Ngani ja Mmbone Malinga Pujijandikwe na a

Matei

Shilongolelo

Ngani ja Mmbone malinga pujijandikwe na a Matei, ni shitabhu sha munkumbi gwa itabhu nsheshe ya Malagano ga Ambi, itaya maisha ga a Yeshu Kilishitu. Yowe puishemwa “Ngani ja Mmbone” Puijandikwe na a Matei na a Maliko na a Yowana na a Luka bhakaweje a Yeshu. Bhaashomanga bhakakumumanyanga shakani pujajandikwe Ngani ja Mmbone na a Matei, ikabhe pana shaka sha makumi shita (60) AD. Nkali mmbali jibhajandishile jikanabhe manyika. Ikabheje inaganishiywa kuti kubhajandishile pana ku Yelushalemu.

Bhaajandika a Matei, liengo lyabho pulyaliji bhakamula koli bhakanabhe shemwa na a Yeshu kubha bhaajiganywa bhabho. Guna pubhashemwaga a Lawi. A Matei pubhaliji bhamo munkumbi gwa mitume likumi limo na bhabhili bhala, bhaajandishilenje bhaashomanga Bhayaudi. Tunakugamanya genega, pabha bhashinkubhujila jandika mala makumi shita, majandiko ga Malagano ga Bhukala. Shibhatumbilile kulanguya ni kuti, a Yeshu ni a Kilishitu bhaatapula bhaagwilwe na a Nnungu. A Matei bhajandishe ga Ukulungwa gwa a Nnungu. Bhayaudi pubhakulupalilenje kuti a Kilishitu shibhajiyebha a Mpalme bha Bhayaudi. A Matei bhashinkulolesheya kwa kaje yene ng’aniyoyo, gubhatalashiye ga Upalume gwa ku Nnungu.

Pabha, shitabhu sha Ngani ja Mmbone shijandikwe na a Matei, shishikola majandiko gamagwinji ga Malagano ga Bhukala, kwa nneyo ni shammbone kubha kundandubho mwiitabhu ya Malagano ga Ambi. Pabha shinalundanya malagano gowe ganaabhili. Bhaashomanga bhashijangutilanga kuti, a Matei bhashiilinga kagula shiishite jandikwa itabhu nng’ano ya Shalia ibhajandishe a Musha. A Yeshu shibhaashite lunguya pa shitumbi pala (Matei 5-7) inalandanywa malinga mobha a Musha gubhapegwilwe Shalia na a Nnungu pa shitumbi pala (Ngumbui 19:3-23:33).

Ipali Mwenemo

A Matei bhanatandubha Ngani ja Mmbone kwa languya kubhelekwa kwa a Yeshu Kilishitu na tandubha kwa liengo lyabho (1-4).

A Matei bhanabheleketela ga liengo lya a Yeshu na majiganyo gabho (5-25).

Kumpelo a Matei bhanakungulushila ga mpelo gwa liengo lya a Yeshu na shiwo na yuka kwabho (26-28).

1

Ulongo gwa a Yeshu Kilishitu

(Luka 3:23-38)

1Sheshino ni shitabhu sha nndondonga gwa mena gwa lubheleko lwa a Yeshu Kilishitu bha ulongo gwa a Daudi, bha ulongo gwa a Bhulaimu, puyaaliji nnei.

2A Bhulaimu gubhankwete Ishaka, a Ishaka gubhankwete Yakobho, a Yakobho gubhankwete Yuda na ashaakulugwe na ashaapwakwe, 3a Yuda gubhankwete Peleshi naka Shela anyinabhabhonji pubhashemwaga a Tamali, a Peleshi gubhankwete a Eshiloni, a Eshiloni gubhankwete Lami. 4A Lami gubhankwete a Aminadabhu. A Aminadabhu gubhankwete Nashoni, a Nashoni gubhankwete Shalomoni. 5A Shalomoni gubhankwete Bhoashi, akwabhe Bhoashi pubhashemwaga a Laabhu, a Bhoashi gubhankwete Obhedi kwa akongobhabho a Luti, a Obhedi gubhankwete Yeshe, 6Nabhalabho a Yeshe gubhankwete Mpalume Daudi. A Daudi gubhankwete Shelemani kubhakongwe bhaliji akongobhabho a Ulia bhukala.

7A Shelemani gubhankwete Leobhoamu, a Leobhoamu gubhankwete a Abhiya, a Abhiya gubhankwete a Ashapu, 8A Ashapu gubhankwete a Yoshepati, a Yoshepati gubhankwete a Yolamu, a Yolamu gubhankwete a Ushiya, 9a Ushiya gubhankwete a Yoshamu, a Yoshamu gubhankwete a Ashi, a Ashi gubhankwete a Eshekia, 10a Eshekia gubhankwete a Manashe, a Manashe gubhankwete a Amoni, a Amoni gubhankwete a Yoshiya, 11a Yoshiya gubhankwete a Yekoniya na ashaapwakwe, mobha Bhayaudi gubhapelekwenje ku Bhabhuloni.

12Bhayaudi bhakapelekwanjeje ku Bhabhuloni, a Yekoniya gubhankwete a Sheatieli, a Sheatieli gubhankwete a Shelubhabheli, 13a Shelubhabheli gubhankwete a Abhiudi, a Abhiudi gubhankwete a Eliakimu, a Eliakimu gubhankwete a Asholi, 14A Asholi gubhankwete a Shadoki, a Shadoki gubhankwete a Akimu, a Akimu gubhankwete a Eliudi, 15a Eliudi gubhankwete a Eliashali, a Eliashali gubhankwete Matani, a Matani gubhankwete a Yakobho, 16a Yakobho gubhankwete a Yoshepu bhaaliji ambuje bhabho a Malia, anyinabhabho a Yeshu bhaashemwa a Kilishitu.

17Bhai puyaliji ibheleko likumi limo na nsheshe kutandubhila a Bhulaimu mpaka a Daudi na ibheleko likumi limo na nsheshe kutandubhila a Daudi mpaka pubhapelekwenje ku utumwa ku Bhabhuloni, na ibheleko likumi limo na nsheshe kutandubhila pubhapelekwenje ku utumwa ku Bhabhuloni mpaka pubhabhelekwe a Kilishitu.

Kubhelekwa kwa a Yeshu Kilishitu

(Luka 2:1-7)

18Kubhelekwa kwa a Yeshu Kilishitu pukwaliji nnei, a Maliya anyinabhabho a Yeshu, bhali muntemela na a Yoshepu, bhakanabhe gwabhala gubhaabhweni a Malia bhali na shitumbo kwa komboywa naka Mbumu jwa Ukonjelo. 19Pabha a Yoshepu bhashinkubha bhanguja bhakapinjileje kutokomaya ntemela gwabho, kwa nneyo gubhapinjile kwaaleka kwa nng’iyo. 20Bhali nkuganishiya genego, nnugono malaika jwa Bhakulungwa gwabhakoposhele nng’agamii alinkuti, “A Yoshepu bha ulongo gwa a Daudi, nnajogope kwaatola a Malia bhabhe akongobhenu, pabha Mbumu jwa Ukonjelo ni abhatendile bhabhe na shitumbo. 21Shibhakole mwana jwannume, shimunsheme lina lyakwe Yeshu, pabha jwenejo apinga tapula bhandu bhakwe na yambi yabhonji.”

22Genego gashinkukoposhela nkupinga limalile lilobhe libhalugwile Bhakulungwa kuka nkulondola jwabho, 23“Nng’ishana shakole shitumbo, shankole mwana jwannume, shibhanshemanje lina lyakwe Manueli,” malombolelo gakwe, “A Nnungu pamo na uwe”.

24Kwa nneyo, a Yoshepu bhakajumusheje gubhatendile malinga shibhalugulilwe naka malaika jula, gubhaatolile a Malia kubha akongobhabho. 25Bhakaamanyiji akongobhabho a Malia mpaka bhakankoleje mwana jwannume. Na a Yoshepu gubhanshemile lina lyakwe, Yeshu.

2

Bhajeninji Kopoka Kulikoposhela Lyubha

1A Yeshu kubhabhelekwele ku Bheteleemu, nkowa gwa ku Yudea, mobha ga a Elode pubhaliji a mpalume, a Yeshu bhakabhelekweje, bhakwiimanyanga ndondwa gubhaikengenenje ku Yelushalemu kopoka kulikoposhela lyubha, 2gubhabhushiyenje, “Kwali kwei mwana abhelekwe, mpalume jwa Bhayaudi? Twashinkulubhona lutondwa lwakwe lulikoposhela, putwaliji kulikoposhela lyubha na uwe tushikwiya kuntindibhalila.”

3A Mpalume Elode bhakapilikaneje genego, gubhatengwishe na bhandu bhowe bha ku Yelushalemu. 4Bhai, gubhaashemilenje bhakulungwanji bhaabhishila bhowe na bhaajiganya bha Shalia, gubhaabhushiyenje, “Kilishitu shabhelekwe kwei?”

5Gubhaajangwilenje, “Ku Bheteleemu nkowa gwa ku Yudea malinga shiishite jandikwa naka nkulondola jwa a Nnungu kuti,

6‘Ugwe Bheteleemu uli munkowa gwa ku Yudea,

Ugwe nngabha jwanshoko muilambo imanyika ya ku Yudea,

Pabha kunngwako apinga koposhela kalongolele,

shaabhalongolelanje bhandu bhangu bha Ishilaeli.’ ”

7Penepo, a Elode gubhaashemilenje kuntemela bhakwimanyanga ndondwa bhala, gubhaabhushiyenje shakani pulwankoposhelenje lutondwa. 8Kungai gubhaatumilenje ku Bheteleemu bhalinkuti, “Nnjendangane nkabhushishiyanje ukoto ngani jika jwene mwanajo. Mummonangaga kunnugulilanje nkupinga na nne nyende ngantindibhalile.”

9Bhakapilikananjeje malobhe ga a mpalume bhakwimanyanga ndondwa bhala gubhajabhwilenje, bhai lutondwa lubhalubhweninji bhalinginji kulikoposhela lyubha lula gulwaalongolelenje, gulupite jima panani paaliji mwana pala. 10Bhakalubhonanjeje lutondwa gubhainonyelenje kaje. 11Bhai, gubhajinjilenje nnyumba, gubhammweninji mwana jula na akwabhe a Malia, gubhatemingene ulungolungo kuntindibhalila. Kungai gubhagopwelenje ibhajigelenje, gubhampelenje upo, shaabhu na lubhani na manemane.

12A Nnungu bhakwaaleyangaga nng’agamii, bhanaabhujilanje kabhili a Elode, gubhapitilenje mpanda guna kubhuja kunngwabhonji.

Kubhutushila ku Mishili

13Bhajeninji bhala bhakajabhulanjeje, malaika jwa Bhakulungwa gwabhakoposhele a Yoshepu nng’agamii, gwabhalugulile, “A Elode bhapinga kunnoleya mwanajo bhammulaje, bhai nnjumushe! Muntole mwanajo na akwabhe mmutushilanje ku Mishili, nkatamangane mpaka pushininnugulilanje kabhili.”

14A Yoshepu bhakajumusheje gubhantolile mwana jula na akwabhe, gubhajabhwilenje nashilo nashilo kubhutushila ku Mishili. 15Gubhatemi kweneko mpaka pubhaawile a Elode. Genega gashinkukoposhela nkupinga gamalile galugwilwe na Bhakulungwa kwa ntenga guka nkulondola jwabho, “Nashinkunshema mwanangu kopoka ku Mishili.”

Bhana Bhashoko Bhanabhulagwanga

16A Elode bhakamumanyeje kuti bhashitembwa na bhakwimanyanga ndondwa bhala, guyaashimile kaje. Gubhaamulishe bhabhulagwanje bhana bha shileu bhowe pa shilambo sha Bheteleemu na ilambo ya nnyenje jakwe bha yaka ibhili na pai jakwe. Bhashinkutenda nneyo kwa tolelela pubhalugulilwe na bhaashomanga ndondwa bhala malanga gubhalubhweninji lutondwa kulikoposhela lyubha.

17Nneyo gakumalilaga malobhe galugwilwe na ankulondola bha a Nnungu a Yelemia bhalinkuti,

18“Lilobhe lishipilikanika ku Lama,

ililo na nguto yaigwinji.

A Laeli bhanakwagutilanga ashibhana bhabho,

numbe bhangapinga tagwa ntima,

pabha bhana bhowe bhawilenje.”

Kubhuja Kopoka ku Mishili

19Bhakaweje a Elode, malaika jwa Bhakulungwa gwabhakoposhele a Yoshepu nng’agamii ku Mishili kula, 20gwabhalugulile, “Njumushe! Muntole mwana na akwabhe, mmujangane ku shilambo sha Ishilaeli, pabha bhapingangaga kummulaga mwanajo bhala, bhawilenje.” 21Bhai, a Yoshepu bhakajumusheje, gubhantolile mwana jula na akwabhe, gubhabhujengene ku shilambo sha Ishilaeli.

22Ikabheje a Yoshepu bhakapilikaneje kuti a Lekelao, bhana bhabho a Elode, bhashibha a mpalume bha ku Yudea gubhajogwepe kubhuja. Bhalabho bhakalugulilweje nng’agamii, gubhapite nkowa gwa ku Galilaya, 23nikwenda tama ku shijiji sha ku Nashaleti. Nkupinga gamalile malobhe galugwilwe na ashinkulondola bha a Nnungu, “Shaashemwe Nnashaleti.”

3

Miungu ja a Yowana Bhabhatisha

(Maliko 1:1-8; Luka 3:1-18; Yowana 1:19-28)

1Gene mobhago gubhakoposhele a Yowana bhaabhatisha, bhalilunguya kuanga ja ku Yudea, 2bhalinkuti, “Mwiipetanje, pabha Upalume gwa Kunnungu ubhandishile.” 3Bhenebha a Yowana bhalugwilwe na ankulondola bha a Nnungu a Ishaya bhalinkuti,

“Lilobhe lika mundu linapilikanika kuanga,

‘Mwaalashiyanje Bhakulungwa mpanda gwabho,

Nngoloyanje mushibhapite.’ ”

4A Yowana shibhawalaga shiwalo shaeleywe na mabhetya ga ngamiya, na nshipi gwa lipende nshigunu. Shalya shabho pushaaliji maije na bhushi gwa mukonde. 5Bhai, bhandunji kukoposhela ku Yelushalemu na nkowa gowe gwa ku Yudea na ilambo yowe ya nnyenje lushi lwa Yolodani, gubhaajendelenje. 6Bhakaipetanjeje yambi yabhonji na bhalabho gubhaabhatishenje mmashi ga lushi lwa Yolodani.

7Ikabheje a Yowana bhakaabhonanjeje Mapalishayo na Mashadukayo bhabhagwinji bhalikwaajiilanga nkupinga bhabhatishwanje, gubhaalugulilenje, “Mmanganyanji nninginji malinga bhana bha majoka! Gani ammalanjilenje nnjibhutukanje nnjimwa ja a Nnungu jikwiya? 8Bhai nnangulanje kwa itendi, kuti mwiipetilenje. 9Nnaganishiyanje mmitima jenunji kuti, ‘Uwe, ulongo gwa a Bhulaimu!’ Ngunakummalanjilanga kuti, a Nnungu bhanakombola kugayuya aga magangaga gabhe bha ulongo bha a Bhulaimu. 10Libhago libhishilwe tayali mmatepo ga mikongo, bhai kila nkongo ukaogola iepo ya mmbone gupinga shelwa na leshelwa pa moto. 11Nne ngunakummatishanga kwa mashi kulangula kuti mwiipetilenje. Ikabheje bhene bhakwiya nnyuma jangubho bhashikola mashili kumbunda nne, numbe ngaatopela nkali jigala ilatu yabho. Bhenebho shibhammatishanje kwa Mbumu jwa Ukonjelo na moto. 12Bhenebho bhashikamula shipeta mmakono gabho nkupinga bhapete, ngano bhabhishe munngokwe na maashe bhajoshe pa moto gwangaimika.”

A Yeshu Bhanabhatishwa

(Maliko 1:9-11; Luka 3:21-22)

13Gene mobhago a Yeshu gubhaishe ku lushi lwa Yolodani kukoposhela ku Galilaya, gubhaajendele a Yowana nkupinga bhabhatishwe. 14Ikabheje a Yowana gubhalinjile kwaibhilila bhalinkuti, “Nne namwene ngunapinga bhatishwa na mmwe, pakuti nnanyiila nne?”

15Ikabheje a Yeshu gubhaajangwile, “Nnaino mmwe nneshepe ibhe nneyo, pabha inapinjikwa tutende yowe ibhaapinga a Nnungu.” Bhai, a Yowana gubhakundile.

16A Yeshu bhakabhatishweje gubhakopweshe mmashi, shangupe ku nnungu kukuugukaga, gubhammweni Mbumu jwa a Nnungu alituluka mbuti nnjubha nikwaatula panani jabho. 17Lilobhe gulipilikanishe koposhela kunnungu, “Jweneju mwanangu jungumpinga annonyela.”

4

A Yeshu Bhanalingwa

(Maliko 1:12-13; Luka 4:1-13)

1Kungai Mbumu jwa Ukonjelo gwabhalongweye a Yeshu mpaka kuanga nkupinga bhakalingwe naka Lishetani. 2Gubhatabhile mobha makumi nsheshe shilo na mui, kungai gubhakwete shibhanga. 3Bhai, Lishetani gwabhaishile kukwaalinga, alinkuti, “Monaga mmwe nni Mwana jwa a Nnungu, nngaamulishe magangaga gabhe mikate.” 4A Yeshu gubhajangwile, “Ishijandikwa, ‘Mundu akaalamila nkatepe, ikabhe kwa kila lilobhe libhaabheleketa a Nnungu.’ ”

5Lishetani gwabhalongweye kwenda ku Yelushalemu, Shilambo sha Ukonjelo, gwabhakweshiye kunani kaje liekalu, 6gwabhalugulile, “Monaga nni Mwana jwa a Nnungu, mwileshele pai, pabha ishijandikwa. ‘A Nnungu shibhaamulishe malaika bhabho kukunjangutila, shibhannjigalanje mmakono gabhonji nkupinga nnaiulaye lukongono lwenu pa liganga.’ ”

7A Yeshu gubhannugulile, “Nneilapeila ishijandikwa, ‘Nnaalinje Bhakulungwa a Nnungu bhenu.’ ”

8Kungai Lishetani gwabhalongweye kabhili kunani shitumbi shashileu, gwabhalangwiye upalume gwa kila shilambo pa shilambolyo na indu yakwe yowe ya konja, 9akwaalugulilaga, “Nng’wilaga ulungolungo nindindibhalila, shinimpe indu yowei.”

10Penepo, a Yeshu gubhannugulile, “Shoka apano Lishetani! Ishijandikwa, ‘Mwaatindibhalile na kwaakamulila maengo Bhakulungwa a Nnungu bhenu jikape.’ ”

11Bhai, Lishetani gwabhaleshile a Yeshu na ashimalaika gubhaikengene kukwaatumishila.

A Yeshu Bhanaatandubha Liengo ku Galilaya

(Maliko 1:14-15; Luka 4:14-15)

12A Yeshu bhakapilikaneje kuti a Yowana bhashitabhwa nnigelesha, gubhapite ku Galilaya. 13Gubhajabhwile ku Nashaleti shijiji shaaliji ku Galilaya, gubhapite tama ku Kapalanaumu, shilambo shaaliji nnyenje litanda lya Galilaya, mumpika gwa ilambo ya makabhila ga Shabhuloni na Naputali. 14Bhai gulimalile lilobhe lyalugwilwe na a Ishaya ankulondola bha a Nnungu bhalinkuti, 15“Ilambo ya makabhila ga Shabhuloni na Naputali, kuloya kubhaali kung’ambu lushi lwa Yolodani, Galilaya ilambo ya bhandu bhangabha Bhayaudi, 16bhandu bhatemingene nnubhindu bhashikushibhonanga shilangaya shikulungwa, bhatemingene nnubhindu na shiwili sha shiwo, shilangaya shishikwaalangashiyanga!”

17Kuumila penepo a Yeshu gubhatandwibhe kulunguya bhalinkuti, “Mwiipetanje yambi yenunji, pabha Upalume gwa Kunnungu ubhandishile!”

A Yeshu Bhanakwaashemanga Bhatanda Yamaki Nsheshe

(Maliko 1:16-20; Luka 5:1-11)

18A Yeshu bhalipita nnyenje litanda lya Galilaya, gubhaabhweninji bhandu bhabhili, a Shimoni guna bhashemwaga a Petili na apwabho a Ndeleya, bhalitejelanga lyau nkutanda yamaki. 19Bhai, gubhaalugulinje, “Nngagulanje, shininnjiganyanje kwaajiyanabhonji bhandunji kwangu nne, malinga shinkutandanga yamaki.” 20Shangupe gubhaleshilenje mau gabhonji, gubhaakagwilenje.

21Bhakajendeje mmujo kashoko, gubhaabhweninji bhananji bhabhili a Yakobho na apwabho a Yowana, bhana bha a Shebhedayo. Pubhalinginji muntumbwi na ainabhabhonji a Shebhedayo, bhalialayanga mau gabhonji. Bhai, a Yeshu gubhaashemilenje, 22shangupe gubhaguleshilenje ntumbwi gula na ainabhabhonji, nigubhaakagwilenje.

A Yeshu Bhanaajiganya Bhandu na Lamya Bhalwelenji

(Luka 6:17-19)

23A Yeshu bhatendaga owela mmbali yowe ya ku Galilaya na jiganya mmashinagogi na kwaalugushiyanga Ngani ja Mmbone ja Upalume gwa a Nnungu. Na lamya kila ilwele ibhakwetenje bhandu. 24Yowe ibhatendile ila guishumile nkowa gowe gwa ku Shilia. Bhalwelenji bha kila namuna na bhakwetenje maoka na bhalwelenji shialala na bhandunji bhapolokanga, gubhaapeleshelenje nabhalabho gubhaalamiyenje bhowe. 25Bhandunji bhabhagwinji gubhaakagwilenje koposhela mmbali ja ku Galilaya na ku Dekapoli na ku Yelushalemu na ku Yudea na ku ng’ambu lushi lwa Yolodani.

5

Majiganyo ga pa Shitumbi

1A Yeshu bhakaabhonanjeje bhandunji bhabhagwinji, gubhakwelile pa shitumbi gubhatemi. Bhaajiganywa bhabho gubhaajendelenje, 2nabhalabho gubhatandwibhe kwaajiganyanga bhalinkuti.

Kuangalala kwa Kweli

(Luka 6:20-23)

3Mbaya bhaalaganga mmitima jabhonji, pabha Upalume gwa Kunnungu gwabhonji. 4Mbaya bhainjikenje, pabha shibhaangalaywanje. 5Mbaya bhaitimalikenje, pabha shibhapegwanje shilambo. 6Mbaya bhakwetenje lilaka na lokolila tenda ibhapinga a Nnungu, pabha shibhatendanje. 7Mbaya bhakwetenje shiya, pabha a Nnungu shibhaabhonelanje shiya. 8Mbaya bhakwetenje ng’aniyo ya mmbone mmitima jabhonji, pabha shibhaabhonanje a Nnungu. 9Mbaya bhaaloleyanga ulele, pabha shibhashemwanje bhana bha a Nnungu. 10Mbaya bhaapotekwanga kwa ligongo lya tenda ibhapinga a Nnungu, pabha Upalume gwa Kunnungu gwabhonji.

11“Mbaya mmanganyanji bhandunji bhantukanangaga na kumpotekanga na kunnambililanga kila indu yangali ya mmbone kwa ligongo lyangu nne. 12Mwiinonyelanje na angalila pabha upo yenunji yaigwinji kunnungu. Ni nnepeyo shibhaapotekenje ashinkulondola bha a Nnungu bhukala, nkanabhe bhelekwanga.

Nnjete na Shilangaya

(Maliko 9:50; Luka 14:34-35)

13“Mmanganyanji mbuti nnjete ja shilambolyo! Nnjete jikanonye jitagwe nndi jinonye kabhili? Jikapwaa kabhili, ikabhe kujawa palanga jilibhatwe na bhandunji.

14“Mmanganyanji mbuti shilangaya sha shilambolyo! Mbuti shilangaya sha shilambo shili pa shitumbi shikaishika. 15Wala bhandu bhakakoleyanga kandili niunishila lidebhe, ikabheje pabhika panani mesha jaamulishilanje bhowe bhalinginji nnyumba. 16Nneyo peyo shilangaya shenunji shilangaye pa bhandunji, nkupinga bhaibhonanje itendi yenunji ya mmbone, bhaakuyanje Ainabhenunji bhali kunnungu.

Ga Shalia ja a Musha

17“Nnaganishiyanje kuti njikwiya angabhanya Shalia ya a Musha na majiganyo ga ashinkulondola bha a Nnungu. Nangaika kuangabhanya, ikabhe kuumalishiya. 18Kweli ngunakummanjilanga, mpaka kunnungu na shilambolyo pushiipitepo, shakwa nkali shishoko sha shalia shipinga shoywa mpaka gowe pushigamalile. 19Bhai, jojowe akaakunda nkali amuli jimo jili jajishoko punda yowe, nikwaajiganyanga bhananji bhanakundanje, jwenejo shaabhe jwanshoko Muupalume gwa Kunnungu. Ikabheje jwene shaakunde shalia nikwaajiganyanga bhananji kukunda shalia, jwenejo shaabhe jwankulungwa Muupalume gwa Kunnungu. 20Kwa nneyo ngunakummalanjilanga, aki jenunji ibhaga jikapunde ja Ashimapalishayo na bhaajiganya bha Shalia, ngu, nkajinjilanga Muupalume gwa Kunnungu.

Ga Nnjimwa

(Luka 12:57-59)

21“Mpilikenenje bhanyikala bhashinkulugulilwanga, ‘Nnabhulaje! Shabhulajejo shapate ukumu.’ 22Ikabheje nne ngunakummalanjilanga, jojowe akuntumbalila mpwakwe shaukumulwe, akunnyegaya mpwakwe shapelekwe ku lukumbi kuukumulwa. Na akunshema mpwakwe nngumba anapinjikwa kuleshelwa pa moto gwa ku Jeanamu.

23“Bhai, monaga nnipinga shoya mbepei yenu pa shitala, nikumbushila kuti mpwenu ashikola mpwai na mmwe, 24nneshe mbepei yenu pa shitala, nkatandubhe kulundana naka mpwenu, kungai mmuje nshoye mbepei yenu.

25“Shangupe mpatane naka mmagongo nnjenu nninginji mumpanda nkanabhe ika ku bhaukumula. Nkupinga mmagongo nnjenujo anampeleshe kubhaukumula, na bhaukumula nikunkamuya ku bhalinda bhantabhanje. 26Kweli ngunakummalanjila, nkakopoka mwenemo mpaka pushinnipe mmbiya yowe.

Ga Labhalabha

27“Mpilikenenje kuti bhandunji bhashinkulugulilwanga, ‘Nnalabhelabhe!’ 28Ikabheje nne ngunakummalanjilanga, jojowe akunnola jwankongwe kwa kunnokolila, muntima gwakwe alebhelebhe najo. 29Bhai, monaga liyo lyenu lya kunnilo linnebhiyaga, nnikolotole nkajae kwaatalika. Mbaya shiobhe shibhalo shimo pa shiilu shenu, nngalingana shiilu shenu showe kujawa pa moto gwa ku Jeanamu. 30Monaga nkono nnilo gwenu unnebhiyaga, nngukate nkaujae kwaatalika. Mbaya shiobhe shibhalo shimo pa shiilu shenu, nngalingana shiilu showe kuleshelwa pa moto gwa ku Jeanamu.

Ga Lekana

(Matei 19:9; Maliko 10:11-12; Luka 16:18)

31“Numbe yalugwilwe, ‘Mundu akunneka nkagwe, annjandishile talaka.’ 32Ikabheje nne ngunakummalanjilanga, akumpa nkagwe talaka ikabhe kwa ligongo lya labhalabha, anakuntenda alabhelabhe, naka jwannume annombaga jwankongwe aleshilwe na ambujegwe, analabhalabha.

Ga Lumbila

33“Kabhili mpilikenenje kuti bhanyikala bhashinkubhalanjilwanga, ‘Nnalumbile kwa unami, ikabhe nnaapinjikwa ntende imwaalumbile Bhakulungwa,’ 34Ikabheje nne ngunakummalanjilanga, nnalumbilanje wala kunnungu, pabha shitengu sha Upalume gwa a Nnungu, 35wala shilambolyo, pabha palibhatila makongono gabho, wala ku Yelushalemu, pabha shilambo sha a Mpalume bhakulu. 36Wala nnalumbile kwa ntwe gwenu, pabha nkaakombola kulutenda luumbo lwenu lumo lubhe lwanawe eu lwanapi, 37Mmeleketaga, ‘Elo,’ bhai ibhe ‘Elo,’ mmeleketaga, ‘Nngabha,’ bhai ibhe ‘Nngabha.’ Pabha shoshowe shiipunda penepo kushikoposhela kuka Lishetani.

Ga Pindikulila

(Luka 6:29-30)

38“Mpilikenenje kuti yabheleketwe, ‘Liyo kwa liyo, lino kwa lino.’ 39Ikabheje nne ngunakummalanjilanga, nnampindikulile mundu akunshima. Mundu ankomaga lipapa litukwa lya kunnilo, muntendebhushiye na lya kunshinda. 40Mundu anng’ukumulaga nkupinga atole lishati lyenu, munneshele atole na likoti lyenu, 41Mundu anshishilishiaga munjigalile nshigo gwakwe maili jimo, munjigalile maili gabhili. 42Akunnjuga shindu mumpe, na jwalakwe apinga kumpoleka nnantundumalile.

Mwaapinganje Ashaamagongo Ajenunji

(Luka 6:27-28, 32-36)

43“Mpilikenenje yabheleketwe kuti, ‘Mwaapinje atami ajenu, na kwaashima amagongo ajenu.’ 44Ikabheje nne ngunakummalanjilanga, mwaapinje amagongo ajenu na mwaajujile kwa a Nnungu bhakumpoteka, 45nkupinga mmanganje bhana bha Ainabhenunji bha kunnungu. Pabha bhenebho bhanakwaalangashiyanga lyubha bhandu bhowe bha mmbone na bhangalinginji bha mmbone na bhananyeya ula ku bhakwetenje aki na bhangakolanga aki. 46Kwa nndi a Nnungu bhampanganje upo mwaapingangaga bhandu bhakumpinganga? Pabha, nkali bhakamula koli pubhatendanga nneyo peyo! 47Monaga mwaabhuyangaga abhali ashaalongo ajenunjipe, bhuli nkutendanga shindu shashi sha punda? Pabha nkali bhandu bhangabha Bhayaudi pubhatendanga nneyo peyo? 48Bhai, nkamilikanje malinga shibhakamilishe Ainabhenunji bha kunnungu.

6

Ga Kwaajangutilanga Bhangalinji na Indu

1“Mwiteiganje nnatendanje indu ya mmbone pa bhandu nkupinga bhammonanje. Nngabha nneyo, Ainabhenunji bha kunnungu bhakampanganga upo.

2“Bhai, punkunnjangutila jwangali shindu, nnagombe mmbila. Nnatende malinga shibhaatendanga bhagulumba mmashinagogi na mmipanda, nkupinga bhalumbililwanje na bhandunji. Kweli ngunakunnugulilanga, bhene bhanganyabho bhapatilenje upo yabhonji. 3Ikabheje punkunnjangutila mundu jwangali shindu, nkali mundu jwa tome na mmwe, anamumanye inkutenda. 4Nshoye mbepei yenu kwa nng’iyo, na Ainabhenu bhakwiibhona indu ya nng’iyo, shibhanng’upe.

Ga Kwaajuga a Nnungu

(Luka 11:2-4)

5“Punkwaajuganga a Nnungu, nnatendanje malinga bhagulumba. Pabha bhanganyabho, pubhajuganga bhanaapinganga kujima mmashinagogi na nnyenje mipanda nkupinga bhalolwanje na bhandunji. Kweli ngunakummalanjilanga, bhalabhonji bhapatilenje upo yabhonji. 6Ikabheje mmwe punkwaajuga a Nnungu, nnjinjile kukati jenu, nng’ugale nnango, mwaajuje Ainabhenu bhakabhonekana. Na bhalabho Ainabhenu bhakwibhona indu ya nng’iyo, shibhanng’upe.

7“Punkwaajuganga a Nnungu, nnajobhelanje malinga bhandunji bhangabha Bhayaudi. Pabha pubhaaganishiyanga kuti a Nnungu shibhaapilikanilanje kwa ligongo lya gwinji gwa malobhe gabhonji. 8Nnabhanganje malinga bhanganyabho. Pabha Ainabhenunji bhaimanyi inkupinganga, nkali nkanabhe kwaajuganga. 9Bhai, nnjuganje nnei,

‘Atati nni kunnungu,

Lina lyenu likuywe.

10Upalume gwenu guishe.

Linkupinga mmwe litendeshe pa shilambolyo malinga shiikutendeka kunnunguko.

11Ntupe lelo shalya sha togolela lelo.

12Ntuleshelele itulebhile,

malinga na uwe shitukwaaleshelelanga bhatulebhilenje.

13Nnatubhishe mmalinjilo,

ikabheje ntuembuye naka Lishetani jula. Pabha upalume ni gwenu na mashili na ukonjelo pitipiti. Amina.’6:13 Majandiko gana ga bhukala gangali gene malobhego, “Pabha upalume ni gwenu na mashili na ukonjelo pitipiti. Amina.”

14“Pabha Mwaaleshelelangaga bhandu ibhannebhilenje, nneyo peyo Ainabhenunji bha kunnungu shibhanneshelelanje innebhilenje. 15Ikabheje nkaaleshelelanje bhandunji yambi yabhonji, na bhalabho Ainabhenunji bhakanneshelelanga innebhilenje.

Ngani ja Tabha

16“Punkutabhanga, nnaumalanje kumeyo malinga bhagulumba. Bhanaumalanga kumeyo nkupinga bhabhonekanje na bhandu kuti bhashitabhanga. Kweli ngunakummalanjilanga bhanganyabho, bhapatilenje upo yabhonji. 17Ikabheje mmwe punkutabha, nnabhe kumeyo na mpakale mauta muntwe. 18Nkupinga bhandunji bhanamumanyanje kuti nnatabha, ikabheje mmanyishepe na Ainabhenu bhakaabhoneka, nabhalabho Ainabhenu bhakwiibhona ya nng’iyo shibhanng’upe.

Ga Shibhiko Kunnungu

(Luka 12:33-34)

19“Nnaibhishilanje shibhiko pa shilambolyo pano, ipukuu na nkubha inaangabhanya na bhagwii bhanakaaanga nijibha. 20Ikabhe mwibhishilanje indu yenunji kunnungu kwikaangabhanika na ipukuu na nkubha, nkali bhagwii bhakakaanga nijibha. 21Pabha pushili shibhiko shenu, na ntima gwenu shugubhe popo.

Shilangaya sha Shiilu

(Luka 11:34-36)

22“Liyo mbuti kandili ja shiilu, bhai liyo libhaga lyalikoto, shililangaye shiilu shenu showe. 23Ikabheje liyo libhaga lilwele shiilu shenu showe shishibhe nnubhindu. Bhai, ibhaga shilangaya shili nkati jenu shilepelaga kulangaya, shilubhe lubhindu lwa punda!

A Nnungu na Mali

(Luka 16:13)

24“Jwakwa ntumwa akombola kwaatumishilanga bhakulungwanji bhabhili, pabha shanshime jumo nikumpinga junajo, eu shalongane naka jumo nikumpetekuya junajo. Nkakombola kwaatumishila a Nnungu na tumishila mali.

Nnakolanje Lipamba

(Luka 12:22-31)

25“Kwa nneyo ngunakummalanjilanga, nnakolanje lipamba ga gumi gwenunji, kuti nniyanganje nndi eu mpapilanje nndi, wala ga iilu yenunji kuti nng’walanje nndi. Bhuli, gumi ukapunda shalya? Bhuli, shiilu shikapunda iwalo? 26Mwilolanje ijuni ya mukonde, ikapanda, wala ikauna na wala yangali nngokwe jojowe. Nkali nneyo Ainabhenunji bha kunnungu bhanakwiiliya. Bhuli, mmanganyanji nngabha mmammbonenji kupunda ijuniyo? 27Gani munkumbi gwenunji kwa kola lipamba kwakwe anakombola kwijenjesheya kapela lyubha limo lya mobha gakwe galama?

28“Kwa nndi kola lipamba ga iwalo? Nnolanje malubha ga mukonde shigakutikonja? Gakakamula liengo wala gakapota. 29Ikabheje ngunakummalanjilanga, nkali a Mpalume a Shelemani bhayene na yowe ibhaakwete bhangawashwa kwa konja malinga lilubha limo. 30Bhai ibhaga a Nnungu bhanakuliwasha liamba lya mmigunda, lelo lipali na malabhi lilileshelwa pa lituto lya moto, bhuli bhakapunda kunng’washanga mmanganyanji? Mmanganya nkwetenje ngulupai jishoko.

31“Bhai, nnakolanje lipamba, ‘Shitulye indi eu shitupapile indi eu shituwale indi!’ 32Pabha bhandu bhakakwaamanyanga a Nnungu bhanaabhushilanga yene yoweyo. Ainabhenunji bhali kunnungu bhamumanyi kuti nnakwiipinganga indu yoweyo. 33Ikabhe, nnoleyanje oti Upalume gwa a Nnungu na aki jabho na gene gowego, a Nnungu shibhannjenjesheyanje. 34Bhai, nnaabhushilanje ya malabhi, pabha malabhi shigaiabhushile gayene. Shilaje sha lyubha limo shinatogolela kwa lyubha lyolyo.

7

Ga Ukumula Bhananji

(Luka 6:37-38, 41-42)

1“Nnaukumulanje bhananji, a Nnungu bhanakwiya kunng’ukumulanga. 2Pabha shinkwaukumulanga bhananji, nneyo peyo na mmanganyanji pushinng’ukumulwanje, shipimilo shinkwapimilanga bhananji na a Nnungu shibhampimilanje shosho. 3Bhai, pakuti nnakushibhona shipande shili nniyo lika mpwenu, na lipoto lili nniyo lyenu nnalibhone? 4Nkukombola bhuli kunnugulila mpwenu, ‘Leka nikushoye shipande nniyo lyako,’ akuno nninkwete lipande nniyo lyenu? 5Mmwe mmagulumba! Nshoyeti lipande litemi nniyo lyenu, penepo shinnole ukoto nikombola shoya shipande shili nniyo lika mpwenu.

6“Nnaapanganje ashimbwa indu ya ukonjelo, bhanatendebhukanga nikunnumanga, wala nnaaleshelelanje lulu yenunji ashingulubhe, bhanalibhatanga.

Ga Juga na Loleya na Olishiya

(Luka 11:9-13)

7“Nnjuganje na mmanganyanji shimpegwanje, nnoleyanje na mmanganyanji shimpatanje, nng’olishiyanje na mmanganyanji shing’ugulilwanje. 8Pabha, jojowe ajuga anaposhela, aloleya anapata, na aolishiya anaugulilwa. 9Bhuli, apali jojowe munkumbi gwenunji atenda mwanagwe annjugaga nkate shampe liganga? 10Eu annjugaga shamaki, shampe lijoka? 11Bhai, monaga mmanganyanji, nkali nninginji mwangali bha mmbonenji, nnamanyanga kwaapanganga ashibhana bhenu indu ya mmbone, bhuli! Ainabhenunji bhali kunnungu bhakapunda kwapanganga ya mmbone bhakwaajugangabho?

12“Bhai yowe inkupinganga bhandu bhantendelanje na mmanganyanji mwaatendelanje nneyo peyo. Pabha genega ni malombolelo ga Shalia ja a Musha na majiganyo ga ashinkulondola bha a Nnungu.

Nnango Gwanshoko na Gwankulungwa

(Luka 13:24)

13“Nnjinjilangane pitila nnango gwa nyilila, pabha mpanda guloya kuobha ushipanuka na nnango gwa jinjilila kweneko gushipanuka na bhabhagwinji bhaapitanga gwene mpandago. 14Ikabheje nnango gwanshoko na mpanda gukwenda kugumi gushibhana na bhakuubhonanga gwene mpandago, bhashokope.

Nkongo na Iepo Yakwe

(Luka 6:43-44)

15“Mwiteiganje na ashinkulondola bha unami, bhakunnjiilanga bhalibhonekanga mbuti ngondolo, ikabheje kwa nkati maogo ga jogoya. 16Bhai, shimwaamanyanje kwa itendi yabhonji. Bhuli, bhandu bhalikabhanga shabhibhu mmaukutu ga mibha, eu tini mmbigili? Ng’oo! 17Bhai, nkongo gwa mmbone gunaogoya iepo ya mmbone, nkongo gwangali gwa mmbone gunaogoya iepo yangali ya mmbone. 18Nkongo gwa mmbone gukaogoya iepo yangali ya mmbone, na wala nkongo gwangali gwa mmbone gukaogoya iepo ya mmbone. 19Nkongo gogowe gukaogoya iepo ya mmbone gupinga shelwa na leshelwa pa moto. 20Kwa nneyo, shimwaamanyanje ashinkulondola bha unami kwa itendi yabhonji.

Bhaajiganywa bha Kweli

(Luka 13:25-27)

21“Nngabha kila mundu anjema, ‘Mmakulungwa, Mmakulungwa,’ shajinjile Muupalume gwa Kunnungu, ikabhe jwene shatende ibhapinga Atati bhali Kunnungu. 22Lyubha lya ukumu bhabhagwinji shibhamalanjilanje, ‘Mmakulungwa, Mmakulungwa! Kwa lina lyenu twatendaga londola na kwa lina lyenu twatendaga shoya maoka, na tenda ilapo yaigwinji.’ 23Penepo shinaabhalanjilanje, ‘Ngu, nangammanyanga mmanganyanji, nnjokanganile apano mmanganya nkutendanga yambi.’

Bhaashenga Bhabhili

(Luka 6:47-49)

24“Kwa nneyo, mundu jojowe apilikana malobhe gangu nitenda, shalandane naka mundu akwete lunda, ashenjile nyumba pa ndandali niolela iishi yakwe ukoto na nyumba nikamilika mbuti jishenjilwe pa liganga likulu. 25Ula gujinyele, nushi gwigumbele mashi, mbungo jikulungwa jikupugaga nikoma nyumbajo, ikabheje jangagwa pabha jashinkuolelwa ukoto nikamilika mbuti jishenjilwe pa liganga likulu.

26“Ikabheje jojowe apilikana malobhe gangu ninngatenda, shalandane naka mundu nngumba ashenjile nyumba jakwe pa lianji. 27Ula gujinyele, na nushi guigumbele mashi, na mbungo gujipujile nikoma nyumba jila, gujigwile, numbe kwa ng’indo gwa nkulungwa.”

Mashili ga a Yeshu

28A Yeshu bhakamaliyeje kubheleketa gene malobhego, bhandu bhashinkukanganigwanga na majiganyo gabho. 29Pabha bhatendaga jiganya malinga mundu akwete ukulungwa, nngabha malinga bhaajiganya bha Shalia bhananji.

8

A Yeshu Bhanakunamya Mundu jwa Mangundula

(Maliko 1:40-45; Luka 5:12-16)

1A Yeshu bhakaeleleje kopoka kushitumbi, bhandunji bhabhagwinji gubhaakagulenje. 2Bhai, gwaishe mundu jumo akwete mangundula nitindibhala alinkuti, “Mmakulungwa, mpingaga nnakombola kunamiya!” 3A Yeshu gubhagolweye nkono, gubhankwashiye bhalinkuti, “Ngunapinga! Ulame.” Shangupe gwalamile mangundula gakwe. 4Kungai a Yeshu gubhannugulile, “Upilikane, unannugulile mundu jojowe, ikabhe ujende ukailanguye ku bhaabhishila, ukapeleshe mbepei malinga shiyalugwilwe na a Musha kwaakong’ondelanga kuti nnamile.”

A Yeshu Bhanakunamya Ntumishi jwa Bhakulungwa bha Manjola

(Luka 7:1-10)

5A Yeshu bhalijinjila ku Kapalanaumu, nkulungwa jwa manjola jumo gwabhajendele, gwabhashondelesheye 6alinkuti, “Mmakulungwa, ntumishi jwangu kumui, ashigona nnwele kaje.”

7A Yeshu gubhaalugulile, “Shinyie ninnamiye.”

8Bhakulungwa bha manjola bhala gubhaajangwile bhalinkuti, “Mmakulungwa, nne nngabha najwa mmbone kwa jinjila mmwe nnyumba jangu, ikabheje mmelekete lilobhepe naka ntumishi jwangu shalame. 9Pabha nkali nne nili pai ja ukulungwa uka mundu juna, njikola ashimanjola bhalinginji pai jangu. Ninnugulilaga jumo, ‘Jabhula!’ Anajabhula, naka juna, ‘Jia!’ Alikwiiya, naka ntumwa jwangu, ‘Tenda ashi!’ Anaatenda.”

10A Yeshu bhakapilikaneje genego, gubhakanganigwe, gubhaalugulilenje bhaakulupalilangaga bhala, “Kweli ngunakummalanjilanga, nganabhe kummona mundu pa shilambo sha Ishilaeli akwete ngulupai jikulungwa malinga jeneji. 11Bhai, ngunakummalanjilanga kuti bhandu bhabhagwinji bhapinga kwiyangana kopoka kulikoposhela lyubha na kulititimila, nabhalabhonji bhapinga tamangana pa kalamu na a Bhulaimu na a Ishaka na a Yakobho Muupalume gwa Kunnungu. 12Ikabheje bhapinjikwangaga kubha Muupalume shibhabhinjilwanje ku lubhindu lwa palanga, kushibhagutanje na tauna meno.”

13Kungai a Yeshu gubhaalugulile bhakulungwa bha manjola bhala, “Mmuje kumui, ibhe malinga shinshite kulupalila.” Naka ntumishi jwabho gwalamile malanga gala.

A Yeshu Bhanaalamya Bhandu Bhabhagwinji

(Maliko 1:29-34; Luka 4:38-41)

14A Yeshu gubhaishe kungwabho a Petili, gubhaaimene akwebhabho a Petili anyinabhabho akongobhabho bhali bhagonile pashinanda, bhalwele. 15Bhai, a Yeshu gubhaakwashiye nkono gwabho bhalwele bhala na shilwele shila shikwaalekaga, gubhajinwishe nikwatumishilanga.

16Likaishileje ligulo gubhaapeleshelenje bhandunji bhabhagwinji bhakwetenje maoka, gubhaabhinjilenje ashimaoka kwa bheleketape. Na kwaalamyanga bhalwelenji bhowe. 17Bhashinkutenda nneyo nkupinga limalile lilobhe lyalugwilwe na ankulondola bha a Nnungu a Ishaya kuti,

“Bhashitola ugwangali mashili gwetu,

Bhashijigala ilwele yetu.”

Bhaapinjikwanga Kubha Bhaakagula

(Luka 9:57-62)

18A Yeshu bhakalubhoneje lugwinjili lwa bhandu lwaatimbilile, gubhaamulishenje bhaajiganywa bhabho bhajombokanje litanda. 19A Mwalimu bha Shalia bhamo gubhaajendele, gubhaalugulile, “Mmaajiganya, nne mbinga kunkagula kokowe kushinnjende.”

20A Yeshu gubhaajangwile, “Nansheto akwete lishembo, na ijuni ishikola maui, ikabhe Mwana juka Mundu jwangali pa pumulila.”

21Kungai mundu jwa munkumbi gwa bhaajiganywa bhabho gwabhalugulile, “Mmakulungwa, nnesheoti nyende ngaashishe Atati.” 22Ikabheje a Yeshu gubhannugulile, “Ngagula! Bhandunji bhakakwaapinganga a Nnungu nimalinga bhawilenje, bhalekanje bhawilenje bhashikane ashaayenenji.”

A Yeshu Bhanaamulisha Mabhimbili Gatondobhe

(Maliko 4:35-41; Luka 8:22-25)

23A Yeshu gubhakwelile muntumbwi, pamo na bhaajiganywa bhabho, gubhapitengenenje. 24Kashokope, mbungo jikulungwa jikupugaga nnitanda mula, mpaka mabhimbili ga mashi gugajinjile muntumbwi mula. Ikabheje a Yeshu bhashinkugona lugono. 25Bhaajiganywa bhabho gubhapite kwaajumuya bhalinkutinji, “Mmakulungwa, ntutapule, tunatitimila!” 26A Yeshu gubhaalugulilenje, “Mmanganya nkwetenje ngulupai jishoko, pakuti nnajogopanga?” Bhai gubhajimi, gubhajikalipile mbungo na mabhimbili gala, guitendile jii kwa kaje. 27Bhandu bhala gubhalapilenje bhalinkutinji, “Bhenebha bhandu bhashi? Nkali mbungo na mabhimbili inakwaakunda!”

A Yeshu Bhanakwaashoyanga Maoka Bhandu Bhabhili

28A Yeshu bhakaisheje kung’ambu ku shilambo sha Bhagadala, gubhaimenenje bhandunji bhabhili bhakwetenje maoka bhalikoposhelanga kumakabhuli. Bhashinkujogoyanga na jwakwa mundu akombolaga kupita gwene mpandago. 29Gubhatandwibhenje jobhela bhalinkutinji, “Nkutuloleya nndi mmwe Bhanabhabho a Nnungu? Bhuli, nshikwiya kutupoteka gakanabhe ika malanga gakwe?”

30Bhai, tome na penepo lyashinkupagwa likundi lya ngulubhe ilishungwa. 31Bhai, ashimaoka bhala gubhaashondelesheyenje a Yeshu bhalinkutinji, “Ibhaga ntushoyaga, ntuleshe tukaajinjilanje ashingulubhe bhala.” 32A Yeshu gubhalugulilenje, “Ayaga, nnjendangane.” Gubhaashoshileyenje bhandunji bhala, gubhapite kwaajinjilanga ashingulubhe. Likundi lyowe lya ngulubhe gulieleleshele nnitanda, guiwile yowe.

33Ikabheje bhashunga bha ngulubhe ila gubhabhutukenje, gubhapitengene kunnjini. Kweneko gubhatalashiyenje ga ngulubhe ila na ga bhandunji bhakwetenje maoka bhala. 34Kwa nneyo bhandunji bhowe pa shilambo pala gubhaajendelenje a Yeshu, bhakaabhonanjeje gubhaashondolesheyenje bhajabhule pa shilambo shabhonji.

9

A Yeshu Bhanakunnamya Mundu jwa Poloka

(Maliko 2:1-12; Luka 5:17-26)

1A Yeshu gubhakwelile muntumbwi, gubhajombweshe litanda gubhaishe kushilambo shabho. 2Kweneko bhandu gubhaapeleshelenje mundu jumo apolweshe, agonile pa shinanda. A Yeshu bhakajibhoneje ngulupai jabhonji, gubhammalanjile mundu apolweshe jula, “Ambwiga! Mwiilume ntima, yambi yenu nneshelelwe.” 3Bhaajiganya bha Shalia bhananji gubhaganishiyenje mmitima jabhonji kuti, “Bhene bhandubha bhanakwaakupulu a Nnungu!”

4A Yeshu gubhaimanyi ng’aniyo yabhonji, gubhashite, “Pakuti nnaganishiyanga ya nyata mmitima jenunji? 5Shei shipepeshe, kubheleketa, ‘Uleshelelwe yambi yako,’ eu kubheleketa, ‘Jinuka ujende?’ 6Ikabheje, mmumanyanje kuti Mwana juka Mundu ashikola ukulungwa pa shilambolyo gwa kwaaleshelelanga bhandu yambi yabhonji.” Penepo gubhammalanjile mundu apolweshe jula, “Jinuka utole shinanda shako ujende kunngwako.”

7Bhai mundu apolweshe jula gwajimi, gwapite kunngwakwe. 8Bhandu bhowe palugwinjili pala bhakaibhonanjeje yeneyo, gubhalapilenje na jogopa gubhaakushiyenje a Nnungu bhaapelenje bhandu gwene ukulungwago.

Kushemwa kwa a Matei

(Maliko 2:13-17; Luka 5:27-32)

9Na a Yeshu bhakajabhuleje penepo, gubhaabhweni bhandu bhamo lina lyabho a Matei, bhatemi nnyumba ja bhakamula koli. Bhai, a Yeshu gubhaabhalanjile, “Nngagule.” Nabhalabho a Matei gubhajimi, gubhaakagwile.

10A Yeshu bhakatameje kumui kwa a Matei nkulya shalya, bhakamula koli bhabhagwinji na bhakwetenje yambi bhananji, gubhaikengenenje nitamanabhonji nkulya pamo na bhaajiganywa bhabho. 11Ashimapalishayo bhakabhonanjeje nneyo, gubhabhalanjilenje bhaajiganywa bhabho, “Pakuti bhaajiganya bhenunji bhanalya shalya na bhakamula koli na bhakwetenje yambi?”

12A Yeshu bhakapilikaneje, gubhaabhalanjilenje, “Bhakotonji bhakakunnoleyanga mmitela, ikabheje bhakunnoleyanga mmitela bhalwelenji. 13Bhai, nnjendangane nkaijiganyanje malombolelo ga gene malobhe gano, ‘Shingupinga shiya, nngabha mbepei.’ Nangaika kwaashemanga bhakwetenje aki, ikabheje bhakwetenje yambi.”

Ngani ja Tabha

(Maliko 2:18-22; Luka 5:33-39)

14Kungai bhaajiganywa bha a Yowana Bhabhatisha gubhaajendelenje a Yeshu, gubhaabhushiyenje, “Uwe na Mapalishayo tunatabha. Pakuti bhaajiganywa bhenu bhakaatabhanga?” 15A Yeshu gubhaajangwilenje, “Bhuli, bhashemilwenje kundowa bhalipinjikwanga kwigutanjila bhalinginji naka nnyene nkulomba? Ikabheje shigaishile mobha nkulomba shashoywe, penepo shibhatabhanje.

16“Jwakwa mundu atotela shibhamba sha ambi munngubho ja bhukala, pabha shibhambasho shishikwinyale nipunda pwengula nngubhojo. 17Wala bhandu bhakaataganga divai ja ambi mmipatila ja bhukala. Bhatendangaga nneyo, divaijo shijikwebhe nipapula mipatilajo na divai nijitika, ikabheje bhandu bhanataganga divai ja ambi mmipatila ja ambi, na yowe shiilonjeye ukoto.”

A Yeshu Bhanakunyuya Mwali na Lamya Bhakongwe Bhamo

(Maliko 5:21-43; Luka 8:40-56)

18A Yeshu bhalinkubheleketa genego, a kalongolele bha Shiyaudi gubhaishe, nitindibhala bhalinkuti, “Mwali jwangu ashiwa nnainope, shonde ngunakunnjuga tulongane nkammishile nkono gwenu shalame.” 19A Yeshu gubhajabhwile nikwaakagula pamo na bhaajiganywa bhabho.

20Bhakongwe bhamo bhalwalaga shilwele sha nsholosholo yaka likumi limo na ibhili, gubhaakagwile a Yeshu shilinyuma, gubhakwashiye libhiniko lya nngubho jabho. 21Bhashinkutenda nneyo pabha bhashinkwiibhalanjila bhayene, “Ngwayape nngubho jabho shiname.”

22Bhai, a Yeshu gubhatendebhwishe nigubhaabhweni, gubhaabhalanjile, “Mwanangu, unakole lipamba! Ngulupai jako jikulamiye.” Bhakongwe bhala gubhalamile shilwele shabho shila malanga gala.

23A Yeshu bhakaisheje ku nyumba ja bhakulungwa bhala gubhaabhweninji bhaagombanga imbeta na bhandunji bhabhagwinji bhalinginji nshililo, 24gubhaabhalanjilenje, “Nshokangane! Mwaliju jwanngawa, ikabheje ashigonape.” Nigubhaeshilenje kwa kaje. 25Bhai, bhandunji bhala bhakashokangananjeje, a Yeshu gubhajinjile nkati, gubhankamwile nkono, mwali jula gwajimi nnyene. 26Jene nganijo gujishumile nshilambo showe.

A Yeshu Bhanakwalamyanga Ashinangalole Bhabhili

27A Yeshu bhakajabhuleje penepo, ashinangalole bhabhili gubhaakagwilenje bhalijobhelanga, bhalinkutinji, “Mmaulongo gwa a Daudi, ntubhonele shiya.”

28A Yeshu bhakaisheje kumui, ashinangalole bhabhili bhala gubhaajendelenje, bhalabho gubhabhushiyenje, “Bhuli, nnikulupalilanga kuti ngunaakombola kunnamiyanga?” Nabhalabhonji gubhaajangwilenje, “Elo Mmakulungwa,” 29Penepo a Yeshu gubhakwashiye meyo gabhonji, bhalinkuti, “Ibhe malinga shinshite kulupalilanga.” 30Meyo gabhonji gakubhalakukaga. Numbe a Yeshu gubhaakalipilenje, “Nnannugulilanje mundu jojowe genega.”

31Ikabheje gubhajabhwilenje, nishumya ngani ja a Yeshu nshilambo showe.

A Yeshu Bhanakunshoya Lioka Mundu Aliji Bhubhu

32Na bhandunji pujabhulangaga, mundu jumo bhubhu akwete lioka, gwapelekwe kwa a Yeshu. 33Shangupe akashoyweje lioka, mundu jula gwatandwibhe bheleketa. Bhandunji gubhalapilenje bhalinkutinji, “Yene indui tukanabhe kuibhona pa Ishilaeli!”

34Ikabheje Mapalishayo gubhashitenje, “Bhanashoya maoka kwa mashili gaka nkulungwa jwa maoka.”

A Yeshu Bhanabhonela Shiya Bhandunji

35A Yeshu bhatendaga owela ilambo yowe na ijiji yowe, bhalijiganya mmashinagogi na lunguya Ngani ja Mmbone ja Upalume gwa a Nnungu, na lamya ilwele yowe na kila ungakola mashili. 36Bhai, bhakabhoneje lugwinjili lwa bhandu gubhaabhonelenje shiya, pabha bhashinkutotoshelanga na bhashinkukolanga lipamba malinga ngondolo yangali nshunga. 37Penepo gubhaabhalanjilenje bhaajiganywa bhabho, “Maneng’eno gamagwinji, ikabheje bhakamula maengo bhashokope. 38Bhai, mwaajuganje bhayene maneng’eno bhatume bhakamula maengo ku maneng’eno gabho.”

10

A Yeshu Bhanatuma Likumi Limo na Bhabhili

(Maliko 3:13-19; Luka 6:12-16)

1A Yeshu gubhaashemilenje bhaajiganywa bhabho likumi limo na bhabhili, gubhaapelenje mashili ga shoya maoka na lamya ilwele na ungakola mashili gwa kila namuna. 2Mena gabhonji mitume likumi limo na bhabhilibho ni gegano, bhantai a Shimoni bhashemwaga a Petili, na apwabho a Ndeleya, na a Yakobho na a Yowana bhana bha a Shebhedayo, na 3a Pilipi na a Bhatolomeyo, na a Tomashi na a Matei bhakamula koli, na a Yakobho bhanabhabho a Alupayo, na a Tadei 4na a Shimoni Bhakanaani, na a Yuda Ishikaliote bhaatendebhwishe a Yeshu.

A Yeshu Bhanakwatumanga Mitume Likumi Limo na Bhabhili

(Maliko 6:7-13; Luka 9:1-6)

5A Yeshu gubhaatumilenje mitume likumi limo na bhabhili bhala gubhaalajiyenje bhalinkuti, “Nnajendangane ku bhandu bhangabha Bhayaudi, wala nnajinjilanje mwiilambo ya Bhashamalia. 6Ikabhe nnjendangane ku bhandu bha Ishilaeli bhaobhilenje mbuti ngondolo. 7Pushinnjendangane nnunguyanje nnei, ‘Upalume gwa Kunnungu ubhandishile.’ 8Nnamiyanje bhalwelenji, nnyuyanje bhawilenje na nnamyanje bhakwetenje mangundula na nshoyanje maoka. Nshipegwanga gwayoyo, nshoyanje gwayoyo. 9Nnajigalanje mmbiya yoyowe mmiuko jenunji. 10Nnajigalanje nng’uko mumpanda, wala lishati lya tingiganya, wala ilatu ya tindiganya, wala imbo. Pabha atenda maengo anapinjikwa alipwe.

11“Nnjinjilangaga nshilambo eu shijiji shoshowe, munnoleyanje mundu jwa pwaa na ntamangane kunngwakwe mpaka pushinjabhulanje. 12Punkujinjilanga nnyumba, mwaajujilanje ulele. 13Na ashaayene gwene muigo bhamposhelangaga, bhai ulele gwenunji shugwapwaanje, ikabheje bhakamposhelanje, ulele gwenunji shugummujilanje mmanganyanji. 14Monaga mundu akanaga kumposhelanga eu kumpilikanilanga, bhai pushinshokanje jene nyumbajo eu shene shilambosho, nkung’undanje ndutuli mmakongono genunji ibhe shilangulo sha kwaaleyanga ga kana ntenga gwa a Nnungu. 15Kweli ngunakummalanjilanga, lyubha lya ukumu bhandunji bha shene shilambosho bhapinga patanga mboteko, kupunda yaapatilenje bhandunji bha ilambo ya Shodoma na Gomola.

Mboteko Ikwiya

(Maliko 13:9-13; Luka 21:12-17)

16“Nnolanje, ngunakuntumanga malinga ngondolo munkumbi gwa maogo, bhai nkolanje lunda malinga lijoka na mwiitimalikanje malinga ngunda. 17Mwiiteiganje na bhandunji, pabha shibhanshitakiyanje kulukumbi na kunkomanga ibhoko mmashinagogi gabhonji. 18Shimpelekwanje ku bhatagwala na bhapalume kwa ligongo lyangu nne, nkupinga nngong’ondelanje kunngwabhonji na kubhandunji bhangabha Bhayaudi. 19Bhai, pushimpelekwanje ku bhaukumula, nnakolanje lipamba kuti shimmeleketanje nndi, pabha malanga gaishilaga shimpegwanje sha bheleketa. 20Pabha nngabha mmanganyanji shimmeleketanje, ikabhe Mbumu jwa Ainabhenunji a Nnungu abheleketa kupitila mmanganyanji.

21“Mundu shantendebhushe mpwakwe nkupinga abhulagwe na ainamundu shibhantendebhushe mwanagwabho na bhana shibhaatendebhukanje bhaakwetenje nikwaabhulaganga. 22Bhandunji bhowe bhapinga kunshimanga mmanganya kwa ligongo lyangu nne. Ikabheje shaipililile mpaka kumpelo, shatapulwe.

23“Bhandu bhampotekangaga nshilambo shimo, mmutushilanje shilambo shina. Kweli ngunakummalanjilanga, nkamaliyanga ilambo yowe ya Ishilaeli Mwana juka Mundu akanabhe ika.

24“Nkujiganywa akakumpunda nkujiganya jwakwe, wala ntumwa akakwaapunda bhakulungwa bhakwe. 25Inakomboleka bhaajiganywa kubha malinga bhaajiganya bhabho, naka ntumwa kubha malinga bhakulungwa bhakwe. Monaga bhaashemilenje bhayene nyumba Bhelishebhuli10:25 Bhelishebhuli lina lyakwe lina “Nkulungwa jwa maoka”, shibhaashemanje mena ga nyata kaje bhandu bha nnyumba jabho.

Apinjikwa Jogopwa

(Luka 12:2-7)

26“Bhai, nnaajogopanje bhene bhandunjibho, pabha shoshowe shiunishilwe shipinga unukulwa, na shoshowe shiishwe shipinga undukulwa. 27Lingummalanjilanga pa lubhindu, mmalanganje pashilangaya na limpilikenenje shinong’ona nnunguyanje palugwinjili. 28Nnaajogopanje bhabhulaganga shiilupe, ikabheje bhakaakombolanga kuobhya mbumu, mbaya kwaajogopa bhakombola kuobhya shiilu na mbumu kumoto gwa ku Jeanamu. 29Ndyondyo ibhili ikaushwa kwa ela jimope? Ikabheje jwakwa nkali jumo agwa pai gwangali Ainabhenunji a Nnungu kumumanya, 30ikabheje mmanganyanji, nkali umbo ya mmitwe jenunji ishibhalanganywa yowe. 31Bhai nnajogopanje, mmanganyanji mmammbonenji kupunda ndyondyo yaigwinji.

Kwaapinga na Kwaakana a Kilishitu

(Luka 12:8-9)

32“Mundu jojowe aangunda pa bhandu kuti jwangu, na nne shinyiye kunkong’ondela kwa Atati bhali kunnungu. 33Ikabheje jojowe shaangane pa bhandu, numbe nne shininkane kwa Atati bhali kunnungu.

Ga Malekano

(Luka 12:51-53; 14:26-27)

34“Nnaganishiyaje kuti njikwiya peleka ulele pa shilambolyo, nngabha! Nangajiya peleka ulele ikabhe ngondo. 35Pabha njikwiya kwaalekanyanga mundu na ainagwe, mwali na akwabhe, akwemundu na nkamwanagwabho, 36ashaamagongo bhaka mundu, bhandu bha nnyumba jakwe.

37“Akwaapinga ainagwe eu akwabhe kupunda shaambinga nne, akakombola kubha nkujiganywa jwangu, wala akumpinga mwanagwe eu nabhiti jwakwe kupunda nne, akakombola kubha nkujiganywa jwangu. 38Wala mundu akaujigale nshalabha gwakwe ningagula akakombola kubha nkujiganywa jwangu. 39Mundu apinga kulama gwangali ngulupalila nne, akakola gumi gwa pitipiti, ikabheje shakunde bhulagwa kwa ligongo lya ngulupalila nne, shakole gumi gwa pitipiti.

Ga Upo

(Maliko 9:41)

40“Akumposhelanga mmanganya, anamboshela nne, na amboshela nne, anakwaposhela bhandumile bhala. 41Akumposhela nkulondola jwa a Nnungu kwa ligongo lyabha nkulondola jwa a Nnungu, shaposhele upo ilandana na ika nkulondola jwa a Nnungu. Akumposhela akwete aki kwa ligongo lyabha akwete aki, shaposhele upo ilandana na ika akwete aki. 42Na mundu jojowe shampe jumo jwa munkumbi gwa bhene bhashoko bhashokobha, kapela shikombe sha mashi gaima, pabha bhaajiganywa bhangu, kweli ngunakummalanjilanga, jwakwapi shalepele poshela upo yakwe.”

11

Mitume Kopoka kwa a Yowana Bhabhatisha

(Luka 7:18-35)

1A Yeshu bhakamaliyeje kwaalajiyanga bhaajiganywa bhabho likumi limo na bhabhili bhala, gubhajabhwilenje penepo, gubhapite jiganya na lunguya mwiilambo yabhonji.

2A Yowana bhabhatisha bhali bhatabhilwe kuligelesha gubhapilikene ga itendi ya a Yeshu Kilishitu. Bhai, a Yowana gubhaatumilenje bhaajiganywa bhabho bhakaabhuyanje. 3Gubhaabhushiyenje, “Mmwe ni bhakwiya bhala, eu twaalindile bhana?”

4A Yeshu gubhaajangwilenje, “Nnjendangane nkaalugulilanje a Yowana indu inkwipilikananga na inkwibhonanga, 5ashinangalole bhanalolanga na ashinangwabha bhanakwendanga na bhakwetenje mangundula bhanalamanga na ashinangapilikane bhanapilikananga na bhawilenje bhanayukanga na bhaalaga bhanalungushiwanga Ngani ja Mmbone. 6Mbaya mundu jojowe akalebha kwa ligongo lya leka ngulupalila nne.”

7Bhai, bhantenga bha a Yowana bhala bhalijabhulanga, a Yeshu gubhatandwibhe kwaabhalanjilanga makundi ga bhandu ngani ja a Yowana, “Mwashinkwendangana kuanga kulola nndi? Kulola litete lilitikinywa na mbungo? 8Igala, mwapitengeneje kulola nndi? Mundu awete nngubho ya konja? Bhandu bhaawalanga nngubho ya konja mwaakutamanga nnyumba ya ashimpalume bha shilambo. 9Ikabheje, mwapiteneje lolanga nndi? Nkulondola jwa a Nnungu? Elo, ngunakummalanjilanga, mumweninji nkulungwa kupunda nkulondola jwa a Nnungu.

10“A Yowana ni bhantenga bhalugwilwe Mmajandiko ga Ukonjelo,

‘Nnole, ngunakuntuma muntenga jwangu annongolele,

ashanng’alashiye mpanda gwenu.’

11Kweli ngunakummalanjilanga, akanabhe koposhela jwa nnibhondo ali jwankulungwa kwaapunda a Yowana bhabhatisha. Ikabheje, jwene ali jwanshoko Muupalume gwa Kunnungu, ni jwankulungwa kwaapunda bhenebho. 12Tandubhila mobha ga a Yowana bhabhatisha mpaka nnaino, Upalume gwa Kunnungu gunakomanilwa na bhandunji bhanalinganga kuutola kwa mashili na bhakwetenje mashili bhanakuutolanga. 13Pabha ashinkulondola bha a Nnungu bhowe na Shalia, mpaka mobha ga a Yowana, bhashinkulondolanga ga gene mobha gano. 14Bhai, monaga shinkundanje, a Yowanabho ni a Eliya bhapinjikwaga bhaishe. 15Akwete makutujo apilikane.

16“Bhai, nandanye na nndi alu lubhelekolu? Malinga bhashanda bhatemingenenje kushoko, bhali kwaabhalanjilanga ashaajabhonji bhalinkutinji,

17‘Twanngombelenje imbeta, ikabheje mwangainanga!

Twajimbile nyimbo ya ililo, ikabheje mwangagutanga!’

18Pabha a Yowana bhaishe, bhakaalya wala papila, gubhashitenje, ‘Bhashikola lioka.’ 19Mwana juka Mundu gwaishe, alilya na papila, gubhashitenje, ‘Mwaalolanje bhaakongolela kulya na kolelwa, ashaambwiga ajabho bhakamula koli na bhakwetenje yambi!’ Nkali nneyo lunda lwa a Nnungu lumanyishe kuti lwammbone kwa itendi yakwe.”

Ilambo Yangaipeta

(Luka 10:13-15)

20Kungai a Yeshu gubhatandwibhe kwaagambanga bhandunji bha mwiilambo mubhatendile ilapo ya igwinji, pabha bhandu bhakwe bhangapinganga kwiipeta. 21“Ole gwenunji bhandu bha ku Kolashini! Ole gwenunji bhandu bha ku Bhetishaida! Pabha, ilapo itendeshe kungwenunji monaga ikatendeshe ku Tilo na ku Shidoni, bhandu bhabhonji bhakaipetilenje kwa wala maguniya na pakala liu kuti bhaleshilenje yambi. 22Ikabheje, ngunakummalanjilanga, lyubha lya ukumu mmanganya nkupinga patanga mboteko ya punda ya bhandunji bha ku Tilo na ku Shidoni. 23Na mmanganyanji bhandu bha ku Kapalanaumu, bhuli, shinkuywanje mpaka kunnungu? Nkupinga tuluywanga mpaka kundamo ja bhawilenje! Pabha, ilapo itendeshe kungwwenunji monaga ikatendeshe kubhandu bha ku Shodoma, shene shilambosho shikaapali mpaka lelo. 24Ikabheje ngunakummalanjilanga, lyubha lya ukumu mmanganyanji nkupinga patanga mboteko ya punda ya bhandu ku Shodoma.”

Nnjiyangane Kumpumulilanje

(Luka 10:21-22)

25Gene malangago a Yeshu gubhashite, “Ngunatenda eja kwenu mmwe Atati, Mmakulungwa bha kunnungu na pa shilambolyo, pabha yene indui nshikwaiyanga bhakwetenje lunda na bhaashomanga, nikwaunukulilanga bhana bhashoko bhashoko. 26Elo Atati, pabha shiishite kunnonyela mmayene.”

27Gubhaabhalanjilenje bhandunji, “Atati bhashingamuya indu yowe. Jwakwapi akummanya mwana ikabhe Atati, wala akwaamanya Atati ikabhe Mwana, na jojowe apingaga Mwana kung’unukulila.

28“Nnjiyangananje mmowe nkuabhukanga na topelwa na mishigo, nne shinimpumuliyanje. 29Nkundanje kulongoywa na nne malinga ng’ombe atabhilwa lingongota, nkupinga mwiijiganyanje kwangu nne. Pabha nne najwakwiitimalika na najwashinunu, numbe mmanganyanji shimpumulilanje. 30Pabha lingongota lyangu likaatona na nshigo gwangu ukaatopa.”

12

Ga Lyubha lya Pumulila

(Maliko 2:23-28; Luka 6:1-5)

1Gene malangago, a Yeshu bhatendaga pita mmigunda ja ngano Lyubha lya Pumulila. Bhai, bhaajiganywa bhabho gubhakwetenje shibhanga, gubhatandwibhenje kupulula maashe ga ngano, nitauna. 2Mapalishayo bhakagabhonanjeje genego, gubhaalugulilenje a Yeshu, “Nnole, bhaajiganywa bhenu bhanatendanga indu ikapinjikwa tenda Lyubha lya Pumulila.”

3A Yeshu gubhaajangwilenje, “Bhuli, nkanabhe shomanga ibhatendile a Daudi na ashaajabhonji pubhalinginji na shibhanga? 4Shibhashite jinjila nnyumba ja a Nnungu gubhalile mikate jabhishilwe kwa ligongo lya a Nnungu jila. Pabha bhenebho nkali na ashaajabhonji bhakaapinjikwangaga kulya jene mikatejo, ikabhe bhaabhishilape. 5Eu bhuli, nkanabhe shomanga nshitabhu sha Shalia ja a Musha kuti, puyakoposhelaga Lyubha lya Pumulila bhaabhishilanga bhatendaga lekanga kagula Shalia nniekalu, ikabheje bhakaganishiwanga kuti bhanalebhanga? 6Bhai, ngunakummalanjilanga kuti pepano apali ali jwankulungwa kupunda liekalu. 7Kaliji nkamumanyinji malombolelo ga gene malobhe gano, ‘Shingupinga shiya nngabha mbepei,’ nkanaaukumulanje bhandunji bhangalebhanga. 8Pabha, Mwana juka Mundu, ni nkulungwa jwa Lyubha lya Pumulila.”

Mundu jwa Poloka Nkono

(Maliko 3:1-6; Luka 6:6-11)

9A Yeshu gubhashoshile penepo, gubhajinjile nshinagogi jabhonji. 10Ashinkupagwa mundu akwete nkono upolweshe. Bhai, bhandu gubhaabhushiyenje a Yeshu, “Bhuli, ilipinjikwa kunamiya mundu Lyubha lya Pumulila?” Bhashinkwaabhuyanga nkupinga bhapatanje shiumilo sha kwaashitakia.

11Ikabheje a Yeshu gubhaabhalanjilenje, “Tujile mundu munkumbi gwenunji, ngondolo jwakwe atumbushilaga nniimbo, bhuli, akanshoya mwenemo pabha Lyubha lya Pumulila? 12Na mundu ni jwa mana kupunda ngondolo! Bhai, shalia jetu jinakutupinga kutenda ya mmbone Lyubha lya Pumulila.”

13Kungai gubhannugulile mundu jula, “Goloya nkono gwako.” Gwaugolweye, ukulamaga nibha malinga guna gula. 14Ikabheje Ashimapalishayo gubhakopokenje palanga, gubhatendilenje nkungulu shanabhuli shibhaabhulaganje a Yeshu.

Ntumishi Aagwilwe na a Nnungu

15A Yeshu bhakagamanyeje genego, gubhajabhwile kweneko. Bhandu bhabhagwinji gubhaakagwilenje, nigubhaalamiyenje bhalwelenji bhowe, 16gubhaamulishenje bhanannugulilanje mundu ga bhenebho, 17nkupinga gamalile malobhe gubhabhelekete a Ishaya ankulondola bha a Nnungu bhalinkuti,

18“Nnole ntumishi jwangu juninng’agwile,

Jungumpinga anonyela muntima gwangu.

Shimishe Mbumu yangu muka jwenejo,

Jwalakwe shalunguye ya aki ku bhandunji bhangabha Bhayaudi.

19Akakola mitau wala kujobhela,

Wala lilobhe lyakwe likapilikanika mmipanda.

20Nnai upondeshe akautemanya,

Wala utambi ushoya lyoi akauima,

Mpaka pushatende ukumu jipinjikwa jitagwale.

21Bhandu bhangabha Bhayaudi shibhalikulupalilanje lina lyakwe.”

A Yeshu Naka Bheelishebhuli

(Maliko 3:20-30; Luka 11:14-23)

22Penepo bhandu gubhaapeleshelenje a Yeshu mundu jumo nangalole aliji bhubhu ligongo ashinkukola maoka. A Yeshu gubhanshoshiye lioka jula, gwakombwele kubheleketa na lola. 23Lugwinjili lowe gubhakanganigwenje bhalinkutinji, “Bhuli, pana jweneju Ulongo gwa a Daudi?” 24Ikabheje Mapalishayo bhakapilikananjeje genego, gubhashitenje, “Jwene munduju anashoya maoka kwa mashili gaka Bhelishebhuli, nkulungwa jwa maoka.”

25A Yeshu, bhakaimanyeje ng’aniyo yabhonji, gubhaalugulilenje, upalume gogowe ugabhanikaga makundi nikanana, shiugwe, na shilambo eu likaja lyolyowe ligabhanikaga makundi nikanana, likalonjeya. 26Ibhaga Lishetani anashoya maoka, bhai, upalume gwakwe shigulonjeye shanabhuli? 27Mmanganya nkutinji ngunashoya maoka kwa mashili gaka Bhelishebhuli, bhuli, bhaakulupalila bhenunji bhanakwashoyanga kwa mashili gakeni? Kwa lyene ligongolyo bhanganyabho shibhanng’ukumulanje. 28Ikabheje monaga ngunashoya maoka kwa mashili ga Mbumu jwa a Nnungu, bhai, mmumanyanje kuti Upalume gwa a Nnungu ung’ishilenje.

29“Jwakwa mundu akombola kujinjila nnyumba jika mundu akwete mashili nikumpokonyola indu yakwe, gwangali tandubha kuntabha. Penepo shakombole kumpokonyola indu yakwe.

30“Jojowe akakwiilunda na nne, anangana, naka jojowe akalopola pamo na nne, anajaanganya. 31Kwa lyene ligongolyo, ngunakummalanjilanga, bhandu shibhaleshelelwanje yambi yabhonji yowe, na matukano gowe, ikabheje ga kuntukana Mbumu jwa Ukonjelo bhakaleshelelwanga. 32Na kabhili, abheleketa lilobhe lya kuntauka Mwana juka Mundu shaleshelelwe, ikabheje abheleketa lilobhe lya kuntauka Mbumu jwa Ukonjelo, akaleshelelwa, wala nshilambolyo sha nnaino shino, wala shikwiyasho.

Nkongo na Iepo Yakwe

(Luka 6:43-45)

33“Nkongo ubhaga gwa mmbone na iepo yakwe shiibhe ya mmbone, na nkongo ubhaga gwangali gwa mmbone na iepo yakwe shiibhe yangali ya mmbone, pabha nkongo pukumanyika kwa iepo yakwe. 34Mmanganya nninginji malinga majoka! Nkukombolanga bhuli kubheleketa indu ya mmbone nninginji mmangali bha mmbonenji? Pabha mundu yabheleketa ingumbele muntima gwakwe. 35Mundu jwa mmbone anatenda indu ya mmbone, pabha nshibhiko shakwe mushigumbala indu ya mmbone, ikabheje mundu jwa nyata ntima, anatenda indu ya nyata pabha ntima gwakwe ushigumbala indu ya nyata.

36“Bhai, ngunakummalanjilanga, lyubha lya ukumu bhandu bhapinga kwiya jangulanga ga malobhe gowe gangali ga mmbone gubhabheleketenje. 37Pabha kwa malobhe genu shinnjiye bhoneka kuti nkwete aki, na kwa malobhe genu shinng’ukumulwe.”

Shilangulo sha a Yona

(Maliko 8:11-12; Luka 11:29-32)

38Penepo Mapalishayo na bhaajiganya bha Shalia bhananji gubhaalugulilenje a Yeshu, “Mmaajiganya, tunapinga tushibhone shilangulo kopoka kwenu mmwe.”

39Nabhalabho gubhaajangwilenje, “Alu lubhelekolu lwa lebha na lukakulupalika kwa a Nnungu! Nnapinganga shilangulo, nkapegwanga ikabheje shilangulo sha a Yona ankulondola bha a Nnungu. 40Shibhashite tama a Yona mobha gatatu shilo na mui nnipitiu lika shamaki, nneyo peyo Mwana juka Mundu shatame mobha gatatu nnitaka shilo na mui. 41Bhandu bha ku Ninawi shibhakoposhelanje mobha ga ukumu, nabhalabhonji shibhaluukumulanje alu lubhelekolu kuti lushilebha, pabha bhandu bha ku Ninawi bhaipetilenje kwa ligongo lya miungu ja a Yona, na mbena apano apali ali nkulungwa kupunda a Yona. 42A Malikiya bha kwibhanda shibhakoposhele alu lubhelekolu pushiluukumulwe, na bhalabho shibhaluukumule kuti lushilebha, pabha bhenebho bhashinkukopoka kwa taliya, nkupinga bhapilikane malobhe ga lunda ga a Shelemani, na mbena apano apali ali nkulungwa kupunda a Shelemani.

Kubhuja kwa Lioka

(Luka 11:24-26)

43“Lioka anshokaga mundu, anatimbililatimbilila nng’anga nkuloleya pa pumulila na anapabhone. 44Penepo anakwilugulila nnyene, ‘Shimuje kumui kungoposhele,’ ikabheje pabhuja nakupaimana pangali shindu, pali papyejilwe nikonjelewa, 45shajende kwaatolanga ashimaoka bhananji shabha, bhajogoyanga kupunda jwenejo, na bhowe bhanakwiya kunjinjilanga mundujo. Na ali jika mundujo shijibhe jangali ja mmbone kupunda kundandubho. Na malinga shiipingabha kwa lubheleko lwa lebhalu.”

Ashaalongo Ajabhonji a Yeshu

(Maliko 3:31-35; Luka 8:19-21)

46A Yeshu bhali nkubheleketa na bhandu bhabhagwinji, anyinabhabho na ashaapwabho gubhaikengene nijimangana palanga, bhalipinganga kubheleketa nabho. 47Bhai, mundu jumo gwabhalugulile, “Anyinabhenu na ashaapwenu pubhalinginji palanga, bhanapinganga kubheleketa na mmwe.”

48Ikabheje a Yeshu gubhaajangwile bhandu bhala, “A mama nne agani? Na ashapwanga nne ashigani?” 49Kungai gubhaagolosheyenje nkono kwaalanguyanga bhaajiganywa bhabho, bhalinkuti, “Nnole abha ashaamama na ashaapwanga! 50Pabha jojowe atenda yakupinga Atati bhali kunnungu, jwenejo ni mpwanga nne na nnumbwangu nne na a mama nne.”

13

Lutango lwa Nkupanda

(Maliko 4:1-9; Luka 8:4-8)

1Lyubha lyolyo, a Yeshu gubhajabhwile pamui pala, gubhapite tama nnyenje litanda. 2Makundi gamakulungwa ga bhandu gashinkwaatimbilila mpaka a Yeshu gubhakwelile muntumbwi gubhatemi. Bhandu bhowe gubhajimingene nnyenje litanda. 3Nabhalabho a Yeshu gubhaalugulilenje indu yaigwinji kwa ndango, bhalinkuti, “Mpilikananje! Nkupanda ashinkwenda panda mmbeju.

4“Paliji nkumiya mmbeju, ina gwigwilile mumpanda, ijuni gwiishe nilya. 5Ina gwigwilile pamaganga pangali litaka lyaligwinji. Gwiimelile shangupe pabha litaka likataliyeje, 6lyubha likabhaleje, gwiinyalile, na pabha mbubhu yakwe yangajendeya gwiijumwile. 7Ina gwigwilile pa mikongo ja mibha, na jalakwe gujikulile niutalila. 8Ina gwigwilile pa litaka lya mmbone, gwiimelile, gwiiogwele ina makumi kumi na ina makumi shita na ina makumi gatatu. 9Akwete makutujo na apilikane!”

Ligongo lya Bheleketa kwa Ndango

(Maliko 4:10-12; Luka 8:9-10)

10Bhaajiganywa bhabho gubhaajendelenje nikwaabhuya, “Pakuti nnabheleketa na bhandunji kwa ndango?”

11A Yeshu gubhaajangwilenje, “Mmanganya nshijaliwanga kwiimanya indu ya nng’iyo ya Upalume gwa Kunnungu, ikabheje bhanganyanjibho bhangajaliwanga. 12Pabha akwete shindu apinga pegwa na jenjeshewa, ikabheje jwangali shindu, nkali shakwete shila, shipinga tolwa. 13Ngunabheleketa nabhonji kwa ndango, pabha bhanalolanga ikabheje shakwa shibhakushibhonanga, bhanapilikanilanga ikabheje bhakapilikananga, wala bhakaelewanga. 14Gatimilile gubhabhelekete ankulondola bha a Nnungu a Ishaya ga kuti, Bhakulungwa bhaashite,

‘Kupilikana shimpilikananje, ikabheje nkaelewanga.

Nkupinga lolanga, ikabheje nkashibhonanga shindu

15Pabha mitima ja bhene bhandunjibha jishitopa

Bhashiibhanga makutu gabhonji,

Bhashikupilanga meyo gabhonji.

Gwangali nneyo, bhakalolilenje na meyo gabhonji,

Bhakapilikenenje na makutu gabhonji,

Bhakaelewenje mmitima jabhonji,

Bhakandendebhushilenje, bhashite Bhakulungwa,

ngaalamiyenje.’ ”

16“Ikabheje mbaya mmanganyanji, pabha meyo genunji ganalola na makutu genunji ganapilikana. 17Kweli ngunakummalanjilanga, ashinkulondola bha a Nnungu na bhandunji bha aki bhabhagwinji bhashinkulokolilanga kugabhona gunkugabhonangaga, bhanagabhonanje, na pilikana gunkupilikanangaga, bhanagapilikananje.

Malombolelo ga Lutango lwa Nkupanda

(Maliko 4:13-20; Luka 8:11-15)

18“Bhai, mmanganya mpilikananje lutango luka nkupanda. 19Jojowe akulipilikana lilobhe lya Upalume gwa Kunnungu gwangali kulielewa, pali malinga mmbeju igwilile mumpanda ila, na Lishetani anakwiyatola shipandilwe muntima gwakwe shila. 20Mmbeju jipandilwe pa liganga jila jinalandana naka mundu akulipilikana lilobhe lya a Nnungu, shangupe anakuliposhela nikwiinonyela, 21ikabheje akakulibhika muntima gwakwe nilonjeya, na pushiika shilaje kwa ligongo lya lyene lilobhelyo, shangupe anatenguka. 22Mmbeju jigwilile pa mikongo ja mibha, inalandalana naka mundu akulipilikana lyene lilobhelyo, ikabheje ga lipamba lya shilambolyo shino na ga pinga kola indu inautalila lilobhelyo, na lyalakwe likaogoya iepo. 23Mmbeju jipandilwe nnitaka lya mmbone jinalandana naka mundu akulipilikana lyene lilobhelyo na kulielewa, na jwalakwe malinga mmbeju iogoya iepo, jimo makumi kumi na jina makumi shita na jina makumi gatatu.”

Lutango lwa Likonde

24A Yeshu gubhaalugulilenje bhandunji lutango luna, “Upalume gwa Kunnungu ushilandana naka mundu apandile mmbeju ya mmbone mungunda gwakwe. 25Ikabheje bhandu bhalibhagonilenje, mmagongo nnjabho gwaishe, gwapandile likonde mungunda gwabho gwa ngano, gwaijabhulile. 26Bhai, ngano ikameleje na tandubha tumbuka, likonde nalyalakwe gulikulile. 27Bhatumishi bha bhayene nngunda bhala gubhaajendelenje, nikwaalugulila, ‘Mmakulungwa, imwapandile mmbeju ya mmbone mungunda gwenu. Igala nnaino likonde kulikopweshe kwei?’ 28Nabhalabho gubhaajangwilenje, ‘Amagongo ajangu bhatendile nneyo.’ Bhai, bhatumishi bhabho gubhaabhushiyenje, ‘Bhuli nnipinga tujende tukatutumbule?’ 29Nabhalabho gubhaajangwilenje, ‘Nngabha, inabha pushintutumbulanje likonde nnatutumbulanga na ngano. 30Nnekanje yowe ikule pamo mpaka mobha ga maneng’eno. Gene mobhago shinaalugulilanje bhaunanga, nkumbililanje likonde mmatuto nijoka. Ikabheje ngano nnopolanje nkabhikanje mungokwe jangu.’ ”

Lutango lwa Mmbeju ja Aladali

(Maliko 4:30-32; Luka 13:18-19)

31A Yeshu gubhaalugulilenje bhandunji lutango luna, “Upalume gwa Kunnungu unalandana na mmbeju ja aladali jatolile mundu jumo, gwapandile mungunda gwakwe. 32Mmbeju jene jajishoko kupunda mmbeju yowe, ikabheje jimelaga jinakula nipunda yalya yowe munngunda, nibha malinga nkongo gwankulungwa, nkali ijuni inakwiyashenga maui nnyambi yakwe.”

Lutango lwa Ngedule

(Luka 13:20-21)

33A Yeshu gubhaabalanjilenje lutango luna, “Upalume gwa Kunnugu ushilandana na ngedule jibhatolile bhakongwe bhamo, gwaangenye na utandi madebhe gabhili na nushu, utandi gowe guumwishe.”

Kubheleketa kwa Ndango

(Maliko 4:33-34)

34A Yeshu bhashinkwaalugulilanga bhandu gene gowego kwa ndango. Bhangaalugulilanga shindu shoshowe gwangali ndango, 35nkupinga litimilile lyelila, lyalugwilwe na ankulondola bha a Nnungu,

“Shimelekete nabhonji kwa ndango

Shing’unukule gaishiywe tandubhila kupanganywa kwa shilambolyo.”

A Yeshu Bhanatalashiya ga Lutango lwa Likonde

36Kungai a Yeshu gubhaalajilenje bhandunji bhala, gubhajinjile nnyumba. Bhaajiganywa bhabho gubhaajendelenje, gubhaabhalanjilenje, “Nntulugulile ukoto ga lutango lwa likonde munngunda.”

37A Yeshu gubhaabhalanjilenje, “Apanda mmbeju ya mmbone ila, Mwana juka Mundu, 38Nngunda gula shilambolyo. Mmbeju ya mmbone ila, bhandunji bhalinginji Muupalume gwa Kunnungu. Ikabheje likonde lila bhandunji bhaka Lishetani. 39Mmagongo apandile likonde lila ni Lishetani. Mauno, mpelo gwa shilambolyo na bhaunanga, ashimalaika. 40Malinga makonde shigakuti kumbililwa nijokwa moto, pushijiyebha lyubha lya mpelo gwa shilambolyo. 41Mwana juka Mundu apinga kwatumanga ashimalaika bhakwe bhakaalopolanje koposhela Muupalume gwabho bhowenji bhalinginji shiumilo sha bhandu kutenda yambi, na bhowe bhaatendanga ya nyata. 42Nikwaaleshelanga nnishembo lya moto, kweneko bhapinga gutanga na tauna meno. 43Kungai, bhanguja bhala bhapinga ng’anyimanga mbuti lyubha Muupalume gwa Ainabhabhonji. Akwete makutujo na apilikane!

Lutango lwa Shibhiko Shiishiywe

44“Upalume gwa Kunnungu unalandana na shibhiko shiishiwe munngunda. Mundu jumo gwashibhweni, gwashiishiye kabhili. Ashinkuangalala kwa kaje, gwapite kuusha yowe yakwete, gwaumile nngunda gula.

Lutango lwa Lulu

45“Kabhili, Upalume gwa Kunnungu unalandana naka mundu jumo ausha indu, nkuloleya liganga lya konja lya mmbiya yaigwinji lishemwa lulu. 46Akajibhoneje lulu jimo ja mmbiya yaigwinji, gwapite usha yowe yaakwete, gwaumile lulu jila.

Lutango lwa Lyau lya Yamaki

47“Kabhili, Upalume gwa Kunnungu unalandana na lyau litejilwe mmashi, yamaki ya kila namuna gwiitanjile. 48Lyau lila likagumbaleje, bhandunji gubhautilenje kunyenje bhaali, gubhatemingenenje, gubhaagwilenje yamaki ya mmbone gubhatajilenje mwiikapu yabhonji na yangali ya mmbone gubhaijailenje. 49Nneyo pushijiyebha kumpelo gwa shilambolyo, shibhakoposhelanje ashimalaika, bhapinga agulanya bhandunji, bhangali bha mmbone na bhakwetenje aki, 50na kwaleshelanga pa moto bhangali bha mmbonebho. Kweneko shibhagutanje na tauna meno.”

Shibhiko sha Ambi na sha Bhukala

51A Yeshu gubhaabhushiyenje, “Bhuli, nngaelewenje gene gowego?” Gubhaajangwilenje, “Elo.” 52Nabhalabho gubhaabhalanjilenje, “Bhai nneyo, kila bhaajiganya bha Shalia bhajigenywe ga Upalume gwa Kunnungu, bhanalandana na bhayene nyumba bhashoya nshibhiko shabho indu ya ambi na ya bhukala.”

A Yeshu Bhanakanwa ku Nashaleti

(Maliko 6:1-6; Luka 4:16-30)

53A Yeshu bhakamaliyeje kubheleketa ndango yoweyo gubhaijabhulile, 54gubhapite kushijiji shabho ku Nashaleti. Kweneko gubhaajigenyenje bhandunji nshinagogi jabhonji, mpaka gubhakanganigwenje, gubhashitenje, “Jweneju kwapatile kwei lwene lunda na mashili ga tenda yene ilapoi? 55Bhuli, jweneju nngabha mwanagwabho apundi shelemala bhala? Bhuli, akwabhe nngabha a Malia na ashapwakwe nngabha a Yakobho na a Yoshepu na a Shimoni na a Yuda? 56Bhuli, ashalumbugwe, bhowe nngabha tulitama nabhonji pano? Bhai, kwapatile kwei gene gowega?”

57Bhai, gubhaashimilenje. Ikabheje a Yeshu gubhaalugulilenje, “Nkulondola jwa a Nnungu akalepela kukuywa, ikabheje pa shilambo shakwe na kunngwakwe!” 58Kwa nneyo, bhangatenda ilapo yaigwinji pepala kwa ligongo lya ungakulupalila gwabhonji.

14

Kuwa kwa a Yowana Bhabhatisha

(Maliko 6:14-29; Luka 9:7-9)

1Gene mobhago a mpalume Elode gubhapilikene ngani ja a Yeshu. 2Bhai, gubhaalugulilenje bhatumishi bhabho, “Bhenebha a Yowana bhabhatisha bhashiyuka, pabha mashili gabho ganatenda ilapo.”

3Pabha a Elode bhashinkwaakamula a Yowana, nikwatabha kuligelesha kwa ligongo lya a Elodia, akongobhabho a Pilipi, apwabho. 4Pabha a Yowana bhashinkwaalugulila a Elode “Nngabha alali mmwe kwaalomba bhene bhakongwebho!” 5A Elode bhashinkupinga kwaabhulaga a Yowana, ikabheje bhashikwaajogopanga bhandunji, pabha bhamumanyinji kuti, a Yowana ankulondola bha a Nnungu.

6Lyubha lya shikukuu sha bhelekwa kwabho a Elode, mwali jwabho a Elodia ashinkuina pa bhajeninji. A Elode guyaanonyele, 7mpaka gubhalumbile kumpa mwalijo shoshowe shapinga juga.

8Najwalakwe, akuno ajigenywe na akwabhe, gwashite, “Mmbe nnainope nshipeta, ntwe gwa a Yowana bhabhatisha.”

9A Elode gubhainjishe, ikabheje kwa ligongo lya lumbila kwabho na ga bhajeninji, gubhaamulishe apegwe. 10Bhai, a Elode gubhantumile mundu kuligelesha akaakate ntwe a Yowana. 11Ntwe gwabho guuishe guli nshiniya, gubhampele mwali jula, najwalakwe akwaapaga akwabhe. 12Bhaajiganywa bha a Yowana gubhaikengenenje, gubhatolilenje maiti gala, gubhashishilenje. Kungai gubhapite kwaabhalanjilanga a Yeshu.

A Yeshu Bhanakwaaliyanga Bhanabhalume Elupu Nng’ano

(Maliko 6:30-44; Luka 9:10-17; Yowana 6:1-14)

13A Yeshu bhakapilikaneje ngani ja a Yowanajo, gubhajabhwile pepala na ntumbwi, gubhapite kujika kwangali bhandu. Ikabheje bhandu gubhamumanyinji, gubhaakagwilenje na makongono kukoposhela mwiilambo yabhonji. 14Bhai, bhakaisheje kumbwani gubhaluweni lugwinjili lwa bhandu, gubhaabhonelenje shiya, gubhaalamiyenje bhalwele bhabhonji.

15Ligulo, bhaajiganywa bhabho gubhaajendelenje gubhaalugulilenje, “Putuli pano pa anga na ligulo liishe. Bhai, mwaalajilanje bhandunji bhajendangane kushijiji bhakaiumilanje shalya.” 16A Yeshu gubhaalugulilenje, “Ikapinjikwa bhajendangane, mmanganyanji mwaapanganje shalya.” 17Na bhalabhonji gubhaalugulilenje, “Jitukwete mikate nng’anope na yamaki ibhili.”

18A Yeshu gubhaalugulilenje, “Mmbanganje yowe akuno.” 19Gubhaamulishe bhandu bhatamangane mmanyai. Kungai a Yeshu gubhatolile mikate nng’ano jila na yamaki ibhili ila, gubhalolile kunnungu, gubhaatendele eja a Nnungu. Kungai gubhagebhenye mikate jila, gubhaapelenje bhaajiganywa bhabho, na bhalabhonji gubhaapelenje bhandunji. 20Bhandu bhowe gubhalilenje, nijukuta. Kungai bhaajiganywa gubhakundikenyenje malepei gala, gubhagumbeyenje ikapu yaishoko likumi limo na ibhili. 21Bhandu bhalilenje bhala pubhalinginji bhanabhalume elupu nng’ano, gwangali kwabhalanganishiyanga bhanabhakongwe na bhana.

A Yeshu Bhanaowa Pantundu Mashi

(Maliko 6:45-52; Yowana 6:15-21)

22Shangupe, a Yeshu gubhaamulishenje bhaajiganywa bhabho bhakwelanje muntumbwi, bhalongolelanje jomboka litanda akuno bhalikwaalajilanga bhandunji. 23Bhakaalajilanjeje bhandunji, gubhakwelile kushitumbi jikape kujuga Nnungu. Lyene ligulolyo pubhaliji jikape kweneko, 24na gene malangago ntumbwi gula pugwaliji tome pakati pakati litanda, ikabheje gwatendaga komwa na mabhimbili pabha mbungo jatendaga puga kopoka mmujo jabhonji.

25Shilo, tome na kumashelo, a Yeshu gubhaajendelenje bhaajiganywa bhalikwenda panani mashi. 26Bhaajiganywa bhabho bhaakabhonanjeje bhalikwenda pantundu mashi gubhajogopenje kwa kaje, gubhashitenje, “Lioka!” Gubhajobhelenje bhalijogopanga.

27Shangupe, a Yeshu gubhabhelekete nabhonji, “Mwiilumanje ntima, ni nne. Nnajogopanje!” 28A Petili gubhaalugulile, “Mmakulungwa, ibhaga kweli mmwe, nnugulile nyiye kweneko pantundu mashi.”

29A Yeshu gubhashite, “Ayaga, nnjiye.” A Petili gubhatulwishe muntumbwi mula gubhatandwibhe kwenda panani mashi, bhalikwaajendela a Yeshu. 30Ikabheje bhakajibhoneje mbungo jila, bhakujogopaga, gubhatandwibhe titimila, gubhagutile nguto, “Mmakulungwa, nndapule!” 31Penepo a Yeshu gubhagolweye nkono gwabho, gubhaakamwile nikwaalugulila, “Mmwe nkwete ngulupai jishoko! Pakuti mwangakulupalila malobhe gangu?”

32Kungai gubhakwelilenje muntumbwi mula, na mbungo jila jikupumulaga. 33Bhowe bhalinginji muntumbwi mula guhaatindibhalilenje, bhalinkutinji, “Kweli mmwe ni Bhanabho a Nnungu.”

A Yeshu Bhanalamya Bhalwelenji ku Geneshaleti

(Maliko 6:53-56)

34Gubhajombokenje litanda, gubhaikengenenje kushilambo sha Geneshaleti. 35Bhandunji bha kwekula bhakamumanyanjeje, gubhashumiyenje nganijo mmbali yowe. Bhai gubhaapeleshelenje a Yeshu bhalwelenji bhowe, 36gubhaashondelesheyenje bhaalekanje bhaakwayanje nkali libhiniko lya ngubho jabho. Na bhowe bhaakwashiyenje gubhalamilenje.

15

Ikubho ya Bhanyikala

(Maliko 7:1-13)

1Kungai Mapalishayo na bhaajiganya bha Shalia gubhaikengenenje koposhela ku Yelushalemu, gubhaajendelenje a Yeshu, nikwaabhuya, 2“Pakuti bhaajiganywa bhenu bhakakamulanga ikubho itujigenywe na bhanangulungwa bhetu? Bhakaanabhanga makono ukoto pa shalya.”

3A Yeshu gubhaajangwilenje, “Pakuti numbe mmanganyanji nnalekanga Shalia ja a Nnungu, nikagulila ikubho yenunji? 4A Nnungu bhaashite, ‘Gwaajogope ainago na akwenu, pabha ishijandikwa, akwaatukana ainagwe eu akwabhe, abhulagwe.’ 5Ikabheje mmanganya nnajiganyanga kuti mundu abhaga na shindu shakwaapa ainagwe eu akwabhe, ikabheje ashibheleketa, ‘Shene shindushi njikwaapa a Nnungu,’ 6bhai, akapinjikwa kabhili kwaajogopa ainagwe nikwaapa! Nnei shinkuti kulinyegeyanga lilobhe lya a Nnungu nkukagula ikubho yenunji. 7Mmanganya mmagulumba! A Ishaya bhalondwele ukoto genu mmanganya.”

8A Nnungu bhanabheleketa, “ ‘Bhene bhandunjibha bhananyogopanga kwa malobhepe,

Ikabheje mitima jabhonji jishitalikangana na nne.

9Kundindibhalila kwabhonji kwayoyo,

Pabha majiganyo gabhonji ni malajilo ga shigundupe.’ ”

Indu Ikuntenda Mundu Anyate

(Maliko 7:14-23)

10A Yeshu gubhaashemilenje bhandu bhagumbelenje bhala, gubhaalugulilenje, “Mpilikananje, na mmumanyanje! 11Shindu shalya mundu shikakuntenda mundu anyate, ikabhe malobhe gakopoka nkang’wa, ni gakuntenda mundu anyate.”

12Kungai bhaajiganywa gubhaajendelenje, nikwaabhuya, “Bhuli, mmumanyi kuti Mapalishayo bhashinkutumbalanga bhakapilikananjeje malobhe genu?” 13A Yeshu gubhaajangwilenje, “Litepo lyolyowe lyangapandwa na Atati bha kunnungu, lipingatutumbulwa. 14Mwaalekanje bhanganyabho, ashikalongolele nangalole. Nangalole annongoyaga nangalole mwine, bhowe bhanaabhili shibhatumbushilanje nniimbo.”

15A Petili gubhashite, “Nntulugulile ukoto ga lutango.” 16A Yeshu gubhashite, “Nkali mmanganya mpaka nnaino nkanabhe kumumanyanga? 17Bhuli, nkakumumanyanga kuti shoshowe shijinjila nkang’wa shinakwenda nnipitiu na kungai shinaepukwa kulilindi? 18Ikabheje malobhe gakopoka nkang’wa mugakoposhele muntima, na genego ni gakuntenda mundu anyate. 19Pabha muntima inakoposhela ng’aniyo ya nyata, kubhulaga na labhalabha na gwii na kong’ondela unami na matukano. 20Genego ni gakuntenda mundu anyate. Ikabheje kulya shalya gwangali nabha makono kukakuntenda mundu anyate.”

Ngulupai ja Bhakongwe Bhamo

(Maliko 7:24-30)

21A Yeshu gubhajabhwile pepala gubhapite tama mmbali ja ku Tilo na ku Shidoni. 22Bhai, bhakongwe bhamo Bhakanaani bha shene shilambosho gubhaaishile, gubhautiye lilobhe bhalinkuti, “Mmakulungwa, Bhaulongo gwa a Daudi, mmonele shiya! Mwali jwangu analaga kaje lioka.” 23Ikabheje a Yeshu bhangaajangula. Bhai, bhaajiganywa bhabho gubhaajendelenje, nikwaabhalanjila, “Mwaalugulile bhajabhule, pabha bhanakutukagula bhalijobhela.”

24A Yeshu gubhajangwile, “Nangatumwa ikabhe kubhandu bha ku Ishilaeli bhalinginji malinga ngondolo iobhile.”

25Penepo bhakongwe bhala gubhaatindibhalile, bhalinkuti, “Mmakulungwa, nnjiye kunnyangutile.”

26A Yeshu gubhaajangwile, “Nngabha mmbone tola shalya sha bhana nikwiijaila mbwa.”

27Bhakongwe bhala gubhashite, “Kweli, Mmakulungwa, ikabheje nkali mbwa inalya malepeyo gagwa pa mesha ya ashinangologwe.”

28Penepo a Yeshu gubhajangwile, “Mama, ngulupai jenu jikulungwa, bhai, ntendelwe malinga shinkupinga.” Lioka jula akunshokaga mwali jula, nigwalamile malanga gala.

A Yeshu Bhanalamya Bhandu Bhabhagwinji

29A Yeshu gubhashoshile pepala gubhapite nnyenje litanda lya Galilaya, gubhajombweshe ku shitumbi, nigubhatemi. 30Bhandu bhabhagwinji gubhaaishilenje bhalikwaapeleshelanga bhalemelenje na ashinangalole na ashinangwabha na bhubhu na bhalwelenji bhabhagwinji, gubhaabhishilenje mmujo jabho, nabhalabho a Yeshu gubhaalamiyenje. 31Lugwinjili lwa bhandu lula lwashinkulapa bhakaabhonanjeje ashibhubhu bhalibheleketanga, bhalemelenje bhalamilenje, ashinangwabha bhalijimajimanga, na ashinangalole bhalilolanga, bhandu gubhaainiyenje a Nnungu bha Ishilaeli.

A Yeshu Bhanakwaaliyanga Shalya Bhandu Elupu Nsheshe

(Maliko 8:1-10)

32Bhai, a Yeshu gubhaashemilenje bhaajiganywa bhabho, gubhashite, “Ngunakwaabhonelanga shiya bhandunjibha, pabha bhashitamangana na nne mobha gatatu, nnaino bhangalinginji shalya. Ngapinga kwaalekanga bhajabhulangane gwangali kulya shalya, bhanaondokanga mumpanda.”

33Bhaajiganywa bhabho gubhaalugulilenje, “Putulipano paanga, shitupate kwei shalya sha jukuta bhandu bhabhagwinji nnei?”

34A Yeshu gubhaabhushiyenje, “Mikate jilingwa jinkwetenje?” Gubhaajangwilenje, “Shabha na yamaki ishokope.”

35Bhai, a Yeshu gubhaamulishenje bhandu bhatamangane pai. 36Gubhatolile mikate shabha jila na yamaki ila, gubhatendile eja kwa a Nnungu, gubhagebhenye, gubhaapelenje bhaajiganywa bhabho, na bhalabhonji gubhaagabhanishiyenje bhandunji. 37Bhowe gubhalilenje nijukuta. Kungai gubhakundikenyenje malepei, gubhagumbeyenje ikapu shabha yaikulungwa. 38Bhalilenjebho pubhalinginji bhanabhalume elupu nsheshe, gwangali kubhalanganishiya bhanabhakongwe na bhana.

39Bhai, a Yeshu gubhaalajilenje bhandunji, gubhakwelile muntumbwi, gubhapite mmbali ja ku Magadani.

16

Bhandu Bhanapinganga Ilangulo

(Maliko 8:11-13; Luka 12:54-56)

1Mapalishayo na Mashadukayo gubhaajendelenje a Yeshu, bhalikwaatejelanga, gubhaajujilenje bhaatendelanje shilangulo kopoka kunnungu. 2A Yeshu gubhaajangwilenje, “Shiikaga shigulogulo mmanganya nkutinji, ‘Malabhi kupingasha ukoto pabha liunde lishishejela!’ 3Kulisha nkutinji, ‘Lelo kukasha ukoto mbungo jipinga puga, pabha liunde lishishejela na maunde gashibhindula!’ Bhai, mmanganya nnamanyililanga kujimanya miongwe kwa lola liunde, ikabheje nkakwimanyanga ilangulo ya jene miongwe jino? 4Lubheleko lwa lebha na lukakulupalika kwa a Nnungu! Nnapinganga shilangulo, ikabheje lukapegwa shilangulo shoshowe ikabhe shilangulo sha a Yona.” Bhai, gubhaaleshilenje, nigubhaijabhulile.

Ngedule ya Mapalishayo na Mashadukayo

(Maliko 8:14-21)

5Bhaajiganywa bhabho bhakajombokanjeje ng’ambu jabhili ja litanda, gubhang’amulenje kuti bhashilibhalanga kujigala mikate. 6A Yeshu gubhaalugulilenje, “Mwilolesheyanje na mwiteiganje na ngedule ya Mapalishayo na Mashadukayo!”

7Ikabheje bhalabhonji gubhataukengenenje ashayenenji, “Bhanabheleketa nneyo pabha twangajigala mikate.”

8A Yeshu gubhaimanyi ng’aniyo yabhonji, gubhaalugulilenje, “Mmanganya mmandunji bha ngulupai jishoko! Pakuti nnabheleketanga ga ligongo lya ngajigala mikate? 9Bhuli, nkanabhe ng’amulanga? Bhuli, nkaakumbushilanga punagebhenye mikate nng’ano jila kwa bhanabhalume elupu nng’ano? Bhuli ikapu yaishoko ilingwa imwagumbeyenje ya malepei? 10Eu, mikate shabha jila jibhagabhanishiywenje bhanabhalume elupu nsheshe, bhuli, imwakundikenyenje ikapu yaikulungwa ilingwa ya malepei? 11Pakuti nkang’amulanga kuti ngabheleketaga ga mikate? Ikabheje mwiteiganje na ngedule ya Mapalishayo na Mashadukayo!”

12Penepo bhaajiganywa gubhamumanyinji kuti bhashikwaalugulilanga bhaiteiganje nngabha na ngedule ya mmikate, ikabheje bhaiteiganje na majiganyo ga Mapalishayo na Mashadukayo.

A Petili Bhanakwaakong’ondela a Yeshu Kuti a Kilishitu

(Maliko 8:27-30; Luka 9:18-21)

13A Yeshu bhakaisheje mmbali ja ku Kaishalia Pilipi, gubhaabhushiyenje bhaajiganywa bhabho, “Bhandu bhakutinji Mwana juka Mundu ni gani?”

14Gubhaajangwilenje, “Bhananji bhakutinji a Yowana Bhabhatisha, bhananji a Eliya, bhananji a Yelemiya, eu jumo munkumbi gwa ashinkulondola bha a Nnungu.”

15A Yeshu gubhaabhushiyenje, “Na mmanganyanji bhuli, nkutinji nne gani?” 16A Shimoni Petili gubhajangwile, “Mmwe a Kilishitu, Bhanabhabho a Nnungu, bhali bhabhakoto.” 17A Yeshu gubhashite, “Bhanabhabho a Yona, mbaya mmwe pabha nngabha mundu anng’ibhulile yenei, ikabhe Atati bhali kunnungu. 18Nne ngunakunnugulila mmwe a Petili, mmwe lindandawe na panani lindandawe ngupinga shenga likanisha lyangu, wala mashili ga kundamo ja bhawilenje gakalikombola. 19Shinimpe punguo ya Upalume gwa Kunnungu, shoshowe shishintabhe pa shilambolyo, shishitabhwe kunnungu na shoshowe shishinngopole pa shilambolyo, shishigopolwe kunnungu.”

20Kungai gubhaalimbiyenje bhaajiganywa bhabho, bhanannugulilanje mundu jojowe kuti bhenebho a Kilishitu.

A Yeshu Bhanabheleketa ga Potekwa Nawa Kwabho

(Maliko 8:31-9:1; Luka 9:22-27)

21Tandubhila gene malangago a Yeshu gubhatandwibhe kwaalugulilanga bhaajiganywa bhabho gwangali nng’iyo kuti bhanapinjikwa kwenda ku Yelushalemu, na kweneko bhapinga potekwa na bhanangulungwa na bhakulungwanji bhaabhishila na bhaajiganya bha Shalia. Kuti, bhapinga bhulagwa na lyubha lya tatu shibhayuywe.

22A Petili gubhaatolile kuntemela, gubhatandwibhe kwaakalipila, “Inabhe nneyo Mmakulungwa! Lyeneli likankoposhela!”

23Ikabheje a Yeshu gubhatendebhwishe, gubhaalugulile a Petili, “Nnyabhulile apano, Lishetani! Mmwe nnang’ibhilila. Ng’aniyo yenu nngabha ya a Nnungu ikabhe ya shigundu!”

24Kungai a Yeshu gubhaalugulilenje bhaajiganywa bhabho, “Mundu jojowe apinga ngagula nne, anapinjikwa aikane nnyene, ajigale nshalabha gwakwe angagule. 25Pabha, mundu apinga kulama gwangali ngulupalila nne, akakola gumi gwa pitipiti, ikabheje shakunde bhulagwa kwa ligongo lya ngulupalila nne, shakole gumi gwa pitipiti. 26Mundu shiimpwaile nndi apataga indu yowe ya pa shilambolyo na akuno aliobhya gumi gwakwe gwa pitipiti? Eu, mundu shashoye shindu shashi pa gumi gwakwe gwa pitipiti? 27Pabha, Mwana juka Mundu shaishe na ukonjelo gwa Ainagwe pamo na ashimalaika bhakwe, penepo shannipe kila mundu malinga shashite tenda. 28Kweli ngunakummalanjilanga, bhapalinji bhananji pepano bhakawanganga bhakanabhe kummonanga Mwana juka Mundu alikwiiya malinga Mpalume.”

17

A Yeshu Bhanapindikuka Lubhombo

(Maliko 9:2-13; Luka 9:28-36)

1Gakapiteje mobha shita, a Yeshu gubhaatolilenje a Petili na a Yakobho na a Yowana apwabho, gubhajombokenje ku shitumbi shashileu. 2Kweneko, a Yeshu gubhapindikwishe lubhombo pa meyo gabhonji, kumeyo kwabho kwashinkung’anyima malinga lyubha na nngubho yabho puyaliji yanawe malinga shilangaya. 3A Musha na a Eliya gubhaakoposhelenje, gubhalinginji nkubheleketa na a Yeshu. 4Penepo a Petili gubhaalugulile a Yeshu, “Mmakulungwa, shankonja uwe kubha apano! Mpingaga shinjenje mabhanda gatatu, limo lyenu na lina lya a Musha na lina lya a Eliya.”

5Pubhaliji nkubheleketa nneyo, liunde lya nawe likwaaunishilangaga, lilobhe gulipilkanishe koposhela nniundemo, “Jweneju ni mwanangu jungumpinga, anonyela, mumpilikanilanje.” 6Bhaajiganywa bhakapilikananjeje nneyo gubhagwilenje namanguku, gubhajogopenje kaje. 7A Yeshu gubhaajendelenje, nikwaakwayanga, gubhashite, “Nnjimangane, nnajogopanje!” 8Bhakalolanjeje kunani bhangammonanga mundu juna, ikabhe a Yeshu jikape.

9Bhai, pubhalinginji bhalielelanga kopoka kushitumbi, a Yeshu gubhaalimbiyenje bhalinkuti, “Nnannugulilanje mundu indu imwiibhweninji, mpaka Mwana juka Mundu pashayuywe.”

10Kungai bhaajiganywa bhabho gubhaabhushiyenje, “Pakuti bhaajiganya bha Shalia bhakutinji inapinjikwa bhatandubhe kuika a Eliya?”

11A Yeshu gubhaajangwilenje, “Kweli, a Eliya shibhaishe kualaya indu yowe. 12Ikabheje ngunakummalanjilanga, a Eliya bhaaishe bhanganyabho bhangaamanyanga, ikabhe bhashinkwaatendelanga mwaapinjilenje. Nneyo peyo mwana juka Mundu apinga potekwa mmakono gabhonji.”

13Penepo bhaajiganywa bhala gubhamumanyinji kuti bhatendaga kwaabhalanjilanga ga a Yowana Bhabhatisha.

A Yeshu Bhanakunshoya Lioka Nshanda

(Maliko 9:14-29; Luka 9:37-43)

14Bhakaikangananjeje ku bhandu bhagumbelenje bhala, bhandu bhamo gubhaajendele a Yeshu, nikwaatindibhalila, 15gubhashite, “Mmakulungwa, mummonele shiya mwanangu ashikola shialala, numbe analaga kaje, papagwinji anagwila pa moto eu mmashi. 16Nashinkumpeleka kubhaajiganywa bhenu ikabheje bhangakombolanga kunshoya.”

17A Yeshu gubhajangwile, “Alu lubheleko lwangali ngulupai na lwa puganika! Shindame na mmanganya mpaka shakani? Shinikakatimile na mmanganya mpaka shakani? Munnjiyenajonji akuno mwanajo,” 18Bhai, a Yeshu gubhankalipile liokajo, nigwanshoshile mwana jula, gwalamile malanga gala.

19Kungai bhaajiganywa gubhaajendelenje a Yeshu shintemela, gubhaabhushiyenje, “Pakuti uwe twangakombola kunshoya lioka jula?”

20A Yeshu gubhaajangwilenje, “Kwa ligongo lya ungakulupalila gwenunji. Kweli ngunakummalanjilanga, ibhaga shinkolanje ngulupai, nkali jajishoko malinga mbeju ja aladali, shinkombolanje kushilugulila nkali ashi shitumbishi, ‘Shokapa ujende akula,’ shishijende. Shakwa shoshowe shikaakomboleka kungwenunji.” 21Ikabheje lioka jwa nnei akashoka ila kwa tabha na juga.17:21 Majandiko gana ga bhukala gangali gwene nshitaligu.

A Yeshu Bhanabheleketa Kabhili Gawa na Yuka Kwabho

(Maliko 9:30-32; Luka 9:43-45)

22Pubhalinginji pamo ku Galilayako, a Yeshu gubhaalugulilenje, “Mwana juka Mundu apinga kamuywa ku bhandunji. 23Bhapinga kummulaganga, ikabheje lyubha lya tatu shayuywe.” Bhaajiganywa gubhainjikenje kaje.

Kulipa Koli ja Liekalu

24A Yeshu na bhaajiganywa bhabho bhakaikanganeje ku Kapalanaumu, bhakamula koli ja liekalu bhala gubhaajendelenje a Petili, gubhaabhushiyenje, “Bhuli, bhaajiganya bhenunji bhalilipa koli ja Liekalu?”

25A Petili gubhajangwile, “Elo, bhalilipa.” Bhai a Petili bhakajinjileje nnyumba, bhakanabhe bheleketa lilobhe, a Yeshu gubhaabhushiye, “A Shimoni, mmwe nkubhona bhuli? Ashimpalume bha shilambolyo bhanalonganga koli kwa ashigani? Kwa ashaayene shilambo eu ku bhajeninji?”

26A Petili gubhajangwile, “Kopoka ku bhajeninji.” A Yeshu gubhaalugulile, “Bhai monaga nneyo, bhashilambo bhakaalipanga koli. 27Ikabheje tunaatumbayanje, nnjende kulitanda nkatambishe ndowana, shamaki shatandubhe tanjilajo muntole, munng’unukule kang’wa, nkatimo shimwiimane mmbiya ya koli. Ntole nkaapanganje pangunne na mmayene.”

18

Ali Jwankulungwa Muupalume gwa Kunnungu

(Maliko 9:33-37; Luka 9:46-48)

1Gene mobhago bhaajiganywa gubhaajendelenje a Yeshu, gubhabhushiyenje, “Gani ali jwankulungwa Muupalume gwa Kunnungu?” 2A Yeshu gubhanshemile mwana jumo, gubhannjimishe pakati jabhonji, 3gubhashite, “Kweli ngunakummalanjilanga, nkatendebhukanje nibha malinga bhana, ngu, nkajinjilanga Muupalume gwa Kunnungu.” 4Jojowe akwiinyegaya nibha malinga aju mwanaju, jwenejo shaabhe jwankulungwa Muupalume gwa Kunnungu. 5Jojowe akumposhela mwana jumo malinga jweneju kwa ligongo lyangu nne, anamboshela nne.

Ilokoli ya Tenda Yambi

(Maliko 9:42-48; Luka 17:1-2)

6 Jojowe shannebhye jumo jwa bhashokonji bhaangulupalinga nne, mbaya akatabhilwe liganga likulungwa nnukoi nileshelwa pa shilindili sha mashi. 7Ole gwenunji bhandu bha pa shilambolyo kwa ligongo lya ilokoli. Ilokoli shiikoposhele, ikabheje ole gwakwe jwene shaikumbuyejo.

8“Monaga nkono eu lukongono lwenu lunnebhyaga, nnukate na nnjae kwataliya. Mbaya nnjinjile mugumi gwa pitipiti nni gwangali nkono eu lukongono, nngalingana na leshelwa pa moto gwa pitipiti nni na makono na makongono genu ganaabhili. 9Liyo lyenu linnebhyaga, nnikolotole na kulijaa kwataliya. Mbaya nnjinjile mugumi gwa pitipiti nni na shongo, nngalingana leshelwa pa moto gwa ku Jeanamu nni na meyo genu ganaabhili.

Lutango lwa Ngondolo Aobhile

(Luka 15:3-7)

10“Mwiteiganje! Nnannyegayanje jumo jwa bhashokonjibha. Ngunakummalanjilanga, ashimalaika bhabhonji kunnunguko mobha gowe pubhalinginji tome na Atati bha Kunnungu. 11Pabha Mwana juka Mundu ashinkwiya kwaatapulanga bhandu bhaobhilenje.18:11 Majandiko gana ga bhukala gangali gwene nshitaligu.12Nkubhonanga bhuli? Mundu akolaga ngondolo makumi kumi, anng’obhaga jumo, shatende bhuli? Anakwiileka ngondolo makumi tisha na tisha ila pa shitumbi, nikwenda kunnoleya aobhile jula. 13Kweli ngunakummalanjilanga, ampataga apinga kwinonyela kupunda makumi tisha na tisha yangaobha ila. 14Nneyo peyo, Ainabhenunji bha Kunnungu bhakaapinga aobhe nkali jumo jwa bhashokonjibha.

Kunneya Alebhile

15“Mpwenu annebhelaga, munjendele nkanneye nninginji mmabhilipe. Ampilikanaga mumpatile mpwenu. 16Akampilikane, nnjende naka mundu jumo eu bhabhili na mmayene, nkupinga kwa ukong’ondelo gwa bhandu bhabhili eu bhatatu, monaga lipali lilobhe limanyishe nimala. 17Akaapilikanilanje bhanganyabho, mwaalugulilanje bhandu bha nnikanisha. Na monaga akaapilikanilanje, mumone malinga bhandu bhakakwaamanyanga a Nnungu eu bhakamula koli.

Kutabha na Gopola

18“Kweli ngunakummalanjilanga, shoshowe shishintabhanje pa shilambolyo, shishitabhwe kunnungu, na shoshowe shishinngopolanje pa shilambolyo shishigopolwe kunnungu. 19Kweli ngunakummalanjilanga kabhili, bhabhili bhenunji pa shilambolyo bhalaganangaga shoshowe sha juga, Atati bhali kunnungu shibhaatendelanje. 20Pabha popowe pubhaimananga bhandu bhabhlili eu bhatatu kwa ligongo lyangu nne, nne mbali pamo na bhanganyabho.”

Lutango lwa Ntumishi Akaaleshelela

21Kungai a Petili gubhaajendele a Yeshu, gubhaabhushiye, “Bhuli Mmakulungwa, mpwanga anebhele palingwa ninneshelele? Nkali pa shabha?”

22A Yeshu gubhaajangwile, “Ngaalugula mala shabhape, ikabhe nkali makumi shabha mala shabha. 23Pabha Upalume gwa Kunnungu unalandana naka mpalume jumo atendile eshabhu ika ntumishi jwakwe. 24Eshabhu ikatandubheje, gubhapeleshelwe mundu jumo alongwaga ligambo mmbiya yaigwinji. 25Jwene mundujo akakweteje shindu sha lipa, bhakulungwa bhakwe gubhaamulishe aushwe jwenejo na akagwe na ashibhanagwe na indu yowe yaakwete, nkupinga lipila ligambo lila. 26Bhai, ntumishi jula gwabhatindibhalile, nigwashite, ‘Nnindile shininnipe ligambo lyenu lyowe.’ 27Bhakulungwa bhala gubhammonele shiya ntumishi jula, gubhanneshelele ligambo lila, gubhanneshile aijabhulile.

28“Ntumishi jula gwajabhwile, gwanng’imene ntumishi nnjakwe annongaga ligambo lya mmbiya makumi kumi. Gubhankamwile, nikunkida pa nngulo alinkuti, ‘Unipe inguulonga!’ 29Ntumishi nnjakwe jula akuntindibhalilaga nikunshondelesheya, alinkuti ‘Nninde shininnipe yowe’. 30Ikabheje jwanngakunda, gwapite kuntabha kuligelesha mpaka pushalipe ligambo lyowe.

31“Bhai, bhatumishi ajakwenji bhakaibhonanjeje itendeshe gubhainginikenje kwa kaje, nigubhapite kwatashiyanga bhakulungwa bhabhonji gakoposhele. 32Bhakulungwa bhala gubhanshemile ntumishi jula, gubhammalanjlile, ‘Ugwe ujwanyata ntima! Gwashinkunyuga nikuleshelele, gunikuleshelele ligambo lyako lyowe. 33Bhuli, ikapinjikweje ugwe kummonnela shiya ntumishi nnjako malinga shinikubhonele shiya nne?’

34“Bhai, bhakulungwa bhala gubhatumbele kaje, nigubhampeleshe akapotekwe mpaka pushalipe ligambo lyowe. 35A Yeshu gubhashite, Atati bhali kunnungu shibhantendelanje nneyo peyo monaga mundu akanneshelele mpwakwe mpaka muntima.”

19

Ga Ngani ja Lekana

(Maliko 10:1-12)

1A Yeshu bhakamaliyeje kubheleketa gene malobhego, gubhajabhwile ku Galilaya nigubhapite ku Yudea, kung’ambu lushi lwa Yolodani. 2Bhandu bhabhagwinji gubhaakagwilenje kweneko, gubhaalamiyenje bhalwelenji.

3Mapalishayo bhananji gubhaaishilenje, gubhaalinjilenje bhalinkutinji, “Bhuli, alali mundu kunneka nkagwe kwa shiumilo shoshowe?”

4A Yeshu gubhaajangwilenje, “Bhuli, nkanabhe shomanga Majandiko ga Ukonjelo kuti a Nnungu kundandubho bhashikumpanganya mundu jwa shileu naka jwankongwe, 5nigubhashite, ‘Kwa lyene ligongolyo, jwannume shabhaleshe ainagwe na akwabhe, nilundana na akagwe, na bhanaabhili shibhabhanganje shiilu shimo?’ 6Kwa nneyo, bhanganyabho nngabha bhabhili kabhili, ikabhe shiilu shimo. Bhai, shibhalundikenye a Nnungu, mundu analekanye.”

7Ikabheje Mapalishayo gubhaabhushiyenje, “Bhai, kwa ndi a Musha bhashinkutulajila kunneka, nikunnjandishila talaka jwankongwe?”

8A Yeshu gubhaajangwilenje, “A Musha bhashinkunnekanga ntendanje nneyo kwa ligongo lya nonopa mitima jenunji, ikabheje kundandubho ikaliji nneyo. 9Bhai ngunakummalanjilanga, jojowe shanneshe nkagwe ikabhe kwa ligongo lya labhalabha, nilomba jwankongwe juna, analabhalabha na akunnomba jwankongwe aleshilwe jula analabhalabha.” 19:9 Majandiko gana ga bhukala gangali gene malobhega “Akunnomba jwankongwe aleshilwe jula, analabhalabha.”

10Bhaajiganywa bhabho gubhaalugulilenje, “Ibhaga indu ya mundu naka nkagwe ili nneyo, mbaya nngalomba.”

11A Yeshu gubhaalugulilenje, “Nngabha bhowe shibhakundanje gene majiganyo gano, ikabhe bhajaliwenje na a Nnungu kutama gwangalomba bhala. 12Pabha ipali iumilo ya tama gwangalomba, bhana shibhelekwa, bhana bhashiunwanga ntonga na bhandu, na bhana kwa ligongo lya tumishila Upalume gwa Kunnungu. Akombola kukunda gene majiganyo gano, akunde.”

A Yeshu Bhanakwaajujilanga Mboka Bhana

(Maliko 10:13-16; Luka 18:15-17)

13Kungai bhandu gubhaapeleshelenje a Yeshu bhana bhabhashoko nkupinga bhaabhishilanje makono nikwaajujilanga. Ikabheje bhaajiganywa bhabho gubhaakalipilenje. 14A Yeshu gubhashite, “Mwaalekanje bhanabho bhajiyangane kwangu nne, wala nnaaibhililanje, pabha Upalume gwa Kunnungu gwa bhandunji bhalinginji malinga bhanabha.” 15Bhai, gubhaabhishilenje makono nkwaajujilanga mboka, nigubhashoshile pepala.

Nshanda Aliji Tajili

(Maliko 10:17-31; Luka 18:18-30)

16Mundu jumo ashinkwaishila a Yeshu, gwabhabhushiye, “Mmajiganya mmammbone, ndende shindu shashi sha mmbone nkupinga mbate gumi gwa pitipiti?” 17A Yeshu gubhammalanjile, “Pakuti, unanjema najwammbone? A Nnungupe jikape nibhali bhammbone. Upingaga kujinjila mugumi gwa pitipiti, ukunde amuli ya a Nnungu.”

18Mundu jula akwaabhuyaga, “Amuli yashi?” A Yeshu gubhashite, “Unabhulaje, Unalabhelabhe, Unajibhe, Unakong’ondele unami, 19Gwaajogope ainago na akwenu, na gumpinje ntami nnjako malinga shukwiipinga gwamwene.”

20Nshanda jula gwabhalugulile, “Gene gowego nigakamwile, shindubhile nndi kabhili?” 21A Yeshu gubhannugulile, “Monaga upingaga kukamilika, kaushe indu yako, mmbiyayo ukaapanganje bhaalaga, na ugwe shukole shibhiko kunnungu, kungai ujiye kuungagule.” 22Nshanda jula akapilikaneje genego, gwaijabhulile ali ainjishe, pabha ashinkubha tajili.

23A Yeshu gubhaalugulilenje bhaajiganywa bhabho, “Kweli ngunakummalanjilanga ipingabha ukomu tajili kujinjila Muupalume gwa Kunnungu. 24Ngunakummalanjilanga kabhili, ikakomala kuka nnyama jwankulungwa jwa langwa ashemwa ngamiya, kupeleta pa lilanga lya ingano, nngalingana tajili kujinjila Muupalume gwa Kunnungu.” 25Bhakapilikananjeje nneyo bhaajiganywa bhala gubhalapilenje kwa kaje, nigubhashitenje “Bhai gani, shakombole kutapulwa?” 26A Yeshu gubhaalolilenje, nigubhashite, “Ku bhandu indu malinga yeneyo ikaakomboleka, ikabheje kwa mashili ga a Nnungu, yowe inakomboleka.”

27Kungai a Petili gubhashite, “Bhuli uwe? Tushileka yowe kunkagula mmwe, bhai shitupate nndi?” 28A Yeshu gubhaajangwilenje, “Kweli ngunakummalanjilanga kunnungu na shilambolyo pushiijiyebha ya ambi, Mwana juka Mundu shatame pa shitengu shakwe sha ukonjelo, numbe mmanganya likumi limo na bhabhili nngagwilenje nne, shintamangane mwiitengu likumi limo na ibhili nnikwaukumulanga makabhila likumi limo na gabhili ga Ishilaeli. 29Na jojowe aleshile nyumba, eu ashaapwakwe eu ashaalumbugwe, eu ainagwe eu akwabhe, eu bhana eu migunda, kwa ligongo lyangu nne, shaposhele mala makumi kumi na shakole gumi gwa pitipiti. 30Ikabheje bhabhagwinji bhalinginji bhantai, shibhabhanganje bha kumpelo, na bhalinginji bha kumpelo shibhabhanganje bhantai.

20

Bhakamula Maengo Munngunda gwa Shabhibhu

1“Upalume gwa Kunnungu ushilandana naka mundu akwete nngunda gwa mishabhibhu, nilabha lyamba kukwaatolanga bhakamula maengo kubhakamulanje liengo mungunda gwakwe. 2Gubhalegene nabhonji kwaalipanga ela jimo kwa lyubha limo, kungai gubhaapelekenje kunngunda gwabho. 3Jikaisheje shaa tatu ja lyamba gubhapite kabhili kushoko gubhaabhweninji bhandunji bhana bhajimingenenje kushoko, bhangalinginji shatenda. 4Gubhaalugulilenje, ‘Nnjendangananje nkakamulanje liengo kunngunda gwangu gwa mishabhibhu, na nne shininnimpanganje aki jenunji.’ 5Bhai, gubhapitengene. Bhayene nngunda bhala gubhapite kabhili shaa shita ja mui, na shaa tisha nndengulo, gubhatendile nneila peila. 6Nkali shaa kumi na moja ja shigulogulo, gubhapite kabhili, gubhaaimenenje bhandunji bhana bhajimingenenje kushoko. Bhai, gubhaabhushiyenje, ‘Pakuti nshijimangana totolo gwangali kamula liengo?’ 7Gubhaajangwilenje, ‘Pabha jwakwapi atupele liengo.’ Nabhalabho gubhaalugulilenje, ‘Nnjendanje nkakamulanje liengo mungunda gwa mishabhibhu.’

8“Kukapilileje, bhayene nngunda bhala gubhannugulile nkujimilila jwabho, ‘Gwaashemanje bhaakamula maengo gwaalipanje nshaala gwabhonji, tandubhila jwa kumpelo, mpaka jwa ntai.’ 9Bhai, gubhaikengene bha kumpelo bhala, gubhaposhelenje kila mundu ela jimo. 10Bhakaikanganeje bhatainji bhala, pubhaganishiyenje shibhapegwanje kupunda bhananji bhala, ikabheje na bhalabhonji gubhapegwilwenje ela jimo jimo 11Gubhaposhelenje ela yabhonji, gubhatandwibhenje kwainginishila bhakulungwa bhala. 12Bhalinkutinji, ‘Abha bhandunji bhatolilwenje kumpelo bhashikamulanga liengo lishaa limope, pakuti nshikututendela malinga bhanganyabha, uwe tushikamula liengo kwa kaje nibhalilwa na lyubha totolo?’

13“Bhakulungwa bhala gubhannjangwile jumo, ‘Ambwiga, shakwa shininkumbile! Bhuli, twangalagana nshaala gwa ela jimo kwa lyubha limo? 14Nntole aki jenu, mwijabhulile. Njipinga kwaapanganga bha kumpelobha malinga mmwe. 15Bhuli, ngapinjikwa tenda shingupinga namwene kwa indu yangu? Bhuli, nnamonela lupimilo pabha njibha nannguja?’ ”

16A Yeshu gubhamaliye bheleketa bhalinkuti, “Bhalinginji kumpelo shibhabhanganje bha ntai, na bha ntai, shibhabhanganje bha kumpelo.”

A Yeshu Bhanabheleketa gwa Tatu Gawa na Yuka Kwabho

(Maliko 10:32-34; Luka 18:31-34)

17A Yeshu pubhajombokaga kwenda ku Yelushalemu, bhashinkwaatolanga bhaajiganywa likumi limo na bhabhili bhala kuntemela na bhalinginji mumpanda gubhaalugulilenje, 18“Mpilikananje! Tunakwenda ku Yelushalemu, na kweneko Mwana juka Mundu apinga kamuywa ku bhakulungwa bhaabhishila na bhaajiganya bha Shalia na bhalabhonji shibhanng’ukumulanje abhulagwe. 19Shibhankamuyanje kubhandu bhangabha Bhayaudi, nkupinga bhannyegayanje na akomwe ibhoko na komelwa munshalabha, ikabhe lyubha lya tatu shayuywe.”

Kujuga kwa Anyinamundu

(Maliko 10:35-45)

20Penepo anyinabhabhonji bhana bha a Shebhedayo gubhaaishile a Yeshu bhali na ashibhana bhabho, gubhaatindibhalile nikwaajuga shindu.

21A Yeshu gubhaabhushiye, “Nkupinga nndi?” Bhakongwe bhala gubhaalugulile, “Nnumbile kuti ashibhanangubha shibhatamangananje Muupalume gwenu jumo nkono nshinda na juna nkono nnilo.”

22A Yeshu gubhaalugulilenje, “Nkakushimanyanga shinkujuganga. Bhuli, shinkombolanje kwiipililila malanga ga mboteko malinga shimbinga pitila nne?” Gubhaajangwilenje, “Shitukombole.” 23A Yeshu gubhaalugulilenje, “Kweli shimwiipilililanje malanga ga mboteko gumbinga pitila nne, ikabheje gani shatame kunkono nnilo eu nkono nshinda gwangu, nngabha gangu nne, ikabhe shibhapegwanje bhapanjilwenje na a Nnungu bhala.”

24Bhaajiganywa likumi limo bhala bhakapilikananjeje genego, gubhaatumbalilenje ashaajabhonji bhabhili bhala. 25A Yeshu gubhaashemilenje, gubhaalugulilenje, “Mmumanyinji kuti bhaatagwala bha bhandu bhangabha Bhayaudi bhanakwaatagwalanga bhandu kwa mashili, na bhakulungwanji bhabhonji bhanakwabhonelanga nneyo peyo. 26Kwenu mmanganya inabhe nneyo, ikabhe mundu apinga kubha jwankulungwa, abhe ntumishi jwenunji, 27na mundu apinga kubha jwantai munkumbi gwenunji abhe ntumwa jwenunji. 28Nneyo peyo, Mwana juka Mundu jwangaika kukamulilwa maengo, ikabheje kukamula liengo na shoya gumi gwakwe nkupinga kwaagombolanga bhandu bhabhagwinji.”

A Yeshu Bhanakwalamyanga Ashinangalole Bhabhili

(Maliko 10:46-52; Luka 18:35-43)

29A Yeshu na bhaajiganywa bhabho bhalishokangana ku Yeliko, lugwinjili lwa bhandu gulwaakagwile. 30Bhai, bhashinkupagwanga ashinangalole bhabhili bhatemingenenje nnyenje mpanda, bhakapilikananjeje kuti a Yeshu bhapinga pita gwene mpandago, gubhautienje lilobhe, “Mmakulungwa, Bhaulongo gwa a Daudi, nntubhonele shiya!”

31Lugwinjili lwa bhandu lula bhakwaakalipilangaga kupinga bhapumulanje. Ikabheje bhanganyabho gubhapundilenje kweya lilobhe, “Mmakulungwa, Bhaulongo gwa a Daudi, nntubhonele shiya!” 32A Yeshu gubhajimi, gubhaashemilenje nikwabhuyanga, “Nkupinganga nintendelanje nndi?”

33Gubhaajangwilenje, “Mmakulungwa, tunajuga tulole.” 34Bhai, a Yeshu gubhaabhonelenje shiya, gubhaakwashiyenje meyo gabhonji, na shangupe gubhalolilenje, nigubhaakagwilenje.

21

A Yeshu Bhanajinjila ku Yelushalemu kwa Nng’angalo

(Maliko 11:1-11; Luka 19:28-40; Yowana 12:12-19)

1A Yeshu na bhaajiganywa bhabho bhakabhandishilanjeje ku Yelushalemu gubhaikengenenje ku Bhetipage tome na shitumbi sha Misheituni, gubhaatumilenjeje bhaajiganywa bhabho bhabhili, 2gubhaalugulilenje, “Nnjendangane kushijiji shili mmujo jenunji, kweneko shimung’imananje mbunda atabhilwe naka mwanagwe. Mwagopolanje nkajiye nabhonji. 3Monaga mundu ammuyangaga shoshowe, munnugulilanje, ‘Bhakulungwa bhanakwaapinganga,’ nabhalabho shangupe shibhampanganje.”

4Genega gashinkutendeka nkupinga gatimilile gegala galugwilwe na ankulondola bha a Nnungu bhalinkuti,

5“Mwaabhalanjilanje bhashilambo ku Shayuni,

‘Munnole, Mpalume jwenu anakwiya!

Ashikwitimalika na ashikwela mbunda,

Mwana jwa mbunda.’ ”

6Bhaajiganywa bhala gubhapitengene, nigubhatendilenje malinga shibhalugulilwenje na a Yeshu. 7Gubhanjiye nabhonji mbunda jula naka mwanagwe, gubhatandikenje nngubho yabhonji panani jabhonji na a Yeshu gubhakwelile nitama panani nngubho paka mwana mbunda. 8Bhandu bhagumbelenje bhala gubhatandikenje nngubho yabhonji ina mumpanda, na bhandu bhananji gubhatemilenje maagala gubhatandikenje mumpanda. 9Bhandu bhabhagwinji bhalinginji mmujo na bhalinginji nnyuma bhala, gubhautiyenje lilobhe bhalinkutinji,

“Nnumbililwe Bhaulongo gwa a Daudi!

Apegwe mboka jwene akwiya kwa lina lya Bhakulungwa!

Bhalumbililwe a Nnungu bhali Kunnungu!”

10A Yeshu bhakajinjileje ku Yelushalemu, shilambo showe gushigumbele nnjasha. Bhandunji gubhalinginji nkubhuya, “Jweneju gani?” 11Likundi lya bhandunji munkumbi mula gubhashitenje, “Bhenebha a nkulondola bha a Nnungu a Yeshu, kopoka ku Nashaleti shilambo sha Galilaya.”

A Yeshu Bhanabhinga Bhandu ku Liekalu

(Maliko 11:15-19; Luka 19:45-48; Yowana 2:13-22)

12Bhai, a Yeshu gubhajinjile ku liekalu, gubhaabhinjilenje palanga bhandu bhaushangaga na uma indu ku liekalu, gubhapindikulenye mesha ya bhaatindiganya mmbiya bhala na itengu ya bhaushanga ngunda. 13Gubhaalugulilenje, “Ishijandikwa Mmajandiko ga Ukonjelo, ‘Nyumba jangu shijishemwe nyumba ja nyujila nne.’ Ikabheje mmanganya nshikujitendanga lishembo lya bhaapokonyola indu.”

14Ashinangalole na bhalemelenje gubhaajendelenje ku liekaluko, nabhalabho a Yeshu gubhaalamiyenje. 15Bhai, bhakulungwanji bhaabhishila na bhaajiganya bha Shalia bhakaibhonanjeje ilapo ibhatendile a Yeshu, na bhana bhashoko pubhautiyangaga lilobhe ku liekalu bhalinkutinji, “Bhalumbililwe Bhaulongo gwa a Daudi,” gubhatumbelenje. 16Kwa nneyo gubhaalugulilenje, “Bhuli, nkapilikana ibhaabheleketanga?” A Yeshu gubhaajangwilenje, “Elo, ngulipilikana! Bhuli, nkanabhe shomanga Mmajandiko?

‘Kwa kang’wa ya bhana bhashoko na ashinambombe

Shibhannumbililanje.’ ”

17Bhai, gubhaaleshilenje, gubhajabhwile pa shilambo pala gubhapite ku Bhetaniya, gubhagonile kweneko.

Nkongo Ukaogoya

(Maliko 11:12-14, 20-24)

18Lyambape a Yeshu bhalibhuja kwenda ku Yelushalemu, gubhakwete shibhanga. 19Gubhagubhweni nkongo gumo gwa tini nnyenje mpanda, gubhaujendele, ikabheje bhangashibhona shindu ikabhe maambape. Bhai, gubhaulugulile nkongo gula, “Unaogoye kabhili iepo pitipiti!” Shangupe nkongo gwa tini gula ukunyalaga.

20Bhaajiganywa bhakaubhonanjeje bhashinkulapanga, gubhashitenje, “Kwa nndi agu nkongogu ushinyala shangupe?” 21A Yeshu gubhaajangwilenje, “Kweli ngunakummalanjilanga, monaga nkolangaga ngulupai gwangali lipamba, shinkombolanje tenda nngabha ga ntinipe, ikabheje nkali kushilugulila ashi shitumbishi, ‘Tutumbuka ukatumbushile mmashi,’ shiitendeshe. 22Na nkolangaga ngulupai, shoshowe shishinnjuganje kwa a Nnungu, shimpegwanje.”

Ga Ukulungwa gwa a Yeshu

(Maliko 11:27-33; Luka 20:1-8)

23A Yeshu bhakajinjileje ku liekalu bhali nkujiganya, bhakulungwanji bhaabhishila na bhanangulungwa bha bhandunji gubhaajendelenje nikwaabhuya, “Nnatenda genega kwa ukulungwa ukeni? Gani ampele jene amuliji?”

24A Yeshu gubhaajangwilenje, “Na nne ngunakumuyanga, nnyangulangaga, bhai na nne shininnugulilanje ngunatenda genega kwa ukulungwa ukeni. 25Bhuli, ubhatisho gwa a Yowana kugwakoposhele kwei? Bhuli, kugwakoposhele kwa a Nnungu eu ku bhandu?” Ikabheje gubhabheketelenje ashaayenenji, Tulugulaga, “Kugwakoposhele kwa a Nnungu,” shibhatubhuye, “Bhai, pakuti mwangakulupalilanga?”

26Na tulugulaga, “Kugwakoposhele ku bhandu,” tunakwaajogopanga bhandunji pabha bhowe bhanakundanga kuti a Yowana ankulondola bha a Nnungu. 27Bhai, gubhaajangwilenje, “Tukakumumanya!” Nabhalabho a Yeshu gubhaalugulilenje, “Numbe nne ngannugulilanga ngunatenda genega kwa ukulungwa gwashi.”

Lutango lwa Bhana Bhabhili

28“Mmanganya nkubhonanga bhuli? Bhandu bhamo bhashinkukola bhana bhabhili. Gubhannugulile jwankulu jula, ‘Mwanangu, lelo ukakamule liengo kunngunda gwa mishabhibhu.’ 29Nshanda jula gwajangwile, ‘Ngajenda!’ Ikabheje gwaibhushiye, kungai gwapite kamula liengo. 30Ainamundu bhala gubhannugulile jwa nnung’una jula nneila peila, jwalakwe akwaajangulaga, ‘Atati shinyende!’ Ikabheje jwangajenda. 31Bhuli, bhene bhabhilibha jwei atendile ibhapinga Ainamundu?” Gubhaajangwilenje, “Jwankulu jula.”

Bhai, a Yeshu gubhaalugulilenje, “Kweli ngunakummalanjilanga, bhakamula koli na bha labhalabha shibhannongolelanje kujinjila Muupalume gwa a Nnungu.” 32Pabha a Yowana bhanng’ishilenje na kunnanguyanga mpanda gwa aki mwangaakulupalilanga, ikabheje bhakamula koli na bha labhalabha bhashinkwaakulupalilanga. Nkali nkagabhonanjeje gowego mmanganya mwangaipetanga nikwaakulupalila.

Lutango lwa Nngunda gwa Mishabhibhu na Bhaalimanga

(Maliko 12:1-12; Luka 20:9-19)

33A Yeshu gubhashite, mpilikananje lutango luna. Bhandu bhamo bhashinkulima nngunda gwa mishabhibhu, gubhatimbiliye lubhigo, gubhaolile liiko lya minyila divai, gubhashenjile na nyingo ja tama bhalinda. Kungai gubhaakolishiyenje bhaalima, gubhajabhwile kwenda shilambo sha talika. 34Gakaisheje mobha ga maneng’eno, gubhaatumilenje bhatumishi bhabho ku bhaalimanga bhala, nkupinga bhakatolelanje ndalo.

35Bhaalimanga bhala gubhaakamwilenje bhatumishi bhala, jumo gubhankomilenje na juna gubhammulegenje na juna gubhankomilenje maganga mpaka gwawile. 36Bhandu bhala gubhaatumilenje kabhili bhatumishi bhana, bhabhagwinji punda bhalongolelenje bhala. Bhaalimanga bhala gubhaatendelenje nneila peila malinga bhalongolelenje bhala. 37Kumpelo gubhantumile mwanagwabho akuno bhaliganishiya, shibhannjogopanje pabha mwanangu. 38Ikabheje bhaalimanga bhala bhakammonanjeje mwanagwabho gubhabheleketenje ashaayenenji, “Jweneju ni apinga lishi, tummulaje tutole ulishi gwakwe!” 39Bhai, gubhankamwilenje, gubhampelekenje kunyenje nngunda gwa mishabhibhu gula, gubhammulegenje.

40“Lelo, bhayene nngunda gwa mishabhibhu pushibhaishepo, shibhaatendanje bhuli bhaalimangabho?” 41Gubhajangwilenje, “Shibhaabhulaganje bhaalimanga bhangali bha mbonenjibho, na nngunda gula shibhaapanganje bhaalimanga bhananji, shibhajiye kwaapanganga ndalo.”

42Penepo a Yeshu gubhaalugulilenje, “Bhuli, nkanabheshomanga yenei Mmajandiko?

‘Liganga libhalikanilenje bhaashenga

Nnaino lishibha liganga likulu lya pa ndumba.

Bhakulungwa bhatendile lyeneli,

Na kunngwetu uwe ni lya lapa!’

43“Kwa nneyo ngunakummalanjilanga, Upalume gwa a Nnungu upinga shoywa kungwenunji, bhapegwanje bhandunji bha ilambo ina, shibhakombolanje kutenda ibhapinga a Nnungu.” 44Na jwene shaagwile lyene ligangalyo, shatemekanje ipande, na jojowe shilinngwile lyene ligangalyo, shakandaganywe.

45Bhakulungwanji bhaabhishila na Mapalishayo bhakapilikananjeje ndango ya a Yeshu, gubhamumanyinji kuti bhanakwaabheleketanga. 46Kwa nneyo gubhaloleyenje mwakwaakamulila, ikabheje bhatendaga kwaajogopanga bhandunji, pabha bhandunji bhamumanyinji kuti ankulondola bha a Nnungu.

22

Lutango lwa Kalamu ja Ndowa

(Luka 14:15-24)

1A Yeshu gubhabhelekete nabhonji kabhili kwa lutango bhalinkuti, 2“Upalume gwa kunnungu ushilandana naka mpalume jumo antendele mwanagwe kalamu ja ndowa. 3Bhai, gubhatumile bhatumishi bhabho bhajendangane kukwaatolanga bhashemilwenje ku ndowa, ikabheje bhashemilwenje bhala bhashinkukananga. 4Gubhatumile kabhili bhatumishi bhana, bhalinkuti, ‘Mwaalugulilanje bhashemilwenje bhala, kalamu jangu nnaino tayali, malume gangu ga ng’ombe ya jimbala na matumbwe iinjilwe na kila shindu tayali, nnjiyangane ku ndowa.’ 5Ikabheje bhangaimukanga, gubhaijabhulilenje, juna ku nngunda gwakwe na juna ku indu yakwe nnyene, 6bhananji gubhaakamwilenje bhatumishi bhala nikwatukananga, gubhaabhulegenje. 7A mpalume bhala gubhatumbele, gubhatumile manjola kukwaabhulaganga bhaabhulegenje bhatumishi bhabho, na joka moto shilambo shabhonji. 8Kungai gubhaalugulilenje bhatumishi bhabho, ‘Kweli, kalamu ja ndowa pujili tayali, ikabheje bhashemilwenje bhala bhangapinjikwanga. 9Bhai, nnjendangane mmalekano na bhobhowe bhushimwaimananje mwaashemanje bhaikangane ku ndowa.’ 10Bhatumishi bhala gubhashoshilenje, gubhapitengene mmipanda, gubhaishe nabhonji bhandu bhowe, bha mmbonenji na bhangalinginji bha mmbonenji. Nyumba jila gujigumbele bhajeninji.

11“Ikabheje a mpalume bhakajinjileje kukwaalolanga bhajeninji, gubhammweni mundu jumo jwangawala nngubho ja ndowa. 12Bhakulungwa gubhammushiye, ‘Ambwiga, nnjinjile bhuli gwangali wala nngubho ja ndowa?’ Ikabheje jwangajangula, gwaitamile ilili. 13Penepo a mpalume bhala gubhaalugulilenje bhatumishi, ‘Muntabhanje makono na makongono nkanjaanje palanga ku lubhindu, kweneko shikubhe shililo na yaga meno.’ ” 14A Yeshu gubhamalishiye bhalinkuti, “Bhashemilwenje bhabhagwinji, ikabheje bhaagwilwenje bhashokope.”

Ga Lipa Koli kwa a Kaishali

(Maliko 12:13-17; Luka 20:20-26)

15Kungai, Mapalishayo gubhajabhulengene, nigubhapengenenje shanabhuli pushibhaatanjiyanje a Yeshu kwa malobhe gabho. 16Bhai, gubhaatumilenje bhaajiganywa bhabhonji na bhandunji bha a Elode, gubhaabhushiyenje, “Mmaajiganya, tumumanyi kuti mmwe mmandu bha kulupalika, na nnaajiganya mpanda gwa a Nnungu kwa kulupalika na nkakunnjogopa mundu jojowe, pabha mmwe mwangali luagu. 17Bhai, ntulugulile nkubhona bhuli? Alali eu nngabha alali kulipa koli kwa a Kaishali?” 18Ikabheje a Yeshu gubhaumanyi ungamanyika gwabhonji, gubhaalugulilenje, “Mmanganya mmagulumba, kwa nndi nnaninganga? 19Nnanguyanje mmbiya ja lipila koli.” Gubhaalangwiyenje. 20Bhai, a Yeshu gubhaabhushiyenje, “Pishaji na majandikoga gakeni?” 21Gubhaajangwilenje, “Ya a Kaishali.” Penepo a Yeshu gubhaalugulilenje, “Bhai, ya a Kaishali mwaapanganje a Kaishali, na ya a Nnungu mwaapanganje a Nnungu.” 22Bhakapilikananjeje nneyo gubhalapilenje, gubhajabhulengenenje nikwaaleka.

Ga Yuka

(Maliko 12:18-27; Luka 20:27-40)

23Lyene lyubhalyo, Mashadukayo bhananji bhaabheleketanga kuti, bhawilenje bhakayukanga, gubhaajendelenje a Yeshu. 24Bhai, gubhaabhushiyenje bhalinkutinji, “Mmajiganya, a Musha bhalugwile, mundu alombile awaga gwangali leka bhana, inapinjikwa jwannung’una abhatole bhakongwebho, nkupinga abhakolele bhana akulugwe. 25Bhai, panngwetu pano bhashinkupagwanga bhandu shabha. Jwankulu ashinkulomba gwawile gwangali kolela bhana, gwanneshele mpwakwe bhashitenga bhala. 26Nibha nneyo peyo kuka mpwakwe jwa bhili, naka jwa tatu, mpaka bhowe shabha. 27Bhakawanganjeje bhowebho, bhakongwe bhala nabhalabho gubhawile. 28Bhuli, lyubha lishibhayukanje, shibhabhe bhakongwe bhakeni? Pabha bhashinkulombwa na bhowe shabha.”

29A Yeshu gubhaajangwilenje, “Mmanganya nnapuganikanga kwa ligongo lya nngagamanya Majandiko ga Ukonjelo wala mashili ga a Nnungu. 30Pabha bhawilenje pushibhayukanje bhakalombanga wala lombwa, shibhabhanganje mbuti ashimalaika kunnungu. 31Ikabheje ga yuka bhawilenje, bhuli, nkanabhe shomanga gubhannugulilenje a Nnungu gala? Bhalinkuti, 32‘Nne a Nnungu bha a Bhulaimu na bha a Ishaka na bha a Yakobho!’ Bhai, bhenebho nngabha a Nnungu bha bhandu bhawilenje, ikabheje bha bhandu bhakotonji.” 33Bhandu bhagumbelenje bhala bhakapilikananjeje nneyo, gubhalapilenje kwa majiganyo gabho.

Amuli Jikulungwa

(Maliko 12:28-34; Luka 10:25-28)

34Mapalishayo bhakapilikananjeje kuti a Yeshu bhashikwaapeyanga Mashadukayo, gubhaimenenje pamo. 35Jumo munkumbi gwabhonji, akujimanya Shalia, akwaabhuyaga a Yeshu nkwaalinga, 36“Mmaajiganya, amuli jashi jili jikulungwa Nshalia ja a Musha?” 37A Yeshu gubhaajangwile, “ ‘Mwaapinje Bhakulungwa a Nnungu bhenu kwa ntima gwenu gowe na mbumu yenu yowe na kwa lunda lwenu lowe’. 38Jeneji ni amuli jikulungwa na ja ntai. 39Jabhili jilandana na jenejo, ‘Mwaapinje atami ajenu malinga shinkwipinga mmayene’. 40Shalia yowe ya a Musha na majiganyo ga ashinkulondola bha a Nnungu inashimilika kwa yene amulii.”

Ga a Kilishitu

(Maliko 12:35-37; Luka 20:41-44)

41Mapalishayo bhakaimananjeje pamo, a Yeshu gubhaabhushiyenje, 42“Mmanganya nkubhonaga bhuli ga a Kilishitu? Bhuli, mwana juka gani?” Gubhaajangwilenje, “Bhaulongo gwa a Daudi.” 43A Yeshu gubhaabhalanjilenje, “Bhai, ikomboleka bhuli kwa a Daudi kwa longoywa naka Mbumu jwa Ukonjelo bhanakwaashema a Kilishitu Bhakulungwa? Pabha bhashinkubheleketa,

44‘Bhakulungwa bhashinkwaalugulila Bhakulungwa bhangu.

“Ntame nkono nnilo gwangu,

Mpaka pushinaabhikanje ashaamagongo ajenu pa makongono genu.” ’

45Bhai, ibhaga a Daudi bhanakwaashema a Kilishitu ‘Bhakulungwa’ nibha bhuli bha ulongo bhabho?” 46Wala jwakwa mundu abhajangwile. Tandubhila penepo jwakwa mundu alinjile kwaabhuya kabhili.

23

A Yeshu Bhanakwaakananga Bhaajiganya bha Shalia na Mapalishayo

(Maliko 12:38-39; Luka 11:43-46; 20:45-46)

1Kungai a Yeshu gubhaabhalanjilenje bhandunji bhagumbelenje na bhaajiganywa bhabho, bhalinkuti. 2Bhaajiganya bha Shalia na Mapalishayo bhashipegwanga ukulungwa gwa shitengu sha a Musha. 3Kwa nneyo nkamulanje na tenda shoshowe shishibhannugulilanje. Ikabheje nnakaguyanje itendi yabhonji, pabha bhakaatendanga malinga shibhaajiganyanga. 4Bhanatabhanga mishigo ja topa nikwaatwikanga bhandunji mmakoyo, ikabheje ashaayenenji bhakapinganga nkali kwa shikowe kujangutila.

5Bhanatendanga itendi yabhonji nkupinga bhalolwanje na bhandunji. Bhanawalanga mabhadili gamakulungwa pa shenyi na mmakono gajandikwe Shalia na leupya mbundo ya pai ya nngubho yabhonji. 6Bhanaapinganga tama mwiitengu ya mmujo nkalamu na mmashinagogi. 7Bhanapinganga kukomaywa kwa jogopekwa kushoko na bhanapinganga shemwa na bhandunji, Bhaajiganya. 8Ikabheje mmanganyanji nnashemwanje, Bhaajiganya, pabha bhaajiganya bhenunji bhamope, na mmanganya mmowe malinga bhandu bha lutumbo lumo. 9Wala nnanshemanje mundu jojowe, Atati, pa shilambolyo, pabha Ainabhenunji bhamope, bhali kunnungu. 10Wala nnashemwanje, Ashikalongolele, pabha kalongolele jwenunji jumope, ni a Kilishitu. 11Ali jwankulungwa munkumbi gwenunji anapinjikwa abhe ntumishi jwenunji. 12Jojowe akwiikuya apinga nyegaywa, na akwiinyegaya apinga kuywa.

A Yeshu Bhanagamba Ugulumba

(Maliko 12:40; Luka 11:39-42, 44, 52; 20:47)

13Ole gwenunji bhaajiganya bha Shalia na Mapalishayo, mmagulumba! Pabha nnakwaugalilanga bhandunji nnango gwa Upalume gwa Kunnungu, mwaashayenenji nkajinjilanga, na wala bhapinganga jinjila bhala nkakwaalekanga bhajinjilangane. 14Ole gwenunji mmaajiganya bha Shalia na Mapalishayo bhagulumba! Pabha nnapokonyolanga nyumba ya bhashitenga na nnajuganga Nnungu kwa leupya, nkupinga mmonekananje kubhandu kuti mmambonenji, kwa nneyo shinng’ukumulwanje kupunda bhananji.23:14 Majandiko gana ga bhukala gangali gwene nshitaligu.

15Ole gwenunji bhaajiganya bha Shalia na Mapalishayo, mmagulumba! Nnaowanga mmashi na pa litaka nkupinga mumpatanje mundu shakagule dini jenunji. Mumpatangaga, nnakuntendanga mwana jwa ku Jeanamu pabhili kupunda mwaashayenenji.

16Ole gwenunji ashikalongolele nangalole! Mmanganya nkutinji mundu alumbilaga kwa lina lya liekalu, kwene kulumbilako nngabha shindu, ikabheje alumbilaga kwa shaabhu ili nniekalu, kwene lumbilako kunakuntabha. 17Mmanganya ashikalongolele bhangumba! Shei shipundile, shaabhu eu liekalu litenda jene shaabhujo jibhe ja ukonjelo? 18Kabhili nnkutinji kuti mundu alumbilaga kwa shitala nngabha shindu, ikabheje alumbilaga kwa mbepei ibhishilwe pa shitala, kwene lumbilako kunakuntabha. 19Mmanganya ashinangalole! Shei shipundile, upo ila, eu shitala shitenda mbepeiyo ibhe ya ukonjelo? 20Alumbila kwa shitala analumbila kwa shitala, na kwa indu yowe ili pa shitala. 21Na alumbila ku liekalu ashilumbila ku liekalu na kwa bhatama nkati bhala. 22Na alumbila kunnungu ashilumbila ku shitengu sha Upalume gwa a Nnungu, na bhaatama panani jakwe.

23Ole gwenunji bhaajiganya bha Shalia na Mapalishayo, mmagulumba! Nnashoyanga lipungu lya kumi, nkali maamba ga mmboga, bhishali na tindi, akuno nnilekanga indu ya mana ya Shalia malinga, aki na shiya na ngulupai. Genega gumpinjilwenje kugabhika mmitima gwangali kulibhala gana. 24Ashikalongolele nangalole! Nnashoyanga libhembe, ikabheje nimila ngamiya, nnyama jwankulungwa.

25“Ole gwenunji bhaajiganya bha Shalia na Mapalishayo, mmagulumba! Mmanganya nninginji malinga mundu aukanga ikombe na bhakuli kua, ikabheje nkati mugumbele indu impatilenje kwa pokonyola na shojo. 26Mmwe a Palishayo nangalole! Nng’ukanje oti shikombe nkati na kua shikukonje.

27“Ole gwenunji bhaajiganya bha Shalia na Mapalishayo, mmagulumba! Puninginji mbuti likabhuli lipashilwe shokaa, kwa palanga linabhoneka kukonja, ikabheje nkati kushigumbala maupa ga bhawilenje na ikoko yaigwinji. 28Nneyo peyo mmanganya nnabhonekanga na bhandunji mbuti nkwetenje aki, ikabheje nkati nshigumbalanga ugulumba na ungamanyika.

Ukumu Jinakwiya

(Luka 11:47-51)

29“Ole gwenunji bhaajiganya bha Shalia na Mapalishayo, mmagulumba! Nnashenjelanga makabhuli ga ashinkulondola bha a Nnungu na konjeleya makabhuli ga bhandunji bhakwetenje aki. 30Nnikutinji, ‘Monaga uwe tukapali bhukala ja ashinakulu bhetu, tukanakunde kwaabhulaganga ashinkulondola bha a Nnungu!’ 31Kwa nneyo, nnakong’ondelanga mwaashayenenji kuti mmanganya bha ulongo gwa bhaabhulegenje ashinkulondola bha a Nnungu. 32Bhai, mmaliyanje liengo libhatandubhenje bhanyikala bhenunji lila. 33Mmanganya nninginji malinga majoka, bhana bha majoka! Shinnjikubhutukanje bhuli ukumu ja ku Jeanamu? 34Pabha nnolanje, nne ngunakumpeleshelanga ashinkulondola bha a Nnungu, bhandunji bhakwetenje lunda na bhaajiganya bha Shalia. Bhananji nkupinga kwaabhulaganga na kwaakomelanga munshalabha bhananji, shimwaakomanje ibhoko mmashinagogi genunji na kwaabhinganga shilambo kwa shilambo. 35Kwa nneyo kugambwa kowe shikung’ishilanje kwa ligongo lya minyai ja bhandunji bhakwetenje aki jijitishile pa litaka. Elo, tandubhila kubhulagwa kwa a Abheli bhaaliji bhanguja, mpaka kubhulagwa kwa a Shakalia bhanabhabho a Bhalakiya, bhumwaabhulegenje ku liekalu pakati shitala na liekalu. 36Kweli ngunakummalanjilanga, lwene lubhelekolu lupinga ukumulwa kwa ligongo lya genego.

A Yeshu na Shilambo sha Yelushalemu

(Luka 13:34-35)

37“Ugwe Yelushalemu, Ugwe Yelushalemu! Ukwaabhulaganga ashinkulondola bha a Nnungu, na kwaakomanga maganga mpaka kuwa bhatumilwenje kunngwako bhala. Palingwa njilinga kwaakundikanyanga ashibhanago, malinga nanunu jwa nnguku shakuti kwiigutamila yana yakwe, ikabheje gwaangapinga. 38Bhai nnoje, nyumba jako shijibhe liame na ushubha. 39Pabha, nkamonanga kabhili mpaka pushimmeleketanje,

‘Apegwe mboka jwene akwiya kwa lina lya Bhakulungwa.’ ”

24

A Yeshu Bhanatalashiya ga Bhomolwa kwa Liekalu

(Maliko 13:1-2; Luka 21:5-6)

1A Yeshu gubhakopweshe ku liekalu nigubhaijabhulile, bhaajiganya bhabho gubhaajendelenje nikwaalanguya majumba gatimbilile liekalu. 2A Yeshu gubhaabhalanjilenje, “Nnikugabhonanga gene gowega! Kweli ngunakunnugulilanga, lyakwapi liganga nkali limo shililepeshe panani liganga, yowe ipinga bhomolwa.”

Ga Laga na Mboteko

(Maliko 13:3-13; Luka 21:7-9)

3A Yeshu bhakatameje pa shitumbi sha Misheituni, bhaajiganywa bhabho gubhaajendelenje shintemela, gubhaabhushiyenje, “Nntulugulile genega pushigakoposhele shakani? Shilangulo shashi shishilanguye kwiya kwenu na mpelo gwa shilambolyo?”

4A Yeshu gubhaajangwilenje, “Mwiteiganje mundu anantembanje. 5Pabha bhandu bhabhagwinji shibhaikangane bhalinkutinji, ‘Nne a Kilishitu,’ na bhalabhonji shibhaatembanje bhandu bhabhagwinji. 6Shimpilikananje ililo ya ngondo na ngani ya ngondo, ikabheje nnajogopanje, pabha genego ganapinjikwa gakoposhele, ikabheje mpelo ukanabhe. 7Shilambo shipinga komana na shilambo shina, upalume gumo upinga komana na upalume guna. Shipinga pagwa shibhanga na ungumila kwa ilambo. 8Yene yoweyo mbuti kutandubha kwa mboteko ya shitumbo nkupinga kwiigopola.

9“Kungai bhandu bhowe shibhantendebhukanje nkupinga mpotekwanje na bhulagwa. Na bhandunji bhangabha Bhayaudi bhapinga kunshimanga kwa ligongo lyangu nne. 10Kabhili, bhabhagwinji bhapinga lekanga ngulupai jabhonji na tendebhukana na shimana. 11Bhapinga koposhelanga ashinkulondola bha unami bhabhagwinji bhapinga kwaapuganyanga bhandu bhabhagwinji. 12Kwa ligongo lya jenjesheka ilebho, kupingana kwa bhandu shukubhujile nnyuma. 13Ikabheje shaikakatimilile mpaka kumpelo shatapulwe. 14Ngani ja Mmbone ja Upalume gwa a Nnungu jipinga lunguywa pa shilambolyo, kubha ukong’ondelo ku bhandu bhowe, penepo ni pushuishe mpelo gula.”

Shilaje sha Punda

(Maliko 13:14-23; Luka 21:20-24)

15Ashomajo agamanye malombolelo ga malobhe ga a Yeshu gakwiya gano. Nigubhashite, a Danieli ankulondola bha a Nnungu bhalugwile ga nnjimwa ja nyatiya. Pushinnjibhonanje jijimi pa ukonjelo, 16bhalinginji ku Yudea bhabhutushilanje mwiitumbi. 17Ali pashitubhili anatulushe pai kutola indu nnyumba jakwe. 18Ali kunngunda anabhuje kumui kutola nngubho yakwe. 19Ole gwabhonji bhanabhakongwe bhakwetenje ndumbo na bhajonjeyanga gene mobhago. 20Nnjuganje kwa a Nnungu nkupinga kubhutuka kwenunji kunabhe mobha ga mmbepo eu Lyubha lya Pumulila. 21Pabha gene mobhago shipinga pagwa shilaje shikanabhe koposhela shitandubhile kupanganywa shilambolyo mpaka lelo, wala shikajiya pagwa kabhili. 22Monaga gene mobhago a Nnungu bhakanapunguye jakwa mundu jojowe akatapwilwe, ikabheje gapinga punguywa kwa ligongo lya bhandu bhaagwilwenje na a Nnungu.

23Bhai, mundu annugulilangaga, a Kilishitu pubhali apano, eu kubhali akula, nnankulupalilanje. 24Pabha bhaapinga koposhelanga Bhakilishitu na ashinkulondola bha unami. Bhapinga tendanga ilangulo ya ikulungwa na ya lapa ya kombola nkali kwapuganyanga bhaagwilwenje na a Nnungu. 25Mpilikananje, njikunnimbiyanga gakanabhe koposhela genego.

26Bhai, bhannugulilangaga, nnolanje, kubhali kuanga, nnajendangane kweneko, eu, nnolanje, mubhali nnyumba, nnakulupalilanje. 27Pabha malinga nnjai shijikuti meta nibhoneka kuliunde kowe, pushiijiyebha malinga pushabhoneshe Mwana juka Mundu lyubha lyashaishe.

28Malinga, pene puguli ntui, nipugaimana matumbui, kwa nneyo shene shilanguloshi shinalangula kuti ku mpelo gwa shilambolyo kubhandishile.

Kwiya kwa Mwana juka Mundu

(Maliko 13:24-27; Luka 21:25-28)

29Shangupe shipitaga shilaje sha gene mobhago, lyubha lipingabha nnubhindu, mwei ukalangaya na ndondwa ipingagwa pai na mashili ga indu ya kunnungu gapinga tenganyika. 30Kungai, shilangulo shika Mwana juka Mundu shishibhoneshe kunnungu, penepo makabhila gowe ga pa shilambolyo gapinga kwiigutanjila, shibhammonanje Mwana juka Mundu alikwiiya mmaunde ga kunnungu ali na mashili na ukonjelo gwanngwinji. 31Na bhalabho shibhaatumanje ashimalaika bhabho na lipenga lya oneya, bhalabhonji bhapinga kwaalopolanga bhaagwilwenje bhabho kopoka mmbali yowe ya pa shilambolyo.

Majiganyo ga Nkongo

(Maliko 13:28-31; Luka 21:29-33)

32Bhai kwa nkongo mwiijiganyanye alu lutangolu, shangupe nyambi yakwe puitandubha ipuka, nnakumumanyanga kuti shuku shibhandishile. 33Nneyo peyo mmanganya pushinngabhonanje genega, mmumanyanje kuti bhabhandishile. 34Kweli ngunakummalanjilanga, alu lubhelekolu lukapela gakanabhe koposhela gowego. 35Kunnungu na shilambolyo shiipite, ikabheje malobhe gangu gakapita.

Jwakwa Akulimanya Lyubha wala Malanga

(Maliko 13:32-37; Luka 17:26-36)

36Ikabheje, ga lyene lyubhalyo, eu malanga jwakwa mundu akugamanya shigabhe shakani, wala ashimalaika bha kunnungu, wala Mwana, ikabhe Atati jikape. 37Pabha malinga shiyaliji mobha ga a Nuu, puipingabha mobha ga kwiya kwakwe Mwana juka Mundu. 38Pabha gene mobhago, nduluko jikanabhe tuluka, bhandunji bhatenda lyanganga na kolelwa na lomba na lombwa, mpaka a Nuu pubhajinjile nshapina. 39Bhangashimanyanga shipinga koposhela, mpaka pujaishe nduluko, jikwaajolangaga bhowe. Na malinga pushiijiyebha lyubha lya kwiya kwakwe Mwana juka Mundu. 40Gene mobhago bhandunji bhabhili shibhabhanganje mungunda, jumo shatolwe na juna shaleshwe. 41Bhanabhakongwe bhabhili shibhabhanganje bhaliyaganga, jumo shatolwe na juna shaleshwe.

42Bhai, nsheyanje, pabha nkakulimanyanga lyubha lishibhaishe Bhakulungwa bhenunji. 43Ikabheje nnimanyanje lyeneli, monaga bhayene nyumba bhakalimanyi lyubha lya kwiya nngwii, bhakasheshiye, ngubhakajileshileje nyumba jabho kujibhwa. 44Kwa nneyo na mmanganya nsheyanje, pabha Mwana juka Mundu shaishe malanga gunkakugamanyanga.

Ntumishi Akulupalika na Ntumishi Akaakulupalika

(Luka 12:41-48)

45A Yeshu gubhapundile kubheleketa bhalinkuti, bhai gani ntumishi akulupalika na akwete lunda, bhakulungwa bhakwe shibhantende abhe jwa nkulungwa ku bhandu bhabho, abhapanganje shalya pa malanga gakwe? 46Mbaya jwene ntumishi, bhakulungwa bhakwe pushibhaishe shibhanng’imane alitenda nneyo. 47Kweli ngunakummalanjilanga, shibhammishe jwene ntumishijo agoye indu yabho yowe. 48Ikabheje ntumishi jwangali jwa mmbone aibheleketelaga muntima gwakwe kuti, bhakulungwa bhangu bhanakabha kubhuja, 49kungai gwatandwibhe kwaakomanga bhatumishi ajakwe na tandubha lya na papila pamo na bhaakolelwanga, 50bhakulungwa bhakwe ntumishijo shibhaishe lyubha lyangaganishiwa na malanga gangamanyika. 51Shibhankome kwa kaje na kunkundikanya likundi limo na bhagulumba. Kweneko shikubhe shililo na tauna meno.

25

Lutango lwa Bhali Likumi Limo

1Gene mobhago, Upalume gwa Kunnungu upinga landana na bhali likumi limo bhajigelenje taa yabhonji, gubhapitengene kukumposhela nkulomba. 2Nng’ano munkumbi gwabhonji pubhalinginji bhangumba na nng’ano bhashinkukolanga lunda. 3Bhangumba bhala bhaashinkujigalanga taa yabhonji gwangali mauta ga sheituni ga jenjesheya. 4Ikabheje bhakwetenje lunda bhala bhashinkujigalanga mauta nnyupa na taa yabhonji. 5Pabha nkulomba ashinkukabha kwiya, bhali bhowe bhala gubhatandwibhenje kugweela na gubhagonilenje.

6Ikabheje pakati shilo guipilikanishe njobhela ya kuti, nkulomba anakwiya, nnjendangane nkaposhelanje. 7Penepo bhali bhowe bhala gubhajumukenje, gubhakolokweyenje taa yabhonji. 8Bhangumba bhala gubhaabhalanjilenje bhakwetenje lunda bhala kuti, ntupanganje mauta gashoko pabha taa yetu inaimika. 9Ikabheje bhakwetenje lunda bhala gubhashitenje, gakatujenela tubhowe! Mbaya nnjendangane nkaumanje kugaushwa! 10Bhai, bhali bhangumba bhala bhakajabhulanjeje kuuma mauta, nkulomba gwaishe, na bhali bhalinginji tayali bhala gubhajinjilenje nnyumba pamo nakankulomba, na nnango ukuugalwaga.

11“Kungai bhali bhananji bhala gubhaikengene nishema, ‘Mmakulungwa, mmakulungwa, ntuugulile!’ 12Ikabheje bhenebho gubhaajangwilenje, ‘Kweli ngunakummalanjilanga, ngakummanyanga mmanganyanji.’ ”

13Kungai a Yeshu gubhashite, “Bhai, nsheyanje, pabha nkakulimanyanga lyubha wala malanga.”

Lutango lwa Bhatumishi Bhatatu

(Luka 19:11-27)

14“Pabha Upalume gwa Kunnungu ushilandana naka mundu apinjile jabhula mwanja, akwaashemangaga bhatumishi bhakwe nikwaakamuyanga indu yakwe. 15Gubhampele kila mundu malinga shibhammweni kombola kwakwe, jumo mmbiya nng’ano na juna mmbiya ibhili na juna mmbiya jimo, kungai gubhajabhwile. 16Shangupe a apegwile mmbiya ng’ano jula gwatendile upindi, gwapatile mmbiya ina nng’ano. 17Nneyo peyo na jwene apegwile mmbiya ibhili gwapatile mmbiya ina ibhili. 18Ikabheje apegwile mmbiya jimo jula gwapite olela pai mmbiya ja bhakulungwa bhakwe jila.

19“Gakapiteje mobha gamagwinji, bhakulungwa bha bhatumishi bhala gubhabhujile, gubhatandwibhe pita bhalanganya mmbiya ibhakamwiye na ibhapatilenje muupindi. 20Ntumishi apegwilwe mmbiya nng’ano gwaishe ali ajigele mmbiya nng’ano ina, akwaalugulilaga, ‘Mmakulungwa, mwashinkumba mmbiya nng’ano, nnole mmbiya nng’ano ina imbatile.’ 21Bhakulungwa bhakwe gubhannugulile, ‘Sha mmbone, ntumishi nnguja na jwaakulupalika. Ushikulupalika kwa indu ya ishoko, shinikupe gamakulungwa. Jiya uangalale pamo na nne.’

22“Ntumishi juna apegwilwe mmbiya ibhili gwaishe, gwashoshiye mmbiya ibhili ina yapatile gwashite, ‘Mmakulungwa, mwashinkumba mmbiya ibhili bhai ntole na mmbiya ina ibhili imbatile.’ 23Bhakulungwa bhakwe gubhannugulile, ‘Sha mmbone, ntumishi nnguja na jwaakulupalika. Ushikulupalika kwa indu ya ishoko, shinikupe ya ikulungwa. Jiya uangale pamo na nne.’

24“Kungai gwaishe apegwilwe mmbiya jimo jula, gwashite, ‘Mmakulungwa, nimmanyi mmwe mmanonopa ntima, nnauna munkapandileje na kulopola munkamishiyeje mmbeju. 25Nashinkujogopa, gung’ishiye mmbiya jenu pai. Bhai, nntole mmbiya jenu.’

26“Bhakulungwa bhakwe gubhannugulile, ‘Ugwe ntumishi jwangali jwa mmbone na nkata! Gwamumanyi kuti ngunauna mungapandileje na ngunalopola mungamishiyeje. 27Bhai, gwashinkupinjikwa kujibhika mmbiya jangu kubhenki na nne pushimijepo ngatolile mmbiya jangu na pwaida! 28Bhai, mumpokonyolanje mbiyajo nkampanganje akwete mmbiya likumi limo jula. 29Pabha, akwete shindu apinga pegwa na jenjeshewa. Ikabheje jwangali shindu jula, nkali shakwete shila shapokonyolwe. 30Na gaka ntumishi jwangali pwaida jula, munnjaanje palanga kulubhindu! Kweneko kupingabha shililo na tauna meno.’ ”

Ukumu ja Kumpelo

31Pushaishe Mwana juka Mundu mu ukonjelo gwakwe na ashimalaika bhakwe, penepo shatame pa shitengu shakwe sha upalume. 32Bhandu bha ilambo yowe shibhaimananje mmujo jabho na bhalabho bhapinga agulanya bhandu mbuti nshunga shakuti agulanya ngondolo na mmbui. 33Shibhaibhishe ngondolo nkono nnilo na mmbui kunkono nshinda.

34Kungai a Mpalume shibhaalugulilanje bhalinginji kunkono nnilo bhala, “Nnjiyangane mmanganya mpegwilenje mboka na Atati, mposhelanje upalume gummishilwenje tandubhila kupanganywa kwa shilambolyo. 35Pabha nashinkukola shibhanga gumbelenje shalya, nashinkukola nnjota gumbelenje mashi, nashinkubha nannjeni gummboshelenje. 36Punaliji na uukunu gummbelenje nngubho, punaliji nannwele gunng’ikenje kunnola na ngatabhweje gunng’owelenje.”

37Penepo, bhandunji bhakwetenje aki bhala shibhaajangulanje bhakulungwa, “Mmakulungwa, shakani putwammweni nni na shibhanga nikumpa shalya, eu nni na nnjota nikumpa mashi? 38Shakani putwammweni nni mmajeni nikumposhela, eu nni na uukunu nikumpa nngubho nng’wale? 39Shakani putwammweni nni mmalwele eu ntabhilwe gutuishe kukunng’owela?” 40A mpalume shibhaajangulanje, “Kweli ngunakummalanjilanga, shindu shoshowe shimuntendelenje jumo jwa ashaapwanga bhanyegalangabha, nshinkundendelanga nne.”

41Kungai shibhaabhalanjilanje bhalinginji ku nkono nshinda gwabho bhala, “Nnyabhulilanje apano mmaaloshwa! Nnjendangane ku moto gwa pitipiti gwaalashiwe Lishetani na ashimalaika bhakwe. 42Pabha nashinkukola shibhanga mwangambanganga shalya, nashinkukola nnjota mwangambanganga mashi ga ng’wa. 43Punaliji nannjeni mwangamboshelanga, na punaliji na uukunu mwangambanganga nngubho, punaliji nannwele na punatabhilwe mwangang’owelanga.”

44Penepo na bhalabhonji shibhaajangulanje, “Mmakulungwa shakani putwammweni nni na shibhanga eu nnjota, nni mmajeni eu nni na uukunu, eu mmalwele eu ntabhilwe twangannjangutila?” 45Na bhalabho shibhaajangulanje, “Kweli ngunakummalanjilanga, kila punkanilenje kwaatendelanga ashaapwanga bhanyegalangabha, nshinkukananga kundendela nne.” 46Bhai, bhanganyabho shibhajendangane ku mboteko ya pitipiti, ikabhe bhakwetenje aki bhala, shibhajendangane ku gumi gwa pitipiti.

26

Mpango gwa Kwaabhulaga a Yeshu

(Maliko 14:1-2; Luka 22:1-2; Yowana 11:45-53)

1A Yeshu bhakamaliyeje bheleketa gowego, gubhaabhalanjilenje bhaajiganywa bhabho, 2“Mmumanyinji gapitaga mobha gabhili shipinga pagwa shikukuu sha Pashaka na Mwana juka Mundu apinga tendebhukwa shaakomelwe munshalabha.”

3Gene mobhago bhakulungwanji bhaabhishila na bhanangulungwa bha bhandunji gubhaimenenje pamo nnyumba ja a Kayapa, bhaaliji Bhakulungwa Bhabhishila. 4Gubhabheleketenje shibhatendanje bhuli, nkupinga bhaakamulanje a Yeshu kwa unami bhaabhulaganje. 5Ikabheje gubhashitenje lyenelyo linatendeshe mobha ga shikukuu, jinakoposhela nnjasha ku bhandu.

A Yeshu Bhanapakaywa Mauta

(Maliko 14:3-9; Yowana 12:1-8)

6A Yeshu pubhaliji ku Bhetaniya kunngwabho a Shimoni bhaakwete mangundula bhukala, 7bhakongwe bhamo bhaakwete shupa sha alabhashita sha mauta ga nunjila ga mmbiya yaigwinji, gubhaaishile pubhaalyaga shalya pala, gubhaajitile mauta gala muntwe. 8Bhaajiganywa bhabho bhakabhonanjeje genego guyaashimilenje, gubhashitenje, “Kwa nndi jonanganya nnei? 9Pabha aga mautaga gakaushiwe kwa mmbiya yaigwinji na elayo nipegwa bhalaganga.”

10A Yeshu gubhaimanyi ng’aniyo yabhonji, gubhaabhalanjilenje, “Pakuti nnakwaabhuyanga bhakongwebha? Pabha bhenebha bhashindendela shindu sha mmbone. 11Bhalaganga nni nabhonji mobha gowe, ikabheje nne ngabha na mmanganya mobha gowe. 12Abha bhakongwebha bhashinyitila mauta nkupinga mika tayali kwa mashiko gangu. 13Kweli ngunakummalanjilanga, kila pushijilunguywe Ngani ja Mboneji pa shilambolyo, shene shibhatendile bhakongweshi, shipinga lunguywa nkwaakumbushila.”

A Yuda Bhanaakunda Kwaatendebhuka a Yeshu

(Maliko 14:10-11; Luka 22:3-6)

14Kungai, a Yuda Ishikalioti, jumo munkumbi gwa likumi limo na bhabhili bhala, gubhaajendelenje bhakulungwanji bhaabhishila, 15gubhashite, “Shimmbanganje nndi ninkamuyangaga a Yeshu?” Gubhaabhalanganishiyenje mmbiya makumi gatatu. 16Tandubhila penepo a Yuda bhatendaga loleya shanabhuli shibhaatendebhushe a Yeshu.

Kukolokoya Shikukuu sha Pashaka

(Maliko 14:12-21; Luka 22:7-13, 21-23; Yowana 13:21-30)

17Lyubha lya tandubha shikukuu sha mikate jangatagwa ngedule, bhaajiganywa bhabho gubhaajendelenje a Yeshu nikwaabhuya, “Kwei kunkupinga tukakolokoye shalya sha Pashaka?” 18A Yeshu gubhaajangwilenje, “Nnjendangane kunjini kuka mundu jumo, nkammalanjilanje, Bhaajiganya bhashite, ‘Malanga gangu gubhang’agulile a Nnungu gabhandishile. Kunngwenu mbinga lila Pashaka na bhaajiganywa bhangu.’ ” 19Bhaajiganywa gubhatendilenje malinga shibhalugulilwenje na a Yeshu, gubhakolokoyenje Pashaka.

20Likaisheje ligulo, a Yeshu gubhatemi nkulya shalya na bhaajiganywa bhabho likumi limo na bhabhili bhala. 21Bhalinginji nkulya, a Yeshu gubhashite, “Kweli ngunakummalanjilanga, jumo jwenunji apinga ndendebhuka.”

22Bhaajiganywa gubhainjikenje kwa kaje, jumo jumo gubhatandubhenje kwaabhuya, “Mmakulungwa! Bhuli, nne?” 23A Yeshu gubhajangwile, “Shapambe pamo na nne mmakuli ni apinga ndendebhuka. 24Mwana juka Mundu anakwenda malinga Majandiko shigaataya, ikabheje ole gwakwe apinga kuntendebhuka Mwana juka Mundu! Mbaya jwene mundujo akanabhelekwe.”

25A Yuda bhapinjile kwaatendebhuka, gubhaabhushiye, “Mmajiganya! Bhuli, nne?” A Yeshu gubhaajangwile, “Mmwe mmelekete.”

Kalamu ja Bhakulungwa

(Maliko 14:22-26; Luka 22:14-20; 1 Bhakolinto 11:23-25)

26Bhalinginji nkulya, a Yeshu gubhatolile nkate, gubhatendile eja kwa a Nnungu, gubhagebhenye, gubhaapelenje bhaajiganywa bhabho bhalinkuti, “Ntolanje nniyanganje, sheshino shiilu shangu.” 27Kungai gubhatolile shikombe, gubhatendile eja kwa a Nnungu, gubhaapelenje bhalinkuti, “Mpapilanje mmowe, 28pabha jejino minyai jangu jikong’ondela malagano, jijitika kwa ligongo lya bhandu, nkupinga bhaleshelelwanje yambi yabhonji. 29Ikabheje ngunakunnugulilanga, ngapapila kabhili divai ja shabhibhu mpaka lyubha pushimbapile divai ja ambi na mmanganya Muupalume gwa Atati.”

30Bhakajimbanjeje lwimbo, gubhashoshilenje, gubhapitengene ku shitumbi sha Misheituni.

A Yeshu Bhanalondola ga Kanwa na a Petili

(Maliko 14:27-31; Luka 22:31-34; Yowana 13:36-38)

31Kungai a Yeshu gubhaabhalanjilenje, “Shilo sha lelo, mmowe shinngananje nineka, pabha ishijandikwa kuti,

‘Shininkome nkushunga,

na ngondolo shiipwilingane.’

32Ikabheje nyukaga shininnongolelanje kwenda ku Galilaya.” 33A Petili gubhaabhalanjile a Yeshu, “Nkali bhowe bhalekangaga kunkulupalila nikummutuka, nne ngammutuka.”

34A Yeshu gubhaabhalanjile a Petili, “Kweli ngunakummalanjila, shilo sha lelo lipongo akanabhe kongobhela shinngane patatu.” 35A Petili gubhaabhalanjile, “Nkali ipinjikwaga kuwa pamo na mmwe, ngu ngankana.” Bhaajiganywa bhananji bhala gubhabheleketenje nneyo peyo.

A Yeshu Bhanakwaajuga a Nnungu ku Bhushitani ja Getishimane

(Maliko 14:32-42; Luka 22:39-46)

36Kungai a Yeshu gubhapite nabhonji ku bhushitani ja Getishimane, gubhaabhalanjilenje bhaajiganywa bhabho, “Ntamangane apano, nne naegejela mmujo kukwaajuga a Nnungu.”

37Gubhaatolile a Petili na bhana bhabhili bha a Shebhedayo, gubhatandwibhe kuinjika na tenguka. 38Gubhaabhalanjilenje bhaajiganywa bhabho, “Ntima gwangu gushiinjika tome nawa, ntamangane apano, nsheyanje pamo na nne.”

39Bhai, gubhapite mmujo kashoko, gubhagwile namanguku, gubhajujile, bhalinkuti, “Atati, itendekaga ai mbotekoi inambate, ikabheje nngabha malinga shinguti pinga nne, ikabheje malinga shinkupinga mmwe.” 40Gubhaajendelenje bhaajiganywa bhala, gubhaimenenje bhagonilenje. Gubhaalugulile a Petili, “Pakuti mwangasheyanga na nne kapela shaa jimo? 41Nsheyanje nkujuga, nkupinga nnalingwanga. Ntima unapinga, ikabheje shiilu shangali mashili.”

42Gubhapite gwabhili kukwaajuga a Nnungu bhalinkuti, “Atati, ikatendeshe ai mbotekoi kupita gwangali mmbata, bhai inkupinga itendeshe.” 43Gubhaajendelenje kabhili bhaajiganywa bhala, gubhaimenenje bhagonilenje, pabha bhashinkutopelwanga na lugono.

44Bhai, gubhaaleshilenje, nigubhapite kukwaajuga a Nnungu gwatatu kwa malobhe gala pegala. 45Kungai gubhaajendelenje bhaajiganywa bhala, gubhaalugulilenje, “Bhuli nnagonangape na pumulila? Nnolanje! Malanga gaishe, Mwana juka Mundu apinga kamuywa mmakono ga bhakwetenje yambi. 46Nnjumukanje tujabhule! Nnolanje, andendebhuka jula abhandishile.”

A Yeshu Bhanakamulwa

(Maliko 14:43-50; Luka 22:47-53; Yowana 18:3-12)

47Bhai, a Yeshu pubhaaliji nkubheleketa nabhonji, shangupe gubhaishe a Yuda, bha munkumbi gwa likumi limo na bhabhili bhala. Bhali bhalongene nabhonji likundi likulungwa lya bhandunji, bhali bhajigelenje mapanga na ndonga, bhatumilwenje na bhakulungwanji bhaabhishila na bhanangulungwa bha bhandunji. 48Na bhaatendebhwishe a Yeshu bhala bhashinkwaapanganga bhandunji shilangulo bhalinkuti, “Bhene bhushinaajambatebho mwaakamulanje.” 49Bhai a Yuda gubhaajendele a Yeshu, bhalinkuti, “Ngunakunkomaya, Mmaajiganya!” Gubhaajembete.

50A Yeshu gubhaabhalanjile, “Ambwiga ntende shinng’ishile.” Bhandunji bhala gubhaikengene, gubhaakamwilenje a Yeshu nikwaatabha.

51Jumo munkumbi gwa bhalinginji na a Yeshu bhala akugoloyaga nkono gwakwe, gwaolomwele upanga gwankomile ntumishi jwa Bhakulungwa Bhaabhishila, gwankatile likutu. 52A Yeshu gubhammalanjile, “Bhika upanga gwako nnigonelo lyakwe, pabha jojowe abhulaga na upanga shabhulagwe na upanga. 53Bhuli, nkakumumanyanga kuti ngakombwele kwaajuga Atati, nabhalabho shangupe bhakambeleshele makundi gamakulu makulu likumi limo na bhabhili ga malaika? 54Ikabheje pushigamalile bhuli Majandiko gataya kuti inapinjikwa kubha nneyo?”

55Gene malangago a Yeshu gubhaabhalanjilenje likundi lya bhandunji lila, “Bhuli, nshikwiya ngamulanga nninginji na mapanga na ndonga mbuti nankupokonyola? Mobha gowe munaliji nniekalu nilijiganya mwangangamulanga. 56Ikabheje gowega gashitendeka nkupinga gamalile majandiko ga ashinkulondola bha a Nnungu.” Penepo bhaajiganywa bhowe gubhaaleshilenje, nigubhabhutukenje.

A Yeshu ku Lukumbi

(Maliko 14:53-65; Luka 22:54-55; Yowana 18:13-14, 19-24)

57Bhai, bhandunji bhaakamwilenje a Yeshu bhala gubhaapelekenje kumui kwa a Kayapa, Bhakulungwa Bhaabhishila, kubhaimenenje bhaajiganya bha Shalia ja a Musha na bhanangulungwa. 58A Petili gubhaakagwile nnyuma mpaka kulugwani lwa Bhakulungwa Bhabhishila, gubhajinjile nkati gubhatemi pamo na bhalinda, nkupinga bhalole shipinga koposhela.

59Bhai, bhakulungwanji bhaabhishila na bhalukumbi bhowe gubhaloleyenje ukong’ondelo gwa unami nkupinga bhaabhulaganje a Yeshu, 60ikabheje gubhalepelenje, nkali bhapalinji bhaakong’ondela bhabhagwinji bha unami. Kungai gubhaikengene bhakong’ondela bhabhili, 61nigubhashitenje, “Bhenebha bhashinkubheleketa, ‘Ngunakombola kulibhomola Liekalu lya a Nnungu nikulishenga kabhili kwa mobha gatatu.’ ”

62Bhakulungwa Bhabhishila gubhajimi gubhaabhalanjile a Yeshu, “Bhuli, nkaajangula? Ibhakunkong’ondelanga nndi bhandunjibha?” 63Ikabheje a Yeshu bhangaajangula. Bhakulungwa Bhaabhishila gubhaabhalanjile, “Nnumbile kwa lina lya a Nnungu bhakwete gumi na ntubhalanjile monaga mmwe ni a Kilishitu, Bhanabhabho a Nnungu!” 64A Yeshu gubhaalugulile, “Mmwe ni nkubheleketa! Ikabheje ngunakummalanjilanga, tandubhila nnaino, shimummonanje Mwana juka Mundu atemi nkono nnilo gwa Bhakulungwa Bhakwete Mashili, alikwiya mmaunde ga kunnungu.”

65Penepo Bhakulungwa Bhaabhishila gubhapapwile nngubho yabho gubhashite, “Bhashikupulu! Tunapinga bhaakong’ondela kabhili? Mpilikenenje shibhashite kupulu. 66Nkubhonanga bhuli mmanganya?” Gubhaajangwilenje, “Inapinjikwa bhabhulagwe!”

67Kungai gubhaaunilenje mata kumeyo, gubhaakomilenje ubha na bhana gubhaakomilenje mapapa, 68bhalinkutinji “Mmwe a Kilishitu, bhai ntulondolele gani ankomile!”

A Petili Bhanakwaakana a Yeshu

(Maliko 14:66-72; Luka 22:56-62; Yowana 18:15-18; 18:25-27)

69A Petili pubhaliji bhatemi palanga lugwani, bhai, ntumishi jumo jwankongwe jwa Bhakulungwa Bhaabhishila akwaajendelaga, nigwashite, “Mmwe pumwaliji pamo na a Yeshu bha ku Galilaya.” 70A Petili gubhakanile pa lugwinjili lwa bhowe gubhashite, “Ngakushimanya nkali shinkubheleketa.”

71Nabhalabho bhalikopoka pa nnango gwa lugwani, ntumishi juna jwankongwe gwabhabhweni, akwaalugulilangaga bhalinginji pepala bhala alinkuti, “Abha pubhaliji pamo na a Yeshu bha ku Nashaleti.” 72Ikabheje a Petili gubhakanile kabhili bhalilumbila, “Ngakummanya aju munduju.” 73Kungai, bhandunji bhalinginji pepala gubhaajendelenje a Petili, gubhaabhalanjilenje, “Kweli mmwe nkumbi gumo, nkali kubheleketa kwenu kunakummanyiya.”

74Penepo a Petili gubhatandwibhe kwiilosha na lumbila bhalinkuti, “Ngakummanya aju munduju!” Shangupe lipongo likukongobhelaga. 75A Petili gubhakumbushile malobhe gubhabhalanjilwe na a Yeshu, “Lipongo akanabhe kongobhela, shinngane patatu.” Bhai, gubhakopweshe palanga, gubhagutile kwa kaje.

27

A Yeshu Bhanapelekwa kwa a Pilato

(Maliko 15:1; Luka 23:1-2; Yowana 18:28-32)

1Lyambape, bhakulungwanji bhaabhishila bhowe na bhanangulungwa bha bhandunji, gubhatemingenenje shitamo sha pinga kwaabhulaga a Yeshu. 2Gubhaatabhilenje mindondolo, gubhapite kwaakamuyanga kwa a Pilato bhaaliji bhakulungwa bha shilambo sha ku Yudea.

Kuwa kwa a Yuda

(Itendi 1:18-19)

3Kungai a Yuda bhaatendebhwishe a Yeshu bhala, bhakamumanyeje kuti a Yeshu bhashiukumulwa, nigubhaigambile, gubhaabhujishiyenje bhakulungwanji bhaabhishila na bhanangulungwa bha bhandu mmbiya ipande makumi gatatu ila. 4Bhalinkuti, “Njilebha kwa kuntendebhuka mundu jwangalebha abhulagwe.” Ikabheje bhanganyabho gubhashitenje, “Uwe nndi? Kwali mmayene.”

5Na bhalabho a Yuda gubhaileshele mmbiya ila nniekalu, gubhakopweshe palanga, nikwenda kwiitabhila. 6Bhakulungwanji bhaabhishila gubhaitolilenje mmbiya ila nigubhashitenje, “Nngabha alali kuibhika nshibhiko sha mbepei, pabha mmbiya ya minyai.” 7Bhai, gubhabheleketenje ashaayenenji, nigubhaumilenje nngunda guka nkugumba lilongo pabhe pa shishila bhajeninji 8Kwa nneyo nngunda gula pubhashemangaga, Nngunda gwa Minyai.

9Gugamalile malobhe ga ankulondola bha a Nnungu a Yelemiya ga kuti, “Gubhatolilenje mmbiya ipande makumi gatatu, galama jika jwene jubhampanjilenje bhei bha Ishilaeli jula, 10gubhaumilenje nngunda guka nkugumba lilongo, malinga shibhamalanjile Bhakulungwa.”

A Pilato Bhanakwaabhuya a Yeshu

(Maliko 15:2-5; Luka 23:3-5; Yowana 18:33-38)

11A Yeshu gubhajimi mmujo ja bhakulungwa bha shilambo sha ku Yudea, bhai, bhakulungwa bhala gubhaabhushiye bhalinkuti, “Bhuli, mmwe a mpalume bha Bhayaudi?” A Yeshu gubhaabhalanjile, “Mmwe ni nkubheleketa.” 12Ikabheje bhakulungwanji bhaabhishila na bhanangulungwa pubhalinginji nkwaukumula, bhangajangula. 13Kwa nneyo a Pilato gubhaabhushiye, “Bhuli, nkapilikana indu yowe ibhakunnugulangai?” 14Ikabheje a Yeshu bhangaajangula nkali lilobhe limo, bhakulungwa bhala gubhakanganigwe kwa kaje.

A Yeshu Bhanaukumulwa Kuwa

(Maliko 15:6-15; Luka 23:13-25; Yowana 18:39-19:16)

15Bhai, gwashinkupagwa nkubho mobha ga shikukuu sha Bhayaudi shishemwa Pashaka, bhakulungwa bhatenda kwaugulilanga atabhilwe jumo jubhampinjilenje bhandunji. 16Gene mobhago ashinkupagwa mundu jumo atabhilwe ashumaga ga ya nyata ntima, lina lyakwe a Bhalabha. 17Bhai, bhandunji bhakaimananjeje pamo, a Pilato gubhaabhushiyenje, “Jwei junkupinganga ninng’ugulilanje, a Bhalabha eu a Yeshu bhaashemwa a Kilishitu?” 18Bhashinkubheleketa nneyo pabha bhashinkumumanya kuti bhashikwaapeleshalanga a Yeshu kwa ligongo lya lupimilo.

19A Pilato bhakatameje pa shitengu sha ukumu, akongobhabho gubhaapeleshele ntenga, nikwaabhalanjila, “Nnatende shindu shoshowe kuka jwene mundu jwangalebhajo, pabha shilo njilaga nkwaagamilila bhenebho.” 20Ikabheje bhakulungwanji bhaabhishila na bhanangulungwa gubhaakwishiyenje bhandunji bhajuganje bhaugulwe a Bhalabha na a Yeshu bhabhulagwe. 21Bhai, bhakulungwa bhala gubhaajangwilenje, “Nnapinganga ning’ugulilanje jwei munkumbi gwa bhene bhabhilibha?” Gubhaajangwilenje, “A Bhalabha!”

22A Pilato gubhaabhushiyenje, “Bhai, naatende nndi a Yeshu bhaashemwa a Kilishitu?” Bhowe gubhashitenje, “Bhakomelwe munshalabha!” 23A Pilato gubhaabhushiyenje, “Kwa nndi? Ibhalebhile nndi?” Nabhalabhonji gubhapundilenje jobhela, bhalinkutinji, “Bhakomelwe munshalabha!”

24Bhai, a Pilato bhakabhoneje kuti bhakaakombolanga kwa shoshowe na nnjasha inatandubha, gubhatolile mashi ninabha makono gabho pa lugwinjili lula bhalinkuti, “Nne nangali sha gambwa kwa bhulagwa kuka jwene munduju, kwali mwaashayene.”

25Bhandunji bhowe gubhajangwilenje, “Shiwo sha bhene bhandubha tugambwe uwe na ashibhana bhetu!” 26Bhai a Pilato gubhaaugulilenje a Bhalabha, na ashimanjola bhakaakomanje ibhoko a Yeshu, gubhaakamwiyenje bhakomelwe munshalabha.

Ashimanjola Bhanakwaanyegayanga a Yeshu

(Maliko 15:16-20; Yowana 19:2-3)

27Kungai ashimanjola bha bhakulungwa bha Shiloma gubhaajinjiyenje a Yeshu nnugwani lukulungwa lwa nyumba ja bhakulungwa bha Shiloma, gubhaimenenje likundi lyowe nikwaatimbilila a Yeshu. 28Gubhaaulilenje nngubho yabho, nikwaawasha lijoo lya nnangali. 29Gubhaeleyenje ingwa ja mibha, nikwaawasha muntwe, gubhaapelenje nnai kunkono nnilo gwabho. Gubhaatindibhalilenje nikwaanyegaya bhalinkutinji, “Shalamu a Mpalume bha Bhayaudi.” 30Kungai gubhaunilenje mata, gubhatolilenje nnai gula, nikwaakomanga muntwe. 31Bhakaanyegayanjeje, gubhaulilenje lijoo lila, gubhaawashiyenje nngubho yabho, kungai gubhapite kwaakomelanga munshalabha.

A Yeshu Bhanakomelwa Munshalabha

(Maliko 15:21-32; Luka 23:26-43; Yowana 19:17-27)

32Bhalinginji nkujabhulangana, gubhaabhweninji bhandu bhamo lina lyabho a Shimoni, bha ku Kilene, gubhaashishilishiyenje bhaujigale nshalabha gwa a Yeshu. 33Bhakaikanganeje pashemwaga Goligota, malombolelo gakwe Shibhanga sha Ntwe, 34gubhaapelenje divai ja anganya na shindu sha shashama. Ikabheje a Yeshu bhakapayeje gubhakanile kupapila.

35Bhali bhabhambilwe munshalabha, gubhagabhenenje nngubho yabho kwa shikoma, nkupinga limalile lilobhe libhalugwile ankulondola bha a Nnungu, bhashinkugabhananga nngubho yangu kwa shikoma.27:35 Majandiko gana ga bhukala gangali gene malobhega, “Nkupinga limalile lilobhe lya ankulondola bha a Nnungu, bhashinkugabhananga nngubho yangu kwa shikoma.”36Gubhatemingene pala muulinda. 37Gubhakomelenje panani ntwe gwabho, ukumu jabho jijandikwe “BHENEBHA NI A YESHU, A MPALUME BHA BHAYAUDI.” 38Malanga gogo bhaapokonyola bhabhili bhashinkukomelwanga mmishalabha pamo na a Yeshu, jumo kunkono nnilo gwabho na juna kunkono nshinda.

39Na bhandunji bhapitangaga mumpanda gubhaatukenenje, bhalitikinyanga mitwe jabhonji bhalinkutinji, 40“Mmwe mwabhelenje kuti shinnibhomole liekalu nishenga kwa mobha gatatu, mwitapule mmayene, mmaga Mwana gwabho a Nnungu, nntulushe munshalabha!”

41Nneyo peyo bhakulungwanji bhaabhishila na bhaajiganya bha Shalia, na bhanangulungwa gubhaanyegeyenje a Yeshu bhalinkutinji. 42“Bhashinkwaatapulanga bhananji ikabheje bhanalepela kwiitapula bhayene! Eti bhenebho a mpalume bha Ishilaeli! Bhai, nnaino bhatulushe munshalabha na uwe shitwaakulupalile. 43Bhanakwaakulupalila a Nnungu na bhashite kuti Bhanabhabho a Nnungu, bhai nnaino, a Nnungu monaga bhaapinga bhaatapule.” 44Nneyo peyo nkali bhaapokonyola bhakomelwenje mmishalabha pamo na bhenebho bhala gubhaatukenenje.

A Yeshu Bhanawa Munshalabha

(Maliko 15:33-41; Luka 23:44-49; Yowana 19:28-30)

45Bhai, tandubhila shaa shita ja mui lwashinkupagwa lubhindu pa shilambolyo mpaka shaa tisha. 46Jikaisheje shaa tisha a Yeshu gubhautiye lilobhe bhalinkuti, “Eloi, Eloi lama shabhakitani?” Malombolelo gakwe “A Nnungu bhangu, a Nnungu bhangu, pakuti nshineka?”

47Ikabheje bhananji bhajimingenenje pepala, bhakapilikananjeje nneyo gubhashitenje, “Bhanakwaashema a Eliya.” 48Shangupe jumo jwabhonji gwabhutwishe lubhilo, gwatolile shiponji ninyobhya divai ja shashama, gwabhishile munnai, nikwaapa bhapapile.

49Bhananji gubhashitenje, “Nneshe tulole monaga a Eliya bhanakwiya kwaatapula.” 50Bhai, a Yeshu gubhakweshiye lilobhe kabhili, gubhawile.

51Penepo lipashiya lyaliji nkati liekalu gulipapwishe ipande ibhili, tandubhila kunani mpaka pai, shilambo gushiungumile na maganga makulu gakukaikaga, 52makabhuli gakuunukaga na bhandunji bha ukonjelo bhawilenje gubhayushiywenje, 53na bhalabhonji bhakayukanjeje na a Yeshu bhakayusheje, gubhapitengene ku shilambo sha ukonjelo, yani ku Yelushalemu, gubhaakoposhelenje bhandunji bhabhagwinji.

54Bhai, bhakulungwa bha manjola na ashimanjola bhalinginji muulinda gwa a Yeshu, bhakabhonanjeje litaka liliungumila na yowe yakoposhele ila, gubhajogopenje kwa kaje, gubhashitenje, “Kweli aju munduju paaliji Mwana jwa a Nnungu.”

55Bhashinkupagwanga bhanabhakongwe bhabhagwinji pepala bhalolangaga bhali bhajimingenenje kwataliya. Bhanganyabho nibhaakagwilenje a Yeshu kopoka ku Galilaya na kwaatumishila. 56Munkumbi gwabhonji bhashinkupagwa a Maliya Bha ku Magidala na a Maliya anyinabhabhonji a Yakobho na a Yoshepu pamo na anyinabhabhonji bhana bha a Shebhedayo.

Kushikwa kwa a Yeshu

(Maliko 15:42-47; Luka 23:50-56; Yowana 19:38-42)

57Ikaishileje ligulo, gubhaishe bhandu bhamo atajili bha shilambo sha ku Alimataya, lina lyabho a Yoshepu. Nabhalabho pubhaaliji bhaajiganywa bha a Yeshu. 58Gubhaajendele a Pilato gubhaajujile bhapegwe maiti ga a Yeshu. Bhai, a Pilato gubhaamulishe bhapegwe. 59A Yoshepu gubhatolile maiti gala, gubhailijile nshanda sha takata, 60gubhabhishile maiti gala nnikabhuli lyabho lya ambi libhabheshiye nniganga likulu. Kungai gubhaingilishiye liganga pa nnango gwa likabhuli, gubhaijabhulile. 61A Maliya bha ku Magidala na a Maliya bhana bhala, gubhatemingene kuloya ku likabhuli.

Ulinda ku Likabhuli

62Likapiteje Lyubha lya Kolokoya, bhakulungwanji bhaabhishila na Mapalishayo gubhaajendelenje a Pilato, 63gubhashitenje, “Mmakulungwa, tushikumbushila nnami jula akanabhewa ashinkubheleketa kuti, ‘Gapitaga mobha gatatu shinyushe.’ 64Kwa nneyo nng’amulishe likabhuli libhe muulinda mpaka lyubha lya tatu, nkupinga bhaajiganywa bhakwe bhananjibhanje na kwaabhalanjilanga bhandunji kuti bhayushile. Na unami gwa kumpelo shuunyate kupunda unami gwa kundandubho gula.” 65A Pilato gubhaabhalanjilenje, “Ayaga, manjola nkwetenje, nnjendangane nkabhikanje ulinda malinga shinkukombolanga.”

66Bhai, gubhabhishilenje ulinda ku likabhuli, nibhika lulembo panani liganga lya ibhila lila na kunani jakwe, nkupinga mundu ashoyaga imanyishe, nigubhaabhishilenje ashimanjola.

28

Kuyuka kwa a Yeshu

(Maliko 16:1-10; Luka 24:1-12; Yowana 20:1-10)

1Likapiteje Lyubha lya Pumulila, lyambape lyubha lya tandubha juma, a Maliya bha ku Magidala na a Maliya bhana bhala, gubhapitengene kulola likabhuli. 2Shangupe litaka likuungumilaga, pabha malaika jwa Bhakulungwa ashinkutuluka kopoka kunnungu nikuliingilishiya kunyenje liganga lila, nikulitamila. 3Kubhonekana kwabho bhashinkung’anyima malinga nnjai, na nngubho yabho yashinkuwejela kwa kaje. 4Bhalinda bha likabhuli lilla gubhaungumilenje kwa jogopa, gubhalinginji mbuti bhashiwanganga.

5Ikabheje malaika jula akwaabhalanjilangaga bhanabhakongwe bhala, “Nnajogopanje, nimumanyi kuti nnakwaaloleyanga a Yeshu bhakomelwe munshalabha. 6Bhakwapi apano, pabha bhayushile malinga shibhashite lugula. Nnjiyangane nnolanje pubhaagonekenje. 7Bhai, nnjendangane shangu nkaabhalanjilanje bhaajiganywa bhabho kuti, bhayushile bhakaweje na nnaino bhanakunnongolelanga kwenda ku Galilaya, kweneko shimwaabhonanje. Ayaga, nimmalanjilenje.”

8Bhanabhakongwe gubhashoshilenje shangu pa likabhuli pala, bhalinginji na lipamba na angalala kwa kaje, gubhabhutukenje lubhilo kukwaalugulilanga bhaajiganywa bhabho.

9Shangupe, a Yeshu gubhaimene nabhonji, gubhashite, “Shalamu!” Bhanabhakongwe bhala gubhaajendelenje, gubhaatindibhalilenje nikwaakamula makongono gabho. 10Kungai a Yeshu gubhaabhalanjilenje, “Nnajogopanje! Nnjendangane nkaabhalanjilanje ashaapwanga bhajendangane ku Galilaya, kweneko shibhamonanje.”

Ntenga gwa Bhalinda

11Bhanabhakongwe bhala bhalijabhulangana, bhalinda bhananji bha likabhuli lila, gubhapitengene kunnjini kuupeleka ntenga ku bhakulungwanji bhaabhishila, ga indu yowe ikoposhele. 12Bhai, gubhaimenenje pamo na bhanangulungwa, bhakapatananjeje, bhanangulungwa bhala gubhaapelenje bhalinda bhala mmbiya yaigwinji, 13bhalinkutinji, “Mmanganya ntayanje kuti, ‘Bhaajiganywa bhabho bhashinkuikangana shilo gubhaajibhilenje uwe tuli tugonile.’ 14Monaga bhakulungwa bhapilikanaga, uwe shitukungulushe nabho na mmanganya nkatendwanga shindu.”

15Bhalinda bhala gubhatolilenje mmbiya ila, gubhatendilenje malinga shibhajigenywenje. Na lyene lilobhe lila gulilonjeye kushuma ku Bhayaudi bhowe, mpaka lelo.

A Yeshu Bhanakwaakoposhelanga Bhaajiganywa Bhabho

16Bhaajiganywa likumi limo na jumo bhala, gubhapitengene ku Galilaya ku shitumbi shibhaalajiyenje a Yeshu. 17Bhaakabhonanjeje, gubhaatindibhalilenje, ikabheje bhananji bhashinkukolanga lipamba. 18A Yeshu gubhabhandishilenje, gubhaabhalanjilenje, “Njipegwa ukulungwa gowe kunnungu na pa shilambolyo. 19Bhai, nnjendangane nkaatendanje bhandunji bha ilambo yowe bhabhe bhaajiganywa bhangu, nnikwabhatishanga kwa lina lya Atati na lika Mwana na Mbumu jwa Ukonjelo, 20na kwaajiganyanga kukamula malajilo gowe guning’amulishenje. Na nne puni pamo na mmanganya mpaka mpelo gwa shilambolyo.”