Bhaluwa ja a

Yakobho

Shilongolelo

Bhaluwa ja a Yakobho jashinkujandikwa ku bhandunji bhowe bha a Nnungu bhapwilinganishilenje muilambo yowe, nkupinga kutalashiya ga itendi ipinjikwa. A Yakobho bhashinkujandika jene bhaluwa jino, nibheleketa ibheleketo ya ndango nkupinga talashiya ga ng’aniyo ya lunda, na longoya bhandu nkupinga ya mmitima jabhonji bhatamangananje Shikilishitu.

Nkulola ga Ukilishitu, bhashitalashiya ilatali yaigwinji, malinga, bhakwetenje indu yaigwinji na bhalaga, ga lingwa, na ga itendi ya mmbone. Na ga mundu kumpata mundu nnjakwe, na ga ngulupai na itendi, na ga lulimi. Na kabhili ga ng’aniyo ya lunda, na ga mipwai, na ga kwiipuna na kwiitimalika, na ga ukumula bhananji, na ga kwiipuna, na ga kwiiluma ntima, na ga juga Nunngu.

Ajino bhaluwa jino, jinatalashiya ga shanabhuli ngulupai na itendi shiikalekanila nndamo ja Shikilishitu.

Ipali Mwenemo

Shilongolelo 1:1

Ngulupai na ng’aniyo ya lunda 1:2-8.

Kushulushilwa na kuumalilwa 1:9-11.

Ga lingwa na tekeywa 1:12-18.

Kupilikanishiya na kunda 1:19-27.

Kuleya ga mundu kumpata mundu nnjakwe 2:1-13.

Ngulupai na itendi 2:14-26.

Ga lulimi 3:1-18.

Mundu Nkilishitu na shilambolyo 4:1-5:6.

Matalashiyo gana 5:7-20

1

Kulamushila

1Nne Yakobho nili ntumwa jwa a Nnungu na jwa Bhakulungwa a Yeshu Kilishitu ngunakunnjandishilanga mmandunji bha makabhila likumi limo na gabhili mpwilinganishilenje nshilambolyo, shalamu jenunji.

Ngulupai na Lunda

2Mmaakulupalilanga ajangunji nng’angalalanjepe punkulingwanga kwa mboteko ya kila namuna, 3pabha mmumanyinji kuti kulingwa kwa ngulupai jenunji kunapeleshela kwiipililila. 4Kwiipililila kwenunji kumpanganje kushimilika na kutimilila nngulupai gwangali tubhilwa shindu shoshowe. 5Ikabheje mundu munkumbi gwenunji atubhilwaga na ng’aniyo ya lunda, abhajuje a Nnungu bhakwaapanganga bhandu bhowe kwa ntima gwa ntuka wala bhakaatumbala, najwalakwe shaapegwe. 6Ikabheje ajuje alikulupalila gwangali lipamba lya jangulwa, pabha akwete lipamba anabha mbuti libhimbili lya mashi ga bhaali linokolwa na mbungo akuno na kukuno. 7Pabha mundu jwa nneyo anakulupalile kuti shaapate shindu koposhela kwa Bhakulungwa. 8Mundu jwa ng’aniyo ibhili akakamula shindu shimo muitendi yakwe yowe.

Shilaje na Utajili

9Bhaakulupalilanga bhaalaga, bhaangalalanje pabha a Nnungu bhanakwaishimunji bhowe. 10Na matajili bhaangalalanje pubhatuluywanga na a Nnungu, pabha nabhalabhonji shibhaobhanje malinga lilubha lya mukonde shilijumula niobha. 11Pabha lyubha libhalaga, linajumuya maamba na malubha gakwe ganawa na konja kwakwe kowe kunapela. Nneyo peyo na nkali mundu ashulushilwe indu shaapele nniengo lyakwe pemo.

Kulingwa

12Mbaya mundu akwiiluma ntima alilingwa, pabha akombolaga shaapegwe upo ya gumi shibhalajile Bhakulungwa ku bhandu bhakwaapinganga. 13Monaga mundu alingwaga, analugule kuti, “A Nnungu bhananinga.” Pabha a Nnungu bhakaalingwa na ilebho, na bhenebho bhakakunninga mundu. 14Ikabheje kila mundu analingwa, kwa nonyelwa na tembwa na ilokoli yakwe nnyene. 15Kwa nneyo shilokoli shipundaga shinabheleka shambi na shambi shikomalaga shinabheleka shiwo.

16Bhaakulupalilanga ajangunji nkupingwanga, nnatembwanje! 17Kila shammbone shinkupegwa, na shoshowe shitimilile, kushikoposhela kunnungu, kwa Atati bhapeleshe shilangaya. Bhenebho bhakatendebhuka, numbe bhangali nkubho gwa tendebhukatendebhuka. 18Kwa pinga kwabho bhayeneuwe, nigubhatubhishile nndamo ja ambi kwa lilobhe lyabho lya kweli, nkupinga tubhe nnimbu gwa indu yabho ipengenywe.

Kupilikanishiya na Kutenda

19Bhaakulupalilanga ajangunji bhungumpinganga, nngamanyanje gegano. Bhai mundu abhe jwa minda kupilikanishiya na nngabha jwa minda kubheleketa na anabhe jwa tumbala shangu. 20Pabha mundu akwete nnjimwa, nngakombola kwaanonyeya a Nnungu. 21Kwa nneyo mwiilekanje kwa taliya indu yowe ya nyata na itendi yangali ya mmbone, mposhelanje lilobhe libhishilwe mmitima jenunji, likombola kuntapulanga mitima jenunji.

22Ikabheje ntendelanje liengo malobhe ga Nnungu na nngabha kupilikanilape, akuno nnikwiitembanga mmitima jenunji. 23Pabha mundu apilikana lilobhe gwangali tendela liengo, jwenejo pabha mbuti mundu akwiilolanga kumeyo kwake nshiyoo. 24Pabha ailolaga nijabhula, shangupe analibhala shikuli kumeyo kwakwe. 25Ikabheje mundu akujilola ukoto shalia jikamilishe, jikwaapanganga bhandunji ungwana nikujikagulila gwangali kulibhala shapilikene na tenda malinga shiikupinjikwa, bhai jwenejo itendi yakwe shiipate mboka ya a Nnungu.

26Ibhaga mundu aiganishiyaga kuti anakagulila dini, ikabheje akakombola kuluibhilila lulimi lwakwe ukoto, jwene mundujo dini jakwe jikapwaa. 27Mundu akwete dini ja mmbone jibhoneka jangali ya nyata kwa a Tati a Nnungu ni ajuno, akwaajangutilanga bhanabhalekwa na bhashitenga nshilaje shabhonji na akwiiepuya na ya nyata ya pa shilambolyo pano.

2

Kuleya ga Luagu

1Bhaakulupalila ajangunji, nkwaakulupalilanga Bhakulungwa bhetu a Yeshu Kilishitu, Bhakulungwa bha ukonjelo nnakolanje luagu ku bhandu. 2Monaga mundu ajinjilaga nnyumba ja kwaajujila a Nnungu, ali awete lupete lwa shaabhu na nngubho ya konja na kabhili ajinjilaga mundu nkulaga awete manyangui, 3ibhaga mumposhelangaga ukoto awete ngubho ya konja nninkutinji, “Mmwe kuntame pa mmbone pano,” na nkulaga jula nikummalanjila, “Ugwe ukajime apala” eu, “Kuutame pai tome na makongono gangu,” 4bhuli, lwenelo nngabha luagu, na kwa gwene utendego, ng’aniyo yenunji nngabha impelenje kutenda ukumu jangali ja mmbone?

5Bhaakulupalilanga ajangunji bhungumpinganga, mpilikananje! Bhuli, a Nnungu bhangaagulanga bhaalaga bha pa shilambolyo pano bhakolanje shipato shikulungwa nngulupai, na bhaposhelanje upalume gwa a Nnungu gubhaalajilenje bhakwaapinganga? 6Ikabheje mmanganyanji nnakwanyegayanga bhaalaga! Bhuli matajili bhakakummonelanga nikumpelekanga ku bhaukumula? 7Bhuli nngabha bhobho pebho bhakulitukananga lina lya mmbone lya a Yeshu Kilishitu limpegwilwenje?

8Nkamulilangaga shalia ja upalume gwa a Nnungu malinga shijibhoneka Mmajandiko ga ukonjelo kuti, “Mumpinje ntami nnjenu malinga shinkwiipinga mmayene,” shintendanje ya mmbone. 9Ikabheje ntendangaga luagu mmumanyanje kuti nnatendanga shambi, na shalia jinakunng’ukumulanga kuti nshilebhanga. 10Pabha mundu jojowe akamulila shalia yowe, alekaga jimo, bhai penepo alebhile kwa yowe. 11Pabha bhene bhalugwile kuti, “Nnalabhelabhe,” ni bhobho pebho bhalugwile kuti, “Nnabhulaje.” Kwa nneyo nkali nkalabhelabhe, ikabhe nshibhulaga, penepo nnebhile shalia. 12Bhai, mmeleketanje na tenda malinga bhandu bhapinga ukumulwanga na shalia jikwaapanganga bhandu ungwana. 13Pabha ukumu ja a Nnungu jikakummonela shiya mundu jwangali shiya kuka mwine. Ikabheje shiya sha a Nnungu shinapunda ukumu.

Ngulupai na Itendi

14Bhaakulupalila ajangunji, ipwaa nndi mundu abheleketaga kuti akwete ngulupai, ikabheje gwangali kwaakunda a Nnungu? Bhuli jene ngulupaijo shijikombole kuntapula? 15Ibhaga nnongo nnjenu jwangali nngubho eu shalya, 16shiipwae nndi mundu jwa munkumbi gwenunji annugulilaga kuti, “Jenda kwa ulele, ukajote moto na jukuta,” gwangali kumpa indu yatubhilwe, shiipwae nndi? 17Nneyo peyo na ngulupai gwangali kwaakunda a Nnungu, jiwile.

18Ikabheje mundu juna shaabhelekete, “Mmwe nkwete ngulupai na nne ngwete itendi!” Ayaga, nnanguye ngulupai yenu gwangali itendi, na nne shininnanguye ngulupai yangu kwa itendi. 19Mmwe nnikulupalila kuti a Nnungu ni bhamo, bhai ni sha mmbone! Ikabheje nkali mashetani galikulupalila na ungumila na jogopa. 20Mmwe mmajinga, nnapinga nnangulwe kuti, ngulupai gwangali itendi jiwile? 21Bhuli, atati a Bhulaimu bhangashemwa bhakwete aki kwa shitendi shabho, pene pubhanshoshiye mwana gwabho Ishaka pa shitala pala? 22Nnilola, kuti ngulupai jishinkutenda liengo pamo na shitendi shabho, na ngulupai jila gujitimilile kwa itendi ila. 23Kwa nneyo gugatimilile Majandiko ga kuti, “A Bhulaimu bhashinkwaakulupalila a Nnungu, na ngulupai yabho guyaatendile kukola aki, kwa nneyo gubhashemilwe ambwiga ajabho a Nnungu.” 24Bhai nnilolanga kuti mundu anapegwa aki, kwa ligongo lya itendi yakwe na nngabha kwa ngulupaipe.

25Nneyo peyo puyaliji kwa a Laabhu lijajana bhala, bhuli bhangapegwa aki kwa shitendi shabho, pene pubhaaposhelenje bhaanushishiya nikwaatolosheyanga kwa mpanda guna?

26Kwa nneyo malinga shiilu gwangali mbumu shiwile, nneyo peyo na ngulupai gwangali itendi jiwile.

3

Lulimi

1Bhaakulupalilanga ajangunji, nnabhanganje bhaajiganya bhabhagwinji. Nnikumumanyanga kuti uwe tuli bhaajiganya ukumu jetu shijibhe jikulungwa kupunda bhananji. 2Pabha uwe tubhowe tunaakubhala nng’indu yaigwinji. Ibhaga apali mundu akaakubhala nkubheleketa, jwenejo atimilile na alikombola kwiilongoya. 3Nnolanje putukuntabha migoji ja kunnongoya palashi, nkupinga akunde putukuntendebhuya aloye kutupinga. 4Na nnolanje ntumbwi nkali ubhe gwankulungwa, ikabheje unatendebhuywa na ushukani nshokope, niloya kokowe kwaapinga nkulongoya, nkali jipuje mbungo jikulungwa. 5Nneyo peyo nkali lulimi shibhalo shishoko sha nshiilu, ikabheje lunakwiipuna kwa kaje.

Nnolanje moto nshokope unakombola kutiniya nng’itu gwankulungwa. 6Na lulimi ni mbuti moto. Lushigumbala ilebho munkumbi gwa ibhalo yowe ya shiilu, na yeneyo ni inyatiya shiilu showe. Lulimi lunakoleya moto gwangali mpelo gwa ku Jeanamu. 7Pabha mundu anakombola kulanga bhannyama bhowe, na ijuni na bhannnyama bhaatambalanga na yamaki. 8Ikabheje jwakwa mundu akombola kululanga lulimi. Lulimi lwa ilebho lukaatondobha, lushigumbala ushungu gwa bhulaga.

9Kwa lulimi lwetu tunakwaainiya Bhakulungwa na Atati a Nnungu, na kwa lulimi pelo tunakwaaloshanga bhandunji, bhapengenywenje kwa landana na bhayene a Nnungu. 10Lulimi pelo lunajujila mboka na lunalosha. Bhaakulupalila ajangunji yeneyo inalimbiywa. 11Bhuli shinjweshwe shimo shinakombola kukopoya mashi ga ima na mashi ga lalama? 12Bhaakulupalila ajangunji, bhuli nkongo gwa ntini unakombola kuogoya iyepo ya shaituni, eu nshabhibhu kuogoya tini? Bhai ni nneyo peyo shinjweshwe shimo nngakombola kukopoya mashi ga lalama na mashi ga ima.

Lunda Koposhela Kunnungu

13Gani munkumbi gwenunji akwete lunda na lumanyio? Bhai alanguye liengo lyakwe kwa itendi ya mmbone nkwiitimalika kwa lunda. 14Ikabheje monaga mmitima jenunji igumbele ya ikidi na shojo, bhai nnailumbililanje akuno nnibheleketanga unami. 15Lunda lwa nneyo lukaakoposhela kunnungu, ikabhe lwa shibhelekwe na lwa ikubho ya bhandunji na ya mashetani. 16Pabha popowe pakwete ikidi na shojo ni pali na mipwilingano na kila itendi ya nyata.

17Ikabheje lunda lukopoka kunani kunnungu, ni lwa mmbone numbe ni lwa ulele, na lwa kwiitimalika na lwa kwapilikanishiyanga bhandunji, ni lugumbele shiya na lulongoya bhandu ku itendi ya mmbone na ya uguja lwangali luagu na wala ugulumba. 18Aki ni iyepo ya mmbeju ipandilwe kwa ulele na bhandu bhapinganga ulele.

4

Mbwiga na Shilambolyo

1Ngondo na mipwai munkumbi gwenunji kujikoposhela kwei? Twajilaga muilokoli yenunji ikumbuya ngondo nkati jenunji. 2Nnapinganga indu inkanakolanga, kwa nneyo nnatumbililanga kubhulaga nnilokolilanga kuipata yene induyo, ikabhe nkakwiipatanga. Nnapwatanga na komana nkupinga mwapokonyolanje yene induyo. Nkapatanga shindu shinkupinganga pabha nkaajuganga shenesho kwa a Nnungu. 3Numbe nkali nnjugangaga nkaapatanga, pabha nnajuganga kwa ndumbililo ya nyata nkupinga nkamilishanje ilokoli yenunji ya nyata. 4Mmanganyanji nkakulupalikanga, bhuli nkakumumanyanga kuti kupanga mbwiga na shilambolyo ni kubhika umagongo na a Nnungu? Bhai jojowe apanga mbwiga na shilambolyo anakwiibhika kubha mmagongo jwa a Nnungu. 5Eu punkuganishiyanga kuti Majandiko ga Mmbone ganabheleketa unami pugataya kuti, “Mbumu jwa Mmbone jubhammishile a Nnungu atama nkati jetu anakutulokolila kwa kutubhonela lupimililo lwa kaje. 6Ikabheje anakutupa mboka ja kaje, malinga Majandiko shigalugula kuti, a Nnungu bhakakwaapinganga bhakwaataukanga na bhakwiikuyanga ikabheje bhakwiitimalikanga bhanakwaapanganga mboka.”

7Bhai mwaakundanje a Nnungu, munkananje Lishetani penepo shammutukanje. 8Mwaabhandishilanje a Nnungu na bhalabho shibhammandishilanje mmanganyanji. Nnabhanje makono genunji mmanganyanji nnebhilenje na ntipitiyanje mitima jenunji nkwetenje ng’aniyo ibhili ya pinga kukamula kwa pamo. 9Nng’inginikanje nkwiipeta kwa ililo na nguto. Kueka kwenunji kutendebhushe nibha kuguta, na kwinonyela kwenunji nibha kuinjika. 10Mwiitimalikanje ku Bhakulungwa, penepo shibhankuyanje.

11Bhaakulupalila ajangunji, nnabheleketananje, akummeleketa nnjakwe eu kunng’ukumula, penepo anakujibheleketa na kujiukumula shalia. Kwa nneyo ujiukumulaga shalia, bhai penepo ni ukakujikunda, ikabhe unabha mundu nkuukumula. 12A Nnungu jikape nibhabhishile shalia, na bhaukumula ni bhobho pebho jikape, bhaakombola kutapula na kutitimiya. Bhai ugwe gani ukunng’ukumula mundu nnjako?

Kuleya ga Kwilumbilila

13Bhai, mpilikanilanje mmanganyanji nkulugulanga kuti, “Lelo eu malabhi shitujende ashila shilambo shila tukatame shaka tukatende upindi nkupinga tupate mbwaiko.” 14Ikabheje ukakugamanya gapinga koposhela malabhi. Kulama kuli kwei? Pabha mmanganyanji malinga ndambwepe, jiibhoneka malanga gashokope, kungai jilitandanuka. 15Punkupinjikwanga mmeleketanje kuti, “A Nnungu bhapingaga shitulame, nitenda ashino na shishila.” 16Ikabheje nnaino nnakwiiniyanga na kwiipuna, kwiiniya na kwiipuna kwa nneyo, kwangali kwa mmbone.

17Bhai mundu akakushikamula shindu sha mmbone akuno alikushimanya, penepo kuka jwenejo analebha.

5

Kuleya ga Utajili

1Bhai, nnaino mmanganyanji matajili nngutanje shililo kwa ligongo lya shilaje sha ogoya shipinga kunnjiilanga. 2Utajili gwenunji ubholile na nngubho yenunji iligwilwe na mang’ong’ota. 3Shaabhu na ela yenunji ibhishile nkubha, na gwene nkubhago, shigunkong’ondelanje na shiguntaunanje iilu yenunji mbuti moto. Agano mobha ga kumpelo na mmanganyanji launo nnapunjilangape indu. 4Nnolanje bhandunji bhakamulangaga maengo mmigunda jenunji bhunkanakwaalipanga, ililo ya bhaunanga inapilikanika, numbe yaishile Bhakulungwa a Nnungu. 5Mobha gowe nshitamangana pa shilambolyo nkupoka na indu ya nong’a, nikwiijimbaya kwiibhika ukoto kwa lyubha lya ingwa. 6Nshikwaukumulanga na kwaabhulaganga bhandunji bhangali ilebho, na wala bhakakombolanga kupwata na mmanganyanji.

Kwiikakatimila na Kujuga Nnungu

7Kwa nneyo bhaakulupalila ajangunji, mwiikakatimilanje mpaka pushibhaishe Bhakulungwa. Nnolanje mundu nkulima pa lindilila yalimile itendeshe, anakwikakatimila mpaka pushijiishe ula ja nduluko na janula. 8Nneyo peyo na nkali mmanganyanji nnapinjikwanga kutama nnikwiikakatimilanga na nnikwiishimilikanga na kwiiluma mitima jenunji, pabha Bhakulungwa bhabhandishile kuika.

9Bhaakulupalila ajangunji nnainginishilane, nnaukumulwanga na a Nnungu. Nnolanje bhaukumula bhali tome na ika. 10Bhaakulupalila ajangunji, mpingangaga kumumanya namna ja kwiipililila na mboteko, nkumbushilanje shibhaashite tendanga ashinkulondola bha a Nnungu bhalunguyenje kwa lina lya Bhakulungwa. 11Tunabheleketa kuti, mbaya bhene bhaipilililenje bhala pabha bhapatilenje mboka. Mpilikenenje ga kwiipililila kwa a Ayubhu, na nshimanyinji shibhatendelwe na Bhakulungwa a Nnungu kumpelo, pabha bhashikola shiya sha kaje na uguja.

12Kupunda gowego, bhaakulupalila ajangunji nnalumbilanje kwa a Nnungu eu kwa litaka, wala kwa shindu shina shoshowe. Ikabheje nnjangulanje, “Elo” monaga shindusho sha jangula elo, na “Nng’oope” monaga shindusho sha jangula ng’oope. Penepo nkaukumulwanga na a Nnungu.

13Bhuli, mundu njenunji mwali nshilaje? Bhai ajuje Nnungu. Bhuli, anaangalala? Bhai ajimbe nyimbo ya lumbilila. 14Bhuli, mundu mukumbi gwenunji nnwele? Bhai penepo mwaashemanje bhanangulungwa bha likanisha, bhannjujilanje na kumpaka mauta kwa lina lya Bhakulungwa. 15Kwa nneyo ibhaga kujuga kwabhonji kwa a Nnungu ni kwa ngulupai shikunnamiye nnwele jula, numbe Bhakulungwa shibhannjinule, na monaga akwete ilebho, shibhanneshelele. 16Bhai nkolangaga ilebho nng’ungamilenanje mwashayenenji na nnjujilananje nkupinga nnamiywanje. Malomboshelo gaka mundu akwete aki gashikola mashili ga kaje numbe ganapwaa kwa kaje. 17A Eliya pubhaaliji bhandu malinga uwe, gubhaajujile a Nnungu kwa tumbila kuti ula jinanye, gujileshile kunya kwa yaka itatu na miei shita. 18Gubhaajujile a Nnungu kabhili, ula gujinyele kukoposhela kunnungu, litaka gulimeshiye mitipo jakwe.

19Bhaakulupalila ajangunji, monaga mundu munkumbi gwenunji aobhiywaga na itendi yangali ya mmbone, na juna annjendelaga nikuntendebhushiya kuitendi ya mmbone kabhili, 20mmumanyanje kuti jwene anshoshiye njakwe kumpanda gwa obha, shantapule nshiwo jwene mundu aobhile, na yambi yaigwinji shiileshelelwe.