Bhaluwa ja a Pauli ku
Bhaebhulaniya
Shilongolelo.
Shitabhu sha Bhaebhulaniya ni bhaluwa ja taga ntima jilanguya a Yeshu shibhashite malishiya kulondola kutashiwe Mmalagano ga Bhukala. Pushijandikwe mbuti miungu, ishipagwa ibheleketo makumi shita (60) ya kopoka Mmalagano ga Bhukala mmaluwa ja Bhaebhulaniya ilanguya a Yeshu shibhashite kamilisha kulondola, na maengo ga Bhakulungwanji bha Bhishila bha Shiyaudi. Kwa lyene ligongolyo shitabhu shinakwaataganga ntima bhakilishitu bha Shiyaudi.
Shene shitabhushi shinalanguya a Yeshu shibhashite maliya maengo nkupinga bha bhishila bhanashoyanje mbepei kabhili. A Yeshu bhashinkwiishoya kubha mbepei gwanakamo kwa yambi yowe mobha gowe. Bhakilishitu agano mobha gano bhanatagwanga ntima mmaluwa ja Bhaebhulaniya nkwaakagula a Yeshu Kilishitu bhakututenda uwe twaakulupalile a Nnungu kupitila bhenebho. (12:2).
Jwakwapi mundu akummanya ajandishe shitabhu sha Bhaebhulaniya, bhashomanga pubhaganishiyanga kuti pana a ntume a Pauli eu a Luka eu a Bhanabha. Nkali mobha gubhajandishe gakamanyika, ikabhe bhabhagwinji pubhaganishiyanga kuti pana shaka sha 70 Bhakabhelekweje a Kilishitu shikanabhe. Shene shaka pesho shilambo sha Yelushalemu shashinkualibhiywa, ikabhe nkujandika jwa bhaluwaji anakungulushila ga shilambo sha Yelushalemu shikanabhe alibhiywa. Shitabhu sha Bhaebhulaniya kushajandishilwe ku Loma (13:24) nigabhanywa mmakanisha.
Ipali mwenemo.
1. Bhaajandika bhanalanguya kuti, a Yeshu bhakulungwa kupunda ashinkulondola bhowe bha a Nnungu na ashi malaika (1:4-13).
2. Bhanapunda languya ukulungwa gwa a Yeshu kupunda bhakulungwanji bha bhishila na bhaakamulanga liengo nniekalu ku Yelushalemu. (4:14-7:28)
3. Nneyo peyo liengo lya a Yeshu linapunda Malagano ga Bhukala gubhabhishile a Nnungu na bhandu bhabho kupitila Shalia jibhaapele a Musha. (8:1-10:31)
4. Bhakabheleketeje ga kuti ukulungwa gwa a Yeshu ushipunda mmaengo gowe, bhaajandika bhanalajiya ya tenda. (10:32-13:17)
5. Kumpelo bhaajandika bhanamalishiya kwa malobhe ga taga ntima na shalamu. (13:18-25)
1A Nnungu Bhanabheleketa Kupitila Bhanabhabho
1Bhukala a Nnungu bhatendaga bheleketa na ashaambuje yetu, kupitila ashinkulondola bhabho papagwinji na kwa namuna yaigwinji, 2ikabheje agano mobha ga kumpelo gano, a Nnungu bhanabheleketa na uwe kupitila Bhanabhabho. Bhubhaabhishile kubha bhalishi bha indu yowe, na kupitila bhenebho bhashipanganya shilambolyo. 3Bhenebho ni nnga’nyimo gwa ukonjelo gwa a Nnungu, nnandanyo gwa a Nnungu bhayene, gubhabhishile indu yowe kwa lilobhe lyabho likwete mashili, bhakamaliyeje kwaaleshelelanga bhandunji yambi, gubhatemi kunkono nnilo gwa Bhakulungwa a Nnungu kunnungu.
Mwana ni Nkulungwa Kupunda Malaika
4Mwana ni nkulungwa kupunda ashimalaika, malinga ukulungwa gwa lina lyabho libhapegwilwe na a Nnungu kupunda mena gabhonji.
5Pabha a Nnungu bhangannugulila nkali kamo, malaika jwabho jumo,
“Ugwe ni Mwanangu,
Nne lelo nanng’inago.”
Wala bhangabheleketa kuka malaika jojowe kuti,
“Nne shimme nanng’inagwe,
Na jwalakwe shabhe mwanangu.”
6Ikabheje a Nnungu pubhaatumile bhanabhabho, lyelo lyabho bhalinkuti,
“Ashimalaika bhowe bha a Nnungu bhaatindibhalilanje.”
7Ikabheje ga ashimalaika bhakuti,
Bhashikwaatendanga ashimalaika bhabho bhatumshi, kubha mbungo na lilamba lya moto.
8Ikabheje gaka Mwana, a Nnungu bhakuti,
“Upalume gwenu, mmwe a Nnungu unalonjeya pitipiti!
Mmwe nnatagwala kwa aki.
9Mmwe nnaapinga aki na nkaapinga ya ilebho.
Kwa nneyo a Nnungu, a Nnungu bhenu, bhashikumpa ukulungwa kupunda ajenunji,
Kwa kunng’agula kubha a mpalume bha nng’angalo.”
10Kabhili a Nnungu bhakuti,
“Mmakulungwa, mmwe mpengenye shilambolyo kundandubho,
Na kunnungu ni mmwe pemmwe mpengenye.
11Yowe shiipite, ikabheje mmwe nnalonjeya.
Na yowe shiilale mbuti nngubho.
12Nkupinga kwiipindanya mbuti likoti, na ipinga tindiganywa mbuti iwalo.
Ikabheje mmwe shinnepeshe shimwaliji,
Na gumi gwenu ukakola mpelo.”
13Bhuli apali malaika jubhakunnugulilaga a Nnungu kuti,
“Utame kunkono nnilo gwangu,
mpaka pushinaabhikanje ashaamagongo ajako pai jako?”
14Igala ashi malaikabha ni nndi? Bhalabhonji ni ashi mbumu bhakwatumishilanga a Nnungu na bhaatumwanga na bhenebho kwa ligongo lya kwaajangutilanga bhalishi bha ntapulo.
2Kuleya ga Ntapulo Nkulu
1Kwa nneyo, tunapinjikwa kugabhika muntima gowe gutupilikene, nkupinga tunaobhye. 2Ntenga gwa shalia gwalungwiywe na ashimalaika gwamanyishe kuti gwa kweli, mundu jojowe jwangaubhika muntima eu kuukunda ashinkuukumulwa kwa aki, 3bhai, uwe shitulame bhuli tukaujali ntapulo nkulu malinga gwenegu gwalungwiywe kundandubho na Bhakulungwa bhayene, na kungai bhapilikenenje bhala gubhakong’ondelenje kwetu uwe? 4A Nnungu na bhalabho bhalikong’ondela kwa ilangulo na ilapo, bhalikwaapanganga bhandu shukilo ika Mbumu jwa Ukonjelo malinga shibhapinjile bhayene.
Nkulongoya ku Ntapulo
5A Nnungu bhangaabhikanga ashimalaika bhatagwalanje shilambolyo shikwiya, shilambo shitukungulushila.
6Kabhili ishilugulwa Mmajandiko, “Mundu shindu shashi, mpaka munnganishiye,
Mwana juka mundu ni shindu shashi mpaka munnjali?
7Kwa malanga gashoko mwashinkuntenda kubha jwa pai kupunda malaika,
Nshikuntabha shilemba sha ukonjelo na ishima,
8Nshikumpa indu yowe aitagwale.”
Inalugulwa kuti a Nnungu bhashinkummika mundu atagwale indu yowe, yani gwangali leka nkali shindu shimo. Nkali nneyo, nnaino tukakummona mundu alitagwala indu yowe. 9Ikabheje tulikwaabhona a Yeshu bhabhishilwe pai kwa malanga gashoko kupunda ashimalaika, nkupinga kwa nema ja a Nnungu bhawe, kwa ligongo lya bhandu bhowe. Nnaino bhashipegwa ukonjelo na ishima kwa ligongo lya shiwo shabho. 10Kwa nneyo ishinkupingwa na a Nnungu, bhapengenye indu yowe, kwaakamilisha a Yeshu kubha bhaatapula kupitila mboteko. Bhashinkutenda nneyo nkupinga bhaapelekanje bhana bha a Nnungu bhabhagwinji bhaguposhelanje ukonjelo gwa a Nnungu. Pabha a Yeshu ni bhaalongoya bhandu kuntapulo.
11Pabha a Yeshu bhakwaatendanga bhandunji kubha bha ukonjelo na bhatakaywanga, nnaino bhowe Ainabhabhonji bhamope. Bhai a Yeshu, bhakaakola oni kwaashemanga ashaapwabho. 12Bhalinkuti,
“Mmwe a Nnungu, shinunguye lina lyenu kwa ashaapwanga.
Ngupinga jimba nkunng’iniya pa maimano gabhonji.”
13Kabhili bhakuti, “Ngupinga bhika ngulupai kwa a Nnungu.” Na kabhili, “Nne puni apano na bhana bhumbegwilwe na a Nnungu.”
14Bhai pabha bhene bhanabho ni bhandunji, bhakwetenje shiilu na minyai, kwa nneyo a Yeshu gubhautolile shiilu na minyai nibha mundu. Nkupinga kwa shiwo shabho bhampokonyole Lishetani mashili ga shiwo, 15na bhowe bhalinginji muutumwa gwa lipamba lya shiwo nipatanga kuleshelelwa. 16Pabha bhangajiya kwaajangutilanga ashimalaika, ikabhe lubheleko lwa a Bhulaimu. 17Kwa nneyo bhashinkupinjikwa kubha malinga ashaapwabho, nkupinga bhabhe Bhakulungwa Bhaabhishila bhakwete shiya na bha kulupalika nniengo lyabho kwa a Nnungu, na kwa kwiishoya kwabho kubha mbepei, yambi ya bhandunji ileshelelwe. 18Na pabha bhayene bhashinkupotekwa pubhalingwaga, bhanakombola kwaajangutilanga bhene bhaalingwanga bhala.
3A Yeshu ni Bhakulungwa Kupunda a Musha
1Kwa nneyo mmaakulupalila ajangunji, mmandunji bha ukonjelo nshemilwenje, na a Nnungu, nibha bhandunji bhabho malinga uwe mwaaganishiyanje a Yeshu ni a Ntume na Bhakulungwa Bhaabhishila bhutukwaalunguya. 2Bhashinkubha bhaakulupalika kwa a Nnungu bhaabhishile bhatende liengo lila, malinga a Musha shibhashite kulupalika nnyumba jowe ja a Nnungu. 3A Yeshu bhanapinjikwa kuishimika kupunda a Musha, malinga nkushenga nyumba anaishimika kupunda nyumba jiyene. 4Pabha kila nyumba pujishengwa naka mundu, ikabheje a Nnungu ni bhaashenga bhapengenye indu yowe. 5A Musha bhashinkukulupalika nnyumba jowe ja a Nnungu, bhalibheleketa ga indu ipinga kwiya lugulwa. 6Ikabheje a Kilishitu bhanakulupalika nnyumba ja a Nnungu malinga Mwana akwete ukulungwa. Uwe twaashayene ni nyumba jabho, tupundaga kola makangala na tama nkwaakulupalila a Kilishitu.
Kuleya ga Ungakulupalila
7Kwa nneyo, malinga shaabheleketa Mbumu jwa Ukonjelo,
“Monaga lelo mpilikanangaga lilobhe lyangu,
8nnanonopanje mitima jenunji, mbuti shibhatendilenje ashinakulu bhenunji pubhaakanilenje a Nnungu lyubha lya lingwa, kuanga kula.
9Kwekula ashinakulu bhenunji bhashinkuninganga,
Nkali bhaibhweninji itendi yangu yaka makumi nsheshe!
10Kwa lyene ligongolyo nashinkulutumbalila lwene lubhelekolo gunjite,
‘Mobha gowe bhanapuganyikanga,
Bhakaakagulanga mipanda Jangu.’
11Bhai, nkutumbala gunumbile,
‘Bhakajinjilanga pa shipumuli shangu.’ ”
12Bhai ashaalongo ajangunji, mwiteiganje anapagwe munkumbi gwenunji jojowe jwa ntima gwangali gwa mmbone na ukaakulupalila, ukwaabhambala a Nnungu bhakwete gumi. 13Ikabheje kutagana ntima mobha gowe, kila pwiikushemwa “Lelo”, nkupinga mundu jojowe munkumbi gwenunji anatembwe na yambi nibha jwa mitau. 14Pabha uwe tubhowe tunalundana na a Kilishitu ibhaga tubhikaga mmitima ngulupai jitukwete mpaka kumpelo.
15Majandiko ga ukonjelo gakuti,
“Monaga mpilikanangaga lilobhe lyabho lelo,
Nnanonopanje mitima jenunji.
Malinga shimwatendilenje mobha gumwaakanilenje a Nnungu.”
16Igala ashigani bhapilikenenje lilobhe lya a Nnungu nikwaakana? Nngabha bhowe bhalongoywenje na a Musha kopoka ku Mishili? 17Na kabhili, ni ashigani bhaatumbeyenje a Nnungu yaka makumi nsheshe? Nngabha bhowe bhalebhilenje niwanganga nng’anga bhala? 18Kabhili, ashigani bhubhalumbile kuti, “Bhakajinjilanga pa shipumuli shangu,” ikabhe bhalebhilenje bhala? 19Bhai, tubhwene kuti bhangajinjilanga pa shipumuli kwa ligongo lya ungakulupalila gwabhonji.
4Shipumuli Shilajilwe na a Nnungu ku Bhandu Bhabho
1Bhai, pabha jipali miadi ja jinjila pa shipumuli, tuipwelele nkupinga anapagwe mundu munkumbi gwetu shalepele kujinjila. 2Numbe uwe tulungushiywe Ngani ja Mmbone, malinga bhanganyabho. Ikabheje lyene lilobhelyo lyangaapwailanga, pabha bhangaliposhelanga nikulikulupalila. 3Ikabheje uwe pabha tukulupalile shitujinjile pa shipumuli pala, malinga shibhalugwile a Nnungu bhalinkuti,
“Malinga shinatumbele, nilumbila,
‘Bhakajinjilanga pa shipumuli shangu.’ ”
A Nnungu bhabhelekete genego, ikabheje liengo lyabho lyamalile kuumila pubhapengenye shilambolyo. 4Pabha Majandiko gana ganataya ga lyubha lya shabha, a Nnungu bhashinkupumulila lyubha lya shabha, gubhaleshile maengo gabho gowe. 5Malinga shiilugwilwe, “Bhakajinjilanga pa shipumuli shangu.” 6Bhai, pabha miadi ja jinjila pa shipumuli jatangu, bhapalinji shibhajinjilanje penepo. Ikabheje bhatandubhenje kulungushiywa Ngani ja Mmbone bhala, bhangajinjilanga kwa ligongo lya ungakunda gwabhonji. 7Kungai a Nnungu bhashikulibhika lyubha lina bhalinkuti “Lelo,” bhabhelekete kupitila a Daudi kwa malobhe galugwilwe bhukala, “Monaga mpilikanangaga lilobhe lyangu lelo, nnanonopanje mitima.”
8Bhai monaga a Yoshua bhaapelekenje bhandunji kushipumuli, a Nnungu bhakanabhelekete kabhili ga lyubha lina. 9Bhai, kwa nneyo, launo kupali kupumulila kwa bhandu bha a Nnungu. 10Pabha jojowe ajinjila pa shipumuli sha a Nnungu, anapumulila maengo gakwe malinga shibhapumulile a Nnungu. 11Bhai, ntumbilanje kuika pa shipumulipo, nkupinga anapagwe jojowe munkumbi gwenunji jwangakunda, malinga shibhatendilenje bhanganyabho nng’anga.
12Pabha lilobhe lya a Nnungu lishikola gumi na kabhili lishikola mashili, numbe linakombola kamula maengo popowe, kupunda upanga utema akuno na kukuno. Linapelenganya mpaka gabhanya ntima na mbumu na ibhalo na utita guli nkati. Lyene lilobhelyo linakwiimanya ndumbililo na ng’aniyo ya muntima. 13Shakwa shikwete gumi shiishika kwa a Nnungu, indu yowe inamanyika kwa a Nnungu, shitujiye kwaatalashiya itutendile.
A Yeshu Bhakulungwa Kaje Bhabhishila
14Bhai, pabha tukwete Bhakulungwa kaje Bhaabhishila bhajinjile kunnungu, a Yeshu Bhanabhabho a Nnungu, twiishimilishe nngulupai jetu jituukong’ondela. 15Pabha Bhakulungwa bhetu Bhaabhishila bhanakutubhonela shiya ga ungakola mashili gwetu, pabha bhayene bhalinjilwe kwa indu yowe malinga uwe, ikabheje bhangatenda yambi. 16Kwa nneyo, tuubhandishile gwangali bhoga upalume gwa nema gwa a Nnungu bhakwete shiya, nkupinga bhatubhonele shiya na bhatupe nema ja kutujangutila mobha ga ngakola mashili.
51Pabha kila nkulungwa jwa bhishila anaagulwa kopoka munkumbi gwa bhandunji, nibhikwa abhatumishile a Nnungu kwa ligongo lya bhandunji, nkupinga ashoye mbepei na yukilo kwa a Nnungu kwa ligongo lya yambi. 2Pabha bhayene bhangali mashili, shibhaabhonelanje shiya bhene bhakakuumanyanga, na bhaalekanga mpanda gwa a Nnungu. 3Kwa lyene ligongolyo, bhanapinjikwa kushoya mbepei nngabha kwa yambi ya bhandunjipe, ikabhe na kwa yambi yabho bhayene. 4Jwakwa mundu akwiipa nnyene jene ishimaji, ikabhe anaagulwa na a Nnungu kubha Nkulungwa jwa Bhishila malinga shibhaaliji a Aluni.
5Nneyo peyo na bhalabho a Kilishitu, bhangaipa ishima bhayene kubha bhakulungwa bhaabhishila, ikabhe a Nnungu ni bhaabhalanjile,
“Mmwe mmanangu,
Nne lelo njibha nanng’inagwenu.”
6Kabhili bhabhelekete Mmajandiko gana,
“Mmwe ni mmabhishila pitipiti,
malinga a Melikishedeki.”
7Mobha gubhaaliji a Yeshu pa shilambolyo pano, bhatendaga juga na shondelesheya bhalikuigutanjila kwa minyoi kwa a Nnungu, bhenebho bhanakombola kwaatapula nshiwo. A Nnungu nigubhaapilikanile pabha bhatendaga kuitimalika na kwaishimiya. 8Nkali bhaaliji bhanabhabho a Nnungu, bhashinkuijiganya kukunda kwa mboteko ibhapatile ila. 9Bhakakamilishweje, nibha shiumilo sha ntapulo gwa pitipiti kwa bhandu bhowe bhakwaakundanga, 10na bhalabho a Nnungu gubhaabhishile kubha bhakulungwa bhaabhishila malinga a Melikishedeki.
Kuleya ga Ungakunda
11Tushikola malobhe gamagwinji gataya ngani jabho, ikabheje inakola ukomu kuntashiyanga, pabha nnakolanga nnjishi kupilikanishiya. 12Pabha agano mobha gano mmanganyanji nkalinginji bhaajiganya, ikabheje nnapinganga kujiganywa numbe majiganyo ga kundandubho ga lilobhe lya a Nnungu. Nnapinjikwanga kulya shalya sha topela, ikabheje mmanganya nnapapilanga mabhele. 13Pabha jojowe alamila mabhele jwenejo ni mwana jwanshoko, akakugamanya majiganyo ga aki. 14Ikabheje shalya sha topela ni kwa bhakulungwanji, lunda lwabhonji luobhelele kwa itendi nkwiimanya ya mmbone na yangali ya mmbone.
6Atali ja Ungakunda
1Bhai kwa nneyo, tushoshe kumajiganyo ga kundandubho ga a Kilishitu, tujende mmujo nkwiijiganya ga ngulupai jetu tukamilishe, tunabhujile kabhili mmajiganyo ga kundandubho, ga leka yangali ya mmbone nikwaakulupalila a Nnungu, 2nkali majiganyo ga namuna ya ubhatisho, na ga bhishila bhandu makono, na ga yuka bhawilenje, na ga ukumu ja pitipiti. 3A Nnungu bhapingaga, genego shitutende.
4Pabha bhandunji bhalangashiywenje nipaya shukilo sha kunnungu, nilundana naka Mbumu jwa Ukonjelo, 5nipaya kunong’a kwa lilobhe lya a Nnungu, na mashili ga shilambolyo shikwiya, 6kungai niileka ngulupai yabhonji, ikakomboleka kwaatendanga bhaipetanje kabhili. Bhatendanga nneyo, ni mbuti bhanakwaakomelanga munshalabha kabhili Bhanabhabho a Nnungu, na kwaatokomaya pa bhandu.
7Litaka linyelwa ula papagwinji nimeya yalya, ni pwaida ja bhaalima na lyene litakalyo linapegwa mboka na a Nnungu. 8Ikabheje limeyaga mibha na likonde likapwaa, lyene litakalyo pulibha tome na loshwa na mpelo gwakwe kujokwa moto.
9Ikabheje ashaambwiga ajangunji, nkali tuubheleketa nneii, twangali lipamba kwenu mmanganyanji, tumumanyi kuti nnikaguyanga itendi ili ya mmbone nkatapulwanjeje. 10Pabha a Nnungu ni bha aki, bhenebho bhakalibhala liengo linkutendanga na kupinga kwenunji kunnanguyenje kwa lina lyabho pabha nnakwaajangutilanga bhandunji bha ukonjelo na launo nnakwaajangutilanga. 11Na uwe putupinga kila mundu atumbile nneyo peyo mpaka kumpelo, nkupinga yene inkukulupalilangayo imalile. 12Bhai nnakolanje ukata, ikabhe mmanganje malinga bhene bhaakulupalilanga nikuikakatimila, niilishi miadi ja a Nnungu.
Miadi ja a Nnungu
13Pabha a Nnungu pubhaapele a Bhulaimu miadi, bhashinkulumbila kwa lina lyabho bhayene, pabha jwakwa ali nkulungwa kupunda a Nnungu jwa kunnumbila, 14bhalinkuti, “Kweli shinimpe mboka na lubheleko lwalugwinji.” 15A Bhulaimu bhakalindilileje kwa kuikakatimila nigubhapatile miadi ja a Nnungu jila.
16Pabha bhandunji pubhaalumbilanga bhanakwaalugulanga bhali bhakulungwa kupunda ashaayenenji, nkukong’ondela gabheleketwe kupinga peya mitau. 17Na bhalabho a Nnungu pabha bhashinkupinga kulangula kubhandu ga miadi jabho, kuti bhakatendebhuka mmalobhe gabho, gubhakong’ondele kwa lumbila. 18Bhai ipali indu ibhili, miadi na lumbila, ikakomboleka tendebhuka pabha a Nnungu bhakaabheleketa unami. Kwa nneyo uwe twaabhutushile, tunatagwa ntima tupunde kamulila ngulupai itubhishilwe. 19Jene ngulupaiji jinakutupa mashili malinga nanga shijikuti kuujimika ntumbwi. Jene ngulupaiji jinapelenganya lukungushi lwa pa nnango mpaka pa ukonjelo kaje. 20A Yeshu bhayene bhashilongolela jinjila mwenemo kwa ligongo lyetu na bhaashibha, Bhakulungwa Bhaabhishila pitipiti, malinga shibhaaliji a Melikishedeki.
7Bhabhishila a Melikishedeki
1A Melikishedeki pubhaliji a mpalume bha ku Shalemu na bhaabhishila bha a Nnungu Bhakulu. A Bhulaimu bhali nkubhuja kungondo kubhakombwele kwaakomanga bhapalume nsheshe, gubhaimene na a Melekishedeki na a Melkshedeki gubhaajujiile mboka a Bhulaimu. 2A Bhulaimu na bhalabho gubhaapele lipungu limo lya kumi lya indu yowe ibhapatile ku ngondo. Malombolelo ga ntai ga lina lyabho lya Melikishedeki ni “A mpalume bha aki,” kabhili a mpalume bha ku Shalemu, malombolelo gakwe “A mpalume bha Ulele.” 3Aina bhabho na anyinabhabho bhakaalugulwanga, nkali shipinga shabho shikaamanyika na wala ikaamanyika shakani pubhabhelekwe na pubhawile. Bhanalandana na Bhana Bhabho a Nnungu, pabha bhalabho ni bhaabhishila pitipiti.
4Bhai, nnolanje bhene bhandubho shibhashitebha bhakulungwa, mpaka aina bhetu a Bhulaimu nikwaapa lipungu lya kumi lya indu yowe ibhapatile kungondo. 5Bhai bhana bha a Lawi bhalinginji bhaabhishila, bhanaamulishwnga na shalia kutola lipungu lya kumi kukopoka kwa ashaapwabhonji Bhaishilaeli, nkali bhalinginji bha nnubheleko lwa a Bhulaimu. 6Ikabheje a Melikishedekibho bhakaliji bha nnubheleko lwa a Lawi, nkali nneyo bhashinkuposhela lipungu lya kumi kukopoka kwa a Bhulaimu, gubhaajujile mboka bhene bhapegwilwe miadi na a Nnungu bhala. 7Wala pangali lipamba kuti ali nshoko ni ajujilwa mboka naka nkulungwa. 8Bhene bhaabhishila bhaaposhelanga lipungu lya kumi ni bhandunji na bhanaawanganga, ikabheje a Melikishedeki bhaaposhela lipungu lya kumi, inalugulwa kuti bhakawa. 9Bhai tujile kuti, a Bhulaimu pubhashoshiye lipungu lya kumi lya mali gabho, kwa nneyo nkali a Lawi na bhalabho bhashoshiye lipungu lya kumi kupitila kwa a Bhulaimu. 10Pabha a Lawi bhakanabhe bhelekwa, mubhaliji nshiilu sha ainabhabho a Bhulaimu, mobha a Melikishedeki pubhaimene nabho.
Bhabhishila Bhana Malinga a Melikishedeki
11Bhai ibhaga kukamilika kwatendaga patikana kwa liengo lya bhishila lya Bhalawi, pabha kwa tolelela genego shalia jashinkubhikwa ku Bhaishilaeli, ikanapinjikwe kabhili bhaishe bhaabhishila bhana bha malinga a Melikishedeki, nngabha bhaabhishila kopoka kwa a Aluni? 12Pabha ubhishila unatindiganywa, bhai na shalia shijitindiganywe. 13Bhene bhaabhishila bhaabheleketelwa genega, pubhaliji bha kabhila jina na wala jwakwa nkali mundu jumo jwa kabhila jabho atendile liengo lya ubhishila pa shitala. 14Inamanyika kuti Bhakulungwa bhetu kubhakoposhele ku likabhila lya a Yuda, na kwa lyene likabhilalyo a Musha bhakabheleketeje shindu shoshowe ga ubhishila.
15Kabhili, genego gamanyishe kaje, bhakoposhelaga bhaabhishila bhana bha malinga a Melikishedeki. 16Bhenebha bhangabhikwa kubha bhaabhishila kwa shalia ja ashinakulu bhabho, ikabhe kwa mashili ga gumi ukaangabhanyika. 17Pabha Majandiko ganaataya,
“Mmwe mmabhishila pitipiti,
Malinga a Melikishedeki.”
18Bhai amuli ja bhukala jila jishilekwa pabha jikakweteje mashili na jangapwaa, 19pabha shalia ja a Musha jangatimiliya shindu. Ikabheje nnaino tupegwilwe nnolelo gwa pwaa ukutukomboya kwaabhandishila a Nnungu.
20Na pabha, lyelila lyatendaga tendeka nkutolelela kulumbila kwa a Nnungu. Bhene bhaabhishila bhananji bha nnubheleko lwa a Lawi bhatendaga bhikwanga nniengo lya ubhishila gwangali kulumbila. 21Ikabheje a Yeshu bhashinkutendwa bhaabhishila kwa lumbila, malanga a Nnungu gubhashite,
“Bhakulungwa bhashilumbila,
wala bhakatindiganya ibhatumbilile, ‘Mmwe mmabhishila pitipiti.’ ”
22Bhai, kwa ligongo lya kwene lumbilako, a Yeshu bhashibha bha ngamulo bha malagano ga mmbone kaje.
23Kabhili, bhaabhishila bhananjibho bhashinkushulukanga pabha bhatendaga wanganga, ninngalonjeya nniengo lyabhonji. 24Ikabheje a Yeshu nngabha malinga bhanganyabho, bhenebho ni bha pitipiti na ubhishila gwabho ukapela. 25Kwa nneyo, bhenebho bhanakombola kwaatapulanga kaje bhakwaajendelanga a Nnungu kupitila bhenebho, pabha bhenebho bhanaalonjeya pitipiti nkupinga bhaajujilanje kwa a Nnungu.
26Bhai, yashinkupwaa uwe tubhe na Bhakulungwa Bhabhishila malinga bhenebho, bha ukonjelo bhangali sha gambwa, bhangali shilebho shoshowe, bhabhishilwe kwa taliya na ilebho, ninyakulwa kunani kunnungu. 27Bhenebho bhakaapinjikwa kushoya mbepei mobha gowe kwa ligongo lya yambi malinga bhaabhishila bhananji, kutandubhila ga yambi yabho bhayene, kungai ga yambi ya bhandunji bhana. Bhenebho bhashinkushoya mbepei ya yambi ya bhandu bhowe gwanakamo, pubhaishoshiye bhayene kuwa munshalabha. 28Pabha shalia ja a Musha jinakwaabhikanga bhandunji bhaanyegala kubha bhakulungwanji bhaabhishila, ikabheje kwa lilobhe lya lumbila litendilwe kungai shalia, lishikunng’agula Mwana gwabho a Nnungu ali jwa ntimilile kubha nkulungwa jwa bhaabhishila.
8Bhakulungwa Bhabhishila bha Malagano ga Ambi
1Shipundile kwa gutubheleketago ni kuti, tukwete Bhakulungwa Bhaabhishila, bhaatama kunkono nnilo gwa Upalume gwa ukonjelo gwa a Nnungu kunnungu. 2Bhenebho bhanakamula liengo lya ubhishila pa ukonjelo, yani nniema liene lya a Nnungu libhishilwe na Bhakulungwa na nngabha naka mundu.
3Kila bhakulungwa bhaabhishila bhanabhikwa nkupinga bhashoye mbepei na shukilo kwa a Nnungu, kwa nneyo bhakulungwa bhetu bhaabhishila bhanaapinjikwa bhakole shindu sha shoya. 4Monaga bhenebho bhakaaliji bha pa shilambolyo pano, ngubhakaliji bhaabhishila, pabha tayali bhapalinji bhaabhishila bhananji bhaashoyanga mbepei malinga shiishite lajiywa na shalia. 5Bhanaatendanga liengo pa ukonjelo, pali mbuti shiwili sha gaatendeka kunnungu. Pabha a Musha pubhaaliji tome na alaya liema lila, a Nnungu gubhaabhalanjile, “Nng’alaye indu yowe malinga shinnangwilwe kushitumbi kula.” 6Ikabheje nnaino a Yeshu bhashipegwa liengo lya bhishila lili lya mmbone kupunda liengo lya bhaabhishila bhala, malinga bhenebho bhashibha bhaapatanisha bha malagano ga mmbone kaje kupunda malagano ga bhukala gala. Malagano gakwete miadi ja a Nnungu jili ja mmbone kaje.
7Kaliji malagano ga ntai gakanakole shitubhile, gakanapinjikwe malagano ga bhili. 8Ikabheje a Nnungu gubhaibhwene ilebho kubhandu bhabho nigubhashite,
“Ganakwiya mobha,
Pushindende malagano ga ambi na bhandunji bha Ishilaeli,
na bha Yuda.
9Gene malaganogo gakabha malinga gunatendile na ashinakulu bhabhonji,
Lyubha linaakamulenje nkono nikwaashoyanga ku Mishili.
Pabha bhangatolelelanga malagano gangu,
Na nne gunaaleshilenje, bhakuti Bhakulungwa.
10Gegano ni malagano gushindende na bhandunji bha Ishilaeli,
Mobha gakwiyago,
Shimishe shalia yangu nng’aniyo yabhonji,
Na jandika mmitima jabhonji.
Na nne shime a Nnungu bhabhonji
Na bhalabhonji shibhabhanganje bhandunji bhangu.
11Jwakwapi ashannjiganye nshilambo nnjakwe, eu ashannugulile mpwakwe,
‘Gwaamanye Bhakulungwa.’
Pabha bhowe, shibhamanyanje nne.
Kutandubhila jwanshoko, mpaka jwankulungwa.
12Pabha shinaaleshelelanje ilebho yabhonji,
Na ngakumbushila kabhili yambi yabhonji.”
13Kwa lugula ga malagano ga ambi, a Nnungu bhashinkutenda malagano ga ntai gala gabhe ga makongopa, na shoshowe shikongopala shikakabha kumala ninngabhoneka.
9Kutindibhalila kwa Mmalagano ga Bhukala
1Bhai, malagano ga ntai gashinkukola ikubho yakwe ya kwaajuga a Nnungu, na liema lya ukonjelo lya pa shilambolyo. 2Pabha liema lyashinkualaywa, kati ja kungoposhelo pujashemwaga pa Ukonjelo. Mwenemo pashinkupagwa pabhishilwe kandili, na mesha, na mikate ja ukonjelo. 3Kunyuma ukungushi, jashinkupagwa kati jina jashemwaga pa Ukonjelo gwa Puya. 4Mwenemo mwashinkupagwa shitala sha shaabhu sha tutumishiya lubhani na lishanduku lya malagano, lipashilwe shaabhu mmbali yowe. Nkati lyene lishandukulyo, lyashinkupagwa shibhiga shipashilwe shaabhu shatajilwe mana na ntindisho gwa a Aluni gwa ipuka na ibhao ibhili ya maganga yajandikwe malagano. 5Panani lishandukulyo yashinkupagwa igobhi ibhili ya malaika ya ukonjelo gwa a Nnungu, mapapiko gabhonji galibhika nng’wili pa leshelela yambi. Ikabheje nnaino nngabha malanga ga talashiya genego kwa kaje.
6Bhai nnei ni shiyashite pangwa indu yowe, bhaabhishila bhatendaga jinjilangana kila lyubha nniema lya palanga kuutenda ikubho yabhonji ya kwaajuga a Nnungu, 7Ikabheje bhakulungwa bhaabhishila jikape bhajinjilaga nniema lya bhili, kamo kwa shaka. Bhatendaga pinjikwa kupeleka minyai ja bhannyama, jibhashoyaga kwa ligongo lya yambi yabho bhayene, na yambi ya bhandunji ibhatendilenje gwangali kumumanya. 8Kwa nneyo, Mbumu jwa Ukonjelo atendaga langula kuti mpanda gwa jinjila pa Ukonjelo Gwa puya, gwaaliji ukanabhe ugulwa mobha gowe ga lonjeya kwa liema lya ntai. 9Genego gashinkubha shilanda sha mobha ga nnaino gano, shilanguya kuti mbepei na yukilo, ikakuntenda mundu atindibhalila akamilishe muntima. 10Yene yoweyo ni shalia ya nshiilu, ga yalya, na ya papila, na namuna ja nabha. Yeneyo yashinkuamulishwa kukagulwa mpaka mobha a Nnungu pushibhaalaye indu yowe gwa ambi.
A Kilishitu Mbepei ja Kweli
11Ikabheje a Kilishitu gubhaishe, bhali bhakulungwa bhaabhishila bha indu ya mmbone iishe nnaino. Bhenebho gubhapite nniema lya kamilika lyangaalaywa kwa makono ga bhandu, yani nngabha liema lya pa shilambolyo pano. 12Bhashinkujinjila pa Ukonjelo kaje kamope gubhapeleshe minyai, nngabha ja mmbui na ng’ombe, ikabhe minyai jabho bhayene, nkupinga tugombolwe piti piti kwa bhei jikulungwa. 13Bhandu bhalebhilenje bhashinkutakaywanga kwa mishiywa minyai ja ng’ombe na mmbui, na liu lya litumbwe lya ng’ombe lya likolo lyalitiniywe. 14Bhai kwa minyai ja a Kilishitu indu yaikulungwa ikatendeka? Kwa mashili gaka Mbumu jwa pitipiti, a Kilishitu bhashinkwiishoya bhayene kubha mbepei ja ukonjelo kwa a Nnungu. Minyai jabho shijitutakaye ng’aniyo yetu ya muntima, ipeleshela shiwo, nkupinga twaatumishile a Nnungu bhakwete gumi.
15Kwa nneyo a Kilishitu ni bhaalundanya bha malagano ga ambi, na bhene bhashemilwenje na a Nnungu, shibhaposhelanje ulishi gwa pitipiti gubhabhishilwenje na a Nnungu. Shiwo shabho shinakwaagombolanga bhandunji na yambi yabhonji ibhatendilenje mobha ga malagano ga bhukala.
16Malajilo ga ulishi pugaakagulwa mpaka imanyishe kuti ajandishe jula awile. 17Malajilo ga ulishi gakakola mashili mpaka awe alajile, pabha malajilo ga ulishi gakakola malombolelo ibhaga alajile ali jwankoto. 18Pabha nkali malagano ga ntai gakanatendeshe gwangali jitika minyai. 19A Musha pubhatandubhaga kulunguya ku bhandu bhowe, amuli yowe ya shalia, nitolaga minyai ja litumbwe lya ng’ombe na mmbui na mashi, na maamba ga nkongo gwa ishopo na mabhetya ganashe ga ngondolo, gubhamishiye nshitabhu sha malajilo shila, na ku bhandunji bhowe. 20A Musha bhalinkuti, “Jejino ni minyai ja malagano gunng’amulishwenje na a Nnungu.” 21Nneyo peyo a Musha gubhamishiye minyai jila nniema na indu itumika nkwaajuga a Nnungu 22Elo, kwa tolelela shalia tome indu yowe inatakaywa kwa minyai, gwangali jitika minyai yambi ikaaleshelelwa.
A Kilishitu ni Mbepei Ishoya Yambi
23Yene indui puyaaliji malinga shilanda sha indu ya kunnungu, yashinkutakaywa kwa shana nneyo. Ikabheje indu ya kunnungu inaapinjikwa kutakaywa na mbepei ya mmbone kupunda yeneyo. 24Pabha a Kilishitu bhangajinjila pa Ukonjelo pashenjilwe na bhandunji, paliji shilanda sha kweli. Ikabhe bhashinkujinjila kunnungu kuyene, nnaino kubhali kwa a Nnungu, kwa ligongo lyetu uwe. 25Bhakulungwa bhaabhishila bha Bhayaudi, bhanajinjila pa Ukonjelo kila shaka bhali bhajigele minyai jika nnyama. Ikabheje a Kilishitu bhangajinjila mwenemo nkupinga bhaishoye bhayene mbepei papagwinji, 26pabha ikaliji nneyo, a Kilishitu bhakapotekwe papagwinji kuumila kupanganywa kwa shilambolyo. Ikabheje nnaino, mobha pugabhandishila kumpelo, bhenebho bhashinkukoposhela kamope pubhaishoshiye bhayene kubha mbepei ja leshelela yambi. 27Bhai malinga shiikubha, mundu anawa kamope na awaga anaukumulwa na a Nnungu. 28Nneyo peyo, a Kilishitu na bhalabho bhashinkwiishoya bhayene kubha mbepei kamope, kwa ligongo lya leshelela ilebho ya bhandu bhabhagwinji. Pushibhaishe gwa bhili nngabha kuleshelela ilebho, ikabheje kukwaatapulanga bhene bhakwaalindanga kwa amu bhala.
10Mbepei ja a Kilishitu Kamope
1Bhai, pabha shalia ja a Musha pujaaliji shiwili sha indu ya mmbone shiijiye koposhela na nngabha indu iyene, mbepei ila peila ya Shalia ishoywa kila shaka, ikakombola kwaakamilishanga nkwaatindibhalila a Nnungu. 2Monaga bhandunji bhakwaatindibhalilanga a Nnungu bhakalinginji kweli bhaleshelelwenje yambi yabhonji, bhakanaibhonanje kuti bhashilebhanga, na mbepei yowe ikapelile. 3Ikabheje yene mbepeiyo inakumbushiya bhandu ga yambi yabhonji kila shaka. 4Bhai, minyai ja ng’ombe lilume na mbui jikaashoya yambi.
5Kwa nneyo a Kilishitu pubhaishe pa shilambolyo, bhashinkwaalugulila a Nnungu,
“Mwangapinga mbepei,
ikabhe nshing’alashiya shiilu.
6Mbepei ya tiniywa pa moto eu ya leshelela yambi yangannonyela.
7Penepo gunjite,
‘Puni apano, mmwe a Nnungu, kutenda inkupinga
malinga shiishite jandikwa gangu nne nshitabhu.’ ”
8Kundandubho a Kilishitu bhaashite, “Yangannonyela wala mwangaipinga mbepei, na bhannyama bha tiniywa pa moto wala mbepei ya shoya yambi.” Nkutolelela shijapingaga shalia. 9Kungai gubhashite, “Puni apano, mmwe a Nnungu njikwiya kuutenda inkupinga.” Kwa nneyo a Nnungu gubhaleshile malagano ga bhukala, nkupinga bhabhishe ukoto ga ambi. 10Na pabha a Yeshu Kilishitu bhashinkutenda ibhaapinga a Nnungu, uwe tunaaleshelelwa yambi kwa mbepei ya shiilu shabho, shibhashishoshiye gwanakamope.
11Lyubha kwa lyubha kila bhaabhishila bhanashoya mbepei kila lyubha, mbepei ikakombola shoya yambi. 12Ikabheje a Kilishitu bhashinkushoya mbepei jimo ja lonjeya mobha gowe, kungai gubhatemi kunkono nnilo gwa a Nnungu, 13bhanaalinda ashaamagongo ajabho bhabhikwanje pa makongono gabho. 14Bhai, kwa mbepei jabho jimo, bhashikwaatendanga bhaatakaywanga bhala, kukamilika pitipiti.
15Na jwalakwe Mbumu jwa Ukonjelo anakong’ondela, alinkuti,
16“Gegano malagano gushindende na bhanganyabho,
Shimishe shalia jangu mmitima jabhonji, mmobha gakwiya
na jandika nnunda lwabhonji.”
17Gubhajenjesheye bhalinkuti,
“Yambi yabhonji ngaikumbushila kabhili,
wala itendi yabhonji yangali ya mmbone.”
18Bhai, yambi ileshelelwaga, mbepei ya leshelela yambi ikaapinjikwa kabhili.
Twaabhandishile a Nnungu
19Bhai, ashaapwanga, kwa minyai ja a Yeshu tunaapegwa makangala ga jinjila pa Ukonjelo. 20Kwa kwiishoya shiilu shabho bhayene kubha mbepei, a Yeshu bhashikutuugulila mpanda gwa ambi, mpanda gwa ambi ukutulongoya ku gumi, yani lipashiya lila. 21Pabha, tushikola bhakulungwa bhaabhishila bhakwete mashili nnyumba ja a Nnungu, 22twaabhandishile a Nnungu kwa ntima gwa kulupalila gwangali lipamba, na mitima jikonjeleywe ga ng’aniyo ya nyata na iilu ikundilwe na mashi ga mmbone. 23Tukamulile ukoto nnolelo gwetu gutukong’ondela, pabha a Nnungu bhabhishile miadibho, ni bhaakulupalika. 24Tulolane nitagana ntima twaashayene, na punda pingana, na tenda ya mmbone. 25Tunaleshe nkubho gwa imana pamo gula, malinga shibhaatendanga bhananji. Ikabheje tunapinjikwa jangutana, pabha lyubha lya ukumu ja Bhakulungwa linabhandishila.
26Pabha tupundaga tenda yambi melepe, tukajimanyeje kweli, jakwapi mbepei jina shijishoywe ja kombola kuleshelela yambi, 27ikabheje shiilepeka ni kulolela ukumu ja a Nnungu na moto gwaatitimiyanje bhakakwaakundanga. 28Mundu jojowe akaakunda shalia, anaatitimiywa gwangali kummonnela shiya, bhapagwangaga bhaakong’ondela bhabhili eu bhatatu. 29Bhuli, mundu akunnyegaya Mwana jwa a Nnungu na nyegaya minyai ja malagano ga a Nnungu janneshelele yambi, mundu akuntukana Mbumu jwa nema, akapinjikwa kutitimiywa kwa kaje? 30Pabha twaamanyi bhene bhabhelekete, kuti, “Kupindikulila ni liengo lyangu, nne shimbindikulile.” Kabhili kuti, “Bhakulungwa shibhaaukumulanje bhandu bhabho.” 31Kuukumulwa na a Nnungu bhali shiumilo sha gumi, ni shindu sha jogoya kwa kaje!
32Nkumbushilanje yakoposhele kundandubho pumwalangashiywenje shilangaya sha a Nnungu. Nkali mwapotekwenje kwa kaje, mmanganya mwashinkwiikakatimilanga. 33Guna mwashinkutukanwanga na nyegaywa pa lugwinjili, guna mwashinkukundanga kulundana na bhene bhapotekwenje bhala. 34Mwashinkuabhonelanga shiya bhatabhilwenje, nipokonyolwa indu yenunji akuno nniangalalanga, pabha mwamumanyinji kuti, nshikolanga indu ina ya mmbone kaje na ya lonjeya pitipiti.
35Bhai, nnalekanje makangala genunji, pabha shimpatanje yukilo yaikulungwa. 36Nnapinjikwanga muikakatimilanje, nkupinga ntendanje ibhaapinga a Nnungu, na poshela shibhalajile shila. 37Malinga shigataya Majandiko kuti,
Palepeshe pashokope,
na bhakwiya bhala, shibhaishe,
wala bhakakabha.
38Ikabheje mundu jwangu akwete aki, shatame kwa kulupalila,
ikabheje abhujilaga nnyuma,
nne nganonyelwa najo.
39Bhai, uwe twangabha munkumbi gwa bhaabhujilanga nnyuma, ikabheje putuli na bhaakulupalilanga na tapulwa.
11Ngulupai
1Bhai ngulupai ni kutolelela kuti kweli ga indu ilolelwa, ni kukulupalila indu ikabhoneka. 2Pabha, kwa ligongo lya ngulupai jabhonji ashinakulu bhetu bhashinkukong’ondelwanga ukoto na a Nnungu.
3Kwa ngulupai tunakumumanya kuti shilambolyo shashinkupanganywa kwa amuli ja a Nnungu. Indu ibhoneka yashinkupanganywa kopoka kuindu ikabhoneka.
Malinga a Abheli na a Eneko na a Nuu
4Kwa ngulupai, a Abheli bhashinkushoya mbepei ya mmbone kwa a Nnungu kupunda a Kaini. Kwa ligongo lya ngulupai jabho gubhakwete aki kwa a Nnungu, pabha a Nnungu bhayene bhanonyelwe na mbepei yabho. Kwa jene ngulupaijo nkali a Abheli bhawileyo, launo ngulupai jabho jinabha shindu sha mmbone sha kaguya.
5Kwa ngulupai, a Eneko bhashinkutolwa na a Nnungu kujabhula pashilambolyo gwangali kuwa. Bhangabhoneka kabhili pabha a Nnungu bhashinkwaatola kwenda kunnungu. A Eneko bhakanabhe tolwa na a Nnungu bhatendaga nonyelwa nabho. 6Ikabheje, gwangali ngulupai ikatendeka kwaanonyeya a Nnungu, pabha akwaajendela a Nnungu anapinjikwa akulupalile kuti Bhenebho bhapali na kuti bhanakwaapanganga shukilo bhene bhakwaaloleyanga bhala.
7Kwa ngulupai a Nuu bhashinkukunda kuleywa na a Nnungu ga ipinga koposhela, bhali bhakanabhe kuibhona. Kwa kwaakunda a Nnungu, a Nuu gubhaeleye shapina nkupinga kuitapula bhayene na ashaalongo ajabho. Kwa ligongo lya ngulupai ja a Nuu, a Nnungu gubhashiukumwile shilambolyo ga lebha.
Ngulupai ja a Bhulaimu
8Kwa ngulupai, a Bhulaimu bhashinkukunda pubhashemilwe na a Nnungu bhajende kushilambo shibhalajilwe kupegwa kwa miadi shibhe ulishi gwabho. Gubhaleshile shilambo shabho, bhali bhakakukumanya kubhakwenda. 9Kwa ngulupai bhashinkutama mbuti bhajeni nshilambo sha miadi ja a Nnungu, gubhatemi mmakambi, malinga shibhatendilenje a Ishaka na a Yakobho kungai, bhalinginji bhalishi bha mmiadi jila na a Nnungu. 10Pabha a Bhulaimu bhatendaga lolela kushibhona shilambo shishenjilwe kwa majumba ga shimilika, shilambo shikumbwiywe na shengwa na a Nnungu.
11Kwa ngulupai, a Bhulaimu nkali bhaaliji bhakongopa, na a Shala nkali bhaaliji nannii na bhakongopa gubhapegwilwe mashili ga jukuta shitumbo nikola mwana, pabha bhakulupalile kuti a Nnungu shibhakamilishe miadi jabho. 12Kwa nneyo, kwa ligongo lika mundu jumo aaliji nkulolela kuwa, gubhabhelekwenje bhandu bhabhagwinji malinga ndondwa ya kuliunde na malinga nng’anji gwa nnyenje bhaali ukakomboleka kubhalanganywa.
13Bhene bhandunji bhowebha gubhawilenje nngulupai gwangali kuposhela indu ya miadi ja a Nnungu ila, ikabheje bhaibhweninji kwa taliya nikuiangalila, niikunda kuti pubhalinginji bhajeninji na bhapita mpanda pa shilambolyo. 14Bhandu bhabheleketanga nnei, bhanalangulanga kuti mubhalinginji nkuloleya shilambo shabhonji. 15Monaga bhakaganishiyenje ga shilambo shabhonji shibhashileshilenje bhukala, bhakapatilenje muubhujilo kweneko. 16Ikabheje bhanapinganga shilambo shili sha mmbone kaje, yani shilambo sha kunnungu. Kwa nneyo a Nnungu bhakaakola oni kushemwa a Nnungu bhabhonji, pabha bhaeleye shilambo sha bhene bhanganyabho, yani kunnungu.
17Kwa ngulupai, a Bhulaimu bhakalingweje na a Nnungu, bhashinkunshoya Ishaka abhe mbepei. A Bhulaimu bhashinkukunda kunshoya mwanagwabho jwa jika abhe mbepei, jubhapegwilwe na a Nnungu kwa miadi. 18Nkali a Nnungu bhaabhalanjile, kupitila kwa a Ishaka shinkole lubheleko shilushemwe lwenu. 19A Bhulaimu bhaganishiye kuti a Nnungu bhanakombola kunnyuya mundu awile, kwa nneyo ni malinga bhashikumpata kabhili Ishaka akaweje.
20Kwa ngulupai a Ishaka bhashinkwaapanganga mboka a Yakobho na a Eshau nndamo ja mobha ga kwiya.
21Kwa ngulupai a Yakobho pubhaaliji tome na kuwa, bhashinkumpa mboka kila mwana jwa a Yoshepu nigubhaatindibhalile a Nnungu bhali bhaijegamile ntindisho gwabho.
22Kwa ngulupai a Yoshepu pubhaaliji tome na kuwa, bhabhelekete ga mobha gushibhajabhulanje Bhaishilaeli ku Mishili, nigubhalajile ga maupa gabho bhawaga.
23Kwa ngulupai, bhankwetenje Musha bhashinkunng’iyanga myei jitatu akabhelekweje, pabha bhashinkummonanga mwana jwa konja, wala bhakajogopenjeje amuli ja a mpalume.
24Kwa ngulupai, Musha akakuleje, ashinkukana kushemwa mwana jwa abhiti Palao. 25A Musha gubhaagwile na mbaya kutama maisha ga bhonelwa pamo na bhandunji bha a Nnungu, na nngabha kunonyelwa na maisha gakaalonjeya ga tenda yambi. 26Bhashinkukunda kupotekwa malinga shibhapinga potekwa a Kilishitu, ni shindu sha mana kupunda utajili gowe gwa shilambo sha Mishili, pabha bhatendaga lolela kupegwa shukilo.
27Kwa ngulupai, a Musha bhashinkujabhula ku Mishili gwangali jogopa nnjimwa ja a mpalume, bhashikwiikakatimila pabha bhaabhweni a Nnungu bhakaabhoneka bhala. 28Kwa ngulupai bhashinkukumbuya shikukuu ja pashaka nipakaya minyai pa nnango, nkupinga malaika nkubhulaga, anaabhulaganje bhana bhanabhalume bha lielo bha Bhaishilaeli.
29Kwa ngulupai, Bhaishilaeli bhashinkujombokanga bhaali ja Shamu mbuti pantaka nnjumu, ikabheje Bhamishili bhakalinganjeje kutenda nneyo, gubhatitimilenje mmashi.
30Kwa ngulupai, makumba ga Yeliko gashinkugwa, Bhaishilaeli bhakagatimbililanjeje kwa mobha shabha. 31Kwa ngulupai, a Laabhu bhaliji lijajana, bhangabhulagwa pamo na bhaakanilenje a Nnungu bhala, pabha bhashinkwaaposhelanga bhanushishiya kwa ulele.
32Igala mbunde bheleketa nndi? Nne ngapinga kutalashiya ga ngani ja a Gidioni, na a Bhalaka, na a Shanshoni, na a Yeputa, na a Daudi, na a Shamweli na ashinkulondola bha a Nnungu, 33bhanganyabho kwa ngulupai, bhashinkukombolanga kupokonyola ilambo ya bhapalume, na bhashinkutendanga indu kwa aki, niipegwa ya miadi ja a Nnungu, bhashinkutabhanga kang’wa ya imba, 34bhashinkuimanga malamba ga moto, bhashinkutapulwanga nkubhulagwa na upanga, bhakakwetenjeje mashili, ikabheje gubhapegwilwenje mashili, bhashinkukolanga makangala nngondo nikugakombola makundi ga bhajeninji bhakomana ngondo. 35Kwa ngulupai, bhanabhakongwe bhashinkuposhelanga bhandunji bhabhonji bhawilenje niyuywa. Ikabheje bhananji bhashinkupotekwanga niikana kugopolwa, nkupinga bhapatanje kuyuywa nibha nndamo jili jammbone kaje.
36Bhananji bhashinkunyegaywanga nikomwa ndomondo, nitabhwa mindondolo niugalilwa mmagelesha. 37Bhananji bhashinkubhulagwanga kwa komwa maganga, bhananji bhashinkugabhanywanga ipande na mishumeno, kubhulagwa na upanga, bhatendaga konangonanga bhali bhawetenje mapende ga ngondolo na mbui, bhalinginji nshilaje, bhalipotekwanga na tendelwa yangali ya mmbone. 38Shilambolyo shikapwaileje kubha na bhandunji bha mmbonebha malinga bhanganyabho. Bhatendaga konangonanga nng’anga na mwitumbi, bhalitamangana mmashembo na mmaimbo.
39Na bhene bhandunji bhowebho, bhashinkukong’ondelwanga ukoto na a Nnungu ga ngulupai jabhonji, ikabheje bhangaposhelanga ya miadi ja a Nnungu ila mpaka kungai. 40Pabha a Nnungu bhashinkulongolela kutubhishila indu ya mmbone kaje, nkupinga bhanganyabho bhanakamilishwanje gwangali uwe.
12Atati a Nnungu Bhanakutuleya
1Pabha numbe uwe tushitimbililwa na likundi likulungwa lya bhaakong’ondela malinga nnei, bhai tuleshe indu yowe ikutuibhuya, na shambi shikutukamuliya shila, na tubhutushe kwa kwiikakatimila nkubhingayana kutubhishilwe na a Nnungu. 2Bhai twaalole a Yeshu bhakumbwiye na bhaakamilisha ngulupai jetu, bhalabho kwa ligongo lya kuangalala kubhabhishilwe, gubhaipililile kuwa munshalabha gwangali kola oni, na nnaino bhatemi kunkono nnilo gwa shitengu sha upalume gwa a Nnungu.
3Kwa nneyo munnganishiyanje jwene aipililile kukanwa na bhakwetenje yambi, nkupinga nnatotoshelanje niwa ntima. 4Nkulajilila ga leka yambi, nkanabhe ishilanga pa bhulagwa. 5Na kupunda nneyo, nshilibhalanga malobhe ga taga ntima ga a Nnungu, gubhammalanjilenje mbuti bhana bhabho, kuti,
Mwanangu, unanyegaye malajilo ga Bhakulungwa.
Wala unawe ntima pubhakuukalipila,
6pabha Bhakulungwa jubhakumpinga jula, bhanakunkalipila
na kila akunda kubha mwana gwabho bhanakunkoma.
7Mwiipilililanje nkuundwa, pabha a Nnungu bhanakuntendelanga malinga ashibhana bhabho. Apali mwana akakomwa na ainagwe? 8Ibhaga nkaundwanga na a Nnungu malinga ashibhana bhabho shibhakuti undwanga, bhai mmanganyanji nngabha bhana bha kweli bha a Nnungu, ikabhe bhana bha alamu. 9Na ibhaga ashaatati bha shigundu, bhalikutuundanga nikwaishimunji, penepo inalangula kuti, inapinjikwa kwaishimu kaje, Aina bhetu bha mmbumu, nkupinga tulame 10Ashainabhetu bha shigundu, bhatuundanje kwa mobha gashoko, malinga shibhabhweninji ashaayenenji kuti sha mmbone. Ikabheje a Nnungu bhanakutuunda kwa pwaida jetu, nkupinga bhatukundikanye muukonjelo gwabho. 11Kuundwa kokowe kukanong’a, pukuutendeka kunapoteka, ikabheje kungai kunapeleshela aki na ulele kwa bhajigenywenje bhala.
Kuleya ga Kana Nema ja a Nnungu
12Bhai, nngoloyanje makono genunji gangali mashiligo, na malungo genunji galegeleshego. 13Nng’alayanje mwa pita makongono genunji, nkupinga akwete shilema anagwe, ikabheje alame.
14Nnoleyanje kutama kwa ulele na kila mundu, na ukonjelo pabha jwakwa mundu shaabhabhone Bhakulungwa gwangali kubha na ukonjelo. 15Mwiiteiganje, nkupinga anapagwe nkali jumo jwa pelela nema ja a Nnungu, wala anapagwe jwabha shiumilo sha ya nyata, niabhuya bhandu na jambushiya bhabhagwinji. 16Anapagwe jwa labhalabha eu jwangaajogopa a Nnungu, malinga a Eshau bhaushiye ulishi gwabho gwa lielo, kwa shalya sha kamope. 17Malinga shimmumanyinji, bhalajilile numbe kwa minyoi bhapate mboka kopoka kwa ainabhabho, ikabheje bhangakombola kwiipeta, pabha bhashinkushelewa.
18Mmanganyanji nkanabhe ishilanga kushitumbi sha komboleka kukwaya, malinga shibhaishilenje Bhaishilaeli kushitumbi sha Shinai. Shitumbi shashinkukolela moto, nitabha lubhindu, na nnindimo na shimbunga. 19Na nneila peila jashinkupilikanika mbalapala na lindimila kwa malobhe, na Bhaishilaeli bhakapilikananjeje, gubhajujilenje bhanabhalanjilwanje kabhili lilobhe lyolyowe, 20pabha bhangakombolanga kwiikakatimila amuli ibhapegwilwenje, “Jojowe nkali abhe nnyama, shaakwaye shene shitumbisho, shaabhulagwe kwa komwa maganga.” 21Gene gowego pugabhoneshe gashinkujogoya kaje, nkali a Musha gubhashite, “Ngunajogopa na ngunatetemela.”
22Ikabheje mmanganyanji nng’ikengenenje kushitumbi sha Shayuni, ku shilambo sha a Nnungu bhakwete gumi, Yelushalemu ja kunnugu, kulugwinjili lwa malaika, 23maimano ga lugwinjili lwa nng’angalo gwa bha lielo lya a Nnungu bhajandikwenje mena gabhonji kunnungu. Na kabhili nshiikangana tome na a Nnungu, bhali bhaukumula bha bhandu bhowe, na bhandunji bhakwetenje aki na bhakamilikenje. 24Nng’ikengenenje kwa a Yeshu bhaalundanya bha malagano ga ambi, na kwa minyai jabho, jibheleketa ngani ja mmbone kupunda minyai ja a Abheli jila.
25Bhai, mwiiteiganje nnakunkananga abheleketa na mmanganyanji jula. Ibhaga bhene bhakanilenje kumpilikanishiya alikwaaleyanga pa shilambolyo pano bhangatapulwanga, uwe shitukombole bhuli kutapulwa ibhaga shitukane kumpilikanishiya jwene akutuleya kukopoka kunnungu? 26Gene malanga gala, lilobhe lyabho lyashinkutenda shilambolyo kuungumila, na nnaino bhashilajila, Shing’ungumiye kabhili kamo,12:26 Hagai 2:6 nngabha shilambolyope, ikabheje nneila peila na kunnungu. 27Lyene lilobhe lya kuti, “Kabhili kamo” linaalangula kuti, indu yowe ipengenywe ikomboleka ungumiywa, ipinga ungumiywa niobha, nkupinga yangakomboleka ungumiywa ilonjeye.
28Bhai uwe, tutende eja, pabha tunaaposhela upalume gwangatenganyika. Tutende eja na kwaatindibhalila a Nnungu, nkwaanonyeya, na kwaishimu na kwaajogopa, 29pabha a Nnungu bhetu ni malinga moto utitimiya.
13Kwaanonyeya a Nnungu
1Mpundanje kupingana malinga bhandu bha likaja limo. 2Nnalibhalanje kuposhela bhajeninji, pabha kwa tenda nneyo bhananji bhaaposhelenje ashimalaika gwangali kumumanya. 3Mwaakumbushilanje bhatabhilwenjebho, mwiibhonanje mbuti nntabhilwenje pamo na bhanganyabho, na mwaakumbushilanje bhaapotekwanga, mwiibhonanje mbuti nkupotekwanga malinga bhanganyabho.
4Ndoa jiishimiwe na bhandu bhowe, inapagwe ya labhalabha, mundu na nkagwe bhanatendebhukane, pabha a Nnungu shibhaaukumulanje bhowe bha labhalabha na bha utwai.
5Nnabhanganje bhandunji bha pinjiya mmbiya, ikabheje ntogolelanje na inkwetenje, pabha a Nnungu bhayene bhashite, “Nganneka wala nkatubhilwa.” 6Kwa nneyo tunakola mashili ga bheleketa kuti,
Bhakulungwa ni bhaajangutila bhangu,
ngajogopa shindu.
Mundu shandende nndi?
7Mwaakumbushilanje ashikalongolele bhenunji, bhannungushiyenje lilobhe lya a Nnungu. Nnolesheyanje shibhashite tamangana ukoto, nkaguyanje ya mmbone ibhatendangaga. 8A Yeshu Kilishitu ni bhala pebhala, liyo na lelo na pitipiti. 9Nnapuganywanje na majiganyo gana gogowe, pabha mitima jenunji jinapinjikwa jikole mashili kwa nema ja a Nnungu, na wala nngabha nkukagulila ikubho ya nkulya yalya. Yene ikubhoyo, yangaapwaanga shindu bhene bhaakagulilanga bhala.
10Uwe tukwete shitala, na bhaabhishila bha Shiyaudi bhaatumishilanga pa Ukonjelo bhakapinjikwanga kulya indu ishoywa mbepei ya pa shitala shetu. 11Bhakulungwa Bhabhishila, bhanapeleka minyai ja bhannyama pa Ukonjelo Kaje, nkupinga shoya jibhe mbepei ja leshelelwa yambi, ikabheje bhannyama bhawilenje bhala bhanatiniywanga na moto palanga likambi. 12Kwa lyene ligongolyo na bhalabho a Yeshu, nkupinga bhandunji bhatakatanje kwa minyai jabho bhayene, bhashinkupotekwa nibhulagwa kunyenje shilambo. 13Bhai twaajendele kunyenje shilambo kula, tukunde kunyegaywa, malinga bhalabho shibhakundile kunyegaywa. 14Pa shilambolyo pano twangali shilambo sha lonjeya, ikabheje tunalolela shilambo shikwiyasho. 15Bhai kupitila a Yeshu, twaape a Nnungu mbepei ya kwaainiya kwa kang’wa yetu mobha gowe, nkukong’ondela kuti tulikulupalile lina lyabho. 16Na nnalibhalanje kutenda ya uguja na jangutana, pabha yenei ni mbepei ikwaanonyela a Nnungu.
17Mwaakundanje ashikalongolele bhenunji, na nkaguyanje amuli yabhonji pabha bhanganyabho bhanasheyanga kwa ligongo lya mitima jenunji, malinga bhandunji bhapinga bhalanganga kwa a Nnungu ga imwatendangaga. Nkupinga bhatendanje nneyo kwa nonyelwa nngabha kwa injika, pabha bhatendangaga kwa injika ikampwailanga shindu.
18Ntujujilanje na uwe, pabha tukulupalile kuti ndumbililo yetu ya mmbone, na tunapinga kutenda ya mmbone kwa indu yowe. 19Ngunakunshondelesheyanga nnyujilanje, nkupinga a Nnungu bhamujenabho kunngwenunji shangu.
Kwaajuga a Nnungu
20A Nnungu bha ulele, bhaayushiye Bhakulungwa bhetu a Yeshu, bhali bhashunga bhakulu bha ngondolo, kwa ligongo lya minyai jabho jibhika malagano ga pitipiti. 21Bhanshimilikanje nkutenda yowe ili ya mmbone, nkupinga nkombolanje kutenda ibhapinga, nabhalabho bhatende ibhapinga mmitima jetu, kupitila a Yeshu Kilishitu. Ukonjelo ubhe na bhenebho pitipiti. Amina.
Malobhe ga Pelebhesheya na Shalamu
22Bhai, ashaapwanga ngunakunshondelesheyanga mposhelanje gene maleyo ga kuntaganga ntima pabha bhaluwa jino njijandika shiupikaya. 23Ngunaapinga mmumanyanje kuti apwetu a Timoteo bhagopwelwe kujela. Bhaikaga apano shangu, shing’ishe nabho pushinyiye kunngwenunjiko.
24Shalamu jabhonji ashikalongolele bhenunji bhowe, na bhandunji bha ukonjelo. Ashaapwetu bha ku Italia bhanakunnamushilanga. 25Tunakumpinjilanga mmowe, nema ja a Nnungu.