puu’na’,

“Kumponinge tero maamu-antavuu’ teing-koo domange dai’aamaing-koo kapoo’ tampara naninge teroita dutai oovua’, ee’noko punkange taaravua’, ee’noko bakaang onou-koo tumparava’.” (Aisaia’ 64:4)

¹⁰ Teka nii’koo tee Kumponinge tampa’ nkomuru’na’ oro’antavuu’ tee-koo Tanuaang Meekung-koo kuunge. Tanuaang Meekung tee ootukunung kapoo’ sirapo’antanung, bane Kumponing-koo tumang masipo’ otomaing. ¹¹ Baie ee’narai naning bakaang onou noru’ui otong? Otoa’. Teie tee-koonge tanuaange deeko’ noru’ui otong. Tee’pina’ nari’ Kumponing bakaang tanuaange narunge noru’ui otong Kumponing bakaang onou. ¹² Enang nii’ke nkavampiring tee Tanuaang, tee kansi’nung deea’, teka tee Tanuaang Meekung Kumponing-etaing tee nii’ke noru’ampii’naang teing avuavu’ biraankemurima Kumponinge amuru’ning.

¹³ Aing teing kapoo’nanka nii’ke minkuampimaing naning bakaang noru’ke deea’, teka Tanuaang Meekunge naumuriko. Nii’ke ee’nara bakaang kara siompampiri siraka’antavampimaung teing kapoo’ teietaning teing nantoong-koo ee’nara Tanuaang Meekung-po’nupoong-koo. ¹⁴ Tee naning Tanuaang Meekung otoaung, teie aroo’uaung Kumponing bakaang Tanuaang-etaning kanu’antaning-pina’ oovuma. Teing teie tasi’puarupeu’ baku’nisining Tanuaang Meekunge sira’puaruko. ¹⁵ Teie naninge Tanuaang Meekung-po’nunge tee simpe’ui otong ookara kapoo’, nka tee, naninge ee’nara tasi’puarupeu’. ¹⁶ Ai’ Daari Meekunge aa’pumaung,

“Baie baka Ovoring bakaang onou tasi’puitaa’ kapoo’nanka nauvupeu’? Otoa’.” (Aisaia’ 40:13)

Teka nii’ke deeko’, Tanuaang Meekung ninka Karistoo’ bakaang onou-po’nupoonge.

Nantoong Birevire’arima Tanuaang Meekung Bakaang Matau Bekoi’au’na’

¹ Nka ninge tee dii’ mmaikori’ Tanuaang Meekung-po’ning-pina’ teroita kararampiaung, teka nantoong tamunsi’nupoong-pina’ kararampimaung, toirekaa’pina’ Karistoo’koo. ² Ninge tee dii’ noonoo’ke bau’dampimaung, taamang ivekunge deea’. Dii’ mme’ makosiria’ ivekung nai-koo, ai’ dii’ tee mme’ mono bakanavete-koo otoring. ³ Tenang dii’ mamairo-koo otoritaa’ ee’noko turanturang, arekee’, dii’ mono bakanavete-koo ee otoria’, tamunsi’nupoong nkoarimana’? ⁴ Tenang dii’koo narunge aa’puko, “Ning Paula’navitu-koong,” ee’noko nii’nunge aa’puko, “Ning Apolos-nung,” tee’ karerima tamunsi’nupoong-pina’ nkorarimang. ⁵ Aming-koo dii’ke nee’ Apolos naanka daangamerererimaatoinge? Nee’naanka tamung Kumponing-koo kara-pare’ka nanaanka, tamung dii’ke nee’koo masika’anta nkaveru’nung, Ovoringe nee’ kantemureta botomuretu’na’ nkoampeko. ⁶ Ninge keempantu’, napo’ Apolosie duu’puu’, masika’, nka tee Kumponinge baka du’antavuu’nung tee sinang. ⁷ Tee’koo tee naning keempumaung ee’noko tee nii’nung duu’pumaung baru’ noru’koo makosi deea’, teka tee Kumponing baka du’antavumaung noru’koo makosi. ⁸ Tenaanka tee, keempumaung ee’noko duu’pumaung nari’ basira; a’noo’ tee Kumponinge tee’ mintoomparetu’nung-koo moo’ureaing. ⁹ Nee’ tee Kumponing ninka mintoong nkora, ee’noko dii’ teing Kumponing bakaning keenkeenanka.

Dootuu’nupoong Teing Pava-pina’ Be’nu’be’nu’nisinavitu

Ee’noko nii’noo’ke dii’ teing pavanava-pina’ otoring, Kumponing-nava, ee’noko ning tee pava kani-koo okote’. ¹⁰ Teie Kumponinge biraanke-antamuio’ ninge matauna’ konkoroompantu’ ee’noko nii’nunge pora dau kanivuu’. Teka tee baa tee naning dau kanivuainge tee matauvui kanivuaing tampamang. ¹¹ Nii’nunge naninge nii’nave natuku keeng-koo makosi deea’. Teve nave ninge keempantu’nave otoaing. Teve ee’nave Jiisuu’ Karistoo’nave. ¹² Nii’ninge kara-naunukai dee’ma tee-koo natuku-koo dau avutevu’ke kaniaava’naang, aa’ning-pina’: baa’nankai, kaveera’ke ee’noko ankaro’ke; nii’noo’ kooro dovange, siliva’ke ee’noko kapang pipi’daarie. ¹³ Teka tee dama’ke Jiisuu’ Karistoo’ bakaang doong urumpari tane’puma kaniau’na’ sira’puaing, ee’noko teie nta’ ninka paaravuaing tee pava navarona’ bono’eema kaniau’nung, arevaro tampavaro, arevaro oravaro. Ee’noko moo’uriaing kaniau’na’koo. ¹⁴ Teing ee’ning kapoo’ tampeng-koo kanisiiau’ning taivuriauka’nung ee’noko tampara moo’ nkavaavaing. ¹⁵ Teka teing kapoo’ orara-koo kanisiiau’ning teing taivuriaining nta’ke, ee’noko teing nantoong kaniau’ninge moo’ nkavaavauka’, bii’ka deeko’ domamparima moo’ariaing teing-pina’ nta’ke taivuriko domamparipeu’ning-pina’.

¹⁶ Ai’ dii’ke ee noru’eria’ dii’ teing Kumponing bakanava dootuu’nava pankava ee’noko Kumponing bakaang Tanuaang Meekung dii’koo otomaung? ¹⁷ Ee’noko nii’nunge narunge Kumponing bakanava orarivupeu’nung dei Kumponinge tee orari-antavupeu’, ai’ Kumponing bakanava dootuu’nava pankava teva meekava ee’noko dii’ teing ee’nava deentariri otoring.

¹⁸ Dii’koo naning baka tosiaravauka’. Nii’nunge dii’koo narunge ee’ noru’uauka’: “Ning norukasi’ enang-navaro-koo.” Kanu’ tampaavai makosi Kumponing-koo norukasi’ deemparavaina’. ¹⁹ Ai’ aung kansi’ bakaang norukasi’ tee kanu’aapenung Kumponing-koo duta-koo. Daari Meekunge ee’ minkuvui otoina’koo,

“Kumponinge tee norukasi’nanka tamparimaing bii’ka biikaang norukasi’koo taavi’antavurimaung.” (Jop 5:13)

²⁰ Nii’noo’koo napo’ ee’,

“Ovoringe tee noru’ui otong teing norukasi’nuka biikaang noru’, ee’noko noru’ui otong biikaang matau katuauka’nung.” (Kena 94:11)

²¹ Tee’koo dii’koo naninge nii’nung naning miring pankaing-antavuma daangamparavauka’. ²² Ai’ ookara dii’ diikaninge, aa’ning: Paula’, Apolos ee’noko Siipas, ee’noko ootukunung kansi’, domang ee’noko boo’, tee kapoo’ enang otoing ee’noko tee kapoo’ dama’ tavo’aravaing – ookara teing diikaning. ²³ Teka dii’ teing Karistoo’ bakaning, ee’noko Karistoo’ tee Kumponing-nung.

Dootuu’koo Urantanuka Teing Kumponinge Deeko’ Biiving-koo Makosining

¹ Dii’ke tee nii’ tamung Karistoo’ bakaning kara nkanuka-pina’ noru’mereriaing Kumponinge makosi-antamurining-pina’ bakaning kapoo’ makensi’ning nau-koo. ² Kapoo’ pankaing masikung botovotonaa’ke nkovuaing ee’ oro’: Kake’iiari nkovuaing tee kapoo’nanka bakaang pankainge bampuining nko-koo teie. ³ Ning arekee’? Kake’iinunge? Tee aa’ ning baru’ tee-koo noru’ manki’moaroo’naang dii’ke tokoona’ noru’meriko deeko’, napo’ kapoo’ nii’nunge minkuvuaing-koo. Ninka baakeenemarama masika’antamaravarupeu’. ⁴ Tee, ning kapoo’ o’noa’pina’ noru’maramang, nka ninka baakeenemaravarupeu’. Teie Ovoring narunge deeko’ baka baakeenemui otong. ⁵ Tee’koo naurampimang, enang batei makotuaruko simpe’deeria’ otomatoai bera te’mung Ovoring toroaravaina’mung basinoo’. Teie kapoo’nanka baku’nisining araka-koo sipuaing mutaanang-eta, ee’noko teie ee’narai oro’antavuaing niikaang domang arekee’ to’bii-antamariri otoina’. Tenang ee’nang nii’ bakaning botovotonaa’nuka kante makosina’ daangang kompampiaing Kumponing-eta, nii’ning-eta deea’.

⁶ Mmaikori’ ee, aung tee tamung paara-antavansi minkuansing nee’koo Apolos naanka-koo ning, dii’ pakururii’naang Daari Meekunge minkuvui otoina’ divu’eri’neeng nantoong daangamperererima bire’ereri, dii’ka mataunuka tantarima pokapoka’dariri. ⁷ Baie dii’koonarung pankaing-antaruinge? Aming kapoo’ da’ okorui otoing Ovoringe arua’? Otoa’. Ee’noko teie aruio’ nkavera aming-koo da’ daangantaramaang nkaveaung-pina’ oro’darama? ⁸ Teing ootukuning dii’ piarorimaing nkavering ee, dii’ke? Dii’ teing tero makosiru’ning noru’darimang? Ee’noko ovontung deentariru’ninge tero dii’ka, nii’ ninka deea’? Bakei, tero ovontung masikeng deentaripeu’ning, nii’ tee’, ovontung deemaripeu’ning dii’ ninka. ⁹ Ninge ee’ ooamaang: Kumponinge nii’ kara okomuri nkanuka ee’pina’ oro’antamurining kansi’nupoong-koo: bore’koo simuru’ning-pina’, taura’murira boo’koo ookarai paninaanka-kooninge kansi’ oomaario’, nantoonge ee’noko koosinunankai. ¹⁰ Nii’ teing Karistoo’ Ju’deeaing-koo daankiampiko kanu’nanka-pina’ noru’maarimaing; dii’ teing nantoong tamung norukasi’nuka tantarimaing Karistoo’koo. Napo’ nii’ aruaru’nuka; dii’ purinto’nuka. Dii’ deto noru’daarimaing; nii’ doonko o’norimaing. ¹¹ Aung teroita depeto bera enanung batei-koo nii’ peeramorimaung ee’noko nukaa’morikoo’. Ata’teempima oraka’ duaanamarimaung. Dimpa’nisinanka nii’. Osi oto’memuriainge nii’. ¹² Birenge mintoomarima takaa’morimaung bau’marii’naang. Tenang deu’maariko kara tamparai maku’arampimaung. Oraka’ nkomaariko tamung dooroomarikoo’. ¹³ Tenang oraka’ minkumaariko nii’ke tampa’ karavarampimaung. Nii’ teing ookara kansi’nupoong-koo oreng deemariru’ning. Teroita nii’ siikopaa’nanka deemariri o’norimaung ookara-koo.

Tee Kara-Okovui-Nkaevuru’nung-koo Dau Basinuka Pina’ Noru’koo Oraka’

¹⁴ Aung ninge dii’ maia’anta-koo daariampa’ teka dii’ nari-anta-koo dii’ nnurukaa’ piaaru’nuka. ¹⁵ Bane nantoong dakuraaku’ke dii’ Karistoo’koo tanataraarimainge, nka mmau’ diumatakaampi oto’deruria’, teka dii’ ninge pararampiru’ning-pina’ deentariru’ning Jiisuu’ Karistoo’koo tee tampara doorenang naurampirio’. ¹⁶ Tee tee enang nia’dampimang ning paarameri siomerii’naang. ¹⁷ Tee’koo ee’na’koo ninge tee Timoti dii’anko botoansing. Tee tee ee’nara piaaru’ nnuring kake’iinung Ovoring-koo. Teie napo’ noru’antaruriaing nkaang aarumonanka Jiisuu’ Karistoo’koo tee-pina’ ninge dootuu’nupoong nauaramana’ ootukunairu-koo oosiarimanairu-koo. ¹⁸ Nii’ninge ee’ noru’erimang ning pa moaroo’naang dii’anko. Tee’ noru’erima bore’ pankaintarimaung. ¹⁹ Teka ning moo’naang da’deng dii’anko, Ovoringe doona amuko deeko’. Ee’noko tenang nenke’ama’naang teing bii’ka daangananka biikaang kara, iri’ masikung-po’nung deeko’. ²⁰ Kumponing bakaang muu’ tamunsi’nung karai ima’arava’, teka iri’ ninka ima’ari otong. ²¹ Arekee’ dii’ piarorimang? Ning dii’anko moo’naang bana’ ninka ai’ piaa ninka dooroomari?

Dootuu’nupoong-koo Meu’ka Orara Aarumo Koong-antanaare

(5:1–6:20)

Maritoro Nkovumaung Dootuu’koo Ako’ Si’koong

¹ Ninge doorenang orara taaravansing dii’koo narung-koo maritoroaramaung. Tee temurii’ maritoro teie nkovumaung maremaarenamurii’ nantoonge taura’koo makosi deea’, bane mutaanang-koo-nupoonge. Tee temurii’ bauma ba’aang ninka oto’. ² Bakei, arekee’ daangantarimaunge pankaing noru’koo ee’noko aung orara tasi’peria’ maia’doriaung? Orarunsiraripeu’nung-koo tampa’. Tee’ nkorarima tee naning temurii’ aarumo nkovumaung bata’eripeu’ dii’ankoita. ³ Ning tee mono taapo’ o’nong, teka nkaang tanuaang dii’ ninka otong, ee’noko teke o’noitaa’ tee simpe’ansing tee naning tee’ maremaare nkovumaung. ⁴ Ninge naurampimang tee-koo niikaang Ovoring Jiisuu’ bakaang miring-koo: Nari’ minkunaarariai ning-koong ninka tanuaang ninka ee’noko tee purinto’ niikaang Ovoring Jiisuu’ bakaang ninka. ⁵ Tee’ oosirarima bata’eri tavo’eriai tee aung naning Sietani’anko bakaang mono-koo naunaua tora’purai’nange bere’arara bakaang tanuaang domamparavaina’ te’mung Ovoring bakana’mung.

⁶ Tee’ ee’na’ daangantarimaatomana’ tampa’ deea’. Noru’eria’ dii’ke ee narung naning oraka’ nkoarama teie tee ootukunung naro’ka baaro’antavuring? ⁷ Dii’ Karistoo’ boora moo’duru’ning tantarimaung deemparako, makosina’ tanatarariaing Taamang Baari’koong˜ tanatana’, tee paroro Karistoo’nung boo’koong uro’kanoo’nung taa’ni’anta Ju’nupoong-koo. Dii’ke noru’eri otong Baari’koong Taamang-koo berete’ iisi-po’nung uro’ke dua’aako’ taamang iisi-ninka baaro’arava’ narung otoko, meeka’mung-koo makosining. ⁸ Tee’ nari’ meeka’mariri o’noriaing urikung aarumo sipampiri ookara oraka’ nkonanka, too’de dovang ninka, ee’noko domang kiiroraa’mori kara masikung-narung-po’nupoong deemariri o’noriaing.

⁹ Nkaang karavoto daariantu’nung dii’anko aa’pama, “Navurariauka’ kaukauroarima otoromaing ninka.” ¹⁰ Nka ninge tee’ minkuama ookara kaukauro nkonuka aung kansi’kooning minkuarampa’, kapoo’koo tata’arimaing, bakisipunanka, ee’noko kumponing tositosinanka siompaarimaing tovang ninka. Teka tee a’noo’ teing-eta si’dariarupeu’ kansi’keta tonta’dariarura deeko’. ¹¹ Tee aa’ ee’pina’ miru’ansi daarirerompiru’nung: Tamung navurariauka’ tee ninka naning ninka nii’maikorori’koong tamparamaung ninka aing aa’ning ee’ oro’ nkoarama: Kaukauroarama, tata’arama, kumponing tositosinanka siompuma, nantoong miring orari-antavurima, purinto’naru’ke kanu’arama ee’noko bakiaa’ nkovuma. Aing nantoong tee’ oro’nuka ninka nari’ taamaniria’ otoai. ¹² Aming-koo papaararariringe nkaang karavoto deeruerima? Ninge ee simpe’aramaung teing nantoong dama’du-nupoong? Otoa’. ¹³ Kumponing narunge simpe’uriaing. Ee’noko dii’ dii’ka tee’ke, teing nari’ otorimaing naing simpe’ererimaing, ape’ aing? Bata’eriai tee naning orara dii’ankoita.

Mutaanang-nupoong-aape Tuumpireerima Baranteeria’ Otoai

¹ Tenang dii’koo narunge narung da’maiko’ minkuminkuema aming-koo maia’doa’ otong tee kara dootuu’koo taapo’ke minkueko simpe’aava’naang? ² Dii’ke ee noru’eria’ Kumponing bakaning meekupoonge simpe’aariaing ookara kansi’nupoong biikaang aarumo. Da’ ookara kansi’ simpe’nko˜ deeng-antaruko aming-koo noru’ea’ otong da’ makosi simpe’koo teing kapoo’ oki’nareka’? ³ Dii’ke ee noru’eria’ nii’ke tee koosinunanka biikaang aarumo dama’ke simpe’arampiaing? Tee tee masikung. Tee tee pore’ deea’ simpe’koo teing kapoo’nanka anke kansi’koo nkoaramaing. ⁴ Bane teing nantoong noru’ boong basi-po’nupoong dootuu’nupoong-kooning, simpe’ aaripeu’! Tee’koo aming-koo nanimang da’ teing nantoong dootuu’koo noru’ otoroaing-anko? ⁵ Maia’doriaing. Arekee’koo dii’ke ooveria’ otong naning narung noru’po’nung dii’koo baito-nupoong-koong dii’ bake-antaruripeu’nung teieta’ turanturang kenaanka naninka-koo meu’ka? ⁶ Tee’koo ee naning noru’po’nung dootuu’koo ureaamaing-koong ooveria’ ako’ be’antaverererimaung tuutunang-koo˜ nantoong mutaanang-koo-nupoong-koo dutakanoo’ke? ⁷ Koonto’ dua’daririning tee’ dii’ka tuumpireerima. Tenang nantoonge dii’koo nii’ninge dii’maikorori’ke oraka’ nkoraariko dii’, ai’ bakiaa’daariko, dii’koong kara-simpe’ otoaruko makosi tampa’ ee’: Ampa’dori otoriaing dii’.

⁸ Teka dii’ tee’ nkoraria’ otong; teka baru’noo’ oraka’ dii’ ee’ning namaia’ makosinuka dii’ka oraka’ nkoreerimaung bakiaa’deerima kara ave’eri tuumpireerima. ⁹ Noru’eria’ otong teing nantoong nampeesi orariaavaining teing Kumponing bakaang muu’koo tumpariauka’nung? Aavaraariko taaraverereriauka’. ¹⁰ Ai’ aing ee’ning teing ee’ oro’nuka tumpariauka’nunge: Kaukauroarimaing, kumponing tositosinanka siompaamaing, nampeesi orariaamaing, nantoong bii’ka avarimaing ee’noko teing paaravaamaing oraka’nko aarumo bii’ka, bakiaa’ nkonuka, mamaironto’nuka, purinto’naru’ naiaama kanu’arimaing, kapoo’koo tata’arimaing, oko’oko baukonanka, deu’ baukonuka, ee’noko tavu’ ninka bakiaa’ nkoaamaing. Tevitu avitu ee’ oro’navitu tumpariauka’nung te’ Kumponing bakaang muu’koo. ¹¹ Nii’ning tee dii’koo tee’ ee’na’ nkorariko’ning, teka Tanuaang Meekunge Kumponing-etainge diikaang domang kiiroraa’antaruru’, ee’noko meeka’antarurira koong-antaruru’ tee Ovoring Jiisuu’ Karistoo’ bakaang miring-koo kuunge.

Kaukauroi Otoria’ Otoai

¹² Dii’ke aa’peri otomaung, “Amutemurii’ kapoo’ taura’pari otong nii’ke nko-koo.” Teka nii’ning kapoo’nankai pakumuriaung. Amutemurii’ kapoo’ taura’pari otong ninge nko-koo, teka ning ninka boong si’maravauka’nung kapoo’ nii’nung bakaang purinto’koo. ¹³ Napo’ dii’ke aa’peri otomaung, “Taamang tee pakosii’koo makosi ee’noko pakosii’ tee taamang-koo makosi.” Teka ampa’doriauka’ asi’noo’ka Kumponinge tee ookaanka tamunsi’naanka deeng-antavureaing. Nka niikaang mono arekee’? Kaukauro-koo makosi deea’. Niikaang mono tee Ovoring-koo makosi ee’noko Ovoring tee’ke, niikaang mono-koo makosi. ¹⁴ Ee’noko asi’noo’ke teie bakaang purinto’ke deto daa’muriaing nii’ niikaang mononanka tee’ ee’na’ Ovoring daa’antavuu’na’ nari’. ¹⁵ Dii’ke ee noru’eria’ diikaang mononanka tee namarana’ Karistoo’ bakaang mono-koong? Arekee’, makosie naninge taapo’ tonta’ui dei namarana’ Karistoo’ bakaang mono-ita ee’noko baraa’upeu’ nii’nani ninka bakaang mono bakiaa’koo baavearamai ninka? Bakei katua’! ¹⁶ Dii’ke ee noru’eria’ tee naning baka be’nu’aravaing teni ninka bakiaampa ninka beekaang mono tee narung mono deemparavaing? Tee’ ee’na’ Daari Meekunge minkuvumana’ aa’puma,

“Tenaanka tee narung mono deempareaing.” (Pupu’ 2:24)

¹⁷ Teka baa tee narung baka Ovoring-koo avaravaing beekaang tanuaang tee narung tanuaang deemparavaing.

¹⁸ Baari’antarariri otoriai kaukauroi oto’keta. Teing nii’ning oraka’ nkonanka nkoampima tee mono-ita taapo’ke nkoampimaung, teka naning kaukauro nkovuma tee baka bakaang mono orari-antavaramaung. ¹⁹ Ai’ noru’ea’ ee dakaang mono tee Kumponing bakaang Tanuaang bakaang pava meekava? Kumponinge te’ sipuu’ ee’noko te’ ee’noo’ otomaung. Tee ee’nara okovenung, da’ deea’. ²⁰ Teie tee da’ pankainge moo’ke moo’duinung napo’ tororuma. Tee’koo dakaang monoi pankaing-antavei otoaing.

Nampeesi-koo Nau-antanaare

(7:1-40)

Paula’ke Nii’ning Niania’ Nampeesi-koong Maku’uu’na’

¹ Enang ninge maku’derompii’naang tee diikaang kara daarimemuru’nung. Tampa’ ee’ makosi: Naning nampeesiarava’ otoaing. ² Teka orara aarumo beremparimaung-koo tee, makosi, donkaani ba’aang oto’evuainge, ee’noko manikuma ba’ung oto’evuainge. ³ Ba’unge tee kapoo’ nampeesi-koo bi’ari otoining piavoko ba’aang avuaing. Tee’ nari’ ba’aange napo’ ba’ung avuainge. ⁴ Ba’aang baka bakaang mono tanatavarava’, ba’unge deeko’ makosi. Tee’ nari’ napo’ ba’ung bakaang mono tanatavarava’, teka ba’aange deeko’ makosi. ⁵ Orokoraria’ otoai. A’noo’ oki’nung batei-koo makosi nari’ karereta kunsirarema otoree’naang deeko’. Ee’noko dama’ke mono konteereai; dii’ka tanatarariaruko Sietani’ke paararuri’neenga. ⁶ Ninge boto siompansi minkuampa’ nampeesirarii’naang, teka piarorima deeko’ tee makosi. ⁷ Ninge ee’ naurampimang: Nampeesirariarui dei makosi ning-pina’, nka noru’ansi o’nong nii’ nari’ oro’nanka deea’ Kumponinge naruna’ naruna’ nkomuru’na’koo.

⁸ Enang ninge ee’ naurampimang dii’ nampeesirariaing ee’noko naaroonku: Dii’ nampeesirariarui dei tampa’, ning-pina’ nari’ otoripeu’. ⁹ Teka dii’ka tanatarariauka’nung deeko’, makosi, nampeesirariaing, karaa’ke boo’ otorimaato’neenga.

¹⁰ Teka ninge ee’ naurampimang dii’ nampeesinii’nuka, a’noo’ Ovoringe tee’ ee’na’ botoruru’na’ ee’pina’: Ba’aang ba’ung-eta tonta’aravauka’, ee’noko ba’unge ba’aang sipuauka’. ¹¹ Ba’aang tonta’arara deeko’ tee nampeesiarava’ otoaing, nii’noo’ napo’ ba’ung-koo tampo’aravai.

Nampeesi Keveura-koong: Karistoo’koong Ee’noko Karistoo’ Deeaing-koong

¹² Nii’ning-koo Ovoringe tero boto nkoevuria’, teka teing-koo ninge aa’pamaang: Nii’nung Karistoo’koo baito-nupoong-koo narung ba’aang mutaanang-koonani ee’noko teni pinka’ari otoaing deeko’ tee ninka nari’ otoree’naang, teie tee, teni ba’aang sipuauka’nung. ¹³ Ee’noko nii’nanie dootuu’koonanie ba’ung mutaanang-koong deeko’ ee’noko tee pinka’ari otoaing deeko’ teni ninka nari’ otoree’naang, tenie tee, tee ba’ung sipuauka’nung. ¹⁴ Donkaani mutaanang-koong teni manikuma ninka pinka’aresi tee beekaang nampeesi meeka’pari otong. Ee’noko nani manikuma mutaanang-koonani Karistoo’koonung ninka pinka’aresi tee beekaang nampeesi napo’ meeka’pari otong. Ee’koo tee’: Beekaang nampeesi meeka’pari otoaruko dei beurukaa’ Karistoo’ bakaninge biurukaa’pina’ deempariarupeu’. Nka enang-pina’ tee teing Kumponing bakaninge biurukaa’. ¹⁵ Ee’noko naring-koo naveu mutaanang-koonaveu poka’koo piavoaing deeko’, makosi, poka’aravaing. Poka’arako Karistoo’koonaveu tee-koo baru’ noru’ dai’aravauka’, ai’ Kumponinge tee da’ mooa-koo miru’duing. ¹⁶ Da’ ba’aang ai’ da’ ba’ung Karistoo’ masika’antavemaung deeko’, dake noru’ea’ nii’nung ninka otorekotaa’ tokoona’ nkoarapeu’nung: Domampepeu’ ai’ domampearupeu’.

Kumponing-nung Bokubokue Pe’nunturu’noo’ Naro’ Otoriaing.

¹⁷ Nka dii’ Kumponinge bokururu’ning teing nii’namurii’ otooto’koo pare’dariaina’ besi’eriauka’, teka tee otooto’ tero naruna’ naruna’ Karistoo’ke tankee’duri aruru’nung komperi otoriai. Aung tee boto ninge sipamaung ookara dootuu’nupoong-koo osi kante-koo. ¹⁸ Naning dopa’ toto’nisi bokuvuko deeko’ makosi, tee’ Ju’koonung-pina’ otoitaa’ nanuaing. Napo’ dopa’ toto’paravaung bokuvuko deeko’ makosi, tee’ nari’ Ju’deeaung-pina’ otoaing. ¹⁹ Dopa’ toto’ kapoo’ deea’, ee’noko toto’paravaung tee’, kapoo’ deea’, teka Kumponing bakaang boto siong tee masikung. ²⁰ Dii’ temurii’ otooto’koo otorimaatoaing naruna’ naruna’, Kumponinge tankee’durio’ otoriko’na’ te’mung Karistoo’ke bakaning deentarii’naang bokuruu’na’mung. ²¹ Da’ tero naning-koo botovotonaa’ deentari otoko Kumponinge bokuruu’nung deeko’ tee’ otoi simpiri’anta-koong taung besi’eauka’. Teka doona simpiri’anta-koong oro’parako deeko’ makosi simpiri’daravaing. ²² Baa naning tee bokuvuing nii’nung bakaang botovotonaa’ deempari otoko tee unaa-antavuing Kumponinge, ee’noko tee’ nari’ tee baa bokuvuing tenang nii’nung bakaang botovotonaa’ deemparava’ otoko tee Karistoo’ bakaang botovotonaa’ deempari otong. ²³ Da’ tee moo’duu’ moo’ke. Nantoong biikaang dai’nisi deentari otoauka’. ²⁴ Mmaikori’ ee, Kumponing-koo ima’mariri o’noriaing te’ naro’ bakaang bokubokue pe’numuring-navaro-koo naruna’ naruna’ teke o’noritaa’.

Nemaa’ Nerai’koo Nau-anta

²⁵ Enang teing nampeesiariaing-koo ning boto o’noa’ Ovoring-eta, teka nkaang noru’ arompimaang, Kumponinge piaamurai’nange naning dii’ke masika’antameriaing deeng-antamuu’nung. ²⁶ Ninge tee ee’ noru’amaang: Nii’ enang pore’ kune’ampimaung-koo o’noritaa’ makosi nampeesimaria’ tamung o’noripeu’nung-koo tampa’. ²⁷ Arekee’? Da’ da’aang-po’nunge? Teni sipeaina’ besi’eauka’. Ai’ da’ da’aang otoaunge? Nampeainani besi’eauka’. ²⁸ Da’ nemaka nampee-siraravaing deeko’ oraka’ nkorarava’. Ee’noko nerai’na’ tee’, nampee-siaravaing deeko’ oraka’ nkoarava’. Teka teing nampeesiariaininge tee arikung kune’aavaing kansi’koo, ee’noko ninge tee’ oro’ kune’eri’neeng-koo tee’ minkuamaang.

²⁹ Mmaikori’, ninge tee naurampimang tee aung: Batei enang apuka’paring Ovoring bakana’mung-koong. Enang-eta’ deto teing bii’ankaampi-po’nupoong bii’ankaampi oto’evoroaing-pina’ otoroaing. ³⁰ Teing biromparimatomaing birompariaing-pina’ otoroainge. Teing dotuarimatomaing dotuaria’ otomaing-pina’ otoroainge. Teing moo’moo’ nkoaamatomaing tee moo’ nkoaava’ otoromaatomaing-pina’ otoroainge. ³¹ Teing nantoong kansi’koong nko-nko nkoaamatomaing teing kansi’koong nko-nko baru’ aa’na’ noru’ai nkoaava’ otoromaing-pina’ otoroaing, ai’ kansi’koong avutevu’ nko-nkonanka tankinuaing. ³² Ninge pia-antarampimang dii’ baru’ norunoru’koo paa’dariri otoriauka’. Tee naning nampeesiaravaung tee Ovoring bakaang mintoong-koo kake’iiari otomaung Ovoring dotu-antavuaina’ piavoitaa’. ³³ Tee naning nampeesiaru’nung bakaang noru’ kansi’koo otomang, teni ba’aang dotu-antavuu’naang piavoma. ³⁴ Tee bakaang onou tee poka’ari otong. Teni nampeesiaravai ai’ nerai’na’ bakaang noru’ Ovoring bakaang mintoong-koo otong. Teni Ovoring bakanani oto’koo piavomaang ookavetara-koo, mono ee’noko tanuaang. Teka teni nampeesiaru’nani tee kansi’ bakaang mintoong-koo noru’ otong, tenie ba’ung dotu-antavumaatoo’naang piavoma. ³⁵ Ninge tee aung dii’ ee’ning dii’ka paku-koo naurampimang, dii’ poterampii’naang deea’, teka tampa’ toosirariri otorii’naang, mataa’irariri Ovoring-koo, tunsi paakararia’.

³⁶ Nii’nung naninge ee’ noru’ui dei: nani manikuma nampeesi-koo kariviri’ai piokang napu’nisi tamung panka’koo makosi deea’ nampeesiarava’, ee’noko teie nari-antavuaing nampeesi-koo pakuvuitaa’ tee, tee makosi, piavoaina’ nkovuaing. Teie tee oraka’nko nkovua’ nampeesi-koo miru’uma teni. ³⁷ Nii’na’ napo’ ee’: naninge ninge minkuamana’ aroo’ui dei, ee’noko tee’ nari’ nko-koo piavoi dei, tee’ tampa’ke, teni nerai’na’ nampeesiaravai tarevuaing. ³⁸ Tee tee-pina’: Tee naning teni baurang nampeesiaravaing-koo pakuvumaung tee, kapoo’ tampara teie nkovumaung; teka napo’ tee naning teni tanatavumaung nampeesiaravaruko teie, tee kapoo’ baru’ tampara masikung nkovumaunge.

Naaroonku-koo Nau-anta

³⁹ Teni ba’aang tee ba’ung-koo bi’ari otong tenang tee domampari otoko, teka tee ba’ung boo’pari dei teni tee makosi napo’ nampeesi-koo piavoaing ninka Kumponing-koo kuunge. ⁴⁰ Teka teni deto basinoo’ dotuari otopeu’ teni nampeesiarava’ otoi dei. Aung tee nkaang noru’, ee’noko baru’noo’ ee’ noru’ansi o’nong: Ning-koo Kumponing bakaang Tanuaang otoko minkuamaa’nomaung.

Taamang Kumponing Tositosinanka-koo Darimpaamaung-koonaare

(8:1-10)

Norukasi’nukai Boonko Otoroi Teing Nii’ning Orariaavauka’ Bio’ Maa’aama

¹ Enang tee kapoo’nanka kumponing tositosinanka-koo darimpaamaung: Nii’ke tasi’pampiri otong tee’ dii’ke aa’perimaung-koo, “Nii’ke tee-koo noru’ deto basi kompampiri otong siompampipeu’nung.” Teka teing noru’ deto basi narung siompaamaing teing tamung bii’ka daangamparimaing. Piaae deeko’ nii’ naro’ka puring-antameeripeu’. ² Naninge baka daangamparama ee’ noru’upeu’nung: “Ninge ootukunung kapoo’ noru’ansi otong.” Nka tee teie noru’ua’ tee’ Kumponinge pia-antavui otoina’ teie noru’koo. ³ Teka naninge Kumponing domange dai’ui dei Kumponinge tee bakaang naning tasi’pui noru’umaung.

⁴ Enang tee, arekee’ noru’ampii’naang tee boontunang-koo Kumponing tositosinanka-koo akovitue darimpaamaung-koo? Makosie nii’ke nai-koo? Nii’ke aa’ tee noru’ampiri otong kumponing tositosinankai kapoo’ basi-antavaava’ ookara kansi’koo, ee’noko amutemurii’ kumponing otoroa’, teka narung masikung Kumponing otong. ⁵ Nantoonge tee, a’noo’ aa’paamaung: Kumponinanka otorong ookaanka-koo paning ee’noko kansi’koo, mmau’nanka ookeng kumponinanka ee’noko ovontunanka. ⁶ Teka nii’koo tee narung masikung Kumponing otong, tee Niuma. Ee’nara-ita ookara kapoo’nanka tavo’aramaung, ee’noko nii’ tee-koo o’norimaunge. Ee’noko tee tee narung Ovoring otong, Jiisuu’ Karistoo’. Tee ee’nara ookara kapoo’nanka teie pomaung ee’noko nii’ teie domamariri o’noring.

⁷ Nka tee ookarai nantoonge aung amurii’ noru’ noru’aava’. Nii’ning tee nantoong dii’koo-nupoong aruaru’nanka teroita, temeng-koo datavoroi otoromaung, taamang daring mme’ masika’antavai otong. Ee’noko teinge temurii’ naiaama pankaruntoonge tee noru’aripeu’ oraka’ nkoarimaung. ⁸ Taamange tee, bane aremurii’ke, Kumponing-aape be’antamuriauka’nung. Nii’ naiampiarui dei doonko si’mariarupeu’ Kumponing-koo. Ee’noko naiampiri dei deto si’mariarupeu’ Kumponing-koo. ⁹ Tanatarariai dii’ purintaririning, naierima teing dii’koo aruaru’oroi otoroining orari-antaverereri’neeng. ¹⁰ Tee ee’pina’: Naninge boontunang-koong taamang nai-koo oraka’ noru’umaunge tee da’ oorupeu’ boontunang naiaamanava-koo naikiko temurii’ boontunang-koong taamang daang pina’ noru’ei. Ee’noko teie oorura piavora paararupeu’ bane pankaruntoonge oraka’pina’ noru’uitaa’. ¹¹ Tee’ nkorarako dakaang noru’ke tee orari-antavupeu’ tee da’maiko’ aruaru’, Karistoo’ tee-koo bou’nung. ¹² Nii’ning nii’maikorori’koo tunsie noru’arimana’ siong-koo pore’oromaung, ee’noko biikaang tunsie noru’arimana’ daang-antavariaina’ nkoverima dake tee Karistoo’koo oraka’nko nkoveing. ¹³ Tee’koo tee teie taamange mmaiko’ dua’antavupeu’nung-pina’ ooama ninge maa’ ampauka’nung tee bio’, tee ntara’ma’nung dua’antavami’neenga.

Paula’ke Boonko Otoi Moo’ Kerempuu’na’ Biikaang Baito Paku-koo

¹ Enang tee, ninka tee’ orokomarako dii’koo nii’ninge tokomeriko tee aa’pamaang: Arekee’, ning ee naning pankaing deea’? Ning ee kara-okomui-nka deea’? Ninge ee Jiisuu’ Karistoo’ ooampa’? Dii’ ee sinananka deea’ nkaang nko-nko-koo tee-koo Ovoring-koo? ² Ning nii’ning-koo kara-okomui-nka deeaung deeko’ ning tee dii’koo sira’mari o’nopeu’nung ning Kumponing-koo kara-okovui-nka, dii’ dootuu’nupoong deentariru’nung-koo, ning taaramerira. ³ Nkaang kara-dimpa’ teing ning tokomaamaing-koo aung: ⁴ Arekee’? Ning ee taura’marava’ dii’ankoa taamang-koo nai-koo ntong tovang-koo? ⁵ Ning ee taura’marava’ dootuu’koonani nampansira nari’ nanu’koo tee’ Piita, ee’noko Ovoringe baara’mainkaang ee’noko nii’ning kara okovuri nkanuka nanaamana’? ⁶ Arekee’, nee’ Baanabas naanka nanaankai kemurii’ka nko-nko nkoampematoainge mono bau’koonge manta’pario’? ⁷ Baa naning tee piatooronuka˜koong tavu’koo nanuma taamange baka bau’aramaung? Baie tee taamang keempuma sinang nkavuaung? Baie tee naning kau’karenaumo-navontu bau’urimaung baka maa’kua’? Otoa’. ⁸ Ee’noko nantoong biikaang noru’ narung tee’ minkuamaang ee? A, Moosesi-nung botoi tee’ nari’ napo’ minkuvui otomaung. ⁹ Ee’pina’ daariari otong,

“Boromaka’koong muring dai’eriauka’ uite’koong˜ sinang kau’ke ke’dee’koo botoverima, tee-koo uite’koo maa’kuaina’.” (Boto 25:4)

Kumponinge ee boromaka’ narung noru’uitaa’ tee’ minkuvuu’? ¹⁰ Nii’ ee tee’ minkumuria’? Tee aa’ nii’ minkumurima tee’ daari-antavuu’nung. Ai’ tee naning kansi’meemeng tee sinang nkavuaina’ noru’uitaa’ tee’ meemeng-koo makosi. Ee’noko tee naning sinang-bire’ tee sinang-koo nii’nariong nkavuaina’ noru’uitaa’ bire’koo makosi. ¹¹ Tee tee enang ninge Tanuaang bakaang kara dii’koo keempansi dei, arekee’, baru’ ee aa’na’ manki’dori noru’erimang ning pakumeripeu’na’koo? ¹² Nii’ninge dii’ ee’ noru’daariko, “Nii’ bakei bau’maarii’naang,” ninge tee’ nari’ baru’ deto basinoo’ noru’dampipeu’. Nka tee ninge bane makotuio’ tee nkomarava’. Ninge arikananka bane tokoonamurii’ doonko tamung meu’pamaung Karistoo’koong doorenang tampara arika’antavami’neeng-koo. ¹³ Dii’ke ee noru’eria’ teing Kumponing bakanava-koo mintoomparimaing teing tee, tee taamang teva-ita nkavamaung? Teing boontudomai mintoomparimainge tee, taamang-koo biikanariong napo’ tevaro-ita nkavaamaunge. ¹⁴ Tee’koo Ovoringe botomuru’ nii’ bakaang kara tampara nkavampiri daankiampimaing niikanariong teka tee-koo doorenang tampara-koo nkakampiainge.

¹⁵ Teka teing aing ning-koo makosining tee ninge nkavampa’, ee’noko ninge aung nka-koo tampama daariampa’. Makosi, ning moompaing nkavampa’. Naninge daang-antamuauka’nung ning daangamarina’koo. ¹⁶ Tee, ee’: Ninge daankiama tee doorenang tampara tee, tee kapoo’ ning daangamaravauka’nung tee-koo. Tee, nii’navung taung o’noa’, aung tee daankinang nkoamaa’noaing. Tee doorenang tampara daankiamparui dei ning tee baru’ oraka’ tora’pampeu’. ¹⁷ Aung amurii’ nko-nko aroo’ansi nkoampaing deeko’ teie tampa’ maku’muaing, teka aroo’amparuko etumuio’ nkoampaing deeko’ tamung nkoamaa’noaing moo’dopa. ¹⁸ Ai’ ning aremurii’ moo’ kompampaing? Tee aa’ nkaang moo’ ee’ oro’: tee kapoo’ ninge nka-koo makosi karakara tampara-koo tee ninge nkavamparuing. Tee kara tampara ninge daankiansing kapoo’ otoaruing. Tee tee ee’nara nkaang moo’.

Paula’ Baka Avarako’na’ Ookara Nantoong-koo

¹⁹ Ning moo’ nkavama naning-koo botovotonaa’ deea’, teka ning ninka ootukunung biikaang botovotonaa’ deeng-antamaramaung nantoong mmau’ Karistoo’koo baramparama’naang. ²⁰ Ju’nupoong-ankoi tee ning Ju’nung deemaramaung Ju’nupoong baramparama’naang. Teing Moosesi-nung boto-koo kuung otoromana’ ning tee’ nari’ tee boto-koo kuunung-pina’ deemaramaunge teing baramparama’naang, bane tee ning tee boto-koo kuung o’noa’. ²¹ Ju’deeaing baramparama’naang Moosesi-nung Boto-koo dama’due otoromaing ning tee tee boto-koo dama’dunung-pina’ deemaramaung. A’noo’ tee Karistoo’ bakaang boto-koo kuung deemari o’noitaa’ Kumponing-nung boto-koo dama’due o’noaung. ²² Aruaru’oromaing-ankoi ning tee’ nari’ aruaru’momaunge teing baramparama’naang. Amentemeng-koo bere’maramaung aa’pama, “Makosina’ nkomarama nii’ning baramparampaina’.” ²³ Tee ookara kapoo’nanka ninge nkoamaung tee bereng-anta-koo tee doorenang tampara, tee-koong biraanke mmau’ ninka nari’ kompampii’naang to’bii-antamaramaung.

Nii’ Ookara Boonko Noru’mariri Taremariai Moo’ Paning-koo Nka-koo

²⁴ To’bii-anta tee kapoo’ masikung, ai’ dii’ke ee noru’eria’ teing nantoong kua’parimaing deikoo’koo tee kua’parimaung namu’, teka narunge moo’ nkavumaung. Tee’ nari’ kua’dariaing moo’koo nkakiriaina’. ²⁵ Ookara moru-nupoong tee paaravarimaung bii’ka tampa’ tanatavarii’naang ootukunairu-koo. Biikaang moo’ tee tamung baa’koong baakopo, da’deng mara’omaung; teka niikaang moo’ tee pankaroonge oto’. ²⁶ Tee’koo to’bii-antamari ning kua’maramaung. Ning tamung auvi’au ki’bitu bai’ampaung, meu’pansi naro’. ²⁷ Nkaang mono doonko si’mari meung-antamaramaung Karistoo’ke bamuu’na’ oto’koo aa’pama, “Dama’ke ninka dua’mara’neenga nii’ning daankiarankotaa’.”

Tampa’ Taremaria’ Domaang Dua’ampi’neeng Ju’nupoong-koo Nkoaru’na’

¹ Enang tee mmaikori’, ninge noru’antarampii’naang dii’ piamoing teing niumaraang Isireeli-nupoong-koo nkoaru’na’ tasi’perii’naang. Teing ookara kamo’ka boonge nanau’ning, ee’noko ookara pirung meu’ toto’pai tankinau’. ² Ee’noko tee kamo’naanka-koo pirung kuunge nanau’nung miru’noo’ tee ookara tee’ meeka’antavariru’ Moosesi-koo kuung-nupoong deemparima. ³ Ee’noko arikanameensi’ke nanaama taamang tovang ntong otoa’nameensi’ke ookarai taamang tee narung Tanuaang-etaing naiaako’. ⁴ Ee’noko ookarai teri nari ntonari Tanuaang-etanari naiau’, teieta boia’ Tanuaang-aapeita tuuvuko. Ee’noko tee enang noru’ampiri otong tee boia’ tee Karistoo’ ee’nara teing ninka nanaako’nung. ⁵ Nka, bane ookara biraanke-po’nupoonge, daping ookara-koo teing-koo Kumponing tee dotuaravaruko’ biikaang aarumo orara-koo, ee’noko nanaama avitoitoi booroma biikaang mono dera’oroko’ mee’bora’ sirakamaa’koo.

⁶ Teing ee’ning kapoo’ nkoaru’ning teing taa’ni’anta nii’koo nii’ koono-anta-kooning oraka’nko piamori’neeng-koo teing-pina’. ⁷ Tee’koo kumponing tositosinanka daangamperereria’ otoaing teing-koo nii’ninge nkoaako’na’. Daari Meekunge tee naumurimaung teinge kumponing tositosinanka siong-koo bareariko’na’ aa’puma,

“Teing nantoong paroro pankaing nkoaama, taamang ntong tovang naiaama, donkonaarai’nange moruarima siong-antaveeko’.” (Toro 32:6)

⁸ Ee’noko kaukauro nkoveriauka’nung. Teing-koo nii’ning tee’ otorokotaa’ kenaanka kivora-ita beenaumo kokorei’ [23,000] dua’arira boorou’. ⁹ Ee’noko nii’ Karistoo’ iirang-antana’ nkomariauka’. Teing-koo nii’ning tee’ nkoarikotaa’ booroko’ boru’ke kakiaariko. ¹⁰ Ee’noko ukuusirariauka’ Kumponinge pakururiaung-pina’ tantarima. Teing-koo nii’ning tee’ nkoariko’ning Orari-antai boo’antavuru’. ¹¹ Aing teing kapoo’ teing-koo nkoaru’ning nii’ke oo-koo taa’ni’antananka, Kumponinge daari-antavuu’ning koono-antamurima nii’ asi’naroong-koo o’norining naumurima tutuna’nupoong nkoarima opariru’na’ biikanaroong-koo. ¹² Tee’koo nauramaang, da’ purintari donkonii otomaung-pina’ noru’dari deeko’ bakei tampa’ masika’ tanatararavaing dua’dara’neeng-koo. ¹³ Teka tenang kapoo’ arikung deeko’ ai’ orara aarumo-koong piai meu’duko deeko’ ee’ noru’eaing: da’ ookara paara-anta puru’koo makosi. Mmau’ da’koo uro’nupoonge nantoonge temurii’ paara-anta kune’au’nung. Kumponinge bakaning sipuriaung, ee’noko teie tee paara-anta taura’puauka’nung da’ puru’koo, teka tenang paara-anta poko teie tee da’ puring-antaruaing mmari’navung nauruma.

Ovoring Bakaang Taamang Ma’nari Biikaang Ninka Pitueriauka’

¹⁴ Tee tee mmaikori’ ee, baari’antarariri otoriai kumponing tositosinanka siong-eta. ¹⁵ Ninge daariamang dii’koo dii’ onou-po’nupoong noru’dampima. Tasi’peri pinka’eriai kapoo’ ninge naurampimatomaung dii’. ¹⁶ Tereng biraanke-nareng biraanke-antavampima-narenge ee nii’ naro’kamuriaunge tee ninka ereng Karistoo’ bakaang ninka? Tevio’ taamanavio’ pisi’meerimanavio’ke ee naro’kamuriaunge Karistoo’koo mono ninka nari’? ¹⁷ Tee aa’ naro’kamurimaung, ai’ tevio’ tee navio’ masikavio’. Bane mmau’ke nii’, narung mono deeng-antamurimaung naro’ke tevio’ke pisi’meerima ookara. ¹⁸ Oovereriaing teing Isireeli-nupoong Kumponing siompaamana’. Tenang taamang naiaama Kumponing-anko boonturomai darimpaamaung, arekee’, Kumponing ninka ee teing naro’kavariaung? ¹⁹ Enang arekee’ miru’ari otong? Kumponing tositosi ee kapoo’ masikung? Ai’ tee kumponing tositosi-koo darimpaamaung ee kapoo’ke? ²⁰ A, tee’ deea’. Tee ninge minkuamaatomaung kapoo’ tee teing Ju’deeaing boontuarima, Daari Meekunge minkuvui otoina’ aa’puma,

“Teing ma’nari-koo boontuarimaing, Kumponing-koo deea’.” (Boto 32:17)

Ee’noko piamoa’ ma’nari ninka pisi’deerii’naang. ²¹ Dii’ tuaantariauka’ ookarenta-ita, aa’noko Ovoring bakanareng-eta ee’noko ma’nari biikanareng-eta. Tee’ nari’ napo’ ookavaako’ka-ita nari’ taamaniriauka’, aa’noko Ovoring bakanavaako’keta ee’noko napo’ ma’nari biikanavaako’keta. Tee’ makosina’ deea’. ²² Arekee’, Ovoringe iirai uipaarii’anta-koo piamorimaunge? Arekee’, nii’ tee-koo ee dau basinoo’ iirakutanankai?

Piaa Siompampiri Tanatamariaing Karistoo’ Bakana’ Paaravampima

²³ Dii’ke aa’perimaung, “Amutemurii’ kapoo’ taura’pari otong nii’ke nko-koo.” Nka tee, ookara kapoo’ pakupaku-po’nung deea’ nantoong-koo. Amutemurii’ kapoo’ taura’pari otong nii’ke nko-koo masika’, teka ookara kapoo’nankai puring-antamuriaung. ²⁴ Naning baka tanatavarama otoauka’. Ookara tee naruna’ naruna’ tanatameeriaing tampa’ oto’koo. ²⁵ Tee ee’pina’: Kara otoaruko deeko’ kapoo’nanka baaveroma baaveaavaining tee makosi, naieriaing, nka nia’kiria’ boontunang-koo darinii’pina’ norunoru’erima. ²⁶ Ai’ “Ootukunung kansi’po’ tee Ovoring bakaang.” ²⁷ Ee’noko da’ naninge masika’anta oto’evuaunge bokuruko nanu’koo piarora deeko’ makosi, naieaing ookara kapoo’ aruaining nia’kia’ boontunang-koo darinii’pina’ norunoru’era. ²⁸ Teka nii’nung naninge aa’duko deeko’, “Aung kumponing tositosi-koo darinii’,” tee, tee’puko naieauka’. Tevunge tee naning bakaang masika’anta orariearupeu’ ee’noko bakaang domang mooavari otopeu’. ²⁹ Ninge da’ dakaang domang minkuampa’, tee bakaang domang minkuamaang. Bane nia’kia’ naiemaung, nii’nunge ooruma oraka’ noru’du’neeng. ³⁰ Ninge tee naiamira deeko’ Kumponing-koo tampara tampampeu’, teka naiampauka’nung. Piamoa’ nii’nunge ning oraka’ noru’muu’naang. ³¹ Tee’koo taamang-koo naikima ntong tovang-koo, aming kapoo’ nkoveaing-koo, nkoveaing ootukunung kapoo’ Kumponing pankaing-anta-koo. ³² Nii’nung naning dua’antaveauka’, arera, Ju’nung deeko’, Ju’deeaing-koong deeko’ ai’ Kumponing bakaning dootuu’nupoong-koong deeko’, tee’ nari’ ookara nantoong ninge dotu-antavaramaung avuntevunge. ³³ Ninka paku-koo besi’marava’, teka ookara nantoong paku-koo moo’arii’naang.

¹ Barerariaing ning-koo ning Karistoo’koo baremaramana’.

Dootuu’ Tampa’ Nkona’ Ee’noko Avuavu’nanka Tanuaang Meekung-etaning

(11:2–14:40)

Nantoong Baarong Kuruna’ Dootuu’koo

² Dii’ teing tampenanka tantampimaang ning norunoru’merimaung-koo ee’noko tee naurampiru’nung aarumo tampa’ ima’eri otomaung-koo. ³ Teka ninge dii’ pia-antarampimang tee Karistoo’ noru’erii’naang tee tee Bore’ ookara donkaang kante-koo, ee’noko donkaani tee manikuma-koo bore’, ee’noko Kumponing Karistoo’koo bore’. ⁴ Baa donkaani kunsiaravaing nii’na’ tarampeearavaing˜ bore’ daka’paritaa’ tee tee Karistoo’ dore’ua’ otong, bakaang Bore’. ⁵ Nii’nani manikuma oosirarimanoo’ke kunsiarapeu’ nii’na’ tarampeearapeu’ bakaang bore’koo baarong maniku’koo makosina’ kurumparava’ tenie tee ba’ung dore’ua’ otong, tee bakaang bore’. Teni tee teni-pina’ nari’ dapo kaariarinani-pina’ maia’po’nani. ⁶ Nii’nani manikuma bore’koo baarong kurumparavarupeu’nani makosi, dapo opui napu’arapeu’, teka kaariari oto’koo maia’opeu’nung deeko’ makosi maniku’koo makosina’ baarong kurumparavaing napo’, bore’ daka’pui. ⁷ Donkaani tee bore’koo baarong kurung-koo makosi deea’ dootuu’koo oosirarimanoo’ke, ai’ teie tee tavo’antavumaung Kumponing bakaang oro’oro’na’ ee’noko tee meenasi bakaang; teka manikumai donkaani bakaang meenasi tavo’antavumaung. ⁸ Tutuntoma tee donkaani manikuma-ita Kumponinge nkovua’, teka manikuma donkaani-eta nkovuu’. ⁹ Donkaani tee Kumponinge manikuma nkoevua’, teka manikuma Kumponinge donkaani nkoevuu’.

¹⁰ Tee’koo manii’koo bore’koo baarong kurumparimatoaing taa’ni’anta-koo donkaani deto deeng-antavui, ee’noko koosinunankai ooaama dotuarimatoai. ¹¹ A’noo’ tee ee’koo: Manikuma donkaani-eta tonta’arava’, napo’ donkaani manikuma-ita tonta’arava’ Kumponing bakaang aarumo-koo. ¹² Tee’ nari’ manikuma donkaani-eta nkovuu’na’koo napo’ tee’ nari’ donkaani manikuma-ita ponto’aramaung, nka aing ookara teing Kumponing-etaning. ¹³ Dii’ka-koo arekee’, oosirarimanoo’ke bore’koo baarong kurumparava’ manikuma ee kunsiarapeu’ Kumponing-koo, makosie? ¹⁴ Enanaroong-koo nii’ke nantoong-koo nkoaramana’ ooampima dei tasi’pampipeu’ makosina’ ee’: Narung donkaani dapo isikung otoi tampa’ deea’, ee’noko nani manikuma dapo isikung oto’evuitaa’ tee tampa’, ai’ tee tee bakaang meenasi. Aming-koo, nna’ Kumponinge tee dapo avuu’ bore’ daka’koo. ¹⁶ Baa nii’nung naning minkuminku-koo piavoko ee’ naurama’naang, “Nii’namurii’ aarumo oto’memuria’, ee’noko Kumponing bakaning dootuu’nupoong osi kante-koo oto’evoroa’.”

Ovoring-nung Taamang Siivenke’deeri Nai-koo Oraka’

¹⁷ Naurampima aing botovotonanka napo’ narung tuumpi oto’memung ninge minku-koo ee’: Dii’ naro’darima oraka’ nkoverimatoininge tamparananka daka’purimatoi. ¹⁸ Tutung tee taaravansieeng dii’koo tankatankaang otong tenang dii’ dootuu’koo naro’darima, ee’noko ninge masimasika’antavamang. ¹⁹ Aming-koo, nna’ aarumo tankatankaang tee masika’ tavo’kuaing dii’koo tasi’pampiaina’ baata areing masika’pariri otong. ²⁰ Tee tee taamang dii’ nai-koo naro’darimaung Ovoring-nung tamperima Ovoring-nung taamang deea’, ²¹ ai’ tee tee nariona’ dii’ka naierimaung ee’noko tee’koo nii’ning peeravorokoo’ ee’noko nii’ninge naiaamatoma kanu’antavarikoo’. ²² Arekee’, osie diikanoo’ke taamang ee’noko ntong tovang ee naieriarupeu’? Kumponing bakaning dootuu’nupoong ee oki’na’anta-koo piarorimaunge, ee’noko ata’oi’nuka maia’anta-koo? Are’dampii’naang ninge; daangantampii’naang? Bakei, katua’ tee’koo.

Ovoring-nung Taamang-koo Ovoringe Paula’ Nauvuu’na’

²³ Tee pare’naanta ninge naurampiru’nung Ovoringe baka po’antavuu’nung. Te’mung muunga Judasie tooka kompura kare-nupoong-koo sivuu’na’mung Ovoring Jiisuu’ke berete’ nkavura, Kumponing-koo tampa’, tampura tenang pisi’uu’ ee’noko aa’puu’, ²⁴ “Aung tee nkaang mono makosi dii’ nee’dampima boo’koo taura’maring. Ee’ naierima ning noru’merimatoaing.” ²⁵ Taamang bakearako tee tee’ nari’ napo’ tereng uaini-po’nareng nkavura aa’puu’, “Enang-eta deto areng-koo naikirima ee’ noru’merimatoaing, ninge Kumponing ninka nerakung kara naroong-anta nkaang erenge pinka’antavantu’nung dii’ domantarii’naang.” ²⁶ Tenang naierima aung berete’ ee’noko tuaantarima areng-eta’ dii’ke sira’perimatoaing tee Ovoring dii’koo boo’paru’nung poainoo’ke basi.

Ovoring-nung Taamang Naning Nariarava’ Naivuaing Tee Tora’puaing

²⁷ Tee tee enang naning tee berete’ naivuaing tuaamparama tereng-eta Ovoring bakanareng-eta makotua’na’ nkovuma tee tee tuumpivuaing mono-koo ee’noko ereng-koo Ovoring bakaang-koo oraka’nko nkovuing-koo. ²⁸ Naning tee tutung baakeenearavaing baka mme’ naivua’ bakanavio’ berete’koo ee’noko teru’ tereng-eta. ²⁹ Ai’ tee naning Ovoring bakaang mono tampa’ tasi’pua’ naivuaing tee tee baka orari-antavaravaing tee-koo naivuing-koo. ³⁰ Tee’koo ee’na’koo mmau’ dii’koo-nupoong aruaru’oromaung ee’noko siipavorokoo’ ee’noko mmau’ boo’parikoo’. ³¹ Tutung dii’ka tampa’ simpesimpe’daripeu’ning deeko’ teie orameng-koo simpe’duriarupeu’. ³² Teka Ovoringe orameng-koo simpe’durima tee, teie koong-antarurimaung baurukaa’pina’ asi’noo’ke dii’ kiimata-nupoong tanturi’neeng-koo kansi’nupoong ninka nari’. ³³ Tee’koo mmaikori’, taamang-koo naro’darima tampa’ navurariri tata’deeria’ naierimatoai. ³⁴ Nii’nung peeravoko osie taamang-antaverimatoai diikaang naronaro’ kiimata-po’nung deempara’neenga. Dama’ke mora napo’ nii’ning naurampiaing.

Avuavu’nanka Tanuaang Meekung-etaning Avutevu’ari otoina’

¹ Enang dii’ mmaikori’, ninge dii’ noru’koo pia-antarampimang teing kapoo’nanka Tanuaang-etaning avuavu’. ² Dii’ke noru’eri otong tenang dii’ mutaanang-koo otoriko’nang Kumponing tositosinanka siompereri poorarima noru’ masikung nkaveriaruko’. ³ Nka tee dii’ enang sirapo’aaperaririo’ naurampimang Kumponing bakaning nantoong masikeng tasi’pereriaina’. Nii’nung naninge Jiisuu’ barakosi’koo tampuko noru’eriaing tee naning Kumponing bakaang Tanuaang-eta karoaung. Ee’noko naninge Jiisuu’ tee Ovoring tampuko noru’eriaing tee naning Tanuaang Meekung-eta karomaung, ai’ naninge tamung tee’ minkuvuarupeu’. ⁴ Teing mmau’ Tanuaang Meekung-etaning avuavu’ otorong, teka Tanuaang teing avurimaung tee narung masikung. ⁵ Teing nko-nkonanka tee amutemurii’ otorong, teka narung masikung Ovoring Jiisuu’ Karistoo’. ⁶ Napo’ nii’ning otorong amutemurii’ iri’ Kumponing-etaning mintoomparimaing, teka Kumponing tee narung masikung teing kante-koo mintoomparamaung. ⁷ Tanuaang Meekung bakaning nantoong-koo ookara-koo kante avutevu’ari taa’ni’antavaramaung, pakueea’naang. ⁸ Nii’nung-koo Kumponinge kara matau-po’nung makosi-antavumaung Tanuaang Meekunge. Nii’nung-koo kara noru’po’nung avumaung teie narunge Tanuaange. ⁹ Nii’nung-koo arikung kune’uko masika’anta deto basi avumaung teie narunge Tanuaange. Nii’nung-koo Tanuaang-etaing avuavu’ siipa-po’nupoong taare-anta-koonung avumaung teie narunge Tanuaange. ¹⁰ Nii’nung-koo nko-nko deto basi nko-koong avumaung. Nii’nung-koo tarampee-koong avumaung. Nii’nung-koo iri’nanka Kumponing-etaning ee’noko oreng simpe’koong noru’ avumaung. Nii’nung-koo Kumponinge kara tasi’paa’ meneng-koo sipumaung minkuvuu’naang. Nii’nung-koo napo’ oovunara tasi’paa’ menenge kara bere’koong noru’ avumaung. ¹¹ Aing teing ookara narung Tanuaang bakaning nko-nkonanka. Teie ee’narai tankaampumaung naruna’ naruna’ kante piavomana’.

Dootuu’nupoong Teing Avutevu’ariri Narung Mono-pina’ Be’nu’nii’nuka

¹² Tee ee’pina’: Naninung mono tee avatevaro-po’nung, nka teing avatevaronanka tee narung mono. Karistoo’ bakaang mono tee’ oro’ke. ¹³ Bane nii’ Ju’nupoong nii’noo’ Ju’deeaing, dai’nisinuka nii’noo’ dai’ariaing, nka tee narung Tanuaang-koo kuunge meeka’antamariru’nung-koo tee nii’ narung mono deemariri otong ee’noko tee ookara narung Tanuaang okomuring makosina’ iri’ nka-koo. ¹⁴ Naning-koong mono nari’ oro’ deea’, nka tee avatevaro. ¹⁵ Kau’ke deeko’ aa’pui dei, “Ning aa’ bireng deea’, tee’koo ning mono-koo-navio’ deea’,” teie temurii’ karai tee mono-ita bita’aravarupeu’. ¹⁶ Ee’noko dome’ke deeko’ aa’pui dei, “Ning aa’ duta deea’, tee’koo ning mono-koonavio’ deea’,” teie temurii’ karai ee temono-ita bita’arapeu’? Otoa’. ¹⁷ Ootukunung mono duta narung deempari dei, taara-nko are’ otong? Napo’ ootukunung mono dome’ narung deempari dei nuuraa’nko arerai? ¹⁸ Nka tee masika’pari otoina’ ee’: Kumponinge avitevio’ be’nu’uring kantena’ narung mono-koo tee’ nari’ nii’ narung mono-pina’ oto’koo bamuru’na’. ¹⁹ Ookara mono-koo namaranoo’ naro’ otoi dei, arekee’ mono tampampipeu’? ²⁰ Nka tee masika’pari otoina’ ee’: Avatevaro otong teka narung mono tee. ²¹ Dutai aa’puarupeu’ bireng, “Ning da’ piamoa’.” Napo’ bore’ke kau’ tee’puarupeu’. Katua’. ²² Nii’nairu mono-koo aruaru’nairu tampampimanairu tee tenairu-koo makosina’ nkovupeu’. ²³ Ee’, nii’ dotumarimaung otoko nii’nairu mono-koo oraka’ oonairu, ee’noko tee tampa’ masika’ nepu’mariri duaanamarimaung oo-koo makosinairu deea’nairu. ²⁴ Teka tee tampa’ oonairu baru’ tanatavampiaung. Tee’ nari’ Kumponinge mono be’nuve’nu’uu’ nepu’arava’nairu nepu’ui. ²⁵ Tee’koo tankatankaang otoaroo’naang mono-koo, teka navarona’ mono tampa’ tanataveeai nari’. ²⁶ Nii’navaro mono-koo sisikeeravoko tee ootukunairu nari’ tora’paavaing. Navaroi daangang nkavuko deeko’ ootukunairu nari’ dotuariaing.

²⁷ Enang tee dii’ Karistoo’koong mono, naruna’ naruna’ avatevaro otoring. ²⁸ Ee’noko Kumponinge bakaning dootuu’nupoong-koo aing ee’ning miru’uru’: tutuntoma teing kara okovuri nkanuka, kemu’kana’ teing nakaroarimaing˜, beemu’pina’ teing kapoo’ Kumponing-etaning naunuka, teketa teing iri’ ninka nko-nko nkoaamaing, teketa teing Tanuaang Meekung bakaang avuavu’po’nupoong siipa-po’nupoong taare-anta-koong, teing nko-nko pakupaku-po’nung nkoaamaing, teing nko-nko tampa’ tankaampaamaing nantoong-koo, ee’noko teing kara tasi’paa’ oovunara menenge kareaamaing. ²⁹ Arekee’, ookarai kara okovuri nkanuka naing ee? Ai’ ookara ee nakaronukai? Napo’ ee ookara kara-naunukai? Ai’ ookarai ee iri’ ninka nko-nko nkoaamaing? ³⁰ Ookara ee tee avuavu’ taare-anta-koong oto’evorong? Ookara ee oovunara menenge kareaamaung? Ookarai ee kara bere’aamaung? Otoa’. ³¹ Teka paaraveriaing tee Tanuaang Meekung bakaning avuavu’nanka pankeng masikeng nka-koo. Ee’noko ampa’doriauka’ piaanavung navunge avuavu’nanka kong-koo makosi.

Piaa Ninka Makosi Kumponing-etaning Avuavu’nanka Kong-koo

¹ Piaa tee kapoo’ masikung ee’ oro’: Bane ning karompeu’nung dei teie karakarai amutemurii’nankai ookenge nantoong biikaange ee’noko koosinunanka biikaange, teka piaa o’noarui dei ning-koo, ning tamunsi’nung kareng kenkorinumaung-pina’, tankeri’ aako keeiinumaung-pina’. ² Ning oto’memupeu’ avuavu’ tarampee˜ koong ee’noko ookara kapoo’ makensi’ning noru’ampeu’nung-koong ee’noko ookara kapoo’ opansi noru’koong, ee’noko tee masika’anta iu’nanka tonta’koong makosi oto’memupeu’, teka piaa oto’memuarui dei tee ning kapoo’ deea’. ³ Nii’noo’ ata’oi’nuka bau’arama kapoo’nanka o’marapeu’, nii’noo’ nkaang mono amarapeu’ arikung kune’koo daangang nka-koo, teka piaa oto’memuarui dei, kapoo’ nkavampeu’nung otoa’ tee-koo.

⁴ Piaa tee oraka’ nkoaako da’deng maku’ deeaung; ⁵ Piaa tee nantoong tampa’nko, mamairo deea’; ⁶ Piaa tee baka daangang deea’, nantoong baa’pina’ noru’ deea’, makotua’na’nko deea’, baka nii’ning puru’na’ besi’ deea’, iirankesi’ deea’, orananka-koong deeru tarevua’ otoo’naang, mero’ noru’uaung, dotuaravaung orara-koo, teka doturotuarakoo’ kara masikung siompaamaing ninka. ⁷ Nii’nung naning piaavema deeko’, bane aming kapoo’ tavo’kuko, dake doong kante sipeauka’nung tee, tee masika’anta-koo piaromaatoaing, tampa’ nkoaravaing-pina’ noru’emaatoaing, ee’noko purintari tee paku-koo otomatoaing.

⁸ Piaa tee doong kante makotui otomaung, teka tarampee-koong karananka deeko’ teing bakearavaing. Oovunara menenge karananka deeko’ teke oparavaing. Kara noru’po’nung deeko’ teke botu deemparavainge. ⁹ Tee avuavu’ noru’koong nkavampimana’ dupearavaung, ee’noko tarampeemarimana’ dupearavaunge. ¹⁰ Teka ookara kapoo’ masikananka dupeariri oro’pariko, teing kapoo’ dupeariaing piamoriauka’nung. ¹¹ Tee ee’pina’: Tenang ning tooto’mari ning tooto’pina’ karonko’, tooto’naunge noru’anko’, ee’noko tooto’pina’ taarakanko’. Enang tee panka’marara tooto’pina’ napo’ nkomarava’. ¹² Nii’noo’ ee’: Enang nii’ tee’ ookampimaung uu’aa’ paparo-koo ookampipeu’na’, teka dama’ oing bari’meeri oomeeriaing. Enang tee nkaang noru’ dupearava’, teka dama’ tee ninge dupeansi tampa’ tasi’pampaing tee-pina’ Kumponinge ning o’mui noru’mui otoina’. Tee’koo aa’pamaang: Piaa tee kapoo’ masikung, ai’ doong kante makotui otomaung. ¹³ Ee’, aing beenaumo kapoo’ pankaroong otomatoaing aa’ning: masika’anta, Ovoringe moo’muriaing-koo noru’, ee’noko piaa. Teka pankaing masikung teing-koo napo’ tee piaa.

Avuavu’nanka-koo Tee Kumponing Bakaang Kara-sira’koong Aa’na’ Piaroriai

¹ Tee tee enang piaanavung to’bii-antarariritaa’ teing avuavu’ Tanuaang-etaning kong-koo paararariaing, teing-koo deto basining aa’na’ piarorima, baru’noo’ tee tarampee-koong. ² Baa naning tee Kumponinge kara tasi’paa’ meneng-koo sipui avumaung deeko’ tee, karoaing Kumponing-koo teie, teka nantoong-koo deea’, ai’ nantoonge tasi’paavarupeu’ tee tee’ oovunara menenge karoko tanuaang-eta minkuvuma teing kapoo’ baku’nisining. ³ Teka tee naning tarampeearamaung tee, teie kara sira’pumaung nantoong iri’antavurima, tampara aarumo siong-koo aroo’antavuri domang kuaa’antavurima. ⁴ Tee naning oovunara menenge karomaung tee baka puring-antavaramaung, teka tee naning tarampeearamaung teie tee puring-antavurimaung teing nii’ning nari’ dootuu’arimaing. ⁵ Piamoi otong ning dii’ oovunara menenge kara-koo, teka baru’noo’ aa’na’ piamoi otong dii’ tarampeerarima kara sira’koo, ai’ tee naning Kumponing bakaang kara sira’pumaung tee deto basi tee-koo naning-koo oovunara menenge karomaung-koo. A’noo’ naning kara-bere’ otoko deeko’ makosi teie pakuvuripeu’ teing nii’ning nari’ dootuu’arimaing puring-anta-koo. ⁶ Dii’ mmaikori’ ee, ning dii’anko mora oovunara menenge karompeu’ ee’noko tokoona’ kapoo’ makensi’nung Kumponing-etaing oo-antamupeu’ning naurampia’ deeko’, kapoo’ baku’nisi-koong noru’ amupeu’nung sira’derompia’ deeko’, napo’ karantamuko tarampeemarama puring-antarampiaruko deeko’, ee’noko kapoo’koo nau-antarampia’ deeko’, arekee’ dii’ ninge pakurampipeu’? ⁷ Tee-pina’ kapoo’ boo’nanka otoromaung, aa’ning kovi, tankovani’. Tenang nii’na’ karoko arekee’ kena-koong aurong tasi’pampipeu’? ⁸ Ee’noko piatooronuka˜ biikaang tuuviri nii’na’ puumpupeu’, arekee’ teinge piatooronukai noru’aapeu’ tavu’koo bokuvurimatomaung deeko’? ⁹ Tee’ nari’ daka tampa’ siraka’antavearuko karema dakaang menenge arekee’ tasi’paapeu’? Da’ aa’ tamung doona-koo karemang. ¹⁰ Otorong karananka amutemurii’ ootukunung kansi’koo, ee’noko kareaamainge kante tasi’pai otorong noru’amaang. ¹¹ Teka ninge naninung kara tasi’pamparui dei tee naning ning karamumaatomaung damisimai ning-koo, ee’noko ning damisimaie tee-koo, ee’noko tee’ pakumeerearupeu’. ¹² Dii’ tee’ nari’ke. Dii’ aa’na’ piarorimaung nka-koo teing avuavu’nanka Tanuaang Meekunge amurimaing. Makosi, purintariaing nka-koo temurii’ dootuu’nupoong naro’ka puring-anta-koong.

Dootuu’koo Oovunara Menenge Kareaamaing Napo’ Kara Bere’na’ Besi’aavaing

¹³ Tee’koo tee naning avuavu’ oovunara menenge kara-koong oto’evuing eentavaravaing napo’ tee kara bere’koong iri’ nka-koo. ¹⁴ Ning oovunara menenge kunsimarama nkaang tanuaang narung kunsiaramaung, teka ninge noru’ampa’ tee kapoo’ minkuamaung. ¹⁵ Enang arekee’ nkomaravaing? Tee aa’ kunsimaravaing nkaang tanuaang narung ninka, napo’ kunsimaravaing nkaang onou ninka. Ee’noko kenamaravaing nkaang tanuaang narung ninka, ee’noko napo’ kenamaravaing nkaang onou ninka. ¹⁶ Tenang dake Kumponing biraankeveko tanuaang narung ninka oovunara menenge, arekee’ naning da’ ninka nari’ tamung otomaunge masikee-antarui “Masikung” tampupeu’? ¹⁷ Bane dakaang eenta Kumponing-koo makosina’ tampeinge, tee nii’nung naning paku-antavea’ otong. ¹⁸ Ninge tampara tampamang Kumponing-koo, oovunara menenge karomaung-koo mmau’namu’pie, dii’ divu’dampiri. ¹⁹ Teka dootuu’nupoong naro’arimanoo’ke namoora’noo’ sirapo’ke kara-koo piamomaung, baru’ oovunara menenge karoma doong o’anta-koo piamoaung.

²⁰ Mmaikori’ ee, bakerariaing toire’ biikana’ noru’koo. A’noo’, orara matau-koo toire’pina’ amakorariri otoriaing, teka petaa’doriaing diikaang noru’koo. Aa’periauka’, “Oovunara menenge kara tee taa’ni’anta pankaing Kumponing nii’anko otomaung-koong.” ²¹ Ai’ Kumponinge naunaua-antavurii’naang mau’urima Isireeli-nupoong-koo aa’puu’,

“Akoing-koo karoma karavarampaing nkaning, akoing biikaang karai. Teka bane tee’ nkoanko taaramaavauka’nung.” (Aisaia’ 23:11-12)

²² Daari Meekunge tee’ minkuvuio’ nii’ke noru’ampiri otong tee oovunung menenge kara tee taa’ni’anta makosi, teing-koo masika’anta oto’evoroining-koo deea’, teka teing-koo masika’anta-koo kontevoromaing, teing koono-anta-koong. Ee’noko teka tee tarampee tee masika’anta-po’nupoong biikaang, masika’anta-koo kontevoromaing biikaang deea’. ²³ Ai’ dootuu’nupoong oosiarira ookara oovunara menenge kareaako tenang nantoong tamung masika’anta oto’evoroaing te’ poropeu’, porora aa’paapeu’, “Dii’ kanu’daririning!” ²⁴ Teka ookarai tarampeerariko naning damisimai, nii’na’ naning masika’anta oto’evuaung pora taaravuko tee ootukunung taaravupeu’ning karai too’pupeu’ tee, noru’ tante-antavuma. ²⁵ Kapoo’ bakaang makensi’nanka sirapo’ po’antavupeu’ ee’noko miinge keemparara Kumponing daangampupeu’ aa’puma, “Kumponing masika’ dii’anko otong!”

Tampa’ Toosimariri O’nori Dootuu’ Nko-koo Tampa’

²⁶ Arekee’, dii’ mmaikori’? Tenang dootuu’koo naro’darima avutevu’ nko-koo piaroriaing makosi, nii’nung kena ninka, nii’nung nau-anta ninka, nii’nung Kumponinge sira’naare ninka, nii’nung oovunung menenge kara, nii’noo’ kara-bere’ ninka, teka ootukunung nkoverima teing nii’ning dootuu’nupoong puring-antana’ nkoveriaing. ²⁷ Oovunung menenge kara otoko deeko’ makosi kenaankara deeko’ nii’noo’ beenaumo-koo basi oovunung menenge kareaapeu’, ee’noko doompeitaa’, ee’noko nii’nunge biikaang kara bere’evuriko. ²⁸ Teka dootuu’koo naro’arimaing-koo naning kara bere’umaung otoaruko deeko’, makosi kareaavauka’nung teing nantoong oovunung menenge kara-koo piavoromaing. Tamung bii’ka kareaavaing Kumponing ninka. ²⁹ Teing-koo nakaro-nupoong˜koo makosi, kenaanka nii’noo’ beenaumo kareaavaing, ee’noko ookara baroromparirio’. ³⁰ Tenang nii’nung karoi otoko nii’nung-koo Kumponinge kara-sira’ tavo’kupeu’ naning ba’nampari otomaung-anko, makosi tee tutuna’nung bakearavai. ³¹ Dii’ teing ookara batei oto’deruriaing diikaang kara minku-koo Kumponing-etaning tarampeerarima naruna’ naruna’, ookara barerarira tampara aarumo siong-koo domang kuaa’antareeriaing. ³² Teing nakaro-nupoong bii’ka bake-anta-koo makosi, nii’noo’ nempariai nii’nung batei-koo. ³³ Ai’ Kumponing tee toosi-paa’koong deea’, teka mooa-koong.

Ookara dootuu’nupoong osi kante-koo nkoarimana’ tee’ nari’ nkorarii’naang naurampimang. ³⁴ Maniku’ teie, dooroomparimatoai dootuu’koo naro’darima. Teing kara-koo taura’paria’. Teing tamung doonko otoroaing tee’ Moosesi-nung botoi minkuvui otoina’. ³⁵ Kapoo’ noru’koo piavorora deeko’ biumatakaampi tana’aariaing osia, ai’ maniku’koo tee maimaia’ dootuu’koo meu’ke kara-koo. ³⁶ Arekee’? Dii’ ee okora’nuka tee Kumponing bakaang kara? Ai’ dii’ nainge nkaveru’nunge tee Kumponing bakaang kara, nii’ninge deea’ ee? ³⁷ Nii’nung naning ee’ noru’ari dei, “Bakei nakaronara ning,” nii’noo’, “Tanuaang-etaning avuavu’ oto’memuing,” noru’uaing teie tee kapoo’ ninge daarirerompimatomaung dii’anko tee ee’nara boto Ovoring-etaing. ³⁸ Baa naning tee tara’oa’ taaravuaing tee napo’ naninge taaravuauka’nunge. ³⁹ Tee’koo, mmaikori’, bia’doriaing tarampeerari minku-koo, teka oovunung menenge kara poteveriauka’. ⁴⁰ Teka oosirarimanoo’ke ookara kapoo’ makosina’ nkoveriaing narung mono-koo-nupoong pakureeritaa’.

Nantoong Boorou’ning Napo’ Daa’ariaing-koonaare

(15:1-58)

Karistoo’ke Boo’ Puru’ui Daa’aru’nung Masika’

¹ Enang tee dii’ mmaikori’ ninge tee tampara doorenang tero daankirerompiru’nung napo’ noru’antarampii’naang miru’noo’ sira’pama. Dii’ke tero nkaverira enang ima’darimaung tee-koo. ² Tee-koo tampara doorenang-koo kuunge domantariri otorimaung, a’noo’ tee tee’ nari’ ninge naurampiru’na’ pinka’eri dei ai’ dii’ke daang masika’antaveriarui dei. ³ Tee, ninge dii’koo danto tuu’antu’ tee-pina’ kapoo’ tutuna’nung pankaing masikung tee kapoo’ ninge nkavantu’nung. Aa’noko tee Karistoo’ boo’paru’ niikaang oraka’ nkonanka-koo tee’ Daari Meekung masika’paru’na’. ⁴ Aa’noo’ dako’au’, napo’ domamparu’ beenang doong deemparako tee’ Daari Meekung masika’paru’na’. ⁵ Aa’noo’ napo’ Siipas-koo oro’paru’, napo’ teing nanai’keta kenaankara-koo oro’paru’. ⁶ Napo’ dama’ke teing-koo pa’noko’ daaku’ divu’ nii’maikorori’koo oro’paru’, Ee’noko teing-koo dapi’ ookara mme’ domampariri otorong, teka nii’ning boorou’ning. ⁷ Napo’ dama’ke Jeemisi-koo oro’paru’, teketa ookara kara okovuri nkanuka-koo. ⁸ Asirang-koo masipo’ ning-koo oro’paru’ ta’nimpaarii’na’ ponto’antamuma mme’ iri’moaruko. ⁹ Ninoo’ tee ee’nara asi’noo’nung kara okovuri nkanuka-koo, teka ning kara-okovui-nka tang-koo makotumpa’, Kumponing bakaning dootuu’nupoong oraka’ nkoaranko’nung-koo. ¹⁰ Masika’ kara-okovui-nka deemari o’nong, nka Kumponing bakaang piaae avusiro’ari bakaang kara-okovui-nka deeng-antamuio’. Enang tee avusiro’ ning pare’muu’nung iri’ otoaung deea’. Bakei teing ookara-koo deto basimari mintoomaru’, a’noo’ tee ning deea’, teka tee Kumponing bakaang avusiro’ ning-koo otoing. ¹¹ Ai’ tee tee bane ninge ee’noko teinge nari’ daankiampimaunge tee tee ee’nung niikaang kara, ee’noko tee dii’ke masika’antaveru’.

Boo’keta Daa’ Otoaung Deeko’ Nii’ Piaaru’nuka.

¹² Karistoo’ boo’keta daa’aru’nung daankiampimaung deeko’ aming-koo nii’ninge dii’koo koroarima aa’paamaung, “Boo’keta daa’ otoa’?” ¹³ Boo’keta daa’ otoarui dei, Karistoo’ baka tee daa’aravaruu’nung deemparapeu’. ¹⁴ Ee’noko Karistoo’ boo’keta daa’aravaruu’nung dei, tee kara nii’ke daankiampimaung tee tamunsi’nung ee’noko diikaang masika’anta tamunsi’nunge, ¹⁵ ee’noko napo’ daang minku-nupoong deemaripeu’ Kumponing-koo, aa’pampimaung-koo, “Karistoo’ Kumponinge boo’keta daa’antavuu’nung,” ai’ Kumponinge daa’uarupeu’ boo’keta daa’ otoarui dei. ¹⁶ Boo’nuka daa’uriarupeu’nung deeko’ Karistoo’ tee’ke, bane pankainge, daa’uarupeu’. ¹⁷ Ee’noko Karistoo’ daa’uaruu’nung dei diikaang masika’antai kaari’darima diikaning oraka’ nkonanka-koo kuung otoripeu’. ¹⁸ Ee’noko teing napo’ Karistoo’ bakaning boorou’ning tee paa’ariri otopeu’. ¹⁹ Teka tee nii’ke ee’ noru’ampira Karistoo’ke enang-navaro navaro-koo otooto’koo pakumuriaing ee’noko dama’navaro-koo paa’mariri, nii’ teing piaaru’nuka ookara-koo dau basinoo’ka.

Karistoo’ Boo’keta Daa’aru’nung Nii’ Ookara Napo’ Boo’keta Daa’maraina’

²⁰ Nka tee ee’ masika’: Karistoo’ boo’keta daa’aru’, ee’noko tee’ nkoarama tasi’antamuru’ teing boorou’ning daa’ariaing. ²¹ Aadamai baka ookara nantoong boo’ke para’uru’, ee’noko Jiisuu’ke baka ookara nantoong makosi-antavuru’ boo’keta daa’koo. ²² Tee’ nari’ ookara booroaing Aadama-koo kuung otoromaing, napo’ tee’ nari’ ookara napo’ domampariainge Karistoo’koo kuung otoromaing. ²³ Teka tee ookara kapoo’ makosina’ nkoaravaing Karistoo’ doompaitaa’. Karistoo’ mme’nung taa’ni’anta-koo boo’keta daa’aru’, teka dama’ke teing bakaning daa’ariaing tee napo’ poko. ²⁴ Tee’ nkoarako teketa botu basiaravaing tenang otoa’antavuainang teing ookara pankainanka, ovontung ee’noko iri’nanka, teketa’ ookara kapoo’nanka teie tarevui tavo’uaing Bauma Kumponing-anko. ²⁵ Tee Karistoo’ tee ovorimpari pankaimparamaatoaing bera tenang Kumponinge ookara bakaning kare-nupoong kau’ka boonavete-koo sipuriainang. ²⁶ Ee’noko tee karenung asi’noo’ka kune’ampimaung otoa’antavuainge, ee’nara boo’. ²⁷ Ai’ tee’ Daari Meekunge minkuvui otoina’ aa’puu’na’,

“Kumponinge ookara kapoo’nanka Karistoo’koo bakaang kau’koo boong si’koo mimpuu’.” (Kena 8:6)

Tenang Daari Meekunge ookara kapoo’nanka boong sipuaing tampuma Kumponing naro’ka minkuvua’, ai’ tee tee Kumponing ee’nara teie sipuaing ookara kapoo’ Karistoo’koo boong. ²⁸ Teka tenang ookara kapoo’nanka Bauring-koo boong sipuko Bauring ee’nara napo’ Bauma-koo boong otoaing tee ee’nung-koo ookara kapoo’nanka Bauring-koo boong si’koo mimpuu’nung-koo, teka Kumponinge naro’ka tanatavurii’naang.

Kapoo’nanka Boo’keta Daa’ Masikee-Antavui Otoinanka

²⁹ Tee boo’keta daa’ napo’ otoarui dei aming tavo’kupeu’ teing-koo nantoong ntong-koo minkie meeka’antavarimaing-koo nii’ning boorou’ning paku-koo? Koonto’ boo’nuka napo’ domampariarui dei, aming-koo napo’ teing-koo boorou’ning-koo ntong-koo minkirarima meeka’antararikoo’? ³⁰ Ee’noko aming-koo kapoo’ avo’avoro’nanka kune’ampimaunge nii’ke kara okovuri nkanukai ookara batei-koo? ³¹ Ninge tasi’antarampimang dii’ mmaikori’ marirampima, dii’ ee’ning ning dotu-antameri niikaang Ovoring Jiisuu’ Karistoo’koo kuung otorimaing: Ning tee tavu’koo doong kante koraposi’maamaung Karistoo’ daankianko ning boo’keta daa’maravaing noru’mari. ³² Ning boo’keta daa’maravaruu’naang deeko’, aming ning-koo basiarapeu’ nantoong biikoori avorokesi’nuka ninka tameeriko anke Epeses-namono-koo? Ee’noko napo’ boo’keta daa’ otoauka’nung deeko’, makosi, “taamang ntong tovang naiampima tamung do’dero’de’mariri o’norimaa’noaing, ai’ dauna’mung moompira bakemariai.” ³³ Purintariri otorimaatoai tee’ tosiraarima aavaraari’neenga. “Oreng ninka navurarima diikaang aarumo orari-antaraaripeu’.” ³⁴ Kanu’keta tanterariai oraka’nko siperi. Nii’ninge dii’kooninge Kumponing noru’aava’. Tee’panko maia’dorii’naang.

Arekee’ Oro’mariaina’ Te’mung Boo’keta Daa’mariaina’mung

³⁵ Teka nii’nung narunge aa’pupeu’, “Boo’nuka arekee’ daa’ariaing? Mono aremurii’ oto’evoroaing?” ³⁶ Bakei kanu’ tee aung niania’. Tee sinang dake keempeaing tee tutung booaing domamparavaing deeko’ dama’ke. ³⁷ Ee’noko aremurii’ sinang keempeaing, uite’ deeko’, teu sinanu keempeainu teu tamunsi’nu, mono teieta dama’ dupuaina’ oro’nu deea’. ³⁸ Ee’noko Kumponinge miru’uru’na’ siompai ootukuning sinananka avitoitoi ookara kante-koo mononanka dupurima oro’parimaung. ³⁹ Teing paning-kooning mononanka otorong, ee’noko teing kansi’kooning mononanka otorong. Ookara kansi’koong mononanka teing namurii’ deea’. ⁴⁰ Nantoong oovunamurii’ mono oto’evorong, ee’noko kau’ karenaumo oovunamurii’ oto’evorong, ee’noko barennanka oovunamurii’ke, ee’noko tavi’nanka oovunamurii’ke. Teing kansi’kooning mononanka namurii’ meenasi oto’evorong, ee’noko paning-kooning mononanka nii’namurii’ meenasinanka oto’evorong. ⁴¹ Teing-koo paning-kooning mononanka-ita duaa’ nii’namurii’ meenasi oto’evung, tee kaara nii’namurii’, teing beento’nanka nii’namurii’. Ee’noko beento’nanka-koo nari’ basining deea’ arakanoo’koo.

⁴² Nantoong boo’keta daa’ariaing tee’ nari’ oro’ke, tee-pina’ sinang-pina’ tee mono tee dako’koong kansi’koo paa’aravainung deempario’, ee’noko teketa tee daa’aravaing paa’aravauka’nung deempari. ⁴³ Tee mono nii’ke dako’ampimaung tee tamunsi’nung. Mono tee boo’keta daa’aravaing tee maneenung. Tee mono dako’ampimaung tee purinto’ otoaung. Mono tee boo’keta daa’aravaing tee purinto’po’nung. ⁴⁴ Tee mono dako’ampimaung tee kansi’ bakaang. Mono napo’ boo’keta daa’aravaing tee tanuaang bakaang. Ee’, otong mono kansi’ bakaang. Napo’ otong tee mono tanuaang bakaang. ⁴⁵ Tee’koo Daari Meekunge minkuvuu’, aa’puma,

“Tee tutuna’nung naning Aadama naning domantoo’ deemparu’.” (Pupu’ 2:7)

Teka tee asiranung Aadama (tee Karistoo’) boo’keta daa’ari domaang avu’koong tanuaang deemparu’. ⁴⁶ Tee-koo ee’ noru’koo makosi: Tanuaanavete tutung tavo’kuaung, teka mono-navete tutung tavo’kuko dama’ke tanuaanavete pokoo’. ⁴⁷ Tee tutuna’nung naning kansi’keta tavo’kuu’nung da’mong-koong nkonii’. Teka tee kenaanka-nung naning paning-eta pou’nung. ⁴⁸ Teing nantoong da’mong-koo-nupoong teing tee-pina’ naning da’mong-koong-pina’ oro’nanka. Teka teing nantoong paning-nupoong teing tee-pina’ naning paning-koong-pina’ oro’nuka. ⁴⁹ Tee’ nari’ nii’ tee-pina’ naning da’mong-koong-pina’ oro’marimaung-koo napo’ tee’ nari’ oro’mariaing tee naning paning-koong-pina’.

Arekee’ Nkoaravaina’ Te’mung Boo’keta Daa’mariaina’mung

⁵⁰ Tee kapoo’ ninge naurampimatomaung dii’ mmaikori’ tee aung: Tee nii’koo tamung bio’ ereng tovang navaro tee okovuauka’nung tee barenku Kumponing bakaang muu’koo tunumpo’. Napo’ teing kapoo’nanka paa’ariaining okovuriarupeu’ tee kapoo’ paa’aravauka’ nung.

⁵¹ Taaraveriai, ninge kapoo’ makensi’nung naurampii’naang: Nii’ tee o’mariri moompiauka’ning, teka tenang asi’namu’ tuuviri paning-eta karoko nii’ ookara teing paarimariaining namu’ke, piping-pina’. ⁵² Tuuviri karoko boo’nuka tenang daa’ariaing ee’noko tenang-eta booroauka’nung, ee’noko napo’ nii’ paarimariai. ⁵³ Ee’ makosina’: Teing mononanka boo’koo makosinanka kiri’ampira teing boo’koo makosi deeaing si’mariai. ⁵⁴ Tenang mono boo’koo makosinanka boo’koo makosi deeaung deemparako Daari Meekunge minkuvuu’na’ masika’paravaing aa’puu’na’,

⁵⁵ “‘Kumponinge boo’ bakaang iri’ opui puru’antamuriaing.” (Aisaia’ 25:8)

“Ekee da’ boo’, dakaang iri’ arera?

Da’ boo’, arerai dakaang tuu’neke’?” (Osea 13:14)

⁵⁶ Ai’ orara aarumoi tuu’neke’pina’ tupu’murimaung boo’koong iri’ ninka, ee’noko ee’nung iri’ tee ee’nara boto nii’ boo’koo tammurimaung. ⁵⁷ Teka tampara tampampiaing Kumponing-koo boo’koong iri’ opura domang amuru’nung-koo niikaang Ovoring Jiisuu’ Karistoo’koo kuunge. ⁵⁸ Tee’koo mmaikori’ ninge piaavarampimaing, ima’dariri otoriai diiri’daria’. Ookara batei-koo aa’na’ kontariaing Ovoring bakaang mintoong-koo ee’ noru’eri: Ovoring-koo mintoomarikotaa’ tee niikaang moo’ paa’aravauka’nung; boo’ke daka’puauka’nunge.

Asi’naare, Paura’ke Bakaang Miru’, Tautau, ee’noko Si’nara’koonaare

(16:1-23)

Mooni’ Oosiaavaina’ Jerusalema’nupoong Paku-koo

¹ Enang tee ee’pina’ mooni’ oosieriaing teing Kumponing bakaning meekupoong paku-koo: Dootuu’nupoong Kalesia-nameensi’ka osi kante-koo nauarantu’na’ nkoveriaing, ee’pina’: ² Saandei kante dii’ naruna’ naruna’ dii’ka taakore’ning taapo’ kore’dariai. Tee tee oosi bakenii’ otoko ning moaing. ³ Miru’ereriaing nii’ning dii’kooning, ee’noko tenang ning tavo’kamira ninge karavoto˜ ninka botoarampaing diikaang avuavu’nanka ninka Jerusalema’aape be’anta-koo. ⁴ Makosina’ deeko’ ning nari’ meriainge.

Paula’, Timoti Ee’noko Apolos Biikaang Nanunanu’ Koorin-aape

⁵ Ning maromaramang Masedonia’nameensi’ beero’ansi nanama’naang. Masedonia’ beero’ansi dii’anko moainge. ⁶ Ee’noko dii’ ninka o’noo’noriaing dee’ma, ai’ pa kamaari-po’naveraa’ka-koo nari’ o’noriainge dii’ke pakumeriaina’ nanampainairu-koo be’koo. ⁷ Enang tamung oki’noo’koo beero’dampii’naang piamoa’, teka pankapankaroong oto’koo piamomaang dii’ ninka, Ovoringe taura’muko deeko’. ⁸ Ning Epesesie o’noi o’noaing bera Pentekos-na’mung basinoo’ke. ⁹ Ai’ doona pankaing oro’paring ning mintoomaravaing-navaro-koo sinampuriaining. Ee’noko teing ni’ninka turani’nuka mmau’ otorong.

¹⁰ Teka Timoti poaing deeko’ dii’anko, tampa’ ooveriaing tee avoro’neeng-koo tenang dii’ ninka otoritaa’, ai’ teie tee Ovoring bakaang nko-nko nkovumaung ning-pina’. ¹¹ Tee dii’koo narunge doonko noru’eauka’. Pakuerio’ danto nanuaing mooavari tee ning-anko basiaravaina’. Nii’ke nii’maikorori’ ninka nempampimaang tee.

¹² Napo’ tee-koo mmaiko’ Apolos: Ninge aa’na’ pia-antavantu’nung dii’anko bee’naang nii’maikorori’ ninka, nka tee enang be’koo piavoa’, teka tee beaing doona oovura deeko’.

Asi’ning Tautau

¹³ Tanterariri ima’dariri donkoniriaing diikaang masika’anta ninka, naning-naunturi purinto’ ninka. ¹⁴ Ootukunung kapoo’ nkoveriaing piaa ninka nkoveriai.

¹⁵ Mmaikori’ ee, dii’ke noru’eri otong Sitepanas bakanava-nupoong teing teing teva-nupoong tutuna’ bere’ariru’ning Akaia’nameensi’koo ee’noko teing to’bii-antavarimaung Kumponing bakaning meekupoong paku-koo. ¹⁶ Ninge botorampimang dii’ke taaraveriaing kara teing-eta nantoong tee’ oro’nuka-ita, ee’noko ookara-ita nii’ ninka nari’ aa’na’ mintoompariaining-eta. ¹⁷ Ning dotumaring aa’ning poroio’: Sitepanas, Potunatus ee’noko Akaikas dii’ pari’antaraari. ¹⁸ Tavo’kaio’ ning unaamou’ ee’noko dii’ tee’ke, unaaroru’. Dii’ke tee tasi’periaing teing tee’ oro’nuka makosinuka tampa’ noru’koo.

¹⁹ Teing dootuu’nupoong osi kante-koo Eesia-nameensi’koo otoromainge tampara tantaaring. Akuila daring Pirisika’ nari’ teing dootuu’nupoong beekanava-koo naro’arimaing ninka piaa ninka tampa’ minkuraaringe Ovoring-koo. ²⁰ Nii’maikorori’ ookarai aa’ otoroininge tampara tantaaringe. Dii’ ookara naruna’ naruna’ onkeonke’deeriaing meekupoong nkoarimana’.

²¹ Enang tee, ninge Paula’ke napo’ tampara minkurampimang anaare ninge koonto’ daariama nkaang birenge miring taa’ni’antamari. ²² Baa naning tee Ovoring domange dai’uauka’nung barakosi’ tee-koo otoaing. “Maranata” – Ovoring poaing. ²³ Tee biraanke Ovoring Jiisuu’ Karistoo’ bakaang dii’ ninka nari’ otomatoaing. ²⁴ Ninge piaarampimaang dii’ Jiisuu’ Karistoo’koo kuunge.

Masikung.