LUKA
é sanmankanmɛɛ mín nzɛ́wɛ
Ɛnza Ngílisi kó o lɔ́
Kunnanfwee ŋó
Luka yɛ́ kitabu ó kɔɔnnɔn, Mwɛnyamu é sɔ́n Ala sao o mán ɲán mín mán malɛɛka ó yɛ́ kóman ó kósɔn, óni Ɛnza ŋé wóo ɲán mín mán, a wóo ó kibhalo ó fɔ ɲán mín mán, o bɛ́ é yáala án nan.
Luka é yáala án nan kó Ɛnza ŋé a yɛ́ɛmanyii kɛ́ sɔ́n tɔ́lɔya ó mán óni ni íi a gbáan yíi ó mán, aa sayakɛ. Waa a tée sawaɲɔɔnlo ŋó, aa kúun kɛ́ bhɔ́ su ólu cɛ́man kɛ́ a yɛ́ɛ yáa a kwɔmɔɔn ólu lá. O kwɔ, a kɔ́ɔ é tá i ɲánla kɛ́ táa sángboo ó lɔ.
Luka é Ɛnza ɲɛ́n saanan ó shɛ́ɛman nvɔla án ɲɛ́n: Bhó nɔ́bhaa fyáa ó yɛ́ɛ saanan ó (6.46-49), Saanan miin lá sɛɛnkɛbhaa ó mán (8.5-8), mɔɔn min núu kíi tó í man nan ólu yɛ́ saanan ó (14.15-24), dhyé min ŋé a fá cɛ́n ó tá kɛ́ táa a cáan tó kɛ́ i kwɔ́sɛɛ kɛ́nan (15.1-32), kítitɛɛbhaayoo ŋóni finɲanmuso ó yɛ́ saanan ó (18.1-8). Aa saanan shɛ́ɛman gbɛ́ɛlu lá ó kwɔ. O saanan ólu fɛ́, aa án ngálanan kó shɛ́ɛman nan Ala yɛ́ mansaya ó tá fa ŋo fɛ́.
Luka yɛ́ Kitabu o lɔ́taaɲan ó
Kitabu ó sɛ́wɛkun ŋó 1.1-4
Yaya Bátizelikɛbhaa óni Ɛnza ndá wóoko ó 1.5--2.52
Yaya Bátizelikɛbhaa yɛ́ lákawanin ó 3.1-20
Sɔtaannan é Ɛnza nɔswaan kɛ́ kwée a bátizenin ŋó kwɔ́ 3.21--4.13
Ɛnza ɲɛ́n bháala ó Galile mala ó lɔ́ 4.14--9.50
Ɛnza ŋé bhɔ́la Galile kɛ́ táa Yeluzalɛmu 9.51--19.27
Ɛnza myaan ó kɛ́ a kiti tɛ́ɛ óni kɛ́ a fáa 19.28--23.56
Ɛnza ngúunngo ó 24.1-12
Ɛnza ŋé a yɛ́ɛ yáala a kwɔ́mɔɔn ólu lá kɛ́ táa sángboo ó lɔ́ 24.13-53
1Kitabu míin nzɛ́wɛ kún ŋo
1Kó mín núu kɛ́ án nvɛ́ ya, mɔɔn lɔ́lu lamyaan kɛ ó kibhalo ólu sɛ́wɛ. 2O kó ólu kɛ́ mínnu ɲánla Kanbiini ólu lamyaan wáati ó man, tó ii nan kɛ́ Ala yɛ́ kóman ó bháalakɛdhye ŋólu le, ólu o kó ólu lákɛɛ án ɲɛ́n ɲán min mán, a sɛ́wɛ bháa ólu a sɛ́wɛ kɛ́ kéeɲan nin i yɛ́ sɛ́ɛya ólu lé. 3Né lo ŋé ɲíinin kɛ́ cɛ́ɛne o kó ólu ka Kabiini o kó ólu lamyaan wáati ó lɔ, ó lée kɛ́ tó, ní míli ngó a káɲin ké né a o kó ólu sɛ́wɛ kɛ i túunnduun ɲɔ́ɔnnan, nva Teofili, 4ké ii a lɔ kó ii í kála kó mínnu lá, kó óo tinɲan gbú le lé.
Malɛɛka lɔ́ é Yaya Bátizelikɛbhaa wóoko ó fɔ́la
5Zude mala ó mansacɛ Elɔdi tá tée ó lɔ́, faanlɛɛɲansebhaa lɔ́ tɛ́ɛ yé mín ndɔ́ɔ tɛɛ kó Zakali. Abiya tɔ́ɔ ó lá faanlɛɛɲansebhaa mínnu tá sɛ́ɛ ó ka, ó lɔ́ lé tɛ́ɛ a le. A muso tɛɛ faanlɛɛɲansebhaa ólu kunndii Alɔn mwáannin né le. A muso ó tɔ́ɔ tɛ́ɛ kó Elizabɛti. 6Í fyaa bɛ́ téenin ndɛ́ɛ Ala ɲánkɔɔ, i tɛ́ɛ Mantii ó yɛ́ sɛliya ólu bɛ́ bhátola a ɲán ó mán. 7Dhyé ndɛ́ tɛ́ i bhóo, kɛ mansɔɔ Elizabɛti tɛ́ɛ muso wóobhɛɛ lé lé, ó kwɔ́, í fyaa ó bɛ́ tɛ wɛ́ɛ kɔ́ɔ.
8Ló nɔ lá, Zakali tɛ́ɛ faanlɛɛɲanse ó la ni a yɛ́ sɛ́ɛ lɔ mɔɔn ólu lé Ala bhatobhomba ó kɔ́ɔnnɔn, kɛ mansɔɔ i yɛ́ bháalakɛ wáati lé tɛ́ɛ wé. 9Kɛ́ kéeɲan ní faanlɛɛɲansebhaa ólu yɛ́ laanan óle, i tɛ́ɛ tóla kɛ́ mɔɔn kée mɔ́, ó tɛ́ɛ lo Mantii ó yɛ́ ywáa sɛ́nnɛnyanin ŋó kɔ́ɔnnɔn kɛ́ wúsulan ŋó ɲɛ́ɛn, óo bhyɛ́ Zakali le mán. 10Kɛ́ Zakali tó wúsulan ɲɛ́ɛn ŋó lá, yaman ó tɛ́ɛ Ala dɛ́li ó la Ala bhatobhomba ó kɛ́ɛngbɛ ó lɔ́.
11Mantii ó yɛ malɛɛka o lɔ́ é i yɛ́ɛ yáa Zakali la, malɛɛka ó lɔ́nin ndɛ́ɛ wúsulan faanlɛɛbhɔlaa ó bhóobhɛɛ fán ŋó fɛ́. 12Zakali é a yé mínngɛ, a hákii ó ɲáanmin, aa sháan koyoongɛ. 13Wáa malɛɛka ó fɔ a yɛ kó: Zakali, í kɛ́nan sháan, kɛ mansɔɔ i yɛ sɛ́ɛ ó wɛ́ɛ myaan. Í muso Elizabɛti yáa dhyénjɛ wóo i yɛ, ii a tɔ́ɔla kó Yaya. 14A wóoko ó yáa kɛ́ nisɔdhyaa láfanin né i bhóo, óni mɔɔn shɛ́ɛman nisɔ yáa dhyáa ó kó ó lɔ́. 15A yáa kɛ́ mɔɔnba lé Mantii ó ɲánkɔɔ. A táa lɛ́zɛnnji, wáman minife nvɛ́ɛyanin nzí mín. A yáa fá Ní Sɛnnɛnyanin ŋó lá kɛ́ tá a kɔ́ɔnta wáati ó mán. 16A yáa kɛ́ sɔ́ɔbu lé Izalayɛlidhye ŋólu shɛ́ɛman ɲáan í kwɔ́sɛɛ kɛ́ sɔ́n Mantii ó mán i yɛ́ Ala ó. 17A yáa táaman Ala ɲánkɔɔ ni Ní Sɛnnɛnyanin ŋó yɛ sébhaaya óle, mín ɲɔ́ɔn ndɛ́ wɛ́ɛ di céla Eli mán, kɛ mansɔɔ ké bhyɛ ŋan ló fa ólu ní i dhyé ŋólu cɛ. A yáa mɔɔn mwɛnnɛnin ŋólu hákii ó yɛ́ɛman kɛ a kɛ mɔɔnteenin ŋólu hákii ó lé. A yáa yaman ó lɔ́bhyɛ kɛ a bhyáa Mantii ó yɛ́. 18Zakali é malɛɛka ó manɲaankɛ kó: «Ngáa bhɔ́ ó ɲánle díi? Kɛ mansɔɔ né ní muso bɛ́ wɛ́ɛ kɔɔ.»
19Malɛɛka ó a yawi kó: «Né lée Jibilili lé. Né lée nɔ́la Ala ɲánkɔɔ kɛ́ a yɛ́ cé ólu lɔ́myɛn. A wɛ́ɛ né cé kɛ́nan sanmankanmɛɛ míin nvɔ i yɛ́. 20A mánfɛɛ, i yáa kɛ́ bhóbho lé, fɔ kɛ́ táa sé ó kó ólu kɛ́ wáati ó mán, kɛ mansɔɔ í mán la né yɛ́ kóman ó lá, kɛ mansɔɔ ó kó ólu kɛ́ lo ŋó kɛ sé ólu yáa kɛ́.»
21O wáati ó lɔ yaman ó tɛ́ɛ Zakali mánkɔɔnnan. I tɛ wɛ́ɛ káwakoya, kɛ mansɔɔ a wɛ́ɛ myɛ́n Ala bhatobhomba ó ywáa sɛ́nnɛnyanin ŋó lɔ kɛ́ tínmin. 22Waa Zakali é bhɔ́ sán min nɔn, a mán sé kɛ́ kóman i fɛ́. Ii bhɔ́ a ɲánle kó a wɛ́ɛ yélife nɔ yé Ala bhatobhomba ó ywáa sɛ́nnɛnyanin ŋó kɔ́ɔnnɔn. Aa kóman i fɛ́ ní a bhóo ó lé le. Aa tó bhóbhoya ó lɔ.
23Zakali yɛ́ bháalakɛlo ŋólu í lafa lo mín nán, aa i kwɔ́sɛɛ kɛ́ táa a bhóo lúman. 24O kó ólu tínminnin ŋó kwɔ́, Zakali muso Elizabɛti é nan kɔ́ɔn tá. Waa, aa ó kɔ́ɔn ó lóonaankɛ kɛ́nan sé fɔ́ɔ a káa lóo ɲɔ́n o man. 25A tɛ́ɛ fɔ́la a yɛ́ɛ kɔɔnnɔn kó: «Mantii ó wɛ́ɛ kó mínngɛ né yɛ́, o mánfɛɛ nin: A wɛ́ɛ né mánfɛɛ sísan kɛ́ né tá maloyako ó bhɔ́ ngunnan mɔɔn ólu bɛ́ ɲánla.»
Malɛɛka lɔ́ é Ɛnza ŋwóo ko ó fɔ́la
26Elizabɛti kɔ́ɔn ó káa wɔ́lɔɲɔn ó la Ala é malɛɛka Jibilili cé Galile mala ó só ó lɔ lá mín ndɔ́ɔ kó Nazalɛti. 27Ala é Malɛɛka o cé yénɔn sínngbii lɔ́ mán mín ndɔ́ɔ tɛ́ɛ kó Mwɛnyamu. Yusufu muso sínngbii lé tɛ́ɛ a lé mín mbuluyi é bhɔ́ mansacɛ Laula lɔ́. 28Malɛɛka o sé a mán kɛ́ fɔ a yɛ́ kó: «I nisɔdhyaa, Mwɛnyamu! I kó wɛ́ɛ dhyáa Ala yɛ́, Mantii Ala é i fɛ́.»
29O kóman óo Mwɛnyamu kɔɔnnɔnfii, aa a yɛ́ɛ manɲaankɛ kó ó fóli súu ó kɔɔ o mínnɛɛn lé le. 30Malɛɛka óo fɔ a yɛ kó: «Í kɛ́nan, sháan, Mwɛnyamu, kɛ mansɔɔ Ala wɛ́ɛ nɛ́nmɛn kɛ i yɛ. 31A mánfɛɛ, i yáa kɔ́ɔn tá kɛ́ dhyénjɛ kée ŋwóo, i yáa a tɔ́ɔla kó Ɛnza. 32A yáa kɛ́ mɔɔnba lé, a yáa kíi kó Fé ŋó bɛ́ kúnndii ó dhyénjɛ o. Mantii Ala yáa a kɛ́ mansa lé óyoo a fá Laula. 33A yáa i síi mansaya lá Izalayɛli yɛ mɔɔn olu kunnan fɔ wáati ó bɛ́, a yɛ́ mansaya ó táa wɛ́ɛ fɛ́sɛ fɛ́sɛ.»
34Mwɛnyamu é malɛɛka ó manɲaankɛ kó: «Né káa kɔ́ɔn tá dí lé? Kɛ mansɔɔ né mán cɛ lɔ ŋótun.»
35Malɛɛka óo a yawi kó: «Ní Sɛnnɛnyanin ŋó yáa yíi i ka, Fé ŋó bɛ́ kunndii yɛ́ sébhaaya ó yáa kɛ́ i ka. O kósɔn, i káa Dhyé nzɛ́nnɛnyanin mín ŋwóo, a yáa kíi kó Ala dhyénjɛ. 36A mánfɛɛ, i bhádhyemuso Elizabɛti wɛ́ɛ kɔ́ɔn tá ále ní a yɛ́ kɔ́ɔya ó bɛ́, a káa wɔ́lɔɲɔn ó lée nin. A yáa dhyénjɛ kée ŋwóo, ale mín ndɛ́ wɛ́ɛ yacesii muso wóobhɛɛ lé. 37Ala tɛ́ kwéela fósi mán.»
38O lɔ, Mwɛnyamu é fɔ a yɛ́ kó: «Née Mantii ó yɛ́ bháalakɛdhye ne lé, i wɛ́ɛ fɔ ɲán mín mán, Ala a kɛ́ né yɛ́ cé. O kwɔ́, malɛɛka óo bhɔ́ a tɔ́ɔfɛ kɛ́ táa.»
Mwɛnyamu é táa bhɔ́la Elizabɛti fɛ́ yé
39O tée fyáa ó lɔ, Mwɛnyamu é i wíi kɛ́ í lateeya kɛ́ táa só lɔ lá Zude mala ó lɔ, tíi ólu a sháa ywáa mínnɔn. 40Aa táa lo Zakali yɛ́ bhó ŋó kɔɔnnɔn kɛ́ Elizabɛti twáa. 41Elizabɛti é Mwɛnyamu a twaalikan ŋó myɛ́n mínngɛ, dhyé ŋó í maanmaan a kɔɔnnɔn. Aa fá Ní Sɛnnɛnyanin ŋó lá, 42kɛ gbáa kɛ́ a fɔ kó: «I wɛ́ɛ lwáau sɔ́ɔ Ala fɛ́ kɛ́ tínmin muso ólu bɛ́ ka, óni dhyé mín ŋé i kɔɔnnɔn, o wɛ́ɛ lwáau sɔ́ɔ. 43Née yɛ́ɛtii lé fɔ né yɛ́ Mantii ó wóobhaa ó gbú é nánla bhɔ́la né fɛ́ yé? 44A mánfɛɛ, ni í yɛ́ twaalikan ŋó myɛ́n mínngɛ, né dhyé ŋó i maanmaan nisɔdhyaa ó fɛ́ né kɔɔnnɔn. 45I nisɔdhyaanin ɲé, kɛ mansɔɔ malɛɛka o Mantii ó yɛ́ kóman mín nvɔ i yɛ́, ii wɛ́ɛ lá o la.»
Mwɛnyamu yɛ́ tándoli lɔ ŋó
46O lɔ, Mwɛnyamu kó:
«Né ní o Mantii ó bwóɲanla ɲóso ó lɔ.
47Né ní o nisɔdhyaa o lɔ né Kísibhaa Ala kósɔn,
48kɛ mansɔɔ, a wɛ́ɛ i hákii tó a yɛ́ yɔ́muso manyiinin ŋó lɔ́.
Kɛ́ta míin man, mɔɔn ólu yáa fɔ wáati ó bɛ́
kó né nisɔdhyaanin ɲé.
49Kɛ mansɔɔ Sétii o wɛ́ɛ kóbabalu kɛ́ né yɛ́,
a tɔ́ɔ ó sɛ́nnɛnyanin ɲé.
50Ala é hínnɛnla a ɲɛ́nnzhaanmaa ólu la wáati ó bɛ́.
51A wɛ́ɛ káwako ólu kɛ́ ni a yɛ́ sébhaaya ó lé,
a wɛ́ɛ yɛ́ɛlɔbwoɲanbhaa ólu hákii ó ɲáanmin.
52A wɛ́ɛ faanman ólu láyii i yɛ mansayagbaanin ŋólu ka,
kɛ́ dɛ́sɛbhaatɔ ólu kɛ́ mɔɔnba lu lé.
53A wɛ́ɛ fémɛɛ shɛ́ɛman di kɔ́ɔntɔ ólu mán
kɛ́ féndii ólu bhóolɔkoo bhyáa kɛ́ táa.
54A wɛ́ɛ Izalayɛli dhyɛman, a yɛ bháalakɛdhye ŋó,
kɛ́ i hákii tó a yɛ́ hínnɛn ó lɔ́,
min núu a yɛ́ bháalakɛbhaa lé,
55Bulaaman ni a kwɔ́mɔɔn ólu tá fán nvɛ́,
óyoo a tɛ́wɛɛ fɔ án nva ólu yɛ́ ɲán mín mán kúdɛyi.»
56Mwɛnyamu é tó Elizabɛti fɛ́ yé kɛ́ káa sawa ɲɔ́ɔnnɔn kɛ́, o kwɔ́, aa í kwɔ́sɛɛ kɛ táa a bhóo lúman.
Yaya Bátizelikɛbhaa wóo ko ó
57Elizabɛti wóolo ŋó nan sé, aa dhyénjɛ kée ŋwóo. 58A siiɲɔɔn ólu ní a yɛ́ mɔɔn ólu ó myɛ́n mínngɛ ko Mantii ó wɛ́ɛ a yɛ́ hínnɛn ó bwóɲan a fán nvɛ́, i nisɔ é dhyáa kɛ́ fala Elizabɛti ka. 59A tée sɛ́ɲin ɲɔ́n lo ŋó, íi nan dhyé ŋó bhɔ kɛ́ɛn lɔ́, i tɛ́ɛ fɛ́ kɛ́ a facɛ tɔ́ɔla a lá kó Zakali. 60Waa a wóobhaa é fɔ kó: «Ɔn-ɔn, a tɔ́ɔ káa la lé kó Yaya.»
61Íi a yawi kó: «I yɛ́ mɔɔn sí tɔ́ɔ tɛ́ cé. 62Íi dhyé nvá ó mánɲaankɛ bhóbho ólu yɛ́ kómanseɲan ó lɔ kó aa fɛ́ ké tɔ́ɔ mínnɛɛn a lá a dhyé ŋó lá.»
63Zakali é fénɔn kófɔ i yɛ́ kɛ́ sɛ́wɛli kɛ ó ka kó: «A tɔ́ɔ kó Yaya.» I bɛ́ káwakoya. 64O ywáaninngee ŋó lɔ, Zakali yɛ́ bhóbhoya óo wɛ́ɛ, aa lámyaan kɛ́ kóman kɛ́ Ala tando. 65I siiɲɔɔn ólu bɛ́ sháan, Zude mala ó tíi ywáa ó bɛ́ mɔɔn ólu tɛ́ɛ o kó ólu lákɛɛ lá ɲɔ́ɔn ɲɛ́n. 66Mɔɔn min núu o kibhalo kan ŋó myɛ́n, ólu bɛ́ tɛ́ɛ i milila o mán kɛ i yɛ́ɛ mánɲaankɛ kó: «O lɔ, ó dhyé ŋó káa kɛ́ mínnɛɛn lé le wɛ́?» Tinɲan in ne, Mantii Ala tɛ́ɛ a fɛ́.
Zakali yɛ́ tandoli ó óni célaya lɔ ŋó
67Dhyé ŋó facɛ Zakali wɛ́ɛ fá Ní Sɛnnɛnyanin ŋó lá, kɛ́ célaya kóman ó fɔ kó:
68«Tandoli a kɛ́ Mantii ó yɛ, Izalayɛli yɛ Ala ó,
kɛ mansɔɔ a wɛ́ɛ í yáakii tó a yɛ mɔɔn ólu lɔ́ kɛ i hɔ́lɔɲan.
69A wɛ́ɛ Kísibhaa báakaman náwii án ɲɛ́n,
kɛ bhɔ́ a yɛ bháalakɛdhye Laula búluyi ó lɔ,
70óyoo a tɛ́ wɛ́ɛ o kóman ó lo a yɛ́ jónan jónan céla sɛ́nnɛnyanin ŋólu lalɔ ɲán mín mán
71kó a yáa án ngísi án ɲúu ólu mán,
kɛ́ án nataan kɛ́ án mɔ́ án ndɔ́lɔbhaa ólu bɛ́ bhóo.
72O ɲán ó mán, aa hínnɛn án nvá ólu lá,
a wɛ́ɛ í hákii tó a yɛ́ láheli sɛ́nnɛnyanin ŋó lɔ́.
73A tɛ wɛ́ɛ láheli ta án Nvá Bulaaman yɛ́, tinɲan in ne,
74kó a yáa án mbwási án ɲúu ólu bhóo,
sáan án ɲóso swáanyanin ɲáan Ala bháto,
75a yáa án ngɛ́ mɔɔn sɛ́nnɛnyanin nu lé óni mɔɔn téenin nu lé
a yɛ́ bhátoli ó lɔ́ án nzí ó bɛ́ lɔ́.
76Ile kwɛnnin, nyé,
i yáa kíi kó Ala kɔ́ɔtanin mba yɛ́ céla,
kɛ mansɔɔ i yáa táaman Mantii ó ɲánkɔɔ kɛ́ a yɛ́ sháa ó lɔ́bhyɛ.
77I yáa Kísili sháa ó yáa a yɛ́ mɔɔn ólu lá
i yɛ́ yúumu ólu yafali sháa fɛ́,
78án ɲɛ́n Ala ó yɛ hínnɛn óni a yɛ sébhaaya ó bhaaka lɔ.
A yáa kɛ́ɛnɲan ó cé án ɲɛ́n kɛ bhɔ́ sáman,
óyoo tée ó bhɔ́tɔ ó kɛ́ɛnɲan ó,
79kɛ́ kɛ́ɛnɲan ó bhɔ́ diwilɔmɔɔn ólu yɛ́,
óni mín núu sháannan saya ó ɲɛ́n,
óni kɛ́ án bhyáa hɛ́lɛ sháa ó ka.»
80Sísan, dhyé ŋó tɛ́ɛ bwóɲanla, ale ní a hákii ó tɛ́ɛ bwóɲanla kéene. Aa tó dhyɛ́ ó kɔɔnnɔn fɔ kɛ́ táa sé a yɛ́ɛ yáa lo ŋó mán Izalayɛlidhye ŋólu lá.
2Ɛnza ŋwóoko ó
1O wáati ó lɔ, Lɔmu mansacɛ Ogusiti tɛ́ɛfɛ kɛ a yɛ́ mɔɔn ólu lá nɔ́. O lɔ, aa sanman bhyáa kó a yɛ́ yamaanlɔ mɔɔn ólu bɛ́ tɔ́ɔ o a sɛ́wɛ. 2O tɔ́ɔsɛwɛ ko jónan ó kɛ́ le ké Kiliniyusi lée Sili mala ó yamaan tíi o lé. 3Mɔɔn ólu bɛ́ tɛ́ɛ táala i yɛ́ só óle la ké i tɔ́ɔ o a sɛ́wɛ yé.
4Yusufu ŋé bhɔ́ Nazalɛti, Galile mala ó lɔ, kɛ́ táa Zude mala só ó lɔ́la mín ndɔ́ɔ kó Bɛtelɛmu, o lée mansacɛ Laula yɛ́ só ó lé, kɛ mansɔɔ a búluyi ó bhɔ́ Laula lé lɔ́. 5Aa táa yé ni Mwɛnyamu lé a muso mánmyaannin ŋo, ké i tɔ́ɔ o a sɛ́wɛ yé. Mwɛnyamu kɔ́ɔnman né tɛ́ɛ. 6Kɛ́ í tó Bɛtelɛmu, Mwɛnyamu wóolo ŋó nan sé. 7Aa wóo dhyénjɛ kée nán, o lée a dhyé njónan ó lé. Aa fáani ó mínnin mínnin a mán kɛ́ a lálaa soo ólu yɛ́ lɔ́minkɛfe ŋó kɔɔnnɔn, kɛ mansɔɔ i mán ywáa sɔ́ɔ lonannayiibho ŋólu kɔ́ɔnnɔn.
Malɛɛka lɔ́ é táala saamangbɛngbɛmaa ólu fɛ́ yé
8Saamangbɛngbɛmaa lɔ́lu tɛ́ɛ ó mala ó lɔ, ólu tɛ́ɛ síla í ɲánla sɛɛn ólu kɔɔnnɔn kɛ i yɛ saa ólu kunnansii. 9Mantii o yɛ malɛɛka lɔ é i yɛ́ɛ yáa i la. O ywáa ŋó lɔ, Ala nɔ́lɔya óo mánnan mánnan kɛ i lámiin. Ii sháan koyoongɛ. 10Waa malɛɛka óo fɔ i yɛ́ kó: «A kɛ́nan sháan, kɛ mansɔɔ né wɛ́ɛ nan sanmankanmɛɛ lɔ́ lé fɔ a yɛ́ mín ngáa a yɛ́ yamaanlɔ mɔɔn ólu bɛ́ nisɔdhyaa. 11A mánfɛɛ, bí sú míin nɔ́n, Kísibhaa ó wɛɛ wóo a yɛ́ Laula yɛ́ só ó lá, ale lée Ala yɛ́ Kílisi lɔtɔnmɔnnin ŋó lé, án Mantii ó lée wé. 12A káa a lɔ tɔɔmansii mín mán, o lée nin: A káa dhyéɲɛɛnninngwaa lɔ́ lánin ɲé soo ólu yɛ́ lɔ́minkɛfe nɔ́ kɔɔnnɔn, fáanin ó mínnin mínnin nín ɲé a mán.»
13O ywáaninngee o lɔ, malɛɛka shɛ́ɛman ŋé bhɔ́ sángboo ó lɔ́ kɛ́nan fala malɛɛka dɔ ó ka. I tɛ́ɛ Ala tandola kó:
14«Ala á tando sáman ywáakɔɔtaninmba ó lɔ́,
hɛ́lɛ o á kɛ́ lúukolo ó ka a dhyáaɲɛnmɔɔn ólu yɛ́.»
Saamangbɛngbɛmaa ólu táa Bɛtelɛmu
15Malɛɛka ólu í kwɔ́sɛɛ kɛ́ táa sángboo ó lɔ́ wáati mín nɔ́n, saamangbɛngbɛmaa ólu fɔ ɲɔ́ɔn ɲɛ́n kó: «Án ndáa Bɛtelɛmu, malɛɛka oo kó mín nángɛɛnman kɛ́ án ɲɛ́n kɛ́ bhɔ́ Mantii Ala fɛ́ yé, án ndáa o mánfɛɛ.»
16Ii í láteeya kɛ́ táa. Ii táa Mwɛnyamu ni Yusufu óni dhyéɲɛɛnninngwaa ó sɔ́ɔ yé. Dhyéɲɛɛnninngwaa ó lánin ndɛ́ɛ soo ólu yɛ́ lɔ́minkɛfe nɔ́ kɔɔnnɔn. 17Dhyéɲɛɛnninngwaa ó yénin ŋó kwɔ, kóman mín ŋé fɔ i yɛ́ dhyé ŋó ta kó ó lɔ, íi ó lɔsɔɔ. 18Min núu saamangbɛngbɛmaa ólu yɛ́ kóman ó myɛ́n, olu bɛ́ é káwakoya. 19Waa Mwɛnyamu tɛ́ɛ ó kóman ólu bɛ́ málala a kɔɔnnɔn kɛ́ í mili ólu mán. 20O kwɔ́, saamangbɛngbɛmaa ólu kwɔ́sɛɛtɔ ó i yɛ́ ywáa ó lɔ́, i tɛ́ wɛ́ɛ kó mínnu bɛ́ myɛ́n kɛ́ kó mínnu bɛ́ yé, i tɛ́ɛ Ala bwóɲanla kɛ́ a tando o bɛ́ kósɔn, kɛ mansɔɔ a bɛ́ɛ kɛ́ le óyoo a tɛ́ wɛ́ɛ fɔ i yɛ́ ɲán mín mán.
Ɛnza ndɔ́ɔ é lá
21Dhyé ŋóo wóo, a tée sɛ́ɲinɲɔn ó, íi a bhɔ kɛ́ɛnlɔ, a tɔ́ɔ é lá kó Ɛnza óyoo malɛɛka ó tɛ́ wɛ́ɛ a fɔ ɲán mín mán ké a mán a kɔ́ɔnta bha.
Ɛnza ŋé kɛ́ɛfala Ala mán
22Sɛ́nnɛnyali mín ngákan kɛ kɛ́, kɛ́ kéeɲan ní Musa yɛ́ sɛliya ó lé, o lo ŋóo í lafa mínngɛ, Yusufu ni Mwɛnyamu é táa ní Ɛnza né Yeluzalɛmu kɛ́ a kɛ́ɛfa Mantii o mán. 23Kɛ mansɔɔ aa fɔ Ala yɛ sɛ́liya ó lɔ kó ní dhyé njónan mínngɛ kɛ cɛ lé, kó o kákan kɛ dí Mantii o mán.24Óni kɛ́ biininngbela fyáa, wáman biinin nvyáa bhɔ́ faanlɛɛ lé
óyoo Mantii o a fɔ ɲán mín mán.
Simeɔn wɛ́ɛ Kísibhaa ó yé
25O wáati ó lɔ cɛ lɔ tɛ́ɛ Yeluzalɛmu o tɔ́ɔ tɛ́ɛ kó Simeɔn. O tɛ́ɛ mɔɔnteenin né le, a tɛ́ɛ Ala yɛ sɛliya ólu bɛ́ lábhatola. A tɛ́ɛ Izalayɛli kunmankabhaa ó nánli ó mankɔɔnnan. Ní Sɛnnɛnyanin ŋó tɛ́ɛ a fɛ. 26Ní Sɛnnɛnyanin ŋó tɛ́ wɛ́ɛ yáa a lá kó a táa sayakɛ ní a ɲán mán la Ala yɛ́ Kílisi lɔtɔnmɔnnin ŋó ka. 27Ní Sɛnnɛnyanin ŋó yɛ́ sébhaaya ó lée kɛ́ tó Simeɔn é táa Ala bhatobhomba ó kɔɔnnɔn o wáati o lɔ. Ɛnza ŋwóobhaa ni a facɛ é táa ni a lé ó ywáa ó lɔ́ kɛ́ a kɛ́ɛfa Ala mán, óni kɛ ó fáanlɛɛ ólu bhɔ́ kɛ́ kéeɲan ni sɛliya ó lé. 28Simeɔn é a tá i bhóo lɔ́ kɛ́ Ala tando kɛ fɔ kó:
29«Mantii ó, ii mín nvɔ, o wɛ́ɛ kɛ́.
Ii sé kɛ́ i yɛ́ kɛ́ɛfaman ó myáan í yɛ́ yɔnjɛ o lá sísan,
ní táa hɛ́lɛ lɔ óyoo íi sannin kɛ a la tɛnmɛn,
30kɛ mansɔɔ i wɛ́ɛ Kísibhaa ó mín njé, né ɲán o wɛ́ɛ lá ó ka,
31i wɛ́ɛ mín nɔ́bhyɛ mɔɔn ólu bɛ́ yɛ́.
32A yáa kɛ́ɛnɲan ó bhɔ́ dínɲan mɔɔn ólu bɛ́ yɛ́ kɛ́ í yáa i lá.
A yáa kɛ́ Izalayɛli yɛ́ kunnanwee ŋó lé,
án nee mín núu í yɛ́ mɔɔn olu lé.»
33Simeɔn é kóman mínnu fɔ Ɛnza ɲɛ́n kó ó lɔ, dhyé ŋó facɛ ní a wóobhaa é káwakoya ólu lɔ. 34Simeɔn é lwáau bhyaa i fɛ, aa fɔ a wóobhaa Mwɛnyamu yɛ kó: «A mánfɛɛ, dhyé míin ɲáan kɛ sɔ́ɔbu le Ala yáa Izalayɛlidhye ŋólu shɛ́ɛman nánbe, kɛ shɛ́ɛman náwii. A yáa kɛ tɔɔmansii le, mɔɔn ólu káa ɲɔ́ɔn mán sɔ́sɔ mínnga. 35O ɲán ó mán, mɔɔn shɛ́ɛman miliya ó yáa bhɔ́ kɛ́ɛnman. Ile kwɛnnin, i ní ó yáa tɔ́lɔ óyoo i wɛ́ɛ í sɔ́ɔ muun nán.»
Céla muso Anɛn é bálika bhɔ́la Ala yɛ́
36Céla muso lɔ́ tɛ́ɛ Yeluzalɛmu, a tɔ́ɔ tɛ́ɛ kó Anɛn. A facɛ Fanuwɛli búluyi ó bhɔ́ Azɛli lé lɔ. Anɛn tɛ́ wɛ́ɛ kɔɔ koyoongɛ. A sínngbiitɔɔ ó fúukɛnin ngwɔ, sánɲin wóonvyaa, a cɛ é sayakɛ. 37Aa tó finɲanbho ŋó la fɔ a sí ó nan sé sánɲin bísɛɲin ní náannin lɔ́. Wáati óo wáati a tɛ́ɛ táala Ala bhatobhomba ó kɔɔnnɔn. A tɛ́ɛ sún nonan kɛ́ Ala dɛ́li wáati ó bɛ́. O ɲán ó mán, a tɛ́ɛ Ala bhátola sú ni tée. 38Ɛnza ngɛ́ɛfa wáati ó Ala mán, o wáati ó yɛ́ɛ lɔ Anɛn é lo Ala bhatobhomba ó kɔɔnnɔn. Aa lámyaan kɛ́ bálika bhɔ́ Ala yɛ́. Mɔɔn mínnu tɛ́ɛ Yeluzalɛmu kunmankabhaa ó nánli ó mankɔɔnnan, aa Ɛnza ngófɔ ólu bɛ́ yɛ́.
Ɛnza ŋwóobhaa ni a facɛ é í kwɔ́sɛɛla ní a lé Nazalɛti
39Ɛnza ŋwóobhaa ni a facɛ é Mantii ó yɛ́ sɛliya ó mánfa kɛ́ wɛ́ɛ wáati ó mínnɔn, íi i kwɔ́sɛɛ ní a lé Nazalɛti, Galile mala ó lɔ, kɛ mansɔɔ i síininndɛ́ɛ yénɔn lé.2.39 Matiyu 2.23.40Sísan, dhyé ŋó tɛ́ɛ bwóɲanla, lɔ tɛ́ɛ bhyáala a bhaaka ó ka kɛ́ táa. Hákiitii lé tɛ́ɛ a lé, Ala yɛ́ nɛ́nmɛn ó tɛ́ɛ a ka.
Ɛnza ŋwóobhaa ni a facɛ é a ɲíinan Yeluzalɛmu
41Ɛnza ŋwóobhaa ni a facɛ tɛ́ɛ táala Hɔ́lɔɲanli o ɲánlagbɛ ó la Yeluzalɛmu sa ŋóo sa. 42Ɛnza ŋé sa ndá ni fyáa sɔ́ɔ wáati mínnɔn, í bɛ́ɛ táa ɲɔ́ɔn nvɛ́ Yeluzalɛmu kɛ́ kéeɲan ni ɲánlagbɛ ó laanan ó lé. 43Ɲánlagbɛ ó wɛɛ ló mínnan, mɔɔn ólu só sháa ólu tá. Wáa dhyé ŋó tó Yeluzalɛmu, a wóobhaa ni a facɛ mán bhɔ́ o ɲan le. 44I tɛ́ɛ i milila kó aa a táamanɲɔɔn ólu fɛ́ sháa ó ka. Ii tée kée ndáaman kɛ́, tó kɛ́ lámyaan kɛ́ a ɲíi i bhádhye ŋólu ni i lɔmaa ólu cɛ́man. 45I mán Ɛnza ɲé ywáa sí lɔ tó íi i kwɔ́sɛɛ kɛ́ táa a ɲíi Yeluzalɛmu. 46Tée sáwaɲɔn lo ŋo ɲánlagbɛ ó wɛ́ɛnin ngwɔ, íi táa a sɔ́ɔ Ala bhatobhomba ó kɔɔnnɔn. A síininndɛ́ɛ sɛliya kaamɔɔn olu cɛ́man kɛ́ i lɔ́myɛn óni kɛ́ i mánɲaankɛ kó lɔ́lu lá. 47A lɔ́myɛnmaa ólu bɛ́ɛ káwakoya a yɛ́ hákiimanɲan óni a yɛ́ yawili séɲan ó lá. 48A wóobhaa ni a facɛ é a yé mínngɛ, íi káwakoya. A wóobhaa é a mánɲaankɛ kó: «Nyé, mínnɛɛn lée kɛ́ tó ii míin ngɛ́ án nán tá? A mánfɛɛ, né ni i facɛ hákii ó ɲaanminnin ndɛ́ɛ i ywáa ɲíinan.»
49Aa i yawi kó: «Áa né ywáa ɲíinan mínnɛɛn le kósɔn? Álee mán lɔ kó né kákan né kɛ kɛ́ Nvá yɛ́ bhó ŋó kɔɔnnɔn a. 50Waa aa kóman mín nvɔ i yɛ́, í mán bhɔ́ ó ɲánle.»
51O kwɔ, íi i kwɔ́sɛɛ kɛ́ táa ɲɔ́ɔn nvɛ́ Nazalɛti. A tɛ́ɛ i bwóɲanla koyoongɛ. A wóobhaa tɛ́ɛ ó kóman ólu bɛ́ mala a hákii lá. 52Lɔ tɛ́ɛ bhyáala Ɛnza nɔ́bhɛɛya óni a hákii ó ka. Ala yɛ́ nɛ́nmɛn o tɛ́ɛ a ka, a kó é dhyáa mɔɔn ólu yɛ́.
3Yaya Bátizelikɛbhaa yɛ́ lakawani ó
Matiyu 3.1-6; Maki 1.1-6; Yaya 1.19-28
1Lɔmu mansacɛ Tibɛli Sezali yɛ́ mansaya ó sa ndá ni lóoɲɔɔn ó, o wáati ó lɔ Pɔnsi Pilati lé tɛ́ɛ Zude mala ó kunnan, Elɔdi tɛ́ɛ Galile mala ó kunnan, a bhádhyemannjɛ Filipu tɛ́ɛ Itule ni Talakoniti mala ólu kunnan, óni Lizaniyasi tɛ́ɛ Abilɛni mala ó kunnan. 2O wáati kée ŋó lɔ, Anɛn ni Kayife tɛ́ɛ faanlɛɛɲansebhaa ólu kúnndiiba ó lé. O wáati ó lɔ, Ala é kóman Zakali dhyénjɛ Yaya yɛ́ kɛ́ tó dhyɛ́ ó kɔɔnnɔn. 3O lɔ, Yaya Bátizelikɛbhaa é Zuludɛn bháji ó lafɛ só ólu bɛ́ yáala kɛ́ á láse mɔɔn olu man kó íi díminsa kɛ́ fala í yɛ́ kóyoo ŋólu la kɛ́ bátize ké í yɛ́ yúumu ólu a yafa i man. 4Oo kɛ́ óyoo céla Ezayi tɛ́ wɛ́ɛ sɛ́wɛ a yɛ́ kitabu ó kɔɔnnɔn ɲán mín mán kó:
Mɔɔn lɔ́ é gbáanan dhyɛ́ ó ka kó:
Aa Mantii ó yɛ́ sháa ó lálaa,
áa a tínminnaa ólu látee.
5Jáan ólu bɛ́ yáa fá,
tíi ólu ni tiininngbeya ŋólu bɛ́ yáa cé kɛ́ í látee.
Tínminnaa lɔ́kuunin ŋólu yáa i látee,
sháayoo ŋólu yáa i lálaa.
6Ala é Adamandhye ŋólu kísi ɲán mín mán, bɛ́ yáa o yé.
7Yaman ó tɛ́ɛ táala Yaya saala ké aa i bátize, waa a tɛ́ɛ a fɔ́la ólu yɛ́ kó: «Ale santutudhye ŋólu, yɛ́ɛtii é álee lasowi kó ale a bwée Ala yɛ́ kíti nantɔ ó ɲɛn. 8Aa kóbhɛɛ ólu kɛ́, kɛ́ a yáa kó a wɛ́ɛ dímisa kɛ́ fala a yɛ́ kóyoo ŋólu lá. A kɛ́nan kɛ́ fɔ́la á yɛ́ɛ kɔɔnnɔn kó Ala yáa a kísi kɛ mansɔɔ Bulaaman é a fá lé. Ní fɔ́la a yɛ́ ngó Ala é sé kɛ́ káwaguun míin nú yɛ́ɛman kɛ ólu kɛ́ Bulaaman dhyé ŋólu lé. 9Tɛ́ɛla ŋó lɔ́bhyɛnin ɲé kɛ bhá yíi óni a díin ŋólu tɛ́ɛ ó kánman. Yíi óo yíi tɛ́ dhyémɛɛ kɛ́la, ó bɛ́ yáa tɛ́ɛ kɛ a láfii tá ó lɔ́.»
10Yaman ó tɛ́ɛ a mánɲaankɛla kó: «O sán lɔ, án ngákan kɛ́ mínnɛɛn le kɛ?»
11A tɛ́ɛ i yawila kó: «Ni deeke fyaa é mɔɔn mín móo, déeke tɛ́ mín móo, o a kée ndí ó tíi ó mán. Ni lɔ́minfe ŋé mɔɔn mín móo, o waa lɔ́taa ní kɔ́ɔntɔ ó lé.»
12Nísɔɔnmyaanbhaa lɔ́lu é táa Yaya saala kó aa i bátize. Ólu a mánɲaankɛ kó: «Kaamɔɔn, án née kákan kɛ́ mínnɛɛn le kɛ?»
13Aa ólu yawi kó: «Wɛ́ɛ ó yaceya míin fɔ a yɛ́, aa o lé myáan, a kɛ́nan a lɔ́gbɛɛ myáan kɛ́ fala ó ka.»
14Swaasi lɔ́lu ŋé a mánɲaankɛ kó: «Án née wɛ́, án née kákan kɛ́ mínnɛɛn lé kɛ?»
Aa ólu yawi kó: «A kɛ́nan mɔɔn sí yɛ́ wɛ́ɛ myáan a lá fáan lá, a kɛ́nan mɔɔn sí tɔ́nɲɔɔn, a sáa o wáa a wasa.»
15Mɔɔn ólu tɛ́ɛ Kísibhaa ó nánli ó mankɔɔnnan mínngɛ, i bɛ́ tɛ́ɛ i yɛ́ɛ manɲaankɛla kó kɛ́dhyaa Yaya lée Ala yɛ́ Kílisi lɔtɔnmɔnnin ŋó lé. 16O lɔ, Yaya é fɔ i bɛ́ yɛ́ kó: «Née a bátizela ni jí lé le, waa mín ngáa nan né kwɔ, ó yɛ́ sébhaaya o waa bwó ni né tá ó lé. Kɛ́ a yɛ́ sawaa o yúu ó fwée, né kún ŋo wáa lɔ́ɔ ó mán. Ale yáa a bátize ní Ní Sɛnnɛnyanin ŋóni tá ó lé. 17A yɛ́ zɛɛ óo a bhóo. A yáa a yɛ́ maan gbasinin ŋó lɔ́fyɛ kɛ́ a dhyé ŋó bhyáa a yɛ́ mɔɔnnin ŋó kɔɔnnɔn kɛ́ a ɲanman ó ɲɛɛn tá sábhɛɛ ó mán.»
18Yaya tɛ́ɛ mɔɔn ólu lɔ́jala ó kóman ó ɲɔ́ɔn nzhɛ́ɛman né la. A tɛ́ɛ sanmankanmɛɛ ó fɔ́la mɔɔn ólu yɛ o ɲán ó lé mán.
19Waa Yaya tɛ́ wɛ́ɛ Galile mala ó kunndii Elɔdi kɔ́ɔ fɔ́, kɛ mansɔɔ a tɛ́ wɛ́ɛ a bhádhyemannjɛ ó muso Elodiyadi bwási a lá kɛ́ o kɛ́ a gbú tá lé. A tɛ́ɛ kóyoo ngbɛ́ɛlu kɛ́la o yɛ́ɛ kwɔ. 20A mán lángɛ olu mán, aa Yaya gbú myaan kɛ́ a bhyáa kaso lá.
Ɛnza bátizeko ó
21Yaya é mɔɔn ólu bɛ́ bátize, kɛ Ɛnza bátize. Kɛ Ɛnza ndó Ala dɛ́li ó la, sángboo óo i lálaka, 22Ní Sɛnnɛnyanin ŋó i yíi óo fasisoo kɛ kɛ́ óyoo biinin ngɛ kɛ́ í yíi a ka. Kómankan nɔ́ é bhɔ́ sángboo ó lɔ kó: «Ile lée né dhyaaɲɛn dhyé ŋó lé, i kó a dí né yɛ́.»
Ɛnza búluyi ó
23Ɛnza ŋé a yɛ́ bháala ó lámyaan wáati mínnɔn, a sí ó tɛ́ɛ sa bísawa sí bhɔ́la. Mɔɔn ólu tɛ́ɛ i milila kó Ɛnza ŋé Yusufu dhyé né lé Yusufu é Eli dhyé né lé. 24Eli é Matati dhyé né lé, Matati é Levi dhyé né lé, Levi é Mɛliki dhyé né lé, Mɛliki é Zannayi dhyé né lé, Zannayi é Yusufu dhyé né lé. 25Yusufu é Matatiyaasi dhyé né lé, Matatiyaasi é Amɔsi dhyé né lé, Amɔsi é Naumu dhyé né lé, Naumu é Esili dhyé né lé, Esili é Nagayi dhyé né lé. 26Nagayi é Maati dhyé né le, Maati é Matatiyaasi dhyé né le, Matatiyaasi é Semeyi dhyé né le, Semeyi é Yozɛki dhyé né le, Yozɛki é Yooda dhyé né le. 27Yooda é Yowanan dhyé né le, Yowanan é Leza dhyé né le, Leza é Zolobabɛli dhyé né le, Zolobabɛli é Sheyatɛli dhyé né le, Sheyatɛli é Neli dhyé né le. 28Neli é Mɛliki dhyé né le, Mɛliki é Adi dhyé né le, Adi é Kosamu dhyé né lé, Kosamu é Ɛlimadan dhyé né le, Ɛlimadan é Ɛli dhyé né le. 29Ɛli é Jozɛsi dhyé né le, Jozɛsi é Eliyezɛli dhyé né le, Eliyezɛli é Jolimu dhyé né le, Jolimu é Matati dhyé né le, Matati é Levi dhyé né le. 30Levi é Simeɔn dhyé né le, Simeɔn é Juda dhyé né le, Zuda é Yusufu dhyé né le, Yusufu é Jonamu dhyé né le, Jonamu é Eliyakimu dhyé né le. 31Eliyakimu é Meleya dhyé né le, Meleya é Mɛnna dhyé né le, Mɛnna é Matata dhyé né le, Matata é Natan dhyé né le, Natan é Laula dhyénjɛ lé le. 32Laula é Yese dhyé né le, Yese é Obɛdi dhyé né le, Obɛdi é Boozi dhyé né le, Boozi é Sala dhyé né le, Sala é Naasɔn dhyé né le. 33Naasɔn é Aminadabu dhyé né le, Aminadabu é Adimɛn dhyé né le, Adimɛn é Alini dhyé né le, Alini é Ɛsilɔn dhyé né le, Ɛsilɔn é Pelɛsi dhyé né le, Pelɛsi é Zuda dhyé né le. 34Zuda é Yangubha dhyé né le, Yangubha é Shaaka dhyé né le, Shaaka é Bulaaman dhyé né le, Bulaaman é Tela dhyé né lé, Tela é Nakɔli dhyé né le. 35Nakɔli é Selugi dhyé né le, Selugi é Leu dhyé né le, Leu é Pelɛki dhyé né le, Pelɛki é Ebɛli dhyé né lé, Ebɛli é Shela dhyé né le. 36Shela é Kenan dhyé né le, Kenan é Alipasadi dhyé né le, Alipasadi é Sɛmu dhyé né le, Sɛmu é Nuwo dhyé né le, Nuwo é Lemɛki dhyé né lé. 37Lemɛki é Matusalɛmu dhyé né le, Matusalɛmu é Enɔki dhyé né le, Enɔki é Yelɛdi dhyé né le, Yelɛdi é Malaleyɛli dhyé né le, Malaleyɛli é Kenan dhyé né le. 38Kenan é Enɔsi dhyé né le, Enɔsi é Sɛti dhyé né le, Sɛti é Adaman dhyé né le, Adaman é Ala dhyé né le.
4Sɔtaannan é Ɛnza nɔ́swaannan kɛ́ kwee
1Ɛnza nvánin ndɛ́ɛ Ní Sɛnnɛnyanin ŋó lá. Aa bhɔ́ Zuludɛn bháji lá ó lá kɛ́ táa dhyɛ́ o lɔ́. Ní Sɛnnɛnyanin ŋóo táa a lé. 2Sɔtaannan é a lɔ́swaan tée bínaannin kɔ́ɔnnɔn. A mán lɔ́min sí kɛ́ ó tée bínaannin ó kɔ́ɔnnɔn. O ló ŋólu tínminnin ngwɔ́, kɔ́ɔn é a myaan.
3O wáati ó lɔ, Sɔtaannan é fɔ a yɛ́ kó: «Ní i Ala dhyénjɛ lé, a fɔ kó káwaguun míin ŋan yɛ́ɛman kɛ o kɛ́ búlu lé.»
4Ɛnza ŋé a yawi kó: «A sɛ́wɛnin ɲé Ala yɛ kitabu o lɔ kó: Mɔɔn tɛ́ bhálola lɔ́minfe ngbɛ́ɛgbɛɛ la.»
5O kwɔ́, Sɔtaannan é táa nín ale tii já nɔ́ ka kɛ́ lúukolo ó mansaya o bɛ́ yáa a lá ywáaninngee nɔn, 6kɛ́ fɔ a yɛ́ kó: «Né yáa míin bɛ́ kunndiiya óni a nanfootiiya ó di i mán. Ni née fɛ́ kɛ́ a di mɔɔn mín mán, née dila o tíi o le mán, kɛ mansɔɔ a bɛ́ é né tá lé lé. 7O lɔ, ní ile kwɛ́nnin ngɛ i kúnmɛɛn nɔ́kɛɛ né kɔ́ɔ kɛ́ né bháto, a bɛ́ yáa kɛ́ i tá lé.»
8Ɛnza ŋé a yawi kó: «A sɛwɛnin ŋe Ala yɛ́ Kitabu o lɔ kó: I mányii i yɛ́ Mantii o i yɛ́ Ala ó kée né yɛ́, kɛ́ ale kéengboto le bháto.»
9Alabha ŋó, Sɔtaannan é táa ni a le Yeluzalɛmu, kɛ alalɔ Ala bhatobhomba ó kúnnɔn, kɛ́ fɔ a yɛ́ kó: «Ni í Ala dhyénjɛ lé, í gbán kɛ́ í bhyáa lúuman, 10kɛ mansɔɔ a fɔnin ɲé Ala saaninkan ŋó lɔ kó:
A yáa cé dí a yɛ́ malɛɛka ólu mán i kósɔn,
kó íi i yáakiito i lɔ.
11Aa fɔ yé kó:
I yáa i tá i bhóo ó lɔ́,
ké i se ngɛ́nan gbasi káwaguun nɔ́ la.»
12Ɛnza ŋé a yawi kó: «A fɔnin ɲé Ala yɛ́ Kitabu ó lɔ́ kó: ‹Í kɛ́nan Mantii o, í yɛ́ Ala o lɔ́swaan.› »
13Sɔtaannan é a lɔ́swaan ɲán ó bɛ́ mán kɛ́ kwée wáati mín nɔ́n, aa táa kɛ́ a tó yé ŋótun.
Ɛnza ŋé a yɛ́ bháala o lámyaanla Galile
14Ɛnza nvánin ŋó Ní Sɛnnɛnyanin ŋó yɛ́ sébhaaya ó lá áa í kwɔ́sɛɛ kɛ́ táa Galile mala ó lɔ́. A tɔ́ɔ é bhɔ́ o mala o ywáa ó bɛ́ lɔ́. 15A tɛ́ɛ mɔɔn ólu kalanan ólu yɛ́ sɛ́ɛbho ólu kɔ́ɔnnɔn, mɔɔn ólu bɛ́ tɛ́ɛ a tɔ́ɔɲwaan fɔ́la.
Ɛnza ɲɛ́n sómɔɔn ólu mán lá a lá
16Ɛnza ŋé táa Nazalɛti aa i lámwɔn só mín nán. Lɔnwɛɛnlilo ó lá, aa lo sɛ́ɛbho ó lá óyoo a tɛ́ɛ a kɛ́la ɲán mín mán. Aa i wíi kɛ́ kitabu ó kála. 17Céla Ezayi é kitabu mín nzɛ́wɛ, oo dí a mán. Aa a lalaka kɛ́ a ywáa lɔ́ fɔ. A sɛ́wɛnin ŋe yé kó:
18«Mantii ó yɛ́ Ní ó né fɛ́,
kɛ mansɔɔ a wɛ́ɛ né múun kɛ sanmankanmɛɛ ó fɔ faannda ŋólu yɛ.
Aa né cé kó ní a fɔ yɔ ŋólu yɛ́ kó i yáa hɔ́lɔɲan,
kó ní a fɔ fyóondɔ ólu yɛ́ kó i ɲán ó yáa i láka,
kó ní mɔɔntɔlɔnin ŋólu bhɔ́ i yúu ólu bhóo kɛ́ i bhyáa.
19Mantii ó káa a yɛ́ kóɲwaan ó kɛ́ sán mín nán,
kó ní ó fɔ mɔɔn ólu yɛ́.»
20O kwɔ́, Ɛnza ŋé kitabu ó látuun kɛ́ a di sɛ́ɛbho ŋó kunnansiibhaa ó mán kɛ́ i síi. Mɔɔn mínnu tɛ́ɛ yé, ólu bɛ́ é í ɲán gbáan a lɔ́. 21O sán ó lɔ́, aa kóman ó tá kɛ́ fɔ i yɛ́ kó: «A wɛ́ɛ Kitabu míin ngɔ́ɔnnɔnkoman mínnu myɛ́n nín, o kó ólu wɛ́ɛ í lafa bí.»
22I bɛ́ tɛ́ɛ a tɔ́ɔɲwaan fɔ́la. Ɛnza ɲɛn kómanbhɛɛ o i bɛ́ káwakoya, fɔ i tɛ́ɛ fɔ́la kó: «Bháa míin ndɛ́ Yusufu dhyénjɛ o lé a?»
23Ɛnza ŋé fɔ i yɛ́ kó: «Síka tɛ́ lɔ́, a yáa saanan míin ná né yɛ́ kó: ‹Bhwɛ́ɛkɛbhaa, i yɛ́ɛ kɛ́ɛnya.› A yáa fɔ né yɛ́ kó: ‹I wɛ́ɛ kó mínnu kɛ Kapɛnamu, án ŋwɛ́ɛn ó myɛ́n, ii ó ɲɔ́ɔnnzilu kɛ́ yánun i gbú yɛ́ só ó la.› »
24«Tinɲan in ne ní fɔ́la a yɛ́ ngó, céla sí tɛ́ myaanla cɛ́ɛne a gbú yɛ́ só ó la.» 25O kwɔ́, aa fɔ i yɛ́ kó: «Tinɲan in ne, ní fɔ́la a yɛ́ ngó, céla Eli yɛ́ tée ó lɔ́, sánɲin ó í bá kɛ́nan sá nzawa ni tɔ́ kɔɔnnɔn, kɔ́ɔnba é lo yamaan ó ywáa ó bɛ́ lɔ́. Finɲanmuso shɛ́ɛman ndɛ́ɛ Izalayɛli yamaan ó lɔ́. 26Waa Ala mán céla Eli cé i sí mán. Aa a cé finɲanmuso lɔ́ lé mán Salɛputa, Sidɔn mala ó lɔ́. 27Céla Elize tá tée ó lɔ́ kwáantɔ shɛ́ɛman ndɛ́ɛ Izalayɛli, waa i si mán kɛ́ɛnya, fɔ Naman kɛ́ bhɔ́ Sili yamaan ó lɔ́.»
28Sɛ́ɛbho ŋó kɔɔnnɔn mɔɔn ólu ó kóman ólu myɛ́n mínngɛ, íi mwɛ́nnɛn koyoongɛ. 29Ii i wíi kɛ́ Ɛnza myaan kɛ́ bhɔ́ ní ále só ó kɔɔnnɔn ni fáan lé. I yɛ́ só ó síininndɛ́ɛ tii mín ndɔ́ɔfɛ, íi táa ní ále o kúnnɔn. I tɛ́ɛ fɛ́ kɛ́ í síi á man kɛ́ a lá bé lúuman. 30Waa Ɛnza ŋé tínmin i cɛ́man kɛ́ táa.
Ɛnza ŋé Lámansatɔ lɔ́ kɛ́nnɛnyala
31Ɛnza ŋé táa Galile mála ó só lɔ́ lá, mín ndɔ́ɔ kó Kapɛnamu. A tɛ́ɛ mɔɔn ólu kalanan lɔnwɛɛnlilo ó lá yé. 32Ii káwakoya a yɛ́ mɔɔn kalanzeɲan ó lá, kɛ mansɔɔ a tɛ́ɛ kóman lá óyoo sébhaaya é mɔɔn mín móo. 33Cɛ nɔ́ɔnnin nɔ tɛ́ɛ ni ile sɛ́ɛbho ŋó kɔ́ɔnnɔn Lámansayoo ndɛ́ɛ o fɛ́. O cɛ ó gbáa koyoongɛ kó: 34«Ée! ƐnzaNazalɛtika, mínnɛɛn lée né ní i lé cɛ? I wɛ́ɛ nan kɛ́ án hálaki a? Ii mɔɔn mín né, ní ó lɔ. Ile lée Ala yɛ́ céladhye nzɛ́nnɛnyanin ŋó lé.»
35Ɛnza ŋé yaman a kunnan kɛ́ fɔ a yɛ kó: «A jalɔ! Bhɔ́ cɛ míin nvɛ́.» Lámansa oo cɛ ó tá kɛ́ a bé lúuman i cɛ́man kɛ́ bhɔ́ a fɛ́. Waa fósi mán kɛ́ cɛ ó lá.
36Mɔɔn bɛ́ é káwakoya fɔ í tɛ́ɛ ɲɔ́ɔn mánɲaankɛla kó: «Ɛ́ɛ, kóman súu mínnɛɛn lée nin? Aa kóman lámansayoo ŋólu fɛ́ ní fáan ní sébhaaya lé. Ii bhɔ́la mɔɔn ólu fɛ́.» 37O sɔ́ɔbu ó fɛ́, Ɛnza ndɔ́ɔ é búubɛɛ ó mala o ywáa ó bɛ́ lɔ.
Ɛnza ŋé yaangalotɔ shɛ́ɛman ngɛ́nnɛnyala
38Ɛnza ŋé bhɔ́ sɛ́ɛbho ó kɔ́ɔnnɔn kɛ́ táa Simɔn yɛ́ bhó ŋó la. Simɔn bhyáamuso tɔ́lɔnin ndɛ́ɛ fásigban ó bhóo koyoongɛ. Ii Ɛnza ndɛ́li kó aa a kɛ́ɛnya. 39Ɛnza ŋé táa i bíin a kunnan kɛ fɔ kó fásigban o bhɔ́. Fásigban óo wɛɛ. Aa i wíi ó ywáanin ngée ŋó lɔ kɛ bháalakɛ i yɛ.
40Teekun ŋó bénin ngwɔ́, mɔɔn ólu táa Ɛnza nzaala ní yaangalotɔ bɛ́suu lé. Aa í bhóola i bɛ́ kée ngéenan ka kɛ́ i lákɛɛnya. 41Lámansa ólu tɛ́ɛ bhɔ́la mɔɔn shɛ́ɛman nvɛ́. I bhɔ́tɔ ó, i tɛ́ɛ gbáanan kó: «Ii Ala dhyénjɛ le lé.» Wáa Ɛnza ŋé í táan fɔ́ i yɛ. A tɛ́ tɛ́ sɔ́nnan ko ii kóman, kɛ mansɔɔ ólu tɛ́ɛ lɔ ŋóo Ala yɛ́ Kílisi lɔtɔnmɔnnin ŋó lée wé.
Ɛnza nankun ŋó
42Kɛ́ɛn óo bhɔ́ mínngɛ, Ɛnza ŋé bhɔ́ kɛ́ táa ywáamanfanin nɔ́ lɔ́. Yaman óo lámyaan kɛ́ a ywáa ɲíin. Ii táa a yé mínngɛ, ii a dɛ́li kó aa tó i tɔ́ɔfɛ, kó a kɛ́nan táa ywáayanɔn. 43Wáa aa fɔ i yɛ kó: «Né kákan né kɛ́ Ala yɛ́ mansaya ó sanmankanmɛɛ ó fɔ só tɔ ólu la, kɛ mansɔɔ njé kún ŋó lée wé.»
44O lɔ, a tɛ́ɛ lakawanin o kɛ́la sɛ́ɛbho ólu kɔ́ɔnnɔn Zude mala ó lɔ́.
5Ɛnza ŋé a yɛ́ kaamɔɔndhye njónan ólu kíila
Matiyu 4.18-22; Maki 1.16-20; Yaya 21.1-11
1Lo nɔ lá, kɛ́ Ɛnza ndó Genezalɛti bhála ó lá, yaman ó tɛ́ wɛ́ɛ a lamiin tó í tɛ́ ɲɔ́ɔn díin ndíin nan kɛ́ Ala yɛ́ kóman ó lɔ́myɛn. 2Aa kúun nvyáa yé bhála ó lá. Sɔnmɔnnin ŋólu tɛ́ wɛ́ɛ bhɔ́ ó kɔ́ɔnnɔn, i tɛ́ɛ i yɛ́ jɔ ólu kwóla. 3Ɛnza ŋé ló kúun ŋólu kée ngɔ́ɔnnɔn mín ndɛ́ɛ Simɔn tá lé. Aa fɔ́ Simɔn yɛ́ kó aa kúun ŋó manbhɔ tíin ŋó lá dɔ́ɔnin. O kwɔ́, kɛ Ɛnza síinin ndó kúun ŋó kɔɔnnɔn, aa lámyaan kɛ mɔɔn ólu kála.
4Aa wɛ́ɛ kóman ó la sán mín nɔ́n, aa fɔ Simɔn yɛ́ kó: «Jí ó dún nún ŋé ywáa mín nɔ́n, táa ní kúun ŋó lé ó ywáa ó lɔ́ kɛ́ i yɛ́ yɔ ó láfii.»
5Simɔn é a yawi kó: «Kaamɔɔn, án ŋwɛ́ɛn bháala ó kɛ́ kɛ́ kɛ́ɛn bhɔ́, án mán fósi sɔ́ɔ. Waa i yɛ́ saanin ó kósɔn, né yáa yɔ ó láfii jí ó lɔ́.» 6O lɔ, íi yɔ ó láfii. I yɛ́ yɔ o yɔ́ɔ shɛ́ɛman myáan fɔ yɔ ó lamyaan kɛ́ fála nvála. 7Ii i bhóo láwii kɛ́ i táamanɲɔɔn ólu kíi kúun ndɔ́ ó kɔɔnnɔn kó ii nan i dhyɛman. Ólu táa, ii kúun nvyaa ólu bɛ́ láfa yɔ́ɔ ó lá fɔ kúun ólu tɛ́ fɛ́ kɛ́ yíi jí ó kɔ́ɔ. 8Simɔn Piyɛli é ó yé mínngɛ, aa i kúnmɛɛn nɔ́kɛɛ Ɛnza ngɔɔ kɛ́ fɔ kó: «Mantii ó, í kɛ́nan í mangbaa né la, kɛ mansɔɔ née yuumutɔ le lé.»
9Aa ó fɔ le kɛ mansɔɔ a tɛ́ɛ sháannan lé. Ale ní mínnu tɛ́ɛ ɲɔ́ɔn nvɛ́ kúun ó kɔɔnnɔn, i bɛ́ tɛ́ɛ sháannan kɛ mansɔɔ i wɛ́ɛ yɔ́ɔ shɛ́ɛman nzɔ́ɔ. 10Zebede dhyénjɛ ólu, Zaki ní Yaya tɛ́ɛ Simɔn bháalakɛɲɔɔn le lé, ólu tɛ́ɛ sháannan. Waa Ɛnza ŋé fɔ Simɔn yɛ́ kó: «I kɛ́nan sháan. Kɛ́ta bí mán, i káa mɔɔn lé ɲíin Ala yɛ́.»
11Oo kɛ́ mínngɛ, ii i kwɔ́sɛɛ kɛ́nan i yɛ́ kúun ólu bhyáa bhála ó la, kɛ́ í yɛ́ fé ŋólu bɛ́ tó yé kɛ́ bhyáa Ɛnza ngwɔ.
Ɛnza ŋé kwaantɔ lɔ́ kɛ́nnɛnyala
12Lo nɔ la Ɛnza ndɛ́ɛ só lɔ́ la, cɛ kwaantɔ lɔ é nan lo o só o la, a yɛ kwaan o tɛ́ wɛ́ɛ tínmin a lɔ. Aa Ɛnza ɲé mínngɛ, aa táa i bíin a kɔɔ kɛ́ a dɛ́li kó: «Mantii ó, ni i kɛ́ sɔ́n, ii sé kɛ́ né kɛ́ɛnya.» 13Ɛnza ŋé í bhóo láwii kɛ í bhóo túu a lá, kɛ́ fɔ kó: «Ŋwɛ́ɛn sɔ́n, kɛ́ɛnya.» O ywáaninngee ŋó lɔ́, kwáantɔ óo kɛ́ɛnya. 14O kwɔ, Ɛnza ŋé fɔ cɛ o yɛ́ kɛ́ a mangbɛya a yɛ́ cɛ́ɛne kó: «Í kɛ́nan fɔ mɔɔn sí yɛ́ kó né lée i lákɛɛnya lɛ. Waa táa i yɛ́ɛ yáa faanlɛɛɲansebhaa ó lá. Musa é fáanlɛɛ mín ngófɔ sɛ́nnɛnyali ó ta fa nvɛ́, ii ó bhɔ́ kɛ́ a yáa mɔɔn ólu lá kó i wɛ́ɛ kɛ́ɛnya.»
15O bɛ́ kwɔ́, Ɛnza ndɔ́ɔ é bhɔ́ kɛ́ táa ɲɛ́n fɔ mɔɔn shɛ́ɛman ndɛ́ɛ tóla kɛ́ táa i ládhyɛ a tɔ́ɔfɛ ké íi a yɛ́ kóman ó lɔ́myɛn, wáman ké aa i lákɛɛnya. 16Waa Ɛnza ngée ndɛ́ɛ táala dhyɛ́ ó lɔ́ kɛ́ Ala dɛ́li yé.
Ɛnza ŋé kuugba lɔ kɛ́ɛnyala
17Lo nɔ lá, kɛ́ Ɛnza ndó mɔɔn ólu kálanan, Falizɛn ŋólu ni sɛ́liya kaamɔɔn lɔ́lu síininndɛ́ɛ yé. I tɛ́ wɛ́ɛ nan kɛ́ bhɔ́ Galile mála sódhyenin ŋólu bɛ́ lá, óni Zude mala ó lɔ́ óni Yeluzalɛmu kɔ́ɔnnɔn. Mantii Ala yɛ́ sébhaaya ó tɛ́ɛ Ɛnza nvɛ́ kɛ yaangalotɔ ólu lákɛɛnyala. 18Cɛ lɔ́lu táa kuugba lɔ́ lé o ywáa ó lɔ́. A lánin ndɛ́ɛ gbasa o ka. I tɛ́ɛ ɲán ɲíinan kɛ́ lo ni ó cɛ ó lé bhó ŋó kɔɔnnɔn kɛ́ a lá lá Ɛnza ɲánkɔɔ. 19I mán ɲán sɔ́ɔ a mán kɛ ló ní ale yaman ó kósɔn. O lɔ, ii táa i yɛ́ɛ bhó ŋó kúnnɔn kɛ ó ywáa lɔ wáa. Kɛ kuugba ó tó gbasa ó ka, íi a láyii o jáan ó fɛ́ yaman ó cɛ́man ni yúu lɔ lá Ɛnza ɲánkɔɔ. 20Ɛnza ŋé a yé kó ó mɔɔn ólu wɛ́ɛ lá ale la mínngɛ, aa fɔ kó: «Cɛ, i yɛ yúumu ólu wɛ́ɛ yafa i mán.»
21Sɛliya kaamɔɔn ólu ní Falizɛn ŋólu a lámyaan kɛ́ fɔ i kɔ́ɔnnɔn kó: «Míin ŋé yɛ́ɛtii le tó aa Ala tɔ́ɔ cáannan tá? Yɛ́ɛtii é sé kɛ mɔɔn ó yɛ yúumu ólu yafa a mán ni Ala kée ndɛ́?»
22Waa Ɛnza ŋé i míliya ó lɔ kɛ́ fɔ i yɛ́ kó: «Mínnɛɛn le kósɔn aa í milila tá? 23A fɔ ó kó: ‹I yɛ́ yúumu ólu wɛ́ɛ yafa,› wáman kɛ́ fɔ a yɛ́ kó: ‹I wíi kɛ́ táamankɛ,› o kóman fyaa ó lɔ́, a mínnɛɛn lé fɔ a dí? 24Waa ní a fɛ́ ké aa lɔ kó sé é mɔɔn Dhyénjɛ ó yɛ́ kɛ́ mɔɔn ó yɛ́ yúumu ó yafa kɛ́ tó dínɲan lɔ́.» O lɔ, aa fɔ kuugba ó yɛ́ kó: «Ní fɔ́la i yɛ́, í wíi kɛ́ í yɛ́ gbasa ó tá kɛ́ táa lúman.»
25O ywáaninngee ŋó lɔ́, cɛ óo i wíi mɔɔn ólu ɲánla kɛ́ a yɛ́ gbasa ó tá kɛ́ táa a bhóo lúman. A táatɔ ó tɛ́ɛ Ala tando lá. 26I bɛ́ é káwakoya. Íi Ala tando. I sháanninba óo fɔ kó: «Án wɛ́ɛ káwananngo yé bí lɛ́!»
Ɛnza ŋé Levi kíila
27O kwɔ́, Ɛnza ŋé bhɔ́ yé, aa nísɔɔnmyaanbhaa lɔ́ yé mín ndɔ́ɔ kó Levi, a síininndɛ́ɛ nísɔɔnmyaanbhaa ólu yɛ́ bháalakɛlaa ó lɔ́. Ɛnza ŋé fɔ a yɛ́ kó: «Bhyáa ngwɔ́.» 28Levi é a yɛ́ bháala ó tó yé kɛ́ i wíi kɛ́ i bhyáa Ɛnza ngwɔ.
29O kwɔ́, Levi é sunmanmba lɔ́bhyɛ a yɛ́ bhó ŋó lá Ɛnza ɲɛ́n. Nísɔɔnmyaanbhaa shɛ́ɛman ní mɔɔn gbɛ́ɛlu tɛ́ɛ yé. I tɛ́ɛ lɔ́min kɛ́ ni Ɛnza ní a kwɔ́mɔɔn ólu lé. 30Falizɛn ŋólu ní í yɛ́ sɛliya kaamɔɔn ólu tɛ́ɛ í mankomankomanla. Ii Ɛnza ɲɛ́n kaamɔɔndhye ŋólu mánɲaankɛ kó: «Mínnɛɛn le kósɔn áa lɔ́min kɛ́la kɛ minin kɛ ni nísɔɔnmyaanbhaa ólu ní kóyoongɛbhaa ólu le?»
31Ɛnza ŋé kóman ó tá kɛ í yawi kó: «Mɔɔn mínnu kɛ́ɛnyanin ɲé, ólu manko tɛ́ lɔɔtɔlɔ lá, yaangalotɔ héelu manko é lɔɔtɔlɔ lá. 32Né mán nan mɔɔnteenin ŋólu kíila, waa née nan yuumutɔ héelu kíila ké íi i yósoguun ŋó yɛ́ɛman kɛ́ fala i yɛ́ kóyoo ŋólu lá.»
Ɛnza ŋé kómanla súnno ngó ó lɔ́
33Falizɛn nɔlu fɔ Ɛnza ɲɛ́n kó: «Yaya yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu ní Falizɛn ŋólu yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu sún nonan wáati shɛ́ɛman kɛ́ Ala dɛ́li, wáa i tá ólu lɔ́min kɛ́la kɛ́ mínnin kɛ.»
34Ɛnza ŋé í yawa kó: «Fúu síi lo ŋo la aa sé kɛ́ fɔ kwɛ́ɛnkwaa cɛ ó tɛ́ɛcɛ ólu yɛ́ ko íi súnno kɛ́ íle ní kwɛ́ɛnkwaa cɛ ó tó ɲɔ́ɔn nvɛ́ a? 35Waa ló nɔ́ yáa sé, kwɛ́ɛnkwaa cɛ ó yáa bwási i lá, i yáa súnno o ló ŋolu la.»
36Ɛnza ŋé saanan míin na i yɛ́ kó: «Mɔɔn sí tɛ́ faanikwaa ó fálanan kɛ́ o gúun ŋo tá kɛ́ fáani kɔɔ ó jáan ó lábɛɛ ó lá. Ni ó kɛ́ kɛ, faanikwaa ó wɛ́ɛ cáan, a gúun ŋó táa bhyɛ ní faani kɔɔ ó lé. 37O ɲán ó mán mɔɔn sí tɛ́ lɛ́zɛnnji kwáa ó kɛ́la bhwée kɔɔ ó kɔ́ɔnnɔn. Ni ó kɛ́ kɛ, lɛ́zɛnnji ó yáa bhwée ó cé, lɛ́zɛnnji ó yáa bwɔ́ lúuman; ké bɔɔn wɛ́ɛ kɛ́ bhwée ó lɔ́ lé wé. 38Lɛ́zɛnnji kwáa o kákan né kɛ́ kɛ bhwée kwáa lé kɔ́ɔnnɔn. 39Ni mɔɔn mín nɛ́ɛnin ngɛ́ kɛ́ lɛ́zɛnnji kɔɔ ó mínnan, o tíi ó tɛ́ kɛ́la lɛ́zɛnnji kwáa ó fɛ́, kɛ mansɔɔ aa fɔ́la le kó lɛ́zɛnnji kɔɔ ó lé káɲin.»
6Ɛnza ŋé mín nvɔ lɔnwɛɛnlilo ŋó kó ó lɔ
1Lɔnwɛɛnlilo nɔ́ la, Ɛnza ní a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu tɛ́ɛ tínminnan sɛ́ɛn lɔ́lu kɔɔnnɔn. A yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu tínnza nɔ́lu tɛ́ɛ kɛ́ fɔ́nɲɔɔn i tɛ́ɛ ólu lɔ́ kɛ́ a lɔɔ. 2Falizɛn nɔ́lu a fɔ i yɛ́ kó: «Kó mín mánngan kɛ kɛ́ lɔnwɛɛnlilo ŋó lá, mínnɛɛn lá álee ó kɛ́la?»
3Ɛnza ŋé í yawa kó: «Kɔ́ɔn é Laula ní a táamanɲɔɔn ólu myaan mínngɛ, aa mínngɛ, a mán ó kála bha ŋan? 4Aa lo ɲán min mán Ala yɛ́ bhó ŋo kɔɔnnɔn, faanlɛɛbulu mín nziinin ndɛ́ɛ yénɔn kɛ́ o lɔɔ tó kɛ́ a lɔ dí a táamanɲɔɔn olu mán; Kɛ́ɛke faanlɛɛɲansebhaa ó léelu kákan kɛ o búlu ólu lɔɔ.»
5Ɛnza ŋé fɔ i yɛ́ i kwɔ́ ko: «Mɔɔn Dhyénjɛ ó lée lɔnwɛɛnlilo ŋó kunndii o lé.»
Ɛnza ŋé cɛ bhóofaanin mán lɔ́ lákɛɛnyala
6Lɔnwɛɛnlilo ŋó lɔ gbɛ́ɛ lá, Ɛnza ŋé lo sɛ́ɛbho o kɔɔnnɔn kɛ́ a lámyaan kɛ́ mɔɔn ólu kála. O wáati ó lɔ́, cɛ lɔ́ tɛ́ɛ yénɔn, o bhóobhɛɛ o tɛ́wɛɛ fáa a man. 7Sɛliya kaamɔɔn ólu ní Falizɛn ŋólu tɛ́ɛ Ɛnza nakɔɔsila ní a yáa mɔɔn lɔ lákɛɛnya lɔnwɛɛnlilo ŋó lá, ké ii sɔ nzɔ́ɔ a lá. 8Wáa Ɛnza ndɛ́ɛ i míliya ó lɔ, o lɔ́, aa fɔ cɛ bhóofaaninman ó yɛ kó: «I wíi kɛ́ i lɔ mɔɔn ólu cɛ́man yánun.» Aa i wíi kɛ́ i lɔ. 9O kwɔ́, Ɛnza ŋé fɔ i yɛ́ kó: «Ní a manɲaankɛla, mínnɛɛn lé kákan kɛ kɛ́ lɔnwɛɛnlilo ŋo lá? Kɛ́ kóɲwaan kɛ́ lɔnwɛɛnlilo ŋó la bháa, wáman kɛ́ kóyoo ne kɛ́? Kɛ́ mɔɔn bwási bháa, wáman kɛ́ a hálaki?» 10Ɛnza ŋé i bɛ́ mánfɛɛ tó kɛ́ fɔ cɛ ó yɛ kó: «Í bhóo ó lɔ́sawa.» Cɛ ó a bhóo o lɔ́sawa, a bhóo o kɛ́ɛnya.
11Falizɛn ŋólu mwɛ́nnɛn koyoongɛ, i tɛ́ɛ ɲɔɔn mánɲaankɛla kó ii sé kɛ́ mínnɛɛn lé kɛ́ Ɛnza nán.
Ɛnza ŋé kaamɔɔndhye ndá ni fyáa lɔ́tɔnmɔn
12Ó wáati kée ŋó lɔ́, Ɛnza ŋé táa tíi ó kúnnɔn kɛ́ Ala bháto. Aa si í ɲánla Ala bháto ó la. 13Kɛ́ɛn ó bhɔ́ mínngɛ, aa a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu kíi, kɛ́ mɔɔn tá ni fyáa lɔ́tɔnmɔn i cɛ́man kɛ ólu kíi kó céladhye ŋólu: 14O kaamɔɔndhye ŋólu tɔ́ɔ ó mánfɛɛ: Simɔn, aa o mín ndɔ́ɔ la íkwɔ kó Piyɛli, óni a lɔ́ɔcɛ Andele, Zaki óni Yaya, Filipu, Batelemi, 15Matiyu, Tomasi, Alife dhyénjɛ Zaki, Tade, Simɔn Zelɔti6.15 Zelɔti tɔ́ɔ o kɔ́ɔ yáa nan kɛ́ lé kó a wɛɛ í wíi Lomɛn olu kanman., 16Zaki dhyénjɛ Zudasi óni Zudasi Sikaliyɔti mín ngáa Ɛnza ɲanva.
Ɛnza ŋé yaangalotɔ ólu lákɛɛnyala
17Ɛnza yíitɔ óni a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu lé kɛ́ bhɔ́ tii ó ka, aa sé kɛ́ɛngbɛba lɔ́lɔ kɛ́ í lɔ yé. Yamanba tɛ́ɛ o ywáa ó lɔ́. A yɛ kaamɔɔndhye ŋólu tɛ́ɛ sháa i cɛ́man. Lɔ́lu tɛ́ bhɔ́la Yeluzalɛmu ní Zude mala ó bɛ́ lɔ́. Lɔ́lu tɛ́ɛ bhɔ́la kɔɔji lá ó sóbaba ólu lá, Tili óni Sidɔn. 18I tɛ́ wɛ́ɛ nan ké ii Ɛnza ɲɛ́n kóman ó lɔ́myɛn óni ké áa i lákɛɛnya. Mínnu tɔ́lɔyanin ndɛ́ɛ Lámansa ólu bhóo, ólu é kɛ́ɛnya. 19Yaman ó bɛ́ tɛ́ɛ ɲán ɲíinan a mán kɛ́ í túu Ɛnza nán, kɛ mansɔɔ sébhaaya lɔ́ tɛ́ɛ bhɔ́la a lɔ́ kɛ́ í bɛ́ lákɛɛnya.
Yɛ́ɛtii nisɔdhyaanin ɲé?
20O wáati ó lɔ́, Ɛnza ŋé a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu mánfɛɛ, kɛ́ a fɔ kó:
«Ale min núu faannda né, ale yeemanfanin ɲé,
kɛ mansɔɔ Ala yɛ́ mansaya ó ale tá lé.
21Kɔ́ɔn é ale mínnu lá sísan, ale yeemanfanin ɲé,
kɛ mansɔɔ ale yáa fá.
Ale min núu kásila sísan, ale nisɔdhyaanin ɲé,
kɛ mansɔɔ ale yáa yɛ́ɛkɛ.
22Ni a ɲángbeya kɛ́ kɛ́ mɔɔn ólu lɔ́
ké íi i bá a lɔ́, kɛ́ a nɛɛn
óni kɛ́ a tɔ́ɔyoo nvɔ mɔɔn Dhyénjɛ ó kósɔn,
o wáati ó lɔ́, ale yeemanfanin ɲé.
23Ni ó kɛ kɛ́ wáati mínnɔn,
aa í ɲáanli kɛ́ í gbángban nisɔdhyaa ó bhóo,
kɛ mansɔɔ bhaayeba é a yɛ́ sá ŋó lɔ
ale yeemanfanin ɲé.
I fá ólu tɛ́ɛ céla ólu tɔ́lɔla cé né.
24Wáa bɔɔn o ale nanfootii ólu tá lé,
kɛ mansɔɔ ale wɛ́ɛ a yɛ́ heeyɔɔ ó sɔ́ɔ kɛ́ bhá.
25Ale min núu lɔ́min kɛ́la kɛ́ fá sísan,
bɔɔn ó ale tá lé,
kɛ mansɔɔ kɔ́ɔn yáa álee myaan.
Ale min núu yɛ́ɛkɛla sísan,
bɔɔn ó ale tá lé,
kɛ mansɔɔ a ní ó yáa í lafin, a yáa kási kɛ́.
26Ni mɔɔn bɛ́ é ale tɔ́ɔɲwaan fɔ́la,
bɔɔn ó ale tá lé,
kɛ mansɔɔ i fá ólu tɛ́ɛ céla fɔnɲanfɔ ólu bwóɲanla cé né.»
Án yúu ólu yɛ́ dhyáaɲɔɔnya ó
27«Waa ale mín núu nɔ́myɛnnan, ní i fɔ́la a yɛ́ ngó a yúu ólu kó á dhyáa á yɛ́, kɛ́ kóɲwaan kɛ́ a tɔ́lɔbhaa ólu yɛ́. 28Aa lwáau kɛ́ a dáanbhaa ólu yɛ́, áa Ala dɛ́li a tɔ́lɔbhaa olu yɛ. 29Ní mɔɔn lɔ kɛ i tóo kée ŋó cé, ii i tɔ́ kée ŋó sii a yɛ́. Ní lɔ kɛ í yɛ́ déekeba ó myaan i lá, i kɛ́nan fɔ kó a kɛ́nan í yɛ́ deeke ó tá. 30Ní mɔɔn ó mɔɔn kɛ́ fé nɔ́ kófɔ i yɛ́, ii a di mán. Ní mɔɔn lɔ kɛ́ í yɛ́ fé nɔ́ myaan i lá, i kɛ́nan a kó mánɲaankɛ a la. 31Álee fɛ́ ké mɔɔn tɔ ólu a kó min ngɛ́ a yɛ́, aa ó ɲɔ́ɔn ngɛ́ olu yɛ́.»
32«Á kó a dí mínnu yɛ́, ní ó kée ŋólu kɛ dhyáa á yɛ́, ale káa tɔɔn mínnɛɛn lé sɔ́ɔ o lɔ́? Kɛ mansɔɔ, yuumutɔ ólu ŋé ó ɲɔ́ɔn ngɛ́la. 33Mɔɔn min núu kóɲwaan kɛ́la a yɛ́, ní aa kóɲwaan kɛ́la o gbɛɛgbɛɛ o lé yɛ́, a káa tɔɔn mínnɛɛn sɔ́ɔ o lɔ? Kɛ mansɔɔ, yuumutɔ ólu é ó ɲɔ́ɔn ngɛ́la. 34A yíi é mɔɔn mínnu ka kó i yáa a yɛ́ yúu ó saa, ní ale yúu dila ólu gbɛɛgbɛɛ o le mán, ale káa tɔɔn mínnɛɛn le sɔ́ɔ o lɔ? Kɛ mansɔɔ, yuumutɔ ólu ŋé yúu dila ɲɔ́ɔn mán kɛ́ í hákii tó a ɲɔ́ɔn nzɔ́ɔ kó lɔ́ kwɔla. 35Waa, á yúu ólu a dhyáa á yɛ́ kɛ́ kóɲwaan kɛ́ i yɛ́. Áa yúu lá mɔɔn ólu lá, kɛ́ ɲán o kwɔ́. O lɔ, a yáa tɔɔnba sɔ́ɔ. Ale yáa kɛ́ Fé mbɛ kunndii ó dhyé ŋólu lé, kɛ mansɔɔ, aa kóɲwaan kɛ́la kóɲwaanlɔmɛɛ ólu ni mɔɔnyoo ŋólu yɛ́. 36Áa hínnɛn mɔɔn ólu lá óyoo a Fá é hínnɛnla ɲán mín mán.»
Ale kɛ́nan ɲɔ́ɔn ndɔ́nɲɔɔn
37«A kɛ́nan kíti tɛ́ɛ lɔ ka, o ɲan o man Ala táa kíti tɛ́ɛ ale ka. A kɛ́nan dɔ ólu yaayii, o ɲan o man Ala táa ale yaayii. Áa yafa dɔ ólu mán, o ɲan o man Ala yáa yafa álee mán. 38Aa dɔ ólu sɔ, o ɲan o man Ala yáa álee sɔ. Í yáa mínnan mɛ́ɛbhɛɛ tá kɛ́ a tá ó swáan kɛ́ a díinndiin kɛ́ a yúuyuu kɛ́ a fá fɔ kɛ́ bwɔ́, kɛ ó yɛ́ɛman a yɛ́ fáanin ó jífa ó lɔ́. Kɛ mansɔɔ aa dɔ ólu tá ó swáan swáanninkɛfe mín nɔ́n, Ala káa a tá ó swáan o kée ŋó lé lɔ́.»
39Ɛnza ŋé saanan lá i yɛ́ kó: «Fyóondɔ lɔ é sé kɛ́ fyóo ngbɛ́ɛ lɔ yɛ gbéle myáan an? I fyaa ó bɛ́ táa í bé jáan lɔ kɔɔnnɔn an? 40Kaamɔɔndhye ŋo sí mán nvísaa a kaamɔɔn o le. Waa kaamɔɔndhye ŋóo kaamɔɔndhye ŋé kaa ŋó kɛ́ cɛ́ɛne, óo kɛ́la lé óyoo a kaamɔɔn ó.»
41«Tíkoo mín ŋé í bhádhye ŋó ɲán mán, mínnɛɛn lé kósɔn ii ó mánfɛɛ lá, kɛ́ɛ ké lɔ́ɔguun mín ŋé í tá ɲán ó mán, i tɛ́ ó yéla a? 42I lo ŋé sé kɛ́ fɔ i bhádhye ŋó yɛ́ dí lé kó: ‹Bhádhye, i lɔ́ ké tíkoo mín ŋé í ɲán mán, ké ní o bhɔ́ a man. Kɛ́ɛ ké lɔɔguun mín ŋé í tá ó mán, i tɛ́ ó yéla.› Fyáangafo o, lɔ́ɔguun mín ŋé í tá ó mán, o bhɔ́ ótun. O lɔ, i yáa yéli kɛ́ cɛ́ɛne, kɛ́ tíkoo ó bhɔ́ i bhádhye ŋó ɲán ó mán.»
Yíi ó lɔnan a dhyé ŋé mán
43«Yíibhɛɛ súusuu tɛ́ dhyéɲoo ngɛ́la, yíiyoo nzúusuu tɛ́ dhyémɛɛ kɛ́la. 44Yíi bhɛ́ɛ ó lɔnan a dhyé ŋó le mán. Tólodhye ŋó tɛ́ bhɔ́la ŋwɛ́ɛnnzu ŋó la, lɛ́zɛn ŋó tɛ́ bhɔ́la lɛ́ɛninɲii ó la. 45Mɔɔnbhɛɛ ó fémɛɛ ni nanfoobhɛɛ lé lábhɔla a yóso o lɔ. Tó mɔɔnyoo ŋó féɲoo ni nanfooyoo né lábhɔla a yóso lɔ. Kɛ mansɔɔ mɔɔn yóso ó fánin ɲé fé ŋó mínnan, a lá ó óle fɔ́la.»
Bhónɔbhaa fyaa ó yɛ́ saanan ó
46«Mínnɛɛn lé kósɔn aa ngíila kó Mantii ó, Mantii ó, waa ké née mín nvɔla, a tɛ́ ó kɛ́la?»
47«Mɔɔn óo mɔɔn kɛ́nan né fɛ́ kɛ́ né yɛ́ kóman ó lɔ́myɛn kɛ́ a bháto, o bhɔ́nin ŋé mín nán, né yáa o fɔ a yɛ́. 48O bhɔ́nin ɲé bhónɔbhaa lɔ lé lá mín ŋé lúukolo ó shɛ́n kɛ́ a láyii fɔ kɛ́ sé fáa ó mán, tó kɛ́ a yɛ́ bhó ŋó zúsii o ka. Bhá ó kɛ fá jí ó lá wáati mínnɔn, jí ó wée kɛ́ táa lá o bhó ŋó kɔɔ, waa a mán sé kɛ́ maanmaan, kɛ mansɔɔ cɛ ó a yɛ́ bhó ŋó lɔ cɛ́ɛne lé. 49Waa mɔɔn mín ŋé né yɛ́ kóman ó lɔ́myɛnnan tó a tɛ́ a lá bhátola, o tíi ó bhɔ́nin ɲé bhónɔbhaa lɔ lé la mín ŋwɛ́ɛn a yɛ́ bhó ŋó lɔ́ lúukolo gbáannza o ka, a man a zúsii fáa ka. Sá ŋó nan, jí óo wée kɛ ló bhó ŋó zúkɔɔ, o ywáaninngee ŋó lɔ aa bé, a bénzeɲan óo yóoɲan lé.»
7Swáasikunndii ó yɛ́ lánanya ó
1Ɛnza ŋé wɛ́ɛ kómanla yaman ó yɛ́ mínngɛ, aa táa Kapɛnamu só o kɔ́ɔnnɔn. 2Lomɛn swaasikunndii lɔ tɛ́ɛ yé, o yɛ́ bháalakɛdhye o tɛ́manngɛnnɛn, fɔ́ a tɛ́ɛfɛ kɛ́ sayakɛ. O bháalakɛdhye kó tɛ́ɛ dí a kunndii ó yɛ́ koyoongɛ. 3O cɛ oo Ɛnza ngó myɛ́n mínngɛ, aa Yawudhyaa ó cɛba lɔ́lu cé a man kɛ́ táa a dɛ́li kó aa nan a yɛ́ bháalakɛdhye ŋó lákɛɛnya. 4Ii Ɛnza yé mínngɛ, íi a dɛ́li koyoongɛ kó: «I kákan kɛ́ cɛ míin dhyɛman. 5Kɛ mansɔɔ án ɲɛ́n síya ó kó a dí a yɛ́. Ale lée í lɔ́ án ɲɛ́n sɛ́ɛbho ó lɔ ó bhóobhɔ ó bɛ́ lá.»
6O lɔ, Ɛnza ŋé táa ní ile. Ii sunɲan bhó ŋó la mínngɛ, swaasikunndii ó a táamanɲɔɔn lɔ́lu cé kɛ táa fɔ Ɛnza ɲɛ́n kó: «Kaamɔɔn, i kɛ́nan i yɛ́ɛ sɛɛ, né télenin ndɛ́ ké íi lo né yɛ́ bhó ŋó kɔɔnnɔn, né mánngan ni o le. 7O lé kósɔn, né gbú mán táa i sáala. Wáa kóman kée nvɔ, né yɛ́ bháalakɛdhye ŋó yáa kɛ́ɛnya. 8Kɛ mansɔɔ kunndii lɔ́lu né bhóo, né yɛ́ɛ yé swaasi lɔ́lu kunnan. Ni sé kɛ a fɔ kée ɲɛ́n kó: ‹Táa yánun›, aa táa. Kɛ́ fɔ a lɔ́gbɛɛ yɛ́ kó: ‹Nan yánun›, aa nan. Kɛ́ fɔ ɲɛ́n yɔ ŋó yɛ kó: ‹Míin ngɛ́ tá›, tó aa ó kɛ.»
9Ɛnza ŋé ó kóman ó myɛ́n mínngɛ, aa káwakoya cɛ ó kósɔn. Aa í ɲán yɛ́ɛman kɛ́ fɔ a táamanɲɔɔn ólu yɛ kó: «Tó ní fɔ a yɛ ngó yáanin Izalayɛli mɔɔn olu lɔ, né mán mɔɔn yé bhá mín nanin ŋé né la kɛ tínmin cɛ míin nga.»
10Swáasikunndii o yɛ́ céladhye ŋólu í kwɔ́sɛɛ lúman mínngɛ, ii táa sɔ́ɔ ké bháalakɛdhye ŋó wɛ́ɛ kɛ́ɛnya.
Ɛnza ŋé finɲanmuso lɔ́ dhyé nzu lakuunnan
11O kwɔ, Ɛnza ŋé táa só lɔ lá mín ndɔ́ɔ kó Nayiini. A yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu ni yamanba tɛ́ɛ táa ní ale. 12Ii sunɲan só ó lona ó lá mínngɛ, íi mɔɔn lɔ́lu kunmyɛ i tɛ́ɛ táa sú lɔ lé kábulu só o lá. Finɲanmuso lɔ lé dhyénjɛ kéengboto tɛ́ɛ ó lé. Yamanba tɛ́ɛ táala ikwɔ. 13Mantii ó muso ó yé mínngɛ, a hínnɛn é lo a lɔ koyoongɛ. Aa fɔ a yɛ́ kó i kɛ́nan kási kɛ́. 14O kwɔ, Ɛnza ŋé i mangbaa kɛ́ í bhóo túu gbasa o la. Su ó tábhaa ólu i lɔ. Ɛnza ŋé fɔ kó: «Káweenin ŋó í wíi.» 15Su ó kúun, aa i wíi kɛ́ i síi aa a lámyaan kɛ́ kóman. Ɛnza ŋé dhyé ŋó dí a wóobhaa man.
16Mɔɔn olu bɛ́ɛ sháan, i tɛ́ɛ Ala tanola kɛ fɔ kó: «Célaba lɔ wɛ́ɛ wíi án njɛ́man, Ala wɛ́ɛ sɔ́n kɛ́ a yɛ́ yamaan ó lɔdhyɛman.»
17O kóman ó búubɛɛ Zude fa ŋó bɛ́ lɔ, óni a lamiin ŋó bɛ́ lɔ.
Yaya Bátizelikɛbhaa yɛ́ ɲáankɛli ó
18Yaya Bátizelikɛbhaa yɛ kaamɔɔndhye ŋólu Ɛnza ɲɛ́n kókɛnin ŋó bɛ́ lákɛɛ a yɛ. O lɔ, Yaya Bátizelikɛbhaa é a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu mɔɔn fyáa kíi 19kɛ́ í cé Mantii ó mánko íi táa a mánɲaankɛ kó: «Mɔɔn mín ngákan kɛ́nan, íle lée o le á? Wáman án ngákan kɛ́ mɔɔn gbɛ́ɛ le mankɔɔn?»
20Íi sé Ɛnza mán mínngɛ, ii fɔ a yɛ́ kó: «Yaya Bátizelikɛbhaa é án myáashaa kó án ní nan i mánɲaankɛ kó mɔɔn mín ngákan kɛ́nan, íle lée o le á? Wáman án ngákan kɛ́ mɔɔn gbɛ́ɛ le mankɔɔn?» 21O wáati ó yɛ́ɛ lɔ, Ɛnza ŋé yaangalotɔ shɛ́ɛman nákɛɛnya, kɛ́ Lámansa ólu gbɛ́ kɛ́ bhɔ́ mɔɔn ólu fɛ, kɛ́ fyóondɔ shɛ́ɛman ɲán láka. 22O kwɔ, Ɛnza ŋé i yawi kó: «Álee wɛ́ɛ mín ɲé, óni álee wɛ́ɛ mín myɛ́n, aa táa o lákɛɛ Yaya Bátizelikɛbhaa yɛ́, kó fyóondɔ ólu yéli kɛ́la, kuugba ólu táamanla, kwáantɔ ólu bɛ́ wɛ́ɛ sɛ́nnɛnya, tóogbee ŋólu myɛnnin kɛ́la, su ólu kúunnan, sanmankanmɛɛ ó í lásela faannda ŋólu mán. 23Ni ne man kɛ mɔɔn mín ɲɛ́n lánanya ó cáan o sɔ́ɔbu le, o tíi ó yeemanfanin ɲé.»
Ɛnza ŋé Yaya kɛ́ɲan ó fɔ́la
24Yaya bátizelikɛbhaa yɛ́ céladhye ŋólu táanin ŋó kwɔ, Ɛnza ŋé lámyaan kɛ́ kóman yaman o yɛ Yaya tá sháa o fɛ́ kó: «Álee tɛ́ wɛ́ɛ táa mínnɛɛn le mánfɛɛla dhyɛ́ ó kɔɔnnɔn? Fwɛ́ɛn ó támuu mín námanman á? 25Áa táa mínnɛɛn le yé tɔ́ɔ lɔ wɛ́? Cɛ mánsiinin féndiiya faani lɔ́lɔ á? Wáa mín núu féndiiya fáani ólu lónan kɛ́ faanmanlɔmin o kɛ́, ólu kɛ́la mansabho ŋólu le la. 26Áa táa mínnɛɛn lé yé tɔ́ɔ lɔ wɛ́? Céla á? Tinɲan o lée wé; a yɛ́ɛ a bwó céla le! 27Yaya lée céla óle mín ngó é fɔ Kitabu ó lɔ. Ala é fɔ kó:
A mánfɛɛ, ɲáan ɲɛ́n céladhye ŋó cé í ɲɛn,
a yáa i yɛ́ sháa ó lɔ́bhyɛ.»
28Ní fɔ́la a yɛ́ ngó mɔɔn sí mán wóo dínɲan lɔ míin kɛ́ mɔɔnba le kɛ́ tínmin Yaya Bátizelikɛbhaa ka. Wáa Ala yɛ́ mansaya ó lɔ, mɔɔn mín ŋan lɔ́ɔ i bɛ́ le, ó tíi ó á bwó Yaya le.
Yaya ni Ɛnza ngɛ́ ɲán ó
29«Mɔɔn mínnuu Yaya lɔ́myɛn, yáanin nísɔɔnmyaanbhaa ólu, ólu bɛ́ɛ a lɔ ŋóo Ala télenin ɲé. O lé kósɔn íi sɔ́n tó Yaya é í bátize. 30Wáa Falizɛn ŋólu ni sɛliya kaamɔɔn ólu mán sɔ́n Ala yɛ kó látɛɛnin ŋólu mán. O lɔ, í mán sɔ́n ké Yaya a i bátize.»
31Ɛnza ŋé fɔ íkwɔ kó: «Ó lɔ ní sé kɛ bímɔɔn ólu lá yɛ́ɛtii mán? I bhɔ́nin ɲé yɛ́ɛtii la? 32I bhɔ́nin ɲé dhyémuu léelu la mínnu síinin ɲé bháa lɔ kɛ́ í kan nánbhɔ ɲɔɔn mán kó: ‹Án wɛɛ búu o fɔ a yɛ, wáa a mán lɔ ngɛ́. Án ní saan kási kɛ́, a mán kási kɛ́.› 33Kɛ mansɔɔ, Yaya Bátizelikɛbhaa é nan, a tɛ tɛ́ lɔ́min kɛ́la, a tɛ tɛ́ lɛ́zɛnnji minnan. Álee kó Lámansayoo ŋé a fɛ́. 34Mɔɔn Dhyénjɛ óo nan, aa lɔ́min kɛ́la kɛ́ mínnin kɛ́, a kó: ‹Cɛ miin ŋé lɔ́minkɛbhaa ni dɔlɔtɔ le lé. Nísɔɔnmyaanbhaa ólu ni yuumukɛbhaa ólu táamanɲɔɔn lée ale.› 35Wáa hákiitiiya ó lɔnan a dhyé ŋó bɛ́ lé fɛ́.»
Muso yuumutɔ ó yɛ kaamɛɛ ó
36Falizɛn nɔ́ é Ɛnza ngíi kɛ táa lɔ́minkɛ ni ale. Ɛnza ŋé táa o yɛ bhó ŋó la kɛ́ i síi sunman ŋó mán. 37Muso yuumutɔ lɔ tɛ́ɛ o só o la, óo myɛ́n mínngɛ kó Ɛnza ŋé lɔ́min kɛ́ Falizɛn ŋó bhóo lúman, óo nán ni bháanin ngúugbɛɛ nɔ le mín nálaanin ndɛ́ɛ Alibatili o la. O fánin ndɛ́ɛ latikɔlɔ swáandhyaanin nan. 38Aa tó Ɛnza ngwɔ́man kɛ́ i la a se ŋó kɔɔ kɛ kási kɛ́, fɔ kɛ Ɛnza nzé ŋó láɲiin a ɲánji ó la. O kwɔ aa Ɛnza nzé ŋó jɔsi ní a kúnzhe óle, óni kɛ a susu, tó kɛ latikɔlɔ swáandhyaanin ŋó bwɔ́ a ka. 39Falizɛn min ndɛ́ wɛ́ɛ Ɛnza ngíi lɔ́min kɛ́ ó la, óo o yé mínngɛ, aa fɔ́ i kɔɔnnɔn kó: «Ni cɛ míin ndɛ́ɛ kɛ́ céla le, a tɛ́ɛ nán a lɔ ŋóo muso mín ŋé í túula a lá nín, kó yuumutɔ lée o le.»
40Ɛnza ŋé fɔ a yɛ kó: «Simɔn, kóman é nvɛ́ kɛ fɔ i yɛ.»
Simɔn é a yawi kó: «Kaamɔɔn, a fɔ.»
41Ɛnza ngó: «Cɛ lɔ́ yɛ yúu tɛ́ɛ mɔɔn fyaa la. Kée ŋó ta yúu ó tɛ́ɛ wɛ́ɛgbannan déniye kɛnmɛn lóo le lé, a tɔ́ kée ŋó tá ó tɛ́ɛ wɛ́ɛgbannan déniye bíloolu le lé. 42I fyaa sí mán sé kɛ i yɛ yúu ó sala mínngɛ, cɛ o kó: ‹Né wɛ́ɛ yafa ŋwɛ́ɛn a yɛ yúu o lábe.› » Ɛnza ŋé Simɔn manɲaankɛ kó: «Ó cɛ ó kó káa dhyáa yuutii o fyaa mínnɛɛn le yɛ kɛ tínmin?»
43Simɔn é a yawi kó: «Né tá miliya ó lɔ, mín ndá yúu tɛ́ɛ sháa.»
Ɛnza ngó: «I wɛ́ɛ tinɲan fɔ.» 44O kwɔ, Ɛnza ŋé i ɲán yɛ́ɛman muso o manshaa fɛ́ kɛ fɔ Simɔn yɛ kó: «I ɲán é muso miin nan kɛ́ɛ? Née lo í yɛ bhó ŋó la, í mán semankwoji dí né mán. Wáa ale wɛ́ɛ né se ŋó kwó ní a ɲánji óle kɛ a jɔsi a kúnzhe o la. 45I mán né twáa kɛ i fínin né mán, wáa ale, kɛ́ tá ne lo ŋó mán ya, a mán né se ŋó susu o lábhyaa. 46I mán túu bwɔ́ né kúnnɔn, wáa ale wɛ́ɛ túu swáandhyaanin bwɔ́ né se ŋó ka. 47O kósɔn, ní fɔ́la i yɛ ngó, a yɛ yúumu óni a sháaya o bɛ́ o bɛ́ wɛ́ɛ yafa a mán, kɛ mansɔɔ a yɛ dhyáaɲɔɔnya o á bwó. Ní yúumu dɔ́ɔnin ngɛ́ yafa mɔɔn mín mán, dhyáaɲɔɔnya dɔ́ɔnin ne káa kɛ́ ó tíi ó yóso ó lɔ.»
48O kwɔ́, Ɛnza ŋé a fɔ muso o yɛ kó: «Í yɛ yúumu ólu wɛ́ɛ yafa i mán.»
49Ɛnza ni mínnu tɛ́ɛ lɔ́minkɛ ó la ɲɔ́ɔn nvɛ́, ólu lamyaan kɛ a fɔ i yɛ́ɛ kɔɔnnɔn kó: «Miin ŋé yɛ́ɛtii le, fɔ aa yúumu ólu yafala mɔɔn mán?»
50Wáa Ɛnza ŋé a fɔ muso o yɛ íkwɔ kó: «I wɛ́ɛ kísi i yɛ lánanya o kósɔn, táa hɛ́lɛ lɔ́.»
8Muso mínnu tɛ́ɛ Ɛnza dhyɛmanla
1O kwɔ, Ɛnza ndɛ́ɛ yáala lá sóba óni só dhyénin ŋólu la kɛ́ lakawanin kɛ́, kɛ́ Ala yɛ́ mansaya ó sanmankanmɛɛ o láse. A yɛ́ kaamɔɔndhye ndá ni fyaa ó tɛ́ɛ ni a le, 2óni muso láman láman, Ɛnza ndɛ́ wɛ́ɛ Lámansa gbɛ kɛ́ bhɔ́ mínnu fɛ, kɛ́ lɔ́lu kɛ́ɛnya. Olu tɔ́ɔ ó lée nin: Mwɛnyamu Magidalaka, Ɛnza ndɛ́ wɛ́ɛ Lámansayoo wóonvyaa gbɛ́ kɛ́ bhɔ́ min nvɛ́, 3óni Zaani min ŋé Elɔdi yɛ́ nanfoo ó kúnnansiibhaa Shuza muso le, óni Suzani, óni muso gbɛ́ɛlu, mínnu tɛ́ɛ Ɛnza ni a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu dhyɛmanla ní í bhóofe ŋólu lé.
Sɛɛnkɛbhaa o yɛ saanan ó
4Yaman é bhɔ́ só ólu bɛ́ lá kɛ́ nán í mínnin Ɛnza nán. Aa saanan míin ná kó:
5«Sɛɛnkɛbhaa o bhɔ́ kɛ́ táa a yɛ́ sí ó fíi a bhóo sɛɛn man. Kɛ́ tó sí fíi ó la, a koo ó lɔ́lu táa bé sháa ó lafɛ. Tínminmaa ólu o dɔ́, tó sámankɔɔn ólu í lakuun. 6Á fán nɔ́lu bé fáa ó ka. Olu i fɛ́ɛ mínngɛ, íi fáa kɛ mansɔɔ swáan tɛ tɛ́ i kɔɔ. 7A lɔ́lu é táa bé ŋwɛ́ɛn ŋólu cɛ́man, ólu i fɛ́ɛ, óni ŋwɛ́ɛn ŋó wili ɲɔɔn nvɛ́, ŋwɛ́ɛn ŋólu í sɔ́ɔsii olu ka. 8A lɔ gbɛ́ɛlu táa bé lúu dhyáanin ŋó ka. Olu i fɛ́ɛ kɛ́ wili kɛ́ dhyé nzhɛ́ɛman ngɛ́. Ólu í ɲɔɔn ngɛnmɛn kɛnmɛn sɔɔ.»
O kóman ó fɔnin ngwɔ, Ɛnza ŋé gbáa kó: «Tóo é min ngúnman kɛ́ myɛnnin kɛ́, o á myɛnnin kɛ.»
Mínnɛɛn le kósɔn Ɛnza ŋé saanan lá lá?
9Ɛnza ŋé saanan min ná, a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu a manɲaankɛ o kɔɔ ó mán. 10Aa i yawi kó: «Ala yɛ́ mansaya ó gbondo ó lɔninya ó wɛ́ɛ dí ále léelu man. Wáa mɔɔn tɔ́ ólu tá o fɔ í yɛ́ saanan bhóo le man, kó óo kó e kɛ́ ke íi mánfɛɛli kɛ́ wáa ke i kɛ́nan fósi yé, ké íi myɛnnin kɛ́ wáa ke i kɛ́nan bhɔ fósi ɲánle.»
Ɛnza ŋé sɛɛnkɛbhaa o yɛ saanan ó kɔɔ o fɔ́la
11«Ni saanan min na, o kɔɔ ó lée nín: Ala saaninkan ŋó lée sí o lé. 12Sháa ó lafɛ láa óo mɔɔn lɔ́ léelu lé mín núu Ala sáaninkan ŋo myɛ́nnan, wáa Sɔtaannan é nan o bhɔ́ i yóso lɔ, kó óo kó é kɛ́ ke i kɛ́nan lá a lá kɛ́ kísi. 13Sí mín núu bé gbófaa ywáa o lɔ, óo mɔɔn lɔ́ léelu lé, ní ólu kɛ́ ó kóman ó myɛ́n, íi sɔ́n a mán ni nisɔdhyaa le. Wáa Ala saaninkan ŋó díin gbáannin ndɛ́ kɛ́la o tíi ólu yóso o lɔ, íi lá lá o kóman ó la wáati dɔ́ɔnin ngɔ́ɔnnɔn, ní lɔ́swaannin ó kɛ́nan wáati min nɔn, íi i íkwɔ lo. 14Sí míin bé ŋwɛ́ɛn ŋólu cɛ́man, óo mɔɔn lɔ́ léelu lé, mínnu wɛɛ Ala saaninkan ŋó myɛ́n, hánminnanngo ólu, ní nanfoo kó ólu, ní dínɲankɛdhyaa óo o kóman ó gbɛ́nnɛn fɔ́ i tɛ dhyé ngɛ́. 15Sí mín núu bé Lúudhyaanin ŋó ka óo mɔɔn lɔ́ léelu lé, mín núu Ala saaninkan ŋó myɛ́nnan, íi a myaanla ni yósobhɛɛ lé kɛ́ í lɔ́ja tó kɛ́ dhyé ngɛ.»
Laman ŋó tá sáanan ó
16Ɛnza ŋé fɔ íkwɔ kó: «Mɔɔn sí tɛ́ laman ŋó lamaannan kɛ́ a bhyáa pála ŋó kɔ́ɔ, wáman láfe ŋó kɔ́ɔ. Wáa aa síilaa lamannziife ne ka ké mɔɔn mínnu kɛ kɛ́ lónan bhó ŋó kɔɔnnɔn, olu a yéli kɛ́.»
17«Kɛ mansɔɔ fénoonaankɛnin nzí tɛ́ yé mín ndáa yé. Gbondo sí tɛ́ yé mín ndáa bhɔ́ kɛ́ɛnman.»
18«Áa a yɛ́ myɛnnin kɛ́ɲan ó lákɔɔsi, kɛ mansɔɔ aa céne, lɔ́ kɛ́ kɛ́ mɔɔn mín móo, lɔ yáa bhyáa o tíi ó tá ó ka; Waa fé ndɛ́ mín móo, yáanin a í milila kó míin a bhóo, o yáa bwási a lá.»
Ɛnza ŋwóobhaa ní a bhádhye ŋólu
19Ɛnza ndɛ́ɛ ywáa min nɔn, a wóobhaa ní a lɔ́ɔcɛ ólu nan. Wáa i tɛ tɛ́ sé kɛ́ í mángbaa a lá yaman ó kósɔn, 20lɔ é fɔ a yɛ kó: «Í wóobhaa ní í lɔ́ɔcɛ ólu lɔ́nin ɲé kɛ́ɛnman íi fɛ́ kɛ́ í yé.»
21Wáa aa i yawi kó: «Mɔɔn mínnu é i tóo manlɔla Ala saaninkan ŋó lɔ kɛ́ a sháa ó táaman, o lée lúu né wóobhaa óni nɔ́ɔcɛ lú lé.»
Ɛnza ŋé fwɛ́ɛnba ó lalɔla
22Ló nɔ́ la, Ɛnza ŋé ló kúun ŋó kɔɔnnɔn ní a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu le. Aa fɔ i yɛ kó: «Án ndáa bhá ó kwɔ́man.» 23Kɛ́ i tó bhá ó cɛ́man kúunnanbwee ó la, Ɛnza ŋé sunnɔɔnkɛ. Fwɛ́ɛnba lɔ é bhyáa, fɔ kúun ŋó tɛ́ɛ fɛ́ kɛ́ fá jí ó la. Tɔnin njɛ́lɛlɛ tɔnin njóun ké íi tó ji ó lɔ. 24O lɔ, íi i mangbaa Ɛnza nan kɛ́ a lá kúun kɛ́ fɔ a yɛ́ kó: «Kaamɔɔn, kaamɔɔn, án ngáa fáa.»
Ɛnza ŋé kúun kɛ́ jámanngɛ fwɛ́ɛn óni jí ó kunnan. Fwɛ́ɛn ó i lɔ́, jí óo í mánla, ywáa ó í mánla. 25O kwɔ, Ɛnza ŋé fɔ a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu yɛ kó: «A yɛ́ lánanya óo mín?»
Kaamɔɔndhye ŋólu káwakoya, fɔ sháanɲan é lo i yóso lɔ tó í tɛ́ɛ ɲɔ́ɔn mánɲaankɛla Ɛnza ndá fa ŋo fɛ kó: «Cɛ míin ŋé yɛ́ɛtii le? Yáanin fwɛ́ɛn óni bháji óo a bwóɲanla?»
Ɛnza ŋé Lámansatɔ lɔ́ lákɛɛnyala
26Ɛnza ní a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu sé Zelaza mala ó lɔ, bhá ó ɲán dɔ́ o mán o min ŋé Galile mala ó ɲán ó lɔ. 27Ɛnza ŋé í yíi kɛ́ bhɔ́ kúun ó kɔɔnnɔn kɛ í bhyáa lúu mán tɛ́nmɛn! Cɛ lɔ́ tɛ́ɛ o só ó lá, oo nán a kunmyɛ. Lámansayoo néelu tɛ́ɛ o cɛ ó fɛ́. Kabiini wáatija, a tɛ tɛ́ faani lónan bhée. A tɛ tɛ́ síla bhó ngɔɔnnɔn bhée fɔ kábulu só ó la. 28Cɛ o Ɛnza ɲé mínngɛ, a gbáa fáanla kɛ́ táa i kúnmɛɛn nɔkɛɛ Ɛnza ngɔɔ kɛ́ fɔ kó: «Mínnɛɛn lée án njɛ, Ala kɔɔtaninmba o dhyénjɛ Ɛnza? Née i dɛ́lila, í kɛ́nan né tɔ́lɔ.» 29Cɛ óo ó fɔ lé, kɛ mansɔɔ Ɛnza ndɛ́ɛ a fɔ́la kó Lámansa o á bhɔ́ a fɛ. Lámansa ó tɛ́ɛ a tɔ́lɔla wáati shɛ́ɛman, mɔɔn ólu tɛ́ɛ a bhóo óni a se ŋólu silila ní nɛɛnyɔlɔkɔ óle lé kɛ́ a bhyáa. Wáa a tɛ́ɛ tóla kɛ́ ólu tɛ́ɛtɛɛ, Lámansa ó tɛ́ɛ táala ní ale wúla ó kɔɔnnɔn.
30O kwɔ, Ɛnza ŋé a mánɲaankɛ kó: «Í tɔ́ɔ díi?»
Lámansa ó Ɛnza ɲawi kó: «Ndɔ́ɔ kó yaman.» Aa ó fɔ lé kɛ mansɔɔ Lámansa shɛ́ɛman né tɛ́ɛ a fɛ. 31Lámansa ólu é Ɛnza dɛ́li kó a kɛ́nan i gbɛ́ kɛ́ táa ile ɲangbanywaa lɔ.
32O wáati ó lɔ gbóyoonin nzɛ́ɛ lɔ́lu tɛ́ɛ lɔ́minkɛla tii ó mán. Lámansa ólu Ɛnza dɛ́li kó aa sɔ́n ké íi táa lo ó gbóyoonin ŋólu lɔ. Ɛnza ŋé sɔ́n. 33Lámansayoo ŋólu bhɔ́ o lé lɔ cɛ ó fɛ́, kɛ táa lo gbóyoonin ŋólu lɔ. Gbóyoonin nzɛ́ɛ ó í cɛ kɛ́ yɛ́ɛ tíi ó ka kɛ́ táa í bé bháji ó lɔ kɛ́ fáa.
34Gbóyoonin ngunnansiibhaa olu bɛ́ɛ bwée kɛ táa o kó ó búubhɛɛ só o kɔɔnnɔn, óni kanman ŋolu la. 35Kó míin kɛ́, mɔɔn ólu bhɔ́ kɛ́ táa ó mánfɛɛ. Ii sé Ɛnza mán. Ii a yé kó Lámansa ó wɛ́ɛ bhɔ́ cɛ ó fɛ, a síinin ŋé Ɛnza nzé ngɔ́ɔ, fáani é a kannan, a wɛ́ɛ í ɲánmanlɔ. Ii sháan gbútuukɛ. 36O kó ólu kɛ́ mɔɔn mínnu ɲánla, lámansayoo ŋólu bhɔ́ ɲanmin mán tó aa bwási í tɛ́ɛ o ɲánfɔla mɔɔn tɔ́ ólu yɛ. 37O lɔ, Zelazaka ólu Ɛnza dɛ́li kó aa bhɔ́ í yɛ́ mala ó lɔ, kɛ mansɔɔ a sháanɲan ó wɛ́ɛ bwóɲan i mán. Ɛnza ŋé lo kúun ŋó kɔɔnnɔn tó kɛ táa, 38Lámansayoo ŋolu bhɔ́ cɛ min nvɛ́, óo Ɛnza ndɛ́li kó ní aa sé kɛ́ táa ni ale.
Wáa Ɛnza ŋé a yawi kó: 39«Í kwɔ́sɛɛ kɛ́ táa i bhóo lúman, Ala wɛ́ɛ kóba mínngɛ i yɛ, ii ó bɛ́ lɔ́sɔɔ.»
Ɛnza ŋé kó óo kó kɛ́ a yɛ, aa táa o lɔsɔɔ só ó kɔɔnnɔn.
Ɛnza ŋé muso lɔ́ lákɛɛnya kɛ́ sínngbiinin nɔ sú lákuun
40Ɛnza ŋé í kwɔ́sɛɛ kɛ́ bhɔ́ bhá ó kwɔ́man wáati min nɔn, yamanba é a kunmyɛ ni nisɔdhyaa le, kɛ mansɔɔ i bɛ́ tɛ́ɛ a mankɔɔnnan. 41O wáati ó lɔ, cɛ lɔ́ é nan min ndɔ́ɔ kó Zayilusi. Sɛ́ɛbho ó kunndii lé tɛ́ɛ ále. Aa táa i kúnmɛɛn nɔkɛɛ Ɛnza ngɔɔ, kɛ́ a dɛ́li kó aa a mankoto ké áa táa a bhóo lúman, 42kɛ mansɔɔ a dhyémuso mánngɛnnɛn, kó aa fɛ́ kɛ́ sayakɛ, kó ó dhyémuso kée ŋó lée a dhyé ne. Dhyé ŋó sísa ó tɛ́ɛ sanɲin tá ni fyáa si bhɔ́la.
Ɛnza ndáatɔ ó o ywáa ó lɔ, mɔɔn ólu tɛ́ɛ a díinndiinnan fɔ kɛ́ a gbɛ́nnɛn. 43O wáati ó lɔ, muso lɔ tɛ́ɛ i cɛ́man, mín ɲɛ́n káakwo tɛ́wɛɛ kɛ́ a la yangalo lé sanɲin tá ni fyáa kɔ́ɔnnɔn. A bhóota ŋó bɛ́ wɛ́ɛ wɛɛ, kɛ mansɔɔ a tɛ́wɛɛ táa bhwɛ́ɛkɛbhaa shɛ́ɛman nvɛ́ yé. Wáa a yɛ́ yangalo ó mán kɛ́ɛnya. 44Aa í mángbaa Ɛnza nán a kwɔ́man kɛ í bhóo túu o yɛ́ deeke ó lágboo o lá. O ywáanin ŋó lɔ, a yɛ́ káakwo yangalo óo í lɔ́. 45Ɛnza ŋé ɲaankɛli kɛ́ kó: «Yɛ́ne wɛɛ i bhóo túunan?»
Mɔɔn sí man sɔ́ɔ kɛ́ fɔ kó ale. Piyɛli é kóman ó tá kɛ́ fɔ kó: «Kaamɔɔn, i ɲán é a lá kó mɔɔn ólu í díinndiinnan fɔ́ kɛ í gbɛ́nnɛn.»
46Wáa Ɛnza ngó: «Mɔɔn lɔ wɛ́ɛ í bhóo túunan, kɛ mansɔɔ né wɛ́ɛ a lɔgbɛ kó faan lɔ́ wɛ́ɛ bhɔ́ ne lɔ.» 47Muso o a lɔ kó ó kó ó tɛ́ sé kɛ́ í lóonaankɛ mínngɛ, a yaayaatɔ ó táa i kúnmɛɛn nɔkɛɛ Ɛnza nzé ngɔɔ. Aa í túu a lá kún mínnan, óni a kɛ́ɛnya ywáaninngee nɔn ɲán mín mán, aa ó bɛ́ lɔsɔɔ Ɛnza ɲɛ́n mɔɔn ólu ɲánla. 48Ɛnza ŋé fɔ a yɛ́ kó: «Nyémuso, i yɛ́ lánanya ó wɛ́ɛ í lákɛɛnya. Táa hɛ́lɛ lɔ́.»
49Kɛ Ɛnza ndo ó kóman ó la, mɔɔn lɔ é bhɔ́ sɛ́ɛbho kunndii Zayilusi yɛ́ lú ó mán kɛ́nan fɔ a yɛ́ kó: «I dhyémuso wɛ́ɛ sayakɛ, í kɛ́nan kaamɔɔn ó tɔ́lɔ bhée.»
50Ɛnza ŋé ó kóman ó myɛ́n mínngɛ, aa fɔ Zayilusi yɛ́ kó: «Í kɛ́nan sháan, lá Ala la dɔlɔun, i dhyémuso yáa kísi.»
51Ii sé Zayilusi yɛ́ lú ó man wáati min nɔn, Ɛnza mán sɔ́n ké mɔɔn lɔ a lo ni ále bhó ŋó kɔɔnnɔn fɔ Piyɛli, óni Yaya, óni Zaki, óni dhyémuso ó fá óni a wóobhaa dɔlɔun. 52Mɔɔn bɛ́ tɛ́ɛ kásila kɛ́ gbáa sínngbiinin ŋó sayako ó lɔ. Ɛnza ŋé a fɔ i yɛ kó: «A kɛ́nan kásikɛ, dhyémuso ó sayakɛnin ndɛ́, aa sunnɔɔn le lɔ.»
53Mɔɔn ólu a lɔ kó sínngbiinin ŋó wɛ́ɛ sayakɛ tinɲan in ne mínngɛ, ii yɛ́ɛbhɔ Ɛnza nɔn. 54Wáa aa lo kɛ́ dhyémuso ó myáan a bhóo mán kɛ́ fɔ a yɛ kó: «Nyé, í wíi.» 55O ywáaninngee ŋo lɔ, dhyé ŋó ní óo i kwɔ́sɛɛ a man, aa i wíi. Ɛnza ŋé fɔ́ko ii lɔ́min di a man. 56Dhyé ŋó wóobhaa ólu káwakoya koyoongɛ. Wáa Ɛnza ŋé fɔ i yɛ kɛ́ a mangbɛya ko i kɛ́nan o kó ó ɲánfɔ mɔɔn sí yɛ.
9Ɛnza ŋé a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu céla
1Ɛnza ŋé a yɛ kaamɔɔndhye ndá ni fyáa ólu kíi kɛ́ sébhaaya ni fáan dí í man kɛ́ lámansayoo ŋólu gbɛ́, óni kɛ́ yaangalotɔ ólu lákɛɛnya. 2O kwɔ́, aa i cé kɛ́ táa Ala yɛ́ mansaya kó o fɔ, kɛ́ yaangalotɔ ólu lákɛɛnya. 3Aa fɔ i yɛ kó: «Á kɛ́nan fósi tá, gbéle, wáman táamanlataalwee, wáman lɔ́min, wáman wɛ́ɛ, á kɛ́nan o sí tá. Á kɛ́nan deeke fyáa tá. 4Ní a kɛ yɛ́tiiya sɔ́ɔ bhó ŋóo bhó nan, aa tó yénɔn fɔ a bhɔ́waati ó kɛ́ sé ó só ó kɔɔnnɔn. 5Ní mɔɔn man í ɲán sii a kɔ́ɔ, aa bhɔ́ yénɔn, áa a sé ó lagbasi kɛ a sénan gbángba ŋó tó yénɔn. O yáa kɛ́ a sɛ́ɛya le.» 6Kaamɔɔndhye ŋólu táa í yáala la só ólu bɛ́ la kɛ́ Ala yɛ́ sanmankanmɛɛ o láse óni kɛ́ yaangalotɔ ólu lákɛɛnya o ywáa ó bɛ́ lɔ.
Elɔdi hákii ó wɛ́ɛ ɲáanmin
7Elɔdi min ndɛ́ɛ fáan lá Galile mála ó lɔ, kó mínnu tínmin aa ólu myɛ́n mínngɛ, a hákii óo ɲáanmin, kɛ mansɔɔ lɔ́lu tɛ́ɛ fɔ́la kó Yaya Bátizelikɛbhaa le wɛ́ɛ kúun kɛ bhɔ́ su ólu cɛ́man. 8Lɔ́lu kó céla Eli le wɛ́ɛ í kwɔ́sɛɛ kɛ nan. Lɔ gbɛ́ɛlu kó céla kɔ́ɔ ólu lɔ́ lé wɛ́ɛ kúun. 9Wáa Elɔdi kó: «Né lée kɛ tó ii Yaya kún ŋó tɛ́ɛla. Née min ɲɛ́n kó kɛ́nin mánngan myɛ́nnan ni, óo yɛ́ɛtii lé?» O lɔ, a tɛ́ɛfɛ ké a ɲán a lá Ɛnza ngá.
Ɛnza ŋé lɔ́min dila yaman ó mán
Matiyu 14.13-21; Maki 6.30-44; Yaya 6.1-14
10Ɛnza ɲɛ́n céladhye ŋólu í kwɔ́sɛɛ sán mín nɔ́n, íi kó mínnu kɛ́, íi ó bɛ́ lɔ́sɔɔ Ɛnza ɲɛ́n. Aa táa ní íle í kée nan ywáa lɔ́lɔ. O ywáa ó tɛ́man já Bɛtisayida la. 11Wáa yaman ó bhɔ́ o ɲánle mínngɛ, íi táa íkwɔ. Ɛnza ŋé í labhyɛ ní nisɔdhyaa le, óni kɛ́ i kála Ala yɛ́ mansaya ó kó ó la. Mínnu tɛ́ɛ kɛ́ɛnya fɛ, aa ólu lákɛɛnya.
12Tée ó tɛ́ɛ bénan, a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu í mangbaa a lá kɛ́ fɔ a yɛ́ kó: «Yaman ó lábhyaa ké íi táa só ólu ni kanman ólu la kɛ́ sunman ni lálaa ɲíin kɛ mansɔɔ án ní ywáa cɛ́bhɔnin né lɔ yánun.»
13Wáa Ɛnza ŋé fɔ i yɛ kó: «Álee gbúlu á sunman ndí í man.»
Ii fɔ a yɛ́ kó: «Fósi tɛ́ án móo ni búlu dhyé nóo óni yɔ́ɔ dhyé nvyáa gbóto tɛ́. Fɔ ní án ngɛ́ táa sunman nzá kɛ́ nan a di yaman ó mán.» 14Kɛ mansɔɔ, cɛ wáa lóo lú síya le tɛ́ɛ yénɔn.
Ɛnza ŋé fɔ a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu yɛ kó: Áa mɔɔn ólu lásii mɔɔn bíloolu lóolu.
15Kaamɔɔndhye ŋólu ó kɛ́ kɛ kéeɲan ní a yɛ kóman óle, yaman ó bɛ́ɛ í síi. 16Ɛnza ŋé búlu lóo óni yɔ́ɔ dhyé nvyáa ó tá, kɛ í ɲán layɛɛ sángboo ó mánshaa fɛ kɛ Ala bálika bhɔ́. Aa búlu ólu kúunndɛɛtɛɛ kɛ i ló a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu bhóo, kó ii a lɔ́taa yaman o la. 17Mɔɔn ólu bɛ́ɛ lɔ́min kɛ́ kɛ fá. Búlu gúun mínnu é tó, ii seenin ndá ni fyáa láfa sunman ndɔ́to ó la.
Piyɛli é fɔ́la kó Ɛnza née Kísibhaa ŋó le
18Ló nɔ́ la, Ɛnza ndɛ́ɛ Ala dɛ́li o lá í kée nán, a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu tɛ́ɛ a tɔ́ɔfɛ. Aa i manɲaankɛ kó: «Yaman ó tá fɔli o lɔ, née yɛ́ɛtii lé?»
19Ii a yawi kó: «Lɔ́lu kó íi Yaya Bátizelikɛbhaa le lé. Lɔ́lu kó íi Eli le lé. Lɔ́gbɛɛ lú kó íi céla kɔɔ ólu lɔ́ le lé min wɛ́ɛ kúun kɛ́ bhɔ́ saya ó lɔ.»
20Ɛnza ngó: «Tó álee ɲánla, née yɛ́ɛtii le?»
Piyɛli é a yawi kó: «Íi Ala yɛ Kílisi ó le lé.»
21Ɛnza ŋé fɔ kɛ a mangbɛya í yɛ́ kó í kɛ́nan o fɔ mɔɔn si yɛ́.
22Aa fɔ i yɛ́ í kwɔ́ kó: «Mɔɔn Dhyénjɛ ó kákan kɛ́ tɔ́lɔya lé myáan koyoongɛ. Cɛba ólu ní faanlɛɛɲansebhaa olu kúnndii ólu ní Sɛliya kaamɔɔn ŋólu yáa í bá a lɔ́. I yáa a fáa, wáa a tee sawaɲɔɔnlo ŋó, a yáa kúun kɛ bhɔ́ saya o lɔ.»
I kákan kɛ́ bhyáa Ɛnza ngwɔ́ ɲán mín mán
Matiyu 16.21-28; Maki 8.30--9.1
23O kwɔ́, aa fɔ yaman ó yɛ kó: «Ní mɔɔn míin fɛ́ kɛ́ bhyáa né kwɔ́, fɔ́ o tíi ó a í bá a yɛ́ɛ lɔ, kɛ a yɛ́ɛ gbáanɲii ó tá ló ŋóo ló kɛ́ bhyáa né kwɔ́. 24Kɛ mansɔɔ mɔɔn óo mɔɔn é fɛ́ kɛ a ní o kísi, o tíi ó yáa bɔɔn a ní o lɔ. Wáa mɔɔn óo mɔɔn kɛ bɔɔn a ní o lɔ né kósɔn, o tíi ó yáa kísi. 25Óo mínnɛɛn ɲánla mɔɔn mán kɛ́ dínɲanlɔtɛɛ fé ŋó bɛ́ sɔ́ɔ tó kɛ táa bɔɔn a ni o lɔ́, wáman kɛ́ a yɛ́ɛ hálaki? 26Ní mɔɔn mínngɛ maloya, né ní ɲɛn kóman ó mán, mɔɔn Dhyénjɛ ó kɛ́ nán ni a yɛ sébhaaya ó lé, óni a Fá, óni malɛɛka sɛ́nnɛnyanin ŋólu yɛ nɔlɔya óle wáati mín nɔ́n, a yáa maloya o tíi ó ɲɛ́n. 27Tó ní fɔ a yɛ́ tinɲan in né ngó: Mɔɔn mínnuu yánun nín, o lɔ́lu yɛ́ɛ táa sayakɛ ní i mán Ala yɛ́ mansaya o yé.»
Ɛnza ɲɛ́n nɔ́lɔya ó wɛ́ɛ yáa
28Tée sɛyin ŋó kwɔ́ o kóman ólu fɔnin ngwɔ́ Ɛnza bhóo, áa i yɛ́ɛ tíi lɔ́ ka ní Piyɛli ní Yaya ní Zaki lu lé kɛ́ Ala dɛ́li. 29Kɛ Ɛnza ndó Ala dɛ́li ó lá, a ɲánlɔshaa ó yɛ́ɛman, a yɛ faani ó gbɛ́ pépe fɔ aa mánnan mánnan nan. 30O ywáaninngee ŋó lɔ, cɛ fyáa tɛ́ɛ kómanla ní ale. Céla Musa óni céla Eli lé tɛ́ɛ wé. 31Nɔ́lɔya tɛ́ɛ i ka. Ɛnza ngɛ́ɛ tɛ́ɛ Yeluzalɛmu kɛ sayakɛ ɲán ó mín mán kɛ́ a yɛ bháala ó lafa, i tɛ́ɛ ó kóman ó lé la. 32Sunnɔɔn tɛ́ɛ Piyɛli ní a táamanɲɔɔn ólu la. Ii kúun mínngɛ, íi Ɛnza ɲɛn Alaya ó nɔ́lɔya ó yé, óni cɛ fyáa mín nú tɛ́ɛ a tɔ́ɔfɛ. 33Cɛ fyáa ólu táatɔ ó kɛ bhɔ́ Ɛnza ndɔ́ɔfɛ, Piyɛli é fɔ a yɛ kó: «Mantii ó, án ngɛ́ ó yánun ó wɛ́ɛ físaya. Án ní tóo sawa lɔ́, í tá kée, céla Musa tá kée, óni céla Eli tá kée.» Piyɛli tɛ́ɛ mín nvɔ́ la, a tɛ́ mán ó lɔ.
34Kɛ́ Piyɛli tó o kóman ó la, káwa lɔ́ é yíi kɛ́ i mantuun. I tɛ́ɛ káwa ó lɔ́ mínngɛ, íi sháan. 35Saaninkan nɔ́ é bhɔ́ káwa ó lɔ kɛ́ fɔ kó: «Míin née né dhyénjɛ óle ŋwɛ́ɛn mín mɔ́, áa a kómankan ŋó lɔ́myɛn.»
36Kómankan ó bhɔ́ wáati ó lɔ, Ɛnza ngée ne tɛ́ɛ yé. Kaamɔɔndhye ŋólu mín ɲé, íi ó mala i kɔɔnnɔn, i mán ó lɔsɔɔ mɔɔn sí yɛ́ o wáati ó lɔ́.
Ɛnza ŋé Lámansa lɔ́ gbɛ́
37O lusɔgbɛ ó, íi i yíi mínngɛ kɛ́ bhɔ́ tíi o ka, yamanba lɔ é nán Ɛnza ngunmyɛ. 38Cɛ lɔ é tó yaman ó cɛ́man kɛ́ gbáa kó: «Kaamɔɔn, ní i dɛ́lila, ii nyénjɛ kɛ́ɲan ó mánfɛɛ, kɛ mansɔɔ ale kée née dhyé né. 39Lámansayoo nɔ́ é tóla kɛ́ wíi a fɛ, ní a kɛ́ wíi a fɛ, aa baabaa kɛ́ gbáa, aa láyuuyuu koyoongɛ fɔ a láyi o fá a lálɔ. Aa tɔ́lɔla koyoongɛ, a tɛ́ bhɔ́la a fɛ́ jónan. 40Ŋwɛ́ɛn i yɛ kaamɔɔndhye ŋólu mándhyaa ké íi a gbɛ́, wáa i man sé.»
41Ɛnza ŋé fɔ kó: «Álee mɔɔnyoo ŋólu lánanbhɛɛ ólu! Né káa tó a fɛ yánun kɛ táa sé wáati mínnɛɛn lé mán? Né káa álee lɔmyaan kɛ sé fɔ wáati mínnɛɛn lé mán ósɔ? Nan ní í dhyénjɛ ó lé yánun.»
42Dhyé ŋó mángbaatɔ ó, Lámansa ó a tá kɛ́ a bé lúuman kɛ́ a lámaanmaan bhɛ́ɛbhɛɛ le. Wáa Ɛnza e í táan fɔ́ lámansayoo ŋó yɛ kɛ́ a gbɛ́. Dhyé ŋó kɛ́ɛnya, Ɛnza dhyé ŋó dí a fá man. 43Mɔɔn ólu bɛ́ káwakoya Ala yɛ sébhaaya ó kósɔn.
Ɛnza ŋé a saya kó ó fɔ́la íkwɔ
Ɛnza ŋán kókɛnin ŋólu tɛ́ɛ mɔɔn ólu káwakoya la mínngɛ, aa fɔ a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu yɛ́ kó:
44«Áa í tóo mánlɔ cɛ́ɛne: Mɔɔn dhyénjɛ o yáa ló mɔɔn ólu bhóo.» 45Wáa kaamɔɔndhye ólu mán bhɔ́ ó kóman ó ɲánle, o kóman o kɔ́ɔ ó lóonaankɛnin ŋé tó i mán ké i kɛ́nan bhɔ́ o ɲánle. I tɛ́ɛ sháannan kɛ́ a mánɲaankɛ o kóman ó kɔ́ɔ ó mán.
Yɛ́ɛtii é mɔɔnba óle?
46Kaamɔɔndhye ŋólu tɛ́ɛ kómanla ɲɔ́ɔnɲɛn kó yɛ́ɛtii bɛ́ lɔ mɔɔnba óle i cɛ́man. 47Ɛnza ŋé i miliya ó lɔ́ mínngɛ, aa dhyémuu lɔ́ tá kɛ́ alalɔ a tɔ́ɔfɛ, 48kɛ́ fɔ i yɛ́ kó: «Mɔɔn mín ngɛ í ɲán síi dhyémuu míin nzí kɔ́ɔ né tá ɲiinɲan mán, o tíi óo í ɲán síila né lé kɔ́ɔ wé. Tó ni mɔɔn mínngɛ í ɲán síi né kɔɔ, o tíi ó wɛ́ɛ í ɲán síi né bhyáashaabhaa o lé kɔ́ɔ wé. Mɔɔn míin bɛ́ lɔ fítiinin ŋó le a cɛ́man, o tíi ó lée bɛ́ lɔ mɔɔnba óle.»
Mín ndɛ́ án yúu lé oo án ɲíin né le
49Yaya é kóman ó tá kɛ́ fɔ Ɛnza ɲɛn kó: «Kaamɔɔn, án ni cɛ lɔ́ yé aa lámansayoo ólu gbɛ́nan kɛ́ bhɔ́ mɔɔn ólu fɛ ní í tɔ́ɔ óle. Án ndɛ́ɛ fɛ kɛ a lálɔ, kɛ mansɔɔ án nɔ́ tɛ́ le.»
50Ɛnza ŋé a yawi kó: «A kɛ́nan a lálɔ, kɛ mansɔɔ mɔɔn min ndɛ́ a yúu le, óo a ɲíin ne lé.»
Lɔ́lu é í bá kɛ́ Ɛnza nɔ́bhyɛ
51Ɛnza kákan kɛ́ bhɔ́ dínɲan lɔ́ wáati mín nɔ́n, oo súnɲan mínngɛ, áa a látɛɛ kó a kɛ́ɛ tɛ́ɛ Yeluzalɛmu. 52O lɔ, aa céladhye ŋólu bhyáa kɛ́ táa a ɲɛ́n. Ólu táa ló Samali tɔ́ɔfɛ só lɔ́ kɔɔnnɔn kɛ yɛ́tiiya ɲíin Ɛnza ɲɛn. 53Wáa o sómɔɔn ólu mán sɔ́n ké Ɛnza ŋán i yíi i fɛ́ yé, kɛ mansɔɔ a tɛ́ɛ táala Yeluzalɛmu. 54Ɛnza ɲɛ́n kaamɔɔndhye Zaki ní Yaya é ó yé mínngɛ, íi fɔ Ɛnza ɲɛn kó: «Mantii ó, ii fɛ́ ké án ní tá láyii kɛ́ bhɔ́ sángboo ó lɔ́ kɛ́ í hálaki a?»
55Ɛnza ŋé í ɲán yɛ́ɛman i lɔ kɛ́ kóman i man. 56O kwɔ́, íi tínmin kɛ́ táa só gbɛ́ɛ la.
Lɔ́luu fɛ́ kɛ́ bhyáa Ɛnza ngwɔ́
57Kɛ́ í tó sháala, cɛ lɔ é fɔ Ɛnza ɲɛ́n kó: «I kɛ táa ywáa óo ywáa lɔ, né yáa bhyáa íkwɔ.»
58Ɛnza ŋé fɔ a yɛ́ kó: «Jáan é kóngowuu ólu bhóo, bhó ŋé sámankɔɔn ólu bhóo, wáa lálaa tɛ́ mɔɔn Dhyénjɛ ó bhóo lɛ́.»
59Ɛnza ŋé fɔ mɔɔn gbɛ́ɛ yɛ kó: «Bhyáa né kwɔ́.»
Wáa cɛ ó kó: «Mantii ó, i lɔ́ né kɛ́ɛ tɛ́ɛ nvacɛ su ló ótun.»
60Ɛnza ŋé fɔ a yɛ́ kó: «A tó ké su ólu a i yɛ su o ló. Ile kwɛ́nnin, ile a táa Ala yɛ́ Mansaya ó kó o láse.»
61Mɔɔn gbɛ́ɛ é fɔ Ɛnza ɲɛ́n kó: «Née fɛ́ kɛ bhyáa íkwɔ, Mantii ó. Wáa í lɔ́ ké né a táa nzáa ɲɛ́n lumanmɔɔn ólu la ótun.» 62Ɛnza ŋé ó yawi kó: «Mɔɔn óo mɔɔn é nisilawa ó myaanla ké aa sɛɛn kɛ, tó a ɲángbaannin ŋé a kwɔ́man, o tíi ó mánngan ní Ala yɛ́ mansaya óle.»
10Ɛnza ŋé kaamɔɔndhye shɛ́ɛman céla
Matiyu 9.37-38; 10.7-16; Maki 6.8-11; Luka 9.3-5
1O kwɔ, Mantii óo kaamɔɔndhye bíwoonvyaa ní fyáa gbɛ́ɛ bhɔ́. A gbú kákan kɛ́ táa sóba ní sódhyenin mínnu la, aa i cé kɛ́ táa o ywáa ólu lɔ́ mɔɔn fyáa fyáa. 2Aa fɔ i yɛ́ kó: «Sunman ndɛ́ɛ tá o waa sháa, wáa bháalakɛbhaa ólu mán nzháa. Óo lɔ mínngɛ áa Mantii ó dɛ́li ké aa bháalakɛbhaa ólu bhyáa kɛ́ táa a yɛ sunman ó tɛ́ɛ. 3Sísan, aa táa! Ní a bhyáashaala óyoo Saadhye ŋólu kɛ́ táa kóngowuu ólu cɛ́man. 4Á kɛ́nan wɛ́ɛ tá, wáman táamanlataalwee, wáman sawaa. Á kɛ́nan í lɔ kɛ mɔɔn twáa sháala. 5Ní a kɛ́ ló bhó minnan, a kákan kɛ fɔ ótun kó hɛ́lɛ o a kɛ́ bhó míin ngɔɔnnɔn mɔɔn ólu yɛ. 6Ní ó kɛ kɛ́ ké mɔɔn lɔ́ é ó bhó ŋó kɔɔnnɔn ní aa hɛ́lɛ ɲíinan, o tíi ó yáa a yɛ́ hɛ́lɛ o twaali ó lwáau ó sɔ́ɔ. Ni ó tɛ́, a yɛ́ lwáau ó yáa í kwɔ́sɛɛ a mán. 7Aa tó o bhó ó kɔɔnnɔn. I kɛ fé óo fé di a mán, aa ó lé lɔ́ɔ kɛ ó mín, kɛ mansɔɔ bháalakɛbhaa ó kákan ní a yɛ́ saa ó lé. A kɛ́nan bhɔ́ yɛ́tiiya lɔ́la kɛ́ yɛ́ɛman a lɔ́gbɛɛ la. 8Ní a kɛ́ ló só lɔ́ kɔɔnnɔn, ní i kɛ a labhyɛ cɛ́ɛne, i kɛ lɔ́minfe mín ndí a mán, aa ó lɔ́ɔ. 9Áa o só ó yaangalotɔ ólu lákɛɛnya, kɛ́ fɔ sómɔɔn ólu yɛ́ kó: ‹Ala yɛ́ mansaya ó wáati ó wɛ́ɛ sé a tɔ́ɔfɛ.› 10Wáa ní a kɛ́ ló só óo só la, ní i man í ɲán síi a kɔ́ɔ, aa bhɔ́ kɛ i lɔ́ sháa ó la kɛ́ fɔ i yɛ́ kó: 11‹Yáanin a yɛ́ só ó gbángba míin kɛ́ án nzé mán, án ŋwɛ́ɛn ó mangbasigbasi kɛ́ bhɔ́ án nzé mán kɛ́ ó tó a mán. Aa lɔ́ ŋóo Ala yɛ́ mansaya ó wáati ó wɛ́ɛ sé a tɔ́ɔfɛ.› »
12«Ní fɔ́la a yɛ́ ngó kítitɛɛ ló ŋó la, bhóo yáa gban o só ó mɔɔn ólu lá kɛ tínmin Sodɔmu yamaan ó ka.»
Bɔɔn é bámaa ólu tá le
13«Kunnangbeya é íle Sholazɛn yɛ! Kunnangboya é íle Bɛtisayida yɛ! Kɛ mansɔɔ káwananngo mínnu é kɛ́ álee fɛ́ yé, ni o súu tɛ́ɛ kɛ́ Tili ní Sidɔn, o só lábhaa ólu tɛ́ɛnan díminsa, kɛ bhɔɔ ó bhyáa i kannan kɛ́ i síi búlu o lɔ kɛ́ í yóso ólu yɛ́ɛman kɔ́ɔkɔɔ. 14O le kósɔn, kítitɛɛ ló ŋó la, bhóo yáa gban álee lá kɛ tínmin Tili ní Sidɔn lú ka. 15Álee, Kapɛnamuka ólu, aa kɛ́la álee kɔɔnnɔn le kó á yɛ só o káa i kɔ́ɔ tá le kɛ́ sé fɔ sángboo ó mán an? Fɛ́sɛ fɛ́sɛ o! A káa yíi lé fɔ yaananman o lɔ.»
16O kwɔ́, aa fɔ a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu yɛ kó: «Mɔɔn mínngɛ a lɔ́myɛn, o tíi ó wɛ́ɛ né le lɔ́myɛn wé. Mɔɔn mínngɛ í bá kɛ í ɲán síi á kɔɔ, o wɛ́ɛ í bá kɛ í ɲán síi né lé kɔ́ɔ wé. Ní mɔɔn mínngɛ í bá kɛ́ í ɲán síi né kɔɔ, ké o wɛ́ɛ í bá né bhyáashaabhaa o lé lɔ́ wé.»
Kaamɔɔndhye ŋólu wɛ́ɛ i kwɔ́sɛɛ
17Kaamɔɔndhye bíwoonvyaa ní fyáa ólu í kwɔ́sɛɛ ni nisɔdhyaa le kɛ́ nan fɔ Ɛnza ɲɛ́n kó: «Mantii ó, i tɔ́ɔ ó bhaaka lɔ́, yáanin Lámansayoo ŋólu tɛ tɛ́ sé kɛ́ i bá án ɲɛ́n kóman ó mán.»
18Aa fɔ i yɛ́ kó: «Ní Sɔtaannan béndɔ ó yé kɛ́ bhɔ́ sángboo ó lɔ óyoo sa mannan mannan. 19Né kwɛ́nnin é sé di álee mán kɛ́ táaman san ólu ní wéende ólu ka, óni kɛ́ sé di a mán kɛ́ a yúu Sɔtaannan yɛ́ sébhaaya ó náansi a se ngɔɔ. Féɲoo nzí yɛ labhɛɛ táa sé a lá. 20Wáa álee kɛ́nan í nisɔdhyaa kɛ mansɔɔ Lámansayoo ŋólu tɛ tɛ́ sé kɛ́ í bá a yɛ́ kóman ó mán. Wáa aa i nisɔdhyaa kɛ mansɔɔ Ala wɛ́ɛ álee tɔ́ɔ sɛ́wɛ a fɛ́ sángboo ó lɔ́.»
Ɛnza ŋé bálika bhɔ́la a Fá yɛ́
21O wáati ó yɛ́ɛ lɔ, Ɛnza nisɔ é dhyáa koyoongɛ Ní Sɛnnɛnyanin ŋó bhaaka lɔ kɛ́ a fɔ kó: «Ní bálika bhɔ́la í yɛ́, Nvá, sángboo óni lúukolo ó Mantii ó, kɛ mansɔɔ, í wɛ́ɛ kó mínnu lóonaankɛ lɔnikɛbhaa ólu ní hákiiman ŋólu mán, í wɛ́ɛ ólu lá gbɛ́ lá dhyémuu ólu yɛ. Nvá, í wɛ́ɛ kɛ́ cé kɛ mansɔɔ a wɛ́ɛ dhyáa í yɛ tinɲan in né.»
22«Ne Fá wɛ́ɛ fé ó bɛ́ lo ne bhóo. Mɔɔn sí mán dhyénjɛ ó lɔ́ ní Fá ó tɛ, mɔɔn sí mán Fa ó lɔ́, ní Dhyénjɛ ó tɛ́. Fɔ́ Dhyénjɛ ó kɛ́ dyɛn kɛ yáa mínnan.»
23O kwɔ́, aa i ɲán yɛ́ɛman a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu lɔ́ kɛ fɔ í yɛ lóonɔn kó: «Álee mínnu yéla, ní mɔɔn gbɛ́ɛlu kɛ́ o yé, nisɔdhyaa é ólu yɛ. 24Kɛ mansɔɔ ní fɔ́la a yɛ́ ngó: Álee fé mín mánfɛɛla ni, o yélɔɔ tɛ́ɛ céla shɛ́ɛman ní mansacɛ shɛ́ɛman nan, wáa olu mán o yé; áa kó mín myɛ́nnan ni, o myɛ́nnɔɔ tɛ́ɛ olu la, wáa olu mán ó myɛ́n.»
Né mɔɔnɲɔɔn é yɛ́ɛtii lé?
Matiyu 22.34-40; Maki 12.28-31
25Sɛliya kaamɔɔn lɔ́ tɛ́ɛ fɛ́ kɛ Ɛnza nɔ́swaan. O lɔ, aa i wíi kɛ́ a mánɲaankɛ kó: «Kaamɔɔn, ngákan kɛ́ mínnɛɛn lé kɛ́ kɛ ɲáanmanɲan wɛ́ɛbhɛɛ ó sɔ́ɔ?»
26Ɛnza ŋé a yawi kó: «Mínnɛɛn sɛ́wɛnin ŋé Sɛliya ó kɔɔnnɔn? Íi ó kalanan díi?»
27Áa a yawi kó: «Í yɛ Mantii Ala o a dhyáa í yɛ́ í yóso ó bɛ́ lá, í ní o bɛ́ lá, í míliya ó bɛ́ lá, óni í fáan ó bɛ́ la. Í mɔ́ɔnɲɔɔn ó wáa dhyáa í yɛ́ óyoo íle gbú a dí í yɛ́ɛ yɛ ɲán mín mán.»
28Ɛnza ŋé fɔ a yɛ́ kó: «I yɛ́ yawili ó wɛ́ɛ bhyɛ. O kɛ́, í yáa ɲáanmanɲan ó sɔɔ.»
29Wáa Sɛliya kaamɔɔn ó tɛ́ɛ fɛ́ lé kɛ́ jó di a yɛ́ɛ mán. O lɔ, aa Ɛnza mánɲaankɛ kó: «Yɛ́ɛtii né mɔɔnɲɔɔn ó lé?»
30Ɛnza ŋé a yawi kó: «Cɛ lɔ́ tɛ́ɛ bhɔ́la Yeluzalɛmu kɛ́ táa Zeliko. Sháatɛɛbhaa ólu bé a ka, kɛ́ a yɛ́ fáani ólu ni a bhóofe ŋólu bɛ́ bwási a lá, tó kɛ́ wɛ́ɛ kɛ́ a gbasi fɔ kɛ́ a kilo, kɛ́ táa kɛ́ a tó sháa ó la. 31O kɛ́nin ngwɔ faanlɛɛɲansebhaa lɔ́ tɛ́ɛ tínmin nán o sháa kée ó ka. Aa cɛ mandiinnin ŋó yé mínngɛ, aa í fáan kɛ tínmin sháa ó fán ndɔ ó fɛ́. 32Ala bhatobhomba o bháalakɛdhye ó lɔ́ ŋé nan sé cɛ ó mán, aa a yé kɛ́ tínmin sháa ó fán ndɔ ó fɛ́. 33Wáa Samalika cɛ lɔ́ tɛ́ɛ táa táamanla aa sé cɛ ó mán mínngɛ, cɛ ó hínnɛn é ló a lɔ́ koyoongɛ. 34Aa í mangbaa a lá kɛ a yɛ lá ólu kwó, kɛ́ túu ní lɛ́zɛnnji kɛ́ lá o la, kɛ́ a síli. O kwɔ́, aa a tá kɛ a lá a yɛ́ sofɛɛnin ŋó ka kɛ́ táa ní ale lónannayii bhó nɔ́ la, kɛ i yáakii tó a lɔ́. 35O lusɔgbɛ o, aa wɛ́ɛgbannan déniye fyáa di yɛtiicɛ ó mán kɛ́ fɔ a yɛ kó aa í yáakii tó cɛ o lɔ́. Kó ní a kɛ́ bhóobhɔ mínnu kɛ́ ó kɛ́ tínmin ó wɛ́ɛ ó yaceya ó ka, kó ní a kɛ í kwɔ́sɛɛ wáati mínnɔn, a yáa o sala a yɛ́.»
36Ɛnza ŋé Sɛliya kaamɔɔn ó mánɲaankɛ kó: «Sháatɛɛbhaa ólu é cɛ min mandiin wé, i tá miliya ó lɔ, mɔɔn sawa míin mínnɛɛn lée cɛ ó mɔɔnɲɔɔn óle?»
37Aa a yawi kó: «A hínnɛn é ló mín nɔ́n.»
Ɛnza ŋé a yawi kó: «Ile á táa o ɲɔ́ɔn ngɛ.»
Mati ní Mwɛnyamu yɛ́ kó ó
38Kɛ́ i tó táaman ó la, Ɛnza ŋé ló só lɔ́ kɔɔnnɔn ní a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu le. Ii i yíi muso lɔ fɛ́ yé mín ndɔ́ɔ kó Mati. 39Mati lɔ́ɔmuso lɔ́ tɛ́ɛ yé mín ndɔ́ɔ kó Mwɛnyamu. Oo táa i síi Mantii ó tɔ́ɔfɛ tó kɛ́ a yɛ́ kaa ŋó lɔ́myɛn. 40Oo kɛ́la ké Mati ɲángbannin ɲé Gbakɛ ó la. Aa i mangbaa Ɛnza nan kɛ fɔ a yɛ kó: «Mantii ó, nɔ́ɔmuso é i síila kɛ né kée ndó bháala ó lá, o káɲin ŋán? A fɔ a yɛ kó aa i wíi kɛ́nan né dhyɛman.»
41Wáa Mantii ó a yawi kó: «Mati, Mati, ii bwéebweela kɛ́ i hákii ó ɲáanmin ko shɛ́ɛman nán gbɛ́ɛgbɛɛ, 42wáa fé ngée né kúu á gbɛ́ɛ. Mwɛnyamu wɛ́ɛ o lé kɛ́, mɔɔn sí táa ó bwási a lá.»
11Ɛnza ŋé min nvɔla Ala dɛ́li kó ó lɔ
1Ló nɔ lá, Ɛnza ndɛ́ɛ Ala dɛ́lila ywáa lɔ́lɔ. Aa wɛ́ɛ sán mín nɔ́n, a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋó kée ŋé a mánɲaankɛ kó: «Mantii ó, án ngala Ala dɛ́li ó la óo Yaya é a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu kala ɲán mín mán.»
2Ɛnza ŋé fɔ i yɛ kó: «Ní a kɛ kɛ́ Ala dɛ́lila sán mínnɔn, áa fɔ kó:
‹Án Nvá, i tɔ́ɔ ó wáa sɛ́nnɛnya.
I yɛ mansaya ó wáa nan.
3Án ɲɛ́n ló ŋóo ló lɔ́min ó dí án mán.
4Án ɲɛ́n yúumu ólu yafa án mán,
kɛ mansɔɔ án ni yafala an ɲáacɛtabhaa ólu mán.
I kɛ́nan tó ké lɔ́swaannin o wáa sé án mán.› »
5Ɛnza ŋé fɔ i yɛ íkwɔ kó: «Ní ale lɔ kɛ i wíi kɛ́ táa a tɛ́ɛcɛ ó fɛ́ yé lúutaaman kɛ́ fɔ a yɛ kó: ‹Ndwáanva, ɲan né mán ní búluguun nzawa le, 6kɛ mansɔɔ né tɛ́ɛcɛ lɔ wɛ́ɛ bhɔ́ só kɛ́nan nvɛ́, sunman ndɛ́ móo kɛ́ di a mán,› 7ní a táamanɲɔɔn ó kɛ tó bhó ŋó kɔɔnnɔn kɛ́ a yawi kó: ‹Í kɛ́nan ndɔ́lɔ, lá ó wɛ́ɛ wɛɛ sɔɔla, né ní dhyé ŋólu wɛ́ɛ án ná, né tɛ́ sé kɛ ŋwíi kɛ́ búlu di í mán,› 8ní fɔ́la a yɛ́ ngó yáanin a mán í wíi kɛ́ búlu ó dí a mán twáanvaya ó kósɔn, ní a kɛ a ɲángban a yáa í wíi kɛ́ a manko é fé ŋóo fé nan, a yáa ó bɛ́ di a mán.»
9«O ɲán ó mán ni fɔ́la a yɛ ngó aa kófɔli kɛ, i yáa di a mán, ni a kɛ ɲíinnin kɛ, a yáa a sɔɔ. Ni a kɛ lá o mangbasi, i yáa í láka a yɛ. 10Kɛ mansɔɔ ní mɔɔn óo mɔɔn kɛ kófɔli kɛ o tíi ó yáa a sɔɔ kɛ, ní mɔɔn mínngɛ ɲíinnin kɛ́, o tíi ó yáa sɔɔlikɛ, ní mɔɔn mínngɛ lá o mangbasi, i yáa lá o laka o tíi ó yɛ. 11Dhyénva mínnɛɛn lée sɔ́nnan kɛ san ó di a dhyé ŋó mán, kɛ́ɛ ké a wɛ́ɛ yɔ́ɔ le kófɔ a yɛ? 12Wáman dhyénva mínnɛɛn lée sɔ́nnan kɛ wéende ó di a dhyé ŋó mán, kɛ́ɛ ké dhyé ŋó wɛ́ɛ shishɛkii lé kófɔ a yɛ́? 13Álee mínnu a yóo, ní álee lu é sɔ́nnan kɛ fémɛɛ ólu di a dhyé ŋólu mán, a Fá mín ŋé sángboo ó lɔ, o táa Ní Sɛnnɛnyanin ŋó di a dɛ́libhaa ólu mán an?»
Ɛnza ŋé a kɔɔfɔbhaa ólu yawila
Matiyu 9.32-34; 12.22-30; Maki 3.22-27
14Ló nɔ la, Ɛnza ndɛ́ɛ lámansayoo nɔ́ gbɛ́nan mín ndɛ́ɛ cɛ ó kɛ́la bhóbho le. Lámansayoo ŋó bhɔ́ cɛ ó fɛ mínngɛ, bhóbhocɛ oo a lamyaan kɛ kóman, tó yaman ó káwakoya. 15Wáa mɔɔn lɔ́luu fɔ kó: «Lámansayoo ŋólu kunndii Bɛlizebuli le bhaaka lɔ, aa lámansayoo ŋólu gbɛ́nan.»
16Lɔ́lu, a lɔ́swaan ndɔ́ɔ lɔ, Íi fɔ a yɛ kó aa tɔɔmansii kée ngɛ́ i ɲánla, kɛ bhɔ́ sángboo ó lɔ. 17Ɛnza ndɛ́ɛ i miliya ólu lɔ́; aa fɔ i yɛ kó: «Yamaan mín mɔɔn lúu ɲɔ́ɔn ngɛlɛla, o yamaan óo céla lé. I yɛ bhó ŋólu yáa bémbe ɲɔ́ɔnnga. 18Ní Sɔtaannan kɛ́ a yɛ́ɛ lɔ́taa, a yɛ yamaan ó káa sé si sɔ́ɔla díi lé? Kɛ mansɔɔ aa fɔ́la kó Bɛlizebuli le bhaaka lɔ ko née lámansayoo ŋólu gbɛnan. 19Ní née Lámansayoo ŋólu gbɛnan Bɛlizebuli le bhaaka lɔ, o wáati ó lɔ, a dhyénjɛ ólu i gbɛnan yɛ́ɛtii bhaaka lɔ? O lé kósɔn ólu yáa kɛ a yɛ kítitɛɛbhaa ólu lé. 20Wáa ní née Lámansayoo ŋólu gbɛnan Ala yɛ sébhaaya óle bhaaka lɔ, óo a yáala kó Ala yɛ́ Mansaya ó wɛ́ɛ sé a mán.»
21«Ní mɔɔn faangbii o lɔ́bhyɛnin ngɛ́ kɛ a yɛ bhó ŋó kunnansiila ni malamafe né, a yɛ bhónanfe ŋólu bɛ́ɛ sutaa lɔ́. 22Wáa ní lɔ gbɛ́ɛ fáan kɛ́ gbíiya ale ta o le, o kɛ sé ale la, o faangbii o yáa a yɛ malamafe ŋó bɛ́ bwási a lá, a yée lánin ndɛ́ɛ mínnga. A yáa o bhóofe ŋólu bɛ́ cɛ kɛ́ ó dí mɔɔn gbɛ́ɛlu mán.
23Mɔɔn mín ndɛ́ né ɲíin né, óo né yúu lé le. Óni mɔɔn mín ndɛ́ ládhyɛli kɛ́la nín né le, o tíi ó ɲɛ́nɲɛnli lé kɛ́la.»
Lámansayoo ŋó kwɔ́sɛɛ kó o
24«Ní Lámansayoo ŋó kɛ́ bhɔ́ mɔɔn lɔ́ fɛ, aa táa i yáala wúla o kɔɔnnɔn, kɛ́ lɔ́nwɛɛnlikɛlaa ɲíin yé. Ní a mán o ywáa sɔ́ɔ, aa fɔ kó: ‹Ní bhɔ́ bhó mín ngɔɔnnɔn, ngáa ngwɔ́sɛɛ yénɔn.› 25Ní a kɛ́ i kwɔ́sɛɛ, kɛ táa yé ko bhó ŋó mancɛnin ŋé mɔɔn tɛ a lá. 26O lɔ aa táa Lámansayoo wóonvyaa gbɛ́ɛ ɲíin mínnu a yóo ale lé. Ii nan o tíi ó fɛ kɛ́ i síi, O tíi ó tɛ́ɛ ɲán mín mán jónan o yáa yóoɲan kɛ́ tínmin ó ka.»
Yɛ́ɛ yeemanfanin ɲé?
27Ɛnza ŋé ó kóman ólu fɔ kɛ́ wɛ́ɛ mínngɛ, muso lɔ é i kannan bhɔ́ yaman ó cɛ́man kɛ́ fɔ a yɛ kó: «Muso míin í wóo kɛ́ sín ndí i man, o yeemanfanin ɲé.»
28Wáa Ɛnza ŋé a yawi kó: «Mɔɔn mín ŋé Ala yɛ kóman ó lɔ́myɛnnan, kɛ́ a lá bháto, o lé yeemanfanin ɲé.»
Mɔɔn ólu i bánan Ɛnza nɔn
29Yaman ó tɛ́ɛ sháaya la Ɛnza ndɔ́ɔfɛ mínngɛ, aa fɔ i yɛ kó: «Wáati míin mɔɔn ólu mɔɔnyoo néelu le: Íi tɔɔmansii le ɲíin nán. Tɔɔmansii gbɛ́ɛ táa kɛ́ i yɛ́ bhée ní céla Zonasi yɛ́ tɔɔmansii o tɛ́. 30O lɔ Zonasi é kɛ tɔɔmansii lé Ninivuka ólu yɛ́ ɲán mín mán wé, mɔɔn Dhyénjɛ ó káa kɛ́ tɔɔmansii lé án ɲɛ́n wáati míin mɔɔn ólu yɛ́ o ɲán kée ŋó lé mán. 31Kítitɛɛlo ó la, mansamuso míin bhɔ́la kíinmoo fa ŋó fɛ́ o yáa i wíi ní wáati míin mɔɔn ólu lé kɛ kíti bé í ka, kɛ mansɔɔ álee bhɔ́ fɔ lúukolo ó lá ŋó la kɛ́nan mansacɛ Swɛmannan yɛ hákiitiiya kóman ólu lɔ́myɛn. Kɛ́ɛ ké, mɔɔn é yánun mín ŋé Swɛmannan ɲɛ́n. 32Kítitɛɛlo ó la, Ninivuka ólu yáa i wíi kɛ kíti bé wáati míin mɔɔn ólu ka, kɛ mansɔɔ Zonasi é lakawanin mín ngɛ́ Ninivu só ó kɔ́ɔnnɔn, Ninivuka ólu sɔ́n o mán. Ii díminsa kɛ fála i yɛ́ kóyoo ŋólu la. Kɛ́ɛ ké, mɔɔn é yánun mín ŋé Zonasi ɲɛ́n.»
Fási ó kɛ́ɛnɲan ó
Matiyu 5.15; 6.22-23; Maki 4.21; Luka 8.16
33«Mɔɔn sí tɛ́ laman ŋó lamaannan kɛ a bhyaa ywáaloonaankɛnin nɔn, wáman kɛ a bhyaa pála ŋó kɔ́ɔ, wáa aa síilaa lamannziife né ka ké mɔɔn mínnu kɛ kɛ́ lónan bhó ŋó kɔɔnnɔn, ólu a yéli kɛ́.
34Mɔɔn ɲán ó lée a fási ó laman ŋó le. Ní i ɲán ó káɲin, í fási ó bɛ́ é kɛ́ɛnɲan o lɔ. Wáa ní i ɲán ó mánɲin, í fási ó bɛ́ɛ kɛla diwi lɔ le. 35O lɔ, i yɛ́ɛ myaan ké kɛ́ɛnɲan míin í ka o kɛ́nan kɛ diwi le. 36Ní i fási ó bɛ́ kɛ kɛ́ kɛ́ɛnɲan ó lɔ, ní diwi súusuu tɛ́ yé, a yáa tó kɛ́ɛnɲan ó lɔ óyoo laman ŋó kɛ́ɛnɲan o bhɔ́la ɲán mín mán.»
Ɛnza ŋé Falizɛn ŋólu ní Sɛliya kaamɔɔn ólu kɔ́ɔfɔla
Matiyu 23.4,6-7,13,25-27,29-31,34-36; Maki 12.38-40
37Ɛnza ŋé wɛ́ɛ a yɛ́ kóman ó la mínngɛ, Falizɛn nɔ é a kíi kó aa táa lɔ́minkɛ ni ale yɛ lú ó mán. Aa táa, aa i síi lɔ́min ó mán. 38Falizɛn mín ŋé a kíi óo a lákɔɔsi mínngɛ kó Ɛnza mán a bhóo o kwó kɛ́ kéeɲan ní i yɛ laanan óle kɛ́ tó i síila sunman ŋó mán, oo a káwakoya. 39Mantii ó fɔ a yɛ kó: «Álee Falizɛn ŋólu kwɛ́nnin ŋé cé né. Áa yáafyɛ ólu ní tása ólu kɔ́ɔmanlaa ó lé kwóla kɛ i gbɛ́, kɛ́ɛ ké béngani óni yóoɲan óle fánin ŋé álee yóso ó lɔ. 40Nánloman ŋólu! Mɔɔn mín ŋé a kɔ́ɔmanlaa ó lálaa, óle mán kɔ́ɔnnɔnlaa ó lálaa ŋán? 41Aa yóoɲan ó bhɔ́ a yóso ó lɔ, kɛ faannda ŋólu sɔ́, a yɛ kó o bɛ́ yáa sɛ́nnɛnya.
42Álee Falizɛn ŋólu, bɔɔn é álee tá le, kɛ mansɔɔ aa i lɔ́jala kɛ nannanye óni nánfe ŋó bɛ́ súu yáa bhɔ́la. Wáa Ala yɛ téeɲan óni a yɛ dhyáaɲɔɔnya mín nvɔ́, aa ólu tóla yé. A kákan kɛ o le kɛ́, kɛ́ dɔ́ ólu fala o ka.
43Bɔɔn yáa álee Falizɛn ŋólu sɔɔ, kɛ mansɔɔ sɛ́ɛbho ŋólu kɔɔnnɔn, siilaabhɛɛ ó láa dí álee lú yɛ. Mɔɔn tɔ ólu kɛ kɛ́ a fola bhɛ́ɛsili bhóo mán yaman ywáa ólu lɔ o léelu dhyáa é kɛ́la a lɔ. 44Bɔɔn yáa álee Falizɛn ŋólu sɔɔ, kɛ mansɔɔ a wɛ́ɛ kɛ́ óyoo kábulu ólu, mínnu tɛ́ yéla, mɔɔn ólu táamanla a ka ké i tɛ́ bhɔ́la a ɲánle.»
45O lɔ, sɛliya kaamɔɔn lɔ́ é fɔ Ɛnza ɲɛ́n kó: «Kaamɔɔn, ní i wɛ́ɛ kóman cé, ii wɛ́ɛ ló án née la.»
46Ɛnza ŋé i yawi kó: «Bɔɔn yáa álee sɛliya kaamɔɔn ólu sɔɔ, kɛ mansɔɔ áa lwée ngbíiyanin né siila mɔɔn ólu kunman, tó a tɛ́ i bhóo túula a la yáanin dɔ́ɔnin ne. 47Bɔɔn yáa álee sɔɔ! Kɛ mansɔɔ áa céla ólu yɛ́ kábulu ólu lɔ́la, kɛ́ɛ ké a fá léelu i fáa. 48Áa yáa céne kó a fá ólu tɛ́ɛ mín ngɛ́la, kó o a dí álee lú yɛ, kɛ mansɔɔ, íi céla ólu fáa, tó álee, áa ólu kábulu ólu lɔ́la. 49O lé kósɔn Ala yɛ́ hákiitiiya ó fɔ kó: a yáa céla lú ní céladhye nú cé i mán. I yáa i lɔ́lu fáa, kɛ i lɔ́lu tɔ́lɔ. 50O le kósɔn, kíti yáa bé bímɔɔn ólu ka céla ólu fáa o kósɔn, o yée míin bwɔ́ kabiini dínɲan lamyaan wáati ó mán, 51kɛ tá Abɛli yée bwɔ́ ŋó mán fɔ́ kɛ́nan sé Zakali yée ó mán, íi mín nváa Ala bhatobhomba ó ywáa sɛ́nnɛnyanin ŋó ní faanlɛɛbhɔlaa ó cɛ. Tinɲan in ne, ní fɔ́la a yɛ ngó Ala yáa bímɔɔn ólu manɲaankɛ o bɛ́ mán.»
52«Álee sɛliya kaamɔɔn ólu, bɔɔn yáa álee sɔɔ, kɛ mansɔɔ álee wɛ́ɛ Ala yɛ lɔ́ninya ó lákeli ó tá. Álee gbúlu tɛ́ ló, wáa lónɔɔ é mínnu la áa ólu lábanan kɛ ló.»
53Ɛnza ŋé bhɔ́la o ywáa ó lɔ sán mínnɔn, ké sɛliya kaamɔɔn ólu ní Falizɛn ŋólu mwɛnnɛn a mán koyoongɛ. I tɛ́ɛ gée mbɛ́ súu ɲíinan. O lɔ, i tɛ́ɛ ɲaankɛli shɛ́ɛman ngɛ́la kɛ a lákɔɔbhɔ ké aa kóman, 54i tɛ́ɛfɛ ké aa kóman lɔ fɔ́ ké ó waa kɛ́ a myaan kun ne.
12Gbondo ó bɛ́ yáa bhɔ́ kɛ́ɛnman
1O wáati ó lɔ, yamanba tɛ́wɛɛ i ládhyɛ, fɔ́ i tɛ́ɛ táamankɛla ɲɔ́ɔn nzé nga. Ɛnza ŋé lámyaan kɛ́ fɔ a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu yɛ kó: «Áa a yáakii tó a yɛ́ɛ lɔ Falizɛn ŋólu yɛ́ lévu o mán ó míin fyaangafoya óle. 2Fénoonaankɛnin nzí tɛ yé mín ndáa yé. Gbondo sí tɛ́ yé mín ndáa bhɔ́ kɛ́ɛnman, 3kɛ mansɔɔ a káa fé ŋóo fé nvɔ́ diwi ó lɔ, o yáa myɛ́n kɛ́ɛnman. A káa fé ŋóo fé nvɔ́ ɲɔ́ɔn ndóo lɔ bhó ŋó kɔɔnnɔn, o kóman ó yáa bhɔ́ bhó ŋó kúnnɔn kɛ́ɛnman.»
Án ngákan kɛ́ sháan Ala ɲɛ́n?
4«Álee mín núu né twáanva ólu le, ní fɔ́la a yɛ ngó: mɔɔn mín núu mɔɔn fási ólu fáala tó í tɛ́ sé kɛ kó gbɛ́ɛ kɛ o kwɔ́, a kɛ́nan sháan ŋólu ɲɛ́n. 5A kákan né kɛ sháan mín ɲɛ́n, né yáa o fɔ a yɛ. Sé é mín ɲɛn kɛ́ mɔɔn ní ó myáan, o kwɔ́, aa sé kɛ́ a ní o láfii yaananman o lɔ, aa sháan o lé ɲɛ́n.
6Mɔɔn tɛ́ kɔ́ɔn dhyénin nóo felela pɔpɔlɔ fyáa la a? O ló mbɛ́ kwɔ́ Ala tɛ́ ɲánla ólu sí kwɔ́. 7Yáanin a kúnzhe ó yɛ́ɛ o bɛ́ lá nɔn nin née Ala kwɔ́. Oo lɔ mínngɛ, a kɛ́nan sháan. Álee a físaa kɔ́ɔnnin ŋólu le.»
Kɛ́ sɔ́n bháa, bháa kɛ́ í bá
Matiyu 10.32-33; 12.32; 10.19-20
8«Ní fɔ́la a yɛ́ ngó, ní mɔɔn mínngɛ i lɔ́ a lá bɛ́ ɲánla kó álee né yɛ́ mɔɔn le lé, mɔɔn Dhyénjɛ ó yáa i lɔ a lá Ala yɛ́ malɛɛka ólu ɲánla kó ó tíi ó a tá le lé. 9Wáa ní mɔɔn mínngɛ í bá né lɔ mɔɔn ólu ɲánla, né yáa mbá o tíi ó lɔ Ala yɛ́ malɛɛka ólu ɲánla.
10Mɔɔn óo mɔɔn kɛ́ kóman yóo nvɔ́ mɔɔn Dhyénjɛ o mán, yafa é sé kɛ́la o tíi ó mán; wáa ní mɔɔn óo mɔɔn kɛ́ kóman yóo nvɔ́ Ní Sɛnnɛnyanin ŋó mán, yafa táa kɛ́ o tíi ó mán tún.
11Ní i kɛ á myáan kɛ táa ni ale sɛ́ɛbho ŋólu kɔɔnnɔn, wáman kítitɛɛbhaa ólu fɛ́ yé, wáman faanman ŋólu fé yé, a káa mín nvɔ́ kɛ jó sɔɔ, a kɛ́nan hánmin o lá. 12Kɛ mansɔɔ a káa kóman nvɔ́ Ní Sɛnnɛnyanin ŋó yáa ó ló a lálɔ o ywáanin ngée ŋó lɔ.»
Nanfootii nánloman ŋó yɛ́ saanan ó
13Cɛ lɔ é fɔ Ɛnza ɲɛ yaman ó cɛ́man kó: «Kaamɔɔn, a fɔ ngɔ́ɔcɛ yɛ kó aa án nvá cɛ́n ó lɔ́taa.»
14Wáa Ɛnza ŋé a yawi kó: «Cɛ, yɛ́ɛtii né síi kɛ né kɛ́ a yɛ́ kítitɛɛbhaa óle? Wáman kɛ́ né kɛ́ a yɛ́ cɛ́n lɔ́taamaa óle?» 15O kwɔ́, Ɛnza ŋé fɔ yaman ó yɛ́ kó: «Áa a yɛ́ɛ kɔ́ɔsi, áa a yɛ́ɛ myaan nanfoo ko ó dhyaaɲɛnkoyoo ŋó mán, kɛ mansɔɔ yáanin ní nanfoo ó kɛ́ sháaya mɔɔn bhóo ɲán óo ɲán mán, o tɛ́ sé kɛ́la ké aa ɲaanmanɲan ó sɔ́ɔ.»
16O lɔ, áa saanan lɔ fɔ i yɛ kó: «Nanfootii lɔ tɛ́ɛ yé, a yɛ́ sɛɛn ó ɲan gbútuukɛ. 17Aa fɔ a yɛ́ɛ kɔɔnnɔn kó: ‹Né yɛ́ sunman ŋó bhyáalaa tɛ́ móo. Né káa kɛ́ díi?› 18Aa fɔ kó: ‹Né káa min ngɛ́, ní o lɔ́. Ngáa ɲɛ́n mɔɔnnin ŋólu cé, kɛ́ belebeleba ólu lɔ. Né yáa ɲɛ́n béle óni móofe ŋólu bɛ́ ládhyɛ ólu kɔɔnnɔn. 19O kwɔ́ né yáa fɔ ngɔɔnnɔn ngó: Ndwáanva, sá dáman míin nɔ́n i wɛ́ɛ bhóofe nzhɛ́ɛman nzɔ́ɔ. I lɔ́nwɛɛn sísan, kɛ lɔ́min kɛ́, kɛ minin kɛ́, i nisɔdhyaa i yɛ ɲaanmanɲan o lɔ.› 20Wáa Ala é fɔ a yɛ kó: ‹I nánloman ŋó, bí sú míin ɲɛ́ɛ lɔ, ɲáan ɲɛ́n kɛɛfaman ó myáan i la. I wɛ́ɛ nanfoo mín nadhyɛ i yɛ́ɛ yɛ, o káa kɛ yɛ́ɛtii tá le?› »
21Ɛnza ŋé fɔ kó: «Mɔɔn mínngɛ nanfoo ládhyɛ a gbú yɛ kɛ́ Ala tó yé, o tíi ó kɛ́la céne.»
Án ni lá Ala la kɛ án yée síi a la
22O kwɔ́, Ɛnza ŋé fɔ a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu yɛ́ kó: «O kósɔn, ní fɔ́la a yɛ ngó: A kɛ́nan hánmin a yɛ dínɲanlɔtɛɛ ó la, kó a káa mínnɛɛn lé lɔ́ɔ? A kɛ́nan hánmin a fásisoo ó tá sháa o fɛ́, kó a káa mínnɛɛn ló? 23Kɛ mansɔɔ a ní ó kúu a gbɛ́ɛ ní lɔ́min fé ŋó le, fási ó kúu a gbɛ́ɛ ní faani óle. 24Aa bwɔ́ ŋólu yace myaan kɛ́ a mánfɛɛ. I tɛ́ sɛɛn kɛ́la, i tɛ́ sunman ndɛ́ɛla. Mɔɔnnin ndɛ́ í bhóo. Wáa Ala é í bhálola. Álee mán nvísaa kɛ́ tínmin kɔ́ɔn ŋólu ka ŋán? 25Álee lɔ, yɛ́ɛtii é sé kɛ́ tee kée nvala a sí ó ka hánmin ŋó kósɔn? 26Sísan, o mín ŋé kofitiinin né, ní álee tɛ́ sé kɛ ó kɛ́, mínnɛɛn la aa hánminan kó tɔ ólu la? 27Aa bínnvee ólu cɛ́ɲan séɲan o mánfɛɛ. I tɛ́ bháala kɛ́la, i tɛ́ fwáani kɛ́la. Née fɔ́la a yɛ ngó mansacɛ Swɛmannan ní a yɛ faanmanɲan ó bɛ́ lɔ, a mán fáani sɔ́ɔ mín njɛ́ɲan é bínnvee ólu bhɔ́. 28Bín míin sɛɛn ó mán, ní tá yáa ó ɲɛɛn síin, ni Ala é i hákiitola o lɔ cé, a táa i hákiito álee lɔ́ kɛ tínmin olu ka ŋán? Yeenda ŋólu!
29A káa fé mín nɔ́ɔ, wáman a káa fé mín min, a hákii o kɛ́nan ɲáanmin ólu kósɔn. 30Alalɔmɛɛ mín núu dínɲan míin nɔn ólu o fé ólu bɛ́ ɲíinnan. Wáa a Fá ó á a mankoyafe ŋólu lɔ. 31Áa Ala yɛ́ Mansaya ó ɲíin ŋó tún, ni ó kɛ kɛ́, Ala yáa fé ó tɔ ólu di a mán.
32A kɛ́nan sháan né yɛ saawɛɛfitiinin ŋó, kɛ mansɔɔ a wɛ́ɛ dhyáa Fá Ala yɛ kɛ́ a yɛ́ Mansaya ó di a mán.
33Áa a bhóofe ŋólu fele kɛ a wɛ́ɛ ó lɔ́taa faannda ŋólu la. Nanfoo míin Ala fɛ sángboo ó lɔ, aa ó ɲíin. O nanfoo ó táa cáan yé, só ndɛ́ séla yé, bháabhaa tɛ́ séla yé. 34Kɛ mansɔɔ i yɛ́ nanfoo ó ywáa mínnɔn, i yóso óo o ywáa ó lé lɔ.»
A lɔ́bhyɛnin ŋán tó wáati o bɛ́
35«Áa i lɔ́bhyɛ, kɛ í cɛ́sii, a yɛ́ laman ŋó lamaannin ŋan kɛ́. 36Aa mánkɔɔnnin kɛ́ óyoo bháalakɛdhye nu, mín núu i kunndii ó kwɔ́sɛɛ ó mánkɔɔnnan kɛ́ bhɔ́ kwɛ́ɛnyako ywáa o lɔ. Ní a kɛ́ i kwɔ́sɛɛ wáati óo wáati lɔ kɛ lá ó mángbasi, ké ii lá ó láka a yɛ́. 37Ní bháalakɛdhye mínnu kunndii kɛ́nan i sɔ́ɔ a mánkɔɔnnan nisɔdhyaanin lé. Tinɲan in ne ní fɔ́la a yɛ ngó, a kunndii ó gbú yáa i cɛ́sii kɛ́ o bháalakɛdhye ŋo yɛ́ lɔ́min o dí a mán. 38Ní a kunndii o kɛ́ i kwɔ́sɛɛ sú ó cɛ́man, wáman lónan ngásiwaati ó lɔ kɛ́nan bháalakɛdhye ŋólu sɔɔ a mankɔɔnnan, o bháalakɛdhye ŋólu yáa i nisɔdhyaa. 39Aa lɔ kó ní bhóndii ó tɛ́ɛkɛ so ŋó nánwaati ó lɔnan, a tɛ táa tó yé ké so ŋó á ló a yɛ bhóo ŋó la. 40Álee lɔ́bhyɛnin ŋán kɛ́, kɛ mansɔɔ a tɛ́ i milila wáati mín mán, mɔɔn Dhyénjɛ ó káa nan ó wáati ó lé lɔ.»
Bháalakɛdhyemɛɛ ó yɛ́ɛtii le
41O wáati ó lɔ, Piyɛli é Ɛnza mánɲaankɛ kó: «Mantii ó, íi saanan míin lála án nee kaamɔɔndhye ŋó lée lú mán bháa, wáman mɔɔn bɛ́?»
42Mantii ó a yawi kó: «Bháalakɛdhye ndéenin hákiiman mínnɛɛn o le, ní a kunndii o wɛ́ɛ lá a lá kɛ a lásii a yɛ bháalakɛdhye ŋó tɔ ólu kunnan ké aa i yɛ sunman ó dí i mán a di wáati lɔ? 43Nisɔdhyaa yáa kɛ́ o bháalakɛdhye ŋó yɛ ní a kunndii o kɛ́nan a sɔɔ o bháala o kɛ́la. 44Tó ní fɔ a yɛ tinɲan in né ngó kunndii ó yáa o bháalakɛdhye ŋó lásii a bhóofe ŋó bɛ́ kunnan. 45Wáa ní ó bháalakɛdhye ŋó kɛ́ i mili kó: Ngunndii ó táa i kwɔ́sɛɛ jónan, tó kɛ kɛ́ a bháalakɛdhyeɲɔɔn cɛ́man ŋólu ní musoman ŋólu gbasi le, kɛ tó kɛ lɔ́minkɛ, óni kɛ́ gbɛ min kɛ i ɲan ó lamiin, 46o bháalakɛdhye ŋó tɛ́ i milila ló mín mán, óni wáati mín man, a kunndii ó káa nan o ló ŋó lé la. A yáa o bháalakɛdhye ŋó bhɔ́ yé kɛ a tɔ́lɔ mɔɔn téemɛɛ ólu sí le.
47Bháalakɛdhye mín ŋán a kunndii ó sao o lɔ́, ní a mán í lɔ́ja kɛ o kɛ́, a kunndii o yáa a gbasi koyoongɛ. 48Wáa bháalakɛdhye mín mán a kunndii ó sao o lɔ́, ní a kɛ kó kolo nɔ kɛ mín ŋé a gbasili kun ne, o bháalakɛdhye ŋó kunndii o yáa a gbasi dɔ́ɔnin. Kɛ mansɔɔ, shɛ́ɛman ŋwɛ́ɛn kɛ́ɛfa mɔɔn mín mán, shɛ́ɛman ɲáan ɲíin o tíi ó fɛ́. Shɛ́ɛman ŋwɛ́ɛn kɛ́ɛfa mín mán, shɛ́ɛman ɲáan i mánɲaankɛ o tíi ó lá.»
Mɔɔn ólu yáa í wíi ɲɔ́ɔn nganman
49«Née nan tá le kɛ lúukolo o ka. Ndɛ́ɛ fɛ ké o tá o lámaannin ndɛ́ɛ kɛ. 50Wáa tɔ́lɔyaba míin mankɔɔnnan, ngɔ́lɔtɔnin ɲé kɛ tínmin ó bátizeli ó lɔ.
51Aa álee kɔ́ɔnnɔn kó né nánin ɲé ni hɛ́lɛ le lé lúukolo ó ka ŋán? Ɔn-ɔn! Ní fɔ́la a yɛ ngó, née nan le kɛ bhyɛmɛɛya le ló mɔɔn ólu cɛ. 52Óo lɔ́ mínngɛ, kɛ tá kwáa le nin man, ní mɔɔn lóo kɛ kɛ́ bhó mín ngɔ́ɔnnɔn, ólu yáa í lɔ́taa. Mɔɔn sawa yáa í wíi mɔɔn fyáa o kanman. Mɔɔn fyáa yáa í wíi mɔɔn sawa ó kanman. 53Fá ó yáa í wíi a dhyénjɛ o kanman, dhyénjɛ o yáa í wíi a fá o kanman. Wóobhaa o yáa í wíi a dhyémuso o kanman, dhyémuso o yáa í wíi a wóobhaa o kanman. Manmuso o yáa í wíi a maanmuso o kanman, maanmuso o yáa í wíi a manmuso o kanman.»
Kɛ tɔɔmansii ólu kɔ́ɔ o lɔ́
54Ɛnza ŋé fɔ yaman o yɛ íkwɔ kó: «Ní a kɛ́ sánvin ŋó wiitɔ o yé kɔ́ɔ ŋó lɔ, áa a fɔ́la ko sá né káa nan. Tó aa kɛ cé. 55Ní fwɛ́ɛn o kɛ bhyáa kɛ bhɔ́ kíinmoo fán ŋó fɛ, áa fɔ́la kó táa ó yáa gbaan. Tó aa kɛ cé. 56Álee fyáangafo ólu! Áa sé kɛ lúukolo óni sángboo o mánfɛɛ kɛ bhɔ́ wáati o ɲánle. Mínnɛɛn le kósɔn ko mínnuu kɛ́la a cɛ́man wáati míin nɔn, a tɛ́ bhɔ́la ólu ɲánle?»
Bhyɛ ŋó ɲíin ní i kɛ́ɛkɛɲɔɔn o le
57«Mínnɛɛn le kósɔn kó mínnu téenin ɲé, a tɛ́ o yace myáanla a yɛ́ɛ fɛ kɛ o kɛ? 58Ní kó kɛ kɛ́ íle ní mɔɔn lɔ cɛ́, ni o tíi o fɛ kɛ táa ní íle faanman nzó, i lɔ́ja kɛ íle ní ale cɛ́ o bhyɛ ké a mán sé faanman ŋólu fɛ́ yénɔn bhá, ké a kɛ́nan táa í ló faanman ŋólu bhóo, ké ólu kɛ́nan i ló swáasi ólu bhóo, ké swáasi ólu kɛ́nan í bhyaa kaso o lá. 59Ní fɔ́la i yɛ ngó i táa bhɔ́ kaso o la ní i mán i yɛ yúu o bɛ́ sala.»
13Áa a yóso ólu yɛ́ɛman!
1O wáati o lɔ, Pilati é Galileka lɔ́lu fáa kɛ i tó faanlɛɛbhɔ o la Ala yɛ, fɔ́ ólu yée o ɲáanminnan faanlɛɛ yée óle. Mɔɔn lɔ́lu nan o lákɛɛ Ɛnza ɲɛn. 2Ɛnza ŋé fɔ i yɛ kó: «Áa i milila kó Galileka mínnuu fáa wé, kó ólu yɛ yúumu o tɛ́ɛ bwó kɛ tínmin Galileka ólu tɔ́ ólu bɛ́ ta ó ka ŋán? 3O tɛ́, ní fɔ́la a yɛ ngó. Wáa ní a mán niminsa kɛ a yóo ólu yɛ́ɛman kɛ fala a yɛ kóyoo ŋólu la, a bɛ́ káa saya kɛ́ o ɲan óle mán. 4Silowe sangaso óo bé mɔɔn tá ni sɛ́ɲin mínnu ka kɛ i fáa, áa i milila kó ólu tɛ́ɛ yuumukɛbhaa le lé kɛ tínmin Yeluzalɛmuka ólu ka ŋán? 5O tɛ́, Ní fɔ́la a yɛ ngó. Ní a mán niminsa kɛ a yóo ólu yɛ́ɛman, a bɛ́ káa sayakɛ o ɲan o le mán.»
Fígisun dhyéngɛbhɛɛ ó yɛ saanan o
6O lɔ, Ɛnza ŋé saanan míin ná i yɛ kó: «Fígisun ndɛ́ɛ cɛ lɔ bhóo a yɛ lɛ́zɛnnvyɛ o lɔ. Ló nɔ́ la, cɛ óo táa dhyé ɲíin fígisun o la, wáa a mán dhyé nzɔ́ɔ a lá. 7Oo kɛ mínngɛ, aa fɔ a yɛ bháalakɛdhye ŋo yɛ kó: ‹Né sanɲin sawa lée nín, ní nánla dhyé ɲíinnan fígisun míin nan, wáa né tɛ́ dhyé nzɔ́ɔla a lá. A tɛ́ɛ! A tó kún ndɛ́ a lá sɛɛn o mán.› 8Wáa bháalakɛdhye ŋóo fɔ a yɛ kó: ‹Mantii o, a tó yénɔn ɲán. Né yáa jáan shɛ́n kɛ a lamiin kɛ nɔ́ɔn kɛ́ a kɔɔ. 9Kɛ́dhyaa a yáa i dhyé ngɛ́ sá gbɛ́ɛ. Ní a mán i dhyé ngɛ́, ii a tɛ́ɛ.› »
Ɛnza ŋé muso lɔ lákɛɛnyala lɔnwɛɛnlilo nɔ́la
10Lɔnwɛɛnlilo nɔ́ la, Ɛnza ndɛ́ɛ mɔɔn ólu kalanan sɛ́ɛbho nɔ́ kɔɔnnɔn. 11Muso lɔ tɛ́ɛ o ywáa ó lɔ, Lámansayoo né tɛ́ɛ o fɛ kabiini sánɲin tá ní sɛ́ɲin. A tɛ́ wɛ́ɛ a kwɔ́ ó lɔ́kuu, a tɛ tɛ́ sháa í láteenan bhée. 12Ɛnza ŋé a yé sán mínnɔn, áa a kíi kɛ́ fɔ a yɛ kó: «Muso o, í wɛ́ɛ kɛ́ɛnya kɛ bhɔ́ i yɛ yangalo o lɔ.» 13Aa i bhóo lá muso ó ka. O ywáaninngee ŋó lɔ, a kwɔ́ óo i látee, aa a lamyaan kɛ́ Ala tando.
14Wáa sɛ́ɛbho ŋó kúnndii ó mwɛ́nnɛn kɛ mansɔɔ Ɛnza ŋé mɔɔn lákɛɛnya lɔnwɛɛnlilo ŋó la. Aa kóman ó tá kɛ́ fɔ yaman ó yɛ kó: «Án ngákan kɛ́ bháala kɛ́ tee wɔ́ɔlɔ le kɔɔnnɔn. Aa nan o ló ŋólu lá, ké aa álee lákɛɛnya. A kɛ́nan nán lɔnwɛɛnlilo ŋó la.»
15Mantii ó a yawi kó: «Álee fyáangafo le lé! A bɛ́ kée ngéenan tɛ́ a yɛ nisi ó, wáman a yɛ sofɛɛnin ŋó fwéenan kɛ́ táa i sɔ jí lá lɔnwɛɛnlilo ŋó la a? 16O san ó lɔ muso míin ndɛ́ Bulaaman dhyémuso o lɔ le a, tó Sɔtaannan tɛ́ wɛ́ɛ a sili ní yangalo le kabiini sánɲin tá ní sɛ́ɲin, a tɛmanngan kɛ muso míin nvwée lɔnwɛɛnlilo ŋó la a? 17Ɛnza ŋé o kóman ó fɔ mínngɛ, a yúu ólu bɛ́ɛ maloya. Yaman ó bɛ́ nisɔ é dhyáa Ɛnza ɲɛ́n kóbhɛɛ kɛnin ŋólu kósɔn.»
Mutaalikoo óni búlufunnunnve ŋó sáanan ólu
18Ɛnza ŋé fɔ íkwɔ kó: «Ala yɛ́ Mansaya ó bhɔ́nin ŋé mínnɛɛn le lá? Né káa a lá mínnɛɛn le mán? 19A bhɔ́nin ŋé yíi lɔ le kóo lá mín ndɔ́ɔ kó mútaali13.19 A koo waa lɔ́ɔ lé o yóo fwée koo., cɛ lɔ́ é o kóo o kée ndá kɛ́ a lo a yɛ nánkwɔ ó lɔ. Áa i fɛ́ɛ kɛ́ bwóɲan kɛ kɛ́ yíi le. Tó sámankɔɔn ólu nan í bhó ngɛ́ a bhóo ólu la.»
20Ɛnza ŋé fɔ íkwɔ kó: «Né káa Ala yɛ́ Mansaya ó lá mínnɛɛn le mán? 21Aa lée óyoo muso lɔ wɛ́ɛ sɛ́ɛ tá kɛ́ a kɛ fálininmuu bhɔɔ tálanjɛ yaceya la, sɛ́ɛ fítiinin ŋóo fálininnɛɛ ó funnun.»
Kóyoongɛbhaa ólu táa lo Ɛliyanan lɔ
22Ɛnza ndáatɔ ó Yeluzalɛmu, a tɛ́ɛ sóba óni sódhyenin ŋólu lɔtinminan, ké aa mɔɔn ólu kalanan.
23Mɔɔn lɔ é a manɲaankɛ kó: «Mantii ó, mɔɔn shɛ́ɛman ndáa kísi a?»
Mantii ó a yawi kó: 24«Aa i lɔ́ja kɛ́ ló lafitiinin ŋó fɛ, kɛ mansɔɔ ni fɔ́la a yɛ ngó mɔɔn shɛ́ɛman yáa ɲánɲiin a mán kɛ́ ló, wáa i táa sé.
25Ní bhóndii ó kɛ́ i wíi kɛ́ la ó sɔ́ɔ sán mínnɔn kɛ́ a tó kɛ́ɛnman, a yáa lámyaan kɛ la ó mángbasi kɛ́ fɔ kó: ‹Mantii ó, lá ó láka án ɲɛ́n.› A yáa a yawi kó: ‹Mán á bhɔ́laa ó lɔ́.›
26O wáati ó lɔ, á yáa fɔ a yɛ kó: ‹Án ŋwɛ́ɛn lɔ́min kɛ́ ní íle, i wɛ́ɛ án ngála án ɲɛn só ó yaman ywáa ólu lɔ.› 27Mantii ó yáa fɔ a yɛ íkwɔ kó: ‹Mán a bhɔ́laa ó lɔ́, álee kóyoongɛbhaa ólu áa bhɔ́ ndɔ́ɔ fɛ́.›
28O ywáa ó lɔ, ní a kɛ́ Bulaaman, ní Shaaka, óni Yangubha óni céla ólu bɛ́ yé Ala yɛ́ Mansaya ó lɔ wáati mínnɔn, kɛ mansɔɔ álee tónin ŋé kɛ́ɛnman, o wáati o lɔ, a yáa kási kɛ́, kɛ a bhóo ó kin. 29Mɔɔn lɔ́lu yáa nan kɛ bhɔ́ kɔ́ɔn ŋó lɔ́, óni teebe ŋó lɔ́, óni kíinmoo o fɛ́, óni nwaanmoo fán ŋó fɛ́. I yáa í síi lɔ́min ó man Ala yɛ́ Mansaya ó lɔ.
30O lɔ, mɔɔn mín núu kwɔ́shaafɛ, ólu yáa kɛ́ ɲɛnmɔɔn ólu le, tó min núu ɲɛnmɔɔn ólu le, ólu yáa kɛ́ kwɔ́shaafɛ bháa ólu le.»
Ɛnza ŋé Yeluzalɛmu kó fɔ́la
31O wáati ó lɔ́, Falizɛn nɔ́luu í mangbaa Ɛnza nan kɛ́ fɔ a yɛ kó: «Táa ywáa gbɛ́ɛ lɔ ya ŋó bhyáa, kɛ mansɔɔ Elɔdi é fɛ́ kɛ i fáa.»
32Ɛnza ŋé i yawi kó: «Aa táa fɔ o kóngowuu ó yɛ kó: Née Lámansa ólu gbɛ́nan kɛ bhɔ́ mɔɔn ólu fɛ́, kɛ́ yaangalotɔ ólu kɛ́ɛnya bí óni síin, óni a tee sawaɲɔɔnlo ŋó, né yáa wɛ́ɛ ɲɛ́n bháala ó la. 33Wáa dhyaalagboya lée né táa o lé ní ɲɛ́n sháa ó ka bí, síin óni siinngɛnɛn, kɛ mansɔɔ céla ó kákan kɛ́ saya kɛ́ Yeluzalɛmu le.
34E, Yeluzalɛmu, Yeluzalɛmu, íle mín ŋé Ala yɛ céla ólu fáala óni Ala yɛ mɔɔn bhyáashaanin ŋólu bwónan káwa la, síɲan yée lée nín ní fɛ́ kɛ a ládhyɛ óyoo shishɛ óo a dhyé ŋólu ladhyɛla a káwa ó kɔ́ɔ ɲán mín mán, Wáa a mán sɔ́n! 35Oo lɔ mínngɛ, a yɛ bhó ŋó lɔkoo ɲáan tó. Ní fɔ́la a yɛ ngó: a táa ɲé bhée fɔ ló mínnan a káa fɔ kó: Mɔɔn mín ŋé nánla Mantii ó tɔ́ɔla, tando é ó yɛ.»
14Ɛnza ŋé yaangalotɔ lɔ lákɛɛnya lɔnwɛɛnlilo ó la í kwɔ́
1Lɔnwɛɛnlilo nɔ la, Ɛnza ŋé táa Falizɛn ŋólu yɛ kunndii ó lɔ yɛ lú ó mán kɛ́ lɔ́minkɛ. Mɔɔn mínnu tɛ́ɛ yé, ólu tɛ́ɛ a lakɔɔsila. 2Cɛ lɔ́ tɛ́ɛ Ɛnza ɲánkɔɔ, fúunnvuu yangalo lé tɛ́ɛ o lá. 3Ɛnza ŋé kóman ó tá kɛ sɛliya kaamɔɔn ólu ní Falizɛn ŋólu mánɲaankɛ kó: «A láanin ɲé kɛ yaangalotɔ ó lákɛɛnya lɔnwɛɛnlilo ŋó la á, wáman a laanin ndɛ́?»
4Wáa i mán a yawi. O wáati ó lɔ, Ɛnza í bhóo túu yaangalotɔ ó la kɛ a lákɛɛnya. O kwɔ́, cɛ mín ndɛ́manngɛnnɛn Ɛnza ŋé fɔ ó yɛ kó: «Ii sé kɛ táa.» 5O kwɔ́ Ɛnza ŋé fɔ i yɛ kó: «Yɛ́ɛtii é a cɛ́man ní a dhyénjɛ, wáman a yɛ nisi o kɛ́ i bé kɔlɔ ŋó kɔ́ɔnnɔn lɔnwɛɛnlilo ŋó la, a táa i lateeya kɛ táa ó lábhɔ jónan?»
6I man sé kɛ ó ɲaankɛli ó yawi.
Yɛ́ɛlɔbwoɲanbhaa ólu yáa i manyii
7Ɛnza ŋé yé mínngɛ óo i wɛɛ mɔɔn mínnu kíi kɛ́nan lɔ́minkɛlaa ó lɔ, ko óluu siilaabhɛɛ ólu lɔtɔnmɔn nan. Áa saanan miin nvɔ́ i yɛ kó: 8«Ní mɔɔn lɔ kɛ́ i kíi fúusiilaa lɔ lɔ́min o mán, í kɛ́nan í síi siilaabhɛɛ ó lɔ. Kɛ́dhyaa, mɔɔn kíinin ŋólu cɛ́man, i wɛ́ɛ mɔɔn gbɛ́ɛ kíi íi mín nvísayala íle lé. 9Mɔɔn mín ŋé a fyáa ó bɛ́ kíi, ní ó kɛ́nan fɔ i yɛ kó íi i wíi kɛ́ siilaa o dí ó tíi ó mán, o lɔ, íle yáa wíi ní maloya lé, kɛ́ táa í síi bɛ́ kwɔ́man. 10Wáa ní i kɛ́ i kíi, táa i síi siilaa lɔ lɔ́ bɛ́ kwɔ́man, mɔɔn mín ŋwɛ́ɛn i kíi ní ó kɛ́nan wáati mínnɔn, o waa a fɔ i yɛ kó: ‹Ndwáanva, nan i síi ɲɛ́n!› O wáati ó lɔ, i yáa kunnanwee nzɔ́ɔ i lɔ́minkɛ ɲɔ́ɔn ŋólu cɛ́man. 11Tinɲan in né, ní mɔɔn óo mɔɔn kɛ́ a yɛ́ɛ lɔ́bwoɲan, ó tíi o yáa i mányii shɔɔ; wáa ní mɔɔn óo mɔɔn kɛ́ a yɛ́ɛ mányii, Ala yáa ó tíi ó bwóɲan.»
12Cɛ mín ndɛ́ wɛ́ɛ Ɛnza ngíi lɔ́min ó mán, áa fɔ o yɛ kó: «Ní i kɛ́ sunmanmba lɔ́bhyɛ mɔɔn ólu yɛ, i kɛ́nan i tɛ́ɛcɛ ólu, wáman i bhádhye ŋólu, wáman kabhyaa ŋólu, wáman i síiɲɔɔn nanfootii ólu kíi. Kɛ mansɔɔ íi sé kɛ́ i kíi lɔ́min mán kɛ i yɛ́ yúu ó saa. 13Wáa, ní i fɛ kɛ sunman dí mɔɔn ólu mán, ii faannda ŋólu óni séngee ŋólu óni nanmaannin ŋólu óni fyóondɔ ólu kíi. 14Ní i kɛ o kɛ́, i yáa lwáau sɔ́ɔ, kɛ mansɔɔ i táa sé kɛ i yɛ yúu ó saa, Wáa Ala yáa í saa o dí síin mɔɔn téenin ŋólu kúunno ŋó lá.»
Saanan míin lá lɔ́min ó ka
15Mɔɔn mínnu tɛ́ɛ ni ale lɔ́min kɛ́ o lá, olu o kóman ó myɛ́n mínngɛ, o kée ŋé Ɛnza mánɲaankɛ kó: «Mɔɔn mínnu káa lɔ́minkɛ Ala yɛ́ mansaya ó lɔ, nisɔdhyaa é ólu yɛ́!»
16Ɛnza ŋé a yawi kó: «Ló nɔ lá cɛ lɔ́ tɛ́wɛɛ sunmanmba lɔ́bhyɛ kɛ́ mɔɔn shɛ́ɛman ngíi. 17Lɔ́minkɛ wáati óo sé mínngɛ, aa a yɛ bháalakɛdhye ŋó bhyáashaa kɛ́ táa mɔɔn kíinin ŋólu kíi kó: ‹Aa nan sísan, sunman ŋó bɛ́ wɛ́ɛ í lɔ́bhyɛ.› 18Wáa lɔ́min kó óo fɔ́ mɔɔn mínnu yɛ ólu bɛ́ɛ yafaman dɛ́li kée ngée. Mɔɔn jónan óo fɔ bháalakɛdhye ŋó yɛ kó: ‹Né wɛ́ɛ sɛɛn lɔ́ sá, né kɛ́ɛ tɛ́ɛ o mánfɛɛ. Ní i dɛ́lila, táa fɔ a yɛ kó aa yafa né mán.› 19Lɔ́gbɛɛ é fɔ a yɛ kó: ‹Né wɛ́ɛ sɛɛnkɛnisi tá nzá, ní táala bháala kɛ́la ólu la kɛ í mánfɛɛ. Ní i dɛ́lila, táa fɔ a yɛ kó aa yafa né mán.› 20Lɔ́gbɛɛ é fɔ a yɛ kó: ‹Né wɛ́ɛ muso fúu kɛ kwáalenin, o lé kósɔn né táa sé kɛ́ táa.›
21Bháalakɛdhye ŋó i kwɔ́sɛɛ kɛ táa o bɛ́ ɲánfɔ a kunndii ó yɛ. A kunndii ó mwɛ́nnɛn kɛ fɔ a yɛ kó: ‹I lateeya kɛ táa só ó yaman ywáa ólu lɔ, óni sháaba ólu la, kɛ́ faannda ŋólu ní nanmaannin ŋólu ní fyóondɔ ólu ní sengee ŋólu kíi kɛ́nan ni íle yánun.› 22Bháalakɛdhye ŋó fɔ a yɛ kó: Mantii ó, ‹Íi mín nvɔ́ né wɛ́ɛ ó kɛ, wáa bhó ŋó mán fá bhá.› 23Bháalakɛdhye ŋó kunndii ó fɔ a yɛ kó: ‹Bhɔ́ kɛ́ táa sháafɛɛ ŋólu lá óni só ó láfɛ tóo ólu la, i kɛ́ mɔɔn mínnu sɔ́ɔ yé, ii kó bɛ́ kɛ ké ii nan, sáan ɲɛ́n bhó ŋó yáa fá. 24Ní fɔ́la a yɛ ngó mɔɔn mínnu tɛ́wɛɛ kíi jónan, ó lɔ táa né yɛ́ lɔ́min ó lɔ lɔ́ɔ.› »
Ɛnza ɲɛ́n kaamɔɔndhye ŋó kákan kɛ kó mínnu kɛ
25Yaman ó táatɔ ó ni Ɛnza né. Ɛnza ŋé i ɲán yɛ́ɛman i lɔ, tó kɛ fɔ i yɛ kó: 26«Ní mɔɔn óo mɔɔn kɛ́nan né mán, ní a lɔ́bhɛnin ndɛ́ kɛ i bá a fá lɔ, óni a wóobhaa lɔ, óni a muso, óni a dhyé ŋólu, óni a bhádhyemannjɛ ólu, óni a bhádhyemusoman ŋólu, óni a gbú ní o lɔ, o tíi ó tɛ́ sé kɛ kɛ́ né yɛ kaamɔɔndhye né. 27Ní mɔɔn mín mán a yɛ gbáanɲii ó tá kɛ bhyáa né kwɔ́, o tíi ó tɛ́ sé kɛ kɛ́ né yɛ kaamɔɔndhye né.
28A cɛ́man ní mɔɔn lɔ é fɛ kɛ sangaso já nɔ, a yáa i sii ó tún kɛ a lɔsaa ó yacesii kɛ a mánfɛɛ ní a yɛ wɛ́ɛ ó yáa sé kɛ ó bháala ó lábha. 29Ni ó tɛ́, ní a kɛ ó sangaso ó zúsii, ní a man sé kɛ́ a lábha, mɔɔn mínnu káa ó yé, ólu yáa yɛ́ɛ bhɔ́ a lɔ, 30kɛ́ fɔ kó: ‹Cɛ míin ŋwɛ́ɛn bhó nɔ́ ó lámyaan, wáa a man sé kɛ a lábha.›
31Ni mansacɛ lɔ kɛ i wíi kó a kɛ́ɛ tɛ́ɛ kɛɛ bé mansacɛ gbɛ́ɛ ka, aa í síila lé ótun kɛ́ í míli kɛ́ mánfɛɛ ni a yáa sé cɛ wáa mwaa (20.000) ŋó kɛlɛla ní a yɛ cɛ wáa tá (10.000) ŋó lé. 32Ní a kɛ́ táa yé kó a tɛ́ sé, aa yáa céla bhyáa kɛ́ táa ɲíin a fɛ kó ii kɛɛ o lábhyaa ké ii ywáaja nɔn. 33O ɲán ó mán álee cɛ́man ní mɔɔn mín mán i bá a bhóofe ŋólu lɔ o tɛ́ sé kɛ́la né yɛ kaamɔɔndhye né.»
Ní Kɔɔ ó tínminya ó kɛ bhɔ́ a lá
34«Kɔɔ ó fémɛɛ le lé, wáa ni kɔɔ ó tínminya ó kɛ́ bhɔ́ a lá, mínnɛɛn lée sé kɛ́ a tínminya bhée? 35O sán ó lɔ, a tɛ́ sé kɛ́la nɔ́ɔn le, a tɛ́ fósi ɲán lúukolo ó mán. Aa í láfii lá kɛ́ɛnman le. Tóo é mín ngún kɛ́ myɛ́nninkɛ, o á myɛ́nninkɛ.»
15Saanan míin la saa túunnin ŋó ka
1Nísɔɔnmyaanbhaa ólu ní kóyoongɛbhaa ólu bɛ́ tɛ́ɛ i mangbaala Ɛnza nan kɛ a yɛ kóman ó lɔ́myɛn. 2Falizɛn ŋólu ní Sɛliya kaamɔɔn ólu tɛ́ɛ i mánkomankomanla. I tɛ́ɛ fɔ́la kó: «Cɛ míin ŋé yuumukɛbhaa ólu myaanla cɛ́ɛne kɛ lɔ́minkɛ ní íle.»
3Wáa Ɛnza ŋé saanan lɔ lá i yɛ́ kó:
4«Mɔɔn mínnɛɛn lée á sɛ́ɛ lɔ, tó saa kɛnmɛn é a bhóo, ni o kée ngɛ́ túun, a táa a tɔ bíkɔɔnndɔ ni kɔɔnndɔ ŋólu bhyáanin ndó la dhyɛ́ ó ka kɛ́ táa kée ŋó ɲíinnaa lɔ fɔ kɛ́ a yé a? 5Ni a kɛ a yé wáati mínnɔn, aa a tá kɛ a lá i kanman ni nisɔdhyaa lé. 6Ni a kɛ í kwɔ́sɛɛ kɛ sé lúman wáati mínnɔn, aa a tɛ́ɛcɛ ólu ní a siiɲɔɔn ólu kíi kɛ fɔ i yɛ kó: ‹Án ni án nisɔdhyaa ɲɔ́ɔn nvɛ́, kɛ mansɔɔ ŋwɛ́ɛn ɲɛ́n saa túunnin ŋó yé.› 7O ɲán ó mán ní fɔ́la a yɛ ngó ní yuumutɔ ó kée ngɛ́ díminsa kɛ fála a yɛ kóyoo ŋólu la kɛ a yóo ó yɛ́ɛman, nisɔdhyaa yáa kɛ́ sángboo ó lɔ o tíi ó kósɔn, kɛ tínmin mɔɔnteenin bíkɔɔnndɔ ni kɔɔnndɔ mínnu mánko tɛ́ díminsali ó lá.»
Saanan míin lá wɛ́ɛgbɛ túunnin ŋó ka
8«Wáman ní wɛ́ɛgbɛ dhyé ndá ngɛ́ kɛ muso lɔ́ bhóo, ní ó kée ngɛ́ túun, a tɛ́ laman ŋó lamaan kɛ bhó ŋó máncɛ kɛ ɲíin cɛ́ɛne fɔ kɛ a yé a? 9Ní a kɛ yé wáati mínnɔn, a yáa a táamanɲɔɔn ólu ní a siiɲɔɔn ólu kíi kɛ fɔ i yɛ kó: ‹Án ni án nisɔdhyaa ɲɔ́ɔn nvɛ́, kɛ mansɔɔ né yɛ wɛ́ɛgbɛ dhyé ngée mín ndɛ́ wɛ́ɛ túun, né wɛ́ɛ ó yé.› 10O ɲán ó mán, ní fɔ́la a yɛ ngó ní yuumutɔ kée ngɛ́ díminsa kɛ́ fála a yɛ kóyoo ŋólu la kɛ a yóo ó yɛ́ɛman, o ɲán ó mán nisɔdhyaa ó yáa kɛ́ Ala yɛ malɛɛka ólu cɛ́man o tíi ó kósɔn.»
Saanan míin lá dhyé ndúunnin ŋó ka tó a wɛɛ yé
11Ɛnza ŋé fɔ íkwɔ kó: «Dhyénjɛ fyáa tɛ́ɛ cɛ lɔ bhóo. 12Lɔ́ɔcɛ man ŋóo fɔ a fácɛ yɛ kó: ‹Nvá, né káa wɛ́ɛ mín nzɔ́ɔ í cɛ́n ó lɔ, o dí né mán.› Oo kɛ́ mínngɛ a fá é a yɛ nanfoo ó lɔ́taa i cɛ. 13Tée dáman tínminnin ŋó kwɔ́, lɔ́ɔcɛ man ŋó fé mínnu sɔ́ɔ cɛ́n ó lɔ, aa ólu fele kɛ táa ní ó wɛ́ɛ ó lé yamaan já nɔ lɔ, kɛ a bɛ́ lɔ cáan kakaaya ó lɔ. 14A yɛ wɛ́ɛ óo wɛɛ wáati mínnɔn, kɔ́ɔnba é ló o yamaan ó lɔ, a yɛ lɔ́min ó dɛ́sɛ. 15A táa kɛ́ ó yamaan ó lúudhye ŋó lɔ́ yɛ́ bháalakɛ dhyé né, óo a tá kɛ a yɛ́ gbóyoonin ŋólu kúnnansii. 16A tɛ́ɛfɛ kɛ gbóyoonin ŋólu yɛ lɔ́min ó lɔ lɔ́ɔ kɔ́ɔn ó bhóo, wáa mɔɔn sí tɛ tɛ́ ó dila a mán. 17Aa i míli o wáati ó lɔ́ kɛ́ fɔ i kɔɔnnɔn kó: ‹Bháalakɛdhye nzhɛ́ɛman ŋé né fá bhóo, óluu lɔ́minkɛla fɔ kɛ́ a tɔ́ tó, née káa fáa kɔ́ɔn lá ya.› 18Né káa ŋwíi kɛ táa nvá fɛ yé kɛ fɔ a yɛ ngó: ‹Nvá, né wɛ́ɛ Ala yáacɛ tá, kɛ íle yáacɛ tá. 19Né mánngan kɛ kíi bhée kó í dhyé. Ii né myaan óyoo í yɛ bháalakɛdhye.› 20Aa i wíi kɛ́ sháa ó tá kɛ́ táa a fácɛ saala.
Kɛ a tó ywáaja nɔn, a fácɛ é a yé, a hínnɛn é ló a lɔ. Aa bwée kɛ́ táa í fínin a dhyénjɛ mán. 21Aa fɔ a fácɛ yɛ kó: ‹Nva, né wɛ́ɛ Ala yáacɛ tá kɛ íle yáacɛ tá. Né mánngan kɛ kíi bhée kó i dhyénjɛ.› 22Wáa a fá é fɔ a yɛ bháalakɛdhye ŋólu yɛ kó: ‹Aa í lateeya kɛ́nan ni deeke ó bɛ́ lɔ cɛ́ɛ ŋó le, kɛ́ a bhyaa a kannan. Aa bhóolanɛɛ bhyáa a bhóo ó la kɛ sawaa ló a sénan. 23Aa nan ní nisidhye nvánin yɛ́ɛla óle kɛ́ a fáa. Án ní lɔ́ɔ kɛ án ɲáanli, 24kɛ mansɔɔ né dhyé míin mánfɛɛ nín, a tɛ́ wɛ́ɛ sayakɛ, a wɛ́ɛ kúun. A tɛ́wɛɛ túun, ŋwɛ́ɛn a yé.› Ii i ɲáanli kɛ i nisɔdhyaa.
25O wáati o lɔ, dhyénjɛ jónan ó tɛ́ɛ sɛɛn mán. A kwɔ́sɛɛtɔ ó, aa sunɲan lú ó lá mínngɛ, aa lɔnakan ŋó myɛ́n, óni lɔngɛkan ŋó. 26Aa bháalakɛdhye ŋólu kée ngíi kɛ́ a mánɲaankɛ kó mínnɛɛn lée wɛ́ɛ kɛ́ lúman. 27Bháalakɛdhye ŋó a yawi kó: ‹I lɔ́ɔcɛ wɛ́ɛ í kwɔ́sɛɛ kɛ́ nán, i fá wɛ́ɛ nisidhye nvánin yɛ́ɛla o kée nváa, kɛ mansɔɔ a wɛ́ɛ í kwɔ́sɛɛ kɛ́ɛnya lɔ.›
28Oo kɛ́ mínngɛ dhyénjɛ jónan óo mwɛ́nnɛn, a tɛ́ tɛfɛ kɛ́ ló lú ó mán. A fá é bhɔ́ kɛ táa a dɛ́li kó aa ló. 29Wáa áa fɔ a fá yɛ kó: ‹A mánfɛɛ, né sánɲin shɛ́ɛman née nín, née bháala kɛ́la i yɛ. Né mán mbá i yɛ kóman o kée mán bha. Yáanin i mán bhamuso kée ndí né mán bhá, ké né ni ndwáanva ólu a án ɲáanli ɲɔ́ɔn nvɛ́. 30Wáa í dhyé míin mánfɛɛ nín, a wɛ́ɛ táa i yɛ nanfoo ó bɛ́ cáan ní sínngbiiba ólu le. Ale kósɔn íi nisidhye nvánin yɛ́ɛla ó fáa a yɛ.› 31Wáa a fá é fɔ a yɛ kó: ‹Nyé ŋó, íi né tɔ́ɔfɛ wáati bɛ́, fé mínnuu né bhóo, ó bɛ́ é í tá lé le. 32Wáa án ngákan kɛ án nisɔdhyaa kɛ́ án ɲáanli, kɛ mansɔɔ í lɔ́ɔcɛ mín ŋé nín, a tɛ wɛ́ɛ túun, wáa a wɛɛ yé, a wɛɛ kɛ óyoo a wɛɛ sayakɛ kɛ kúun.› »
16Ɲɛ́nmɔɔn ó yɛ́ saanan ó
1Ɛnza ŋé fɔ a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu yɛ kó: «Nanfootii lɔ tɛ́ɛ yé. A tɛ wɛɛ mɔɔn lɔ tá kɛ́ bhyáa a yɛ nanfoo ó kunnan. Mɔɔn ólu nan fɔ a kunndii ó yɛ kó cɛ míin i yɛ nanfoo ó kunnan, aa a mán kɛ a cáan. 2A kunndii óo a kíi kɛ́ fɔ a yɛ kó: ‹Ní mín myɛnnan í yɛ kó ó lɔ, o mán ndí. Ii bháala ó kɛ́la ɲán mín mán, nan o ɲánfɔ né yɛ, kɛ mansɔɔ í tɛ́ sé kɛ tó né yɛ nanfoo ó kunnan bhée.› 3Nanfoo kunnansiibhaa óo fɔ́ ko: ‹Né káa mínnɛɛn lé kɛ, kɛ mansɔɔ né kunndii ó káa né bhɔ́ a yɛ nanfoo ó kunnan. Faan tɛ́ né lɔ kɛ́ sɛɛn kɛ. Kɛ dɛ́lili kɛ, ó yáa kɛ́ maloya le né bhóo. 4Né káa mínngɛ ní o lɔ, ní a kɛ né gbɛ́ kɛ bhɔ́ bháala míin ngunnan, ké mɔɔn lɔ́lu a né labhyɛ i bhóo lúman.›
5O lɔ, a kunndiicɛ o yɛ yúu tɛ́ɛ mɔɔn óo mɔɔn lá, aa ólu bɛ́ kíi kée ngée. Míin nan jónan, aa ó mánɲaankɛ kó: ‹Né kunndiicɛ ó yɛ́ yúu mín ŋé í la, yée lée o le?› 6Óo fɔ kó: ‹Túu gbóngbo ngɛnmɛn.› Áa fɔ o yɛ kó: ‹I yɛ yúu ta sɛ́wɛ ó mánfɛɛ nín, i síi kɛ túu gbóngbo bíloolu sɛ́wɛ jónan.› 7O kwɔ́, aa fɔ lɔ́gbɛɛ yɛ kó: ‹Ile wɛ́, yée lée ile tá o le?› Oo fɔ kó: ‹Béle16.7 Béle ó lée kɛ́la faanimuu ó lé. bhɔɔ kɛnmɛn.› Aa fɔ o yɛ kó: ‹I yɛ yúu ta sɛ́wɛ ó mánfɛɛ nín, i síi kɛ bhɔɔ bísɛɲin nzɛ́wɛ.›
8A kunndiicɛ óo o kóman ó myɛ́n aa nanfoo kunnansiibhaa kóyoongɛbhaa ó tando a yɛ gée ŋó kósɔn. Kɛ mansɔɔ dínɲan mɔɔn ólu á ɲɔɔn myaan séɲan ó lɔ kɛ tínmin Ala dhyé ŋólu ka mínnuu kɛ́ɛnɲan ó lɔ.»
Nanfoo ó myáanseɲan ó
9Ɛnza ngo: «Ní fɔ́la a yɛ ngó aa a táamanɲɔɔn ólu ɲíinnan dínɲan nanfooyoo ŋó le cɛ́man kɛ mɔɔn ólu dhyɛman, kɛ twáanva ɲiin ó lé, ní a kɛ́wɛɛ wáati mínnɔn, ké ólu a sé kɛ a labhyɛ ɛliyanan ó lɔ́. 10Mɔɔn mín ngɛ kɛ mɔɔn téenin né kófitiinin ŋó lɔ́, oo mɔɔn téenin né lé kóba ó lɔ́ ikwɔ. Wáa ní mɔɔn mín ngɛ kɛ mɔɔn téemɛɛ le kófitiinin ŋó lɔ́, oo mɔɔn téemɛɛ le lé kóba ó lɔ́ ikwɔ. 11Ni álee mán kɛ́ mɔɔnbhɛɛ lé dínɲan nanfooyoo nɔ́ɔnnin ngó o lɔ, yɛ né káa lá álee la kɛ a yɛ nanfoobhɛɛ o kɛ́ɛfa álee mán? 12Ni álee mán kɛ́ mɔɔn téenin né mɔɔn olu ta wɛ́ɛ ó tá sháafɛ, míin nan kɛ álee gbúlu tá o le yɛ́ɛtii káa ó di a mán?
13Mɔɔn sí tɛ sé kɛ bháalakɛ kunndii fyáa yɛ, kɛ mansɔɔ kée ɲáan gbóya a yɛ a tɔ kée ŋó yáa dhyáa a yɛ, wáman a yáa í gbɛ́nnɛn kée ŋó mán kɛ í mán bhɔ́ a tɔ kée ŋó la. A tɛ́ sé kɛ bháalakɛ Ala yɛ, tó kɛ bháalakɛ nanfoo ó yɛ ikwɔ.»
Ɛnza ɲɛ́n ládhyeli lɔ́lu
Matiyu 11.12-13; 5.31-32; Maki 10.11-12
14Falizɛn ŋólu ó kóman ólu myɛ́n mínngɛ, i tɛ́ɛ yɛ́ɛkɛla Ɛnza mán, kɛ mansɔɔ nanfoo ó ko tɛ́ɛ dí í yɛ. 15Wáa Ɛnza ŋé fɔ i yɛ kó: «Áa a yɛ́ɛ kɛ́la mɔɔnteenin nu lé mɔɔn ólu ɲanla, wáa Ala á yósokun ŋó lɔ, kɛ mansɔɔ Adamandhye ŋólu fé mín yacela fémba lé, óo fé nɔ́ɔnnin né le Ala ɲánla.
16Ɛnza ngó: Kɛ́ tá Musa yɛ sɛliya, óni céla ólu yɛ kitabu ó kóman ó man, fɔ́ kɛ́nan sé Yaya Bátizelikɛbhaa yɛ wáati ó mán. Kɛ tá o mán, Ala yɛ́ Mansaya sanmankanmɛɛ óo í lásela. Óni bɛ́ é fɛ kɛ́ i lɔ́ja kɛ ló o mansaya ó lɔ.
17Sángboo óni lúukolo ó yáa tínmin, wáa sɛliya ó sɛwɛli kóo fítiinin ŋó kée ndáa bé.
18Cɛ óo cɛ kɛ́ í bá a muso lɔ tó kɛ́ muso gbɛ́ɛ tá o tíi ó ɲɔnmɔɔnya le kɛ́la wé. Ní cɛ óo cɛ kɛ muso fúusanin ŋó fúu kɛ, o tíi ó ɲɔnmɔɔnya le kɛ́la wé.»
Nanfootii óni Lazali yɛ ko ó
19«Nanfootii lɔ tɛ́ɛ yé, a tɛ́ɛ i féndiiya faani le lónan kɛ́ faanman nɔ́mi kɛ kɛ́ i ɲáanli ló ŋóo ló. 20Faannda nɔ́ tɛ́ɛ yé a tɔ́ɔ kó Lazali. A fási ó ywáa bɛ́ tɛ́wɛɛ kɛ lá le. A tɛ́ɛ í la lá nanfootii ó yɛ bhónaa ó lé lá. 21Lɔ́min múumuu mínnu tɛ́ɛ bénan nanfootii ó yɛ tabɛli ó kɔɔ, a tɛ́ɛfɛ kɛ́ ólu lɔɔ, wáa a tɛ tɛ́ ó sɔ́ɔla kɛ́ ó lɔɔ. Ó kwɔ́, wúu ólu tɛ́ɛ nánla kɛ a yɛ lá ólu mánnɔn.
22Faannda ŋóo sayakɛ, malɛɛka ólu a tá kɛ táa siilaa di a mán Bulaaman tɔ́ɔfɛ. Nanfootii óo sayakɛ, íi a sú ló. 23Nanfootii ó tɛ́ɛ tɔ́lɔya ó lɔ́ yaananman ó lɔ́, aa i ɲánla yɛ́ɛ kɛ Bulaaman yé ywáaja nɔn ké Lazali é a tɔ́ɔfɛ. 24O wáati ó lɔ, nanfootii ó gbáa kɛ fɔ́ ko: ‹Nvá Bulaaman, hínnɛn né la. A fɔ Lazali yɛ kó aa táa a bhóokwɛɛnnin ŋó sú jí ó lɔ kɛ́nan né kan ŋó láɲiin, kɛ mansɔɔ né tɔ́lɔyanin ɲé kóyoongɛ tá ó kɔɔnnɔn.›
25Wáa Bulaaman é fɔ a yɛ kó: ‹Nyé, i gbú á lɔ ŋóo i tɛ́ɛ dínɲan lɔ mínngɛ, fémɛɛ shɛ́ɛman ndɛ́ɛ i bhóo, ké Lazali é sɛɛ ó lɔ́. Sísan, Lazali é hɛ́lɛ o lɔ, ílee sɛɛ ó lɔ́. 26Yáanin o tɛ́, jáanbelebeleba é án né ní álee cɛ. O lɔ, ni mɔɔn mín ŋé fɛ́ kɛ bhɔ́ yánun kɛ táa a fɛ́ yé, o kɛ́nan sé kɛ táa, óni ké mɔɔn lɔ́ kɛ́nan sé kɛ bhɔ́ álee fɛ́ yé kɛ́nan an née fɛ́ ya.› 27Nanfootii óo fɔ kó: ‹O sán ó lɔ, nvá, ní i dɛ́lila, Lazali bhyáashaa kɛ táa né yɛ lúmanmɔɔn ólu fɛ́ yé, 28kɛ mansɔɔ bhádhye nóo é né fɛ́ yé. A tó ké Lazali á táa ólu lasowi, ké ólu kɛ́nan nan ó tɔ́lɔya ywáa míin nɔn.›
29Bulaaman é a yawi kó: ‹Musa yɛ sɛliya óni céla ólu yɛ sɛ́wɛ ólu é i bhóo, ii ólu kɔ́ɔnnɔn kóman ó lɔ́myɛn.› 30Nanfootii ó kó: ‹Ɔn-ɔn, o táa bhyɛ nvá Bulaaman, wáa ní mɔɔn sayakɛnin nɔ́ kɛ kúun kɛ táa kóman i fɛ́, i yáa díminsa i yɛ́ kóyoo ŋólu la.› 31Bulaaman é wɛ́ɛ kɛ fɔ a yɛ kó: ‹Ní i mán Musa yɛ sɛliya óni céla ólu yɛ sɛ́wɛ ólu kɔ́ɔnnɔn kóman o lɔ́myɛn, yáanin mɔɔn sayakɛnin nɔ́ kɛ kúun kɛ táa kóman i yɛ, i táa lá o la.› »
17Yafali ó kúnnɔn cáan ó
Matiyu 18.6-7,21-22; Maki 9.42
1Ɛnza ŋé fɔ a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu yɛ kó: «Dhyaalagboya lée a le lɔ́lu yáa kɛ sɔ́ɔbu le kɛ́ mɔɔn ólu kúnnɔn cáan, wáa mɔɔn mín ngáa kɛ o sɔ́ɔbu óle, kunnangboya é ó tíi ó yɛ. 2Ní mɔɔn lɔ kɛ kɛ sɔ́ɔbu le kɛ́ dhyémuu míin ngée ngúnnɔn cáan kɛ́ a láfii, mín ŋán físaa o tíi ó mán o lée kɛ káwaguun mbelebeleba lɔ gúun a kannan kɛ a lafii kɔɔji ó lɔ. 3Áa a yɛ́ɛkɔɔsi o kó ólu mán.
Ní í bhádhye ŋó lɔ kɛ́ i yáacɛ tá, íi a kíi kɛ́ a yɛ fii ó yáa a lá. Ní a kɛ díminsa, yafa a mán. 4Ní a kɛ i yáacɛ tá síɲan wóonvyaa kɛ́ tée kée ŋó kɔɔnnɔn, ní a kɛ́ i kwɔ́sɛɛ i mán a síɲan wóonvyaa ó bɛ́ lɔ kó íi yafa a mán, kó ale wɛɛ díminsa, íi yafa a mán.»
Ɛnza ɲɛn kaamɔɔndhye ŋólu yɛ lánanya ó
5Ɛnza ɲɛn céladhye ŋólu fɔ a yɛ kó: «Mantii ó, lɔ́ fala án ɲɛ lánanya ó ka.»
6Mantii ó fɔ i yɛ kó: «Ní a yɛ lánanya ó bwóɲan ó tɛ́ɛkɛ óyoo mútaalikoo o, a tɛ́ɛnan sé fɔ́la yíiba míin ɲɛn kó aa bwɔ́ kɛ bhɔ́ ya kɛ́ táa í gbáan kɔɔji ó lɔ. A tɛ́ɛnan sɔ́n ó mán.
7Ní bháalakɛdhye ngɛ́ kɛ a lɔ́ bhóo, ní áa sɛ́ɛn kɛ́la í yɛ, wáman ní aa i yɛ bhyáa ŋólu kunnansiila, ní a kɛ́ i kwɔ́sɛɛ kɛ bhɔ́ sɛɛn mán wáati mínnɔn, a yáa fɔ a yɛ kó aa í lateeya kɛ́nan lɔ́minkɛ! 8Ɔn-ɔn. A káa fɔ ó bháalakɛdhye ŋó yɛ le kó: Aa í lɔ́bhyɛ kɛ́nan a yɛ súnman ŋó dí a mán. Ní ale kɛ́wɛɛ lɔ́minkɛ ó la wáati mínnɔn, o kwɔ́ bháalakɛdhye ŋóo tó lɔ́min kɛ́la kɛ mínnin kɛ. 9Bháalakɛdhye ŋó kunndii ó yáa a tɔ́ɔɲwaan fɔ a yɛ bháala kɛ́nin ŋó kósɔn an? Mán lá o la. 10O ɲán ó mán, álee lu, bháala mín ŋwɛ́ɛn kɛ́ɛfa álee mán ní a kɛ́wɛɛ ó kɛ́la, aa fɔ kó: Án néelu án ni bháalakɛdhye née lú le cé. Án ngákan kɛ mín ngɛ́ án ŋwɛ́ɛn ó lé kɛ.»
Ɛnza ŋé kwaantɔ tá nákɛɛnya la
11Ɛnza ndɛ́ɛ táala Yeluzalɛmu, aa Samali mala óni Galile mala ó lɔ́tinmin. 12A ló ndɔ́ ó só ó kɔɔnnɔn, kwáantɔ tá ŋé nan a lɔ́bhyɛ. Ii í lɔ́ ywáaja nɔn kɛ́ cɛ dɔ́ɔnin ndó ile ní Ɛnza njɛ́. 13Íi gbáa kɛ fɔ kó: «Kaamɔɔn Ɛnza, hínnɛn án nan.»
14Ɛnza ŋé i yé mínngɛ, aa fɔ i yɛ́ kó: Áa táa a yɛ́ɛ yáa faanlɛɛɲansebhaa ólu la. Kɛ́ i tó táala sháa ó ka, í bɛ́ɛ kɛ́ɛnya. 15I cɛ́man Kée ŋé yé mínngɛ óo a wɛɛ kɛ́ɛnya, oo i kwɔ́sɛɛ kɛ táa Ɛnza nzaala, ké áa Ala tandola ni kannanyɛɛnin ne. 16Aa sé Ɛnza ndɔ́ɔfɛ mínngɛ, aa i kúnmɛɛn nɔ́kɛɛ a kɛɛnnan kɛ i ɲán ó bíin lúuman kɛ́ bálika bhɔ́ a yɛ, o cɛ ó tɛ́ɛ Samalika lé le. 17Ɛnza ŋé fɔ a yɛ kó: «Mɔɔn tá ŋó bɛ́ mán kɛ́ɛnya a? A tɔ́ kɔɔnndɔ ŋólu mín? 18Mɔɔn sí mánsɔɔ kɛ i kwɔ́sɛɛ kɛ́nan bálika bhɔ́ Ala yɛ fɔ́ lónannjɛ míin ngée ŋán!» 19O kwɔ́, aa fɔ cɛ ó yɛ kó: «I wíi íi táa, i wɛ́ɛ kísi í yɛ lánanya ó bhaaka lɔ.»
Mɔɔn Dhyénjɛ ó kwɔ́sɛɛ ko ó
20Falizɛn ŋólu Ɛnza mánɲaankɛ kó Ala yɛ́ Mansaya ó káa nan wáati mínnɛɛn lé lɔ. Aa i yawi kó: «O táa kɛ óyoo mɔɔn ólu i tá ó yéla ɲán mín mán. 21A táa fɔ kó: ‹Aa ya› wáman: ‹Aa yéenɔn.› Kɛ mansɔɔ Ala yɛ́ Mansaya óo a cɛ́man kɛ bhá.»
22O kwɔ́, aa fɔ kaamɔɔndhye ŋólu yɛ́ kó: «Ló nɔ́ yáa sé, mɔɔn Dhyénjɛ ó yélɔɔ yáa kɛ́ a lá tée kée mán, wáa a táa a yé.
23I yáa fɔ a yɛ kó: ‹A mánfɛɛ, aa ya,› wáman: ‹Aa yéenɔn.› A kɛ́nan táa, a kɛ́nan bwée, 24kɛ́ mansɔɔ sá ŋóo í bhóo lábhɔla sángboo ó kún ndɔ́ o la ɲan mín mán, kɛ táa sé a kún ndɔ́ ó mán ɲan mín mán, mɔɔn Dhyénjɛ ó káa nan o ɲan ó lé mán. 25Wáa sannin o ló ŋó á sé, dhyáalagboya lée ké mɔɔn Dhyénjɛ ó á tɔ́lɔya kóyoongɛ óni ké bímɔɔn ólu á í bá a lɔ.
26Kó míin kɛ Nuwo yɛ tée ó lɔ, o ɲɔ́ɔn né káa kɛ́ mɔɔn Dhyénjɛ ó nan wáati ó lɔ. 27Mɔɔn ólu tɛ́ɛ lɔ́min kɛ́la, i tɛ́ɛ mínnin kɛ́la, cɛ ólu ní muso ólu tɛ́ɛ fúu kɛ́la, fɔ kɛ́nan sé Nuwo ló ŋó mán kúunmba ó kɔ́ɔnnɔn. Tó sámba óo nan kɛ i bɛ́ látuun. 28A káa kɛ o ɲan kée ŋó le mán óo Lɔti ta wáati o. Mɔɔn ólu tɛ́ɛ lɔ́min kɛ́la, kɛ mínnin kɛ́la, i tɛɛ sannin kɛ́la, kɛ fée kɛ́, kɛ sɛɛn kɛ́, kɛ́ bhó ŋólu lɔ. 29Wáa Lɔti é bhɔ́ Sodɔmu só ó kɔɔnnɔn ló mínnan, Ala é tá óni fɔlɔ ó bhɔ́ sángboo ó lɔ kɛ mɔɔn ólu bɛ́ hálaki. 30A káa kɛ céne mɔɔn Dhyénjɛ o kwɔ́sɛɛ ló ŋó la.
31O ló ŋó la, Mɔɔn mín ngɛ kɛ bhó ŋó kúnnɔn, ké a bhóofe ŋólu bhó ŋó kɔɔnnɔn, o tíi ó kɛ́nan i yíi kɛ a bhóofe ŋólu tá. Ni mɔɔn mín ngɛ kɛ sɛɛn mán, o tíi ó kɛ́nan i kwɔ́sɛɛ a bhóo lúman. 32Kó míin kɛ́ Lɔti muso la, aa í mili ó mán. 33Mɔɔn míin fɛ kɛ́ a ní ó látaan, o tíi ó yáa bɔɔn a ní ó lɔ. Wáa ní mɔɔn mínngɛ bɔɔn a ní ó lɔ, o tíi ó yáa a ní ó sɔ́ɔ. 34Ní fɔ́la a yɛ ngó, o sú ó lɔ́, mɔɔn fyáa yáa kɛ́ láfe ngée ŋó ka, kée ɲáan tá kɛ́ tɔ kée ŋó tó yé. 35Muso fyáa yáa tó koonduu ó la kée né, kée ɲáan tá kɛ́ a tɔ kée ŋó tó yé. 36[Cɛ fyáa yáa kɛ sɛɛn kée ngɔɔnnɔn, kée ɲáan tá, kɛ a tɔ kée ŋó tó yé.]»
37Kaamɔɔndhye ŋólu Ɛnza manɲaankɛ kó: «Mantii ó, o káa kɛ ywáa mínnɛɛn lé lɔ?» Ɛnza ŋé i yawi kó: «Fénzu kɛ́ kɛ ywáa mínnɔn, lwaa ólu í ladhyɛla o ywáa ó lé lɔ.»
18Kítitɛɛbhaa óni finɲanmuso ó yɛ́ saanan ó
1Ɛnza ŋé saanan lɔ lá kaamɔɔndhye ŋólu yɛ, kɛ yáa i la kó i kákan né kɛ Ala dɛ́li wáati bɛ́, ko í kɛ́nan i gbɔ́ɔ nɔ́n fáa. 2Aa fɔ́ ko: «Kítitɛɛbhaa lɔ tɛ́ɛ só lɔ la. O kítitɛɛbhaa ó tɛ́ tɛ sháannan Ala ɲɛn, a tɛ́ tɛ mɔɔn sí bwóɲanla. 3O só kée ŋó kɔ́ɔnnɔn, finɲanmuso lɔ tɛ́ɛ yé o tɛ́ɛ táala a saala kɛ́ fɔ a yɛ kó: Aa a dhyɛman kɛ a yɛ kíti ó tɛ́ɛ ale ní a kɛ́ɛkɛɲɔɔn ó cɛ. 4Muso óo myɛ́n o lɔ́. Kítitɛɛbhaa o tɛ́ tɛ fɛ kɛ sɔ́n. Wáa aa sé wáati lɔ mán, aa fɔ a yɛ́ɛ kɔ́ɔnnɔn kó: ‹Yáanin né mán kɛ sháannan Ala ɲɛn óni né tɛ́ mɔɔn sí bwóɲanla. 5Né yáa finɲanmuso míin dhyɛman kɛ a yɛ́ kó ó ɲanbhɔ a yɛ, kɛ mansɔɔ áa ne sɛ́ɛla kɛ́timin, ní ó tɛ́, a yáa nan né ní ó tɔ́lɔ wáati bɛ́.› »
6O lɔ, Mantii ó fɔ kó: «Aa kítitɛɛbhaa téemɛɛ míin ɲɛn kóman ó lɔ́myɛn. 7Sísan, Ala wɛ́ɛ mɔɔn mínnu lɔ́tɔnmɔn kɛ́ kɛ a tá le, tó ólu dhyɛmanli ɲíinnan a fɛ sú ni tée, a yáa myɛ́n kɛ́ ólu dhyɛman ŋán? 8Ní fɔ́la a yɛ ngó a yáa i yɛ́ ko ó ɲanbhɔ jónan. Wáa mɔɔn Dhyénjɛ ó káa í kwɔ́sɛɛ wáati mínnɔn, a yáa nan lánanya sɔ́ɔ lúukolo ó ka ŋán?»
Falizɛn ŋó ni nísɔɔnmyaanbhaa ó yɛ saanan ó
9Mɔɔn mínnu tɛ́ɛ i yɛ́ɛ yacesiila mɔɔnteenin nu le, tó í tɛ́ tɛ mɔɔn tɔ ólu yacesiila, Ɛnza ŋé saanan gbɛ́ɛ la ólu yɛ kó: 10«Ló nɔ́ la, cɛ fyáa é táa Ala bhatobhomba ó kɔ́ɔnnɔn kɛ́ Ala dɛ́li. Kée ndɛ́ɛ Falizɛn né, a tɔ kée ŋó tɛ́ɛ nísɔɔnmyaanbhaa lé le.
11Falizɛn ŋó í wíi kɛ i lɔ, kɛ́ i sɛ́ɛ a yɛ́ɛ kɔ́ɔnnɔn kó: Aa Ala, née bálika bhɔ́la i yɛ kɛ mansɔɔ ne tɛ́ óyoo mɔɔn tɔ ólu, mínnu soɲan kɛ́la, óni téemɛɛyako ólu kɛ́la, óni ɲɔnmɔɔnya ó, né tɛ́ óyoo nísɔɔnmyaanbhaa míin nin. 12Née sún nónan lɔ́ɔwoocɛ ó kɔɔnnɔn síɲan fyáa kɛ. Ní fé ŋóo fé nzɔ́ɔla, ní o bɛ́ yáa bhɔ́la.
13Nísɔɔnmyaanbhaa ó lɔ́nin ndɛ́ɛ a kwɔ́man ywáaja nɔn. A mán sɔ́n kɛ á ɲan o láwii sáman, wáa a tɛ́ɛ a sísi ó mángbasigbasila nílafin ŋó kósɔn, kɛ fɔ kó: ‹Ée Ala, hínnɛn né la, née yuumutɔ lé le.› » 14Ɛnza ŋé fɔ kó: «A tó ké ní fɔ a yɛ ngó Ala é nísɔɔnmyaanbhaa ó yacesii mɔɔnteenin ne sannin aa í kwɔ́sɛɛ lúman. Wáa a mán Falizɛn ŋó yacesii mɔɔnteenin ne, kɛ mansɔɔ mɔɔn óo mɔɔn kɛ́ a yɛ́ɛ lɔ́bwoɲan, o tíi ó yáa i manyii, wáa mɔɔn óo mɔɔn kɛ́ a yɛ́ɛ mányii, Ala yáa ó tíi ó bwóɲan.»
Ɛnza ŋé lwáau bhyáala dhyéɲɛɛnnin ngwáa ólu fɛ
Matiyu 19.13-15; Maki 10.13-16
15Mɔɔn lɔ́lu tɛ́ɛ nánla ni dhyéɲɛɛnnin ngwáa ólu le Ɛnza nzaala ké aa í bhóo túu i la. A yɛ kaamɔɔndhye ŋólu ó yé mínngɛ, íi yámanngɛ i mán. 16Ɛnza ŋé fɔ́ ko íi nan dhyémuu ólu le, tó kɛ fɔ kó: «Aa dhyémuu ólu tó yé ké íi nan né mán, a kɛ́nan i lá bá. Kɛ mansɔɔ mɔɔn mínnu é óyoo dhyémuu lu, Ala yɛ́ Mansaya óo o lée lú tá le. 17Ní fɔ́la a yɛ tinɲan in né ngó, Ní mɔɔn óo mɔɔn mán í bhóo síi Ala yɛ́ Mansaya ó kɔɔ óyoo dhyémuu ólu, o tíi ó táa ló tún.»
Ɛnza é kómanla nanfootii ólu yɛ
Matiyu 19.16-30; Maki 10.17-31
18Yawudhyaa ólu Kunndii lɔ é Ɛnza mánɲaankɛ kó: «Kaamɔɔnbhɛɛ, né kákan kɛ mínnɛɛn le kɛ́ kɛ ɲáanmanɲan wɛ́ɛbhɛɛ ó sɔ́ɔ?»
19Ɛnza ŋé fɔ a yɛ kó: Mínnɛɛn le kósɔn tó íi ngíila kó kaamɔɔnbhɛɛ? Mɔɔn sí tɛ́ mɔɔnbhɛɛ le fɔ́ Ala kéembe. 20Íi Ala yɛ tɔ́ ŋólu lɔ́: Í manngan kɛ ɲɔnmɔɔnya kɛ, í manngan kɛ mɔɔn fáa, í manngan kɛ soɲan kɛ, í manngan kɛ fwɔnɲan la í mɔɔnɲɔɔn ó la, í fá ní í wóobhaa bwóɲan.
21Aa Ɛnza yawi kó: «Né wɛ́ɛ o sháa ó látaaman Kanbiini né dhyémuu ya tɔ́ɔ o le.»
22Ɛnza ŋé o kóman ó myɛ́n mínngɛ, aa fɔ a yɛ kó: «Fé ngée ne wɛ́ɛ í jɛn. Táa í bhóofe ŋó bɛ́ fele kɛ a wɛ́ɛ ó lɔ́taandaa faannda ŋólu la, o kɛ́ kɛ, i yáa nanfooba sɔ́ɔ sá ŋó lɔ. Í kɛ́wɛɛ o la, íi nan bhyáa né kwɔ́.» 23Wáa cɛ óo o kóman ó myɛ́n mínngɛ, aa i ɲanlasii, kɛ mansɔɔ nanfoobatii lé tɛ́ɛ ale.
24Ɛnza ŋé nanfootii ó ɲanlasiinin ɲé mínngɛ, aa fɔ kó: «Nanfootii ó ló ŋó Ala yɛ́ Mansaya ó lɔ, o lo an gbɛ́ɛ ósɔ! 25Ɲɔ́ɔnmɛɛn ó ló ŋó nɔɔnyanin ŋé kɛ́ɛla ŋó jáan ó fɛ́ kɛ tínmin nanfootii ó ló ŋó ka Ala yɛ́ Mansaya ó lɔ́.»
26Ɛnza nɔ́myɛnmaa ólu fɔ kó: «O lɔ, yɛ́ne káa kísi sa?»
27Ɛnza ŋé i yawi kó: «Kó mín nzé ndɛ́ Adamandhye ŋó yɛ, o sé é Ala yɛ.»
28Piyɛli é fɔ Ɛnza ɲɛn kó: «Án née wɛɛ, án ŋwɛ́ɛn an ngwɔ́kɛ án bhóofe ŋó bɛ́ la tó kɛ bhyáa íkwɔ.»
29Ɛnza ŋé a yawi kó: «Tó ní fɔ a yɛ tinɲan in né ngó, ní mɔɔn óo mɔɔn kɛ́ jɛn kɛ i kwɔ́kɛ a yɛ bhó ŋó la, óni a muso la, óni a mándhyeman ŋólu la, óni a wóobhaa ni a fa la, óni a dhyé ŋólu la, Ala yɛ́ mansaya ó kósɔn, 30o tíi ó yáa ó fé ŋó ɲɔ́ɔn shɛ́ɛman nzɔ́ɔ dínɲan míin nɔn. A yáa ɲáanmanɲan wɛ́ɛbhɛɛ ó sɔ́ɔ síin.»
Ɛnza ŋé a saya óni a kúunngo ó fɔ́la í kwɔ́
Matiyu 20.17-19; Maki 10.32-34
31Ɛnza ŋé a yɛ kaamɔɔndhye ndá ni fyáa ó kíi kɛ fɔ i yɛ kó: «Áa a mánfɛɛ, án ní táala Yeluzalɛmu. O ywáa ó lɔ, céla ólu tɛ́ wɛ́ɛ kóman mínnu sɛ́wɛ mɔɔn Dhyénjɛ ó yɛ kó ó lɔ, o yáa i lafa o ɲán ó mán. 32I yáa a myaan kɛ a ló síya gbɛ́ɛ olu bhóo, ólu yáa yɛ́ɛbhɔ a lɔ, kɛ́ a nɛ́ɛn, kɛ́ í láji bwɔ́ a ka, 33kɛ́ a gbasi ni gbɛ́nɲɛn óle kɛ́ tó a fáala. Waa tée sawa a fáanin ŋó kwɔ́, a yáa kúun.»
34A yɛ kaamɔɔndhye ŋólu mán bhɔ́ fósi ɲánle ó kóman ó lɔ. O kóman ó kɔɔ ó lóonaankɛnin ŋé tó i man, i mán bhɔ́ o kóman o ɲánle.
Ɛnza ŋé fyóondɔ lɔ ɲán lákala
Matiyu 20.29-34; Maki 10.46-52
35Ɛnza ŋé súnɲan Zeliko la mínngɛ, oo wáati ó lɔ fyóonjɛ lɔ síininndɛ́ɛ sháa gbóo nvɛ́ a tɛ́ɛ lɛ́ɛli kɛ. 36Fyóonjɛ ó yaman ó mánngan ŋó myɛ́n ké íi tínminnan, aa mánɲaankɛli kɛ́ kó: «Mínnɛɛn lé wɛ́ɛ kɛ́?»
37Ii fɔ a yɛ kó ƐnzaNazalɛtika lée tínminnan.
38Oo kɛ mínngɛ, aa gbáa kó: «Laula Bhɔ́nzɔ Ɛnza, manɲwaan né la!»
39Mɔɔn mínnu tɛ́ɛ i ɲɛn, ólu yámanngɛ a man kó aa í lúmandhye, wáa aa lɔbhyaa a gbáanzeɲan ŋó ka kɛ fɔ kó: «Laula Bhɔ́nzɔ ŋó, manɲwaan né la!»
40Ɛnza ŋé í lɔ, kɛ fɔ kó ii nán ní fyóonjɛ óle a saala. Ii nán ale Ɛnza nzaala mínngɛ, Ɛnza ŋé a manɲaankɛ kó: 41«Ii fɛ ké ní mínnɛɛn le kɛ í yɛ?»
Aa Ɛnza yawi kó: «Mantii ó, ní fɛ kɛ yéli lé kɛ ko kwáa kɛ.»
42Ɛnza ŋé fɔ a yɛ kó: «Yéli kɛ. I yɛ lánanya ó wɛ́ɛ i lákɛɛnya.»
43O ywáaninngee ŋó lɔ, aa yéli kɛ, aa i bhyáa Ɛnza ngwɔ ké áa Ala tando o la. Mɔɔn ólu ó yé mínngɛ, íi Ala tando íkwɔ.
19Ɛnza ŋé táala Zashe yɛ lú ó man
1Ɛnza nónin ŋó kwɔ́ Zeliko só ó kɔɔnnɔn. A tɛ́ɛ só ó lɔ́tinminnan. 2Nísɔɔnmyaanbhaa ólu yɛ ɲɛ́nmɔɔn lɔ tɛ́ɛ yé, o tɔ́ɔ kó Zashe. Nanfoo shɛ́ɛman ndɛ́ɛ a bhóo. 3Zashe tɛ́ɛfɛ kɛ Ɛnza ɲé, wáa a tɛ́ tɛ sé kɛ a yé yaman ó kósɔn, kɛ mansɔɔ a tɛ́ɛ sún né. 4Aa bwée kɛ táa i yɛ́ɛ fígisun nɔ la ɲɛ́nnzhaafɛ ké aa Ɛnza ɲé, kɛ mansɔɔ Ɛnza ngákan kɛ tínmin yé. 5Ɛnza ŋé sé o ywáa ó lɔ mínngɛ, aa í ɲángbaan sáman kɛ fɔ kó: «Zashe, i láteeya kɛ i yíi jónan. Kɛ mansɔɔ né kákan kɛ ɲíi i bhóo lúman bí.»
6Zashe é i láteeya kɛ i yíi jónan, kɛ́ Ɛnza nɔ́bhyɛ ni nisɔdhyaa le. 7Mɔɔn ólu ó yé mínngɛ, í bɛ́ɛ Ɛnza mankomankoman kó: «Cɛ míin wɛɛ sɔ́n kɛ táa í yíi yuumutɔ ó fɛ yé.»
8Wáa Zashe lɔ́nin ŋé tó Mantii ó ɲánkɔɔ kɛ fɔ kó: «Mantii ó, né yáa mbóofe ŋó fán ngée ndí faannda ŋólu mán, ni kɛ kɛ́ ké né wɛ́ɛ mɔɔn lɔ tɔ́nɲɔɔn kɛ a bhóofe ŋó myáan a lá, né yáa o ɲɔ́ɔn náannin lákwɔsɛɛ o tíi ó mán.»
9Ɛnza ŋé fɔ i yɛ kó: «Kísili ó wɛ́ɛ sé bhó míin ngɔɔnnɔn bí, kɛ mansɔɔ cɛ míin ŋé Bulaaman dhyé ŋó lɔ le lé. 10Mɔɔn Dhyénjɛ ó wɛ́ɛ nan kɛ́ mɔɔn túunnin ŋólu ɲíin kɛ́ i kísi.»
Mansacɛ ó dhyénjɛ o yɛ́ saanan ó
11Mɔɔn mínnu tɛ́ɛ Ɛnza nɔ́myɛnnan, áa saanan lɔ lá i yɛ, kɛ mansɔɔ i tɛ́wɛɛ súnɲan Yeluzalɛmu la. Óni mɔɔn ólu tɛ́ɛ í mílila kó Ala yɛ́ Mansaya ó káa yáa o wáati ó lé lɔ. 12A kó: «Faanman nɔ dhyé ndɛ́ɛ táala yamaanja nɔ lɔ, ké íi a kɛ mansa lé o yamaan ó lɔ, kɛ í kwɔ́sɛɛ. 13Sánnin aa táa, aa a yɛ bháalakɛdhye ndá ngíi kɛ sɛ́ɛnnguu kée ngée ndí i bɛ́ kée ngée mán, kɛ fɔ i yɛ kó: Áa feekɛ ni o le sánnin ni ngwɔ́sɛɛ kɛ́nan. 14Wáa a kó ó tɛ́ mán ndí a yɛ yamaanlɔ mɔɔn ólu yɛ. Ólu mɔɔn bhyáa kɛ́ táa fɔ mansacɛba ó yɛ kó: i tɛ́fɛ ké cɛ míin ŋán i síi i kúnnan.
15A kɛnin ŋó kwɔ́ mansacɛ le, aa í kwɔ́sɛɛ a yɛ yamaan ó lɔ. A tɛ́wɛɛ wɛ́ɛ ó dí a yɛ bháalakɛdhye mínnu mán, áa ólu kíi kɛ́nan. Kó ii tɔɔn mín nzɔ́ɔ, ii nan ó yáa. 16Bháalakɛdhye njónan óo nan, óo fɔ kó: ‹Mantii o, ii sɛ́ɛnnguu mín ndí né mán, né wɛɛ ó si tá né sɔ́ɔ tɔɔn le.› 17Kunndii ó fɔ a yɛ kó: ‹Í wɛ́ɛ bháalabhɛɛ kɛ! Íi bháalakɛdhyemɛɛ lé le, í wɛ́ɛ kɛ́ mɔɔn téenin ne kó fítiinin nɔn, né yáa í síi só tá ngunnan.› 18Bháalakɛdhye nváaɲɔɔn óo í mángbaa, óo fɔ kó: ‹Mantii o, ii sɛ́ɛnnguu mín ndí né mán, né wɛ́ɛ ó si lóo sɔ́ɔ tɔɔn le.› 19A kunndii ó fɔ a yɛ kó: ‹Né yáa íle lásii só lóo kunnan.›
20Bháalakɛdhye gbɛ́ɛ é nan kɛ fɔ a kunndii ó yɛ kó: ‹Mantii ó, ii sɛ́ɛnnguu mín ndí né mán, né tɛ́wɛɛ a bhyáa faani lɔ́lɔ kɛ́ a mala a mánfɛɛ nin. 21Né tɛ́ɛ sháannan í ɲɛ́n kɛ mansɔɔ í yɛ kó ó a gbɛ́ɛ. I mán fé mín bhyáa, ii ó lé tála. I mán sɛɛn mín ngɛ́, ii o sunman ŋó le tɛ́ɛla.› 22A kunndii óo fɔ a yɛ kó: ‹Bháalakɛdhye ɲóo, né yáa kíti tɛ́ɛ í ka í gbú yɛ kóman ó kósɔn. I tɛ́ɛ lɔ́ ŋóo ɲɛ́n kó ó a gbɛ́ɛ. Mán fé mín bhyáa, ní óle tála. Mán sɛɛn mín ngɛ́, ní o sunman ŋó le tɛ́ɛla. 23Mínnɛɛn lé kósɔn i mán ɲɛ́n wɛ́ɛ ó ló wɛ́ɛlamalabhaa ólu bhóo, ké ndɛ́ɛ nan a tɔɔn ó sɔ́ɔ a ka.›
24O kwɔ, mɔɔn mínnu tɛ́ɛ yé, a kunndii ó fɔ ólu yɛ kó: Aa sɛ́ɛnnguu ó myáan a lá, kɛ a dí sɛ́ɛnnguu tá ndíi ó mán. 25Ii fɔ a yɛ kó: ‹Mantii ó, sɛ́ɛnnguu tá ŋé ale bhóo kɛ bhá!› 26‹I kunndii óo fɔ kó: lɔ́ é mɔɔn mín móo, lɔ yáa bhyáa o tíi ó tá ó ka; lɔ́ tɛ́ mín móo, yáanin fítiinin míin a bhóo, o yáa myáan a lá. 27Sísan, né yúu mínnu tɛ tɛ́ fɛ kéni kɛ í yɛ mansacɛ óle, aa i myaan kɛ́nan ní i bɛ́ le né ɲánkɔɔ kɛ í fáa né ɲanla.› »
28Ɛnza ŋé kóman ó fɔ kɛ́wɛɛ wáati mínnɔn, aa tínmin i ɲɛ́n, ii sháa ó myáan kɛ́ táa Yeluzalɛmu.
Ɛnza ŋé lónan Yeluzalɛmu
Matiyu 21.1-11,15-17; Maki 11.1-11; Yaya 12.12-16
29Ii gbaa Bɛtifaze ní Betani lá Olivyetii ó tɔ́ɔfɛ mínngɛ. Aa a yɛ kaamɔɔndhye ŋó fyáa bhyáashaa. 30Kɛ fɔ i yɛ kó: «Só míin an ɲɛ́nnzhaafɛ nín, áa táa o la. A kɛ ló ndɛ́nmɛn, a yáa sofɛɛnin dhyé nɔ́ gúunnin ɲé. Mɔɔn sí mán í síi o ka mbá. Áa a fwée kɛ́nan ale. 31Ní mɔɔn lɔ kɛ́ a mánɲaankɛ kó mínnɛɛn la aa a fwéenan, aa ó tíi ó yawi kó Mantii ó lé manko é a lá.»
32Céladhye nváa óo, Ɛnza ndɛ́wɛɛ fɔ i yɛ ɲán mín man, ii táa sofɛɛnin ngbee ŋó sɔ́ɔ cé. 33I tɛ́ɛ sofɛɛnin ngbee ŋó fwéenan mínngɛ, sofɛɛnin ndíi ó i mánɲaankɛ kó: «Mínnɛɛn la áa sofɛɛnin ngbee ŋó fwéenan?»
34Ii a yawi kó: «Mantii ó lé manko é a lá.» 35Ii táa sofɛɛnin ngbee ŋó le Ɛnza nzaala. Íi i yɛ faani nɔ́lu lá a kwɔ́lɔ, tó kɛ Ɛnza náyɛɛ a ka. 36Ɛnza ndáa tɔ ó, mɔɔn ólu tɛ́ɛ i yɛ faani ŋólu lɔ́woo lá sháa o ka.
37I tɛ́ɛ wɛɛ súnɲan Yeluzalɛmu lá mínngɛ, ké ii Olivyetiilayii ó la, ale ní a yɛ kaamɔɔndhye nzhɛ́ɛman ŋó, i bɛ́ tɛ́ɛ nisɔdhyaa o lɔ, íi lámyaan kɛ Ala tando í kánnanyɛɛnin né a yɛ káwako kɛ́nin ŋólu bɛ́ kósɔn. 38I tɛ́ɛ fɔ́la kó:
«Mansacɛ míin nánla Mantii ó tɔ́ɔla,
tando óo o yɛ.
Hɛ́lɛ ó waa kɛ́ sángboo ó lɔ,
nɔ́lɔ ó waa lá Ala tɔ́ɔ ó ka sámanlaa ó bɛ́ lɔ!»
39Falizɛn nɔ́lu tó yaman ó cɛ́man kɛ fɔ Ɛnza ɲɛn kó: «Kaamɔɔn, a fɔ í yɛ kaamɔɔndhye ŋólu yɛ kó íi i lumandhye!»
40Ɛnza ŋé i yawi kó: «Ní í fɔ́la a yɛ ngó: Ní í kɛ í lumandhye, káwaguun ŋólu yáa gbáangɛ i lée ɲɔ́ɔn ná.»
Ɛnza ngó Yeluzalɛmu káa cé
41Ɛnza ŋé súnɲan Yeluzalɛmu lá mínngɛ, aa só ó yé mínngɛ, aa kásikɛ. 42A kó: «Ní ile tɛ́ɛ a lɔ bí, ko i káa hɛ́lɛ ó sɔɔ ɲan mín mán. Wáa sísan o wɛɛ i lóonaankɛ i man. 43Kɛ mansɔɔ Ló nɔ yáa sé, i yúu ólu yáa i lamiin ni kówi ólu lé, i yáa a lamiin kɛ a gbɛ́nnɛn fán ŋó bɛ́ fɛ. 44I yáa a yɛ só ó cé, kɛ ile ni í dhyé ŋólu bɛ́ hálaki, i yáa bhó ŋólu bɛ́ cé káwa ó sí táa tó ɲɔ́ɔnnga. Kɛ mansɔɔ Ala tɛ́ɛ fɛ́ kɛ a dhyɛman wáati mínnɔn, a mán sɔ́n ó man.»
Ɛnza ŋé Ala bhatobhomba ó sɛ́nnɛnyala
Matiyu 21.12-17; Maki 11.15-19; Yaya 2.13-22
45Ɛnza ŋé ló Ala bhatobhomba ó kɔ́ɔnnɔn, aa a lámyaan kɛ feekɛbhaa ólu gbɛ́. 46Aa fɔ i yɛ kó: A sɛwɛnin ɲé kó, ɲɛ́n bhó ŋó káa kɛ́ Ala yɛ sɛ́ɛbho ne le. Wáa álee wɛ́ɛ o kɛ so ŋólu lóonaankɛlaa lé!
47Ɛnza ndɛ́ɛ mɔɔn ólu kalanan Ala bhatobhomba ó kɔ́ɔnnɔn ló ŋóo ló. Faanlɛɛɲansebhaa olu kúnndii óni sɛliya kaamɔɔn ólu ní yaman ó ɲɛ́nmɔɔn ólu tɛ́ɛ Ɛnza nváa kó o ɲanɲiinan. 48Wáa i tɛ́ káa kɛ ɲán mín man, i tɛ́ mán ó lɔ, kɛ mansɔɔ mɔɔn ólu bɛ́ tɛ́ɛ a kómankan ŋó lɔ́myɛnnan.
20Yɛ́nee fáan dí Ɛnza mán?
Matiyu 21.23-27; Maki 11.27-33
1Ló nɔ la, Ɛnza ndɛ́ɛ mɔɔn ólu kalanan Ala bhatobhomba ó kɔ́ɔnnɔn, óni kɛ sanmankanmɛɛ ó fɔ i yɛ. Faanlɛɛɲansebhaa olu kúnndii ólu ní sɛliya kaamɔɔn ólu ní cɛba ólu táa Ɛnza nzaala, 2kɛ a manɲaankɛ kó: «A fɔ án ɲɛn, íi kó míinnu kɛ́la sébhaaya mínnɛɛn lé bhaaka lɔ? Yɛ́ɛtii o sébhaaya ó dí í mán?»
3Ɛnza ŋé i yawi kó: «Né yáa álee mánɲaankɛ láfaɲan kée nán. Aa né yawi. 4Yɛ́ɛtii Yaya Bátizelikɛbhaa bhyáashaa kɛ́nan mɔɔn ólu bátize, Ala bháa, bháa mɔɔn ólu?»
5O kɛ mínngɛ íi táa ɲɔ́ɔn yé, kɛ i miliya ólu yáa ɲɔ́ɔnnan, ii bhyɛ́ a lɔ kɛ fɔ kó: «Ní án ngɛ́ fɔ ngó Ala lée a bhyáashaa, a yáa án mánɲaankɛ kó: Mínnɛɛn lé kósɔn á mán lá Yaya la. 6Ní án ngɛ́ fɔ kó mɔɔn ólu, mɔɔn ólu yáa án bwó káwa la, kɛ mansɔɔ i bɛ́ lánin ŋé a lá kó Yaya tɛ́ɛ céla le lé.» 7Íi Ɛnza yawi kó i mán lɔ́.
8Ɛnza ŋé i yawi kó: «Ní ó lée, míin fáan dí né mán kɛ kó míinnu kɛ́, né táa o sébhaaya ó fɔ a yɛ.»
Saanan míin lá sɛɛnkɛbhaayoo ŋó mán
9O kwɔ́, Ɛnza ŋé saanan míin ná yaman ó yɛ, a kó: «Cɛ lɔ́ lée lɛ́zɛnnvyɛ kɛ, tó kɛ ó kɛ́ɛfa bháalakɛdhye ŋólu mán, kɛ táa táamanja nán. 10Lɛ́zɛn mɔ́ wáati óo sé mínngɛ, áa a yɛ bháalakɛdhye ŋó kée myáashaa lɛ́zɛnmaalakɛbhaa ólu mán ké ii a tá nin ŋó di. Wáa lɛ́zɛnmaalakɛbhaa ólu o myáan, kɛ a gbasi, kɛ a bhóolɔkoo ŋó bhyaa kɛ́ táa. 11Lɛ́zɛnnvyɛtii ó bháalakɛdhye ngbɛ́ɛ ce i man. Ii ó gbási kɛ a nɛɛn kɛ a bhóolɔkoo ŋó bhyaa kɛ́ táa. 12Lɛ́zɛnnvyɛtii ó bháalakɛdhye nzawaɲɔɔn ce i man, íi ó gbási kɛ́ a manndiin, kɛ́ a gbɛ́. 13Oo kɛ́ mínngɛ lɛ́zɛnnvyɛtii ó fɔ kó: ‹Né káa mínnɛɛn le kɛ́? A kó o: Né dhyénjɛ mín ŋan dí né yɛ gbútuukɛ, né yáa o bhyáashaa i man, kɛ dhyáa, i yáa ó bhóɲan.› 14Wáa lɛ́zɛnmaalakɛbhaa ólu sɛɛntii ó dhyénjɛ ó yé mínngɛ, íi fɔ ɲɔ́ɔnɲɛn kó: ‹A cɛ́n ó tábhaa ó lée nín, án ní a fáa ké cɛ́n ó á kɛ́ án ndá lé.› 15Ii a myáan kɛ́ bhɔ́ ni ale sɛɛn ó kɔ́ɔnnɔn kɛ́ a fáa.»
Ɛnza ŋé fɔ kó: «Lɛ́zɛnnvyɛtii ó káa mínnɛɛn lé kɛ́ i la sá? 16A yáa nan, kɛ lɛ́zɛnmaalakɛbhaa ŋólu fáa, tó kɛ lɛ́zɛnnvyɛ ó kɛ́ɛfa lɛ́zɛnmaalakɛbhaa gbɛ́ɛlu mán!» Mɔɔn ólu ó kóman ó myɛ́n mínngɛ, íi fɔ kó: «Ala án ngísila o mán!»
17Ɛnza ŋé i mánfɛɛ kɛ fɔ kó: «Mín nzɛ́wɛnin ŋé Kitabu ó kɔ́ɔnnɔn, o kɔɔ ó mínnɛɛn le? A kó:
‹Bhónɔbhaa ólu wɛ́ɛ í bá tɛfɛ mínnɔn,
o lé wɛ́ɛ kɛ́ tɛfɛ kúugbɛɛ ŋó le.›
18Mɔɔn óo mɔɔn kɛ í bé o tɛfɛ ó ka, o tíi ó kóo ó yáa í lɔ́kɛɛngɛɛ; ni ó tɛfɛ ó kɛ bé mɔɔn min ngá, o tíi ó yáa í lɛ́ɛbhɔ.»
19O wáati ó yɛ́ɛ lɔ, Sɛliya kaamɔɔn ólu ni faanlɛɛɲansebhaa olu kúnndii ólu tɛ́ɛfɛ kɛ́ Ɛnza myáan, kɛ mansɔɔ i tɛ́wɛɛ bhɔ́ a ɲan le óo Ɛnza ndɛ́ɛ saanan ó la lá ile léelu mán. Wáa i tɛ́ɛ sháannan yaman o ɲɛn.
A láanin ŋé kɛ́ nísɔɔn ó sála a?
Matiyu 22.15-22; Maki 12.13-17
20Oo kɛ mínngɛ, íi lámyaan kɛ́ Ɛnza nákɔɔsi. O lɔ, íi mɔɔn lɔ́lu bhyáashaa kɛ táa Ɛnza nákɔɔsi kán ŋó mán, í tɛ́ɛ i yɛ́ɛ kɛ́la mɔɔnteenin nú le, ké ii a myáan a gbú lákan ŋó mán. Ké ii sɔ́ɔbu lɔ sɔ́ɔ kɛ́ a ló Mansacɛ ó bhóo, óni faanman ŋólu bhóo. 21O mɔɔn ólu táa Ɛnza manɲaankɛ kó: «Kaamɔɔn, án ni a lɔ́ ŋóo i yɛ kóman ólu ní i yɛ kaa ŋólu téenin ɲé, í ló ndɛ́ mɔɔn bhɔ́la mɔɔn lɔ, Íi Ala sháa o le yáala an nán tinɲan le ka. 22Á láanin ɲé kɛ nísɔɔn ó sála mansacɛ Sezali yɛ bháa bháanin a laanin ndɛ́?»
23Wáa Ɛnza ŋé bhɔ́ i yɛ naanfiiya ó ɲánle, aa fɔ í yɛ kó: 24«Áa wɛ́ɛgbannan ngée yáa né la.» A kó: «Yɛ́ɛtii yáa ní tɔ́ɔ é wɛ́ɛ míin mán?» I kó mansacɛ Sezali.
25Ó lɔ, Ɛnza ŋé fɔ i yɛ kó: «Fé mín ɲé mansacɛ Sezali tá le, áa o dí mansacɛ ó mán; mín ɲé Ala tá ó le, áa o dí Ala mán.»
26I man sé kɛ Ɛnza myáan a yɛ́ɛ lákan ŋó mán yaman ó ɲánkɔɔ, wáa a yɛ yawili ó bháa i lɔ, i mán kóman sɔɔ kɛ́ a yawi.
Sadusi lɔ́luu Ɛnza mánɲaankɛla su ólu kúun ŋó mán
Matiyu 22.23-33; Maki 12.18-27
27Sadusi ólu tɛ́ɛ fɔ́la kó su ólu táa kúun. I lɔ́luu i mángbaa Ɛnza nan kɛ a mánɲaankɛ kó: 28«Kaamɔɔn, Musa é mín nvɔ́ án ɲɛn kó: Ní cɛ lɔ kɛ́ muso tá, kɛ sayakɛ ké a mán dhyé nzɔ́ɔ muso ó la, a lɔ́ɔcɛ kákan kɛ́ muso o fúu kɛ́ kɛ dhyé nzɔ́ɔ a lá á bhádhye ŋó yɛ.29O ɲan ó mán, bhádhyemannjɛ wóonvyaa lé tɛ́ɛ yé. Jónan óo muso fúu kɛ, wáa aa sayakɛ, a mán dhyé nzɔ́ɔ muso o la. 30Fyáaɲɔn ó o muso ó tá, 31a sawaɲɔn óo a tá. O ɲan ó mán, dhyénjɛ wóonvyaa ó bɛ́ é sayakɛ, i sí mán dhyé nzɔ́ɔ muso ó la. 32Ó kwɔ, muso óo sayakɛ. 33Su ólu kúun nó ŋó kɛ́ sé, muso ó káa kɛ́ yɛ́ɛtii tá le? Kɛ mansɔɔ dhyénjɛ wóonvyaa ó bɛ́ é a fúu kɛ.»
34Ɛnza ŋé i yawi kó: «Dínɲan míin ngɔɔnnɔn, cɛ óni muso ó fúu kɛla. 35Wáa Ala wɛ́ɛ kítitɛɛ mɔɔn mínnu ka kɛ i yacesii mɔɔnteenin nu lé dínɲan kwáa o lɔ, ní ólu kɛ kúun kɛ bhɔ́ saya ó lɔ, cɛ ó táa muso fúu kɛ́, muso ó ló ndáa sii cɛ la; 36Ólu táa sayakɛ bhée, kɛ mansɔɔ ólu káa kɛ́ lé óo malɛɛka ólu. Ala káa i yacesii a dhyé néelu le, kɛ mansɔɔ i yáa kúun kɛ bhɔ́ saya ó lɔ. 37Ní su ólu kɛ kúun. Céla Musa gbú é a yáa kɛ tá ó tó yíitunin ŋó la. Aa Mantii ó kíi kó Bulaaman yɛ Ala o, óni Shaaka yɛ Ala o, óni Yangubha yɛ Ala o. 38O kɔ́ɔ ó tɔ́ɔ kó Ala tɛ́ su ólu yɛ Ala óle, wáa ɲáanman ŋólu yɛ Ala lée a le, kɛ mansɔɔ Ala fɛ yé mɔɔn ólu bɛ́ɛ ɲáanman ne lé.»
39Sɛliya kaamɔɔn lɔ́luu fɔ Ɛnza ɲɛn kó: «Kaamɔɔn, í wɛ́ɛ kóman cɛ́ɛne.» 40Kɛ tá ó mán, i mán Ɛnza manɲaankɛ bhée.
Kílisi ní Laula
Matiyu 22.41-45; Maki 12.35-37
41Ɛnza ŋé i manɲaankɛ kó: «Án ni sé kɛ fɔ ɲán mínnɛɛn lé mán kó Kílisi óo Laula bhɔ́nzɔ ne lé? 42Laula gbú é fɔ Zabulu ó kitabu ó kɔɔnnɔn kó:
Mantii Ala é fɔ ɲɛn Mantii o yɛ kó:
Í síi móobhɛɛ kɔɔ,
43fɔ́ né a í yúu ólu myaan kɛ i bhyáa í sé ngɔɔ.
44O ɲán o mán, ni Laula é Kísibhaa ó kíila kó Mantii ó, Kísibhaa óo sé kɛ́la Laula Bhɔ́nzɔ né díi?»
Ɛnza ŋé í sɛɛmansɔɔla a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu yɛ
45Kɛ yaman ó tó Ɛnza nɔ́myɛnnan áa fɔ a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu yɛ kó: 46«Áa a yɛ́ɛkɔɔsi sɛliya kaamɔɔn ólu mán, deekeba ló ŋó lé a dí i yɛ kɛ í yáala, íi fɛ ké mɔɔn tɔ ólu a kɛ́ i fola yamanywaa ólu lɔ, óni sɛ́ɛbho ŋó kɔ́ɔnnɔn, ɲɛ́nnzhaafɛ síilaa ó lée lu a dí i yɛ, sɛ́ɛbho ŋólu ní lɔ́minkɛlaa ólu lɔ. 47Muso mínnu cɛ wɛ́ɛ sayakɛ, íi ólu bhóofe ŋó bɛ́ myaanla i la; ii sɛ́ɛ kannanja ólu kɛ́la ké mɔɔn ólu a i lásaa. O le kósɔn, i tá kíti o yáa gbɛ́ya kɛ tínmin mɔɔn tɔ́ ólu tá ó ka!»
21Finɲanmuso lɔ́ é a bhóo tá ó bɛ́ bhyáa késu ó kɔ́ɔnnɔn
1Kɛ Ɛnza ndó Ala bhatobhomba ó kɔ́ɔnnɔn, aa i ɲán láwii kɛ nanfootii ólu yé sɔɔtabhɔ ó bhyáala Ala bhatobhomba ó késu ó kɔ́ɔnnɔn. 2Aa finɲanmuso dɛ́sɛbhaatɔ lɔ yé wɛ́ɛgbannan nvyáa bhyáala késu o kɔ́ɔnnɔn. 3Ɛnza ŋé fɔ o lé lɔ kó: «Tinɲan in ne, ní fɔ́la a yɛ ngó finɲanmuso dɛ́sɛbhaatɔ míin ŋwɛ́ɛn wɛ́ɛ mín myáa késu ó kɔ́ɔnnɔn, ó a sháa a bɛ́ tá le, 4kɛ mansɔɔ ílee lu fítiinin né bhɔ́ i yɛ nanfoo ó la kɛ ó bhyáa késu ó kɔ́ɔnnɔn, wáa ale ní a yɛ faanndanɲan ó bɛ́, mín ndɛ́ɛ a bhóo kɛ kɛ́ lɔ́min sɔ́ɔn le, a wɛ́ɛ óle bɛ́ bhyáa késu ó kɔ́ɔnnɔn.»
Ɛnza ŋé Ala bhatobhomba céko ó fɔ́la
5Mɔɔn lɔ́lu tɛ́ɛ kóman lá kó Ala bhatobhomba ó cáaɲiin, kó aa lɔ́ ni káwa cɛ́ɛ ne le, a mánsiinin ɲé ní fémɛɛ léelu lá, mɔɔn ólu mín ndí Ala mán. Ɛnza ŋé fɔ i yɛ kó: 6A ɲán é bhó mínnan nín; «Ló nɔ́ yáa sé, bhó ŋó bɛ́ yáa cé, káwa ó sí táa tó ɲɔ́ɔn ngá.»
Dínɲan lábha ŋwáati ó sɛ́ɛya ó
7Ii Ɛnza mánɲaankɛ kó: «Kaamɔɔn, o kó ólu káa kɛ́ wáati mínnɛɛn lé lɔ? O tɔɔmansii ó káa kɛ́ mínnɛɛn le kɛ yáa kó a wáati ó wɛ́ɛ sé?»
8Ɛnza ŋé i yawi kó: «Áa a yɛ́ɛkɔɔsi, a kɛ́nan tó mɔɔn lɔ a a láfii. Kɛ mansɔɔ Mɔɔn shɛ́ɛman ɲáan nan nín né tɔ́ɔ óle, kɛ fɔ kó: Ile lée Kísibhaa óle, kó dínɲan labha ŋwáati ó wɛ́ɛ sé. A kɛ́nan bhyáa olu íkwɔ. 9Ní a kɛ kɛ́ɛkɛkan ŋólu myɛ́n, óni fíɲaanli kó ólu mánngan myɛ́n wáati mínnɔn, a kɛ́nan sháan. Kɛ mansɔɔ dhyaalagboya lée fɔ o kó ólu a kɛ́, wáa o sí tɛ́ dínɲan labha ŋo le.»
10O kwɔ́, aa fɔ i yɛ kó: «Síya lɔ yáa í wíi síya gbɛ́ɛ kanman, yamaanlɔ yáa í wíi yamaan gbɛ́ɛ kanman. 11Lúukolo yaayaa ó yáa kɛ ywáa shɛ́ɛman nɔn. Fwɛ́ɛnyangalo ó, óni kɔ́ɔn ó. Óni yeetɛɛko ólu, óni tɔɔmansii lɔ́lu yáa kɛ sángboo ó lɔ.
12Wáa sannin o kó ólu bɛ́ a kɛ, i yáa a myáan kɛ́ a gbási, i yáa a tɔ́lɔ. I yáa á ló sɛ́ɛbho ŋó kunndii ólu bhóo, i yáa a bhyáa kaso la. I yáa táa ní ále mansacɛ ólu ɲánkɔɔ, óni yamaantii ólu ɲánkɔɔ né tɔ́ɔ ó kósɔn. 13O yáa kɛ́ sɔ́ɔbu le, ké an ní ale sɛ́ɛya ládi. 14Aa lɔ́ ko a mánngan kɛ kóman lɔ lɔ́bhyɛ, á káa kóman mín nvɔ́ í ɲánkɔɔ kɛ a yɛ́ɛ dhyɛman, 15kɛ mansɔɔ, né gbú le káa kóman ó ló a lálɔ, kɛ hákiitiiya dí a mán, o sɔ́ɔbu la a yúu ólu sí táa sé kɛ kóman ní ale, wáman kɛ a sɔ́sɔ. 16A wóobhaa ólu yáa a ló bhóolɔ, óni a bhádhye ŋólu, mínnu mángbaanin ŋé a lá, óni a twáanva ólu, ólu yáa a shɛ́ɛman nó a yúu ólu bhóo kɛ́ a lɔ́lu fáa. 17Mɔɔn ólu bɛ́ yáa a yúuya né tɔ́ɔ ó kósɔn. 18Wáa yáanin a kúnzhe ó kɛ́ɛ kée ndáa túun. 19Ní a kɛ í lɔ́ja, a yáa ɲaanmanɲan ó sɔ́ɔ.»
Yeluzalɛmu hálaki ko ó
Matiyu 24.15-21; Maki 13.14-19
20«Ní a kɛ Yeluzalɛmu laminninnin ɲé kɛ́ɛkɛbhaa ólu lá a yúu ólu bhóo wáati mínnɔn, aa lɔ kó só ó cé wáati ó wɛ́ɛ sé. 21Mɔɔn mínnu káa kɛ́ Zude mala ó lɔ, ólu á bwée kɛ táa tii ólu kúnnɔn. Mínnu kɛ kɛ́ Yeluzalɛmu só ó kɔ́ɔnnɔn, ólu á bwée kɛ bhɔ́. Mínnu kɛ kɛ́ sɛɛn mán, ólu kɛ́nan ló só ó kɔ́ɔnnɔn. 22Kɛ mansɔɔ o ló ŋó Ala yɛ kítitɛɛlo ŋó lée wé Yeluzalɛmu ka, ké kóman mínnu wɛ́ɛ sɛ́wɛ kitabu ó kɔ́ɔnnɔn, ké o á i láfa. 23O ló ŋó la kunnangboya yáa muso kɔ́ɔnman ŋólu sɔɔ, óni mínnu sín ndí lá dhyé ŋólu mán, tɔ́lɔya ó yáa sé yamaan ó mán, kɛ mansɔɔ Ala yɛ díminsa ó yáa bé yaman ó ka. 24I yáa lɔ́lu fáa fá ŋó lá, i yáa a myaan kɛ́ táa ní ale síya gbɛ́ɛ olu yɛ yamaan ó lɔ. Síya ólu yáa Yeluzalɛmu cé pépe fɔ wáati min ŋwɛ́ɛn dí i mán, o á í lafa.»
Mɔɔn Dhyénjɛ ó kwɔ́sɛɛko ó
Matiyu 24.29-31; Maki 13.24-27
25«Tɔɔmansii lɔ́lu yáa kɛ́ tee lɔ, óni káa óni lóodhye ŋólu ka, óni lúukolo ó ka. Mɔɔn ólu yáa ó yáa tɛɛ yamaan ó lɔ fɔ́ kɛ i kɔɔnnɔn bhá, kɔɔji ó mannganba ó kósɔn. 26Mɔɔn shɛ́ɛman yáa sayakɛ sháanngoyoo ŋó bhóo, káwako ó miliya ó kósɔn lúukolo ó ka. Kɛ mansɔɔ sébhaaya míin kɛ́la sá ŋó lɔ ólu yáa mannan mannan. 27O ɲán o mán, án ɲáan mɔɔn Dhyénjɛ ó nántɔ ó yé sángawa ó lɔ ní a yɛ sébhaayaba óni a yɛ nɔ́lɔyaba óle. 28Ni ó kó ólu kɛ́ i lámyaan wáati mínnɔn, áa í látee kɛ́ a kúnnanwii sáman, kɛ mansɔɔ a yɛ Hɔ́lɔɲanli wáati ó wɛ́ɛ sé.»
Ɛnza ɲɛn kóman ó táa tínmin fɛ́sɛ fɛ́sɛ
Matiyu 24.32-35; Maki 13.28-31
29O kwɔ, Ɛnza ŋé saanan lɔ́ la i yɛ kó: «Aa fígisun ŋó mánfɛɛ, óni yíi o tɔ ólu bɛ́. 30Ní a kɛ́ a yé ké aa í búu kwáa bhɔ́la, aa bhɔ́la a ɲánle kó sanmanyi o wɛ́ɛ gbaa. 31O ɲán kée ŋó mán, álee lu, ní a kɛ kɛ́ o kó ólu yéla kɛ́la wáati mínnɔn, aa lɔ́ ŋóo Ala yɛ́ Mansaya ó wáati ó lé wɛ́ɛ gbaa.
32Tó ní fɔ a yɛ tinɲan in né ngó, án ɲɛn bí wáati míin mɔɔn ólu bɛ́ táa sayakɛ, fɔ́ kó míinnu bɛ́ a kɛ́ kɛ i lafa. 33Sángboo óni lúukolo ó yáa tínmin, wáa né yɛ kóman ólu táa tínmin tún.»
Áa a yɛ́ɛkɔɔsi
34«Áa a yɛ́ɛkɔɔsi, a kɛ́nan tó lɔ́minba kɛ ólu la, óni minin ó la, óni kɛ tó dínɲan hánminnanngo ólu ɲíin ŋó mán, ké dínɲan labha nó ŋó kɛ́nan bháa a lɔ, 35kɛ mansɔɔ nánlo ŋó kaa bháa dínɲan mɔɔn ólu bɛ́ lɔ lé, óyoo jɔ óo fé ŋó myaanla ɲán min mán. 36Aa í hákii tó a yɛ́ɛ lɔ, kɛ́ a tíinnandhyaa Ala dɛ́li ó la wáati bɛ́, ké áa fáan sɔ́ɔ, kóyoo mínnu é nánla ké aa sé kɛ bwási ó bɛ́ mán, ké aa sé kɛ í lɔ mɔɔn Dhyénjɛ ó ɲánkɔɔ.»
37Ɛnza ndɛ́ɛ mɔɔn ólu kalanan Ala bhatobhomba ó kɔ́ɔnnɔn tee lɔ. Ní sú ó tɛ́ɛ kwó, a tɛ́ɛ bhɔ́la só ó kɔ́ɔnnɔn kɛ táa sú o tínmin Olivyetii o ka. 38Sɔɔ jónan ó mán, mɔɔn bɛ́ tɛ́ɛ táala Ɛnza nzaala Ala bhatobhomba ó kɔ́ɔnnɔn kɛ a lɔ́myɛn.
22Ii wɛɛ yánva sii Ɛnza nán
Matiyu 26.1-5; Maki 14.1-2; Yaya 11.45-53
1Búlufuunmɛɛ ó ɲánlagbɛ22.1 Búlufuunmɛɛ ó ɲánlagbɛ: O ɲánlagbɛ o lée Izalayɛlika olu bhɔ ó yɔɲan ó lɔ o ko bhyaa lá i kɔɔnnɔn. Í ɲángban kóyoo ŋó man íi búlufuunmɛɛ ó lɔɔ ŋó lé lɔ. Íi ó ɲánlagbɛ o kíila i kwɔ́ ko Hɔ́lɔɲanli o ɲánlagbɛ ó. ó, ó mín ndɔ́ɔ kó yɔɲan wɛɛ Hɔ́lɔɲanli o ɲánlagbɛ ó, o tɛ́ wɛ́ɛ súnɲan. 2Faanlɛɛɲansebhaa olu kúnndii ólu ní sɛliya kaamɔɔn ólu tɛ́ɛ ɲánɲiinnan Ɛnza nváa o man, wáa i tɛ́ɛ sháannan yaman ó ɲɛn.
Zudasi é Ɛnza yanvala
Matiyu 26.14-16; Maki 14.10-11
3O lɔ, Sɔtaannan é ló Zudasi lɔ, mín ŋé kíila i kwɔ́ kó Sikaliyɔti, Ɛnza ɲɛ́n kaamɔɔndhye ndá ni fyáa ó lɔ lé tɛ́ɛ o le. 4Zudasi é táa faanlɛɛɲansebhaa olu kúnndii ólu ní Ala bhatobhomba ó kunnansiibhaa ólu kúnndii ólu fɛ́ yé. A káa Ɛnza myaan kɛ a ló í bhóo ɲan mín mán, íi kóman kɛ bhyɛ ó lɔ́. 5Ó kóman óo i nisɔdhyaa. Ii bhyɛ a lɔ kó í yáa wɛ́ɛ dí a mán. 6Zudasi é sɔ́n. Aa a lamyaan kɛ ɲánɲiin ké aa Ɛnza nó í bhóolɔ ké yaman ó kɛ́nan kósɔɔ o lɔ.
Hɔ́lɔɲanli fɛ́ti ó lɔ́bhyɛ ŋó
Matiyu 26.17-25; Maki 14.12-21; Yaya 13.21-30
7Búlufuunmɛɛ ó ɲánlagbɛ ló ŋó lá. I kákan kɛ Hɔ́lɔɲanli o ɲánlagbɛ fáanlɛɛ saa ó fáa o ló ŋó lé la. 8Ɛnza ŋé Piyɛli ni Yaya bhyáashaa kɛ fɔ i yɛ kó: «Áa táa Hɔ́lɔɲanli o ɲánlagbɛ ó sunman ŋó lɔ́bhyɛ án ɲɛ́n.»
9Ii a mánɲaankɛ kó: «Ii fɛ́ ké án ni a lɔ́bhyɛ ywáa mínnɛɛn lé lɔ́?»
10Ɛnza ŋé i yawi kó: «Ní a kɛ́ ló só ó kɔ́ɔnnɔn, a yáa bhyɛ cɛ lɔ́ le ké jílaa lɔ é a kúnman. Áa i bhyáa o kwɔ. A kaa ló lú mín ngɔ́ɔnnɔn áa ló yé. 11Áa fɔ lútii ó yɛ kó: Kaamɔɔn, Án ngáamɔɔn ó kó: kó Ale ní a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu káa Hɔ́lɔɲanli o ɲánlagbɛ ó lɔ́min ó kɛ bhó mín ngɔ́ɔnnɔn, kó o bhó ŋóo mín? 12A yáa bhómba lɔ yáa a lá sangaso ó ka. Án manko káa sé fé mínnu mán, o bɛ́ é a kɔ́ɔnnɔn. Aa ɲánlagbɛ ó súnman ŋó lɔ́bhyɛ o kɔ́ɔnnɔn.»
13Piyɛli ni Yaya é táa, Ɛnza ŋé fɔ ɲán mín mán ii táa kó ó bɛ́ sɔɔ ó ɲán o le mán. Ii Hɔ́lɔɲanli o ɲánlagbɛ ó súnman ŋó lɔ́bhyɛ yénɔn.
Mantii ó yɛ tabɛli ó
Matiyu 26.26-30; Maki 14.22-26
14Lɔ́minkɛ wáati óo sé mínngɛ, Ɛnza ní a yɛ céladhye ndá ni fyáa óo í síi súnman ŋó mán. 15Aa fɔ i yɛ kó: «Né tɛ́ɛ fɛ́ cɛ́ɛne kɛ́ Hɔ́lɔɲanli o ɲánlagbɛ ó lɔ́min ó kɛ́ ní ale sannin ní tɔ́lɔ, 16kɛ mansɔɔ ní fɔ́la a yɛ ngó né táa Hɔ́lɔɲanli ó ɲánlagbɛ ó lɔ́min o gbɛ́ɛ kɛ́ ní ale bhée fɔ o a í lafa Ala yɛ́ Mansaya ó lɔ.» 17O wáati ó lɔ, aa lɛ́zɛn jífyɛ ó tá kɛ bálika bhɔ́ Ala yɛ kɛ fɔ kó: «Aa a myáan kɛ a lɔ́taa a cɛ, 18kɛ mansɔɔ ní fɔ́la a yɛ ngó: Ne táa lɛ́zɛnnji min mée fɔ́ Ala yɛ́ Mansaya ó kɛ́nan.»
19O kwɔ́, Ɛnza ŋé búlu ó tá, kɛ Ala bálika bhɔ́, kɛ a tɛ́ɛ tɛ́ɛ, kɛ o di í mán, tó kɛ fɔ i yɛ kó: «Nvásisoo ó lée nín [Mín ŋwɛ́ɛn dí álee kósɔn. Áa ó kɛ́ kɛ í míli né mán.» 20Lɔ́min ó kɛnin ŋó kwɔ́, aa lɛ́zɛnnjifyɛ ó tá kɛ Ala bálika bhɔ́ kɛ fɔ kó: «Míin née dhyáaɲɔɔnya kwáa ó jífyɛ óle, Ala é dhyáaɲɔɔnya kwáa mín nzíi né yée ó ka, ó mín ŋé bwɔ́ a kósɔn.]»
Ɛnza ŋé a yánvabhaa ó kó fɔ́la
Matiyu 26.20-25; Maki 14.17-21
21«Mɔɔn mín ngáa né yánva, o tíi ó lɔ́min kɛ́la ní né le. 22Mɔɔn Dhyénjɛ ó yáa sayakɛ óyoo a sɛ́wɛnin ŋé tɛ́nmɛn né. Wáa mɔɔn mín ngáamɔɔn Dhyénjɛ ó yánva, kunnangboya é o tíi ó yɛ.»
23Kaamɔɔndhye ŋólu a lámyaan kɛ́ ɲɔ́ɔn mánɲaankɛ kó ó káa kɛ́ yɛ́ɛtii lé i cɛ́man.
Yɛ́ɛtii a bwó bɛ́ lé?
Matiyu 18.1; 20.25-28; Maki 9.34; 10.42-45
24Lalɔsɔɔn ŋé ló Kaamɔɔndhye ŋólu cɛ, kɛ mansɔɔ i tɛ́ɛfɛ kɛ a lɔ́ kó yɛ́ɛtii bɛ́ lɔ mɔɔnba ó lé i cɛ́man. 25Ɛnza ŋé fɔ i yɛ kó: «Yamaan gbɛ́ɛ ólu yɛ mansa ólu mansayafaan ó lála ólu ka, óni faan é mínnu bhóo, ólu fɛ ké yamaan ó dhyé ólu a i kíi kó kobhɛɛkɛbhaa ólu. 26Álee tá ó kákan kɛ kɛ́ céne. Wáa a cɛ́man mín ŋé mɔɔnba le, o tíi ó á kɛ́ óyoo a bɛ́ lɔ́ dhyémuu ó, mín ŋé ɲɛ́nmɔɔn lé, o tíi ó á kɛ́ óyoo bháalakɛdhye. 27Álee tá miliya o lɔ, yɛ́ɛtii mɔɔnba le? Mín nzíinin ŋé tabhali ó la, wáman míin díla a man? Mín nzíinin ŋé tabhali ó la o lé mán bwó ŋán? Tó né wɛ́, née a cɛ́man óyoo bháalakɛdhye.
28Álee kwɛ́nnin, a wɛ́ɛ i lɔ́ja kɛ tó ni né lé ɲɛ́n sɛɛ ó wáati o lɔ. 29O lé kósɔn, né Fá é Mansaya ó dí né mán ɲán mín mán, née sé a dila a léelu mán cé, 30ké aa lɔ́minkɛ óni kɛ mínnin kɛ́ ni né le ɲɛ́n Mansaya ó lɔ, óni kɛ́ í síi mansayagbaanin ŋó ka kɛ Izalayɛli síya tá ni fyáa ó yɛ́ kíti ó tɛ́ɛ.»
Ɛnza ŋé fɔ́la kó Piyɛli yáa fɔ ale mán kó a mán a lɔ
Matiyu 26.31-35; Maki 14.27-31; Yaya 13.36-38
31Ɛnza ŋé fɔ Simɔn yɛ kó: «Simɔn, Simɔn, Sɔtaannan tɛ́ɛ ɲiin kɛ́ i lɔ́swaan óyoo ii muu ó tɛ́nnɛnnan ɲán min mán. 32Wáa né wɛ́ɛ Ala dɛ́li i yɛ, ké í yɛ lánanya ó kɛ́nan cáan. Ní ile kɛ́ díminsa kɛ́nan né mán wáati mínnɔn, íi í bhádhye ŋólu yóso lágbɛya.»
33Piyɛli é fɔ a yɛ kó: «Mantii ó, né lɔ́bhyɛnin ŋé kɛ táa ní íle kaso ó lá, wáman kɛ sayakɛ ní íle.»
34Ɛnza ŋé a yawi kó: «Piyɛli, ní fɔ́la í yɛ ngó lónan ŋó táa kóman bí, ní íle mán fɔ né mán síɲan sawa kɛ́ bha kó i mán né lɔ.»
Ɛnza ngó a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu á í lɔ́bhyɛ
35Ɛnza ŋé fɔ a yɛ́ kaamɔɔndhye ŋólu yɛ íkwɔ kó: «Ní a bhyaa céla ké wɛ́ɛ, óni bhɔɔ, óni sawaa tɛ́ a bhóo mínngɛ, fé mínnɛɛn é dɛ́sɛ á lɔ?»
Ii a yawi kó fósi. 36Ɛnza ŋé fɔ i yɛ íkwɔ kó: «Wáa sísan, ní wɛ́ɛ kɛ kɛ́ mín móo, o waa ó tá. O ɲán kée ŋó mán, ní bhɔɔ kɛ kɛ́ mín móo, o waa ó tá. Ní fá ndɛ́ mín móo, o tíi ó a yɛ deeke ó fele kɛ a lɔ sá. 37Kɛ mansɔɔ, ní fɔ́la a yɛ ngó, mín nzɛ́wɛnin ɲé né tá sháa ó fɛ, o kákan né kɛ kɛ dhyaalagboya la. A sɛ́wɛnin ɲé kó: ‹I wɛ́ɛ a yace kóyoongɛbhaa ólu lɔ́ le,› sísan, o wáati ó wɛ́ɛ súnɲan.»
38Kaamɔɔndhye ŋólu fɔ Ɛnza ɲɛ́n kó: «Mantii ó, fá nvyáa mánfɛɛ.»
Ɛnza ŋé i yawi kó: Á káɲin njé.
Ɛnza ŋé táala Olivyetii ó ka kɛ Ala dɛ́li
Matiyu 26.36-46; Maki 14.32-42
39Ɛnza ŋé bhɔ́ kɛ táa Olivyetii ó ka, óyoo a tɛ́ wɛ́ɛ lɛɛ a kɛ́la ɲán mín mán. A yɛ kaamɔɔndhye ŋólu i bhyáa a kwɔ́. 40Aa sé o ywáa ó lɔ mínngɛ, aa fɔ i yɛ kó: «Aa í sɛ́ɛ ké á kɛ́nan ló lɔ́swaannin ó lɔ.»
41O kwɔ́, aa bhɔ́ i tɔ́ɔfɛ kɛ́ i mángbaa ɲɛ́nnzhaa fɛ dɔ́ɔnin, kɛ i kúnmɛɛn nɔ́kɛɛ kɛ Ala dɛ́li kó: 42«Nvá, ní íi fɛ́, íi sé tɔ́lɔya míin njɛ́bhɔla né la, wáa né sao o kɛ́nan kɛ, fɔ́ íle sao ó.» 43[O wáati ó lɔ, malɛɛka lɔ é bhɔ́ sángboo ó lɔ kɛ́nan bhaaka ló a lɔ. 44Ɛnza ní ó tɔ́lɔnin ndɛ́ɛ koyoongɛ. Áa a lɔ fala Ala dɛ́li ó ka fɔ́ kɛ tála bhɔ́ a lá. Fɔ́ tála jí óo kɛ́la óo yée, kɛ tɔ́ndɔ lúuman.]
45Aa wɛɛ Ala dɛ́li ó lá mínngɛ, aa i wíi kɛ́nan a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu tɔ́ɔfɛ, aa táa ólu sɔ́ɔ ké íi súnnɔɔn lɔ nílafin ŋó bhóo. 46Aa fɔ i yɛ kó: «Mínnɛɛn kósɔn aa súnnɔɔn lɔ? Áa i wíi kɛ Ala dɛ́li, ké a kɛ́nan ló lɔ́swaannin kɛ́bhaa ó bhóo.»
Ɛnza myaanko ó
Matiyu 26.47-56; Maki 14.43-50; Yaya 18.3-11
47Kɛ Ɛnza ndó kóman ó la, yaman gbɔ́gbɔ é í kúnnan bhɔ́, Ɛnza ɲɛn kaamɔɔndhye ndá ni fyáa ó kée, mín ndɔ́ɔ kó Zudasi, ó tɛ́ɛ yaman ó ɲɛ́n. Aa í mangbaa Ɛnza nan kɛ í fínin á mán. 48Ɛnza ŋé fɔ a yɛ kó: «Zudasi, íi i fíninnan né mán kɛ o kɛ́ sɛ́ɛya lé kɛ mɔɔn Dhyénjɛ ó ló bhóolɔ kɛɛ?»
49Mínnu tɛ́ɛ ni Ɛnza né kó mín ngbáa kɛ ólu o yé mínngɛ, íi fɔ a yɛ kó: «Mantii ó, án ni i gbási ní fá ŋó le a?» 50O ywáaninngee ŋo lɔ, kée ŋé faanlɛɛɲansebhaa olu kúnndiiba ó yɛ bháalakɛdhye ŋó bhóobhɛɛ tóo ó tɛ́ɛ a mán.
51Wáa Ɛnza ŋé fɔ kó: «Á tó cé, o wɛ́ɛ soo» Aa í bhóo túu bháalakɛdhye ŋó tóo ó la kɛ a lákɛɛnya.
52O kwɔ́, Ɛnza ŋé fɔ faanlɛɛɲansebhaa olu kúnndii ólu yɛ, óni Ala bhatobhomba ó kunnansiibhaa ólu kúnndii ólu yɛ, óni cɛba mínnu tɛ́ wɛ́ɛ nan a kanman, a kó o: «Áa nánla ní fá ŋóni gbéle ólu lé né kanman, óyoo née kóyoongɛbhaa le lé. 53Né tɛ́ɛ ní ale Ala bhatobhomba ó kɔ́ɔnnɔn ló ŋóo ló, wáa a mán né myáan, a yɛ wáati óle wɛ́ɛ sé sísan, diwi ó tá wáati ó lée wé.»
Piyɛli kó ale mán Ɛnza nɔ́
Matiyu 26.57-58,69-75; Maki 14.53-54,66-72; Yaya 18.12-18,25-27
54Ii Ɛnza myáan kɛ táa ní ale faanlɛɛɲansebhaa olu kúnndiiba ó yɛ́ lú ó kɔ́ɔnnɔn. Piyɛli é í súuku táamankɛ, kɛ cɛ́ba tó í cɛ. 55I tɛ́ wɛ́ɛ tá lákin lúkɔɔn ó cɛ́man kɛ í síi o fɛ. Piyɛli é táa í síi i cɛ́man.
56Bháalakɛdhye musoman nɔ́ é Piyɛli síinin ɲé tá ó fɛ, aa i ɲán gbáan a lɔ, tó kɛ fɔ kó: «Cɛ míin ndɛ́ɛ ní Ɛnza né.» 57Piyɛli é i lámangbɛya kɛ fɔ kó: «Né mán a lɔ́.» 58Wáati dɔ́ɔnin ŋé tínmin, cɛ lɔ́ é a yé kɛ fɔ kó: «Ile tɛ́ɛ ni ale.» Wáa Piyɛli é fɔ kó: «Né tɛ́ i lɔ le lɛ́.» 59Lɛ́ɛlɛ kée ndinminnin ngwɔ́, cɛ lɔ é fɔ kɛ mangbɛya kó: «Síka tɛ́ lɔ, cɛ míin ndɛ́ɛ ní ale, kɛ mansɔɔ Galileka lée a le.» 60Wáa Piyɛli é a yawi kó: «Ii min nvɔla, né mán ó lɔ́ nɛ́.» Kɛ a tó o kóman ó la, o ywáaninngee ŋó lɔ́ lónan ŋóo kóman. 61Mantii ó í ɲán yɛ́ɛman kɛ Piyɛli mánfɛɛ. Mantii ó tɛ́ wɛ́ɛ kóman min nvɔ́ Piyɛli yɛ, Piyɛli hákii é bhyáa ó lɔ. Kó: «Sannin lónan ŋó á kóman bí, i yáa fɔ né mán síɲan sawa kɛ kó í mán né lɔ́.» 62Piyɛli é bhɔ́ kɛ́ɛnman, kɛ kásikɛ bhɛ́libhɛli.
63Ɛnza kunnansiibhaa ólu tɛ́ɛ a lákɔɔbhɔ la, kɛ tó a gbásila. 64Ii a ɲán ó sili, tó kɛ́ a mánɲaankɛla kó: «Célayakɛ yɛ́ɛtii i gbási, ó fɔ́ án ɲɛ́n?» 65Ii a nɛ́ɛn kɛ kómanyoo ngbɛ́ɛ lú fɔ a mán.
Ɛnza ŋé Yawudhyaa ólu yɛ kítitɛɛlaa ó lɔ
Matiyu 26.59,63-65; Maki 14.55,61-64; Yaya 18.19-24
66Kɛ́ɛn óo bhɔ́ mínngɛ, só o cɛba ólu, ní faanlɛɛɲansebhaa olu kúnndii ólu, ní sɛliya kaamɔɔn ólu ɲɔ́ɔn nadhyɛ. Ii táa ni Ɛnza né i yɛ kítitɛɛlaaba ó lɔ. 67Ii a mánɲaankɛ kó: «Ní íle lée Kílisi óle, ó fɔ án ɲɛ́n.» Ɛnza ŋé í yawi kó: «Ní né kɛ́ fɔ a yɛ, a táa lá ó la. 68Ní né kɛ́ álee mánɲaankɛ, a táa né yawi. 69Wáa kɛ tá bí mán, mɔɔn Dhyénjɛ ó yáa í síi Sétii Ala bhóobhɛɛ o kɔɔ.» 70I bɛ́ɛ fɔ kó: «O sán ó lɔ, íle lée Ala Dhyénjɛ ó lé a?» Aa i yawi kó: «A gbú lée lú wɛ́ɛ ó fɔ, kó né lée o le.» 71Ii fɔ kó: «Án manko tɛ́ sɛ́ɛya la bhée, á gbú lá ó wɛ́ɛ mín nvɔ́, án ŋwɛ́ɛn o kóman ó myɛ́n.»
23Ii táa ni Ɛnza né Pilati fɛ́ yé
Matiyu 27.2,11-14; Maki 15.1-5; Yaya 18.28-38
1Oo kɛ́ mínngɛ, yaman ó bɛ́ɛ í wíi kɛ́ táa ni Ɛnza né Pilati fɛ yé. 2Ii a lámyaan kɛ́ Ɛnza yáayii, kɛ fɔ kó: «Án ŋwɛ́ɛn yé kó cɛ míin ŋé án ɲɛ́n yamaanlɔ mɔɔn ólu kúnnɔn cáannan kɛ i lamuluti. Kɛ i lába nísɔɔn sala ó mán mansacɛ Sezali yɛ. A kó kó ale lée Kílisi ó lé, kó álee mansa le lé.»
3Pilati é a mánɲaankɛ kó: «Ile lée Yawudhyaa ólu yɛ mansacɛ o le a?»
Ɛnza ŋé a yawi kó: «Ile le wɛ́ɛ o fɔ.»
4Pilati é fɔ faanlɛɛɲansebhaa olu kúnndii ólu ní yaman ó yɛ kó: «Né mán kún ɲé cɛ míin nan mín ŋé sé kɛ́la a hálaki kún né.»
5Wáa í tɛ́ɛ fɔ́la kɛ mangbɛya kó: «Aa yaman ó lámulutila ní a yɛ káa ŋó le Zude mala ó ywáa bɛ́ lɔ, kɛ lámyaan Galile, fɔ kɛ́nan sé ya.»
I wɛɛ táa ni Ɛnza né Elɔdi fɛ́ yé
6Pilati é myɛ́n mínngɛ kó aa bhɔ́la Galile, áa i manɲaankɛ kó: «Cɛ míin ŋé Galileka le lé a?» 7Aa myɛ́n mínngɛ kó Ɛnza ŋé mansacɛ Elɔdi yɛ fáan le kɔ́ɔ, aa fɔ i yɛ kó íi táa ni ale Elɔdi fɛ yé, kɛ mansɔɔ Elɔdi tɛ́ɛ Yeluzalɛmu o ló ŋó lá. 8Elɔdi é Ɛnza ɲé mínngɛ, oo dhyáa a yɛ koyoongɛ. Kabiini wáatija, a tɛ́ɛfɛ kɛ Ɛnza ɲé, kɛ mansɔɔ a tɛ́ wɛ́ɛ Ɛnza ngó myɛ́n. A tɛ́ɛ fɛ ké Ɛnza ŋán káwananngo lɔ kɛ́ ale ɲánla. 9Elɔdi é Ɛnza manɲaankɛ kó shɛ́ɛman nan, wáa Ɛnza mán a yawi. 10Faanlɛɛɲansebhaa olu kúnndii ólu ni sɛliya kaamɔɔn ólu tɛ́ɛ yé. I tɛ́ɛ kóman yóo nvɔla a mán kɛ a yánva. 11Elɔdi ni a yɛ swaasi ólu tɛ́ɛ yɛ́ɛbhɔla Ɛnza nɔ́n, áa mansaya faani cɛ́ɛ nɔ bhyáa a kannan kɛ yɛ́ɛbhɔ a lɔ, kɛ tó álakwɔsɛɛ Pilati mán. 12Pilati ní Elɔdi bhyɛnin ndɛ́ tɛ́ a lɔ, wáa ii kɛ́ twáanva ɲɔ́ɔnman ne o ló ŋó la.
Ɛnza nváa kó ó wɛ́ɛ i la tɛ́ɛ
Matiyu 27.15-26; Maki 15.6-15; Yaya 18.39--19.16
13Pilati é faanlɛɛɲansebhaa olu kúnndii ólu, ní Yawudhyaa ólu yɛ ɲɛ́nmɔɔn ólu ní yaman ó kíi. 14Aa fɔ i yɛ kó: «A wɛ́ɛ nan ní cɛ míin né kó aa mɔɔn ólu lɔ́su la. Wáa, né wɛ́ɛ a manɲaankɛ a bɛ́ ɲanla, né mán kóman sɔ́ɔ a lá míin kɛ a yáayii kun né kɛ a fáa. 15Elɔdi mán yáayii kun nzɔ́ɔ a lá, kɛ mansɔɔ a wɛ́ɛ a lá kwɔ́sɛɛ né mán. O lɔ, né mán cɛ míin nváa kun ɲé. 16O lɔ, né yáa a gbasi gbɛ́nɲɛn lá. O kwɔ́, kɛ a lábhyaa.»
17[Sá ŋóo sá, Yawudhyaa ólu yɛ́ Hɔ́lɔɲanli ó ɲánlagbɛ ó lɔ, Pilati tɛ́ɛ kasodhye ngée nábhyaala.]
18Yaman ó bɛ́ɛ gbáa kɛ fɔ kó: «Cɛ míin nváa, íi Baanabasi bhyáa.» 19Kɛ mansɔɔ Baanabasi tɛ́ wɛ́ɛ bhyáa kasola mulutili ó kósɔn só ó kɔ́ɔnnɔn. Óni mɔɔn fáa o kósɔn.
20Wáa Pilati tɛ́ɛfɛ kɛ Ɛnza nábhyaa, aa yaman ó manɲaankɛ í kwɔ́. 21Wáa íi gbáa kó: «A gbaan yíi ó mán! A gbáan yíi ó mán!»
22Pilati é i manɲaankɛ a síɲan sáwaɲɔn ó lɔ kó: «Aa kóyoo mínnɛɛn lé kɛ wɛ́? Né mán kun nzɔ́ɔ míin kɛ́ a fáakun ne. O lɔ, né yáa fɔ kó íi a gbasi ní gbɛ́nɲɛn lá, O kwɔ́ kɛ a lábhyaa.»
23Wáa yaman ó gbáa kó aa Ɛnza gbáan yíi ó mán. I mánngan ŋóo bwóɲan fɔ kɛ́ fáan sɔ́ɔ. 24I tɛ́ɛ mín ɲiinnan, Pilati é fɔ kó a yáa ó kɛ́ i yɛ. 25Baanabasi mín ndɛ́ɛ kaso ó la múlutili óni mɔɔn fáa ó kósɔn, aa ó lábhyaa. Kɛ Ɛnza nó i bhóolɔ ké íi i sao kɛ́ a lá.
Ɛnza ngbaan ngó ó
Matiyu 27.32-44; Maki 15.21-32; Yaya 19.17-27
26I táatɔ ó lé ní Ɛnza ne, ii cɛ lɔ́ kunmyɛ a tɛ́ɛ bhɔ́la sɛɛn mán, a tɔ́ɔ kó Simɔn, Silɛninnga lée ó le. Ii Ɛnza gbáanɲii ó lá o kunman, kó aa bhyaa Ɛnza kwɔ́.
27Kɛ i táatɔ o tó, yamanba é bhyaa íkwɔ, muso shɛ́ɛman ndɛ́ɛ táa íkwɔ, ólu tɛ́ɛ i sísi ólu mángbasigbasila kɛ i mánkoman kóman la. 28Ɛnza ŋé í ɲán yɛ́ɛman kɛ fɔ i yɛ kó: «Yeluzalɛmu muso ólu, a kɛ́nan kási né kósɔn. Aa kási a gbúlu kósɔn óni a dhyé ŋólu kósɔn, 29kɛ mansɔɔ ló nɔ́ yáa sé, mɔɔn ólu yáa fɔ kó: ‹Muso mínnu mán dhyé nzɔ́ɔ, óni mínnu mán dhyé ŋwóo, óni mínnu mán sín ndí dhyé mán, ólu yeemanfanin ɲé.› 30O sán ó lɔ, i yáa fɔ tíi ólu yɛ kó: ‹Áa bé án ngá!› I yáa fɔ tiininngbeya ólu yɛ kó: ‹Áa án mátuun!› 31Ní í kɛ kɛ́ míin ngɛ́la yíi kɛ́nnɛn ó lá ta ŋó, yíi yáa ŋó tá ó káa kɛ́ díi?»
32I tɛ́ɛ táa ni mɔɔn fyáa gbɛ́ɛ le, kóyoongɛbhaa le tɛ́ɛ ólu le, ké ii ólu ní Ɛnza nváa ɲɔ́ɔn nvɛ́.
33Ii ywáa min ngíila kó Kunngɔɔngoo ywáa, ii sé o ywáa o lɔ mínngɛ. Ii Ɛnza gbáan yíi ó mán yé, óni kɛ kóyoongɛbhaa fyáa ólu gbaan yíi mán, kée ndɛ́ɛ a bhóobhɛɛkɔɔ, tɔ kée ŋó tɛ́ɛ a bhóonwaan ngɔɔ. 34Wáa Ɛnza ŋé fɔ kó: «Nvá, yafa i mán, kɛ mansɔɔ íi min ngɛ́la i mán ó lɔ́.»
Swaasi ólu gbámantɛɛ Ɛnza ɲɛ́n faani ólu ka kɛ ólu lɔ́taandaa ɲɔ́ɔnnan. 35Yaman ó lɔ́nin ndɛ́ɛ yé i tɛ́ɛ mánfɛɛli kɛ. Yawudhyaa ólu yɛ kunndii ólu tɛ́ɛ yɛ́ɛbhɔla Ɛnza nɔn. Kɛ fɔ kó: «Ní ale lée Kílisi óle, Ala wɛ́ɛ mín lɔ́tɔnmɔn a wɛ́ɛ mɔɔn tɔ́ ólu bwási, aa a yɛ́ɛ bwási le.»
36Swaasi ólu tɛ́ɛ yɛ́ɛbhɔla a lɔ. Ii í mangbaa a lá ko í káa lɛ́zɛnnji kuunnin ŋó dí a mán. 37Kɛ fɔ a yɛ kó: «Ní ile lée Yawudhyaa ólu yɛ mansacɛ ó lé, i yɛ́ɛ bwási.»
38Ii sɛ́wɛli kɛ Yíifɛɛn nɔ mán kɛ o gbaan Ɛnza ngúnnɔn sáman a sɛwɛnin ndɛ́ɛ o man kó: «Cɛ míin née Yawudhyaa ólu yɛ mansacɛ óle.»
39Kóyoongɛbhaa fyáa mínnu gbaan yíi ó mán, ó kée ndɛ́ɛ a nɛɛnnan kɛ fɔ kó: «Ile lé tɛ́ Kílisi óle a? I yɛ́ɛ bwási, kɛ́ án née bwási!»
40Wáa kóyoongɛbhaa tɔ́ kée ŋóo kóman dɔ ó mán kɛ fɔ a yɛ kó: «I tɛ́ sháan Ala ɲɛn ŋán! 41Án née kwɛ́nnin ngákan ni tɔ́lɔya míin né, kɛ mansɔɔ án wɛ́ɛ kóyoo ne kɛ, wáa ale mán kóyoo nzí kɛ.» 42O kwɔ, aa fɔ kó: «Ɛnza, ní í kɛ́ i síi i yɛ́ Mansaya ó lɔ wáati mínnɔn, íi i hákii tó né lɔ.»
43Ɛnza ŋé a yawi kó: «Tinɲan in né ní fɔ́la i yɛ ngó: Bí i yáa kɛ ni né lé ɛliyanan ó lɔ.»
Ɛnza nzáyako ó
Matiyu 27.45-56; Maki 15.33-41; Yaya 19.28-30
44Teelatee ŋwáati ó tɛ́wɛɛ bhyaa sé le, diwi é ló yamaan ó ywáa bɛ́ lɔ fɔ́ kɛ táa sé ywáatee ó mán. 45Tée ó tɛ tɛ́ yéla bhée. Ala bhatobhomba ó sácɛ ó fála fyáa le. 46Ɛnza ŋé gbáa kɛ fɔ kó: «Nvá, né wɛ́ɛ né ní ó ló í bhóo.» Aa ó fɔ mínngɛ, aa sayakɛ.
47Lomɛn ólu yɛ́ swaasi kúnndii óo o kó ólu yé mínngɛ, aa Ala tando kɛ fɔ kó: «Kɛ fɔ tinɲan la, cɛ míin ndɛ́ɛ mɔɔnteenin ne lé.»
48Yaman mín nádhyɛnin ndɛ́ɛ kɛ o kó ólu mánfɛɛ, kó mínnu é tínmin ólu o yé mínngɛ, ólu kwɔ́sɛɛtɔ ó tɛ́ɛ i sísi ó mangbasi la nílafin ŋó bhóo. 49Ɛnza ndwáanva ólu, óni muso mínnu tɛ́wɛɛ bhyáa a kwɔ́kɛ bhɔ́ fɔ Galile, ólu i lɔ kɛ kólɔgbɛ ywáa já nɔ́n.
Ɛnza nzúlongo ó
Matiyu 27.57-61; Maki 15.42-47; Yaya 19.38-42
50Yawudhyaa ólu yɛ kítitɛɛbhaa ólu lɔ, cɛ lɔ tɛ́ɛ yé, a tɔ́ɔ kó Yusufu. Mɔɔnteenin né tɛ́ɛ o le, óni mɔɔnbhɛɛ le tɛ́ɛ o le. 51A mán sɔ́n a táamanɲɔɔn ólu yɛ kó látɛɛnin ŋólu mán. Óni ii kó mínnu kɛ, A tɛ́ɛ bhɔ́la Yawudhyaa ólu yɛ só lɔ la mín ndɔ́ɔ kó Alimate. A tɛ́ɛ Ala yɛ́ Mansaya ó nán o mánkɔɔnnan. 52Aa táa Pilati saala kɛ Ɛnza nzú ó kófɔ a yɛ. 53O kwɔ́, aa Ɛnza nzú ó láyii kɛ a bhɔ́ yíi o mán, kɛ féngbɛ ló a mán, kɛ a bhyáa kábulu lɔ kɔ́ɔnnɔn, o kábulu ó shɛ́nnin ndɛ́ɛ fáa o le lɔ, i tɛ́ mán mɔɔn sútaa yénɔn bhá. 54Aa ó kɛ sannin lɔnwɛɛnlilo ŋó síɲanla óle mán. Lɔnwɛɛnlilo ó tɛ́ɛfɛ kɛ i lámyaan.
55Muso mínnu tɛ́wɛɛ bhyáa Ɛnza ngwɔ́ kɛ bhɔ́ Galile, ólu táa ni Yusufu le Ɛnza nzútaalaa ó lɔ. Ii kábulu ó mánfɛɛ kɛ Ɛnza nzú ó láseɲan ó mánfɛɛ. 56O kwɔ́, íi i kwɔ́sɛɛ kɛ táa só ó kɔ́ɔnnɔn. Ii wúsulan ŋó ní túu swáandhyaanin ŋó lɔ́bhyɛ.
Ii lɔnwɛɛnlilo ŋó bwóɲan óyoo aa fɔ ɲán mín mán Ala yɛ sɛliya ó lɔ.
24Ɛnza ngúunngo ó
Matiyu 28.1-10; Maki 16.1-8; Yaya 2.1-10
1Kookɔɔ ló ŋó sɔ́ɔ jónan ó mán, muso ólu tɛ wɛ́ɛ túu swáandhyaanin mín nɔ́bhyɛ, ii i wíi kɛ táa ni óle kábulu só ó la. 2Káwagbuba mín ndɛ́ɛ kábulu ó lála, ii táa sɔ́ɔ ké ó tɛ́ kábulu ó la lá bhée. 3Ii ló kábulu ó kɔ́ɔnnɔn, i mán Mantii Ɛnza nzú ó yé. 4Kɛ́ í hákii ɲáanminnin ŋó tó, íi bháa kɛ cɛ fyáa lɔnin ɲé i ɲánkɔɔ, faani gbɛ́ é i kannan. 5Muso ólu sháan kɛ í kún mánbiin lúuman, cɛ fyáa ólu fɔ i yɛ kó: «Mɔɔn míin i ɲánla mínnɛɛn lé kósɔn aa ó ɲíinan sú ólu cɛ́man? 6A tɛ́ yánun, a wɛ́ɛ kúun. A tɛ wɛ́ɛ kóman mín nvɔ́ a yɛ ké aa ní ale Galile, aa i hákii tó o lɔ. 7A tɛ́ wɛ́ɛ a fɔ kó fɔ́ mɔɔn Dhyénjɛ ó yáa ló yuumukɛbhaa ólu bhóo, ké íi a gbáan yíi ó mán, á tée sáwaɲɔn ló ŋó a yáa kúun.»
8O wáati ó lɔ, muso ólu hákii é bhyaa Ɛnza ɲɛn kóman ó lɔ. 9Muso ólu i kwɔ́sɛɛ kɛ bhɔ́ kábulu só ó la kɛ táa o kóman ólu lɔ́sɔɔ kaamɔɔndhye ndá ni kée ŋólu yɛ, óni kɛ a lɔ́sɔɔ mɔɔn tɔ́ ólu yɛ. 10O muso olu tɛ́ɛ Mwɛnyamu Magidalaka, óni Zaani, óni Zaki wóobhaa Mwɛnyamu. Muso tɔ́ mínnu tɛ́ɛ ní íle, ólu ŋé kó o lɔ́sɔɔ céladhye ŋólu yɛ. 11Wáa muso ólu kóman mín nvɔ́, céladhye ŋólu mán lá o la. 12O bɛ́ kwɔ́, Piyɛli é i wíi kɛ bwée kɛ táa kábulu só o la. Aa í bíin kɛ kábulu ó kɔ́ɔnnɔnlaa ó mánfɛɛ, aa fáani gbɛ́ ó lé lánin ŋé lúuman, aa í kwɔ́sɛɛ kɛ táa a bhóo lú mán. Kó mín ŋwɛ́ɛn kɛ o wɛ́ɛ a káwakoya.
Ɛnza e í yɛ́ɛ yáala Kaamɔɔndhye nvyáa la
13Wáa, o ló ŋó la, kaamɔɔndhye ŋó fyáa tɛ́ɛ táala só lɔ́la mín ndɔ́ɔ kó Emayusi. O só óni Yeluzalɛmu cɛ ó tɛ́ɛ kilo tá ni fyáa ɲɔ́ɔnnɔn bhɔ́la. 14Kó mínnu kɛ i tɛ́ɛ ólu bhálo ó kɛ́la ɲɔ́ɔn nvɛ́. 15Kɛ i tó bhálo óni sɔ́sɔli ó la, Ɛnza ŋé i mangbaa í la tó kɛ táamankɛ ni íle. 16Wáa aa kɛ le óo i ɲán ó sílinin ɲé, i mán bhɔ́ Ɛnza ɲan le. 17Ɛnza ŋé i mánɲaankɛ kó: «Aa mínnɛɛn lé bhálo lá ɲɔ́ɔn nvɛ́?»
Oo kɛ́ mínngɛ, ii i lɔ. I ɲánlasiinin ndɛ́ɛ. 18Kée ndɔ́ɔ kó Kilopasi, óo a yawi kó: «Kó mínnu wɛ́ɛ kɛ́ tée fyáa míin ngɔ́ɔnnɔn, mɔɔn sí tɛ́ Yeluzalɛmu ní mín ɲé sé kɛ fɔ kó ale mán o kó ólu lɔ́.»
19Ɛnza ŋé i mánɲaankɛ kó: «Oo kó mínnɛɛn lé?»
Ii a yawi kó: «Kó míin kɛ Ɛnza Nazalɛtika lá! A tɛ́ɛ céla báakaman né le, aa káwakolu kɛ, óni kɛ kóman ni sébhaaya le Ala ní mɔɔn ólu bɛ́ ɲánkɔɔ. 20Wáa faanlɛɛɲansebhaa olu kúnndii ólu ní án ɲɛ́n só ó ɲɛ́nmɔɔn ólu é a ló mɔɔn yóo ŋólu bhóo ké íi a fáa. Ólu a gbáan yíi ó mán. 21Án ɲii tɛ́ɛ a man óo ale lé káa Izalayɛlidhye ŋólu kunmanka. Wáa, kó míinnu kɛnin ŋó tée sawa lée bí le. 22Án née kaamɔɔndhye ŋólu cɛ́man, muso lɔ́lu yé. Ólu tɛ́ wɛ́ɛ táa kábulu so ó la sɔ́ɔ jónan ó mán, kɛ́nan kóman lɔ fɔ án ɲɛn mín ɲé an ngɔ́ɔnnɔn bhá. 23Kó i mán a su o yé. Ii fɔ án ɲɛn kó malɛɛka lɔ́lu i yɛ́ɛ yáa i lá, kɛ fɔ i yɛ kó Ɛnza ŋé i ɲánla. 24Án ndáamanɲɔɔn lɔ́lu ŋé táa kábulu só o lá kɛ a mánfɛɛ. Muso ólu fɔ i yɛ ɲán mín mán, íi táa a sɔ́ɔ cé né, wáa i mán ale gbú o yé.»
25Oo kɛ mínngɛ, Ɛnza ŋé fɔ i yɛ kó: «Áa hákiinda yé lɛ́! Céla ólu kóman mín nvɔ́, a lánin ndɛ́ o la a? A yóso o tɛ́ bhɔ́la o ɲánle jónan. 26Fɔ́ Kílisi o tɛ́ɛ tɔ́lɔya lé myáan cé kɛ tó lónan a yɛ nɔ́lɔya ó lɔ.» 27Kɛ lámyaan céla Musa yɛ sɛ́wɛ o mán, óni céla o tɔ́ ólu yɛ kitabu ó kɔ́ɔnnɔn, kó óo kó sɛ́wɛnin ndɛ́ɛ a tá sháa o fɛ aa ólu bɛ́ lɔ́sɔɔ i yɛ.
28I tɛ́ɛ táala só mínnan, íi súnɲan o lá mínngɛ, Ɛnza ŋé kɛ óo aa fɛ kɛ tínmin kɛ táa ɲɛ́n. 29Wáa íi a dɛ́li kó tó ni an ne, tée ó káa bé né wé, ywáa ó wɛ́ɛ sé. Ɛnza ŋé ló ni ile bhó ŋó kɔ́ɔnnɔn. 30Ɛnza ŋé i síi ní íle tabhali ó la mínngɛ, aa búlu ó tá kɛ bálika bhɔ́ Ala yɛ, kɛ́ a lɔ́taandaa kɛ a di di i mán. 31Oo kɛ́ mínngɛ, i ɲan ó i láka, íi a lɔ́ ŋóo ale lée wé, wáa aa túun i ɲánkɔɔ. 32Ii fɔ ɲɔ́ɔnɲɛn kó: «A tɛ́ɛ kómanla án ɲɛn sháa o lá wáati mínnɔn, óni a tɛ́ɛ Ala yɛ kitabu o sɛ́wɛli o ɲan fɔ́la án ɲɛn wáati mínnɔn án ɲóso o tɛ tɛ́ án nvyɛ́fyɛ la a?»
33O ywáaninngee ŋó lɔ, íi i wíi kɛ i kwɔ́sɛɛ kɛ táa Yeluzalɛmu. Ii táa céladhye ndá ni kée ŋolu ládhyɛnin nzɔ́ɔ yé óni mínnu tɛ́ɛ ni ile. 34Ólu fɔ mɔɔn fyáa ólu yɛ kó: Tinɲan ín ne Mantii ó wɛ́ɛ kúun, a wɛ́ɛ i yɛ́ɛ yáa Simɔn la.
35Kó míin kɛ kaamɔɔndhye nváa o lá sháa o la, óni ii Ɛnza nɔ́ ɲán mín man súnman nɔ́ɔ wáati ó lɔ, íi o lɔ́sɔɔ kaamɔɔndhye ŋó tɔ ólu yɛ.
Ɛnza ŋé a yɛ́ɛ yáala a yɛ kaamɔɔndhye ŋólu la
Matiyu 28.16-20; Maki 16.14-18; Yaya 20.19-23
36Kɛ i tó ó kóman ó la, ii bháa kɛ Ɛnza nɔnin ɲé i cɛ́man. Aa fɔ i yɛ kó: «Ala a hɛ́lɛ o kɛ a yɛ́.»
37I yóso é bwɔ́ ii sháan koyoongɛ kɛ mansɔɔ i tɛ́ɛ a yéla lɔ lé yáa é le. 38Wáa Ɛnza ŋé fɔ i yɛ kó: «Mínnɛɛn lé kósɔn a kɔ́ɔnnɔn wɛ́ɛ múun? Mínnɛɛn lé kósɔn aa síka lá? 39Aa né bhóo óni né sé ŋólu mánfɛɛ, né lée wé. Aa i bhóo túunan kɛ mánfɛɛ, kɛ mansɔɔ fásisoo óni koo tɛ́ ní ó lɔ́, wáa óo né lɔ.»
40Ɛnza ŋé o fɔ mínngɛ, aa a bhóo ólu ní a sé ŋólu yáa i la. 41I nisɔ é dhyáa koyoongɛ, yáanin o bɛ́ kwɔ́ i tɛ́ mán lá a lá bhá. O lɔ, Ɛnza ŋé i mánɲaankɛ kó: «Lɔ́minfe nɔ tɛ́ sɔ́ɔ a bhóo ya ŋán?» 42Ii yɔ́ɔyaanin nɔ dí a mán. 43Aa o myáan kɛ o lɔ́ɔ i ɲanla.
44O kwɔ aa fɔ i yɛ kó: «Né tɛ́ɛ ni ale wáati mínnɔn, né tɛ́ɛ o kó ólu le fɔ́la a yɛ, fé ŋóo fé ŋé sɛ́wɛ Musa yɛ sɛliya ó lɔ, óni céla ólu yɛ kitabu o lɔ, óni zabulu ólu kitabu o lɔ né tá sháa o fɛ́, fɔ ó kó o bɛ́ tɛ́ɛ kɛ́ lé.»
45Oo kɛ mínngɛ, áa i hákii ó láka ké ii bhɔ́ kitabu o kɔ́ɔnnɔnkan ŋó ɲánle. 46O kwɔ, aa fɔ i yɛ kó: «A sɛ́wɛnin ɲé Kitabu ó lɔ kó Kílisi ó yáa tɔ́lɔya myáan, a tee sáwaɲɔn ló ŋó a yáa kúun kɛ bhɔ́ saya o lɔ. 47Ké yɛ́ɛmanli ó wáa kɛ, ké yúumu yafa ó sɔɔ wáa i láse síya ólu bɛ́ mán ale tɔ́ɔla, kɛ lámyaan Yeluzalɛmu mán. 48Ale léelu o kó ólu sɛ́ɛya lé. 49Né Fá é fé mín náheli tá, né yáa o lanan a mán. Wáa ále, áa tó só o kɔ́ɔnnɔn, fɔ́ o sébhaaya o wáa yíi kɛ bhɔ́ sá ŋó lɔ.»
Ɛnza ŋé yɛ́ɛla sángboo ó lɔ
50O kwɔ, aa táa ni ile fɔ Betani fán ŋó fɛ. Aa a bhóo fyáa olu láwii kɛ lwáau kɛ i yɛ. 51Kɛ a tó lwáau kɛ ó lá i yɛ, aa bhɔ́ i ɲánkɔɔ kɛ yɛ́ɛ sángboo ó lɔ. 52Ilee kwɛ́nnin, ii wɛ́ɛ a bhátola mínngɛ. O kwɔ́, ii i kwɔ́sɛɛ Yeluzalɛmu ní nisɔdhyaaba le. 53I tɛ́ɛ ɲɔ́ɔn nádhyɛla Ala bhatobhomba ó kɔ́ɔnnɔn wáati o bɛ́ kɛ Ala tando.